Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0023/01/15
Վիճակագրական տողի համար :
11.3
Պատասխանող
Աշոտ Չիրքինայն
Աշոտ Չիրքինյան Հայկի
Աշոտ Չիրքինյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սերգեյ Չիչոյան
Գագիկ Ավետիսյան
Ռուզաննա Բարսեղյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սերգեյ Չիչոյան
Գագիկ Ավետիսյան
Ռուզաննա Բարսեղյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2015-06-01 | 11:00 | 2 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2015-03-12 | 17:00 | 4 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2015-03-09 | 10:00 | 4 | Կայացել է |
Գործ ԵԿԴ/0023/01/15 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
2015 թվականի հունիսի 01-ին Երևան քաղաքում
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Տ. ԵՆՈՔՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Մ. ԹՈՎՄԱՍՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա. ՉԻՐՔԻՆՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի շահերի պաշտպան Մարինե Թովմասյանի վերաքննիչ բողոքը` Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 12-ի դատավճռի դեմ
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2014 թվականի հոկտեմբերի 01-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13805714 քրեական գործը:
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2014 թվականի հոկտեմբերի 02-ի որոշմամբ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2014 թվականի հոկտեմբերի 07-ին Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2015 թվականի փետրվարի 23-ին թիվ 3805714 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, 2015 թվականի մարտի 12-ի դատավճռով ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել կալանքի 1(մեկ) ամիս ժամկետով, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում` պատժի սկիզբը հաշվելով կալանավորման պահից:
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռել է նաև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2014 թվականի հոկտեմբերի 08-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված 1.28 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը և մեկ հատ կաթուցիչը ոչնչացնել:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի շահերի պաշտպան Մարինե Թովմասյանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2015 թվականի ապրիլի 29-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի ապրիլի 30-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը դատապարտվել է այն արարքի կատարման համար, որ նա 2014 թվականի օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքից Էջմիածին քաղաք տանող ճամփեզրին կից դաշտից վայրի աճած կանեփի թուփը քաղելու, ապա չորացնելու և մանրացնելու միջոցով, առանց իրացնելու նպատակի՝ իր գործածման համար ապօրինի պատրաստել և պահել է 1.28 գրամը գերազանցող քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է, իսկ զգալի չափի` 1.28 գրամ հաստատուն քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը հետագա գործածման համար ապօրինի պահել է իր անձնական օգտագործման «Վազ 21012» մակնիշի 22 LL 400 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի սրահում, որն էլ 2014 թվականի սեպտեմբերի 13-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցների կողմից` հիշյալ ավտոմեքենայի զննության ընթացքում:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի շահերի պաշտպան Մարինե Թովմասյանը, վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ հոդվածների պահանջները, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08, Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի ԵԱՔԴ/0078/01/09, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-192/07 որոշումները, նշել է, որ իր պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժն անարդարացի է` ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում ամբաստանյալին վերագրվող հանցագործության ծանրությանն ու անձին: Դատարանն արձանագրել է պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայություն:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են Աշոտ Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու կապակցությամբ գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը բեկանելու հիմք է հանդիսանում:
Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպան Մարինե Թովմասյանը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 12-ին կայացրած դատական ակտը և կայացնել նոր դատական ակտ` Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը ՀՀ քրեկան օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանության կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրողի պատասխանը, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`…
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս:
Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս (…)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշմամբ` պատժի արդարացիության հետ կապված հետևյալ դիրքորոշումն է արտահայտել. « (…) Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար նախատեսվում է պատիժ` կալանք` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի առնելով հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները` դրական բնութագրվելը, նախկինում դատված չլինելը, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և խոստովանական ցուցմունքներ տալը, կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև Աշոտ Չիրքինյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի պատրաստված և իր մոտ պահված, 1.28 գրամ հաստատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի` «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /05.-5 գրամ/ նվազագույն սահմանին առավել մոտ լինելը, գտել է, որ Աշոտ Չիրքինյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` կալանքի ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները: Առաջին ատյանի դատարանը նաև գտել է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն:
ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի կանոնակարգումը նախատեսող վերը նշված իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով Աշոտ Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատժի տեսակի և պատժաչափի հարցում հանգել է ճիշտ եզրահանգման` նշանակելով նվազագույն պատիժը:
Միևնույն ժամանակ, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Աշոտ Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է սխալ հետևության հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»:
Գ.Ազատյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի այն դրույթները, որոնք վերաբերում են պատժին և պատժի նպատակներին: Նշված դրույթներն են, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ և 63-րդ հոդվածները, որոնք սահմանում են պատժի նպատակները, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Նշված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով գործի հանգամանքները` կատարած հանցագործության առանձնահատկությունները, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, միայն դատարանը կարող է հանգել որոշակի հետևության, թե հանցանք կատարած անձի կողմից պատիժը կրելն անհրաժեշտ պայման է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելու համար, թե ոչ» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Գագիկ Ազատյանի գործով 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-195/07 որոշում/:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու: /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Ս.Ներսիսյանի գործով 2007 թվականի հունիսի 12-ի ՎԲ-124/07 որոշում/
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ՝ Նիկոլայ Չաքմազյանի վերաբերյալ 2014 թվականիի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՆԴ/0060/01/13 որոշամբ արջանագրել է. «(…) Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն` պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել`
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն»:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով գործի կոնկրետ հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այն, որ Աշոտ Չիրքինյանին մեղսագրված հանցագործության առարկան «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց է` 1.28 գրամ հաստատուն քաշով, որն առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /05.-5 գրամ/ նվազագույն սահմանին, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
Վերը նշված նկատառումներով վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Աշոտ Չիրքինյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 12-ի դատավճիռը պետք է փոփոխել և նշանակված մեկ ամիս ժամկետով կալանք պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի շահերի պաշտպան Մարինե Թովմասյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 12-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, փոփոխել:
Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը` կալանքը 1/մեկ/ ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1/մեկ/ տարի ժամկետով:
Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքին` ըստ բնակության վայրի:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
2015 թվականի հունիսի 01-ին Երևան քաղաքում
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Տ. ԵՆՈՔՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Մ. ԹՈՎՄԱՍՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա. ՉԻՐՔԻՆՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի շահերի պաշտպան Մարինե Թովմասյանի վերաքննիչ բողոքը` Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 12-ի դատավճռի դեմ
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2014 թվականի հոկտեմբերի 01-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13805714 քրեական գործը:
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2014 թվականի հոկտեմբերի 02-ի որոշմամբ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2014 թվականի հոկտեմբերի 07-ին Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2015 թվականի փետրվարի 23-ին թիվ 3805714 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, 2015 թվականի մարտի 12-ի դատավճռով ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել կալանքի 1(մեկ) ամիս ժամկետով, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում` պատժի սկիզբը հաշվելով կալանավորման պահից:
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռել է նաև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2014 թվականի հոկտեմբերի 08-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված 1.28 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը և մեկ հատ կաթուցիչը ոչնչացնել:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի շահերի պաշտպան Մարինե Թովմասյանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2015 թվականի ապրիլի 29-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի ապրիլի 30-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը դատապարտվել է այն արարքի կատարման համար, որ նա 2014 թվականի օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքից Էջմիածին քաղաք տանող ճամփեզրին կից դաշտից վայրի աճած կանեփի թուփը քաղելու, ապա չորացնելու և մանրացնելու միջոցով, առանց իրացնելու նպատակի՝ իր գործածման համար ապօրինի պատրաստել և պահել է 1.28 գրամը գերազանցող քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է, իսկ զգալի չափի` 1.28 գրամ հաստատուն քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը հետագա գործածման համար ապօրինի պահել է իր անձնական օգտագործման «Վազ 21012» մակնիշի 22 LL 400 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի սրահում, որն էլ 2014 թվականի սեպտեմբերի 13-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցների կողմից` հիշյալ ավտոմեքենայի զննության ընթացքում:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի շահերի պաշտպան Մարինե Թովմասյանը, վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ հոդվածների պահանջները, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08, Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի ԵԱՔԴ/0078/01/09, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-192/07 որոշումները, նշել է, որ իր պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժն անարդարացի է` ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում ամբաստանյալին վերագրվող հանցագործության ծանրությանն ու անձին: Դատարանն արձանագրել է պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայություն:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են Աշոտ Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու կապակցությամբ գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը բեկանելու հիմք է հանդիսանում:
Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպան Մարինե Թովմասյանը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 12-ին կայացրած դատական ակտը և կայացնել նոր դատական ակտ` Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը ՀՀ քրեկան օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանության կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրողի պատասխանը, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`…
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս:
Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս (…)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշմամբ` պատժի արդարացիության հետ կապված հետևյալ դիրքորոշումն է արտահայտել. « (…) Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար նախատեսվում է պատիժ` կալանք` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի առնելով հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները` դրական բնութագրվելը, նախկինում դատված չլինելը, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և խոստովանական ցուցմունքներ տալը, կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև Աշոտ Չիրքինյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի պատրաստված և իր մոտ պահված, 1.28 գրամ հաստատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի` «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /05.-5 գրամ/ նվազագույն սահմանին առավել մոտ լինելը, գտել է, որ Աշոտ Չիրքինյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` կալանքի ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները: Առաջին ատյանի դատարանը նաև գտել է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն:
ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի կանոնակարգումը նախատեսող վերը նշված իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով Աշոտ Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատժի տեսակի և պատժաչափի հարցում հանգել է ճիշտ եզրահանգման` նշանակելով նվազագույն պատիժը:
Միևնույն ժամանակ, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Աշոտ Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է սխալ հետևության հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»:
Գ.Ազատյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի այն դրույթները, որոնք վերաբերում են պատժին և պատժի նպատակներին: Նշված դրույթներն են, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ և 63-րդ հոդվածները, որոնք սահմանում են պատժի նպատակները, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Նշված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով գործի հանգամանքները` կատարած հանցագործության առանձնահատկությունները, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, միայն դատարանը կարող է հանգել որոշակի հետևության, թե հանցանք կատարած անձի կողմից պատիժը կրելն անհրաժեշտ պայման է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելու համար, թե ոչ» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Գագիկ Ազատյանի գործով 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-195/07 որոշում/:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու: /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Ս.Ներսիսյանի գործով 2007 թվականի հունիսի 12-ի ՎԲ-124/07 որոշում/
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ՝ Նիկոլայ Չաքմազյանի վերաբերյալ 2014 թվականիի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՆԴ/0060/01/13 որոշամբ արջանագրել է. «(…) Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն` պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել`
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն»:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով գործի կոնկրետ հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այն, որ Աշոտ Չիրքինյանին մեղսագրված հանցագործության առարկան «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց է` 1.28 գրամ հաստատուն քաշով, որն առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /05.-5 գրամ/ նվազագույն սահմանին, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
Վերը նշված նկատառումներով վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Աշոտ Չիրքինյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 12-ի դատավճիռը պետք է փոփոխել և նշանակված մեկ ամիս ժամկետով կալանք պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի շահերի պաշտպան Մարինե Թովմասյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 12-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, փոփոխել:
Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը` կալանքը 1/մեկ/ ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1/մեկ/ տարի ժամկետով:
Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքին` ըստ բնակության վայրի:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
«12» մարտի 2015թ. ք. Երևան
ԵԿԴ-0023/01/15
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Ա. Հովհաննիսյան,
մասնակցությամբ`
մեղադրող
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
ավագ դատախազ Տ. Ենոքյանի,
պաշտպան Մ. Թովմասյանի,
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի`
ծնված 1977թ. փետրվարի 25-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, աշխատում է որպես վարսահարդար, հաշվառված է Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց փողոցի 1-ին նրբանցքի թիվ 1 տանը, բնակվում է Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց փողոցի թիվ 15 շենքի թիվ 12 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 13805714 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության /այսուհետ ՔԳՎ/ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է 2014թ. հոկտեմբերի 10-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի, զգալի չափի` 1.28 գրամ հաստատուն ընդհանուր քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ապօրինի պահելու դեպքի առթիվ։
Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով` հետևյալ արարքի համար. «որ նա 2014թ. օգոստոսի 29-ն Երևան քաղաքից Էջմիածին քաղաք տանող ճամփեզրին կից դաշտից վայրի աճած կանեփի թուփը քաղելու« ապա չորացնելու և մանրացնելու միջոցով« առանց իրացնելու նպատակի՝ իր գործածման համար ապօրինի պատրաստել և պահել է 1.28 գրամը գերազանցող քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց« որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է« իսկ զգալի չափի` 1.28 գրամ հաստատուն քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը հետագա գործածման համար ապօրինի պահել է իր անձնական օգտագործման «Վազ 21012» մակնիշի« 22LL400 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի սրահում« որն էլ 2014թ. սեպտեմբերի 13-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցների կողմից` հիշյալ ավտոմեքենայի զննության ընթացքում։
Այսինքն՝ Ա.Չիրքինյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք։»։
2015թ. փետրվարի 23-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան և նույն օրն ընդունվել է դատարանի վարույթ։
Մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ։
Արագացված դատական քննություն
Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքը համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված չի եղել, նախաքննության ընթացքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց ապօրինի պատրաստելը և պահելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կատարած հանցագործության համար նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված չի եղել, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի պատրաստված և իր մոտ պահված, 1.28 գրամ հաստատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի` «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /05.-5 գրամ/ նվազագույն սահմանին առավել մոտ լինելը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կողմից կատարված` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
Նույն օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
Նույն օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(...)Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
(...)» (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում ինչպես կալանքի, այնպես էլ ազատազրկման ձևով։
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ (…)» (տե’ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կողմից ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած լինելը և դրա` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այն, որ ամբաստանյալին մեղսագրված, առանց իրացնելու նպատակի պատրաստված և իր մոտ պահված, 1.28 գրամ հաստատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /05.-5 գրամ/ նվազագույն սահմանին։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, այն, որ Ա. Չիրքինյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ Վերոհիշյալը համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների` նախկինում դատված չլինելու, դրական բնութագիր ունենալու, հանրօգուտ աշխատանք կատարելու հետ` դատարանը գտնում է, որ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` կալանքի ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2014թ. հոկտեմբերի 08-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 1,28 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը և մեկ հատ կաթուցիչը պետք է ոչնչացնել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել կալանքի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով կալանավորման պահից։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2014թ. հոկտեմբերի 8-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 1,28 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը և մեկ հատ կաթուցիչը ոչնչացնել։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
«12» մարտի 2015թ. ք. Երևան
ԵԿԴ-0023/01/15
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Ա. Հովհաննիսյան,
մասնակցությամբ`
մեղադրող
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
ավագ դատախազ Տ. Ենոքյանի,
պաշտպան Մ. Թովմասյանի,
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի`
ծնված 1977թ. փետրվարի 25-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, աշխատում է որպես վարսահարդար, հաշվառված է Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց փողոցի 1-ին նրբանցքի թիվ 1 տանը, բնակվում է Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց փողոցի թիվ 15 շենքի թիվ 12 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 13805714 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության /այսուհետ ՔԳՎ/ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է 2014թ. հոկտեմբերի 10-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի, զգալի չափի` 1.28 գրամ հաստատուն ընդհանուր քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ապօրինի պահելու դեպքի առթիվ։
Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով` հետևյալ արարքի համար. «որ նա 2014թ. օգոստոսի 29-ն Երևան քաղաքից Էջմիածին քաղաք տանող ճամփեզրին կից դաշտից վայրի աճած կանեփի թուփը քաղելու« ապա չորացնելու և մանրացնելու միջոցով« առանց իրացնելու նպատակի՝ իր գործածման համար ապօրինի պատրաստել և պահել է 1.28 գրամը գերազանցող քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց« որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է« իսկ զգալի չափի` 1.28 գրամ հաստատուն քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը հետագա գործածման համար ապօրինի պահել է իր անձնական օգտագործման «Վազ 21012» մակնիշի« 22LL400 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի սրահում« որն էլ 2014թ. սեպտեմբերի 13-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցների կողմից` հիշյալ ավտոմեքենայի զննության ընթացքում։
Այսինքն՝ Ա.Չիրքինյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք։»։
2015թ. փետրվարի 23-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան և նույն օրն ընդունվել է դատարանի վարույթ։
Մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ։
Արագացված դատական քննություն
Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքը համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված չի եղել, նախաքննության ընթացքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց ապօրինի պատրաստելը և պահելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կատարած հանցագործության համար նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված չի եղել, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի պատրաստված և իր մոտ պահված, 1.28 գրամ հաստատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի` «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /05.-5 գրամ/ նվազագույն սահմանին առավել մոտ լինելը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կողմից կատարված` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
Նույն օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
Նույն օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(...)Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
(...)» (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում ինչպես կալանքի, այնպես էլ ազատազրկման ձևով։
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ (…)» (տե’ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կողմից ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած լինելը և դրա` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այն, որ ամբաստանյալին մեղսագրված, առանց իրացնելու նպատակի պատրաստված և իր մոտ պահված, 1.28 գրամ հաստատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /05.-5 գրամ/ նվազագույն սահմանին։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, այն, որ Ա. Չիրքինյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ Վերոհիշյալը համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների` նախկինում դատված չլինելու, դրական բնութագիր ունենալու, հանրօգուտ աշխատանք կատարելու հետ` դատարանը գտնում է, որ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` կալանքի ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2014թ. հոկտեմբերի 08-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 1,28 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը և մեկ հատ կաթուցիչը պետք է ոչնչացնել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել կալանքի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով կալանավորման պահից։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2014թ. հոկտեմբերի 8-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 1,28 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը և մեկ հատ կաթուցիչը ոչնչացնել։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0023/01/15
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 23-02-2015 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 0023/01/15 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13805714 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Աշոտ Չիրքինյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2014թ. օգոստոսի 29-ն Երևան քաղաքից Էջմիածին քաղաք տանող ճամփեզրին կից դաշտից վայրի աճած կանեփի թուփը քաղելու, ապա չորացնելու և մանրացնելու միջոցով, առանց իրացնելու նպատակի` իր գործածման համար, ապօրինի պատրաստել և պահել է 1.28 գրամը գերազանցող քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է, իսկ զգալի չափի` 1.28 գրամ հաստատուն քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը հետագա գործածման համար ապօրինի պահել է իր անձնական օգտագործման <<Վազ 21012>> մակնիշի 22LL400 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի սրահում, որն էլ 2014թ. սեպտեմբերի 13-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցների կողմից: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Աշոտ |
| Ազգանուն | Չիրքինյան |
| Հայրանուն | Հայկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 11.3 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 23-02-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 23-02-2015 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 24-02-2015 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 24-02-2015 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-03-2015 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Աշոտ |
| Ազգանուն | Չիրքինյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Ենոքյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-03-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 23-03-2015 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Աշոտ |
| Ազգանուն | Չիրքինյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 12-03-2015 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Կալանք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ «12» մարտի 2015թ. ք. Երևան ԵԿԴ-0023/01/15 Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով. նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան, քարտուղար` Ա. Հովհաննիսյան, մասնակցությամբ` մեղադրող Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Տ. Ենոքյանի, պաշտպան Մ. Թովմասյանի, դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի` ծնված 1977թ. փետրվարի 25-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, աշխատում է որպես վարսահարդար, հաշվառված է Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց փողոցի 1-ին նրբանցքի թիվ 1 տանը, բնակվում է Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց փողոցի թիվ 15 շենքի թիվ 12 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը Թիվ 13805714 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության /այսուհետ ՔԳՎ/ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է 2014թ. հոկտեմբերի 10-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի, զգալի չափի` 1.28 գրամ հաստատուն ընդհանուր քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ապօրինի պահելու դեպքի առթիվ։ Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով` հետևյալ արարքի համար. «որ նա 2014թ. օգոստոսի 29-ն Երևան քաղաքից Էջմիածին քաղաք տանող ճամփեզրին կից դաշտից վայրի աճած կանեփի թուփը քաղելու« ապա չորացնելու և մանրացնելու միջոցով« առանց իրացնելու նպատակի՝ իր գործածման համար ապօրինի պատրաստել և պահել է 1.28 գրամը գերազանցող քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց« որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է« իսկ զգալի չափի` 1.28 գրամ հաստատուն քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը հետագա գործածման համար ապօրինի պահել է իր անձնական օգտագործման «Վազ 21012» մակնիշի« 22LL400 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի սրահում« որն էլ 2014թ. սեպտեմբերի 13-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցների կողմից` հիշյալ ավտոմեքենայի զննության ընթացքում։ Այսինքն՝ Ա.Չիրքինյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք։»։ 2015թ. փետրվարի 23-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան և նույն օրն ընդունվել է դատարանի վարույթ։ Մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ։ Արագացված դատական քննություն Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքը համաձայն է մեղադրանքի հետ։ Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք։ Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված չի եղել, նախաքննության ընթացքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։ Դատարանի իրավական վերլուծությունները Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց ապօրինի պատրաստելը և պահելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կատարած հանցագործության համար նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված չի եղել, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի պատրաստված և իր մոտ պահված, 1.28 գրամ հաստատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի` «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /05.-5 գրամ/ նվազագույն սահմանին առավել մոտ լինելը։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։ Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կողմից կատարված` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։ Նույն օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։ Նույն օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները` արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...)Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ (...)» (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը)։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում ինչպես կալանքի, այնպես էլ ազատազրկման ձևով։ Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։ Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ (…)» (տե’ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը)։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։ Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի. - թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը), - դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը), - արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։ Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։ Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ (…)»։ Դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի կողմից ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած լինելը և դրա` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այն, որ ամբաստանյալին մեղսագրված, առանց իրացնելու նպատակի պատրաստված և իր մոտ պահված, 1.28 գրամ հաստատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /05.-5 գրամ/ նվազագույն սահմանին։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, այն, որ Ա. Չիրքինյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը։ Վերոհիշյալը համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների` նախկինում դատված չլինելու, դրական բնութագիր ունենալու, հանրօգուտ աշխատանք կատարելու հետ` դատարանը գտնում է, որ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` կալանքի ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։ Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։ Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։ Քննարկելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2014թ. հոկտեմբերի 08-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 1,28 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը և մեկ հատ կաթուցիչը պետք է ոչնչացնել։ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել կալանքի 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով կալանավորման պահից։ Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2014թ. հոկտեմբերի 8-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 1,28 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը և մեկ հատ կաթուցիչը ոչնչացնել։ Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։ Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 12-03-2015 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 27-04-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 139, 37 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 27-04-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 139, 37 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-17443 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 29-04-2015 |
|---|
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 21-07-2015 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 23-07-2015 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 02-12-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 139, 108 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 02-12-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 139, 108 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0023/01/15
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 22-04-2015 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-04-2015 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Թովմասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Աշոտ Չիրքինյան Սույն վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Մասնակիորեն` պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի`Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի /ՀՀ քր. օր-ի 268 հոդ. 1-ին մասով - կալանք` 1 ամիս ժամկետով / վերաբերյալ 12.03.2015թ. կայացրած դատական ակտը և կայացնել նոր դատական ակտ`Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան /ՀՀ քր.օր. 70 հոդվածի կիրառում/ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 28-04-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Չիչոյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Բարսեղյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 29-04-2015 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | Չկան: |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 30-04-2015 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-05-2015 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 30-04-2015 |
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | Պաշտպանի և մեղադրողի ներկայությունը ապահովելու համար: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 01-06-2015 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 13-05-2015 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 01-06-2015 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է դատական ակտը և փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Աշոտ |
| Ազգանուն | Չիրքինայն |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ ԵԿԴ/0023/01/15 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 2015 թվականի հունիսի 01-ին Երևան քաղաքում ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Տ. ԵՆՈՔՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ` Մ. ԹՈՎՄԱՍՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա. ՉԻՐՔԻՆՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի շահերի պաշտպան Մարինե Թովմասյանի վերաքննիչ բողոքը` Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 12-ի դատավճռի դեմ Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2014 թվականի հոկտեմբերի 01-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13805714 քրեական գործը: Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2014 թվականի հոկտեմբերի 02-ի որոշմամբ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին: 2014 թվականի հոկտեմբերի 07-ին Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 2015 թվականի փետրվարի 23-ին թիվ 3805714 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, 2015 թվականի մարտի 12-ի դատավճռով ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել կալանքի 1(մեկ) ամիս ժամկետով, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում` պատժի սկիզբը հաշվելով կալանավորման պահից: Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Վճռել է նաև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2014 թվականի հոկտեմբերի 08-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված 1.28 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը և մեկ հատ կաթուցիչը ոչնչացնել: Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի շահերի պաշտպան Մարինե Թովմասյանը: Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2015 թվականի ապրիլի 29-ին: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի ապրիլի 30-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով: Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել: 2. Գործի փաստական հանգամանքները. Աշոտ Հայկի Չիրքինյանը դատապարտվել է այն արարքի կատարման համար, որ նա 2014 թվականի օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքից Էջմիածին քաղաք տանող ճամփեզրին կից դաշտից վայրի աճած կանեփի թուփը քաղելու, ապա չորացնելու և մանրացնելու միջոցով, առանց իրացնելու նպատակի՝ իր գործածման համար ապօրինի պատրաստել և պահել է 1.28 գրամը գերազանցող քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է, իսկ զգալի չափի` 1.28 գրամ հաստատուն քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը հետագա գործածման համար ապօրինի պահել է իր անձնական օգտագործման «Վազ 21012» մակնիշի 22 LL 400 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի սրահում, որն էլ 2014 թվականի սեպտեմբերի 13-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցների կողմից` հիշյալ ավտոմեքենայի զննության ընթացքում: 3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով: Ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի շահերի պաշտպան Մարինե Թովմասյանը, վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ հոդվածների պահանջները, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08, Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի ԵԱՔԴ/0078/01/09, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-192/07 որոշումները, նշել է, որ իր պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժն անարդարացի է` ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում ամբաստանյալին վերագրվող հանցագործության ծանրությանն ու անձին: Դատարանն արձանագրել է պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայություն: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են Աշոտ Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու կապակցությամբ գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը բեկանելու հիմք է հանդիսանում: Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպան Մարինե Թովմասյանը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 12-ին կայացրած դատական ակտը և կայացնել նոր դատական ակտ` Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը ՀՀ քրեկան օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան: 4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանության կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրողի պատասխանը, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. «Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`… 6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար. 7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ. 8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը (…)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»: Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս (…)»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշմամբ` պատժի արդարացիության հետ կապված հետևյալ դիրքորոշումն է արտահայտել. « (…) Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար նախատեսվում է պատիժ` կալանք` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի առնելով հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները` դրական բնութագրվելը, նախկինում դատված չլինելը, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և խոստովանական ցուցմունքներ տալը, կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև Աշոտ Չիրքինյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանց իրացնելու նպատակի պատրաստված և իր մոտ պահված, 1.28 գրամ հաստատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի` «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /05.-5 գրամ/ նվազագույն սահմանին առավել մոտ լինելը, գտել է, որ Աշոտ Չիրքինյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` կալանքի ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները: Առաջին ատյանի դատարանը նաև գտել է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն: ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի կանոնակարգումը նախատեսող վերը նշված իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով Աշոտ Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատժի տեսակի և պատժաչափի հարցում հանգել է ճիշտ եզրահանգման` նշանակելով նվազագույն պատիժը: Միևնույն ժամանակ, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Աշոտ Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է սխալ հետևության հետևյալ պատճառաբանությամբ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»: Գ.Ազատյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի այն դրույթները, որոնք վերաբերում են պատժին և պատժի նպատակներին: Նշված դրույթներն են, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ և 63-րդ հոդվածները, որոնք սահմանում են պատժի նպատակները, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Նշված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով գործի հանգամանքները` կատարած հանցագործության առանձնահատկությունները, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, միայն դատարանը կարող է հանգել որոշակի հետևության, թե հանցանք կատարած անձի կողմից պատիժը կրելն անհրաժեշտ պայման է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելու համար, թե ոչ» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Գագիկ Ազատյանի գործով 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-195/07 որոշում/: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու: /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Ս.Ներսիսյանի գործով 2007 թվականի հունիսի 12-ի ՎԲ-124/07 որոշում/ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ՝ Նիկոլայ Չաքմազյանի վերաբերյալ 2014 թվականիի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՆԴ/0060/01/13 որոշամբ արջանագրել է. «(…) Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն` պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել` ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, բ) պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, գ) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն»: Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով գործի կոնկրետ հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այն, որ Աշոտ Չիրքինյանին մեղսագրված հանցագործության առարկան «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց է` 1.28 գրամ հաստատուն քաշով, որն առավել մոտ է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետում նշված, թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի /05.-5 գրամ/ նվազագույն սահմանին, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով: Վերը նշված նկատառումներով վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Աշոտ Չիրքինյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 12-ի դատավճիռը պետք է փոփոխել և նշանակված մեկ ամիս ժամկետով կալանք պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Աշոտ Չիրքինյանի շահերի պաշտպան Մարինե Թովմասյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 12-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, փոփոխել: Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը` կալանքը 1/մեկ/ ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1/մեկ/ տարի ժամկետով: Աշոտ Հայկի Չիրքինյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքին` ըստ բնակության վայրի: Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 01-06-2015 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 15-07-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 139, 95 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 15-07-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 139, 95 |
| Ուր | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Գրության համարը | Ե-14358/15 |