ԵԿԴ-0040/01/15







Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,
Լ. Առաքելյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների դատախազության
դատախազ Ա. Մանուկյանի,

տուժող Ռ. Բեջանյանի,


2015թ. հունիսի 8-ին Երևանում,


դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Արման Ֆելիքսի Բաղդասարյանի,
ծնված 1977թ. մարտի 22-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, վատառողջ է` երրորդ խմբի հաշմանդամ, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Մալաթիա Սեբաստիա վարչական շրջանի Օգանովի փողոցի թիվ 5 շենքի թիվ 28 բնակարանում, բնակվում է Երևան քաղաքի Մարգարյան փողոցի թիվ 41 շենքի թիվ 66 բնակարանում, 2015թ. ապրիլի 5-ից ապրիլի 10-ը գտնվել է կալանքի տակ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 15135514 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է 2014թ. օգոստոսի 22-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով և 185-րդ հոդվածի 1-ին մասով` Արման Բաղդասարյանի, Սերգեյ Զատիկյանի և Ռիտա Բեջանյանի հաղորդումների առթիվ նախապատրաստված նյութերով։
Քննիչի 2015թ. փետրվարի 26-ի որոշմամբ` թիվ 15135514 քրեական գործով Սերգեյ Զատիկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` դիմողի բողոքի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Արման Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 185-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Սերգեյ Զատիկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Անհայտ անձի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 185-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` դիմողի բողոքի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Բաղդասարյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հետևյալ արարքի համար. «որ նա խուլիգանական մղումներից ելնելով, հասարակության և բարոյականության համընդհանուր նորմերի նկատմամբ դրսևորելով անթաքույց արհամարհանք, 2014թ. օգոստոսի 09-ին, աշխատանանքային ժամին` շուրջ 1 ժամ տևողությամբ` 01։30 մինչև 02։30-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Պարոնյան 1 հասցեում գործող «Լաս» գիշերային ակումբում աշխատակիցների և մեկ հաճախորդի ներկայությամբ, բռնություն է գործադրել ակումբի պարուհի Ռիտա Բեջանյանի նկատմամբ, բարձր գոռգոռացել և հայհոյել ակումբի աշխատակիցներին, իր գործողություններով դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը և խաթարել «Լաս » գիշերային ակումբի բնականոն աշխատանքը։»։
2015թ. մարտի 2-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2015թ. մարտի 3-ին ստացվել և ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2015թ. մարտի 9-ի որոշմամբ նշանակվել է դատական քննության։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015թ. մարտի 27-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Բաղդասարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը փոփոխվել է, նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը և հայտարարվել է նրա հետախուզումը` ամբաստանյալի թաքնվելու պատճառով։
Դատարանի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ քրեական գործի վարույթը կասեցվել է մինչև ամբաստանյալին հայտնաբերելը։
2015թ. ապրիլի 5-ին ամբաստանյալ Արման Բաղդասարյանը հայտնաբերվել է։ Այդ մասին դատարանին հայտնվել է 2015թ. ապրիլի 7-ին և նույն օրը որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը վերսկսելու մասին։
2015թ. ապրիլի 10-ին դատարանը քննարկելով ամբաստանյալ Արման ֆելիքսի Բաղդասարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման փոփոխման հարցը` որոշում է կայացրել նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը` չհեռանալու մասին ստորագրությամբ փոխարինելու մասին և նա անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճում։


Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
2014թ. օգոստոսի 9-ին, ժամը 100-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պարոնյան փողոցի թիվ 9 հասցեում գործող «Լաս» գիշերային ակումբում, ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Բաղդասարյանը գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ` բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորել ակումբի աշխատակիցների և հաճախորդի նկատմամբ` աղմկել և բարձրաձայն հայհոյել է ակումբի աշխատակիցներին, իր մոտ պահած դանակով բռնություն է գործադրել ակումբի պարուհի Ռիտա Բեջանյանի նկատմամբ, այն է` նրան կանչել է սեղանի մոտ, ձախ ձեռքով բռնել է պարանոցից, իսկ աջ ձեռքում առկա դանակի բռնակն ուժեղ սեղմել նրա աջ ազդրի շրջանին, որի հետևանքով տուժող Ռիտա Բեջանյանի առողջությանը պատճառվել է թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք։
Ամբաստանյալ Արման Բաղդասարյանը խուլիգանական մղումներից ելնելով, հասարակության և բարոյականության համընդհանուր նորմերի նկատմամբ դրսևորելով անթաքույց արհամարհանք` վերոհիշյալ գործողություններով դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը և խաթարել «Լաս» գիշերային ակումբի բնականոն աշխատանքը, որոնց հետևանքով ակումբի աշխատակցուհին և հաճախորդը վախեցել և հեռացել են ակումբից։


Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Արման Բաղդասարյանը վատառողջ է` երրորդ խմբի հաշմանդամ, նախկինում դատված չի եղել, իրեն վերագրվող արարքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ։


Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Տուժող Ռիտա Բեջանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ամբաստանյալ Արման Բաղդասարյանին ճանաչում է որպես «Լաս» գիշերային ակումբի հաճախորդի։
2014թ. օգոստոսի 9-ին, ժամը 100-ի սահմաններում, ամբաստանյալ Ա. Բաղդասարյանն այցելել է վերոհիշյալ ակումբ։ Նա գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ, գրպանից դանակ է հանել և դրել սեղանին, բարձրաձայն հայհոյանքներ է տվել իրենց։ Այնուհետև նա իրեն կանչել է սեղանի մոտ և երբ ինքը մոտեցել է` ձախ ձեռքով բռնել է պարանոցից, իսկ աջ ձեռքում առկա դանակի բռնակով ուժեղ սեղմել է աջ ազդրի շրջանին, որի հետևանքով իրեն մարմնական վնասվածք է պատճառվել։ Ակումբի միակ հաճախորդը և մատուցողուհին ամբաստանյալի վերոհիշյալ գործողությունների հետևանքով վախեցած հեռացել են ակումբից։
/դատական նիստի արձանագրություն գ.թ. 52-53, 99-100, 112/
Վկա Սերգեյ Լևոնի Զատիկյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ հանդիսանում է «Լաս» գիշերային ակումբի տնօրեն։ Շուրջ երկու տարի է ճանաչում է ամբաստանյալ Ա. Բաղդասարյանին որպես վերոհիշյալ ակումբի հաճախորդի։
2014թ. օգոստոսի 9-ին, ժամը 100-ի սահմաններում, ամբաստանյալ Արման Բաղդասարյանն այցելել է «Լաս» գիշերային ակումբ։ Ակումբի մենեջեր Արսենից տեղեկացել է, որ ամբաստանյալ Ա. Բաղդասարյանը դանակ է հանել, բացված վիճակում դրել է սեղանին, հայհոյանքներ է տալիս ակումբի մատուցողուհուն և պարուհիներին։ Արսենին կարգադրել է Ա. Բաղդասարյանից պահանջել իրեն կարգին պահել, չհայհոյել և դանակը դնել գրպանը։ Նրա գործողությունների հետևանքով հաճախորդներից մեկը վախեցած հեռացել է, իսկ մատուցողուհին լքել է աշխատավայրը։ Իր այդ գործողությունների ընթացքում ամբաստանյալ Ա. Բաղդասարյանը դանակի բռնակով սեղմել է ակումբի պարուհի Ռիտա Բեջանյանի աջ ազդրին` նրան պատճառելով մարմնական վնասվածք։ Ամբաստանյալի այդ գործողությունը տեսել է տեսախցիկով, իր աշխատասենյակում։ Այդ օրն ամբաստանյալ Ա. Բաղդասարյանը շուրջ մեկ ժամ տևողությամբ խաթարել է ակումբի բնականոն աշխատանքը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 45-46, 111/
Վկա Սեդա Գրիգորի Մանուկյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատել է «Լաս» գիշերային ակումբում որպես պարուհի։ Ամբաստանյալին և տուժողին ճանաչում է աշխատանքի բերումով։
2014թ. օգոստոսի 9-ին, ժամը 100-ի սահմաններում, ամբաստանյալ Ա. Բաղդասարյանը այցելել է «Լաս» գիշերային ակումբ։ Նա գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ և առանց որևէ պատճառի աղմկել է, սեռական բնույթի հայհոհանքներ է հնչեցրել իր, ակումբի պարուհի Ռ. Բեջանյանի և մատուցողուհու հասցեներին` խաթարելով ակումբի բնականոն աշխատանքը։ Նկատել է, որ նրա սեղանին բացված դանակ է դրված։
Հետագայում իմացել է, որ փորձաշրջանի մեջ գտնվող մատուցողուհին և հաճախորդն ամբաստանյալի գործողությունների պատճառով վախեցած հեռացել են ակումբից։ Ինքը գտնվել է հանդերձասրահում և ամբաստանյալի գործողություններին ամբողջությամբ ականատես չի եղել։ Տուժող Ռ. Բեջանյանից տեղեկացել է, որ ամբաստանյալ Ա. Բաղդասարյանը խուլիգանական գործողությունների ընթացքում դանակի բռնակով սեղմել է Ռ. Բեջանյանի ազդրի շրջանին և ցավ պատճառել նրան։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 54-55, 113/
Վկա Արսեն Սերյոժայի Մկրտչյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատել է «Լաս» գիշերային ակումբում որպես մենեջեր։ Ամբաստանյալին ճանաչում է որպես այդ ակումբի մշտական հաճախորդի։
2014թ. օգոստոսի 9-ին, ժամը 100-ի սահմաններում, ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Բաղդասարյանն ալկոհոլ օգտագործած վիճակում այցելել է վերոհիշյալ գիշերային ակումբ, որտեղ գարեջուր է պատվիրել։ Գարեջուրը խմելուց հետո բարձրաձայն հայհոյել է մատուցողուհուն, պարուհիներին, սկսել է աղմկել` խաթարելով ակումբի բնականոն աշխատանքը։ Նա իր հետ դանակ է բերել և դրել սեղանին։ Դրա առկայությունը վախեցրել է մատուցողուհուն։ Ամբաստանյալ Ա. Բաղդասարյանի վերոհիշյալ գործողությունների հետևանքով ակումբի միակ հաճախորդը և փորձաշրջանի մեջ գտնվող մատուցողուհին վախեցած հեռացել են ակումբից։
Տեղեկացել է նաև, որ ամբաստանյալ Ա. Բաղդասարյանն իր վերոհիշյալ գործողությունների ընթացքում դանակի բռնակով սեղմել է տուժող Ռ. Բեջանյանի ազդրի շրջանում և նրան ցավ պատճառել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 86-87, 114/
Դատաբժշկական փորձաքննության 2014թ. օգոստոսի 13-ի թիվ 2354 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «(…) Ռ. Բեջանյանի մարմնական վնասվածքը` աջ ազդրի վերին երրորդականի հետին միջային շրջանի արյունազեղման ձևով, պատճառվել է` բութ առարկայի ներգործությամբ, հնարավոր է նշված ժամանակին և հանգամանքներում, որը առողջությանը պատճառված թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում։
/գ.թ. 42-43/
Ամբաստանյալ Արման ֆելիքսի Բաղդասարյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ գարեջուր խմելու նպատակով երբեմն այցելել է «Լաս» գիշերային ակումբ։ 2014թ. օգոստոսի 9-ին, երբ այցելել է նշված ակումբ` իր մոտ դանակ է եղել։ Այդ դանակը հայրն է նվիրել իրեն, այն պահում է հաց կամ այլ սնունդ կտրելու նպատակով։ Թե ինչու է ակումբում գտնվելու ժամանակ այն դրել սեղանին` չի կարող բացատրել։ Քանի որ առողջական խնդիրների պատճառով դեղահաբեր է օգտագործած եղել, իսկ ակումբում գտնվելու ժամանակ գարեջուր է խմել` վատ վիճակում է հայտնվել։ Հնարավոր է, որ զայրացել է ակումբի պարուհիների վատ պահվածքի, մատուցողուհու` վատ սպասարկման պատճառով և հայհոյել նրանց, սակայն հասարակական կարգը խախտելու դիտավորություն չի ունեցել։ Լինելով ալկոհոլ օգտագործած վիճակում` ստույգ չի հիշում իր գործողությունները։
Բացի այդ, ավտոմեքենայի վրա արված քերծվածքների պատճառով իրեն ծեծի են ենթարկել և դրանով իրեն ստիպել են դիմել նման գործողությունների։
Սույն քրեական գործով իրականում ինքը տուժող է։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 77-78, 143/

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Վերլուծելով ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Բաղդասարյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ Արման Ֆելիքսի Բաղդասարյանի ցուցմունքները` ակումբի պարուհիների վատ պահվածքի, մատուցողուհու` վատ սպասարկման պատճառով նրանց հայհոյելու, հասարակական կարգը խախտելու դիտավորություն չունենալու, ինչպես նաև առաջադրված մեղադրանքն այլ պատճառաբանություններով հերքելու վերաբերյալ` իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են վերոհիշյալ ապացույցներով։
Ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Բաղդասարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, խուլիգանություն կատարելը, որը զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Բաղդասարյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, վատառողջ է` երրորդ խմբի հաշմանդամ։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում, իսկ որպես նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք` դատարանը հաշվի է առնում հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
5. Մինչև դատական քննությունը կալանքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ տուգանքի, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու ձևով պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով կալանքի տակ պահելու ժամկետը, մեղմացնում է նշանակված պատիժը կամ լրիվ ազատում պատիժը կրելուց։
(…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-201/07 քրեական գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ին կայացված որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«4. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է, եթե հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվի այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում տուգանքի, կալանքի և ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Բաղդասարյանի կողմից կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, այն, որ ամբաստանյալ Ա. Բաղդասարյանը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն։
Ամբաստանյալ Ա. Բաղդասարյանի կողմից կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, վատառողջ է` երրորդ խմբի հաշմանդամ։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը չի արձանագրում, իսկ որպես նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը։
Վերոգրյալը հաշվի առնելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արման Բաղդասարյանն իր կատարած, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից ավելի մեղմի` տուգանքի ձևով, քանի որ պատժի ավելի խիստ տեսակ կիրառելու հիմքեր առկա չեն։ Բացի այդ` տուգանքի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Հաշվի առնելով նաև, որ ամբաստանյալ Արման Բաղդասարյանը 2015թ. ապրիլի 5-ից մինչև 2015թ. ապրիլի 10-ը գտնվել է կալանքի տակ` դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված` նշանակված պատժի մեղմացման սկզբունքի կիրառմամբ, նրա նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժը պետք է մեղմացնել` այն նվազեցնելով նվազագույն աշխատավարձի երեսնապատիկի` 30.000 /երեսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Բաղդասարյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, պատժի կրումից նրան ազատելու վերաբերյալ բավարար հիմնավորումներ դատարանին չեն ներկայացվել։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Բաղդասարյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ դատարանի կողմից ամբաստանյալ Արման Բաղդասարյանի նկատմամբ խափանման միջոցի այդ տեսակն ընտրելուց հետո նրա կողմից դրա պահանջները խախտված լինելու վերաբերյալ տեղեկություններ դատարանին չեն ներկայացվել։ Բացի այդ, տուգանքի դատապարտվելու դեպքում ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Բաղդասարյանի կողմից քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու, դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Բաղդասարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի` 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված` նշանակված պատժի մեղմացման սկզբունքի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Բաղդասարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրյոթանասունապատիկի` 270.000 /երկու հարյուր յոթանասուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։



ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ