ԵԿԴ/0041/01/14






Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Ա. Հովհաննիսյան,

մասնակցությամբ`

մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Ս. Անդրեասյանի,

հանրային պաշտպան Ա. Ղազարյանի,

օրինական ներկայացուցիչ Ա. Գասպարյանի,


2015թ. մարտի 18-ին, դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց ԵԿԴ-0041/01/15 (13116115) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս Գարիկ Արթուրի Գասպարյանի`
ծնված 1998թ. հունվարի 13-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, ամուրի, սովորում է ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության Երևանի գյուղատնտեսական համալսարանի ավագ դպրոցի 11-րդ դասարանում, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Ադանայի փողոցի թիվ 19 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով,


Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 13116115 քրեական գործը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է 2015թ. փետրվարի 19-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Անչափահաս ամբաստանյալ Գարիկ Արթուրի Գասպարյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հետևյալ արարքի համար. «որ նա ապօրինի կերպով կրել է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող կռփազենք, որը 2015թ. փետրվարի 07-ին՝ ժամը 1745-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ազատության հրապարակում՝ Հ.Թումանյանի արձանի մոտ, նրա տաբատի առջևի աջ գրպանում նշմարվել է ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 4-րդ «Հատուկ» գումարտակի ծառայողների կողմից, և նա ապօրինի կերպով սառը զենք կրելու կասկածանքով ներկայացվել է ոստիկանության Կենտրոնական բաժին, որտեղ էլ անձնական խուզարկությամբ նրա մոտից ոստիկանության ծառայողների կողմից հայտնաբերվել է կռփազենքը։»։
2015թ. մարտի 2-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան և 2015թ. մարտի 3-ին ընդունվել է դատարանի վարույթ։


Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
2015թ. փետրվարի 7-ին, ժամը 1745-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի տարածքում գտնվող Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի շենքին հարակից տարածքում` Հ. Թումանյանի արձանի մոտ, անչափահաս ամբաստանյալ Գ. Գասպարյանը տաբատի առջևի աջ գրպանում ապօրինի կերպով կրել է սառը զենք` արհեստագործական եղանակով պատրաստված մետաղյա կռփազենք։ Այդտեղ ծառայություն իրականացնող, ՀՀ ոստիկանության պետական պահպանության ծառայության /այսուհետ ՊՊԾ/ 4-րդ հատուկ գումարտակի ավագ ոստիկաններ Ներսես Հակոբյանը և Պետրոս Հայրապետյանը նկատելով այդ` մոտեցել են նրան և պահանջել ներկայացնել տաբատի առջևի աջ գրպանում առկա կռփազենքը։ Գ. Գասպարյանը ոստիկանների պահանջով գրպանից հանել և ներկայացրել է այն։
Անչափահաս ամբաստանյալ Գարիկ Արթուրի Գասպարյանը ծնվել է 1998թ. հունվարի 13-ին Երևան քաղաքում, բնակվում է ծնողների և կրտսեր քրոջ հետ միասին։ Նրա դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվում են ծնողները` Արթուր Գարեգինի Գասպարյանը և Լուսինե Նորիկի Սարոյանը։ Գ. Գասպարյանի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։
Ամբաստանյալ Գարիկ Արթուրի Գասպարյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է նաև, որ նա իրեն վերագրվող արարքը կատարել է լինելով անչափահաս` տասնյոթ տարեկան հասակում, սովորում է ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության Երևանի գյուղատնտեսական համալսարանի ավագ դպրոցի 11-րդ դասարանում, նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, պարգևատրվել է մարզական հաջողության համար, մասնակցել է նաև «Կենգուրու 2013» միջազգային մրցույթին և Հայոց բանակի 21-րդ տարեդարձին նվիրված մարտարվեստների փառատոնին, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։


Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Վկա, ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 4-րդ հատուկ գումարտակի ավագ ոստիկան Պետրոս Սամվելի Հայրապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. փետրվարի 7-ին նույն դասակի ավագ ոստիկան Ն. Հակոբյանի հետ ծառայություն են իրականացրել Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Այդ օրը, ժամը 1800-ի սահմաններում իրենք գտնվել են Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի շենքին հարակից տարածքում` Հ. Թումանյանի արձանի մոտ։ Այդտեղ նկատել են մի երիտասարդի, ում տաբատի առջևի աջ գրպանում կռփազենքի նմանությամբ ինչ-որ առարկա է նշմարվել։ Երիտասարդն իրենց պահանջով ցուցադրել է սև, մետաղյա կռփազենք։ Իրենք այդ առարկան թողել են նրա մոտ և այդ երիտասարդին հրավիրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին` ապօրինի կերպով սառը զենք կրելու կասկածանքով։ Պարզվել է, որ նա Երևան քաղաքի բնակիչ, 1998թ. հունվարի 13-ին ծնված Գարիկ Արթուրի Գասպարյանն է։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 23/
Վկա, ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 4-րդ հատուկ գումարտակի ավագ ոստիկան Ներսես Լևոնի Հակոբյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ 2015թ. փետրվարի 7-ին նույն դասակի ավագ ոստիկան Պ. Հայրապետյանի հետ ծառայություն են իրականացրել Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Այդ օրը, ժամը 1800-ի սահմաններում իրենք գտնվել են Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի շենքին հարակից տարածքում` Հ. Թումանյանի արձանի մոտ։ Այդտեղ նկատել են մի երիտասարդի, ում տաբատի առջևի աջ գրպանում կռփազենքի նմանությամբ ինչ-որ առարկա է երևացել։ Երիտասարդն իրենց պահանջով ցուցադրել է այն։ Պարզվել է, որ դա նման է սև, մետաղյա կռփազենքի։ Այդ առարկան թողնելով նրա մոտ` այդ երիտասարդին ուղեկցել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին` ապօրինի կերպով սառը զենք կրելու կասկածանքով։ Պարզվել է, որ նա Երևան քաղաքի բնակիչ, 1998թ. հունվարի 13-ին ծնված Գարիկ Արթուրի Գասպարյանն է։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 23/
Վկա, ամբաստանյալ Գ. Գասպարյանի օրինական ներկայացուցիչ, Արթուր Գասպարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ որդուն ոստիկանության բաժին ներկայացնելուց հետո որդուց տեղեկացել է, որ ոստիկանների կողմից հայտնաբերված կռփազենքը նրան նվիրել է իր դասընկերը, ով ընտանիքի հետ մեկնել և մշտական բնակություն է հաստատել Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում։ Որդին այդ կռփազենքը պահել է տան բակում` շան բնի մոտ, հողի տակ և մոռացել դրա մասին։ 2015թ. փետրվարի 7-ին ցանկացել է շանը զբոսանքի հանել։ Մոտեցել և շան բնի մոտ նկատել է, որ շունը փորել և գտել է այն։ Այդ առարկան վերցրել է իր հետ և գնացել Ազատության հրապարակ` շան հետ զբոսնելու նպատակով։ Այդտեղ ծառայություն իրականացնող ոստիկանները նկատել են նրա տաբատի գրպանում առկա կռփազենքը և նրան ներկայացրել են ոստիկանության բաժին։
Մինչև դեպքը տեղյակ չի եղել այդ կռփազենքի մասին։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 31-33/
Նախաքննության ընթացքում անչափահաս ամբաստանյալ Գարիկ Արթուրի Գասպարյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և օգտվելով իր դատավարական իրավունքից` հրաժարվել է ցուցմունք տալ։
/գ.թ. 44, 49/
Դատաքննության ընթացքում անչափահաս ամբաստանյալ Գարիկ Գասպարյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչեց և ցուցմունք է տվեց այն մասին, որ իր մոտից հայտնաբերված կռփազենքն իրեն նվիրել է ընկերը` երբ ինքը 12-13 տարեկան է եղել։ Նա ընտանիքով մեկնել և մշտական բնակություն է հաստատել Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում։ Ինքն այդ կռփազենքը պահել է և մոռացել դրա մասին։ 2015թ. փետրվարի 7-ին ցանկացել է շանը զբոսանքի հանել։ Մոտեցել և շան բնի մոտ նկատել է, որ շունը փորել և գտել է այն։ Այդ առարկան վերցրել է իր հետ և գնացել Ազատության հրապարակ` շան հետ զբոսնելու նպատակով։ Այդտեղ ծառայություն իրականացնող ոստիկանները նկատել են տաբատի գրպանում առկա կռփազենքը և պահանջել ներկայացրել իրենց, որն էլ անմիջապես կատարել է։ Դրանից հետո իրեն ներկայացրել են ոստիկանության բաժին։ Չի իմացել, որ դա սառը զենք է։ Այն վերցրել է հետաքրքրության համար։
Այդ կռփազենքն իր հետ վերցնելու մասին որևէ մեկը տեղյակ չի եղել։ Անկեղծորեն զղջում է կատարած արարքի համար և խնդրում է մեղմ վարվել։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքրեագիտական փորձաքննության 2015թ. փետրվարի 16-ի թիվ 343-15 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«Փորձաքննության ներկայացված սև գույնի մետաղյա առարկան պատրաստված է արհեստագործական եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, դասվում է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին։»։
/գ.թ. 10-11/
Անձնական խուզարկություն կատարելու մասին 2015թ. փետրվարի 7-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի` Գարիկ Արթուրի Գասպարյանը ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի հետաքննության բաժանմունքում ենթարկվել է անձնական խուզարկության և այդտեղ նրա մոտից հայտնաբերվել է կռփազենքի նմանվող առարկա, որը վերցվել, փաթեթավորվել և կնիքվել է ոստիկանության բաժնի կնիքով։
/գ.թ. 6/
ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 4-րդ հատուկ գումարտակի 2-րդ վաշտի 2-րդ դասակի ավագ ոստիկան Ներսես Լևոնի Հակոբյանի` որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, 2015թ. փետրվարի 7-ին ներկայացված զեկուցագրով, որի համաձայն` նույն օրը, ժամը 17։45-ի սահմաններում ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 4-րդ հատուկ գումարտակի ավագ ոստիկաններ Պ. Հայրապետյանը և Ն. Հակոբյանը ծառայություն են իրականացրել Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի շենքին հարակից տարածքում։ Ժամը 1745-ի սահմաններում իրենք այդտեղ նկատել են մի երիտասարդի, ում տաբատի առջևի աջ գրպանում ուրվագծվել է կռփազենքի նմանվող ինչ-որ իր։ Մոտեցել են այդ երիտասարդին, նրանից պահանջել են ներկայացնել գրպանի պարունակությունը։ Երիտասարդը գրպանից հանել և իրենց ցուցադրել է սև կռփազենք։ Դրանից հետո նրան ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին։ Այդտեղ պարզվել է, որ նա Երևան քաղաքի բնակիչ, 1998թ. հունվարի 13-ին ծնված Գարիկ Արթուրի Գասպարյանն է։
/գ.թ. 3/
Անչափահաս ամբաստանյալ Գարիկ Արթուրի Գասպարյանի մոտից հայտնաբերված սառը զենքն իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2015թ. փետրվարի 23-ի որոշմամբ։
/գ.թ. 53/
Գարիկ Արթուրի Գասպարյանի ԱԱ N 133996 /տրված 1998թ. հունվարի 16-ին, ՀՀ արդարադատության նախարարության քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման բաժնի կողմից/ ծննդյան վկայականի համաձայն` նա ծնվել է 1998թ. հունվարի 13-ին։ Նրա ծնողները հանդիսանում են Արթուր Գարեգինի Գասպարյանը և Լուսինե Նորիկի Սարոյանը։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Համաձայն քրեական գործի նյութերում առկա, Գ. Գասպարյանին բնութագրող փաստաթղթերի պատճենների` Գ. Գասպարյանը բնութագրվում է դրական, սովորում է ՀՀ «Երևանի գյուղատնտեսական համալսարան»-ի ավագ դպրոցում, մարզական հաջողության համար պարգևատրվել է «Սևան» կամավոր ընկերության թիվ 2 դիպլոմով, մասնակցել է «Կենգուրու 2013» միջազգային մրցույթին և Հայոց բանակի 21-րդ տարեդարձին նվիրված մարտարվեստների փառատոնին։
/դատական նիստի արձանագրություն/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Գարիկ Արթուրի Գասպարյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքը և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Գարիկ Արթուրի Գասպարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Քննարկելով անչափահաս ամբաստանյալին քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթարկելու հարցերը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները.
1) (...)
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով։ (...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...)
4. Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի համաձայն`
«Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` ... անձը Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից.»։
Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարությունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։
Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ») 5.1-րդ մասի համաձայն`
«5.1 Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն`
«17.1 Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի.
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի։»։
Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն`
«18.1 Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնարավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են.
ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը`
բ) պրոբացիան `
գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը`
դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան
ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը`
զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը`
է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական միջոցների վերաբերյալ որոշումը`
ը) համապատասխան այլ որոշումները։»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։
(…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից` եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
Սույն գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Արթուրի Գասպարյանը տասնյոթ տարեկան անչափահաս է, բնակվում է ծնողների հետ միասին, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրական, պարգևատրվել է մարզական հաջողության համար, մասնակցել է նաև «Կենգուրու 2013» միջազգային մրցույթին և Հայոց բանակի 21-րդ տարեդարձին նվիրված մարտարվեստների փառատոնին, ոստիկանների պահանջով անմիջապես և իր կամքով ներկայացրել է սառը զենքը, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Գարիկ Արթուրի Գասպարյանի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատկությունների համակցությունը բավարար է հետևության հանգելու համար այն մասին, որ Գ. Գասպարյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման և քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` նրան հանձնելով ծնողների` Արթուր Գարեգինի Գասպարյանի և Լուսինե Նորիկի Սարոյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Գ. Գասպարյանի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2015թ. փետրվարի 23-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում գտնվող սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Գարիկ Արթուրի Գասպարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց հսկողության հանձնելը ենթակա է վերացման։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետով, 119-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ, 443-րդ հոդվածներով` դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

ԵԿԴ-0041/01/15 (13116115) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի անչափահաս Գարիկ Արթուրի Գասպարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, անչափահաս ամբաստանյալ Գարիկ Արթուրի Գասպարյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը` նրան հանձնելով ծնողների` Արթուր Գարեգինի Գասպարյանի և Լուսինե Նորիկի Սարոյանի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը վերացնել։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը ոչնչացնել։
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ