Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0013/01/15
Վիճակագրական տողի համար :
1.9
Պատասխանող
Հովհաննես Հովհաննիսյան
Հովհաննես Հովհաննիսյան Մարքսի
Հովհաննես Հովհաննիսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Վազգեն Ռշտունի
Կարինե Ղազարյան
Մխիթար Պապոյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մեսրոպ Մակյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Համլետ Ասատրյան
Հոդվածներ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 112 Մաս 1
Վճռաբեկ
Հոդված 16, 39, 43, 361/1/, 403-406, 419, 422-423
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Վազգեն Ռշտունի
Կարինե Ղազարյան
Մխիթար Պապոյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մեսրոպ Մակյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Համլետ Ասատրյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Վճռաբեկ | 2016-11-01 | 11:00 | 2 | |||
| Քրեական վերաքննիչ | 2015-08-28 | 12:45 | 1 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2015-06-08 | 12:00 | 2 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2015-06-05 | 16:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2015-05-20 | 17:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2015-05-08 | 14:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2015-04-20 | 16:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2015-03-30 | 17:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2015-03-20 | 12:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2015-02-26 | 12:00 | 2 | Կայացել է |
ԵԿԴ/0013/01/15
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Վ.Ռշտունի
դատավորներ Մ.Պապոյան
Կ.Ղազարյան
դատական նիստերի քարտուղար Ս.Էլբակյան
մեղադրող Հ.Խաչատրյան
պաշտպան Մ.Ալավերդյան
ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյան
28.08.2015թ. ք.Երևան
վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի (ծնված՝ 1972 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ՝ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում` դատապարտված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Խորհրդարանի 44/1 հասցեում, բնակվել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 22/38 հասցեում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաև դատարան) 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճռի դեմ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ի ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Հ.Հարությունյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13802814 քրեական գործը:
2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Հովհաննես Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ Հովհաննես Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
2014 թվականի նոյեմբերի 7-ին Հովհաննես Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Ավդալյանի որոշմամբ Վաչագան Մեխակյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել՝ վերջինի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի բացակայության հիմքով:
2015 թվականի փետրվարի 11-ին թիվ 13802814 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Հովհաննես Հովհաննիսյանի անմեղությունն առաջադրված մեղադրանքով՝ նրա արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի բացակայության հիմքով:
2015 թվականի հուլիսի 15-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Խաչատրյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա, ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը և չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով սահմանված պահանջները:
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռով եկել է այն եզրահանգման, որ ապացուցված և հիմնավորված չէ այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանը կատարել է թիվ 13802814 քրեական գործով առաջադրված մեղադրանքով իրեն մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, ինչն էլ դրվել է արդարացման դատավճիռ կայացնելու հիմքում: Դատարանն արձանագրել է, որ գործի դատական քննության ժամանակ ամբաստանյալը, տալով գրեթե նախաքննականին մոտ նույնաբովանդակ ցուցմունքներ, ի տարբերություն նախկինում տրված ցուցմունքների, հայտնել է, որ իրականում, բացի տուժող Վ.Մեխակյանի գլխի շրջանին, մասնավորապես՝ դեմքին հասցված բռունցքի երկու հարվածների, ինքը նրա մարմնի այլ մասերին չի հարվածել: Ընդունել է, որ միմյանց քաշքշելու հետևանքով ընկել են գետնին, որտեղ շարունակել են քաշքշել իրար, մինչև վկա Կ.Ղորղանյանի միջամտությունը, սակայն տուժողի կողերին ինքը որևէ հարված չի հասցրել: Վերլուծելով և ապացույցների ընդհանուր համադրության մեջ գնահատելով ամբաստանյալի ցուցմունքները` դատարանը դրանցից առավել արժանահավատ և փաստարկված է համարել դատաքննականը, քանի որ այն, ըստ դատարանի՝ հաստատվել է նաև գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված այլ ապացույցներով:
Դատարանն ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքը արժանահավատ և փաստարկված է համարել, ինչը հաստատվել է նաև վկա Կ.Ղորղանյանի ցուցմունքներով: Ընդ որում՝ ապացույցների հետազոտում և գնահատում մասում դատարանն արձանագրել է վկա Կ.Ղորղանյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև էական հակասություններ, սակայն, իր իրավական վերլուծություններ մասում զարմանալիորեն դրանք նույնականացրել է դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքի բովանդակությամբ: Անհասկանալի է, թե դատարանն ինչ պատճառաբանությամբ և հիմնավորվածությամբ է առավել արժանահավատ և փաստարկված համարել ինչպես Հ.Հովհաննիսյանի, այնպես էլ Կ.Ղորղանյանի դատաքննական ցուցմունքները, այլ ոչ թե վերջինների նախաքննական ցուցմունքները:
Բացի այդ, հետազոտելով տուժող Վ.Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքները` դատարանն արձանագրել է, որ դրանով տուժողի կողմից առաջ է քաշվել իր մարմնական վնասվածքները ստանալու միանգամայն այլ իրավիճակ:
Դատարանը Հ.Հովհաննիսյանի և Կ.Ղորղանյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքների և Վ.Մեխակյանի ցուցմունքների միջև դեպքի վերաբերյալ շարադրված, միմյանցից ամբողջությամբ տարբերվող հանգամանքների և, հետևաբար, դրանցում էական հակասությունների առկայության պայմաններում, մի դեպքում արժանահավատ է համարել Հ.Հովհաննիսյանի և Կ.Ղորղանյանի դատաքննական ցուցմունքները, իսկ մյուս դեպքում ընդունել և չի բացառել տուժող Վ.Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքի` իրականությանը համապատասխանելու հնարավորությունը: Դեռ ավելին՝ փաստել է, որ վարույթն իրականացնող նախաքննական մարմինն ու օպերատիվ-հետախուզական ծառայությունները չեն ձեռնարկել որևէ ողջամիտ և արդյունավետ միջոց` տուժողի կողմից տոնավաճառի մոտակայքում ինչ-որ անձանց կողմից ծեծի ենթարկվելու փաստը հերքելու, այդպիսի հնարավոր անձինք հայտնաբերելու, այդ առումով հարցումներ կատարելու ուղղությամբ:
Դատարանն արժանահավատ և հիմնավորված է համարել Հ.Հովհաննիսյանի և Կ.Ղորղանյանի դատաքննական ցուցմունքները միայն այն մասով, որ Հ.Հովհաննիսյանը վիճաբանության ընթացքում միայն 2 անգամ է ձեռքով հարվածել Վ.Մեխակյանի դեմքի հատվածում: Եվ հակառակը, հիմնավորված համարելով նշված հանգամանքը՝ դրանով բացառել է Վ.Մեխակյանի ցուցմունքի արժանահավատ և փաստարկված լինելն այն մասով, որ վերջինը մարմնական վնասվածքներ է ստացել <<Վերնիսաժ>> կոչվող տոնավաճառի մոտ իրեն անծանոթ 5 անձանց հետ վիճաբանելու և վերջինների կողմից ծեծի ենթարկվելու, ինչպես նաև դեպքի օրը` ժամը 13:00-ի սահմաններում, Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան լվացվելու նպատակով այցելելու, այնտեղ մոտ 15 րոպե մնալու, ինչպես նաև նշված ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Վարդանանց 22-րդ շենքի դիմացի հատվածից հիվանդանոց տեղափոխվելու հանգամանքը:
Անդրադառնալով դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությանը և դատարանում հարցաքննված փորձագետի ցուցմունքին` դատարանն արձանագրել է, որ փորձագետը, լինելով գործի ելքով որևէ կերպ չշահագրգռված, իր եզրակացության մեջ արձանագրել է մի փաստ, ինչը տուժող Վ.Մեխակյանը մշտապես հայտնել է իր ցուցմունքներում: Բացի այդ, դատարանն արժանահավատ է համարել փորձագետի դատարանում տված ցուցմունքը: Նման պայմաններում դատարանն արձանագրել է, որ գործի նախաքննությամբ և դատական քննությամբ ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույցներ, որոնցով կարելի է հաստատված համարել, որ Հ.Հովհաննիսյանը հարվածել է նաև տուժող Վ.Մեխակյանի կողերի կամ կրծքավանդակի հատվածներին, բացի այդ, դատարանը փաստել է, որ քաշքշելու արդյունքում նրանք ընկել են հարթ հատակին, այլ ոչ թե արտացցված մակերես ունեցող ինչ-որ տեղ: Դատարանը հաստատված է համարել այն փաստը, որ Վ.Մեխակյանի մարմնի տարբեր հատվածներում առկա մարմնական վնասվածքները չէին կարող առաջանալ միմյանց քաշքշելու, ինչպես նաև այդ կերպ հատակին ընկնելու արդյունքում: Արդյունքում, դատարանն ընդունել է և չի բացառել, որ տուժող Վ.Մեխակյանը Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան է գնացել արդեն իսկ ծեծված վիճակում` մարմնական վնասվածքներով, իսկ այնտեղ գնալու նպատակը եղել է լվացվելը:
Ինչ վերաբերվում է Վ.Մեխակյանի մոտ առկա մյուս մարմնական ծանր վնասվածքներին, ապա այն, որ նշված մարմնական վնասվածքները պատճառվել են Հ.Հովհաննիսյանի կողմից, հիմնավորվել է նախաքննության ընթացքում Հ.Հովհաննիսյանի, վկաներ Կ.Ղորղանյանի և Ս.Պետրոսյանի ցուցմունքներով, դատաբժշկական փորձագետի եզրակացությամբ, <<Էրեբունի>> բժշկական կենտրոնում առկա Վ.Մեխակյանի հիվանդության պատմագրով այն մասին, որ վերջինը նշված բժշկական հաստատություն է տեղափոխվել 2014 թվականի սեպտեմբերի 20-ին` ժամը 19:40-ի սահմաններում, ինչպես նաև գործի նյութերում եղած և դատարանում հետազոտված այլ ապացույցներով:
Բացի այդ, դատարանը նշել է, որ նախաքննական մարմնիը, դեռևս չունենալով դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացթյունը, 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ին ամբաստանյալին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ չունենալով այդպիսի մեղադրանք առաջադրելու իրավական հիմք: Սակայն նախաքննական մարմնի կողմից Հ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ին մեղադրանք առաջադրելուց հետո՝ նույն թվականի նոյեմբերի 7-ին, որոշում է կայացվել Հ.Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու, լրացնելու, նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին, որով Հ.Հովհաննիսյանին 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ին առաջադրված մեղադրանքի ծավալում ընդգրկվել է դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1621/հ եզրակացությամբ նշված Վ.Մեխակյանի մոտ եղած մարմնական վնասվածքները: Ընդ որում՝ դրանից հետո որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս Հ.Հովհաննիսյանն իր լրացուցիչ ցուցմունքում հայտնել է, որ պարզաբանվել է իրեն առաջադրված մեղադրանքի էությունը, որը պարզ է եղել իր համար, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել: Իսկ վկա Կ.Ղորղանյանն իր 2015 թվականի հունվարի 22-ի լրացուցիչ ցուցմունքով, որի բովանդակությանը սույն վերաքննիչ բողոքում արդեն անդրադարձ է կատարվել, հայտնել է, որ Հ.Հովհաննիսյանը բացի Վ.Մեխակյանի դեմքի հատվածում երկու հարված հասցնելուց, վերջինին հարվածներ է հասցրել նաև այն ժամանակ, երբ Վ.Մեխակյանն ընկած է եղել գետնին:
Քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ բավարար են եղել մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն ամբողջությամբ և ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ կայացնել մեղադրական դատավճիռ՝ ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին դատապարտելով ազատազրկման` 5 տարի ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները.
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, տուժող Վ.Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքները, վկա Կարեն Ղորղանյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, վկա Սուրեն Պետրոսյանի, դատաբժիշկ-փորձագետ Արտակ Դարբինյանի դատաքննական ցուցմունքները, քննչական փորձարարության, դեպքի վայրի զննության արձանագրությունները, փորձագետի թիվ 1621/հ, թիվ 430 եզրակացությունները, իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները, մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը և ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագիրը:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատական նիստի ընթացքում դատախազ Հ.Խաչատրյանը վերոնշյալ հիմնավորումներով պնդեց վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել:
Պաշտպան Մ.Ալավերդյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ նշելով, որ առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն օրինական է, հիմնավոր և դատավճռով կատարված մեկնաբանությունները բխում են գործում առկա փաստերի վերլուծությունից, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ:
Ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները, գտնում է, որ դատախազ Հ.Խաչատրյանի բողոքը ենթակա է բավարարման մասնակի հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Սույն բողոքի լուծման համար Վերաքննիչ դատարանի համար առաջնային նշանակություն ունի այն հարցը, թե ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի բացակայության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումը հիմնավոր է, թե ոչ:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիմնավորվածության վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումներին, գտնում է, որ դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը չի կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք:
Այսպես՝ նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը ցուցմունքներ է տվել, որ իր և տուժող Վաչագան Մեխակյանի միջև վիճաբանություն և ծեծկռտուք է առաջացել, որի ընթացքում ինքը հարվածներ է հասցրել վերջինին, մասնավորապես՝ բռունցքով երկու անգամ հարվածել է Վաչագանի դեմքին:
Տուժող Վաչագան Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքների համաձայն՝ վերջինը նշել է, որ (...) իր մարմնի վրա առկա վնասվածքները հնարավոր չէ Հովհաննես Հովհաննիսյանի կողմից պատճառված լինի, քանի որ նախքան վերջինի բնակարան գնալը վնասվածքներն արդեն իսկ ստացած է եղել: Հովհաննես Հովհաննիսյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ Վաչագան Մեխակյանը նշել է, որ Հովհաննեսի հայտնածը սուտ է, ինքը նրա բնակարան ծեծված է գնացել և Հովհաննեսի բնակարանում միմյանց միջև կռիվ չի եղել:
Վկա Կարեն Ղորղանյանի նախաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ (…) երբ տուն է եկել, տուժող Վաչագան Մեխակյանի վրա վնասվածքներ է նկատել և Հովհաննեսն ասել է, որ նա այդպես է տուն եկել: Իսկ Հովհաննեսի և Վաչագանի վիճաբանության ընթացքում Հովհաննեսը բռունցքով երկու հարված է հասցրել տուժողի դեմքին: Կարեն Ղորղանյանի լրացուցիչ ցուցմունքի համաձայն՝ (…) ինքը սխալ է ասել, որ երբ եկել է տուն, Վաչագանի քթից արյուն է եկել: Վաչագանը վնասվածքները ստացել է Հովհաննեսի հետ վիճաբանության արդյունքում: Դատաքննության ընթացքում վկա Կարեն Ղորղանյանը հայտնել է, որ նախքան տուն գալը Վաչագան Մեխակյանը գտնվել է խմած վիճակում և քթից արյուն է եկել: Իսկ ամբաստանյալը Վաչագանի դեմքին մեկ կամ երկու հարված է հասցրել:
Վերը նշված ցուցմունքների համադրությունից պարզ է դառնում, որ ամբաստանյալը որևէ անգամ ուղղակիորեն չի նշել այնպիսի հարվածներ հասցնելու մասին, որոնք կարող էին տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառել, հատկապես՝ կողոսկրերի կոտրվածքի ձևով: Նրա նախաքննության և դատաքննության ընթացքում հիմնական խոստովանությունները վերաբերել են բռունցքով տուժողի դեմքին հարվածներ հասցնելուն: Տուժող Վաչագան Մեխակյանը քրեական գործի քննության ողջ ընթացքում երբևէ չի ընդունել, որ վիճաբանել է ամբաստանյալի հետ: Իսկ ամբաստանյալի և տուժողի միջև առաջացած վիճաբանության միակ վկա Կարեն Ղորղանյանի հայտնած տեղեկությունները մշտապես փոփոխվել են և խիստ հակասական են:
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի է, որ ամբաստանյալի և տուժողի միջև առաջացել է վիճաբանություն և ծեծկռտուք, սակայն ընդունելի չէ այն գնահատականը, որ քրեական գործի նյութերով հաստատվում է Հովհաննես Հովհաննիսյանի կողմից դիտավորությամբ տուժող Վաչագան Մեխակյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու հանգամանքը: Այսինքն՝ նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները բավարար չեն փաստելու, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի գործողությունների արդյունքում է տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառվել: Հակառակ մոտեցումը կասկածելի է, և նման հետևությունը հիմնականում հիմնված կլինի ենթադրությունների վրա: Իսկ ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը և չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: Նմանատիպ նորմեր նախատեսված են նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում: Նշված օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մաuին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաuտատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաuտի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Իսկ նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կաuկածները, որոնք չեն կարող փարատվել uույն oրենuգրքի դրույթներին համապատաuխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հoգուտ մեղադրյալի կամ կաuկածյալի:
Վերաքննիչ դատարանի համար երկրորդ կարևոր իրավական հարցը կայանում է նրանում, արդյոք ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ կամ 117-րդ հոդվածներով քրեական պատասխանատվության չենթարկելու հարցում առաջին ատյանի դատարանի մոտեցումը հիմնավոր է, թե ոչ:
2014 թվականի հոկտեմբերի 16-ի փորձագետի թիվ 1621/հ եզրակացության համաձայն՝ Վաչագան Մեխակյանի ստացած մարմնական վնասվածքները՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի, քթի, մեջքի շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևով պատճառվել են բութ առարկաների ներգործության հետևանքով, հնարավոր է նշված ժամանակին և հանգամանքներում, որոնք միասին վերցված պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ առանձին վերցված՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս՝ որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի, բայց ոչ ավելի 21 օրից, քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղումն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։
Վերը նշված եզրակացությունից պարզ է դառնում, որ Վաչագան Մեխակյանի մարմնի վրա ըստ ծանրության առկա են եղել տարբեր մարմնական վնասվածքներ։ Մասնավորապես՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները` ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս՝ որպես կյանքին վտանգ սպառնացող: Քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով: Քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից ստորին կոպի արյունազեղումն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակել:
Քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված տվյալներով միանշանակ հաստատվում է այն, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Վաչագան Մեխակյանի դեմքին՝ ձախ այտի հատվածին, և, որ վերջինը հարվածից վայր է ընկել:
Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը, չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանման սկզբունքը հաշվի առնելով, հարկ է համարում նշել, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի գործողություններում, մասնավորապես՝ երկու հարված հասցնելու պարագայում, չի ապացուցվում տուժող Վաչագան Մեխակյանի առողջությանը թեթև մարմնական վնասվածք պատճառելու հանգամանքը ևս: Ավելին՝ երկու հարված հասցնելն օբյեկտիվորեն չէր կարող առաջացնել փորձագետի եզրակացությամբ նշված առողջությանը պատճառված վնասվածքները:
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը, գնահատելով և համադրելով թե նախնական քննության, թե դատական քննության ընթացքում տրված ցուցմունքները, փորձագետի եզրակացությունը, ձևավորում է ներքին համոզմունք առ այն, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի մեղավորությունը՝ բռունցքով Վաչագան Մեխակյանին երկու հարված հասցնելու մասով, ապացուցված է, որպիսի պայմաններում Հովհաննես Հովհաննիսյանի գործողությունները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով նաև առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, որ տվյալ դեպքում տուժողի կողմից գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալի դեմ որևէ բողոք չի ներկայացվել և այդ հիմքով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ և 118-րդ հոդվածներով քրեական հետապնդում չի հարուցվել և չի իրականացվել, հետևաբար չի կարող անդրադառնալ այդ հանցակազմերին, հարկ է համարում նկատել, որ <<ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2007 թվականի նոյեմբերի 28-ի ՀՕ-270-Ն ՀՀ օրենքով կատարվել են համակարգային փոփոխություններ և օրենսգրքի 309-րդ հոդվածը ձևակերպվել է նոր խմբագրությամբ, համաձայն որի` գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաuտանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի uահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել: Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը: Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերում: Նշվածից պարզ է դառնում, որ 2007 թվականի փոփոխությամբ օրենսդիրն ընդհանուր կանոնից նախատեսել է բացառություն, համաձայն որի՝ մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը: Իսկ <<Իրավական ակտերի մասին>> ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն` իրավական ակտում հակաuություն չի համարվում ընդհանուր նորմից բացառության uահմանումը: Ավելին` օրենքով ուղղակիորեն դատարաններին նման լիազորություն վերապահված լինելու պայմաններում, եթե դատարանը հանգել է հետևության, որ արարքը վերաորակելը կողմնակալության դրսևորում է, ապա պետք է քննարկեր ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգով ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելու հարցը, քանի որ դատարանի անկողմնակալությունը նախևառաջ սահմանադրական պահանջ է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ և 4-րդ կետերի համաձայն՝ գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բավարարում է վերաքննիչ բողոքը` համապատասխանաբար ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելով դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացվում է գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ, կամ գործն ուղարկվում է համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը: Չբեկանված մասով դատական ակտը մտնում է օրինական ուժի մեջ: Մասնակիորեն կամ ամբողջությամբ բեկանում և փոփոխում է ստորադաս դատարանի ակտը, եթե ստորադաս դատարանի հաստատած փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 400-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արդարացման դատավճիռը վերաքննիչ դատարանը կարող է բեկանել` կայացնելով մեղադրական դատավճիռ` ամբաստանյալի արդարացումն անհիմն լինելու մասին դատախազի, տուժողի կամ նրա ներկայացուցչի բողոքով:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի կողմից տուժող Վաչագան Մեխակյանին դիտավորությամբ բռունցքով երկու հարված հասցնելը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: Վերաքննիչ դատարանն առաջադրված մեղադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով փոփոխելը հնարավոր է համարում, քանի որ մեղադրանքի նման փոփոխությունով ամբաստանյալի վիճակը չի վատթարանում: Նման փոփոխությունով չի խախտվում նաև անձի պաշտպանության իրավունքը, քանի որ Վաչագան Մեխակյանին մարմնական վնասվածք հասցնելու, այդ թվում նաև բռունցքով դեմքին հարվածներ հասցնելու հանգամանքն ինքնին ընդգրկված է եղել առաջադրված մեղադրանքի ծավալում, որի դեմ թե գործի նախնական քննության փուլում, թե դատական քննության փուլում ամբաստանյալը պաշտպանվելու իրական հնարավորություն ունեցել է:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործում առկա փաստերը վերստին ստուգման ենթարկելու, նոր ապացույցներ ձեռք բերելու անհրաժեշտություն չկա, գտնում է, որ դատական ակտը պետք է մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել:
Այսպիսով՝ Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճիռը պետք է բեկանել և ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն՝ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում բացակայում է դիմողի բողոքը: Իսկ նույն օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` կատարված հանցագործության ծանրությունից և բնույթից ելնելով` քրեական դատավարությունում հետապնդումն իրականացվում է հանրային և մասնավոր կարգով: Մասնավոր հետապնդման գործեր են համարվում նույն օրենսգրքի 183-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը:
Տվյալ դեպքում քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ տուժող Վաչագան Մեխակյանն իրեն պատճառված մարմնական վնասվածքի առումով երբևէ ամբաստանյալի դեմ բողոք չի ներկայացրել: Ավելին՝ տուժողը նշել է, որ ամբաստանյալն իրեն երբևէ հարված չի հասցրել, այլ վնասվածքները ստացել է այլ անձանց կողմից:
Վերոնշյալի արդյունքում դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ տուժողի բողոքի բացակայության հիմքով Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել, քանի որ նրան մեղսագրվող արարքը համարվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն և դասվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված տուժողի բողոքի հիման վրա հարուցվող քրեական գործերի թվին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 294-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` գործով վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումն ընդգրկում է նախնական քննության փուլում ընտրված խափանման միջոցի և վնասի հատուցման ապահովման միջոցները, քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցները վերացնելու մասին որոշում, ինչպես նաև իրեղեն ապացույցների ճակատագրի հարցը:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի նկատմամբ վերստին խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը բացակայում են:
Ինչ վերաբերում է 2014 թվականի հունվարի 26-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է վերադարձնել նախաքննությունն իրականացրած քննչական մարմնին՝ տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառած անձանց հայտնաբերելու և նրանց արարքներին իրավաբանական գնահատական տալու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1-րդ, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ, 400-րդ և 412-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Մեղադրող Հ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակի՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճիռը բեկանել և ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի (դիմողի բողոքի բացակայություն) հիմքով Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Վաչագան Մեխակյանի հագուստները վերադարձնել նախաքննությունն իրականացրած քննչական մարմնին:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Վ.Ռշտունի
դատավորներ Մ.Պապոյան
Կ.Ղազարյան
դատական նիստերի քարտուղար Ս.Էլբակյան
մեղադրող Հ.Խաչատրյան
պաշտպան Մ.Ալավերդյան
ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյան
28.08.2015թ. ք.Երևան
վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի (ծնված՝ 1972 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ՝ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում` դատապարտված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Խորհրդարանի 44/1 հասցեում, բնակվել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 22/38 հասցեում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաև դատարան) 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճռի դեմ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ի ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Հ.Հարությունյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13802814 քրեական գործը:
2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Հովհաննես Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ Հովհաննես Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
2014 թվականի նոյեմբերի 7-ին Հովհաննես Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Ավդալյանի որոշմամբ Վաչագան Մեխակյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել՝ վերջինի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի բացակայության հիմքով:
2015 թվականի փետրվարի 11-ին թիվ 13802814 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Հովհաննես Հովհաննիսյանի անմեղությունն առաջադրված մեղադրանքով՝ նրա արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի բացակայության հիմքով:
2015 թվականի հուլիսի 15-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Խաչատրյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա, ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը և չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով սահմանված պահանջները:
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռով եկել է այն եզրահանգման, որ ապացուցված և հիմնավորված չէ այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանը կատարել է թիվ 13802814 քրեական գործով առաջադրված մեղադրանքով իրեն մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, ինչն էլ դրվել է արդարացման դատավճիռ կայացնելու հիմքում: Դատարանն արձանագրել է, որ գործի դատական քննության ժամանակ ամբաստանյալը, տալով գրեթե նախաքննականին մոտ նույնաբովանդակ ցուցմունքներ, ի տարբերություն նախկինում տրված ցուցմունքների, հայտնել է, որ իրականում, բացի տուժող Վ.Մեխակյանի գլխի շրջանին, մասնավորապես՝ դեմքին հասցված բռունցքի երկու հարվածների, ինքը նրա մարմնի այլ մասերին չի հարվածել: Ընդունել է, որ միմյանց քաշքշելու հետևանքով ընկել են գետնին, որտեղ շարունակել են քաշքշել իրար, մինչև վկա Կ.Ղորղանյանի միջամտությունը, սակայն տուժողի կողերին ինքը որևէ հարված չի հասցրել: Վերլուծելով և ապացույցների ընդհանուր համադրության մեջ գնահատելով ամբաստանյալի ցուցմունքները` դատարանը դրանցից առավել արժանահավատ և փաստարկված է համարել դատաքննականը, քանի որ այն, ըստ դատարանի՝ հաստատվել է նաև գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված այլ ապացույցներով:
Դատարանն ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքը արժանահավատ և փաստարկված է համարել, ինչը հաստատվել է նաև վկա Կ.Ղորղանյանի ցուցմունքներով: Ընդ որում՝ ապացույցների հետազոտում և գնահատում մասում դատարանն արձանագրել է վկա Կ.Ղորղանյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև էական հակասություններ, սակայն, իր իրավական վերլուծություններ մասում զարմանալիորեն դրանք նույնականացրել է դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքի բովանդակությամբ: Անհասկանալի է, թե դատարանն ինչ պատճառաբանությամբ և հիմնավորվածությամբ է առավել արժանահավատ և փաստարկված համարել ինչպես Հ.Հովհաննիսյանի, այնպես էլ Կ.Ղորղանյանի դատաքննական ցուցմունքները, այլ ոչ թե վերջինների նախաքննական ցուցմունքները:
Բացի այդ, հետազոտելով տուժող Վ.Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքները` դատարանն արձանագրել է, որ դրանով տուժողի կողմից առաջ է քաշվել իր մարմնական վնասվածքները ստանալու միանգամայն այլ իրավիճակ:
Դատարանը Հ.Հովհաննիսյանի և Կ.Ղորղանյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքների և Վ.Մեխակյանի ցուցմունքների միջև դեպքի վերաբերյալ շարադրված, միմյանցից ամբողջությամբ տարբերվող հանգամանքների և, հետևաբար, դրանցում էական հակասությունների առկայության պայմաններում, մի դեպքում արժանահավատ է համարել Հ.Հովհաննիսյանի և Կ.Ղորղանյանի դատաքննական ցուցմունքները, իսկ մյուս դեպքում ընդունել և չի բացառել տուժող Վ.Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքի` իրականությանը համապատասխանելու հնարավորությունը: Դեռ ավելին՝ փաստել է, որ վարույթն իրականացնող նախաքննական մարմինն ու օպերատիվ-հետախուզական ծառայությունները չեն ձեռնարկել որևէ ողջամիտ և արդյունավետ միջոց` տուժողի կողմից տոնավաճառի մոտակայքում ինչ-որ անձանց կողմից ծեծի ենթարկվելու փաստը հերքելու, այդպիսի հնարավոր անձինք հայտնաբերելու, այդ առումով հարցումներ կատարելու ուղղությամբ:
Դատարանն արժանահավատ և հիմնավորված է համարել Հ.Հովհաննիսյանի և Կ.Ղորղանյանի դատաքննական ցուցմունքները միայն այն մասով, որ Հ.Հովհաննիսյանը վիճաբանության ընթացքում միայն 2 անգամ է ձեռքով հարվածել Վ.Մեխակյանի դեմքի հատվածում: Եվ հակառակը, հիմնավորված համարելով նշված հանգամանքը՝ դրանով բացառել է Վ.Մեխակյանի ցուցմունքի արժանահավատ և փաստարկված լինելն այն մասով, որ վերջինը մարմնական վնասվածքներ է ստացել <<Վերնիսաժ>> կոչվող տոնավաճառի մոտ իրեն անծանոթ 5 անձանց հետ վիճաբանելու և վերջինների կողմից ծեծի ենթարկվելու, ինչպես նաև դեպքի օրը` ժամը 13:00-ի սահմաններում, Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան լվացվելու նպատակով այցելելու, այնտեղ մոտ 15 րոպե մնալու, ինչպես նաև նշված ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Վարդանանց 22-րդ շենքի դիմացի հատվածից հիվանդանոց տեղափոխվելու հանգամանքը:
Անդրադառնալով դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությանը և դատարանում հարցաքննված փորձագետի ցուցմունքին` դատարանն արձանագրել է, որ փորձագետը, լինելով գործի ելքով որևէ կերպ չշահագրգռված, իր եզրակացության մեջ արձանագրել է մի փաստ, ինչը տուժող Վ.Մեխակյանը մշտապես հայտնել է իր ցուցմունքներում: Բացի այդ, դատարանն արժանահավատ է համարել փորձագետի դատարանում տված ցուցմունքը: Նման պայմաններում դատարանն արձանագրել է, որ գործի նախաքննությամբ և դատական քննությամբ ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույցներ, որոնցով կարելի է հաստատված համարել, որ Հ.Հովհաննիսյանը հարվածել է նաև տուժող Վ.Մեխակյանի կողերի կամ կրծքավանդակի հատվածներին, բացի այդ, դատարանը փաստել է, որ քաշքշելու արդյունքում նրանք ընկել են հարթ հատակին, այլ ոչ թե արտացցված մակերես ունեցող ինչ-որ տեղ: Դատարանը հաստատված է համարել այն փաստը, որ Վ.Մեխակյանի մարմնի տարբեր հատվածներում առկա մարմնական վնասվածքները չէին կարող առաջանալ միմյանց քաշքշելու, ինչպես նաև այդ կերպ հատակին ընկնելու արդյունքում: Արդյունքում, դատարանն ընդունել է և չի բացառել, որ տուժող Վ.Մեխակյանը Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան է գնացել արդեն իսկ ծեծված վիճակում` մարմնական վնասվածքներով, իսկ այնտեղ գնալու նպատակը եղել է լվացվելը:
Ինչ վերաբերվում է Վ.Մեխակյանի մոտ առկա մյուս մարմնական ծանր վնասվածքներին, ապա այն, որ նշված մարմնական վնասվածքները պատճառվել են Հ.Հովհաննիսյանի կողմից, հիմնավորվել է նախաքննության ընթացքում Հ.Հովհաննիսյանի, վկաներ Կ.Ղորղանյանի և Ս.Պետրոսյանի ցուցմունքներով, դատաբժշկական փորձագետի եզրակացությամբ, <<Էրեբունի>> բժշկական կենտրոնում առկա Վ.Մեխակյանի հիվանդության պատմագրով այն մասին, որ վերջինը նշված բժշկական հաստատություն է տեղափոխվել 2014 թվականի սեպտեմբերի 20-ին` ժամը 19:40-ի սահմաններում, ինչպես նաև գործի նյութերում եղած և դատարանում հետազոտված այլ ապացույցներով:
Բացի այդ, դատարանը նշել է, որ նախաքննական մարմնիը, դեռևս չունենալով դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացթյունը, 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ին ամբաստանյալին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ չունենալով այդպիսի մեղադրանք առաջադրելու իրավական հիմք: Սակայն նախաքննական մարմնի կողմից Հ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ին մեղադրանք առաջադրելուց հետո՝ նույն թվականի նոյեմբերի 7-ին, որոշում է կայացվել Հ.Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու, լրացնելու, նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին, որով Հ.Հովհաննիսյանին 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ին առաջադրված մեղադրանքի ծավալում ընդգրկվել է դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1621/հ եզրակացությամբ նշված Վ.Մեխակյանի մոտ եղած մարմնական վնասվածքները: Ընդ որում՝ դրանից հետո որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս Հ.Հովհաննիսյանն իր լրացուցիչ ցուցմունքում հայտնել է, որ պարզաբանվել է իրեն առաջադրված մեղադրանքի էությունը, որը պարզ է եղել իր համար, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել: Իսկ վկա Կ.Ղորղանյանն իր 2015 թվականի հունվարի 22-ի լրացուցիչ ցուցմունքով, որի բովանդակությանը սույն վերաքննիչ բողոքում արդեն անդրադարձ է կատարվել, հայտնել է, որ Հ.Հովհաննիսյանը բացի Վ.Մեխակյանի դեմքի հատվածում երկու հարված հասցնելուց, վերջինին հարվածներ է հասցրել նաև այն ժամանակ, երբ Վ.Մեխակյանն ընկած է եղել գետնին:
Քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ բավարար են եղել մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն ամբողջությամբ և ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ կայացնել մեղադրական դատավճիռ՝ ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին դատապարտելով ազատազրկման` 5 տարի ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները.
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, տուժող Վ.Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքները, վկա Կարեն Ղորղանյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, վկա Սուրեն Պետրոսյանի, դատաբժիշկ-փորձագետ Արտակ Դարբինյանի դատաքննական ցուցմունքները, քննչական փորձարարության, դեպքի վայրի զննության արձանագրությունները, փորձագետի թիվ 1621/հ, թիվ 430 եզրակացությունները, իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները, մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը և ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագիրը:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատական նիստի ընթացքում դատախազ Հ.Խաչատրյանը վերոնշյալ հիմնավորումներով պնդեց վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել:
Պաշտպան Մ.Ալավերդյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ նշելով, որ առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն օրինական է, հիմնավոր և դատավճռով կատարված մեկնաբանությունները բխում են գործում առկա փաստերի վերլուծությունից, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ:
Ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները, գտնում է, որ դատախազ Հ.Խաչատրյանի բողոքը ենթակա է բավարարման մասնակի հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Սույն բողոքի լուծման համար Վերաքննիչ դատարանի համար առաջնային նշանակություն ունի այն հարցը, թե ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի բացակայության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումը հիմնավոր է, թե ոչ:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիմնավորվածության վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումներին, գտնում է, որ դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը չի կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք:
Այսպես՝ նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը ցուցմունքներ է տվել, որ իր և տուժող Վաչագան Մեխակյանի միջև վիճաբանություն և ծեծկռտուք է առաջացել, որի ընթացքում ինքը հարվածներ է հասցրել վերջինին, մասնավորապես՝ բռունցքով երկու անգամ հարվածել է Վաչագանի դեմքին:
Տուժող Վաչագան Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքների համաձայն՝ վերջինը նշել է, որ (...) իր մարմնի վրա առկա վնասվածքները հնարավոր չէ Հովհաննես Հովհաննիսյանի կողմից պատճառված լինի, քանի որ նախքան վերջինի բնակարան գնալը վնասվածքներն արդեն իսկ ստացած է եղել: Հովհաննես Հովհաննիսյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ Վաչագան Մեխակյանը նշել է, որ Հովհաննեսի հայտնածը սուտ է, ինքը նրա բնակարան ծեծված է գնացել և Հովհաննեսի բնակարանում միմյանց միջև կռիվ չի եղել:
Վկա Կարեն Ղորղանյանի նախաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ (…) երբ տուն է եկել, տուժող Վաչագան Մեխակյանի վրա վնասվածքներ է նկատել և Հովհաննեսն ասել է, որ նա այդպես է տուն եկել: Իսկ Հովհաննեսի և Վաչագանի վիճաբանության ընթացքում Հովհաննեսը բռունցքով երկու հարված է հասցրել տուժողի դեմքին: Կարեն Ղորղանյանի լրացուցիչ ցուցմունքի համաձայն՝ (…) ինքը սխալ է ասել, որ երբ եկել է տուն, Վաչագանի քթից արյուն է եկել: Վաչագանը վնասվածքները ստացել է Հովհաննեսի հետ վիճաբանության արդյունքում: Դատաքննության ընթացքում վկա Կարեն Ղորղանյանը հայտնել է, որ նախքան տուն գալը Վաչագան Մեխակյանը գտնվել է խմած վիճակում և քթից արյուն է եկել: Իսկ ամբաստանյալը Վաչագանի դեմքին մեկ կամ երկու հարված է հասցրել:
Վերը նշված ցուցմունքների համադրությունից պարզ է դառնում, որ ամբաստանյալը որևէ անգամ ուղղակիորեն չի նշել այնպիսի հարվածներ հասցնելու մասին, որոնք կարող էին տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառել, հատկապես՝ կողոսկրերի կոտրվածքի ձևով: Նրա նախաքննության և դատաքննության ընթացքում հիմնական խոստովանությունները վերաբերել են բռունցքով տուժողի դեմքին հարվածներ հասցնելուն: Տուժող Վաչագան Մեխակյանը քրեական գործի քննության ողջ ընթացքում երբևէ չի ընդունել, որ վիճաբանել է ամբաստանյալի հետ: Իսկ ամբաստանյալի և տուժողի միջև առաջացած վիճաբանության միակ վկա Կարեն Ղորղանյանի հայտնած տեղեկությունները մշտապես փոփոխվել են և խիստ հակասական են:
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի է, որ ամբաստանյալի և տուժողի միջև առաջացել է վիճաբանություն և ծեծկռտուք, սակայն ընդունելի չէ այն գնահատականը, որ քրեական գործի նյութերով հաստատվում է Հովհաննես Հովհաննիսյանի կողմից դիտավորությամբ տուժող Վաչագան Մեխակյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու հանգամանքը: Այսինքն՝ նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները բավարար չեն փաստելու, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի գործողությունների արդյունքում է տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառվել: Հակառակ մոտեցումը կասկածելի է, և նման հետևությունը հիմնականում հիմնված կլինի ենթադրությունների վրա: Իսկ ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը և չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: Նմանատիպ նորմեր նախատեսված են նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում: Նշված օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մաuին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաuտատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաuտի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Իսկ նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կաuկածները, որոնք չեն կարող փարատվել uույն oրենuգրքի դրույթներին համապատաuխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հoգուտ մեղադրյալի կամ կաuկածյալի:
Վերաքննիչ դատարանի համար երկրորդ կարևոր իրավական հարցը կայանում է նրանում, արդյոք ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ կամ 117-րդ հոդվածներով քրեական պատասխանատվության չենթարկելու հարցում առաջին ատյանի դատարանի մոտեցումը հիմնավոր է, թե ոչ:
2014 թվականի հոկտեմբերի 16-ի փորձագետի թիվ 1621/հ եզրակացության համաձայն՝ Վաչագան Մեխակյանի ստացած մարմնական վնասվածքները՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի, քթի, մեջքի շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևով պատճառվել են բութ առարկաների ներգործության հետևանքով, հնարավոր է նշված ժամանակին և հանգամանքներում, որոնք միասին վերցված պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ առանձին վերցված՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս՝ որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի, բայց ոչ ավելի 21 օրից, քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղումն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։
Վերը նշված եզրակացությունից պարզ է դառնում, որ Վաչագան Մեխակյանի մարմնի վրա ըստ ծանրության առկա են եղել տարբեր մարմնական վնասվածքներ։ Մասնավորապես՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները` ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս՝ որպես կյանքին վտանգ սպառնացող: Քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով: Քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից ստորին կոպի արյունազեղումն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակել:
Քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված տվյալներով միանշանակ հաստատվում է այն, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Վաչագան Մեխակյանի դեմքին՝ ձախ այտի հատվածին, և, որ վերջինը հարվածից վայր է ընկել:
Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը, չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանման սկզբունքը հաշվի առնելով, հարկ է համարում նշել, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի գործողություններում, մասնավորապես՝ երկու հարված հասցնելու պարագայում, չի ապացուցվում տուժող Վաչագան Մեխակյանի առողջությանը թեթև մարմնական վնասվածք պատճառելու հանգամանքը ևս: Ավելին՝ երկու հարված հասցնելն օբյեկտիվորեն չէր կարող առաջացնել փորձագետի եզրակացությամբ նշված առողջությանը պատճառված վնասվածքները:
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը, գնահատելով և համադրելով թե նախնական քննության, թե դատական քննության ընթացքում տրված ցուցմունքները, փորձագետի եզրակացությունը, ձևավորում է ներքին համոզմունք առ այն, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի մեղավորությունը՝ բռունցքով Վաչագան Մեխակյանին երկու հարված հասցնելու մասով, ապացուցված է, որպիսի պայմաններում Հովհաննես Հովհաննիսյանի գործողությունները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով նաև առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, որ տվյալ դեպքում տուժողի կողմից գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալի դեմ որևէ բողոք չի ներկայացվել և այդ հիմքով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ և 118-րդ հոդվածներով քրեական հետապնդում չի հարուցվել և չի իրականացվել, հետևաբար չի կարող անդրադառնալ այդ հանցակազմերին, հարկ է համարում նկատել, որ <<ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2007 թվականի նոյեմբերի 28-ի ՀՕ-270-Ն ՀՀ օրենքով կատարվել են համակարգային փոփոխություններ և օրենսգրքի 309-րդ հոդվածը ձևակերպվել է նոր խմբագրությամբ, համաձայն որի` գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաuտանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի uահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել: Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը: Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերում: Նշվածից պարզ է դառնում, որ 2007 թվականի փոփոխությամբ օրենսդիրն ընդհանուր կանոնից նախատեսել է բացառություն, համաձայն որի՝ մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը: Իսկ <<Իրավական ակտերի մասին>> ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն` իրավական ակտում հակաuություն չի համարվում ընդհանուր նորմից բացառության uահմանումը: Ավելին` օրենքով ուղղակիորեն դատարաններին նման լիազորություն վերապահված լինելու պայմաններում, եթե դատարանը հանգել է հետևության, որ արարքը վերաորակելը կողմնակալության դրսևորում է, ապա պետք է քննարկեր ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգով ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելու հարցը, քանի որ դատարանի անկողմնակալությունը նախևառաջ սահմանադրական պահանջ է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ և 4-րդ կետերի համաձայն՝ գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բավարարում է վերաքննիչ բողոքը` համապատասխանաբար ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելով դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացվում է գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ, կամ գործն ուղարկվում է համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը: Չբեկանված մասով դատական ակտը մտնում է օրինական ուժի մեջ: Մասնակիորեն կամ ամբողջությամբ բեկանում և փոփոխում է ստորադաս դատարանի ակտը, եթե ստորադաս դատարանի հաստատած փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 400-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արդարացման դատավճիռը վերաքննիչ դատարանը կարող է բեկանել` կայացնելով մեղադրական դատավճիռ` ամբաստանյալի արդարացումն անհիմն լինելու մասին դատախազի, տուժողի կամ նրա ներկայացուցչի բողոքով:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի կողմից տուժող Վաչագան Մեխակյանին դիտավորությամբ բռունցքով երկու հարված հասցնելը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: Վերաքննիչ դատարանն առաջադրված մեղադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով փոփոխելը հնարավոր է համարում, քանի որ մեղադրանքի նման փոփոխությունով ամբաստանյալի վիճակը չի վատթարանում: Նման փոփոխությունով չի խախտվում նաև անձի պաշտպանության իրավունքը, քանի որ Վաչագան Մեխակյանին մարմնական վնասվածք հասցնելու, այդ թվում նաև բռունցքով դեմքին հարվածներ հասցնելու հանգամանքն ինքնին ընդգրկված է եղել առաջադրված մեղադրանքի ծավալում, որի դեմ թե գործի նախնական քննության փուլում, թե դատական քննության փուլում ամբաստանյալը պաշտպանվելու իրական հնարավորություն ունեցել է:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործում առկա փաստերը վերստին ստուգման ենթարկելու, նոր ապացույցներ ձեռք բերելու անհրաժեշտություն չկա, գտնում է, որ դատական ակտը պետք է մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել:
Այսպիսով՝ Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճիռը պետք է բեկանել և ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն՝ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում բացակայում է դիմողի բողոքը: Իսկ նույն օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` կատարված հանցագործության ծանրությունից և բնույթից ելնելով` քրեական դատավարությունում հետապնդումն իրականացվում է հանրային և մասնավոր կարգով: Մասնավոր հետապնդման գործեր են համարվում նույն օրենսգրքի 183-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը:
Տվյալ դեպքում քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ տուժող Վաչագան Մեխակյանն իրեն պատճառված մարմնական վնասվածքի առումով երբևէ ամբաստանյալի դեմ բողոք չի ներկայացրել: Ավելին՝ տուժողը նշել է, որ ամբաստանյալն իրեն երբևէ հարված չի հասցրել, այլ վնասվածքները ստացել է այլ անձանց կողմից:
Վերոնշյալի արդյունքում դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ տուժողի բողոքի բացակայության հիմքով Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել, քանի որ նրան մեղսագրվող արարքը համարվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն և դասվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված տուժողի բողոքի հիման վրա հարուցվող քրեական գործերի թվին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 294-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` գործով վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումն ընդգրկում է նախնական քննության փուլում ընտրված խափանման միջոցի և վնասի հատուցման ապահովման միջոցները, քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցները վերացնելու մասին որոշում, ինչպես նաև իրեղեն ապացույցների ճակատագրի հարցը:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի նկատմամբ վերստին խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը բացակայում են:
Ինչ վերաբերում է 2014 թվականի հունվարի 26-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է վերադարձնել նախաքննությունն իրականացրած քննչական մարմնին՝ տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառած անձանց հայտնաբերելու և նրանց արարքներին իրավաբանական գնահատական տալու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1-րդ, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ, 400-րդ և 412-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Մեղադրող Հ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակի՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճիռը բեկանել և ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի (դիմողի բողոքի բացակայություն) հիմքով Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Վաչագան Մեխակյանի հագուստները վերադարձնել նախաքննությունն իրականացրած քննչական մարմնին:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Գործ
ԵԿԴ/0013/01/15
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
,,08,, հունիսի 2015 ք.Երևան
ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/
Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի
Մասնակցությամբ՝
Մեղադրող Հ. Խաչատրյանի
Հանրային պաշտպան Մ. Ալավերդյանի
դռնբաց դատական նիստերում, Երևան քաղաքում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյան` ծնված 01.09.1972թ.,
ք.Երևանում, ազգաությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած,
միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում անգամ դատված, չի
աշխատում, մշտական բնակության վայր չունի, հաշվառված է
ք.Երևան, Խորհրդարանի 44/1, փաստացի բնակվել է ք.Երևան,
Վարդանանց 22/38 հասցեում, ներկայումս, ՀՀ ԱՆ
«Նուբարաշենե ՔԿ հիմնարկի կալանավոր, մեղադրվում է ՀՀ
քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ըստ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից դատարան ստացված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության՝
«« ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում Վաչագան Վանուշի Մեխակյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ 2014թ. սեպտեմբերի 24-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցված թիվ 13802814 քրեական գործի նախաքննությամբ պարզվել և հիմնավորվել է հետևյալը.
Երևան քաղաքի բնակիչ, սույն գործով մեղադրյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանը նախկինում ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված մի շարք հանցագործությունների կատարման համար 7 անգամ ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության։
Մեղադրյալ Հ. Հովհաննիսյանն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու համար 2009թ. հուլիսի 23-ին Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով դատապարտվել է 1 տարի ժամկետով ազատազրկման և պատիժը կրել ՀՀ ԱՆ «Սևանե քրեակատարողական հիմնարկում։ Պատիժը կրելու ընթացքում Հ.Հովհաննիսյանը ծանոթացել և մտերիմ հարաբերություններ է հաստատել նույն քրեակատարողական հիմնարկում պատիժը կրող դատապարտյալ Վաչագան Վանուշի Մեխակյանի հետ։ 2010թ. հուլիսի 23-ին Հ.Հովհաննիսյանն ազատվել է պատժի կրումից, ապա ընկերոջ՝ սույն գործով վկա, Կարեն Ղորղանյանի հետ բնակվել է վերջինիս պատկանող Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 շենքի թիվ 38 հասցեում գտնվող բնակարանում։
2014թ. սեպտեմբերի 20-ին՝ ժամը 12։00-ի սահմաններում, մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանը Կ.Ղորղանյանի հետ գնացել են Խանջյան փողոցում գործող «Վերնիսաժե տոնավաճառ, որտեղ, պայմանավորվածության համաձայն հանդիպել են Վաչագան Մեխակյանին։ Տոնավաճառին հարակից ճաշարանում վերջիններս հաց են կերել և ոգելից խմիչք գործածել, որից հետո Կ.Ղորղանյանը հեռացել է, իսկ մեղադրյալ Հովհաննիսյանը և Վ.Մեխակյանը գնացել են Կ. Ղորղանյանին պատկանող Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 շենքի քիվ 38 բնակարան, որտեղ շարունակել են կերուխումը։ Ժամը 15։00-ի սահմաններում վերջիններիս է միացել նաև Կ.Ղորղանյանը։
Նույն օրը, ժամը 17։30-ի սահմաններում հիշյալ բնակարանում տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ Վ.Մեխակյանը, գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ, հայհոյել է մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանին, ինչից վերջինս վրդովվել է և պարզաբանում պահանջել։ Այս կապակցությամբ Վ.Մեխակյանի և մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանի միջև վիճաբանություն է առաջացել, որի ընթացքում վերջինս ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Վ. Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին և դիտավորությամբ նրա առողջությանը պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևերովեե։
Փաստի առթիվ ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի կողմից 24.09.2014թ-ին հարուցվել է քրեական գործ։
03.10.2014թ-ին ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի կողմից Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
07.11.2014.թ-ին ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի կողմից կայացվել է որոշում` Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխելու մասին և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Քրեական գործը ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վրչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել և մուտքագրվել 11.02.2015թ.-ին։
2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում, ինչպես նախաքննության փուլում, այնպես էլ դատարանում իրեն մեղավոր է ճանաչել, սակայն դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի 19-ին կամ 20-ին իրեն է զանգահարել սույն քրեական գործով տուժող Վաչագան Մեխակյանը և հայտնել, որ ցանկանում է հանդիպել իրեն։ Պայմանավորվել են ու հանդիպելով Երևան քաղաքի «Վերնիսաժե կոչվող տոնավաճառի հարակից տարածքում, գնացել են մոտակա ճաշարան, որտեղ հաց են կերել և օղի խմել։ այդ ժամանակ իրենց հետ է եղել նաև իրենց ընկերը` սույն գործով վկա Կարեն Ղորղանյանը։ Որոշ ժամանակ անց, ինքը դուրս են եկել ճաշարանից և ասել նրանց, որ ցանկանում է գնալ տուն։ Ճանապարհին Վ.Մեխակյանը գնել է մեկ շիշ օղի և միասին գնալով տուն, շարունակել են հաց ուտել և օղի խմել։ Այնուհետև, ժամը կոնկրետ չի հիշում, տուն է եկել նաև Կ.Ղորղանյանը։ Վ.Մեխակյանն այդ ընթացքում մի պահ դուրս է եկել և 15-20 րոպե անց վերադարձել է, ապա շարունակել են օղի խմել։ Այնուհետև, իր համար անսպասելի, Վ.Մեխակյանը սկսել է առանց որևէ պատճառի հայհոյել իրեն, ավելին, երբ նստած են եղել սեղանի շուրջ, հարվածել է իրեն, բռնել կոկորդից ու փորձել է խեղդել։ Ինքը, բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Վ.Մեխակյանի դեմքին, մասնավորապես ձախ այտի հատվածին։ Հարվածից Մեխակյանն ընկել է հատակին, և հոնքի վերևի ճակատային մասը խփել պատի ներքևի հատվածին` շրիշակից վերև, որի հետևանքով ստացել է վնասվածք, մասնավորապես պատռվել է աջ հոնքի հատվածը։ Ամբաստանյալը նշել է, որ բացի այդ հարվածներից տուժողի մարմնի այլ մասերին հարվածներ չի հասցրել։ Հայտնել է, որ Վ.Մեխակյանի հետ միասին քաշքշել են իրար ու վայր ընկել հատակին ու ընկած վիճակում նույնպես շարունակել են քաշքշել միմյանց։ Այդ ժամանակ տեսնելով, որ Վ.Մեխակյանը հայհոյում և քաշքշում է իրեն, Կ.Ղորղանյանը փորձել է օգնել և ինչ-որ կերպ ազատել իրեն Վ.Մեխակյանի գործողություններից։ Հայտնել է, որ վիճաբանությունը տևել է շատ կարճ, որից հետո Կ.Ղորղանյանը ճանապարհել է Վ.Մեխակյանին։ Հայտնել է նաև, որ երբ Մեխակյանը հանդարտվել է, վերջինիս ուղեկցել է լվացարան` օգնել լվացվել։ Նրա գնալուց հետո ինքը բնակարանի պատուհանից դուրս չի նայել, չգիտի, թե նա ուր է գնացել։
Ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանը հայտնել է, որ բնակարանում գտնվելու ընթացքում Վ.Մեխակյանի վրա եղել են քերծվածքներ, մասնավորապես շրթունքը եղել է պատռված, վերջինս գտնվել է «լավ հարբածե վիճակում և փոքր-ինչ նյարդայնացած, ջղայնացած։ Ինչպես նաև պնդել է, որ բացի նրա դեմքին մի քանի անգամ հարվածելուց, մարմնի այլ մասերին հարվածներ չի հասցրել։
Դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյանի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա կողմից նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները։
Որպես կասկածյալ 01.10.2014թ.-ին հարցաքննվելիս ամբաստանյալը հայտնել է, /.../
«որ տեղեկացվել է, որ կասկածվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ, որում իրեն մեղավոր է ճանաչում։ Հայտնել է, որ բնակվում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 շենք 38 բնակարանում, Կարեն Ղորղանյանի տանը։ Նրա հետ միասին աշխատում են շուրջ 2 տարի` որպես շինարար։ Վաչագան Մեխակյանին ճանաչում է շուրջ 4 տարի` 2009-2010թթ. Վ.Մեխակյանի հետ միասին պատիժ են կրել «Սևանե քրեակատարողական հիմնարկում։ Նրա հետ ունեն ընկերական հարաբերություններ։
2014թ. սեպտեմբերի 20-ին ժամը 11։00-ին իր 077 99-30-19 հեռախոսահամարին զանգահարել Վ.Մեխակյանը, որի հեռախոսահամարը չի հիշում, և հայտնել, որ ցանկանում է հանդիպել իր հետ։ Նշել է, որ ինքը և Մեխակյանը ևս միասին զբաղվում են շինարարությամբ և քանի որ 2014թ. օգոստոսի 20-ին աշխատանքի չէին գնացել, ցանկացել են հանդիպել և զրուցել։ Նույն օրը ժամը 12։00-ի սահմաններում ինքը և Կ.Ղորղանյանը գնացել են «Վերնսիսաժե տոնավաճառ, որտեղ պետք է հանդիպեին Վ.Մեխակյանին։ Տոնավաճառում հանդիպել են Վ.Մեխակյանին և որոշել են մի կտոր հաց ուտել տոնավաճառի մոտակայքում գտնվող ճաշարանում, սակայն տեղը հստակ չի հիշում։ Այնուհետև, Կ.Ղորղանյանը գնացել է, իսկ ինքը և Վաչագանը հաց ուտելիս մի քանի բաժակ օղի են խմել։ Ինքն ասել է Մեխակյանին, որ ցանկանում է տուն գնալ։ Նա հայտնել է, որ նույնպես ցանկանում է իր հետ գալ տուն։ Մեխակյանի հետ գնացել են Վարդանանց 22 հասցեում գտնվող 38 բնակարան և մինչ տուն հասնելը Մեխակյանը գնել է մեկ շիշ օղի։ Բնակարանում ինքը և Մեխակյանը նորից հաց են կերել և օղի խմել։ Քիչ անց, ժամը չի հիշում, տուն է եկել նաև Կ.Ղորղանյանը։ Նշել է, որ այդ ժամանակ Մեխակյանի մարմնի վրա վնասվածքներ չեն եղել, համենայն դեպս ինքը չի նկատել։ Ժամը 17։30-ի սահմաններում, երբ իքնը զրուցելիս է եղել Մեխակյանի հետ, նա սկսել է առանց պատճառի հայհոյել իրեն։ Հարցրել է, թե ինչ է պատահել, սակայն Մեխակյանը շարունակել է հայհոյել, և բռունցքով հարվածել է իր դեմքին և բռնելով իր վզից, փորձել է խեղդել։ Կ.Ղորղանյանը փորձել է քաշել Մեխակյանի ոտքերից, փորձելով բաժանել իրենից, որպեսզի իրեն չխեղդի։ Ազատվելով Մեխակյանից, ոտքի է կանգնել և նյարդայնացած 2 անգամ բռունցքով հարվածել է նրա դեմքի հատվածին։ Իր հարվածներից Մեխակյանն ընկել է և աջ հոնքի հատվածով կպել պատին։ Նա կանգնել է, ինքը նկատել է, որ նրա աջ հոնքի հատվածը ճղվել է և արյուն է հոսում։ Մեխակյանը նորից է հարձակվել իր վրա, հարվածելով դունչին և իրենք սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց։ Ինքը նրան հարվածել է բռունցքով, սակայն չի հիշում, թե մարմնի որ հատվածներին։ Նշել է, որ բնակարանում այդ ամբողջ ընթացքում գտնվել են Կ.Ղորղանյանը, Վ.Մեխակյանը և ինքը։ Նշել է նաև, որ իրենց կռվին Կ.Ղորղանյանը չի միջամտել, նրանք միմյանց չեն հարվածել։ Այնուհետև, Մեխակյանը հոգնել է, դադարել հարվածել, և ինքը նրան տարել է լվացարան, քանի որ դեմքը արյունտովել էր։ Նա լվացվել է, ինքը նրան տվել է նոր մայկա, քանի որ նրա մայկան արյունոտվել էր։ Մեխակյանը դուրս է եկել բնակարանից, լիֆտ նստել և հեռացել։ Այնուհետև, ինքը նայել է պատուհանից, տեսել, որ Մեխակյանը նստել է տաքսի, որի մակնիշը և անունը չի հիշում, սակայն նշել է, որ սպիտակ գույնի էր։ Սակայն տաքսու վարորդը դուրս է հանել Մեխակյանին ավտոմեքենայնից։ Մեխակյանն անցել է դեպի շենքի կողմ, այնուհետև բան չի տեսել, քանի որ չի երևացել։
Նախաքննական մարմնի կողմից առաջադրված հարցերին պատասխանել է, որ տանը եղել են ինքը և Կ.Ղորղանյանը, սակայն պատուհանից նայել է միայն ինքը։ Ինքը Մեխակյանի հարվածներից ստացել է վնասվածքներ, մասնավորապես քթից արյուն է եկել, ցավացել է կրծքավանդակը,, իսկ Կ.Ղորղանյանը վնասվածքներ չի ստացել։ Հայտնել է, որ Մեխակյանին հարվածել է միայն ինքը, այսինքն, Մեխակյանի մարմնի վրա առկա վնասվածքները բնականաբար ինքն է պատճառել։ Կարճ ժամանակ անց, մինչև Մեխակյանը վերելակով իջել է և հասել ենքի դիմացը, մի քանի րոպե անց ինքը պատուհանից նրան նկատել է դրսում։ Հստակ չի կարող հայտնել, սակայն իր հիշելով Ղորղանյանը իր հետ պատուհանից չի նայել։
Հայտնել է, որ Ղորղանյանը չի հարվածել Մեխակյանին, այլ փորձել է միջամտել, փորձել է վերջինիս ետ քաշել, որպեսզի իրեն չխեղդի։ Հայտնել է նաև, որ հստակ չի հիշում, թե մինչ Ղորղանյանի` բնակարան գալը, Մեխակյանի մարմնի վրա վնասվածքներ եղել են, թե ոչ, սակայն նշել է, որ Մեխակյանի մարմնի վրա առկա վնասվածքները ինքն է հասցրել։ե
03.10.2014թ. որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս, ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին որ՝
«20.09.2014թ. ժամը 17։30-ի սահմաններում Վ.Մեխակյանն անհիմն վիճաբանել է իր հետ, բռունցքով հարվածել է իր դեմքին, այնուհետև հարձակվել է, բռնել է իր վզից և փորձել է խեղդել։ Ինքը փորձել է պաշտպանվել, ազատել է պարանոցը նրա ձեռքերից և ազատելով, որպեսզի իրեն վնասվածքներ չհասցնի, 2 անգամ բռունցքով հարվածել է նրա դեմքին, որից հետո Մեխակյանն ընկել է և գլուխը հարվածել հյուրասենյակի պատի ներքևի հատվածին։ Այնուհետև, նա ոտքի է կանգնել և նորից հարձակվել իր վրա` նորից հարվածներ հասցնելով իրեն։ Այդ ընթացքում փոխադարձ հարվածներ են հասցրել միմյանց։ Այդ հարվածներից ինքը նույնպես ստացել է վնասվածքներ, սակայն չի կարող ասել, թե իր հարվածներից ընկնելու հետևանքով է ստացել, Նշել է, որ Կ.Ղորղանյանը ոչ մեկի չի հարվածել, նա պարզապես քաշել է Մեխակյանի ոտքից, որ իրեն չխեղդի։ Նշել է, որ առերես հարցաքննության ժամանակ ցուցմուքն տալիս Մեխակյանը ստել էե։
07.11.2014թ. որպես մեղադրյալ լրացուցիչ հարցաքննվելիս, ամբաստանյալ Հովհաննիսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, և օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, հրաժարվել է ցուցմունք տալուց՝ նախկինում տված ցուցմունքների վերաբերյալ որևէ դիրքորոշում չհայտնելով։
21.01.2015 որպես մեղադրյալ լրացուցիչ հարցաքննվելիս, Հովհաննիսյանը տվել է նախկինում իր` որպես կասկածյալ և որպես մեղադրյալ տված ցուցմունքներին նույնաբովանդակ ցուցմունք։
03.10.2014թ. տուժող Վ.Մեխակյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ, կասկածյալ Հովհաննիսյանը հայտնել է, որ՝
«20.09.2014թ. ժամը 17։30-ի սահմաններում, ինքը և իր հետ առերես հարցաքննվող Վ.Մեխակյանը, Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 հասցեում գտնվող 38 բնակարանում միասին զրուցելիս են եղել։ Վ.Մեխակյանն առանց որևէ պատճառի հայհոյել է իրեն։ Հարցրել է նրան, թե ինչ է պատահել, սակայն Վ.Մեխակյանը շարունակել է հայհոյել և հանկարծակի բռունցքով հարվածել է իր դեմքի հատվածին և բռնելով վզից, սկսել է խեղդել։ Կ.Ղորղանյանը փորձել է քաշել Մեխակյանի ոտքերից` փորձելով բաժանել, որպեսզի իրեն չխեղդի։ Ազատվելով Մեխակյանից, ոտքի է կանգնել և նյարդայնացած վիճակում 2 անգամ բռունցքով հարվածել է նրա դեմքի հատվածին։ Իր հարվածից Մեխակյանն ընկել և աջ հոնքը հարվածել է պատի ներքի հատվածին։ Երբ մեխակյանը ոտքի է կանգնել, և ինքը նկատել է, որ նրա դեմքը արյունոտված է։ Դրանից հետո, Վաչագան Մեխակյանը նորից է հարձակվել իր վրա` հարվածելով մարմնի տարբեր հատվածներին և իրենք սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց։ Նշել է, որ այդ ժամանակ բնակարանում գտնվել են ինքը, Վ. Մեխակյանը և Կ.Ղորղանյանը։ Քիչ անց Մեխակյանը հոգնել է, հանդարտվել և ինքը նրան ուղեկցել է լվացարան, որտեղ նա լվացվել է և հեռացել իրենց բնակարանից։ Նշել է, որ Մեխակյանին փոխադարձ կռվի ժամանակ, վնասվածքներ է պատճառել` նրանից պաշտպանվելու համարե։
Նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետո, դրանց վերաբերյալ տրված պարզաբանումներով, ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը պնդել է դատարանում տրված ցուցմունքն այն մասին և հերքելով իր կողմից Վ.Մեխակյանին կրծքավանդակի հատվածներում որևէ հարված հասցնելու փաստը, նշել է, որ իր հարվածներն ուղղված են եղել միմիայն նրա գլխի` դեմքի շրջանին, միմյանց միջև եղել է նաև քաշքշուկ, որի ժամանակ երկուսով մի պահ ընկել են հատակին ու այնտեղ ևս քաշքշել միմյանց։ Պնդել է, որ Մեխակյանն իր վերհոնքային վնասվաքը ստացել է իր հարվածի հետևանքով վայր ընկնելիս այդ հատվածով պատի ստորին մասին համահարվածվելու հետևանքով, իսկ շուրթը եղել է քերծված` պատռված` մինչև բնակարան գալը։
Բացի այդ, ամբաստանյալը հայտնել է, որ որպես կասկածյալ և մեղադրյալ հարցաքննվելիս նախաքննական մարմինը չի ծանոթացրել և հստակորեն իրեն չի պարզաբանել, թե իր գործողությունների արդյունքում տուժող Մեխակյանին հատկապես իր կողմից ինչպիսի բնույթի մարմնական վնասվածքներ են պատճառվել, իսկ այն, որ նշել է, թե ամբողջ մարմնական վնասվածքներն ինքն է պատճառել, ի նկատի է ունեցել այն, որ իրականում ինքը նրան որոշ հարվածներ հասցրել է և հնարավոր է, որ Մեխակյանի մարմնական վնասվածքներն իր կողմից պատճառված լինեն։
Ներկայումս հասկանալով, թե ինչ մեղադրանք է ներկայացված իրեն, դարձյալ պնդում է, որ հարվածներ է հասցրել միայն տուժողի գլխի շրջանեն` դեմքին։
/տես` գ.թ. 79-81, 113-114, 171, 221, 107-108,
դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Կարեն Ղորղանյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի ընկերը։
2014թ. սեպտեմբեր ամսին` օրը կոնկրետ չի հիշում, ինքը, Հ.Հոհվահննիսյանը և գործով տուժող Վ.Մեխակյանը հանդիպել են «Վերնսիսաժե տոնավաճառի տարածքում, զրուցել միասին, որից հետո ինքը հեռացել է։ Ժամը 15։00-ի սահմաններում իրեն է զանգահարել Հ.Հովհաննիսյանը, և հայտնել, որ Վ.Մեխակյանի հետ գտնվում են իր բնակարանում։ Քիչ անց ինքը նույնպես եկել է տուն, միասին հաց են կերել ու օղի խմել։ Նշել է, որ մինչ իրենց բնակարանում գտնվելը, ևս Վ.Մեխակյանը գտնվել է խմած վիճակում, քթից արյուն է եկել, սակայն որևէ այտուց, կամ կարմրություն նրա վրա չի նկատել։ Երբ նրան հարցրել է, թե ինչու է քթից արյուն գալիս, Մեխակյանը պատասխանել է, որ «հնարավոր է ճնշումից լինիե։ Տեսնելով այդ ամենը, իրենք ասել են Մեխակյանին, որ բավական է, այլևս պետք չէ, որ օղի խմի։ Սակայն Վ.Մեխակյանը, բորբոքվելով, իրենց համար հանկարծակի սկսել է հայհոյել Հ.Հովհաննիսյանին, ավելին, մոտենալով նրան, բռնել է պարանոցից ու փորձել խեղդել նրան։ Ինքը տեսնելով այդ ամենը, փորձել է օգնել և բաժանել նրանց, սակայն Վ.Մեխակյանը շարունակել է հայհոյանքներ հնչեցնել։ Վ.Մեխակյանի ագրեսիվ պահվածքը հանդարտեցնելու նպատակով, Հ.Հովհաննիսյանը 1 անգամ հարվածել է նրա դեմքին։ Որից հետո, քաշքշելով միմյանց, նրանք միասին ընկել են գետնին միայն դիպելով պատի ներքևի հատվածին։ Վկան նշել է, որ այդ հարվածից վնասվել է միայն Վ.Մեխակյանի հոնքի վերևր հատվածը։
Վկա Ղորղանյանը հաստատապես պնդել է, որ ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը, բացի Մեխակյանի դեմքին նրան հանդարտեցնելու նպատակով 1-2 անգամ հարվածելուց, այլ հարվածներ նրան չի հասցրել և այլ մարմնական վնասվածքներ չի պատճառել։ Նշել է, նաև, որ չի տեսել, որ Հովհաննիսյանը հարվածի Վ.Մեխակյանի քթի հատվածին, ավելին, հարվածի նրան ոտքերով կամ այլ առարկաներով։ Հայտնել է նաև, որ երբ եկել է տուն, և տեսել Հ.Հովհաննիսյանին և Վ.Մեխակյանին, նրանց միջև որևէ լարվածություն, վիճաբանություն չի նկատել։ Այդ ամենից հետո, իրենք միասին խնդրել են Վ.Մեխակյանին հեռանալ և ճանապարհել են նրան։
Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա է էական հակասություն, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ` «Վաչոն նստած տեղից մեկ անգամ հարվածեց Հովոյին և ձեռքով բռնեց Հովոյի պարանոցից։ Դրանից հետո Հովոն նստած տեղից վեր կացավ և 2 անգամ ուժեղ հարվածեց Վաչոյի դեմքին, և երկուսով հայտնվեցին հատակին ու Հովոն շարունակում էր հարվածներ հասցնել Վաչոյի մարմնի տարբեր մասերինե։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո, վկա Ղորղանյանը պնդել է դատարանում տրված ցուցմունքն այն մասին, որ տեսել է Հ.Հովհաննիսյանի կողմից Վ.Մեխակյանի դեմքին հասցրած մեկ կամ երկու հարվածները, տեսել է նրանց միմյանց քաշքշելուց, այդ թվում նաև` գետնին ընկած վիճակում, սակայն պնդել է, որ Հ.Հովհաննիսյանը Մեխակյանին, բացի իր կողմից վերը նշվածից, որևէ այլ հարված տուժողին չի հասցրել։
/տես` գ.թ. 222-225, դատական նիստի արձանագրությունը/
Տուժող Վ.Մեխակյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ`
«Զբաղվում է շինարարությամբ։ 2014թ. սեպտեմբերի 18-ին ստացել է աշխատավարձ, մինչ 2014թ. սեպտեմբերի 20-ը օղի է խմել, սակայն չի հիշում, թե այդ 2 օրվա ընթացքում տուն եկել է, թե ոչ, քանի որ գտնվել է հարբած վիճակում։
2014թ. սեպտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի «Վերնիսաժե տոնավաճառի տարածքում` դիմացի հատվածում, իրեն անծանոթ անձանց հետ, ովքեր եղել են 5 հոգի, չի հիշում ինչ հարցի շուրջ, վիճաբանել է վերջիններիս հետ։ Որից հետո այդ անձինք իրեն ծեծի են ենթարկել` հարվածներ են հասցրել գլխին, կողերին, մեջքին, դեմքին, և մարմնի այլ հատվածներին։ Ծեծվելուց հետ գնացել է «Վերնիսաժե տոնավաճառի հարևանությամբ` «Գնունիե փողոցում գտնվող ծանոթի` Հովհաննես Հովհաննիսյանի, բնակարան` լվացվելու նպատակով։ Այնտեղ լվացվել է Հ.Հովհաննիսյանի օգնությամբ և լքել բնակարանը։
Նախաքննական մարմնի կողմից առաջադրված հարցերին պատասխանել է, որ բնակարանում մնացել է շուրջ 15 րոպե։ Չի ճանաչում այն անձանց` 5 հոգուն, ոքվեր իրեն ծեծի են ենթարկել։ Քանի որ գտնվել է հարբած վիճակում, չի հիշում, թե բնակարանում, բացի լվացարանից այլ տեղ եղել է, թե ոչ, սակայն նշել է, որ հնարավոր է, որ սենյակում նույնպես գտնվել է։ Չի հիշում նաև, արդյոք բնակարանում այլ անձինք եղել են, թե ոչ, քանի որ տոնավաճառի մոտ իրեն ծեծի ենթարկած անձանց հարվածներից հետո, իր կարծիքով ստացել է ուղեղի ցնցում։ Բացի այդ, չի կարող մտաբերել, թե իրեն որևէ մեկը օգնել է իջնել Հովհաննիսյանի բնակարանից, թե ոչ։ Տուժողը նշել է, որ Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան է գնացել 13։00-ի սահմաններում և այնտեղ շուրջ 15 րոպե մնալուց հետո, իջել և հեռացել է։ Հայտնել է որ դեմքի վրա` քթի և աջ հոնքի հատվածում եղել են վնասվածքներ։ Սակայն պնդել է, որ հստակ հիշում է, որ ինքը ծեծված վիճակում գնացել է Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան` լվացվելու նպատակով, իսկ իր մարմնի վրա առկա վնասվածքները հնարավոր չէ, որ պատճառված լինի Հ.Հովհաննիսյանը, քանի որ արդեն այդ վնասվածքներով է գնացել Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան։ Չի հիշում նաև, արդյոք ինչ-որ մեկն իրեն օգնել է իրեն դուրս գալ Հովհաննիսյանի բնակարանից, թե ոչ։ Սակայն պնդել է, որ Հովհաննիսյանը իր ընկերն է և հնարավոր չէ, որ վնասվածքներ ստացած լինի նաև Հովհաննիսյանի բնակարանում։ Հիշում է նաև, որ դուրս գալով շենքի բակ, իրեն շտապ օգնության մեքենայով տարել են հիվանդանոց, իսկ այդ օրն այլևս չի հանդիպել Հովհաննիսյանի հետ։ Հայտնել է նաև, որ ինքը չի հարվածել Հովհաննես Հովհաննիսյանին։
11.11.2014թ. տուժող Մեխակյանը իր լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ պնդել է նախկինում իր կողմի տրված ցուցմունքը։
03.10.2014թ. կասկածյալ Հովհաննիսյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ, տուժող Մեխակյանը հայտնել է, որ «իր հետ առերես հարցաքննվող Հ.Հովհաննիսյանի` հարցաքննության ժամանակ տրված պատասխանը, սուտ է և ինքն այդ օրն արդեն ծեծված վիճակում է եկել Հովհաննիսյանի բնակարան և եկել է լվացվելու նպատակով։ Լվացվել է, որից հետո լքել է բնակարանը։ Նշել է, որ բնակարանում ինքը և Հովհաննիսյանը կռիվ չեն արելե։
/տես` գ.թ.98-99, 174, 107-108,
դատական նիստի արձանագրությունը, ամբաստանյալի և տուժողի նախաքննական ցուցմունքները մեջբերվել են բառացի/
Վկա Սուրեն Պետրոսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014թ.-ին, օրը և ամիս չի հիշում, գտնվել է աշխատավայրում` Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գտնվող խանութում։ Ժամը 18։00-ի սահմաններում փողոցի կողմից աղմուկ է լսել և դուրս եկել խանութից։ Տեսել է, որ մի տաքսու վարորդ ինչ-որ խմած երիտասարդի թույլ չի տալիս նստել իր ավտոմեքենան, և փորձում է ետևի դռնից դուրս հանել նրան մեքենայի միջից։ Այդ ուղևորը, դեմքի և գլխի հատվածում վնասվածքներով, մոտեցել և մտել է իր խանութ։ Այդ պահին խանությում գտնվող անձինք, տեսնելով նրան, վախեցել են, ուստի հրելով նրան, դուրս է հանել խանութից և տեսնելով, որ նա չի կարողանում ոտքի վրա կանգնել, ընկնում է, նստեցրել է աթոռին, ջուր տվել։ Տեսնելով, որ այդ անձի ինքնազգացողությունը վատ է, զանգահահարել է շտապօգնություն և ոստիկանություն։
Վկան հայտնել է, որ այդ ամբողջ ժամանակահատվածում ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանին այդտեղ չի տեսել։ Հայտնել է նաև, որ իր խանութ եկած, մարմնական վնասվածքներ ունեցող երիտասարդը միջահասակ էր, մոտ 30-35 տարեկան, այդ պահին գտնվել է հարբած վիճակում։ Հայտնել է, որ ամբաստանյալ Հովհաննիսյանին ճանաչում է որպես Վարդանանց 22 շենքի բնակիչ։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանում հարցաքննված դատաբժիշկ-փորձագետ Արտակ Դարբինյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ԱՆ Հանրապետական դատական բժշկության գիտագործնական կենտրոնում` որպես դատաբժշկական փորձագետ։ Հիշում է իր կողմից սույն գործով տրված փորձագիտական եզրակացությունն ու ամբողջությամբ պնդում այն։
Փորձագետը դատարանում նշել է, որ նախաքննական մարմնի որոշմամբ նշանակված դատաբժշկական փորձաքննության որոշման համաձան այնցկացված համապատասխան փորձաքննության ժամանակ իր հետ ունեցած անձնական զրույցի սույն գործով տուժող Վաչագան Մեխակյանը հայտնել է, որ 20.09.2014թ. ժամը 13.00-ի սահմաններում «Գնունու Վերնիսաժիե տարածքում եղել է վիճաբանություն, որի ժամանակ չի հիշում երբ և ինչպես, ստացել է մարմնական վնասվածք։ Ծանոթանալով հիվանդության պատմանգրին, այնտեղից տեսել է, որ հիվանդանոց ընդունվելու ժամանակ հիվանդը եղել է ոչ ադեկվատ վիճակում, գրգռված, բերանից ալկոհոլի հետ է եկել, գլխին եղել են վերքեր։ Ապա, կատարել է անձնական զննություն և համաձայն օբյեկտիվ ուսումնաիսրության տվյալների` կրծքավանդակի ձախ կեսին` միջին անութային գծով դրված է եղել ասեպտիկ վիրակապ, որը չեն քանդել, քանի որ կպնելիս է եղել ստորադիր հյուսվածքների հետ։ Կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսին հետին անութայնի գծով առկա է եղել նաև արյունազեղում, գլխի աջ ճակատակողմնային հատվածում` սալջարդ վերք, գլխի ձախ գագաթային շրջանում` կոպիտ գորշագույնի կեղևով պատված վերք, ստորին շրթունքի կեսին` նուրբ գորշագույն կեղևով պատված քերծվածք, քթի մեջքի շրջանում` կոպիտ գորշագույն կեղևով պատված վերք, ձախ ստորին կոպին` կապտավուն գույնի արյունազեղում։ Փորձագետը նշել է, որ եզրկակացությամբ` յուրաքանչյուր ստացված վնասվածք առանձնացվել է։ Մանավորապես, կրծքավանդակի վնասվածքը /առկա է եղել պնևմաթորաքս/ դասվել է առողջությանը ծանր վնասի հատկանիշներ ունեցող մարմնական վնասվածքների շարքին, գանգուղեղային վնասվածքը, քթոսկրի կոտրվածքը, աջ ճակատակողմնային շրջանի և գլխի ձախ շրջանի վերքերը պատճառվել են բութ առարկայի միջոցով նշված ժամանակահատվածում, որոնք դասվել են թեթև մարմնական վնասվածքների շարքին, իսկ քթի մեջքի սալջարդ վերքը, ստորին շրթունքի քերծվածքը և ստորին կոպի արյունազեղումը առողջությանը թեթև մարմնական վնասվածքի հատկանիշներ չեն պարունակել։
Փորձագետ Դարբինյանը նշել է, որ վնասվածքներն առաջացել են բութ առարկայի ներգործությամբ, հնարավոր է նշված ժամանակում։ Միաժամանակ հայտնել է, որ գլխի գագաթյանին շրջանին առկա սալջարդ վերքը հնարավոր չէր, որ առաջանար վայր ընկնելուց։ Բացի այդ, բոլոր ստացված մարմնական վնասվածքներն իրենց համակցությամբ նույնպես հնարավոր չէ, որ առաջանային վայր ընկնելու հետևանքով, քանի որ տեղակայված են եղել մարմնի տարբեր հատվածներում, իսկ որպես առանձին միավոր` գլխի շրջանի վերքերը շատ քիչ հավանականությամբ, բայց ընդհանրապես կարող են առաջանալ այդ պայմաններում։ Միաժամանակ համոզված է, որ գլխի շրջանում առաջացած վերքերը տարբեր հարվածների հետևանք են։ Ինչ վերաբերվում է հարթ հատակին ընկնելու հետևանքով կողոսկրերի նման կոտրվածք ստանալուն, ապա բացառում է նմանատիպ պայմաններում և իրավիճակում այնպիսի վնասվածքների առաջացումը, ինչպիսիք են կրծքավանդակի ձախ կեսի արյունազեղումը և ձախակողմյա պնևմաթորաքսը, քանի որ նման վնասվածք պատճառելու համար հատակին պատադիր պետք է առկա լիներ արտացցված որևէ մաս, ինչն էլ իր հերթին մարմնի վրա կթողեր համապատասխան հետք` ինչն իր կողմից չի հայտնաբերվել։
Փորձագետ Դարբինյանը նշել է նաև, որ տուժողի գլխի վրա առկա վնասվածքների և վերքերի պարագայում և խմած վիճակում մարդը կարող է հանգիստ տեղաշարժվել։ Ինչ վերաբերվում է կողերի կոտրվածքին, ապա այն այնպիսի վնասվածք է, որի առկայության պայմաններում անձը կարող է հանգիստ չնչել, իսկ կրծքավանդակի պնևմաթորաքսը, որով կարող է դժվարանալ շնչառությունը, անձը դարձյալ` որոշակի ցավերով կամ դժվարությամբ, սակայն դարձյալ կարող է տեղաշարժվել, նույնիսկ մի քանի ժամ։ Միաժամանակ, փորձագետը նշել է, որ պետքի հաշվի առնել նաև այն կարևոր հանգամանքը, որ Վ.Մեխակյանը մարմնական վնասվածքները ստանալիս եղել է խմած վիճակում, որը մեղմել է իրավիճակը` անզգայացնելով ցավը։ Նման պայմաններում մարդը ոչ զգայուն է դառնում ցավի նկատմամաբ և այն ընկալում ավելի մեղմ։ Նման իրավիճակում հնարավոր կլիներ կատարել ակտիվ գործողություններ` ամկախ ժամանակահատվածից։
Դատաքննությամբ հրապարակվել և հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները.
Մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանի մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ «վերջինս դեպքի վայրում հանգամանորեն նկարագրել է Վ.Մեխակյանին ծեծի ենթարկելու և նրան մարմնական վնասվածք պատճառելու մանրամասները։ Բացի այդ, Հովհաննիսյանը, մատնացույց անելով հյուրասենյակի մուտքի աջ պատի ներքևի հատվածում գտնվող շրիշակը, նշել է, որ իր հարվածի հետևանքով Մեխակյանն ընկել է և գլխով հարվածել դրան, հարվածից Մեխակյանի աջ հոնքի վերևի հատվածը պատռվել է և արնահոսել, որից հետո Հովհաննիսյանը, մատնացույց անելով մուտքի դռնից ձախ գտնվող լվացարանը, հայտնել, որ Վ.Մեխակյանին ուղեկցել է այնտեղ և օգնել լվացվելե։
/տես` գ.թ.94-95, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ «Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցի 22 շենքի թիվ 38 բնակարանում կատարված զննության ընթացքում հայտնաբերվել և 3 բամբակյա խծուծների վրա վերցվել են արնանման հետքերե։
/տես` գ.թ. 21-22, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1621/հ եզրակացությունը, համաձայն որի`
«Վաչագան Մեխակյանի ստացած մարմնական վնասվածքները, կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի, քթի, մեջքի շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևով պատճառվել են բութ առարկաների ներգործության հետևանքով, հնարավոր է նշված ժամանակին և հանգամանքներում, որոնք միասին վերցված պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ առանձին վերցված՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի, բայց ոչ ավելի 21 օրից, քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղումը առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակումե։
/տես` գ.թ. 144-145, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատակենսաբանական փորձաքննության 06.11.2014թ.-ի թիվ 430 եզրակացությունը, համաձայն որի` «Վաչագան Մեխակյանից վերցված արյան նմուշն ըստ արյան АВО իզոշճաբանական համակարգի պատկանում է ուղեկցող Н հակածնով արյան А խմբին։ Վ.Մեխակյանի մայկայի, անդրավարտիքի և դեպքի վայրի զննության ընթացքում թվով 3 բամբակե խծուծներով վերցված կասկածելի արնանման հետքերում հաստատվել է մարդկային ծագման արյան առկայություն, որն ըստ արյան АВО իզոշճաբանական համակարգի, պատկանում է ուղեկցող Н հակածնով արյան А խումբ ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում հնարավոր էր առաջանար նաև Վ.Մեխակյանիցե։
/տես` գ.թ. 160-163, դատական նիստի արձանագրությունը/
27.09.2014թ. «Էրերունիե բժշկական կենտրոնից առգրավված և իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դեպքի ժամանակահատվածում Վաչագան Մեխակյանի հագին եղած հագուստները։
/տես` գ.թ. 43-44, 228, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել է նաև Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին 03.10.2014թ.-ի որոշումը, 03.10.2014թ. կասկածյալ Հ.Հովհաննիսյանի և տուժող Վ.Մեխակյանի առերես հարցաքննության արձանագրությունը, Հովհաննես Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը, Հ.Հովհաննիսյանի` որպես մեղադրյալ տրված հարցաքննությունները։
/տես` գ.թ. 107-109, 110 դատական նիստի արձանագրությունը/
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Հովհաննես Հովհաննիսյանին նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ`
««2014թ. սեպտեմբերի 20-ին՝ ժամը 12։00-ի սահմաններում, մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանը Կ.Ղորղանյանի հետ գնացել են Խանջյան փողոցում գործող «Վերնիսաժե տոնավաճառ, որտեղ, պայմանավորվածության համաձայն հանդիպել են Վաչագան Մեխակյանին։ Տոնավաճառին հարակից ճաշարանում վերջիններս հաց են կերել և ոգելից խմիչք գործածել, որից հետո Կ.Ղորղանյանը հեռացել է, իսկ մեղադրյալ Հովհաննիսյանը և Վ.Մեխակյանը գնացել են Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 շենքի քիվ 38 բնակարան, որտեղ շարունակել են կերուխումը։ Ժամը 15։00-ի սահմաններում վերջիններիս է միացել Կ. Ղորղանյանը։
Նույն օրը, ժամը 17։30-ի սահմաններում հիշյալ բնակարանում տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ Վ.Մեխակյանը, գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ, հայհոյել է մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանին, ինչից վերջինս վրդովվել է և պարզաբանում պահանջել։ Այս կապակցությամբ Վ.Մեխակյանի և մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանի միջև վիճաբանություն է առաջացել, որի ընթացքում վերջինս ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Վ.Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին և դիտավորությամբ նրա առողջությանը պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևերովեե։
Դատարանը վերը շարադրված ապացույցների համակարգային վերլուծության արդյունքում, յուրաքանչյուր ապացույց մյուս ապացույցների հետ համադրելու և գնահատելու և ապացույցների ամբողջության զանգվածը գործի փաստական հանգամանքների հետ համատեղ դիտարկելու միջոցով ապացուցված և հաստատված չհամարեց Հովհաննես Հովհաննիսյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը, մասնավորապես այն, որ նա, ինչպես ներկայացված է մեղադրանքի վերջին որոշմամբ` /…/ 2014 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելով Վ.Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին` դիտավորությամբ նրա առողջությանը պատճառել է կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսի /.../ ձևով։
Դատարանը գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության պայմաններում եկավ այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհասննիսյանի նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով և պատճառաբանութամբ։
Ինչպես հաստատվեց գործի քննությամբ, մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանը նախաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ «Վաչագան Մեխակյանին ճանաչում է շուրջ 4 տարի։ 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին իրեն է զանգահարել Վ.Մեխակյանը և հայտնել, որ ցանկանում է հանդիպել։ Նույն օրը, ժամը 12։00-ի սահմաններում ինքը և իր ընկեր Կարեն Ղորղանյանը գնացել են «Վերնիսաժե տենավաճառ, որտեղ պետք է հանդիպեին Վ.Մեխակյանին։ Հանդիպելով միմյանց, մոտակա ճաշարանում որոշել են մի կտոր հաց ուտել։ Այնուհետև, Կ.Ղորղանյանը հեռացել է, իսկ ինքը և Վ.Մեխակյանը շարունակել են հաց ուտել և օղի խմել։ Ապա, իր առաջարկով Վ.Մեխակյանի հետ գնացել են Վարդանանց 22 հասցեում գտնվող իր բնակարան, որտեղ շարունակել են հաց ուտել և խմել։ Քիչ անց եկել է նաև Կ.Ղորղանյանը։ Ժամը 17։30-ի սահմաններում Վ.Մեխակյանը, առանց պատճառի, սկսել է հայհոյել իրեն, ապա բռունցքով հարվածել է դեմքի հատվածին, և բռնելով պարանոցից, փորձել է խեղդել։ Այդ ժամանակ Կ.Ղորղանյանը փորձել է օգնել, բաժանել իրենց։ Ինքը, ոտքի կանգնելով, նյարդայնացած վիճակում 2 անգամ բռունցքով հարվածել է Մեխակյանի դեմքին, վերջինս հարվածից ընկել է, իսկ աջ հոնքի հատվածը կպել է պատին, որի հետևանքով պատռվել և արյուն է եկել։ Մեխակյանը նորից է հարձակվել իր վրա, և իրենք սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց։ Այդ ընթացքում, քաշքշել են միմյանց, ընկել են հատակին և շարունակել քաշքշել։ Որից հետո, Մեխակյանը հանդարտվել է, հոգնել, ինքը նրան տարել է լվացարան, օգնել է, որպեսզի լվացվի, տվել է հագուստ /մայկա/, որից հետո Մեխակյանը հեռացել է բնակարանիցե։
Գործի դատական քննության ժամանակ, ամբաստանյալը տալով գրեթե նախաքննականին նույնաբովանդակ ցուցմունքներ, ի տարբերություն նախկինում տրված ցուցմունքների` հայտնել է, որ իրականում, բացի տուժող Մեխակյանի գլխի շրջանին, մասնավորապես, դեմքին հասցված բռունցքի երկու հարվածների, ինքը նրա մարմնի այլ մասերին չի հարվածել։ Ընդունում է, որ միմյանց քաշքշելու հետևանքով ընկել են գետնին, որտեղ շարունակել են քաշքշել իրար, մինչև Կ.Ղորղանյանի միջամտությունը, սակայն տուժողի կողերին ինքը որևէ հարված չի հասցրել։
Դատարանը, վերլուծելով և ապացույցների ընդհանուր համադրության մեջ գնահատելով ամբաստանյալի ցուցմունքները, դրանցից առավել արժանահավատ և փաստարկված է համարում դատաքննականը, քանի որ այն հաստատվեց նաև գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված այլ ապացույցներով։
Մասնավորապես վկա Կարեն Ղորղանյանի ինչպես դատարանում այնպես էլ նախաքննությամբ տրված ցուցմունքներով. համաձայն որոնց`
«2014թ. սեպտեմբերի 20-ին Հ.Հովհաննիսյանի հետ գնացել են «Վերնիսաժե տոնավաճառ, որտեղ հանդիպել են տուժող Վ.Մեխակյանին։ Նույն օրը ժամը 15։00-ի սահմաններում գնացել է տուն, որտեղ արդեն իսկ գտնվել են Հ.Հովհաննիսյանը և Վ.Մեխակյանը։ Նկատել է, որ Վ.Մեխակյանի քթից արյուն է հոսում և նա գտնվում է ալկոհոլի ազդեության տակ։ Ժամը 17։30-ի սահմաններում Վ.Մեխակյանն առանց որևէ պատճառի սկսել է հայհոյել Հ.Հովհաննիսյանին, ապա բռունցքով հարվածել է նրա դեմքին, կրծքավանդակին, երկու ձեռքով բռնել է պարանոցից և սկսել է խեղդել նրան։ Ինքը փորձել է հարթել իրավիճակը։ Հ. Հովհաննիսյանը, նյարդայնացած 2 անգամ հարվածել է Մեխակյանի դեմքին, որից վերջինս ընկել է, իսկ քիչ անց հանդարատեցնելով նրանց, բարձրացել, լվացացրել և ճանապարհել են նրան։ Նշել է նաև, որ Մեխակյանն իրեն առհասարակ չի հարվածելե։
Այլ խոսքով, դատարանը համադրելով վերը նշված ապացույցները, արձանագրում է, փաստ, իրողություն, որ 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին Վարդանանց 22 հասցեում գտնվող Կ.Ղորղանյանին պատկանող բնակարանում ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Մեխակյանի դեմքին, որպիսի հանգամանքը հաստատվում է նախ` ամբաստանյալ Հովհաննիսյանի ապա նաև վկա Ղորղանյանի` ինչպես դատաքննության, այնպես էլ նախաքննության ժամանակ որպես վկա տրված ցուցմունքներով։
Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փաստը չի հերքվում նաև ամբաստանյալի նախաքննական և ոչ մի ցուցմունքով։ Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալն իր որևէ ցուցմունքում չի նշել, որ ինչպես կանգնած վիճակում, այնպես էլ գետնին ընկնելուց հետո, ինքը հարվածներ է հասցրել տուժողի կրծքավանդակի կամ կողային հատվածներին, վերջինս ընդամենը նշել է, որ «տեղից ոտքի կանգնելով, նյարդայնացած վիճակում 2 անգամ բռունցքով հարվածել եմ Մեխակյանի դեմքինե։ Մինչդեռ նախաքննական մարմինը, մեղադրանք առաջադրելով ամբաստանյալին, ձեռնամուխ չի եղել պարզելու և դետալացնելու, թե ամբաստանյալը տուժողի մարմնի տարբեր մասեր ասելիս հատկապես որ հատվածներն է նկատի ունեցել, ինչ դիրքով է կանգնած եղել ինքը, ինչ դիրքով տուժողը, ինչպես են իրենք միասին վայր ընկել հատականին, մարմնի հատկապես որ մասով և եթե ընկած վիճակում ևս հասցրել է այլ հարվածներ, ապա մարմնի որ մասերին։
Ավելին, հետազոտելով տուժող Վ.Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքները, դատարանն արձանագրում, որ դրանով տուժողի կողմից առաջ է քաշված իր մարմնական վնասվածքները ստանալու միամգամայն այլ իրավիճակ։ Մասնավորապես, ըստ իր նախաքննական ցուցմունքի տուժողը հայտնել է, որ` «2014թ. սեպտեմբերի 20-ին «Վերնիսաժե տոնավաճառի դիմացի հատվածում, չի հիշում ինչ հարցի շուրջ, վիճաբանել է ինչ-որ իրեն անծանոթ անձանց հետ, որոնքեղել են թվով 5 հոգի։ Վիճաբանության արդյունքում նշված անձինք իրեն ծեծի են ենթարկել, հարվածել գլխին, կողերին, մեջքին, դեմքին, և մարմնի այլ հատվածներին։ Ծեծված վիճակում գնացել է Վարդանանց /տուժողի վառերով` Գնունի/ փողոց, ծանոթի` Հ.Հովհաննիսյանի, բնակարան` լվացվելու։ Այնտեղ մնացել է շուրջ 15 րոպե և լվացվելուց հետո լքել է բնակարանը։ Հայտնել է, որ գտնվել է հարբած վիճակում, որի պատճառով չի հիշում, թե բնակարանում այլ անձինք եղել են թե ոչ, քանի որ հարվածից հետո ստացել է ուղեղի ցնցում։ Չի հիշում նաև, թե իրեն որևէ մեկը օգնել է իջնել Հովհաննիսյանի բնակարանից, թե ոչ։ Միաժամանակ, տուժողը հայտնել է, որ Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան է գնացել ժամը 13։00-ի սահմաններում։ Դուրս գալով շենքի բակ, իրեն շտապօգնության մեքենայով տարել են հիվանդանոցե։
Կտրականապես հերքելով ամբաստանյալի կողմից ծեծի ենթարկվելու փաստը, տուժողն ի սկզբանե, նախաքննության ամբողջ ընթացքում, այդ թվում նաև ամբաստանյալին առերես պնդել է, որ 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին «Վերնիսաժե տոնավաճառի մոտ անծանոթ անձինք ծեծի են ենթարկել իրեն` պատճառելով մարմնական տարբեր վնասվածքներ` մարմնի տարբեր հատվածներում` մանրամասն նկարագրելով, թե հատկապես իր մարմնի որ հատվածներին են հարվածել այդ անձինք։ Այսինքն, տուժողը եբևէ իր ցուցմունքում չի հայտնել որևէ փաստ, այն մասին, որ այդ մարմնական վնասվածքներն իրեն պատճառել է Հ.Հովհաննիսյանը։ Հակառակը, պնդել է, որ մինչ Վարդանանց 22 շենք գնալը, այն է մինչ 15։00-ն, տվյալ վնասվածքներն իրեն արդեն իսկ պատճառված են եղել իրեն ծեծի ենթարկած, վերը նշված հինգ անձանց կողմից։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ ի տարբերություն ամբաստանյալ Հովհաննիսյանի ցուցմունքների, որտեղ վերջինս տուժողին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու առումով տվել է խիստ ընդհանրական, չկոնկրետացված, ցուցմունքներ, տուժող Մեխակյանն ի սկզբանե հստակ նկարագրել է, թե իրեն ծեծի ենթարկած անձանց գործողությունների արդյունքում իր մարմնի որ մասերն են վնասվել, ինչը հետագայում հաստատվել է նաև դատաբժշկական փորձաքննության եղրակացությամբ։ Այլ խոսքով, տուժողը հայտնել է տեղեկություններ մինչև դատաբժիշկ փորձագետի կողմից տրված եզրակացությունը ստանալը, ինչը նույնպես պետք է նախաքննական մարմնին բերեր այն եզրահանգման, որ առավել արժանահավատ են ու փաստարկված տուժողի ցուցմունքները, որտեղ վերջինս հերքելով Հ.Հովհաննիսյանի կողմից ծեծի ենթարկվելու փաստը, նշել է, որ վնասվածքները հասցրել է ոչ թե ամբաստանյալ Հովհաննիսյնը, այլ իրեն անծանոթ հինգ անձինք և ոչ թե Ղորղանյանի բնակարանում, այլ մինչև այնտեղ գնալը` տոնավաճառի հարակից հատվածում։
Ասվածին պետք է հավելել, որ դատարանում հարցաքննված փորձագետ Ա.Դարբինյանը պնդել է, որ փորձաքննվող Վ.Մեխակյանն իր հետ ունեցած անձնական զրույցում հայտնել է, որ 20.09.2014թ. ժամը 13։00-ի սահմաններում «Գնունու Վերնիսաժի տարածքում եղել է վիճաբանություն, որի ժամանակ չի հիշում երբ և ինչպես, ստացել է վնասվածք։
Դատարանն արձանագրում է, որ գործի ելքով որևէ կերպ չշահագրգռված փորձագետն իր եզրակացության մեջ արձանագրել է մի փաստ, ինչը մշտապես, իր բոլոր ցուցմունքներում հայտնել է նույն ինքը, տուժողը։
Բացի այդ, դատարանը որպես արժանահավատ ապացույց է դիտում նաև փորձագետի դատարանում տված ցուցմունքը, համաձայն որի` Վ.Մեխակյանին պատճառվել են տարբեր մարմնական վնասվածքներ` մարմնի տարբեր հատվածներում։ Այդ մարմնական վնասվածքները եղել են տարբեր խմբերի և բնույթի` թեթև և ծանր։ Փորձագետը դատարանում հաստատապես նշել է, որ վնասվածքները` գլխի գագաթյանին շրջանի սալջարդ վերքը, կողոսկրերի կոտրվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի արյունազեղումը և ձախակողմյա պնևմաթորաքսը չէին կարող առաջանալ հավասար, հարթ մակերեևույթին ընկնելու հետևանքով, ինչպիսին է բնակարանի հատակը։ Նախ այն պատճառով, որ այդպիսի վնասվածքներ կարող էին պատճառվել միայն արտացցված մակերես ունեցող առարկաներից, կամ բութ առարկաների ներգործության միջոցով։ Բացի այդ, ըստ փորձագետի` վնասվածքներն իրենց ամբողջ համադրությամբ, եղել են մարմնի տարբեր հատվածներում, տարբեր մասերում, ուստի նկարագրված պայմաններում և առավել ևս հարթ հատակին ընկնելու հետևանքով նման վնասվածքներ չէին կարող կարող առաջանալ։
Դատարանն արձանագրում է, որ գործի նախաքննությամբ և դատական քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույներ, որոնցով կարելի է հաստատված համարել, որ Հ. Հովհաննիսյանը հարվածել է նաև տուժող Մեխակյանի կողերի կամ կրծքավանդակի հատվածներին, բացի այդ` դատարանը փաստում է, որ քաշքշելու արդյունքում նրանք ընկել են հարթ հատակին, այլ ոչ թե արտացցված մակերես ունեցող ինչ-որ տեղ։
Այլ խոսքով, դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ Մեխակյանի մարմնի տարբեր հատվածներում առկա մարմնական վնասվածքները չէին կարող առաջանալ միմյանց քաշքշելու, ինչպես նաև այդ կերպ հավասար հատակին ընկնելու արդյունքում։
Այսպիսով, դատարանն ընդունում է և չի բացառում, որ տուժող Մեխակյանը Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան է գնացել արդեն իսկ ծեծված վիճակում` մարմնական վնասվածքներով, իսկ այնտեղ գնալու նպատակը հանդիսացել է լվացվելը։
Ավելին, դատարանը փաստում է, որ վարույթն իրականացնող նախաքննական մարմինն ու օպերատիվ հետախուզական ծառայությունները չեն ձեռնարկել որևէ ողջամիտ և արդյունավետ միջոց` տուժողի կողմից տոնավաճառի մոտակայքում ինչ-որ անձանց կողմից ծեծի ենթարկվելու փաստը հերքելու, այդպիսի հնարավոր անձինք հայտնաբերելու, այդ առումով հարցումներ կատարելու ուղղությամբ, որի արդյունքում միայն հնարավոր և փաստարկված կլիներ տուժողի ցումունքը անարժանահավատ դիտելը։
Ըստ էության, նախաքննական մարմինն ու մեղադրանքը պաշտպանող դատախազը` ամբաստանյալ Հովհաննիսյանին դիտարկելով որպես տուժող Մեխակյանին ծանր մարմնական վնասվածք հասցնողի, դրա հիմքում դրել ու անժխտելի փաստ են համարել այն, որ ամբաստանյալն իր ցուցմունքներում հայտնել է, որ Մեխակյանի հետ արդեն ժամը 15.00-ից գտնվել են Ղորղանյանի բնակարանում, իսկ վեճն իր ու տուժողի միջև ծագել է17.30-ից հետո։ Հետևաբար, ծեծի ենթարկվելուց և Ղորղանյանի բնակարանից իջնելուց հետո, տուժողը ժամը 18-ի սահմաններում հայտնվել է բակում, իսկ հետագայում վկա Սուրեն Պետրոսյանի կողմից կանչված շտապօգնության մեքենայով տեղափոխվել է հիվանդանոց ու այնտեղ ընդունվել ժամը 19։20-ին։
Նման կերպ մեղադրանքի մարմինները ցանկացել են հերքել տուժողի այն ցուցմունքը, թե ինքը Ղորղանյանի բնակարան է եկել ծեծված վիճակում և ժամը 13.00-ին։ Ավելին, մեղադրանքի կողմը փորձ է արել հիմնավորել, որ այդ աստիճան ծեծված մարդը չէր կարող իքնուրույն շարժվել, գալ Ղորղանյանի բնակարան, այնտեղ մնալ շուրջ հինգ ժամ, կատարել ակտիվ գործողություններ, ավելին, հարվածներ հասցնել ամբաստանյալին ու փորձել խեղդել նրան։ Հետևաբար և նա պետք է ծեծի ենթարկված լիներ Ղորղանյանի բնակարանում, ամբաստանյալի կողմից, իսկ դրանից քիչ անց տեղափոխվեր հիվանդանոց։
Սակայն, ինչպես նշվեց վերևում, դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության և դատաբժիշկ փորձագետի հարցաքննությամբ հիմնավորվեց, որ` նախ
ա/ նկարագրված պայմաններում դեմքի ու գլխի շրջաններին հասցված մարմնական վնասվածքները չէին կարող տուժողին պատճառված ծանր մարմնական վնասվածքի պատճառ հանդիսանալ։ Նույնպիսի մարմնական վնասվածքի առիթ չէր կարող լինել նաև հարթ հատակին սեփական մարմնի բարձրությունից ընկնելն ու միմյանց քաշքշելը,
բ/ տուժող Մեխակյանը, նույնիսկ իր նշած ժամանակահատվածում, մինչև ժամը 13.00-ն, տոնավաճառին հարակից տարածքում այլ անձանց կողմից ծեծի ենթարկվելուց հետո կարող էր տեղաշարժվել, կատարել ակտիվ գործողություններ` առանց ժամանակային սահմանափակումների, հաշվի առնելով, որ եղել է բավականաչափ ալկոհոլ օգտագործած, հետևաբար և զգացողությունը ցավի նկատմամբ` ցավն ընկալելու առումով, բթացած վիճակում։
Իսկ տուժող Մեխակյանի ալկոհոլ օգտագործած լինելու մասին փաստը հաստատվում է ինչպես իր` այնպես էլ գործով անցնող բոլոր անձանց` ամբաստանյալի, վկաներ Ղորղանյանի, Ս.Պետրոսյանի ցուցմունքներով, տուժող Մեխակյանի հիվանդության պատմագրով։
Ասվածից հետևում է, որ քրեական գործի դատական քննության ընթացքում, քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ հետազոտված ապացույցների ամբողջությունը դատարանին չբերեցին այն համոզման, որ գործով հավաքված և ուսումնասիրված ապացույցները կարող են բավարար հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալի նկատմամբ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու տեսանկյունից։
Դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ նաև ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի իրավաչափությանը և այդ մեղադրանքի շուրջ նրա կողմից տրված ցուցմունքների` որպես ապացույց օգտագործելու թույլատրելիությանը։
Այսպես.
Գործով առկա դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1621/հ եզրակացությամբ ամրագրված է`
««/…/ Որոշելու համար «1.Վ.Մեխակյանի մարմնի վրա մարմնական վնասվածքներ կան, թե-ոչ, եթե այո, ապա անհրաժեշտ Է որոշել դրանց բնույթը, տեղակայումը, առաջացման մեխանիզմը, վաղեմությունը, յուրաքանչյուրի ծանրության աստիճանը /ինչպես առանձին - առնձին, այնպես Էլ ամբողջությամբ/։ 2.Եթե կան մարմնական վնասվածքներ, ապա ինչ հանգամանքներում դրանք կարող Էին աոաջանալ։
Գործի հանգմանքները-Ինչպես երևում Է որոշումից` «2014թ. սեպտեմբերի 20-ին, ժամը 19։20-ին «Էրեբունիե ԲԿ-ից ոստիկանության Մարաշի բաժանմունք ահազանգ Է ստացվել այն մասին, որ շտապօգնության 05 խումբը Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 հասցեի դիմացից պոլիտրավմա ախտորոշմամբ բուժօգնության Է տեղափոխել Վաչագան Մեխակյանին։ Ըստ Վաչագան Մեխակյանի բանավոր հայտարարության իրեն ծեծել են եթարկել։ Վ.Մեխակյանն ի վիճակի չի եղել բացատրություն տալու, առկա Է համապատասխան տեղեկանք։ Վ-Մեխակյանը ստացիոնար բուժօգնություն Է ստանում «Էրեբունե ԲԿ-ի վերակենդացման բաժանմունքում։։
Ըստ փոձաքննվողի խոսքերի-20.09.14թ. ժամը 13-ի սահմաններում Գնունու վերնիսաժի տարածքում եղել է վիճաբանություն, որի ժամանակ չի հիշում երբ և ինչպես ստացել Է վնասվածք։
Գանգատներ -գանգատներ չի ներկայացնում։
Բժշկական փաստաթղթերի տվյալների -Ինչպես երևում է «Էրեբունիե, ԲԿ-ի թիվ 026918/2160 հիվանդության պատմագրից` «Ընդունվել է 20.09.14թ. ժամը 19.40-ին, վերակենդացման բաժանմունք, շտապօգնության ուղեգրով` պոլիտրավմա ախտորոշմամբ։ Հիվшնդը ոչ ադեկվատ է, գրգռված, հարցերին պատասխանում է ոչ ըստ էության, գալիս է ալկոհոլի հոտ, գլխին առկա են վերքեր։ Մաշկը և տեսանելի լորձաթաղանթները գունատ։ Սրտի տոները մաքուր, ԶՃ-130/100, պուլսը-90զ/ր։ Որովայնը փափուկ անցավ։ Տեղային-կրծքավանդակի ձախ կեսը քիչ հետ է մնում շնչառական ակտից։ Առակուլտատի աջից լսվում է շնչառությունը մինչև պերիֆերիա, ձախից խիստ թուլացած է։ Պերկուտոր` աջից պարզ թոքային հնչյուն, ձախից տուփային հնչյուն։ Պալպատոր առկա է ցավոտություն կրծքավանդակի ձախ կեսում։ Ախտորոշում- համակցված տրավմա։ Կրծքավանդակի բութ տրավմա։ Կողերի կոտրվածքներ ձախից։ Ձախակողմյա լարված պնևմոթորաքս։ ԳՈԻՎ։ Գլխուղեղի ցնցում /հարցականով/։ Գլխի բազմակի վերքեր։ Նյարդավիրաբույժի զննում-ընդհանուր վիճակը ծանր է, շնչառությունը ինքնուրույն։ Նյարդաբանական ստատուս-զրգռված է, հարցերին պատասխանում է, բբերը` կլոր, իրար հավասար, լույսային ռեակցիան պահպանված։ Տեղային-աջից հոնքին, ճակատային շրջանում, գագաթային շրջանում սալջարդ-պատռած վերքեր, զույգ ակնակպիճների այտուցվածություն, կապտուկ, քթի մեջքային մակերեսի այտուց, պատռված վերք։ Կատարվել է 4Ա4Մ, հանգուցակարում։ Կատարվել է ԿՏ հետազոտություն, ախտորոշում-ԳՈԻՎ։ Քթոսկրերի կոտրվածք։ Գլխուղեղի սալջարդ /հարցականով/։ Հիվանդի մոտ ցուցված է ձախ պլևրալ խոռոչի դրենավորում։ 20.09.2014թ. տեղային անզգայացման տակ կատարվել է վիրահատություն-ձախ պլևրալ խոռոչի դրենավորում։ Հիվանդի մոտ առկա է ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքս, որի կապակցությամբ ցուցված է ձախ պլևրալ խոռոչի դրենավորում, տեղային անզգայացման ձախից առաջային անութային գծով 3-4րդ միջկողում կատարվեց պլևրալ խոռոչի պունկցիա, ստացվեց ազատ օդ, անընդհատ բնույթի։ Նույն տեղում կատարվեց մոտ 1 սմ երկարությամբ մաշկային կտրվածք և կատարվեց պլևրալ խոռոչի դրենավորում։ Դրենաժը ֆիքսվեց և միացվեց Բյուլաու համակարգին, դրենաժից արտահոսեց օդ` ճնշման տակ։ Դրենաժը գործում է, առկա է օդի արտահոսք հազի ժամանակ։ Միջամտության ընթացքում հեմոդինամիկայի բացասական շեղումներ չեն դիտվել։ 29.09.14թ-ին հիվանդը առանց տեղեկացնելու բուժ-անձնակազմին, լքել է բաժանմունքը, ինչի կապակցությամբ դուրս է գրվում ռեժիմի խախտումով։ Կլինիկական ախտորոշում-համակցված տրավմա։
Կրծքավանդակի բութ տրավմա։ Ձախից կողերի կոտրվածքներ։ Ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքս։ ԳՈԻՎ։ Քթոսկրերի կոտրվածք։ Գլխուղեղի սալջարդ /հարցականով/։
Օբյեկտիվ ուսումնասիրության տվյալներ-Կրծքավանղակի ձախ կեսին միջին անութային գծով դրված է ասեպտիկ վիրակապ, որը հնարավոր չեղավ քանդել կպումների և տուժողի կողմից նշվող ցավերի պատճառով։ Կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսին հետին անութային գծով առկա է տարածուն 7*5 սմ չափսերի դժգուն արյունազեղում։ Գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանում առկա է 3*0,2սմ չափսերի կոպիտ գորշագույնի կեղևով պատված վերք։ Գլխի ձախ գագաթային շրջանում առկա է 1,9*0,2սմ չափսերի կոպիտ գորշագույնի կեղևով պատված վերք։ Ստորին շրթունքի աջ կեսին առկա է նուրբ գորշագույնի կեղևով պատված 0,3*0,4սմ չափսերի քերծվածք։ Քթի մեջքի շրջանում առկա է 0,3*0,2սմ չափսերի կոպիտ գորշագույնի կեղևով պատված վերք։ Ձախից ստորին կոպին առկա է 0,4*0,3սմ չափսերի դժգույն կապտավուն գույնի արյունազեղում։
Հետևություններ- Քաղ. Վ.Մեխակյանի ստացած մարմնական վնասվածքները կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների` ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի, քթի մեջքի շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից` ստորին կոպի արյունազեղման ձևերով պատճառվել են բութ առարկաների ներգործության հետևանքով, հնարավոր է նշված ժամանակին և հանգամանքներում, որոնք միասին վերցված պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ առանձին վերցված` կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները` ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի բայց ոչ ավելի քան 21 օրից , քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից ստորին կոպի արյունազեղումը առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։ Հարկ եմ համարում նշել, որ հիվանդության պատմագրում հարցականով ախտորոշված գլխուղեղի սալջարդը և հարցականով ախտորոշված գլխուղեղի ցնցումը հիմք չեն ընդունվում, քանի որ հիմնավորված չեն գլխուղեղի ցնցման և գլխուղեղի սալջարդին բնորոշ ախտանիշներովե։
Ամբաստանյալ Հովհաննիսյանին նախաքննական մարմինը 03.10.2014թ մեղադրանք է առաջադրել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն բանի համար, որ նա 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին 17։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Վարդանանց 22-րդ շենքի 38 բնակարանում տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Վաչագան Վանուշի Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին և դիտավորությամբ վերջինիս առողջությանը պատճառել են ծանր վնաս` գլխուղեղի վնասվածքի, ուղեղի սալջարդի, թոքերի սալջարդի, ձախից կողերի կոտրվածքի, ձախակողմյա պնևմոթորաքսի, ձախից պլևրալ խոռոչի դրենավորման ձևերով, որից հետո Վ.Մեխակյանը տեղափոխվել է «Էրեբունիե բժշկական կենտրոն։
Ըստ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության՝ տուժող Վաչագան Մեխակյանի մարմնի վրա առկա են եղել փաստորեն երեք խումբ մարմնական վնասվածքներ։
Դրանք են՝
1/ /.../ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները` ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս որպես կյանքին վտանգ սպառնացող,
2/ քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով,
3/ քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից ստորին կոպի արյունազեղումը առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակել /…/ ։
Նախաքննության ընթացքում Հ.Հովհաննիսյանը որպես կասկածյալ հարցաքննվել է 01.10.2014-ին, իսկ որպես մեղադրյալ` 03.10.2014թ.-ին։
Այսինքն, 03.10.2014թ. նախաքննական մարմինը` իր տրամադրության տակ դեռևս չունենալով դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը /այն ստացվել է 21.10.2014թ-ին/, Հովհաննիսյանի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքին արդեն իսկ տվել է քրեաիրավական գնահատական և մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն է` դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 104-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալները, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներե։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետի համաձայն`
Քրեական դատավարությունում որպես ապացույցներ թույլատրվում են`
/…/ փորձագետի եզրակացությունը
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 243-րդ հոդվածի համաձայն`
«Փորձաքննությունը կատարվում է հետաքննության մարմնի աշխատակցի, քննիչի, դատախազի որոշման հիման վրա, երբ քրեական գործով նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու համար անհրաժեշտ են գիտության, տեխնիկայի, արվեստի կամ արհեստի, այդ թվում` համապատասխան հետազոտությունների մեթոդիկայի, բնագավառներում հատուկ գիտելիքներ։ Հետաքննության մարմնի աշխատակցի, քննիչի, դատախազի, մասնագետների, ընթերակաների հատուկ գիտելիքների առկայությունը չի ազատում համապատասխան դեպքերում փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտությունիցե։
ՀՀ քրեական դատավարոթյան օրենսգրքի 108-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական գործով վարույթում ստորև նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով`
1) մահվան պատճառը և առողջությանը հասցված վնասի բնույթը և ծանրության աստիճանը` դատաբժշկական փորձագետի եզրակացությունը.
2) հոգեկան հիվանդության, ժամանակավոր հիվանդագին հոգեկան խանգարման, այլ հիվանդագին վիճակի կամ տկարամտության հետևանքով մեղադրյալի ունակ չլինելը դեպքի պահին գիտակցելու իր գործողությունների (անգործության) բնույթը և նշանակությունը, դրանց վնասակարությունը կամ ղեկավարելու դրանք` դատահոգեբուժական կամ դատահոգեբանական փորձագետի եզրակացությունը.
3) վկայի կամ տուժողի ունակ չլինելը ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու քրեական գործով բացահայտման ենթակա հանգամանքները` դատահոգեբուժական փորձագետի եզրակացությունը.
4) գործի համար նշանակություն ունենալու դեպքում` տուժողի, կասկածյալի, մեղադրյալի որոշակի տարիքի հասնելը` տարիքի մասին փաստաթուղթը, իսկ դրա բացակայության դեպքում` դատաբժշկական և դատահոգեբանական բնագավառների փորձագետների եզրակացությունները.
5) կասկածյալի և մեղադրյալի մոտ նախկին դատվածության առկայությունը և նրան որոշակի պատիժ նշանակելը` համապատասխան տեղեկանքը, իսկ հնարավորության դեպքում` նաև դատարանի դատավճռի պատճենըե։
Այլ կերպ նախաքննական մարմինն ամբաստանյալին մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` չի ունեցել այդպիսի մեղադրանք առաջադրելու իրավական հիմքը` հանցանքը կատարելու արդյունքում վրա հասած հետևանքը, ինչը կարող էր հաստատվել միայն դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ։
Դատարանը գտնում է, որ այն ցուցմունքները, որոնք ձեռք են բերվել մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ ունեցող անձից այնպիսի փաստական տվյալների շուրջ, որոնք ստացվել են դատավարական կարգի խախտմամբ կայացված որոշման արդյունքում, չեն կարող համարվել արժանահավատ և վկայել մեղադրյալի՝ այդ որոշմամբ արձանագրված հավանական գործողությունների մասին։
Ասվածից հետևում է, որ նախաքննական մարմինը չունենալով բավարար հիմքեր, ամբաստանյալին առաջադրել է մի մեղադրանք, որի հիմքը կարող էր լինել միայն համապատասխան դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը։ Մեղադրյալը, փաստորեն հարցաքննվել է մի մեղադրանքի շուրջ, որն առաջադրված է եղել քրեադատավարական օրենքի կոպտագույն խախտումներով։
Դատարանը գտնում է, որ նախաքննական մարմնի նման գործողությունները ուղղված չէին կարող լինել գործի արդարացի քննությանն և ճշմարտության բացահայտմանը։ Մասնավորապես, վարույթն իրականացնող մարմինը իրավական գնահատական է տվել Հ.Հովհաննիսյանի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքին, առանց հատուկ գիտելիքների օգնությամբ կատարված հետազոտությունների արդյունքներն ունենալու` այսինքն, առանց փորձագետի եզրակացության։
Դատարանը փաստում է, որ քրեական գործի հանգամանքները պարզելու համար հատուկ գիտելիքների օգտագործման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է հանցագործությունների բազմազանությամբ, դրանց կատաման իրադրությամբ, որոնց ճիշտ բացահայտումն անհնար է առանց հատուկ գիտելիքներով և հետազոտման մեթոդներով օժտված անձանց` փորձագետի աջակցության։ Ուստի գործով ձեռք բերված նյութերից պարզ է դառնում, որ նախաքննության ընթացքում, վարույթն իրականացնող մարմինը առանց փորձագետին հարցեր առաջադրելու և այդ կերպ գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու, մեղադրանք է առաջադրել Հ.Հովհանիսյանին` Վ.Մեխակյանի առողջությանը ենթադրաբար ծանր մարմնական վնասվածքներ պատճառելու վերաբերյալ։
Ուշադրության է արժանի նաև այն փաստը, որ առանց հատուկ գիտելիքների օգտագործմամբ կատարված փորձաքննության, այն է, առանց փորձագետի կողմից ենթադրվող փաստերին գնահատական տալու, վարույթն իրականացնող մարմինը գտել է և մեղադրանքի որոշման մեջ արձանագրել, որ Վ.Մեխակյանին հասցված հարվածները Հ.Հովհաննիսյանի կողմից պատճառվել են 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին։ Պարզաբանման ենթակա հարց` մարմնական վնասվածքի վաղեմության առումով, որը նույնպես կարող է տալ միայն դատաբժիշկ փորձագետը։
Դատարանը, հատկանաշական է համարում նաև այն փաստը, որ վարույթն իրականացնող մարմինը, ստանալով փորձագետի եզրակացությունը, 07.11.2014թ. որոշմամբ փոփոխել է մեղադրանքի ծավալը և նոր մեղադրանք առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` դրանում արդեն բառացի շարադրելով փորձաքննության եզրակացությամբ ամրագրված այն մարմնական վնավածքները, որոնք պատճառվել են տուժողին։
Նույն օրը մեղադրյալ Հովհաննիսյանին առաջարկվել է ցուցմունք տալ առաջադրված մեղադրանքի շուրջ, սակայն վերջինս, օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, թեև ընդունել է մեղքը, սակայն հրաժարվել է ցուցմունք տալուց` նույնիսկ չպնդելով նախկինում տված ցուցմունքները։
Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ անձին կատարած հանցանքի մեջ մեղավոր ճանաչելու և դատապարտելու համար բավարար է ոչ թե նրա մեղքը առերևույթ ապացուցող փաստերի զանգված, այլ կալանավորելու համար հիմք հանդիսացած հիմնավոր կասկածից ավելի վեր դասվող իրավական հիմնավորումների, փաստերի ու ծանրակշիռ ապացույցների բավարար ամբողջությունից բխող ներքին համոզմունք, ինչը սույն քրեական գործով ի հայտ չեկավ և դատարանի մոտ չձևավորվեց։
Դատարանը փաստում է, որ անձին մեղավոր ճանաչելու առաջին նախապայմանը, դա Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով ամրագրված անմեղության կանխավարկածի հաղթահարումն է, որը կարող է իրականացվել միայն անհերքելի և ծանրակշիռ մեղադրանքի ապացույցների առկայութամբ։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի`
«1. Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը, ինչպես նաև քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձինք պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, սույն օրենսգիրքը և մյուս օրենքները։
2. Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով ձերբակալվել, խուզարկվել, կալանավորվել, դատապարտվել, ենթարկվել բերման և դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգովե։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք։
2. Դատավորը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմնի աշխատակիցը չեն կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե նրանք ուղղակի կամ անուղղակի շահագրգռված են գործի ելքով։
3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինըե։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի`
«1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով։
2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը։ Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա։ Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը։
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
5. Կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվող խափանման միջոցները չեն կարող պարունակել պատժի տարրեր։ե
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի`
«1. Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է։
2. Մեղադրյալի մեղքի և պատասխանատվությունը խստացնող հանգամանքների առկայության ապացուցման պարտականությունը կրում են քրեական հետապնդման մարմիններըե։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցովե։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի`
«1.Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունիցե։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբե։
ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հետևյալի մասին.
««13.Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունը ճանաչողական գործունեություն է, որն ուղղված է նախկինում տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների հետազոտմանը և վերականգմանը։ Քրեադատավարական ճանաչողության բովանդակության և կառուցվածքի բացահայտումը սերտորեն կապված է ապացուցում հասկացության հետ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Ապացուցումը՝ գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն էե։
Ապացուցման նպատակը կազմող ապացուցման ենթակա հանգամանքների համակարգը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում, որի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով։
14. Նշված հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ կազմում են ապացուցման առարկան, որն օրենքում ձևակերպված է ընդհանուր տեսքով և կիրառելի է բոլոր տեսակի հանցագործությունների համար։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ապացուցման առարկայի՝ օրենքում ամրագրված տիպական թվարկումը յուրաքանչյուր գործով ճշգրտվում և լրացվում է հանցագործության քրեաիրավական որակմանը համապատասխան։ Սա նշանակում է, որ կատարված իրադարձությունը (ինչպես ամբողջությամբ, այնպես էլ նրա յուրաքանչյուր հանգամանքը առանձին վերցված) յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հետազոտել հաշվի առնելով քրեական օրենքով նախատեսված կոնկրետ հանցակազմի հատկանիշները։
15. Ապացուցման առարկա կամ ապացուցման ենթակա հանգամանքներ հասկացության հետ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը կապում է «ապացույցների բավարարությունե հասկացությունը։
Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած։
16. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու առաջին չափանիշը վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքն է։ Վերջինիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)ե (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Զարգացնելով վկայակոչված որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ներքին համոզմունքը վարույթն իրականացնող մարմնի համոզմունքն է այն մասին, որ առկա ապացույցները բավարար են գործի ճիշտ լուծման համար անհրաժեշտ հանգամանքները բացահայտված դիտելու համար։
17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցությունե հասկացությունը։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։
18. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երկրորդ չափանիշը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջն է։
Քրեական վարույթի ընթացքում ընդունվում են բազմաթիվ դատավարական որոշումներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պահանջում է ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների ապացուցվածության տարբեր աստիճաններ։ Օրինակ, քրեական գործ հարուցելու կամ խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշման համար բավարար է նաև այդ հանգամանքների ենթադրյալ ապացուցվածությունը, մինչդեռ մեղադրական դատավճռի դեպքում պահանջվում է այդ հանգամանքների հավաստի ապացուցվածություն։
Ապացույցների բավարարությունը այս տեսանկյունից ընդգծում է ապացուցողական գործունեության շրջանակները, որն ապահովում է այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար անհրաժեշտ հանգամանքների վերաբերյալ ապացուցման սուբյեկտի իմացության չափը։
19. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երրորդ չափանիշը անմեղության կանխավարկածի սկզբունքն է (անմեղության կանխավարկածի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշումը տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետում)։
20. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 12-19-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցումը քրեադատավարական գործունեության միջուկն է, առանց որի հնարավոր չէ քրեական գործն ըստ էության լուծել և կայացնել այնպիսի դատական ակտ, որը կպարունակի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածում ամրագրված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանը ենթակա հարցերի պատասխանները։
21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ապացուցումը սերտորեն կապված է «հանցագործությունների որակումե հասկացության հետ. դրանք հարաբերակցվում են որպես գործունեություն և արդյունք։ Հանցագործությունների որակումը ենթադրում է գործով բացահայտված հանգամանքների հետազոտություն, օրենքի իմաստի բացահայտում, կոնկրետ նորմի ընտրություն, այդ նորմում ամրագրված հատկանիշների համադրում բացահայտված փաստերի հետ և որպես արդյունք համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում հետևության ձևավորում։ Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն որոշման 12-րդ կետում բարձրացված հարցին պատասխանելու համար անհրաժեշտ է պարզել սույն գործով ապացուցման առարկան, մասնավորապես տեղի ունեցած դեպքը և հանգամանքները, /..ամբաստանյալի../ առնչությունը դեպքին և այդ պարզված հանգամանքներին համապատասխան քրեաիրավական գնահատական տալ /..ամբաստանյալի../ արարքին։
Անդրադառնալով ապացույցների բովանդակության, թույլատրելիության և վերաբերելիության հարցերին Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ,
բ) այդ փաստական տվյալները պետք է ձեռք բերվեն օրենքով նշված աղբյուրներից և վերաբերեն կոնկրետ տվյալ գործին և ապացուցման առարկային,
գ) ապացույցները պետք է ձեռք բերվեն, ամրագրվեն և օգտագործվեն քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով։ (…)ե (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-րդ կետը)։
ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի իր խախտված իրավունքները վերականգնելու, ինչպես նաև իրեն ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը պարզելու համար հավասարության պայմաններում, արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր գործի հրապարակային քննության իրավունք (…)ե։
Մասնավորեցնելով Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի պահանջները` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածը սահմանում է, որ
«1. Քրեական դատավարությունն իրականացվում է մրցակցության սկզբունքի հիման վրա։
2. Քրեական հետապնդումը, պաշտպանությունը և գործի լուծումը տարանջատված են. դրանք իրականացնում են տարբեր մարմիններ և անձինք։
3. Դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը։
4. Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ։
Դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար։
5. Քրեական դատավարությանը մասնակցող կողմերը քրեական դատավարական օրենսդրությամբ օժտված են իրենց դիրքորոշումը պաշտպանելու հավասար հնարավորություններով (…)ե։
30. Շարադրված դրույթների համակարգային վերլուծությունը թույլ է տալիս եզրակացություն անել այն մասին, որ արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի ապահովման անկյունաքարը, ի թիվս քրեական դատավարության այլ կարևորագույն սկզբունքների, մրցակցության սկզբունքն է, որը կարող է երաշխավորվել երեք բաղադրատարրերի միաժամանակյա պահպանման դեպքում։ Դրանք են`
ա) կողմերի դատավարական իրավահավասարություն` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար,
բ) կողմերի միջև մեղադրանքի և պաշտպանության գործառույթների տարանջատում և դրանց սահմանազատում գործի լուծման գործառույթից,
գ) անկախ և անկողմնակալ դատարանի առկայություն։
Ա.Բաբայանի և Ս.Թումանյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կարգավիճակի բնութագրական կողմերից մեկն էլ այն է, որ որպես քրեական գործը քննող անկախ և անկողմնակալ մարմին, դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը։ Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար պետք է ստեղծի գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ՝ դրանով իսկ ապահովելով մրցակցության սկզբունքի կենսագործումը և հասնելով քրեական դատավարության առջև դրված խնդիրների իրագործմանըե (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 13-րդ կետը)։
31. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ գործող քրեադատավարական օրենսդրությունը դատական քննության փուլում ապացուցման գործունեության հիմքում դրել է ոչ թե յուրաքանչյուր քրեական գործով օբյեկտիվ ճշմարտությունը բացահայտելու պարտադիր պայմանը, այլ մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության ապահովման պահանջը, որը համարվում է արդարացի դատական ակտ կայացնելու գլխավոր պայմանը։ Միաժամանակ արձանագրում է, որ դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը, ինչպես նաև այն, որ դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մրցակցությունը և ապացուցման գործընթացում դատարանի ակտիվությունը չեն հակասում միմյանց, սակայն կարևոր է հստակ որոշել դատական ակտիվության սահմանները և նպատակը, որպեսզի թույլ չտրվի դատարանին ներքաշվելու մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմին օգնելու, մեղադրյալի մեղքի ապացուցման կամ հերքման գործին։
32. Սույն որոշման 30-31-րդ կետերում շարադրված վերլուծության ներքո Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցման գործունեության մեջ դատարանի ակտիվությունը նրա համար է, որպեսզի
ա) ապահովվի կողմերի իրական հավասարությունը և մրցակցությունը,
բ) կանխվեն անձի իրավունքների ու օրինական շահերի խախտումները կամ անհիմն սահմանափակումները
գ) դատարանը կայացնի հիմնավորված, օրինական և արդարացի դատական ակտ։
Վերոնշյալից հետևում է, որ դատարանը չի կրում մեղադրանքը ապացուցելու կամ քրեական հետապնդման մարմնի թույլ տված թերացումները վերացնելու պարտականություն։ Ապացուցմանը մասնակցելը դատարանի իրավունքն է, այլ ոչ թե պարտականությունը, ընդ որում, դատարանն ինքն է որոշում նոր ապացույց հավաքելու անհրաժեշտության հարցը, բնականաբար, նպատակ չհետապնդելով աջակցելու մեղադրանքը ապացուցելուն։ Մեղադրանքը ապացուցելու պարտականությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ և 124-րդ հոդվածների ուժով կրում են քրեական հետապնդման մարմինները։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքը նույնպես ելնում է այն գաղափարից, որ ապացուցման պարտականությունը դրված է մեղադրանքի կողմի վրա և ցանկացած կասկած պետք է մեկնաբանվի հօգուտ մեղադրյալի (տե՛ս Barbera, Messegue and Jabardo v. Spain, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 10590/83, կետ 77)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է դատական ճշմարտությունը պարզելու նպատակով կողմերի համար ապահովել հավասար պայմաններ` միաժամանակ բացառելով անձի իրավունքների և օրինական շահերի խախտումները կամ անհիմն սահմանափակումները։ Այս առումով դատարանը սեփական նախաձեռնությամբ նոր ապացույցներ հավաքելու իր իրավունքը կարող է իրացնել միայն այն ժամանակ, երբ դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են բոլոր ապացույցները, և կողմերը նոր ապացույցներ ձեռք բերելու միջնորդություններ չեն ներկայացրել և այն պայմանով, որ հետազոտված ապացույցները դատարանին օբյեկտիվորեն հնարավորություն չեն տալիս կայացնել հիմնավորված, պատճառաբանված և արդարացի դատական ակտեե։
ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը Ա.Ավագյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հետևյալի մասին.
«I. 28. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)ե։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբե։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքովե։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբե։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններե։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկներըե։
«Ապացույցների բավարարությունե հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկաե և «ապացույցների բավարարությունե հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկածե (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունըե որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)ե (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)ե (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքըե սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հան•ամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձա•ետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հո•եբանական և ֆիզիոլո•իական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումներըե։
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանԳեցնում է քրեական դատավարության կարևորա•ույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասինե եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)ե (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունըեե։
Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցների ընդհանուր ամբողջությունը վերլուծելով և գնահատելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված հիշյալ որոշումների լույսի ներքո, դրանք համադրելով մեղադրանքի ձևակերպման, գործով հավաքված ապացույցների և դատարանի մոտ դրանց հիման վրա ձևավորված ներքին համոզմունքի հետ, հնարավոր չէ հանգել հիմնավոր հետևության առ այն, որ Հ.Հովհաննիսյանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ է հասցրել Վ.Մեխակյանին կրծքավանդակի և կողային շրջաններին ու պատճառել է ծանր մարմնական վնասվածք։
Վերը նշվածից ելնելով դատարանը, հրապարակային դատաքննությամբ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով ապացույցներն իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, սույն դատավճռում շարադրված հիմնավորումների և դրանց հիման վրա կատարված վերլուծության լույսի ներքո արձանագրում է, որ ապացուցված և հիմնավորված չէ այն հանգամանքը, որ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանը կատարել է սույն քրեական գործով մեղադրանքի որոշմամբ իրեն մեղսագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, այլ կերպ, դատարանն արձանագրում է, որ այդ մեղադրանքով պետք է ճանաչվի և հռչակվի վերջինիս անմեղությունը։
Վերը շարադրված պայմաններում և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ և 366-րդ հոդվածների նորմերով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանվող Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ` նրա մասնակցությունը իրեն մեղսագրված հանցագործությանն ապացուցված չլինելու հիմքով։
Ի հակառակ վերը նշվածի, դատարանը փաստում է, որ տուժող Մեխակյանի քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը, որոնք պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի բայց ոչ ավելի քան 21 օրից , քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից ստորին կոպի արյունազեղումը, որոնք առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում հնարավոր է, որ հասցված լինեն ամբաստանյալ Հովհաննիսյանի կողմից։ Սակայն տուժողի վերը շարադրված մարմնական վնասվածքների առկայությունը դիտարկելով գործի տվյալների ամբողջության մեջ, դատարանն այդուամենայնիվ չի կարող քննարկման առարկա դարձնել նաև ամբաստանյալի կողմից` կամ տուժողին ծեծի ենթարկելու կամ նրան թեթև աստիճանի մարմնական վնասվածք հասցնելու հարցը հետևալ պատճառաբանությամբ`
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի /.../ 117-րդ հոդվածով, 118-րդ հոդվածով /.../ նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման։ Հաշտությունը թույլատրվում է մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի` խորհրդակցական սենյակ հեռանալը։
/.../
3. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված կարգից շեղումներ կարող են սահմանվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերովե։
Ինչպես հաստատվեց գործի քննությամբ տուժող Մեխակյանն ի սկզբանե, հերքել է ամբաստանյալի կողմից ծեծի ենթարկվելու կամ նրա հարվածներից որևէ մարմնական վնասվածք ստանալու փաստը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձյան`
«1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել։
2. Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը, և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը։ Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերումե։
Արձանագրելով, որ տուժողի կողմից գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալի դեմ որևէ բողոք չի ներկայացվել և այդ հիմքով նախաքննության ընթացքում նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ և 118-րդ հոդվածներով քրեական հետապնդում չի հարուցվել և չի իրականացվել, հետևաբար դատարանը չի կարող անդրադառնալ նաև այդ հանցակազմերով նրա նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ դրանից ազատելու հարցերին։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն դատարանը սահմանված հաջորդականությամբ պարտավոր է պատասխանել հետևյալ հարցերին.
/…/
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը./../։
Նույն օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ։ե
Օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետում սահմանված է, որ՝
«2. Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները։ե
ՀՀ Սահմանադրության 41-րդ հոդվածի համաձայն՝
«հանցագործության մեջ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով դատարանի օրինական ուժի մեջ ստացած դատավճռովե։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի`
«1. Արդարացված է այն անձը, որի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել կամ քրեական գործով վարույթը կարճվել է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված որևէ հիմքով, կամ որի նկատմամբ կայացվել է արդարացման դատավճիռ։
2. Արդարացվածն իրավունք ունի բողոքարկել իր նկատմամբ քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքերը կամ արդարացման դատավճիռը։
3. Արդարացվածն իրավունք ունի նաև պահանջել իրեն անօրինական ձերբակալման, կալանավորման, որպես մեղադրյալ ներգրավելու և դատապարտման հետևանքով պատճառված վնասի գույքային հատուցում ամբողջ ծավալով` հաշվի առնելով իրական հնարավոր բաց թողնված օգուտները։
4. Արդարացվածը որպես հատուցում իրավունք ունի ստանալ`
1) աշխատավարձը, թոշակը, նպաստները, այլ եկամուտներ, որոնցից նա զրկվել է.
2) գույքի բռնագրավմամբ` այն պետության եկամուտ դարձնելու, քննություն իրականացնող մարմինների կողմից առգրավվելու, գույքի վրա կալանք դնելու հետևանքով պատճառված վնասը.
3) վճարված դատական ծախսերը.
4) փաստաբանին վճարված գումարները.
5) դատավճիռն ի կատար ածելիս վճարված կամ առգրավված տուգանքը։
5. Գումարները, որոնք ծախսվել են անձին անազատության մեջ պահելու համար, դատական ծախսերը, ինչպես նաև անազատության մեջ պարտադիր աշխատանքներ կատարելու համար այդ անձի աշխատավարձը չեն կարող հանվել այն գումարից, որը ենթակա է վճարման քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի սխալի հետևանքով պատճառված վնասը հատուցելու համար։
6. Այն դեպքում, երբ քրեական գործի վարույթը կարճվել է, քրեական հետապնդումը դադարեցվել է կամ արդարացման դատավճիռ է կայացվել հանցակազմի բացակայության հիմքով, սույն հոդվածով նախատեսված վնասի հատուցումը կատարվում է միայն քաղաքացիական դատավարության կարգով` քաղաքացիական հայցի լուծումից հետո։
7. Այն դեպքում, երբ արդարացման դատավճիռը կամ քրեական գործը կարճելու կամ հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը, որի հիման վրա կատարվել է վնասի հատուցում, վերացվել է և համապատասխան անձի նկատմամբ նույն գործով կայացվել է մեղադրական դատավճիռ, գումարները, որոնք վճարվել են որպես վնասի հատուցում, կարող է առգրավել դատարանը, որոշման կատարման շրջադարձման կարգով։
8. Արդարացվածն իրավունք ունի նաև`
1) վերականգնվել նախկին աշխատանքում (նախկին պաշտոնում), իսկ դրա անհնարինության դեպքում` ստանալ համարժեք աշխատանք (պաշտոն) կամ նախկին աշխատանքը (պաշտոնը) կորցնելու հետևանքով պատճառված վնասի դրամական փոխհատուցում.
2) ազատազրկման, կալանքի կամ ազատության սահմանափակման ձևով պատիժը կրել, ինչպես նաև կարգապահական գումարտակում պահվելու ժամանակը բոլոր տեսակի աշխատանքային ստաժների մեջ հաշվակցել.
3) հետ ստանալ նախկինում զբաղեցրած բնակելի տարածքը, իսկ դրա անհնարինության դեպքում` ստանալ բնակմակերեսով և գտնվելու վայրով համարժեք բնակելի տարածք.
4) զինվորական և այլ կոչումների վերականգնման` հաշվի առնելով երկարամյա ծառայությունը։
9. Արդարացվածի պահանջով`
1) դատարանը կամ քննություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են այդ մասին երկշաբաթյա ժամկետում հայտնել անձի նախկին և ներկա աշխատանքի, ուսման, բնակության վայր.
2) լրատվության միջոցը, որը հրապարակել է քրեական գործի վարույթով կասկածյալին կամ մեղադրյալին նշանակվող տեղեկություններ, պարտավոր է մեկ ամսվա ընթացքում հայտնել գործով կայացված վերջնական որոշման մասին։
10. Քրեական հետապնդման մարմինը պարտավոր է գրավոր ներողություն հայցել արդարացվածից։
11. Արդարացվածի մահվան կամ անգործունակության դեպքում պահանջի իրավունքը սույն հոդվածի չորրորդ, հինգերորդ և իններորդ մասերով անցնում է նրա մոտակա հերթի ժառանգներինե։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալին արդարացնելու պայմաններում նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, պետք վերացվի և նրա պետք է անհապաղ ազատ արձակվի դատական նիստի դահլիճում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 3-րդ մասի`
«3. Եթե արդարացման դատավճիռ կայացնելիս անհայտ է մնում այդ հանցանքը կատարած անձը, դատարանը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործն ուղարկում է դատախազին` լուծելու նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցըե։
Լուծելով քրեական գործի հետագա ընթացքի և դատարան ուղարկված իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ և 119-րդ հոդվածներով, դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, քրեական գործն ու դրանով իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Վաչագան Մեխակյանի հագուստները պետք է ուղարկել դատախազին՝ նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը լուծելու համար։
4. Եզրափակիչ մաս
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35, 357-359, 360, 365, 366, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել՝ ճանաչելով և հռչակելով նրա անմեղությունն այդ hոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ վերջինիս մասնակցությունն իրեն մեղսագրված արարքին ապացուցված չլինելու հիմքով։
Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, վերացնել և նրան անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստի դահլիճում։
Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին պարզաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ և 67-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարացվածի և նրան պատճառված /հնարավոր/ վնասի հատուցման` նրա իրավունքներն ու հատուցման կարգը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կարգով, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ քրեական գործը և դրա հետ դատարան ստացված, որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Վաչագան Մեխակյանի հագուստներն ուղարկել դատախազին` վերջինիս ծանր մարմնական վնասվածք պատճառած անձին /անձանց/ նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը լուծելու համար։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն
ԵԿԴ/0013/01/15
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
,,08,, հունիսի 2015 ք.Երևան
ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/
Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի
Մասնակցությամբ՝
Մեղադրող Հ. Խաչատրյանի
Հանրային պաշտպան Մ. Ալավերդյանի
դռնբաց դատական նիստերում, Երևան քաղաքում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյան` ծնված 01.09.1972թ.,
ք.Երևանում, ազգաությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած,
միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում անգամ դատված, չի
աշխատում, մշտական բնակության վայր չունի, հաշվառված է
ք.Երևան, Խորհրդարանի 44/1, փաստացի բնակվել է ք.Երևան,
Վարդանանց 22/38 հասցեում, ներկայումս, ՀՀ ԱՆ
«Նուբարաշենե ՔԿ հիմնարկի կալանավոր, մեղադրվում է ՀՀ
քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ըստ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից դատարան ստացված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության՝
«« ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում Վաչագան Վանուշի Մեխակյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ 2014թ. սեպտեմբերի 24-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցված թիվ 13802814 քրեական գործի նախաքննությամբ պարզվել և հիմնավորվել է հետևյալը.
Երևան քաղաքի բնակիչ, սույն գործով մեղադրյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանը նախկինում ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված մի շարք հանցագործությունների կատարման համար 7 անգամ ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության։
Մեղադրյալ Հ. Հովհաննիսյանն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու համար 2009թ. հուլիսի 23-ին Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով դատապարտվել է 1 տարի ժամկետով ազատազրկման և պատիժը կրել ՀՀ ԱՆ «Սևանե քրեակատարողական հիմնարկում։ Պատիժը կրելու ընթացքում Հ.Հովհաննիսյանը ծանոթացել և մտերիմ հարաբերություններ է հաստատել նույն քրեակատարողական հիմնարկում պատիժը կրող դատապարտյալ Վաչագան Վանուշի Մեխակյանի հետ։ 2010թ. հուլիսի 23-ին Հ.Հովհաննիսյանն ազատվել է պատժի կրումից, ապա ընկերոջ՝ սույն գործով վկա, Կարեն Ղորղանյանի հետ բնակվել է վերջինիս պատկանող Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 շենքի թիվ 38 հասցեում գտնվող բնակարանում։
2014թ. սեպտեմբերի 20-ին՝ ժամը 12։00-ի սահմաններում, մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանը Կ.Ղորղանյանի հետ գնացել են Խանջյան փողոցում գործող «Վերնիսաժե տոնավաճառ, որտեղ, պայմանավորվածության համաձայն հանդիպել են Վաչագան Մեխակյանին։ Տոնավաճառին հարակից ճաշարանում վերջիններս հաց են կերել և ոգելից խմիչք գործածել, որից հետո Կ.Ղորղանյանը հեռացել է, իսկ մեղադրյալ Հովհաննիսյանը և Վ.Մեխակյանը գնացել են Կ. Ղորղանյանին պատկանող Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 շենքի քիվ 38 բնակարան, որտեղ շարունակել են կերուխումը։ Ժամը 15։00-ի սահմաններում վերջիններիս է միացել նաև Կ.Ղորղանյանը։
Նույն օրը, ժամը 17։30-ի սահմաններում հիշյալ բնակարանում տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ Վ.Մեխակյանը, գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ, հայհոյել է մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանին, ինչից վերջինս վրդովվել է և պարզաբանում պահանջել։ Այս կապակցությամբ Վ.Մեխակյանի և մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանի միջև վիճաբանություն է առաջացել, որի ընթացքում վերջինս ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Վ. Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին և դիտավորությամբ նրա առողջությանը պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևերովեե։
Փաստի առթիվ ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի կողմից 24.09.2014թ-ին հարուցվել է քրեական գործ։
03.10.2014թ-ին ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի կողմից Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
07.11.2014.թ-ին ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի կողմից կայացվել է որոշում` Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխելու մասին և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Քրեական գործը ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վրչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել և մուտքագրվել 11.02.2015թ.-ին։
2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում, ինչպես նախաքննության փուլում, այնպես էլ դատարանում իրեն մեղավոր է ճանաչել, սակայն դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի 19-ին կամ 20-ին իրեն է զանգահարել սույն քրեական գործով տուժող Վաչագան Մեխակյանը և հայտնել, որ ցանկանում է հանդիպել իրեն։ Պայմանավորվել են ու հանդիպելով Երևան քաղաքի «Վերնիսաժե կոչվող տոնավաճառի հարակից տարածքում, գնացել են մոտակա ճաշարան, որտեղ հաց են կերել և օղի խմել։ այդ ժամանակ իրենց հետ է եղել նաև իրենց ընկերը` սույն գործով վկա Կարեն Ղորղանյանը։ Որոշ ժամանակ անց, ինքը դուրս են եկել ճաշարանից և ասել նրանց, որ ցանկանում է գնալ տուն։ Ճանապարհին Վ.Մեխակյանը գնել է մեկ շիշ օղի և միասին գնալով տուն, շարունակել են հաց ուտել և օղի խմել։ Այնուհետև, ժամը կոնկրետ չի հիշում, տուն է եկել նաև Կ.Ղորղանյանը։ Վ.Մեխակյանն այդ ընթացքում մի պահ դուրս է եկել և 15-20 րոպե անց վերադարձել է, ապա շարունակել են օղի խմել։ Այնուհետև, իր համար անսպասելի, Վ.Մեխակյանը սկսել է առանց որևէ պատճառի հայհոյել իրեն, ավելին, երբ նստած են եղել սեղանի շուրջ, հարվածել է իրեն, բռնել կոկորդից ու փորձել է խեղդել։ Ինքը, բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Վ.Մեխակյանի դեմքին, մասնավորապես ձախ այտի հատվածին։ Հարվածից Մեխակյանն ընկել է հատակին, և հոնքի վերևի ճակատային մասը խփել պատի ներքևի հատվածին` շրիշակից վերև, որի հետևանքով ստացել է վնասվածք, մասնավորապես պատռվել է աջ հոնքի հատվածը։ Ամբաստանյալը նշել է, որ բացի այդ հարվածներից տուժողի մարմնի այլ մասերին հարվածներ չի հասցրել։ Հայտնել է, որ Վ.Մեխակյանի հետ միասին քաշքշել են իրար ու վայր ընկել հատակին ու ընկած վիճակում նույնպես շարունակել են քաշքշել միմյանց։ Այդ ժամանակ տեսնելով, որ Վ.Մեխակյանը հայհոյում և քաշքշում է իրեն, Կ.Ղորղանյանը փորձել է օգնել և ինչ-որ կերպ ազատել իրեն Վ.Մեխակյանի գործողություններից։ Հայտնել է, որ վիճաբանությունը տևել է շատ կարճ, որից հետո Կ.Ղորղանյանը ճանապարհել է Վ.Մեխակյանին։ Հայտնել է նաև, որ երբ Մեխակյանը հանդարտվել է, վերջինիս ուղեկցել է լվացարան` օգնել լվացվել։ Նրա գնալուց հետո ինքը բնակարանի պատուհանից դուրս չի նայել, չգիտի, թե նա ուր է գնացել։
Ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանը հայտնել է, որ բնակարանում գտնվելու ընթացքում Վ.Մեխակյանի վրա եղել են քերծվածքներ, մասնավորապես շրթունքը եղել է պատռված, վերջինս գտնվել է «լավ հարբածե վիճակում և փոքր-ինչ նյարդայնացած, ջղայնացած։ Ինչպես նաև պնդել է, որ բացի նրա դեմքին մի քանի անգամ հարվածելուց, մարմնի այլ մասերին հարվածներ չի հասցրել։
Դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյանի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա կողմից նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները։
Որպես կասկածյալ 01.10.2014թ.-ին հարցաքննվելիս ամբաստանյալը հայտնել է, /.../
«որ տեղեկացվել է, որ կասկածվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ, որում իրեն մեղավոր է ճանաչում։ Հայտնել է, որ բնակվում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 շենք 38 բնակարանում, Կարեն Ղորղանյանի տանը։ Նրա հետ միասին աշխատում են շուրջ 2 տարի` որպես շինարար։ Վաչագան Մեխակյանին ճանաչում է շուրջ 4 տարի` 2009-2010թթ. Վ.Մեխակյանի հետ միասին պատիժ են կրել «Սևանե քրեակատարողական հիմնարկում։ Նրա հետ ունեն ընկերական հարաբերություններ։
2014թ. սեպտեմբերի 20-ին ժամը 11։00-ին իր 077 99-30-19 հեռախոսահամարին զանգահարել Վ.Մեխակյանը, որի հեռախոսահամարը չի հիշում, և հայտնել, որ ցանկանում է հանդիպել իր հետ։ Նշել է, որ ինքը և Մեխակյանը ևս միասին զբաղվում են շինարարությամբ և քանի որ 2014թ. օգոստոսի 20-ին աշխատանքի չէին գնացել, ցանկացել են հանդիպել և զրուցել։ Նույն օրը ժամը 12։00-ի սահմաններում ինքը և Կ.Ղորղանյանը գնացել են «Վերնսիսաժե տոնավաճառ, որտեղ պետք է հանդիպեին Վ.Մեխակյանին։ Տոնավաճառում հանդիպել են Վ.Մեխակյանին և որոշել են մի կտոր հաց ուտել տոնավաճառի մոտակայքում գտնվող ճաշարանում, սակայն տեղը հստակ չի հիշում։ Այնուհետև, Կ.Ղորղանյանը գնացել է, իսկ ինքը և Վաչագանը հաց ուտելիս մի քանի բաժակ օղի են խմել։ Ինքն ասել է Մեխակյանին, որ ցանկանում է տուն գնալ։ Նա հայտնել է, որ նույնպես ցանկանում է իր հետ գալ տուն։ Մեխակյանի հետ գնացել են Վարդանանց 22 հասցեում գտնվող 38 բնակարան և մինչ տուն հասնելը Մեխակյանը գնել է մեկ շիշ օղի։ Բնակարանում ինքը և Մեխակյանը նորից հաց են կերել և օղի խմել։ Քիչ անց, ժամը չի հիշում, տուն է եկել նաև Կ.Ղորղանյանը։ Նշել է, որ այդ ժամանակ Մեխակյանի մարմնի վրա վնասվածքներ չեն եղել, համենայն դեպս ինքը չի նկատել։ Ժամը 17։30-ի սահմաններում, երբ իքնը զրուցելիս է եղել Մեխակյանի հետ, նա սկսել է առանց պատճառի հայհոյել իրեն։ Հարցրել է, թե ինչ է պատահել, սակայն Մեխակյանը շարունակել է հայհոյել, և բռունցքով հարվածել է իր դեմքին և բռնելով իր վզից, փորձել է խեղդել։ Կ.Ղորղանյանը փորձել է քաշել Մեխակյանի ոտքերից, փորձելով բաժանել իրենից, որպեսզի իրեն չխեղդի։ Ազատվելով Մեխակյանից, ոտքի է կանգնել և նյարդայնացած 2 անգամ բռունցքով հարվածել է նրա դեմքի հատվածին։ Իր հարվածներից Մեխակյանն ընկել է և աջ հոնքի հատվածով կպել պատին։ Նա կանգնել է, ինքը նկատել է, որ նրա աջ հոնքի հատվածը ճղվել է և արյուն է հոսում։ Մեխակյանը նորից է հարձակվել իր վրա, հարվածելով դունչին և իրենք սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց։ Ինքը նրան հարվածել է բռունցքով, սակայն չի հիշում, թե մարմնի որ հատվածներին։ Նշել է, որ բնակարանում այդ ամբողջ ընթացքում գտնվել են Կ.Ղորղանյանը, Վ.Մեխակյանը և ինքը։ Նշել է նաև, որ իրենց կռվին Կ.Ղորղանյանը չի միջամտել, նրանք միմյանց չեն հարվածել։ Այնուհետև, Մեխակյանը հոգնել է, դադարել հարվածել, և ինքը նրան տարել է լվացարան, քանի որ դեմքը արյունտովել էր։ Նա լվացվել է, ինքը նրան տվել է նոր մայկա, քանի որ նրա մայկան արյունոտվել էր։ Մեխակյանը դուրս է եկել բնակարանից, լիֆտ նստել և հեռացել։ Այնուհետև, ինքը նայել է պատուհանից, տեսել, որ Մեխակյանը նստել է տաքսի, որի մակնիշը և անունը չի հիշում, սակայն նշել է, որ սպիտակ գույնի էր։ Սակայն տաքսու վարորդը դուրս է հանել Մեխակյանին ավտոմեքենայնից։ Մեխակյանն անցել է դեպի շենքի կողմ, այնուհետև բան չի տեսել, քանի որ չի երևացել։
Նախաքննական մարմնի կողմից առաջադրված հարցերին պատասխանել է, որ տանը եղել են ինքը և Կ.Ղորղանյանը, սակայն պատուհանից նայել է միայն ինքը։ Ինքը Մեխակյանի հարվածներից ստացել է վնասվածքներ, մասնավորապես քթից արյուն է եկել, ցավացել է կրծքավանդակը,, իսկ Կ.Ղորղանյանը վնասվածքներ չի ստացել։ Հայտնել է, որ Մեխակյանին հարվածել է միայն ինքը, այսինքն, Մեխակյանի մարմնի վրա առկա վնասվածքները բնականաբար ինքն է պատճառել։ Կարճ ժամանակ անց, մինչև Մեխակյանը վերելակով իջել է և հասել ենքի դիմացը, մի քանի րոպե անց ինքը պատուհանից նրան նկատել է դրսում։ Հստակ չի կարող հայտնել, սակայն իր հիշելով Ղորղանյանը իր հետ պատուհանից չի նայել։
Հայտնել է, որ Ղորղանյանը չի հարվածել Մեխակյանին, այլ փորձել է միջամտել, փորձել է վերջինիս ետ քաշել, որպեսզի իրեն չխեղդի։ Հայտնել է նաև, որ հստակ չի հիշում, թե մինչ Ղորղանյանի` բնակարան գալը, Մեխակյանի մարմնի վրա վնասվածքներ եղել են, թե ոչ, սակայն նշել է, որ Մեխակյանի մարմնի վրա առկա վնասվածքները ինքն է հասցրել։ե
03.10.2014թ. որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս, ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին որ՝
«20.09.2014թ. ժամը 17։30-ի սահմաններում Վ.Մեխակյանն անհիմն վիճաբանել է իր հետ, բռունցքով հարվածել է իր դեմքին, այնուհետև հարձակվել է, բռնել է իր վզից և փորձել է խեղդել։ Ինքը փորձել է պաշտպանվել, ազատել է պարանոցը նրա ձեռքերից և ազատելով, որպեսզի իրեն վնասվածքներ չհասցնի, 2 անգամ բռունցքով հարվածել է նրա դեմքին, որից հետո Մեխակյանն ընկել է և գլուխը հարվածել հյուրասենյակի պատի ներքևի հատվածին։ Այնուհետև, նա ոտքի է կանգնել և նորից հարձակվել իր վրա` նորից հարվածներ հասցնելով իրեն։ Այդ ընթացքում փոխադարձ հարվածներ են հասցրել միմյանց։ Այդ հարվածներից ինքը նույնպես ստացել է վնասվածքներ, սակայն չի կարող ասել, թե իր հարվածներից ընկնելու հետևանքով է ստացել, Նշել է, որ Կ.Ղորղանյանը ոչ մեկի չի հարվածել, նա պարզապես քաշել է Մեխակյանի ոտքից, որ իրեն չխեղդի։ Նշել է, որ առերես հարցաքննության ժամանակ ցուցմուքն տալիս Մեխակյանը ստել էե։
07.11.2014թ. որպես մեղադրյալ լրացուցիչ հարցաքննվելիս, ամբաստանյալ Հովհաննիսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, և օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, հրաժարվել է ցուցմունք տալուց՝ նախկինում տված ցուցմունքների վերաբերյալ որևէ դիրքորոշում չհայտնելով։
21.01.2015 որպես մեղադրյալ լրացուցիչ հարցաքննվելիս, Հովհաննիսյանը տվել է նախկինում իր` որպես կասկածյալ և որպես մեղադրյալ տված ցուցմունքներին նույնաբովանդակ ցուցմունք։
03.10.2014թ. տուժող Վ.Մեխակյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ, կասկածյալ Հովհաննիսյանը հայտնել է, որ՝
«20.09.2014թ. ժամը 17։30-ի սահմաններում, ինքը և իր հետ առերես հարցաքննվող Վ.Մեխակյանը, Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 հասցեում գտնվող 38 բնակարանում միասին զրուցելիս են եղել։ Վ.Մեխակյանն առանց որևէ պատճառի հայհոյել է իրեն։ Հարցրել է նրան, թե ինչ է պատահել, սակայն Վ.Մեխակյանը շարունակել է հայհոյել և հանկարծակի բռունցքով հարվածել է իր դեմքի հատվածին և բռնելով վզից, սկսել է խեղդել։ Կ.Ղորղանյանը փորձել է քաշել Մեխակյանի ոտքերից` փորձելով բաժանել, որպեսզի իրեն չխեղդի։ Ազատվելով Մեխակյանից, ոտքի է կանգնել և նյարդայնացած վիճակում 2 անգամ բռունցքով հարվածել է նրա դեմքի հատվածին։ Իր հարվածից Մեխակյանն ընկել և աջ հոնքը հարվածել է պատի ներքի հատվածին։ Երբ մեխակյանը ոտքի է կանգնել, և ինքը նկատել է, որ նրա դեմքը արյունոտված է։ Դրանից հետո, Վաչագան Մեխակյանը նորից է հարձակվել իր վրա` հարվածելով մարմնի տարբեր հատվածներին և իրենք սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց։ Նշել է, որ այդ ժամանակ բնակարանում գտնվել են ինքը, Վ. Մեխակյանը և Կ.Ղորղանյանը։ Քիչ անց Մեխակյանը հոգնել է, հանդարտվել և ինքը նրան ուղեկցել է լվացարան, որտեղ նա լվացվել է և հեռացել իրենց բնակարանից։ Նշել է, որ Մեխակյանին փոխադարձ կռվի ժամանակ, վնասվածքներ է պատճառել` նրանից պաշտպանվելու համարե։
Նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետո, դրանց վերաբերյալ տրված պարզաբանումներով, ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը պնդել է դատարանում տրված ցուցմունքն այն մասին և հերքելով իր կողմից Վ.Մեխակյանին կրծքավանդակի հատվածներում որևէ հարված հասցնելու փաստը, նշել է, որ իր հարվածներն ուղղված են եղել միմիայն նրա գլխի` դեմքի շրջանին, միմյանց միջև եղել է նաև քաշքշուկ, որի ժամանակ երկուսով մի պահ ընկել են հատակին ու այնտեղ ևս քաշքշել միմյանց։ Պնդել է, որ Մեխակյանն իր վերհոնքային վնասվաքը ստացել է իր հարվածի հետևանքով վայր ընկնելիս այդ հատվածով պատի ստորին մասին համահարվածվելու հետևանքով, իսկ շուրթը եղել է քերծված` պատռված` մինչև բնակարան գալը։
Բացի այդ, ամբաստանյալը հայտնել է, որ որպես կասկածյալ և մեղադրյալ հարցաքննվելիս նախաքննական մարմինը չի ծանոթացրել և հստակորեն իրեն չի պարզաբանել, թե իր գործողությունների արդյունքում տուժող Մեխակյանին հատկապես իր կողմից ինչպիսի բնույթի մարմնական վնասվածքներ են պատճառվել, իսկ այն, որ նշել է, թե ամբողջ մարմնական վնասվածքներն ինքն է պատճառել, ի նկատի է ունեցել այն, որ իրականում ինքը նրան որոշ հարվածներ հասցրել է և հնարավոր է, որ Մեխակյանի մարմնական վնասվածքներն իր կողմից պատճառված լինեն։
Ներկայումս հասկանալով, թե ինչ մեղադրանք է ներկայացված իրեն, դարձյալ պնդում է, որ հարվածներ է հասցրել միայն տուժողի գլխի շրջանեն` դեմքին։
/տես` գ.թ. 79-81, 113-114, 171, 221, 107-108,
դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Կարեն Ղորղանյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի ընկերը։
2014թ. սեպտեմբեր ամսին` օրը կոնկրետ չի հիշում, ինքը, Հ.Հոհվահննիսյանը և գործով տուժող Վ.Մեխակյանը հանդիպել են «Վերնսիսաժե տոնավաճառի տարածքում, զրուցել միասին, որից հետո ինքը հեռացել է։ Ժամը 15։00-ի սահմաններում իրեն է զանգահարել Հ.Հովհաննիսյանը, և հայտնել, որ Վ.Մեխակյանի հետ գտնվում են իր բնակարանում։ Քիչ անց ինքը նույնպես եկել է տուն, միասին հաց են կերել ու օղի խմել։ Նշել է, որ մինչ իրենց բնակարանում գտնվելը, ևս Վ.Մեխակյանը գտնվել է խմած վիճակում, քթից արյուն է եկել, սակայն որևէ այտուց, կամ կարմրություն նրա վրա չի նկատել։ Երբ նրան հարցրել է, թե ինչու է քթից արյուն գալիս, Մեխակյանը պատասխանել է, որ «հնարավոր է ճնշումից լինիե։ Տեսնելով այդ ամենը, իրենք ասել են Մեխակյանին, որ բավական է, այլևս պետք չէ, որ օղի խմի։ Սակայն Վ.Մեխակյանը, բորբոքվելով, իրենց համար հանկարծակի սկսել է հայհոյել Հ.Հովհաննիսյանին, ավելին, մոտենալով նրան, բռնել է պարանոցից ու փորձել խեղդել նրան։ Ինքը տեսնելով այդ ամենը, փորձել է օգնել և բաժանել նրանց, սակայն Վ.Մեխակյանը շարունակել է հայհոյանքներ հնչեցնել։ Վ.Մեխակյանի ագրեսիվ պահվածքը հանդարտեցնելու նպատակով, Հ.Հովհաննիսյանը 1 անգամ հարվածել է նրա դեմքին։ Որից հետո, քաշքշելով միմյանց, նրանք միասին ընկել են գետնին միայն դիպելով պատի ներքևի հատվածին։ Վկան նշել է, որ այդ հարվածից վնասվել է միայն Վ.Մեխակյանի հոնքի վերևր հատվածը։
Վկա Ղորղանյանը հաստատապես պնդել է, որ ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը, բացի Մեխակյանի դեմքին նրան հանդարտեցնելու նպատակով 1-2 անգամ հարվածելուց, այլ հարվածներ նրան չի հասցրել և այլ մարմնական վնասվածքներ չի պատճառել։ Նշել է, նաև, որ չի տեսել, որ Հովհաննիսյանը հարվածի Վ.Մեխակյանի քթի հատվածին, ավելին, հարվածի նրան ոտքերով կամ այլ առարկաներով։ Հայտնել է նաև, որ երբ եկել է տուն, և տեսել Հ.Հովհաննիսյանին և Վ.Մեխակյանին, նրանց միջև որևէ լարվածություն, վիճաբանություն չի նկատել։ Այդ ամենից հետո, իրենք միասին խնդրել են Վ.Մեխակյանին հեռանալ և ճանապարհել են նրան։
Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա է էական հակասություն, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ` «Վաչոն նստած տեղից մեկ անգամ հարվածեց Հովոյին և ձեռքով բռնեց Հովոյի պարանոցից։ Դրանից հետո Հովոն նստած տեղից վեր կացավ և 2 անգամ ուժեղ հարվածեց Վաչոյի դեմքին, և երկուսով հայտնվեցին հատակին ու Հովոն շարունակում էր հարվածներ հասցնել Վաչոյի մարմնի տարբեր մասերինե։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո, վկա Ղորղանյանը պնդել է դատարանում տրված ցուցմունքն այն մասին, որ տեսել է Հ.Հովհաննիսյանի կողմից Վ.Մեխակյանի դեմքին հասցրած մեկ կամ երկու հարվածները, տեսել է նրանց միմյանց քաշքշելուց, այդ թվում նաև` գետնին ընկած վիճակում, սակայն պնդել է, որ Հ.Հովհաննիսյանը Մեխակյանին, բացի իր կողմից վերը նշվածից, որևէ այլ հարված տուժողին չի հասցրել։
/տես` գ.թ. 222-225, դատական նիստի արձանագրությունը/
Տուժող Վ.Մեխակյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ`
«Զբաղվում է շինարարությամբ։ 2014թ. սեպտեմբերի 18-ին ստացել է աշխատավարձ, մինչ 2014թ. սեպտեմբերի 20-ը օղի է խմել, սակայն չի հիշում, թե այդ 2 օրվա ընթացքում տուն եկել է, թե ոչ, քանի որ գտնվել է հարբած վիճակում։
2014թ. սեպտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի «Վերնիսաժե տոնավաճառի տարածքում` դիմացի հատվածում, իրեն անծանոթ անձանց հետ, ովքեր եղել են 5 հոգի, չի հիշում ինչ հարցի շուրջ, վիճաբանել է վերջիններիս հետ։ Որից հետո այդ անձինք իրեն ծեծի են ենթարկել` հարվածներ են հասցրել գլխին, կողերին, մեջքին, դեմքին, և մարմնի այլ հատվածներին։ Ծեծվելուց հետ գնացել է «Վերնիսաժե տոնավաճառի հարևանությամբ` «Գնունիե փողոցում գտնվող ծանոթի` Հովհաննես Հովհաննիսյանի, բնակարան` լվացվելու նպատակով։ Այնտեղ լվացվել է Հ.Հովհաննիսյանի օգնությամբ և լքել բնակարանը։
Նախաքննական մարմնի կողմից առաջադրված հարցերին պատասխանել է, որ բնակարանում մնացել է շուրջ 15 րոպե։ Չի ճանաչում այն անձանց` 5 հոգուն, ոքվեր իրեն ծեծի են ենթարկել։ Քանի որ գտնվել է հարբած վիճակում, չի հիշում, թե բնակարանում, բացի լվացարանից այլ տեղ եղել է, թե ոչ, սակայն նշել է, որ հնարավոր է, որ սենյակում նույնպես գտնվել է։ Չի հիշում նաև, արդյոք բնակարանում այլ անձինք եղել են, թե ոչ, քանի որ տոնավաճառի մոտ իրեն ծեծի ենթարկած անձանց հարվածներից հետո, իր կարծիքով ստացել է ուղեղի ցնցում։ Բացի այդ, չի կարող մտաբերել, թե իրեն որևէ մեկը օգնել է իջնել Հովհաննիսյանի բնակարանից, թե ոչ։ Տուժողը նշել է, որ Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան է գնացել 13։00-ի սահմաններում և այնտեղ շուրջ 15 րոպե մնալուց հետո, իջել և հեռացել է։ Հայտնել է որ դեմքի վրա` քթի և աջ հոնքի հատվածում եղել են վնասվածքներ։ Սակայն պնդել է, որ հստակ հիշում է, որ ինքը ծեծված վիճակում գնացել է Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան` լվացվելու նպատակով, իսկ իր մարմնի վրա առկա վնասվածքները հնարավոր չէ, որ պատճառված լինի Հ.Հովհաննիսյանը, քանի որ արդեն այդ վնասվածքներով է գնացել Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան։ Չի հիշում նաև, արդյոք ինչ-որ մեկն իրեն օգնել է իրեն դուրս գալ Հովհաննիսյանի բնակարանից, թե ոչ։ Սակայն պնդել է, որ Հովհաննիսյանը իր ընկերն է և հնարավոր չէ, որ վնասվածքներ ստացած լինի նաև Հովհաննիսյանի բնակարանում։ Հիշում է նաև, որ դուրս գալով շենքի բակ, իրեն շտապ օգնության մեքենայով տարել են հիվանդանոց, իսկ այդ օրն այլևս չի հանդիպել Հովհաննիսյանի հետ։ Հայտնել է նաև, որ ինքը չի հարվածել Հովհաննես Հովհաննիսյանին։
11.11.2014թ. տուժող Մեխակյանը իր լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ պնդել է նախկինում իր կողմի տրված ցուցմունքը։
03.10.2014թ. կասկածյալ Հովհաննիսյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ, տուժող Մեխակյանը հայտնել է, որ «իր հետ առերես հարցաքննվող Հ.Հովհաննիսյանի` հարցաքննության ժամանակ տրված պատասխանը, սուտ է և ինքն այդ օրն արդեն ծեծված վիճակում է եկել Հովհաննիսյանի բնակարան և եկել է լվացվելու նպատակով։ Լվացվել է, որից հետո լքել է բնակարանը։ Նշել է, որ բնակարանում ինքը և Հովհաննիսյանը կռիվ չեն արելե։
/տես` գ.թ.98-99, 174, 107-108,
դատական նիստի արձանագրությունը, ամբաստանյալի և տուժողի նախաքննական ցուցմունքները մեջբերվել են բառացի/
Վկա Սուրեն Պետրոսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014թ.-ին, օրը և ամիս չի հիշում, գտնվել է աշխատավայրում` Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գտնվող խանութում։ Ժամը 18։00-ի սահմաններում փողոցի կողմից աղմուկ է լսել և դուրս եկել խանութից։ Տեսել է, որ մի տաքսու վարորդ ինչ-որ խմած երիտասարդի թույլ չի տալիս նստել իր ավտոմեքենան, և փորձում է ետևի դռնից դուրս հանել նրան մեքենայի միջից։ Այդ ուղևորը, դեմքի և գլխի հատվածում վնասվածքներով, մոտեցել և մտել է իր խանութ։ Այդ պահին խանությում գտնվող անձինք, տեսնելով նրան, վախեցել են, ուստի հրելով նրան, դուրս է հանել խանութից և տեսնելով, որ նա չի կարողանում ոտքի վրա կանգնել, ընկնում է, նստեցրել է աթոռին, ջուր տվել։ Տեսնելով, որ այդ անձի ինքնազգացողությունը վատ է, զանգահահարել է շտապօգնություն և ոստիկանություն։
Վկան հայտնել է, որ այդ ամբողջ ժամանակահատվածում ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանին այդտեղ չի տեսել։ Հայտնել է նաև, որ իր խանութ եկած, մարմնական վնասվածքներ ունեցող երիտասարդը միջահասակ էր, մոտ 30-35 տարեկան, այդ պահին գտնվել է հարբած վիճակում։ Հայտնել է, որ ամբաստանյալ Հովհաննիսյանին ճանաչում է որպես Վարդանանց 22 շենքի բնակիչ։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանում հարցաքննված դատաբժիշկ-փորձագետ Արտակ Դարբինյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ԱՆ Հանրապետական դատական բժշկության գիտագործնական կենտրոնում` որպես դատաբժշկական փորձագետ։ Հիշում է իր կողմից սույն գործով տրված փորձագիտական եզրակացությունն ու ամբողջությամբ պնդում այն։
Փորձագետը դատարանում նշել է, որ նախաքննական մարմնի որոշմամբ նշանակված դատաբժշկական փորձաքննության որոշման համաձան այնցկացված համապատասխան փորձաքննության ժամանակ իր հետ ունեցած անձնական զրույցի սույն գործով տուժող Վաչագան Մեխակյանը հայտնել է, որ 20.09.2014թ. ժամը 13.00-ի սահմաններում «Գնունու Վերնիսաժիե տարածքում եղել է վիճաբանություն, որի ժամանակ չի հիշում երբ և ինչպես, ստացել է մարմնական վնասվածք։ Ծանոթանալով հիվանդության պատմանգրին, այնտեղից տեսել է, որ հիվանդանոց ընդունվելու ժամանակ հիվանդը եղել է ոչ ադեկվատ վիճակում, գրգռված, բերանից ալկոհոլի հետ է եկել, գլխին եղել են վերքեր։ Ապա, կատարել է անձնական զննություն և համաձայն օբյեկտիվ ուսումնաիսրության տվյալների` կրծքավանդակի ձախ կեսին` միջին անութային գծով դրված է եղել ասեպտիկ վիրակապ, որը չեն քանդել, քանի որ կպնելիս է եղել ստորադիր հյուսվածքների հետ։ Կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսին հետին անութայնի գծով առկա է եղել նաև արյունազեղում, գլխի աջ ճակատակողմնային հատվածում` սալջարդ վերք, գլխի ձախ գագաթային շրջանում` կոպիտ գորշագույնի կեղևով պատված վերք, ստորին շրթունքի կեսին` նուրբ գորշագույն կեղևով պատված քերծվածք, քթի մեջքի շրջանում` կոպիտ գորշագույն կեղևով պատված վերք, ձախ ստորին կոպին` կապտավուն գույնի արյունազեղում։ Փորձագետը նշել է, որ եզրկակացությամբ` յուրաքանչյուր ստացված վնասվածք առանձնացվել է։ Մանավորապես, կրծքավանդակի վնասվածքը /առկա է եղել պնևմաթորաքս/ դասվել է առողջությանը ծանր վնասի հատկանիշներ ունեցող մարմնական վնասվածքների շարքին, գանգուղեղային վնասվածքը, քթոսկրի կոտրվածքը, աջ ճակատակողմնային շրջանի և գլխի ձախ շրջանի վերքերը պատճառվել են բութ առարկայի միջոցով նշված ժամանակահատվածում, որոնք դասվել են թեթև մարմնական վնասվածքների շարքին, իսկ քթի մեջքի սալջարդ վերքը, ստորին շրթունքի քերծվածքը և ստորին կոպի արյունազեղումը առողջությանը թեթև մարմնական վնասվածքի հատկանիշներ չեն պարունակել։
Փորձագետ Դարբինյանը նշել է, որ վնասվածքներն առաջացել են բութ առարկայի ներգործությամբ, հնարավոր է նշված ժամանակում։ Միաժամանակ հայտնել է, որ գլխի գագաթյանին շրջանին առկա սալջարդ վերքը հնարավոր չէր, որ առաջանար վայր ընկնելուց։ Բացի այդ, բոլոր ստացված մարմնական վնասվածքներն իրենց համակցությամբ նույնպես հնարավոր չէ, որ առաջանային վայր ընկնելու հետևանքով, քանի որ տեղակայված են եղել մարմնի տարբեր հատվածներում, իսկ որպես առանձին միավոր` գլխի շրջանի վերքերը շատ քիչ հավանականությամբ, բայց ընդհանրապես կարող են առաջանալ այդ պայմաններում։ Միաժամանակ համոզված է, որ գլխի շրջանում առաջացած վերքերը տարբեր հարվածների հետևանք են։ Ինչ վերաբերվում է հարթ հատակին ընկնելու հետևանքով կողոսկրերի նման կոտրվածք ստանալուն, ապա բացառում է նմանատիպ պայմաններում և իրավիճակում այնպիսի վնասվածքների առաջացումը, ինչպիսիք են կրծքավանդակի ձախ կեսի արյունազեղումը և ձախակողմյա պնևմաթորաքսը, քանի որ նման վնասվածք պատճառելու համար հատակին պատադիր պետք է առկա լիներ արտացցված որևէ մաս, ինչն էլ իր հերթին մարմնի վրա կթողեր համապատասխան հետք` ինչն իր կողմից չի հայտնաբերվել։
Փորձագետ Դարբինյանը նշել է նաև, որ տուժողի գլխի վրա առկա վնասվածքների և վերքերի պարագայում և խմած վիճակում մարդը կարող է հանգիստ տեղաշարժվել։ Ինչ վերաբերվում է կողերի կոտրվածքին, ապա այն այնպիսի վնասվածք է, որի առկայության պայմաններում անձը կարող է հանգիստ չնչել, իսկ կրծքավանդակի պնևմաթորաքսը, որով կարող է դժվարանալ շնչառությունը, անձը դարձյալ` որոշակի ցավերով կամ դժվարությամբ, սակայն դարձյալ կարող է տեղաշարժվել, նույնիսկ մի քանի ժամ։ Միաժամանակ, փորձագետը նշել է, որ պետքի հաշվի առնել նաև այն կարևոր հանգամանքը, որ Վ.Մեխակյանը մարմնական վնասվածքները ստանալիս եղել է խմած վիճակում, որը մեղմել է իրավիճակը` անզգայացնելով ցավը։ Նման պայմաններում մարդը ոչ զգայուն է դառնում ցավի նկատմամաբ և այն ընկալում ավելի մեղմ։ Նման իրավիճակում հնարավոր կլիներ կատարել ակտիվ գործողություններ` ամկախ ժամանակահատվածից։
Դատաքննությամբ հրապարակվել և հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները.
Մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանի մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ «վերջինս դեպքի վայրում հանգամանորեն նկարագրել է Վ.Մեխակյանին ծեծի ենթարկելու և նրան մարմնական վնասվածք պատճառելու մանրամասները։ Բացի այդ, Հովհաննիսյանը, մատնացույց անելով հյուրասենյակի մուտքի աջ պատի ներքևի հատվածում գտնվող շրիշակը, նշել է, որ իր հարվածի հետևանքով Մեխակյանն ընկել է և գլխով հարվածել դրան, հարվածից Մեխակյանի աջ հոնքի վերևի հատվածը պատռվել է և արնահոսել, որից հետո Հովհաննիսյանը, մատնացույց անելով մուտքի դռնից ձախ գտնվող լվացարանը, հայտնել, որ Վ.Մեխակյանին ուղեկցել է այնտեղ և օգնել լվացվելե։
/տես` գ.թ.94-95, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ «Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցի 22 շենքի թիվ 38 բնակարանում կատարված զննության ընթացքում հայտնաբերվել և 3 բամբակյա խծուծների վրա վերցվել են արնանման հետքերե։
/տես` գ.թ. 21-22, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1621/հ եզրակացությունը, համաձայն որի`
«Վաչագան Մեխակյանի ստացած մարմնական վնասվածքները, կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի, քթի, մեջքի շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևով պատճառվել են բութ առարկաների ներգործության հետևանքով, հնարավոր է նշված ժամանակին և հանգամանքներում, որոնք միասին վերցված պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ առանձին վերցված՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի, բայց ոչ ավելի 21 օրից, քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղումը առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակումե։
/տես` գ.թ. 144-145, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատակենսաբանական փորձաքննության 06.11.2014թ.-ի թիվ 430 եզրակացությունը, համաձայն որի` «Վաչագան Մեխակյանից վերցված արյան նմուշն ըստ արյան АВО իզոշճաբանական համակարգի պատկանում է ուղեկցող Н հակածնով արյան А խմբին։ Վ.Մեխակյանի մայկայի, անդրավարտիքի և դեպքի վայրի զննության ընթացքում թվով 3 բամբակե խծուծներով վերցված կասկածելի արնանման հետքերում հաստատվել է մարդկային ծագման արյան առկայություն, որն ըստ արյան АВО իզոշճաբանական համակարգի, պատկանում է ուղեկցող Н հակածնով արյան А խումբ ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում հնարավոր էր առաջանար նաև Վ.Մեխակյանիցե։
/տես` գ.թ. 160-163, դատական նիստի արձանագրությունը/
27.09.2014թ. «Էրերունիե բժշկական կենտրոնից առգրավված և իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դեպքի ժամանակահատվածում Վաչագան Մեխակյանի հագին եղած հագուստները։
/տես` գ.թ. 43-44, 228, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել է նաև Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին 03.10.2014թ.-ի որոշումը, 03.10.2014թ. կասկածյալ Հ.Հովհաննիսյանի և տուժող Վ.Մեխակյանի առերես հարցաքննության արձանագրությունը, Հովհաննես Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը, Հ.Հովհաննիսյանի` որպես մեղադրյալ տրված հարցաքննությունները։
/տես` գ.թ. 107-109, 110 դատական նիստի արձանագրությունը/
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Հովհաննես Հովհաննիսյանին նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ`
««2014թ. սեպտեմբերի 20-ին՝ ժամը 12։00-ի սահմաններում, մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանը Կ.Ղորղանյանի հետ գնացել են Խանջյան փողոցում գործող «Վերնիսաժե տոնավաճառ, որտեղ, պայմանավորվածության համաձայն հանդիպել են Վաչագան Մեխակյանին։ Տոնավաճառին հարակից ճաշարանում վերջիններս հաց են կերել և ոգելից խմիչք գործածել, որից հետո Կ.Ղորղանյանը հեռացել է, իսկ մեղադրյալ Հովհաննիսյանը և Վ.Մեխակյանը գնացել են Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 շենքի քիվ 38 բնակարան, որտեղ շարունակել են կերուխումը։ Ժամը 15։00-ի սահմաններում վերջիններիս է միացել Կ. Ղորղանյանը։
Նույն օրը, ժամը 17։30-ի սահմաններում հիշյալ բնակարանում տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ Վ.Մեխակյանը, գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ, հայհոյել է մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանին, ինչից վերջինս վրդովվել է և պարզաբանում պահանջել։ Այս կապակցությամբ Վ.Մեխակյանի և մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանի միջև վիճաբանություն է առաջացել, որի ընթացքում վերջինս ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Վ.Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին և դիտավորությամբ նրա առողջությանը պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևերովեե։
Դատարանը վերը շարադրված ապացույցների համակարգային վերլուծության արդյունքում, յուրաքանչյուր ապացույց մյուս ապացույցների հետ համադրելու և գնահատելու և ապացույցների ամբողջության զանգվածը գործի փաստական հանգամանքների հետ համատեղ դիտարկելու միջոցով ապացուցված և հաստատված չհամարեց Հովհաննես Հովհաննիսյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը, մասնավորապես այն, որ նա, ինչպես ներկայացված է մեղադրանքի վերջին որոշմամբ` /…/ 2014 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելով Վ.Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին` դիտավորությամբ նրա առողջությանը պատճառել է կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսի /.../ ձևով։
Դատարանը գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության պայմաններում եկավ այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհասննիսյանի նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով և պատճառաբանութամբ։
Ինչպես հաստատվեց գործի քննությամբ, մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանը նախաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ «Վաչագան Մեխակյանին ճանաչում է շուրջ 4 տարի։ 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին իրեն է զանգահարել Վ.Մեխակյանը և հայտնել, որ ցանկանում է հանդիպել։ Նույն օրը, ժամը 12։00-ի սահմաններում ինքը և իր ընկեր Կարեն Ղորղանյանը գնացել են «Վերնիսաժե տենավաճառ, որտեղ պետք է հանդիպեին Վ.Մեխակյանին։ Հանդիպելով միմյանց, մոտակա ճաշարանում որոշել են մի կտոր հաց ուտել։ Այնուհետև, Կ.Ղորղանյանը հեռացել է, իսկ ինքը և Վ.Մեխակյանը շարունակել են հաց ուտել և օղի խմել։ Ապա, իր առաջարկով Վ.Մեխակյանի հետ գնացել են Վարդանանց 22 հասցեում գտնվող իր բնակարան, որտեղ շարունակել են հաց ուտել և խմել։ Քիչ անց եկել է նաև Կ.Ղորղանյանը։ Ժամը 17։30-ի սահմաններում Վ.Մեխակյանը, առանց պատճառի, սկսել է հայհոյել իրեն, ապա բռունցքով հարվածել է դեմքի հատվածին, և բռնելով պարանոցից, փորձել է խեղդել։ Այդ ժամանակ Կ.Ղորղանյանը փորձել է օգնել, բաժանել իրենց։ Ինքը, ոտքի կանգնելով, նյարդայնացած վիճակում 2 անգամ բռունցքով հարվածել է Մեխակյանի դեմքին, վերջինս հարվածից ընկել է, իսկ աջ հոնքի հատվածը կպել է պատին, որի հետևանքով պատռվել և արյուն է եկել։ Մեխակյանը նորից է հարձակվել իր վրա, և իրենք սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց։ Այդ ընթացքում, քաշքշել են միմյանց, ընկել են հատակին և շարունակել քաշքշել։ Որից հետո, Մեխակյանը հանդարտվել է, հոգնել, ինքը նրան տարել է լվացարան, օգնել է, որպեսզի լվացվի, տվել է հագուստ /մայկա/, որից հետո Մեխակյանը հեռացել է բնակարանիցե։
Գործի դատական քննության ժամանակ, ամբաստանյալը տալով գրեթե նախաքննականին նույնաբովանդակ ցուցմունքներ, ի տարբերություն նախկինում տրված ցուցմունքների` հայտնել է, որ իրականում, բացի տուժող Մեխակյանի գլխի շրջանին, մասնավորապես, դեմքին հասցված բռունցքի երկու հարվածների, ինքը նրա մարմնի այլ մասերին չի հարվածել։ Ընդունում է, որ միմյանց քաշքշելու հետևանքով ընկել են գետնին, որտեղ շարունակել են քաշքշել իրար, մինչև Կ.Ղորղանյանի միջամտությունը, սակայն տուժողի կողերին ինքը որևէ հարված չի հասցրել։
Դատարանը, վերլուծելով և ապացույցների ընդհանուր համադրության մեջ գնահատելով ամբաստանյալի ցուցմունքները, դրանցից առավել արժանահավատ և փաստարկված է համարում դատաքննականը, քանի որ այն հաստատվեց նաև գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված այլ ապացույցներով։
Մասնավորապես վկա Կարեն Ղորղանյանի ինչպես դատարանում այնպես էլ նախաքննությամբ տրված ցուցմունքներով. համաձայն որոնց`
«2014թ. սեպտեմբերի 20-ին Հ.Հովհաննիսյանի հետ գնացել են «Վերնիսաժե տոնավաճառ, որտեղ հանդիպել են տուժող Վ.Մեխակյանին։ Նույն օրը ժամը 15։00-ի սահմաններում գնացել է տուն, որտեղ արդեն իսկ գտնվել են Հ.Հովհաննիսյանը և Վ.Մեխակյանը։ Նկատել է, որ Վ.Մեխակյանի քթից արյուն է հոսում և նա գտնվում է ալկոհոլի ազդեության տակ։ Ժամը 17։30-ի սահմաններում Վ.Մեխակյանն առանց որևէ պատճառի սկսել է հայհոյել Հ.Հովհաննիսյանին, ապա բռունցքով հարվածել է նրա դեմքին, կրծքավանդակին, երկու ձեռքով բռնել է պարանոցից և սկսել է խեղդել նրան։ Ինքը փորձել է հարթել իրավիճակը։ Հ. Հովհաննիսյանը, նյարդայնացած 2 անգամ հարվածել է Մեխակյանի դեմքին, որից վերջինս ընկել է, իսկ քիչ անց հանդարատեցնելով նրանց, բարձրացել, լվացացրել և ճանապարհել են նրան։ Նշել է նաև, որ Մեխակյանն իրեն առհասարակ չի հարվածելե։
Այլ խոսքով, դատարանը համադրելով վերը նշված ապացույցները, արձանագրում է, փաստ, իրողություն, որ 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին Վարդանանց 22 հասցեում գտնվող Կ.Ղորղանյանին պատկանող բնակարանում ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Մեխակյանի դեմքին, որպիսի հանգամանքը հաստատվում է նախ` ամբաստանյալ Հովհաննիսյանի ապա նաև վկա Ղորղանյանի` ինչպես դատաքննության, այնպես էլ նախաքննության ժամանակ որպես վկա տրված ցուցմունքներով։
Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փաստը չի հերքվում նաև ամբաստանյալի նախաքննական և ոչ մի ցուցմունքով։ Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալն իր որևէ ցուցմունքում չի նշել, որ ինչպես կանգնած վիճակում, այնպես էլ գետնին ընկնելուց հետո, ինքը հարվածներ է հասցրել տուժողի կրծքավանդակի կամ կողային հատվածներին, վերջինս ընդամենը նշել է, որ «տեղից ոտքի կանգնելով, նյարդայնացած վիճակում 2 անգամ բռունցքով հարվածել եմ Մեխակյանի դեմքինե։ Մինչդեռ նախաքննական մարմինը, մեղադրանք առաջադրելով ամբաստանյալին, ձեռնամուխ չի եղել պարզելու և դետալացնելու, թե ամբաստանյալը տուժողի մարմնի տարբեր մասեր ասելիս հատկապես որ հատվածներն է նկատի ունեցել, ինչ դիրքով է կանգնած եղել ինքը, ինչ դիրքով տուժողը, ինչպես են իրենք միասին վայր ընկել հատականին, մարմնի հատկապես որ մասով և եթե ընկած վիճակում ևս հասցրել է այլ հարվածներ, ապա մարմնի որ մասերին։
Ավելին, հետազոտելով տուժող Վ.Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքները, դատարանն արձանագրում, որ դրանով տուժողի կողմից առաջ է քաշված իր մարմնական վնասվածքները ստանալու միամգամայն այլ իրավիճակ։ Մասնավորապես, ըստ իր նախաքննական ցուցմունքի տուժողը հայտնել է, որ` «2014թ. սեպտեմբերի 20-ին «Վերնիսաժե տոնավաճառի դիմացի հատվածում, չի հիշում ինչ հարցի շուրջ, վիճաբանել է ինչ-որ իրեն անծանոթ անձանց հետ, որոնքեղել են թվով 5 հոգի։ Վիճաբանության արդյունքում նշված անձինք իրեն ծեծի են ենթարկել, հարվածել գլխին, կողերին, մեջքին, դեմքին, և մարմնի այլ հատվածներին։ Ծեծված վիճակում գնացել է Վարդանանց /տուժողի վառերով` Գնունի/ փողոց, ծանոթի` Հ.Հովհաննիսյանի, բնակարան` լվացվելու։ Այնտեղ մնացել է շուրջ 15 րոպե և լվացվելուց հետո լքել է բնակարանը։ Հայտնել է, որ գտնվել է հարբած վիճակում, որի պատճառով չի հիշում, թե բնակարանում այլ անձինք եղել են թե ոչ, քանի որ հարվածից հետո ստացել է ուղեղի ցնցում։ Չի հիշում նաև, թե իրեն որևէ մեկը օգնել է իջնել Հովհաննիսյանի բնակարանից, թե ոչ։ Միաժամանակ, տուժողը հայտնել է, որ Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան է գնացել ժամը 13։00-ի սահմաններում։ Դուրս գալով շենքի բակ, իրեն շտապօգնության մեքենայով տարել են հիվանդանոցե։
Կտրականապես հերքելով ամբաստանյալի կողմից ծեծի ենթարկվելու փաստը, տուժողն ի սկզբանե, նախաքննության ամբողջ ընթացքում, այդ թվում նաև ամբաստանյալին առերես պնդել է, որ 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին «Վերնիսաժե տոնավաճառի մոտ անծանոթ անձինք ծեծի են ենթարկել իրեն` պատճառելով մարմնական տարբեր վնասվածքներ` մարմնի տարբեր հատվածներում` մանրամասն նկարագրելով, թե հատկապես իր մարմնի որ հատվածներին են հարվածել այդ անձինք։ Այսինքն, տուժողը եբևէ իր ցուցմունքում չի հայտնել որևէ փաստ, այն մասին, որ այդ մարմնական վնասվածքներն իրեն պատճառել է Հ.Հովհաննիսյանը։ Հակառակը, պնդել է, որ մինչ Վարդանանց 22 շենք գնալը, այն է մինչ 15։00-ն, տվյալ վնասվածքներն իրեն արդեն իսկ պատճառված են եղել իրեն ծեծի ենթարկած, վերը նշված հինգ անձանց կողմից։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ ի տարբերություն ամբաստանյալ Հովհաննիսյանի ցուցմունքների, որտեղ վերջինս տուժողին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու առումով տվել է խիստ ընդհանրական, չկոնկրետացված, ցուցմունքներ, տուժող Մեխակյանն ի սկզբանե հստակ նկարագրել է, թե իրեն ծեծի ենթարկած անձանց գործողությունների արդյունքում իր մարմնի որ մասերն են վնասվել, ինչը հետագայում հաստատվել է նաև դատաբժշկական փորձաքննության եղրակացությամբ։ Այլ խոսքով, տուժողը հայտնել է տեղեկություններ մինչև դատաբժիշկ փորձագետի կողմից տրված եզրակացությունը ստանալը, ինչը նույնպես պետք է նախաքննական մարմնին բերեր այն եզրահանգման, որ առավել արժանահավատ են ու փաստարկված տուժողի ցուցմունքները, որտեղ վերջինս հերքելով Հ.Հովհաննիսյանի կողմից ծեծի ենթարկվելու փաստը, նշել է, որ վնասվածքները հասցրել է ոչ թե ամբաստանյալ Հովհաննիսյնը, այլ իրեն անծանոթ հինգ անձինք և ոչ թե Ղորղանյանի բնակարանում, այլ մինչև այնտեղ գնալը` տոնավաճառի հարակից հատվածում։
Ասվածին պետք է հավելել, որ դատարանում հարցաքննված փորձագետ Ա.Դարբինյանը պնդել է, որ փորձաքննվող Վ.Մեխակյանն իր հետ ունեցած անձնական զրույցում հայտնել է, որ 20.09.2014թ. ժամը 13։00-ի սահմաններում «Գնունու Վերնիսաժի տարածքում եղել է վիճաբանություն, որի ժամանակ չի հիշում երբ և ինչպես, ստացել է վնասվածք։
Դատարանն արձանագրում է, որ գործի ելքով որևէ կերպ չշահագրգռված փորձագետն իր եզրակացության մեջ արձանագրել է մի փաստ, ինչը մշտապես, իր բոլոր ցուցմունքներում հայտնել է նույն ինքը, տուժողը։
Բացի այդ, դատարանը որպես արժանահավատ ապացույց է դիտում նաև փորձագետի դատարանում տված ցուցմունքը, համաձայն որի` Վ.Մեխակյանին պատճառվել են տարբեր մարմնական վնասվածքներ` մարմնի տարբեր հատվածներում։ Այդ մարմնական վնասվածքները եղել են տարբեր խմբերի և բնույթի` թեթև և ծանր։ Փորձագետը դատարանում հաստատապես նշել է, որ վնասվածքները` գլխի գագաթյանին շրջանի սալջարդ վերքը, կողոսկրերի կոտրվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի արյունազեղումը և ձախակողմյա պնևմաթորաքսը չէին կարող առաջանալ հավասար, հարթ մակերեևույթին ընկնելու հետևանքով, ինչպիսին է բնակարանի հատակը։ Նախ այն պատճառով, որ այդպիսի վնասվածքներ կարող էին պատճառվել միայն արտացցված մակերես ունեցող առարկաներից, կամ բութ առարկաների ներգործության միջոցով։ Բացի այդ, ըստ փորձագետի` վնասվածքներն իրենց ամբողջ համադրությամբ, եղել են մարմնի տարբեր հատվածներում, տարբեր մասերում, ուստի նկարագրված պայմաններում և առավել ևս հարթ հատակին ընկնելու հետևանքով նման վնասվածքներ չէին կարող կարող առաջանալ։
Դատարանն արձանագրում է, որ գործի նախաքննությամբ և դատական քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույներ, որոնցով կարելի է հաստատված համարել, որ Հ. Հովհաննիսյանը հարվածել է նաև տուժող Մեխակյանի կողերի կամ կրծքավանդակի հատվածներին, բացի այդ` դատարանը փաստում է, որ քաշքշելու արդյունքում նրանք ընկել են հարթ հատակին, այլ ոչ թե արտացցված մակերես ունեցող ինչ-որ տեղ։
Այլ խոսքով, դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ Մեխակյանի մարմնի տարբեր հատվածներում առկա մարմնական վնասվածքները չէին կարող առաջանալ միմյանց քաշքշելու, ինչպես նաև այդ կերպ հավասար հատակին ընկնելու արդյունքում։
Այսպիսով, դատարանն ընդունում է և չի բացառում, որ տուժող Մեխակյանը Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան է գնացել արդեն իսկ ծեծված վիճակում` մարմնական վնասվածքներով, իսկ այնտեղ գնալու նպատակը հանդիսացել է լվացվելը։
Ավելին, դատարանը փաստում է, որ վարույթն իրականացնող նախաքննական մարմինն ու օպերատիվ հետախուզական ծառայությունները չեն ձեռնարկել որևէ ողջամիտ և արդյունավետ միջոց` տուժողի կողմից տոնավաճառի մոտակայքում ինչ-որ անձանց կողմից ծեծի ենթարկվելու փաստը հերքելու, այդպիսի հնարավոր անձինք հայտնաբերելու, այդ առումով հարցումներ կատարելու ուղղությամբ, որի արդյունքում միայն հնարավոր և փաստարկված կլիներ տուժողի ցումունքը անարժանահավատ դիտելը։
Ըստ էության, նախաքննական մարմինն ու մեղադրանքը պաշտպանող դատախազը` ամբաստանյալ Հովհաննիսյանին դիտարկելով որպես տուժող Մեխակյանին ծանր մարմնական վնասվածք հասցնողի, դրա հիմքում դրել ու անժխտելի փաստ են համարել այն, որ ամբաստանյալն իր ցուցմունքներում հայտնել է, որ Մեխակյանի հետ արդեն ժամը 15.00-ից գտնվել են Ղորղանյանի բնակարանում, իսկ վեճն իր ու տուժողի միջև ծագել է17.30-ից հետո։ Հետևաբար, ծեծի ենթարկվելուց և Ղորղանյանի բնակարանից իջնելուց հետո, տուժողը ժամը 18-ի սահմաններում հայտնվել է բակում, իսկ հետագայում վկա Սուրեն Պետրոսյանի կողմից կանչված շտապօգնության մեքենայով տեղափոխվել է հիվանդանոց ու այնտեղ ընդունվել ժամը 19։20-ին։
Նման կերպ մեղադրանքի մարմինները ցանկացել են հերքել տուժողի այն ցուցմունքը, թե ինքը Ղորղանյանի բնակարան է եկել ծեծված վիճակում և ժամը 13.00-ին։ Ավելին, մեղադրանքի կողմը փորձ է արել հիմնավորել, որ այդ աստիճան ծեծված մարդը չէր կարող իքնուրույն շարժվել, գալ Ղորղանյանի բնակարան, այնտեղ մնալ շուրջ հինգ ժամ, կատարել ակտիվ գործողություններ, ավելին, հարվածներ հասցնել ամբաստանյալին ու փորձել խեղդել նրան։ Հետևաբար և նա պետք է ծեծի ենթարկված լիներ Ղորղանյանի բնակարանում, ամբաստանյալի կողմից, իսկ դրանից քիչ անց տեղափոխվեր հիվանդանոց։
Սակայն, ինչպես նշվեց վերևում, դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության և դատաբժիշկ փորձագետի հարցաքննությամբ հիմնավորվեց, որ` նախ
ա/ նկարագրված պայմաններում դեմքի ու գլխի շրջաններին հասցված մարմնական վնասվածքները չէին կարող տուժողին պատճառված ծանր մարմնական վնասվածքի պատճառ հանդիսանալ։ Նույնպիսի մարմնական վնասվածքի առիթ չէր կարող լինել նաև հարթ հատակին սեփական մարմնի բարձրությունից ընկնելն ու միմյանց քաշքշելը,
բ/ տուժող Մեխակյանը, նույնիսկ իր նշած ժամանակահատվածում, մինչև ժամը 13.00-ն, տոնավաճառին հարակից տարածքում այլ անձանց կողմից ծեծի ենթարկվելուց հետո կարող էր տեղաշարժվել, կատարել ակտիվ գործողություններ` առանց ժամանակային սահմանափակումների, հաշվի առնելով, որ եղել է բավականաչափ ալկոհոլ օգտագործած, հետևաբար և զգացողությունը ցավի նկատմամբ` ցավն ընկալելու առումով, բթացած վիճակում։
Իսկ տուժող Մեխակյանի ալկոհոլ օգտագործած լինելու մասին փաստը հաստատվում է ինչպես իր` այնպես էլ գործով անցնող բոլոր անձանց` ամբաստանյալի, վկաներ Ղորղանյանի, Ս.Պետրոսյանի ցուցմունքներով, տուժող Մեխակյանի հիվանդության պատմագրով։
Ասվածից հետևում է, որ քրեական գործի դատական քննության ընթացքում, քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ հետազոտված ապացույցների ամբողջությունը դատարանին չբերեցին այն համոզման, որ գործով հավաքված և ուսումնասիրված ապացույցները կարող են բավարար հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալի նկատմամբ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու տեսանկյունից։
Դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ նաև ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի իրավաչափությանը և այդ մեղադրանքի շուրջ նրա կողմից տրված ցուցմունքների` որպես ապացույց օգտագործելու թույլատրելիությանը։
Այսպես.
Գործով առկա դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1621/հ եզրակացությամբ ամրագրված է`
««/…/ Որոշելու համար «1.Վ.Մեխակյանի մարմնի վրա մարմնական վնասվածքներ կան, թե-ոչ, եթե այո, ապա անհրաժեշտ Է որոշել դրանց բնույթը, տեղակայումը, առաջացման մեխանիզմը, վաղեմությունը, յուրաքանչյուրի ծանրության աստիճանը /ինչպես առանձին - առնձին, այնպես Էլ ամբողջությամբ/։ 2.Եթե կան մարմնական վնասվածքներ, ապա ինչ հանգամանքներում դրանք կարող Էին աոաջանալ։
Գործի հանգմանքները-Ինչպես երևում Է որոշումից` «2014թ. սեպտեմբերի 20-ին, ժամը 19։20-ին «Էրեբունիե ԲԿ-ից ոստիկանության Մարաշի բաժանմունք ահազանգ Է ստացվել այն մասին, որ շտապօգնության 05 խումբը Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 հասցեի դիմացից պոլիտրավմա ախտորոշմամբ բուժօգնության Է տեղափոխել Վաչագան Մեխակյանին։ Ըստ Վաչագան Մեխակյանի բանավոր հայտարարության իրեն ծեծել են եթարկել։ Վ.Մեխակյանն ի վիճակի չի եղել բացատրություն տալու, առկա Է համապատասխան տեղեկանք։ Վ-Մեխակյանը ստացիոնար բուժօգնություն Է ստանում «Էրեբունե ԲԿ-ի վերակենդացման բաժանմունքում։։
Ըստ փոձաքննվողի խոսքերի-20.09.14թ. ժամը 13-ի սահմաններում Գնունու վերնիսաժի տարածքում եղել է վիճաբանություն, որի ժամանակ չի հիշում երբ և ինչպես ստացել Է վնասվածք։
Գանգատներ -գանգատներ չի ներկայացնում։
Բժշկական փաստաթղթերի տվյալների -Ինչպես երևում է «Էրեբունիե, ԲԿ-ի թիվ 026918/2160 հիվանդության պատմագրից` «Ընդունվել է 20.09.14թ. ժամը 19.40-ին, վերակենդացման բաժանմունք, շտապօգնության ուղեգրով` պոլիտրավմա ախտորոշմամբ։ Հիվшնդը ոչ ադեկվատ է, գրգռված, հարցերին պատասխանում է ոչ ըստ էության, գալիս է ալկոհոլի հոտ, գլխին առկա են վերքեր։ Մաշկը և տեսանելի լորձաթաղանթները գունատ։ Սրտի տոները մաքուր, ԶՃ-130/100, պուլսը-90զ/ր։ Որովայնը փափուկ անցավ։ Տեղային-կրծքավանդակի ձախ կեսը քիչ հետ է մնում շնչառական ակտից։ Առակուլտատի աջից լսվում է շնչառությունը մինչև պերիֆերիա, ձախից խիստ թուլացած է։ Պերկուտոր` աջից պարզ թոքային հնչյուն, ձախից տուփային հնչյուն։ Պալպատոր առկա է ցավոտություն կրծքավանդակի ձախ կեսում։ Ախտորոշում- համակցված տրավմա։ Կրծքավանդակի բութ տրավմա։ Կողերի կոտրվածքներ ձախից։ Ձախակողմյա լարված պնևմոթորաքս։ ԳՈԻՎ։ Գլխուղեղի ցնցում /հարցականով/։ Գլխի բազմակի վերքեր։ Նյարդավիրաբույժի զննում-ընդհանուր վիճակը ծանր է, շնչառությունը ինքնուրույն։ Նյարդաբանական ստատուս-զրգռված է, հարցերին պատասխանում է, բբերը` կլոր, իրար հավասար, լույսային ռեակցիան պահպանված։ Տեղային-աջից հոնքին, ճակատային շրջանում, գագաթային շրջանում սալջարդ-պատռած վերքեր, զույգ ակնակպիճների այտուցվածություն, կապտուկ, քթի մեջքային մակերեսի այտուց, պատռված վերք։ Կատարվել է 4Ա4Մ, հանգուցակարում։ Կատարվել է ԿՏ հետազոտություն, ախտորոշում-ԳՈԻՎ։ Քթոսկրերի կոտրվածք։ Գլխուղեղի սալջարդ /հարցականով/։ Հիվանդի մոտ ցուցված է ձախ պլևրալ խոռոչի դրենավորում։ 20.09.2014թ. տեղային անզգայացման տակ կատարվել է վիրահատություն-ձախ պլևրալ խոռոչի դրենավորում։ Հիվանդի մոտ առկա է ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքս, որի կապակցությամբ ցուցված է ձախ պլևրալ խոռոչի դրենավորում, տեղային անզգայացման ձախից առաջային անութային գծով 3-4րդ միջկողում կատարվեց պլևրալ խոռոչի պունկցիա, ստացվեց ազատ օդ, անընդհատ բնույթի։ Նույն տեղում կատարվեց մոտ 1 սմ երկարությամբ մաշկային կտրվածք և կատարվեց պլևրալ խոռոչի դրենավորում։ Դրենաժը ֆիքսվեց և միացվեց Բյուլաու համակարգին, դրենաժից արտահոսեց օդ` ճնշման տակ։ Դրենաժը գործում է, առկա է օդի արտահոսք հազի ժամանակ։ Միջամտության ընթացքում հեմոդինամիկայի բացասական շեղումներ չեն դիտվել։ 29.09.14թ-ին հիվանդը առանց տեղեկացնելու բուժ-անձնակազմին, լքել է բաժանմունքը, ինչի կապակցությամբ դուրս է գրվում ռեժիմի խախտումով։ Կլինիկական ախտորոշում-համակցված տրավմա։
Կրծքավանդակի բութ տրավմա։ Ձախից կողերի կոտրվածքներ։ Ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքս։ ԳՈԻՎ։ Քթոսկրերի կոտրվածք։ Գլխուղեղի սալջարդ /հարցականով/։
Օբյեկտիվ ուսումնասիրության տվյալներ-Կրծքավանղակի ձախ կեսին միջին անութային գծով դրված է ասեպտիկ վիրակապ, որը հնարավոր չեղավ քանդել կպումների և տուժողի կողմից նշվող ցավերի պատճառով։ Կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսին հետին անութային գծով առկա է տարածուն 7*5 սմ չափսերի դժգուն արյունազեղում։ Գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանում առկա է 3*0,2սմ չափսերի կոպիտ գորշագույնի կեղևով պատված վերք։ Գլխի ձախ գագաթային շրջանում առկա է 1,9*0,2սմ չափսերի կոպիտ գորշագույնի կեղևով պատված վերք։ Ստորին շրթունքի աջ կեսին առկա է նուրբ գորշագույնի կեղևով պատված 0,3*0,4սմ չափսերի քերծվածք։ Քթի մեջքի շրջանում առկա է 0,3*0,2սմ չափսերի կոպիտ գորշագույնի կեղևով պատված վերք։ Ձախից ստորին կոպին առկա է 0,4*0,3սմ չափսերի դժգույն կապտավուն գույնի արյունազեղում։
Հետևություններ- Քաղ. Վ.Մեխակյանի ստացած մարմնական վնասվածքները կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների` ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի, քթի մեջքի շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից` ստորին կոպի արյունազեղման ձևերով պատճառվել են բութ առարկաների ներգործության հետևանքով, հնարավոր է նշված ժամանակին և հանգամանքներում, որոնք միասին վերցված պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ առանձին վերցված` կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները` ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի բայց ոչ ավելի քան 21 օրից , քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից ստորին կոպի արյունազեղումը առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։ Հարկ եմ համարում նշել, որ հիվանդության պատմագրում հարցականով ախտորոշված գլխուղեղի սալջարդը և հարցականով ախտորոշված գլխուղեղի ցնցումը հիմք չեն ընդունվում, քանի որ հիմնավորված չեն գլխուղեղի ցնցման և գլխուղեղի սալջարդին բնորոշ ախտանիշներովե։
Ամբաստանյալ Հովհաննիսյանին նախաքննական մարմինը 03.10.2014թ մեղադրանք է առաջադրել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն բանի համար, որ նա 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին 17։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Վարդանանց 22-րդ շենքի 38 բնակարանում տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Վաչագան Վանուշի Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին և դիտավորությամբ վերջինիս առողջությանը պատճառել են ծանր վնաս` գլխուղեղի վնասվածքի, ուղեղի սալջարդի, թոքերի սալջարդի, ձախից կողերի կոտրվածքի, ձախակողմյա պնևմոթորաքսի, ձախից պլևրալ խոռոչի դրենավորման ձևերով, որից հետո Վ.Մեխակյանը տեղափոխվել է «Էրեբունիե բժշկական կենտրոն։
Ըստ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության՝ տուժող Վաչագան Մեխակյանի մարմնի վրա առկա են եղել փաստորեն երեք խումբ մարմնական վնասվածքներ։
Դրանք են՝
1/ /.../ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները` ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս որպես կյանքին վտանգ սպառնացող,
2/ քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով,
3/ քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից ստորին կոպի արյունազեղումը առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակել /…/ ։
Նախաքննության ընթացքում Հ.Հովհաննիսյանը որպես կասկածյալ հարցաքննվել է 01.10.2014-ին, իսկ որպես մեղադրյալ` 03.10.2014թ.-ին։
Այսինքն, 03.10.2014թ. նախաքննական մարմինը` իր տրամադրության տակ դեռևս չունենալով դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը /այն ստացվել է 21.10.2014թ-ին/, Հովհաննիսյանի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքին արդեն իսկ տվել է քրեաիրավական գնահատական և մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն է` դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 104-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալները, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներե։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետի համաձայն`
Քրեական դատավարությունում որպես ապացույցներ թույլատրվում են`
/…/ փորձագետի եզրակացությունը
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 243-րդ հոդվածի համաձայն`
«Փորձաքննությունը կատարվում է հետաքննության մարմնի աշխատակցի, քննիչի, դատախազի որոշման հիման վրա, երբ քրեական գործով նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու համար անհրաժեշտ են գիտության, տեխնիկայի, արվեստի կամ արհեստի, այդ թվում` համապատասխան հետազոտությունների մեթոդիկայի, բնագավառներում հատուկ գիտելիքներ։ Հետաքննության մարմնի աշխատակցի, քննիչի, դատախազի, մասնագետների, ընթերակաների հատուկ գիտելիքների առկայությունը չի ազատում համապատասխան դեպքերում փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտությունիցե։
ՀՀ քրեական դատավարոթյան օրենսգրքի 108-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական գործով վարույթում ստորև նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով`
1) մահվան պատճառը և առողջությանը հասցված վնասի բնույթը և ծանրության աստիճանը` դատաբժշկական փորձագետի եզրակացությունը.
2) հոգեկան հիվանդության, ժամանակավոր հիվանդագին հոգեկան խանգարման, այլ հիվանդագին վիճակի կամ տկարամտության հետևանքով մեղադրյալի ունակ չլինելը դեպքի պահին գիտակցելու իր գործողությունների (անգործության) բնույթը և նշանակությունը, դրանց վնասակարությունը կամ ղեկավարելու դրանք` դատահոգեբուժական կամ դատահոգեբանական փորձագետի եզրակացությունը.
3) վկայի կամ տուժողի ունակ չլինելը ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու քրեական գործով բացահայտման ենթակա հանգամանքները` դատահոգեբուժական փորձագետի եզրակացությունը.
4) գործի համար նշանակություն ունենալու դեպքում` տուժողի, կասկածյալի, մեղադրյալի որոշակի տարիքի հասնելը` տարիքի մասին փաստաթուղթը, իսկ դրա բացակայության դեպքում` դատաբժշկական և դատահոգեբանական բնագավառների փորձագետների եզրակացությունները.
5) կասկածյալի և մեղադրյալի մոտ նախկին դատվածության առկայությունը և նրան որոշակի պատիժ նշանակելը` համապատասխան տեղեկանքը, իսկ հնարավորության դեպքում` նաև դատարանի դատավճռի պատճենըե։
Այլ կերպ նախաքննական մարմինն ամբաստանյալին մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` չի ունեցել այդպիսի մեղադրանք առաջադրելու իրավական հիմքը` հանցանքը կատարելու արդյունքում վրա հասած հետևանքը, ինչը կարող էր հաստատվել միայն դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ։
Դատարանը գտնում է, որ այն ցուցմունքները, որոնք ձեռք են բերվել մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ ունեցող անձից այնպիսի փաստական տվյալների շուրջ, որոնք ստացվել են դատավարական կարգի խախտմամբ կայացված որոշման արդյունքում, չեն կարող համարվել արժանահավատ և վկայել մեղադրյալի՝ այդ որոշմամբ արձանագրված հավանական գործողությունների մասին։
Ասվածից հետևում է, որ նախաքննական մարմինը չունենալով բավարար հիմքեր, ամբաստանյալին առաջադրել է մի մեղադրանք, որի հիմքը կարող էր լինել միայն համապատասխան դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը։ Մեղադրյալը, փաստորեն հարցաքննվել է մի մեղադրանքի շուրջ, որն առաջադրված է եղել քրեադատավարական օրենքի կոպտագույն խախտումներով։
Դատարանը գտնում է, որ նախաքննական մարմնի նման գործողությունները ուղղված չէին կարող լինել գործի արդարացի քննությանն և ճշմարտության բացահայտմանը։ Մասնավորապես, վարույթն իրականացնող մարմինը իրավական գնահատական է տվել Հ.Հովհաննիսյանի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքին, առանց հատուկ գիտելիքների օգնությամբ կատարված հետազոտությունների արդյունքներն ունենալու` այսինքն, առանց փորձագետի եզրակացության։
Դատարանը փաստում է, որ քրեական գործի հանգամանքները պարզելու համար հատուկ գիտելիքների օգտագործման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է հանցագործությունների բազմազանությամբ, դրանց կատաման իրադրությամբ, որոնց ճիշտ բացահայտումն անհնար է առանց հատուկ գիտելիքներով և հետազոտման մեթոդներով օժտված անձանց` փորձագետի աջակցության։ Ուստի գործով ձեռք բերված նյութերից պարզ է դառնում, որ նախաքննության ընթացքում, վարույթն իրականացնող մարմինը առանց փորձագետին հարցեր առաջադրելու և այդ կերպ գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու, մեղադրանք է առաջադրել Հ.Հովհանիսյանին` Վ.Մեխակյանի առողջությանը ենթադրաբար ծանր մարմնական վնասվածքներ պատճառելու վերաբերյալ։
Ուշադրության է արժանի նաև այն փաստը, որ առանց հատուկ գիտելիքների օգտագործմամբ կատարված փորձաքննության, այն է, առանց փորձագետի կողմից ենթադրվող փաստերին գնահատական տալու, վարույթն իրականացնող մարմինը գտել է և մեղադրանքի որոշման մեջ արձանագրել, որ Վ.Մեխակյանին հասցված հարվածները Հ.Հովհաննիսյանի կողմից պատճառվել են 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին։ Պարզաբանման ենթակա հարց` մարմնական վնասվածքի վաղեմության առումով, որը նույնպես կարող է տալ միայն դատաբժիշկ փորձագետը։
Դատարանը, հատկանաշական է համարում նաև այն փաստը, որ վարույթն իրականացնող մարմինը, ստանալով փորձագետի եզրակացությունը, 07.11.2014թ. որոշմամբ փոփոխել է մեղադրանքի ծավալը և նոր մեղադրանք առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` դրանում արդեն բառացի շարադրելով փորձաքննության եզրակացությամբ ամրագրված այն մարմնական վնավածքները, որոնք պատճառվել են տուժողին։
Նույն օրը մեղադրյալ Հովհաննիսյանին առաջարկվել է ցուցմունք տալ առաջադրված մեղադրանքի շուրջ, սակայն վերջինս, օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, թեև ընդունել է մեղքը, սակայն հրաժարվել է ցուցմունք տալուց` նույնիսկ չպնդելով նախկինում տված ցուցմունքները։
Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ անձին կատարած հանցանքի մեջ մեղավոր ճանաչելու և դատապարտելու համար բավարար է ոչ թե նրա մեղքը առերևույթ ապացուցող փաստերի զանգված, այլ կալանավորելու համար հիմք հանդիսացած հիմնավոր կասկածից ավելի վեր դասվող իրավական հիմնավորումների, փաստերի ու ծանրակշիռ ապացույցների բավարար ամբողջությունից բխող ներքին համոզմունք, ինչը սույն քրեական գործով ի հայտ չեկավ և դատարանի մոտ չձևավորվեց։
Դատարանը փաստում է, որ անձին մեղավոր ճանաչելու առաջին նախապայմանը, դա Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով ամրագրված անմեղության կանխավարկածի հաղթահարումն է, որը կարող է իրականացվել միայն անհերքելի և ծանրակշիռ մեղադրանքի ապացույցների առկայութամբ։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի`
«1. Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը, ինչպես նաև քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձինք պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, սույն օրենսգիրքը և մյուս օրենքները։
2. Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով ձերբակալվել, խուզարկվել, կալանավորվել, դատապարտվել, ենթարկվել բերման և դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգովե։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք։
2. Դատավորը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմնի աշխատակիցը չեն կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե նրանք ուղղակի կամ անուղղակի շահագրգռված են գործի ելքով։
3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինըե։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի`
«1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով։
2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը։ Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա։ Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը։
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
5. Կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվող խափանման միջոցները չեն կարող պարունակել պատժի տարրեր։ե
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի`
«1. Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է։
2. Մեղադրյալի մեղքի և պատասխանատվությունը խստացնող հանգամանքների առկայության ապացուցման պարտականությունը կրում են քրեական հետապնդման մարմիններըե։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցովե։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի`
«1.Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունիցե։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբե։
ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հետևյալի մասին.
««13.Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունը ճանաչողական գործունեություն է, որն ուղղված է նախկինում տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների հետազոտմանը և վերականգմանը։ Քրեադատավարական ճանաչողության բովանդակության և կառուցվածքի բացահայտումը սերտորեն կապված է ապացուցում հասկացության հետ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Ապացուցումը՝ գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն էե։
Ապացուցման նպատակը կազմող ապացուցման ենթակա հանգամանքների համակարգը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում, որի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով։
14. Նշված հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ կազմում են ապացուցման առարկան, որն օրենքում ձևակերպված է ընդհանուր տեսքով և կիրառելի է բոլոր տեսակի հանցագործությունների համար։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ապացուցման առարկայի՝ օրենքում ամրագրված տիպական թվարկումը յուրաքանչյուր գործով ճշգրտվում և լրացվում է հանցագործության քրեաիրավական որակմանը համապատասխան։ Սա նշանակում է, որ կատարված իրադարձությունը (ինչպես ամբողջությամբ, այնպես էլ նրա յուրաքանչյուր հանգամանքը առանձին վերցված) յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հետազոտել հաշվի առնելով քրեական օրենքով նախատեսված կոնկրետ հանցակազմի հատկանիշները։
15. Ապացուցման առարկա կամ ապացուցման ենթակա հանգամանքներ հասկացության հետ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը կապում է «ապացույցների բավարարությունե հասկացությունը։
Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած։
16. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու առաջին չափանիշը վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքն է։ Վերջինիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)ե (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Զարգացնելով վկայակոչված որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ներքին համոզմունքը վարույթն իրականացնող մարմնի համոզմունքն է այն մասին, որ առկա ապացույցները բավարար են գործի ճիշտ լուծման համար անհրաժեշտ հանգամանքները բացահայտված դիտելու համար։
17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցությունե հասկացությունը։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։
18. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երկրորդ չափանիշը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջն է։
Քրեական վարույթի ընթացքում ընդունվում են բազմաթիվ դատավարական որոշումներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պահանջում է ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների ապացուցվածության տարբեր աստիճաններ։ Օրինակ, քրեական գործ հարուցելու կամ խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշման համար բավարար է նաև այդ հանգամանքների ենթադրյալ ապացուցվածությունը, մինչդեռ մեղադրական դատավճռի դեպքում պահանջվում է այդ հանգամանքների հավաստի ապացուցվածություն։
Ապացույցների բավարարությունը այս տեսանկյունից ընդգծում է ապացուցողական գործունեության շրջանակները, որն ապահովում է այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար անհրաժեշտ հանգամանքների վերաբերյալ ապացուցման սուբյեկտի իմացության չափը։
19. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երրորդ չափանիշը անմեղության կանխավարկածի սկզբունքն է (անմեղության կանխավարկածի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշումը տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետում)։
20. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 12-19-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցումը քրեադատավարական գործունեության միջուկն է, առանց որի հնարավոր չէ քրեական գործն ըստ էության լուծել և կայացնել այնպիսի դատական ակտ, որը կպարունակի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածում ամրագրված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանը ենթակա հարցերի պատասխանները։
21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ապացուցումը սերտորեն կապված է «հանցագործությունների որակումե հասկացության հետ. դրանք հարաբերակցվում են որպես գործունեություն և արդյունք։ Հանցագործությունների որակումը ենթադրում է գործով բացահայտված հանգամանքների հետազոտություն, օրենքի իմաստի բացահայտում, կոնկրետ նորմի ընտրություն, այդ նորմում ամրագրված հատկանիշների համադրում բացահայտված փաստերի հետ և որպես արդյունք համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում հետևության ձևավորում։ Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն որոշման 12-րդ կետում բարձրացված հարցին պատասխանելու համար անհրաժեշտ է պարզել սույն գործով ապացուցման առարկան, մասնավորապես տեղի ունեցած դեպքը և հանգամանքները, /..ամբաստանյալի../ առնչությունը դեպքին և այդ պարզված հանգամանքներին համապատասխան քրեաիրավական գնահատական տալ /..ամբաստանյալի../ արարքին։
Անդրադառնալով ապացույցների բովանդակության, թույլատրելիության և վերաբերելիության հարցերին Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ,
բ) այդ փաստական տվյալները պետք է ձեռք բերվեն օրենքով նշված աղբյուրներից և վերաբերեն կոնկրետ տվյալ գործին և ապացուցման առարկային,
գ) ապացույցները պետք է ձեռք բերվեն, ամրագրվեն և օգտագործվեն քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով։ (…)ե (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-րդ կետը)։
ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի իր խախտված իրավունքները վերականգնելու, ինչպես նաև իրեն ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը պարզելու համար հավասարության պայմաններում, արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր գործի հրապարակային քննության իրավունք (…)ե։
Մասնավորեցնելով Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի պահանջները` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածը սահմանում է, որ
«1. Քրեական դատավարությունն իրականացվում է մրցակցության սկզբունքի հիման վրա։
2. Քրեական հետապնդումը, պաշտպանությունը և գործի լուծումը տարանջատված են. դրանք իրականացնում են տարբեր մարմիններ և անձինք։
3. Դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը։
4. Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ։
Դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար։
5. Քրեական դատավարությանը մասնակցող կողմերը քրեական դատավարական օրենսդրությամբ օժտված են իրենց դիրքորոշումը պաշտպանելու հավասար հնարավորություններով (…)ե։
30. Շարադրված դրույթների համակարգային վերլուծությունը թույլ է տալիս եզրակացություն անել այն մասին, որ արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի ապահովման անկյունաքարը, ի թիվս քրեական դատավարության այլ կարևորագույն սկզբունքների, մրցակցության սկզբունքն է, որը կարող է երաշխավորվել երեք բաղադրատարրերի միաժամանակյա պահպանման դեպքում։ Դրանք են`
ա) կողմերի դատավարական իրավահավասարություն` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար,
բ) կողմերի միջև մեղադրանքի և պաշտպանության գործառույթների տարանջատում և դրանց սահմանազատում գործի լուծման գործառույթից,
գ) անկախ և անկողմնակալ դատարանի առկայություն։
Ա.Բաբայանի և Ս.Թումանյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կարգավիճակի բնութագրական կողմերից մեկն էլ այն է, որ որպես քրեական գործը քննող անկախ և անկողմնակալ մարմին, դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը։ Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար պետք է ստեղծի գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ՝ դրանով իսկ ապահովելով մրցակցության սկզբունքի կենսագործումը և հասնելով քրեական դատավարության առջև դրված խնդիրների իրագործմանըե (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 13-րդ կետը)։
31. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ գործող քրեադատավարական օրենսդրությունը դատական քննության փուլում ապացուցման գործունեության հիմքում դրել է ոչ թե յուրաքանչյուր քրեական գործով օբյեկտիվ ճշմարտությունը բացահայտելու պարտադիր պայմանը, այլ մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության ապահովման պահանջը, որը համարվում է արդարացի դատական ակտ կայացնելու գլխավոր պայմանը։ Միաժամանակ արձանագրում է, որ դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը, ինչպես նաև այն, որ դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մրցակցությունը և ապացուցման գործընթացում դատարանի ակտիվությունը չեն հակասում միմյանց, սակայն կարևոր է հստակ որոշել դատական ակտիվության սահմանները և նպատակը, որպեսզի թույլ չտրվի դատարանին ներքաշվելու մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմին օգնելու, մեղադրյալի մեղքի ապացուցման կամ հերքման գործին։
32. Սույն որոշման 30-31-րդ կետերում շարադրված վերլուծության ներքո Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցման գործունեության մեջ դատարանի ակտիվությունը նրա համար է, որպեսզի
ա) ապահովվի կողմերի իրական հավասարությունը և մրցակցությունը,
բ) կանխվեն անձի իրավունքների ու օրինական շահերի խախտումները կամ անհիմն սահմանափակումները
գ) դատարանը կայացնի հիմնավորված, օրինական և արդարացի դատական ակտ։
Վերոնշյալից հետևում է, որ դատարանը չի կրում մեղադրանքը ապացուցելու կամ քրեական հետապնդման մարմնի թույլ տված թերացումները վերացնելու պարտականություն։ Ապացուցմանը մասնակցելը դատարանի իրավունքն է, այլ ոչ թե պարտականությունը, ընդ որում, դատարանն ինքն է որոշում նոր ապացույց հավաքելու անհրաժեշտության հարցը, բնականաբար, նպատակ չհետապնդելով աջակցելու մեղադրանքը ապացուցելուն։ Մեղադրանքը ապացուցելու պարտականությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ և 124-րդ հոդվածների ուժով կրում են քրեական հետապնդման մարմինները։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքը նույնպես ելնում է այն գաղափարից, որ ապացուցման պարտականությունը դրված է մեղադրանքի կողմի վրա և ցանկացած կասկած պետք է մեկնաբանվի հօգուտ մեղադրյալի (տե՛ս Barbera, Messegue and Jabardo v. Spain, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 10590/83, կետ 77)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է դատական ճշմարտությունը պարզելու նպատակով կողմերի համար ապահովել հավասար պայմաններ` միաժամանակ բացառելով անձի իրավունքների և օրինական շահերի խախտումները կամ անհիմն սահմանափակումները։ Այս առումով դատարանը սեփական նախաձեռնությամբ նոր ապացույցներ հավաքելու իր իրավունքը կարող է իրացնել միայն այն ժամանակ, երբ դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են բոլոր ապացույցները, և կողմերը նոր ապացույցներ ձեռք բերելու միջնորդություններ չեն ներկայացրել և այն պայմանով, որ հետազոտված ապացույցները դատարանին օբյեկտիվորեն հնարավորություն չեն տալիս կայացնել հիմնավորված, պատճառաբանված և արդարացի դատական ակտեե։
ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը Ա.Ավագյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հետևյալի մասին.
«I. 28. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)ե։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբե։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքովե։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբե։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններե։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկներըե։
«Ապացույցների բավարարությունե հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկաե և «ապացույցների բավարարությունե հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկածե (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունըե որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)ե (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)ե (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքըե սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հան•ամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձա•ետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հո•եբանական և ֆիզիոլո•իական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումներըե։
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանԳեցնում է քրեական դատավարության կարևորա•ույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասինե եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)ե (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունըեե։
Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցների ընդհանուր ամբողջությունը վերլուծելով և գնահատելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված հիշյալ որոշումների լույսի ներքո, դրանք համադրելով մեղադրանքի ձևակերպման, գործով հավաքված ապացույցների և դատարանի մոտ դրանց հիման վրա ձևավորված ներքին համոզմունքի հետ, հնարավոր չէ հանգել հիմնավոր հետևության առ այն, որ Հ.Հովհաննիսյանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ է հասցրել Վ.Մեխակյանին կրծքավանդակի և կողային շրջաններին ու պատճառել է ծանր մարմնական վնասվածք։
Վերը նշվածից ելնելով դատարանը, հրապարակային դատաքննությամբ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով ապացույցներն իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, սույն դատավճռում շարադրված հիմնավորումների և դրանց հիման վրա կատարված վերլուծության լույսի ներքո արձանագրում է, որ ապացուցված և հիմնավորված չէ այն հանգամանքը, որ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանը կատարել է սույն քրեական գործով մեղադրանքի որոշմամբ իրեն մեղսագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, այլ կերպ, դատարանն արձանագրում է, որ այդ մեղադրանքով պետք է ճանաչվի և հռչակվի վերջինիս անմեղությունը։
Վերը շարադրված պայմաններում և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ և 366-րդ հոդվածների նորմերով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանվող Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ` նրա մասնակցությունը իրեն մեղսագրված հանցագործությանն ապացուցված չլինելու հիմքով։
Ի հակառակ վերը նշվածի, դատարանը փաստում է, որ տուժող Մեխակյանի քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը, որոնք պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի բայց ոչ ավելի քան 21 օրից , քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից ստորին կոպի արյունազեղումը, որոնք առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում հնարավոր է, որ հասցված լինեն ամբաստանյալ Հովհաննիսյանի կողմից։ Սակայն տուժողի վերը շարադրված մարմնական վնասվածքների առկայությունը դիտարկելով գործի տվյալների ամբողջության մեջ, դատարանն այդուամենայնիվ չի կարող քննարկման առարկա դարձնել նաև ամբաստանյալի կողմից` կամ տուժողին ծեծի ենթարկելու կամ նրան թեթև աստիճանի մարմնական վնասվածք հասցնելու հարցը հետևալ պատճառաբանությամբ`
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի /.../ 117-րդ հոդվածով, 118-րդ հոդվածով /.../ նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման։ Հաշտությունը թույլատրվում է մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի` խորհրդակցական սենյակ հեռանալը։
/.../
3. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված կարգից շեղումներ կարող են սահմանվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերովե։
Ինչպես հաստատվեց գործի քննությամբ տուժող Մեխակյանն ի սկզբանե, հերքել է ամբաստանյալի կողմից ծեծի ենթարկվելու կամ նրա հարվածներից որևէ մարմնական վնասվածք ստանալու փաստը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձյան`
«1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել։
2. Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը, և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը։ Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերումե։
Արձանագրելով, որ տուժողի կողմից գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալի դեմ որևէ բողոք չի ներկայացվել և այդ հիմքով նախաքննության ընթացքում նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ և 118-րդ հոդվածներով քրեական հետապնդում չի հարուցվել և չի իրականացվել, հետևաբար դատարանը չի կարող անդրադառնալ նաև այդ հանցակազմերով նրա նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ դրանից ազատելու հարցերին։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն դատարանը սահմանված հաջորդականությամբ պարտավոր է պատասխանել հետևյալ հարցերին.
/…/
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը./../։
Նույն օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ։ե
Օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետում սահմանված է, որ՝
«2. Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները։ե
ՀՀ Սահմանադրության 41-րդ հոդվածի համաձայն՝
«հանցագործության մեջ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով դատարանի օրինական ուժի մեջ ստացած դատավճռովե։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի`
«1. Արդարացված է այն անձը, որի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել կամ քրեական գործով վարույթը կարճվել է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված որևէ հիմքով, կամ որի նկատմամբ կայացվել է արդարացման դատավճիռ։
2. Արդարացվածն իրավունք ունի բողոքարկել իր նկատմամբ քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքերը կամ արդարացման դատավճիռը։
3. Արդարացվածն իրավունք ունի նաև պահանջել իրեն անօրինական ձերբակալման, կալանավորման, որպես մեղադրյալ ներգրավելու և դատապարտման հետևանքով պատճառված վնասի գույքային հատուցում ամբողջ ծավալով` հաշվի առնելով իրական հնարավոր բաց թողնված օգուտները։
4. Արդարացվածը որպես հատուցում իրավունք ունի ստանալ`
1) աշխատավարձը, թոշակը, նպաստները, այլ եկամուտներ, որոնցից նա զրկվել է.
2) գույքի բռնագրավմամբ` այն պետության եկամուտ դարձնելու, քննություն իրականացնող մարմինների կողմից առգրավվելու, գույքի վրա կալանք դնելու հետևանքով պատճառված վնասը.
3) վճարված դատական ծախսերը.
4) փաստաբանին վճարված գումարները.
5) դատավճիռն ի կատար ածելիս վճարված կամ առգրավված տուգանքը։
5. Գումարները, որոնք ծախսվել են անձին անազատության մեջ պահելու համար, դատական ծախսերը, ինչպես նաև անազատության մեջ պարտադիր աշխատանքներ կատարելու համար այդ անձի աշխատավարձը չեն կարող հանվել այն գումարից, որը ենթակա է վճարման քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի սխալի հետևանքով պատճառված վնասը հատուցելու համար։
6. Այն դեպքում, երբ քրեական գործի վարույթը կարճվել է, քրեական հետապնդումը դադարեցվել է կամ արդարացման դատավճիռ է կայացվել հանցակազմի բացակայության հիմքով, սույն հոդվածով նախատեսված վնասի հատուցումը կատարվում է միայն քաղաքացիական դատավարության կարգով` քաղաքացիական հայցի լուծումից հետո։
7. Այն դեպքում, երբ արդարացման դատավճիռը կամ քրեական գործը կարճելու կամ հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը, որի հիման վրա կատարվել է վնասի հատուցում, վերացվել է և համապատասխան անձի նկատմամբ նույն գործով կայացվել է մեղադրական դատավճիռ, գումարները, որոնք վճարվել են որպես վնասի հատուցում, կարող է առգրավել դատարանը, որոշման կատարման շրջադարձման կարգով։
8. Արդարացվածն իրավունք ունի նաև`
1) վերականգնվել նախկին աշխատանքում (նախկին պաշտոնում), իսկ դրա անհնարինության դեպքում` ստանալ համարժեք աշխատանք (պաշտոն) կամ նախկին աշխատանքը (պաշտոնը) կորցնելու հետևանքով պատճառված վնասի դրամական փոխհատուցում.
2) ազատազրկման, կալանքի կամ ազատության սահմանափակման ձևով պատիժը կրել, ինչպես նաև կարգապահական գումարտակում պահվելու ժամանակը բոլոր տեսակի աշխատանքային ստաժների մեջ հաշվակցել.
3) հետ ստանալ նախկինում զբաղեցրած բնակելի տարածքը, իսկ դրա անհնարինության դեպքում` ստանալ բնակմակերեսով և գտնվելու վայրով համարժեք բնակելի տարածք.
4) զինվորական և այլ կոչումների վերականգնման` հաշվի առնելով երկարամյա ծառայությունը։
9. Արդարացվածի պահանջով`
1) դատարանը կամ քննություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են այդ մասին երկշաբաթյա ժամկետում հայտնել անձի նախկին և ներկա աշխատանքի, ուսման, բնակության վայր.
2) լրատվության միջոցը, որը հրապարակել է քրեական գործի վարույթով կասկածյալին կամ մեղադրյալին նշանակվող տեղեկություններ, պարտավոր է մեկ ամսվա ընթացքում հայտնել գործով կայացված վերջնական որոշման մասին։
10. Քրեական հետապնդման մարմինը պարտավոր է գրավոր ներողություն հայցել արդարացվածից։
11. Արդարացվածի մահվան կամ անգործունակության դեպքում պահանջի իրավունքը սույն հոդվածի չորրորդ, հինգերորդ և իններորդ մասերով անցնում է նրա մոտակա հերթի ժառանգներինե։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալին արդարացնելու պայմաններում նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, պետք վերացվի և նրա պետք է անհապաղ ազատ արձակվի դատական նիստի դահլիճում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 3-րդ մասի`
«3. Եթե արդարացման դատավճիռ կայացնելիս անհայտ է մնում այդ հանցանքը կատարած անձը, դատարանը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործն ուղարկում է դատախազին` լուծելու նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցըե։
Լուծելով քրեական գործի հետագա ընթացքի և դատարան ուղարկված իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ և 119-րդ հոդվածներով, դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, քրեական գործն ու դրանով իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Վաչագան Մեխակյանի հագուստները պետք է ուղարկել դատախազին՝ նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը լուծելու համար։
4. Եզրափակիչ մաս
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35, 357-359, 360, 365, 366, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել՝ ճանաչելով և հռչակելով նրա անմեղությունն այդ hոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ վերջինիս մասնակցությունն իրեն մեղսագրված արարքին ապացուցված չլինելու հիմքով։
Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, վերացնել և նրան անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստի դահլիճում։
Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին պարզաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ և 67-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարացվածի և նրան պատճառված /հնարավոր/ վնասի հատուցման` նրա իրավունքներն ու հատուցման կարգը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կարգով, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ քրեական գործը և դրա հետ դատարան ստացված, որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Վաչագան Մեխակյանի հագուստներն ուղարկել դատախազին` վերջինիս ծանր մարմնական վնասվածք պատճառած անձին /անձանց/ նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը լուծելու համար։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն
ԵԿԴ/0013/01/15
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Գործ թիվ ԵԿԴ/0013/01/15
Նախագահող դատավոր՝ Վ.Ռշտունի
Դատավորներ՝ Մ.Պապոյան
Կ.Ղազարյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
մեղադրող Հ.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
2016 թվականի նոյեմբերի 1-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում Վաչագան Մեխակյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13802814 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
Նախաքննության մարմնի` 2014 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշմամբ Հ.Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2015 թվականի փետրվարի 11-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանը 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճռով Հ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացրել է՝ ճանաչելով և հռչակելով նրա անմեղությունն այդ հանցանքի կատարման մեջ՝ վերջինիս մասնակցությունը մեղսագրված արարքին ապացուցված չլինելու հիմքով։
3. Մեղադրող Հ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշմանբ բողոքը բավարարել է մասնակիորեն` Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճիռը բեկանել է, ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի հիմքով (դիմողի բողոքի բացակայություն) Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցրել է, թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը` կարճել։
4. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը։
Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ։
Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Հ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(…) [Ն]ա, 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին, ժամը 17։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 շենքի քիվ 38 բնակարանում տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Վաչագան Վանուշի Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին և դիտավորությամբ վերջինիս առողջությանը պատճառել ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող` կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի, քթի մեջքի շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևերով (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթեր 166-167)։
5.1. Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1621/հ եզրակացության համաձայն` «Վաչագան Մեխակյանի ստացած մարմնական վնասվածքները, կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի, քթի, մեջքի շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևով պատճառվել են բութ առարկաների ներգործության հետևանքով (...), որոնք միասին վերցված պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ առանձին վերցված՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով, (...) քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղումը առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթեր 144-145)։
6. Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է` «(...) [Վ]երլուծելով և ապացույցների ընդհանուր համադրության մեջ գնահատելով ամբաստանյալի ցուցմունքները, դրանցից առավել արժանահավատ և փաստարկված է համարում դատաքննականը, քանի որ այն հաստատվեց նաև գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված այլ ապացույցներով։
(...)
[Դ]ատարանը համադրելով (...) ապացույցները, արձանագրում է, (...) ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Մեխակյանի դեմքին, որպիսի հանգամանքը հաստատվում է նախ` ամբաստանյալ Հովհաննիսյանի, ապա նաև վկա Ղորղանյանի` ինչպես դատաքննության, այնպես էլ նախաքննության ժամանակ որպես վկա տրված ցուցմունքներով։
Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փաստը չի հերքվում նաև ամբաստանյալի նախաքննական և ոչ մի ցուցմունքով։ Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալն իր որևէ ցուցմունքում չի նշել, որ ինչպես կանգնած վիճակում, այնպես էլ գետնին ընկնելուց հետո, ինքը հարվածներ է հասցրել տուժողի կրծքավանդակի կամ կողային հատվածներին, վերջինս ընդամենը նշել է, որ «տեղից ոտքի կանգնելով, նյարդայնացած վիճակում 2 անգամ բռունցքով հարվածել եմ Մեխակյանի դեմքին»։
(...)
Ավելին, հետազոտելով տուժող Վ.Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքները, դատարանն արձանագրում է, որ դրանով տուժողի կողմից առաջ է քաշված իր մարմնական վնասվածքները ստանալու միանգամայն այլ իրավիճակ։
(...)
Այլ խոսքով, տուժողը հայտնել է տեղեկություններ մինչև դատաբժիշկ փորձագետի կողմից տրված եզրակացությունը ստանալը, ինչը նույնպես պետք է նախաքննական մարմնին բերեր այն եզրահանգման, որ առավել արժանահավատ են ու փաստարկված տուժողի ցուցմունքները, որտեղ վերջինս հերքելով Հ.Հովհաննիսյանի կողմից ծեծի ենթարկվելու փաստը, նշել է, որ վնասվածքները հասցրել է ոչ թե ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը, այլ իրեն անծանոթ հինգ անձինք և ոչ թե Ղորղանյանի բնակարանում, այլ մինչև այնտեղ գնալը` տոնավաճառի հարակից հատվածում։
(...)
Դատարանն արձանագրում է, որ գործի ելքով որևէ կերպ չշահագրգռված փորձագետն իր եզրակացության մեջ արձանագրել է մի փաստ, ինչը մշտապես, իր բոլոր ցուցմունքներում հայտնել է նույն ինքը, տուժողը։
Բացի այդ, դատարանը որպես արժանահավատ ապացույց է դիտում նաև փորձագետի դատարանում տված ցուցմունքը, համաձայն որի` Վ.Մեխակյանին պատճառվել են տարբեր մարմնական վնասվածքներ` մարմնի տարբեր հատվածներում։ Այդ մարմնական վնասվածքները եղել են տարբեր խմբերի և բնույթի` թեթև և ծանր։ Փորձագետը դատարանում հաստատապես նշել է, որ վնասվածքները` գլխի գագաթային շրջանի սալջարդ վերքը, կողոսկրերի կոտրվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի արյունազեղումը և ձախակողմյան պնևմաթորաքսը չէին կարող առաջանալ հավասար, հարթ մակերեևույթին ընկնելու հետևանքով, ինչպիսին է բնակարանի հատակը։Նախ այն պատճառով, որ այդպիսի վնասվածքներ կարող էին պատճառվել միայն արտացցված մակերես ունեցող առարկաներից, կամ բութ առարկաների ներգործության միջոցով։ Բացի այդ, ըստ փորձագետի` վնասվածքներն իրենց ամբողջ համադրությամբ, եղել են մարմնի տարբեր հատվածներում, տարբեր մասերում, ուստի նկարագրված պայմաններում և առավել ևս հարթ հատակին ընկնելու հետևանքով նման վնասվածքներ չէին կարող առաջանալ։
(...)
Դատարանն արձանագրում է, որ գործի նախաքննությամբ և դատական քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույցներ, որոնցով կարելի է հաստատված համարել, որ Հ.Հովհաննիսյանը հարվածել է նաև տուժող Մեխակյանի կողերի կամ կրծքավանդակի հատվածներին, բացի այդ` դատարանը փաստում է, որ քաշքշելու արդյունքում նրանք ընկել են հարթ հատակին, այլ ոչ թե արտացցված մակերես ունեցող ինչ-որ տեղ։
Այլ խոսքով, դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ Մեխակյանի մարմնի տարբեր հատվածներում առկա մարմնական վնասվածքները չէին կարող առաջանալ միմյանց քաշքշելու, ինչպես նաև այդ կերպ հավասար հատակին ընկնելու արդյունքում։
(...)
Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցների ընդհանուր ամբողջությունը վերլուծելով և գնահատելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված որոշումների լույսի ներքո, դրանք համադրելով մեղադրանքի ձևակերպման, գործով հավաքված ապացույցների և դատարանի մոտ դրանց հիման վրա ձևավորված ներքին համոզմունքի հետ, հնարավոր չէ հանգել հիմնավոր հետևության առ այն, որ Հ.Հովհաննիսյանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ է հասցրել Վ.Մեխակյանին կրծքավանդակի և կողային շրջաններին ու պատճառել է ծանր մարմնական վնասվածք» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթեր 110-112, 131-132)։
7. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն` «(...) [Դ]ատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը չի կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք։
(...)
Քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված տվյալներով միանշանակ հաստատվում է այն, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Վաչագան Մեխակյանի դեմքին՝ ձախ այտի հատվածին (...)։ Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը, չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանման սկզբունքը հաշվի առնելով, հարկ է համարում նշել, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի գործողություններում, մասնավորապես՝ երկու հարված հասցնելու պարագայում, չի ապացուցվում տուժող Վաչագան Մեխակյանի առողջությանը թեթև մարմնական վնասվածք պատճառելու հանգամանքը ևս։ Ավելին՝ երկու հարված հասցնելն օբյեկտիվորեն չէր կարող առաջացնել փորձագետի եզրակացությամբ նշված առողջությանը պատճառված վնասվածքները։
(...)
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը, գնահատելով և համադրելով թե նախնական քննության, թե դատական քննության ընթացքում տրված ցուցմունքները, փորձագետի եզրակացությունը, ձևավորում է ներքին համոզմունք առ այն, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի մեղավորությունը՝ բռունցքով Վաչագան Մեխակյանին երկու հարված հասցնելու մասով, ապացուցված է, որպիսի պայմաններում Հովհաննես Հովհաննիսյանի գործողությունները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
(...)
Վերաքննիչ դատարանն առաջադրված մեղադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով փոփոխելը հնարավոր է համարում, քանի որ մեղադրանքի նման փոփոխությունով ամբաստանյալի վիճակը չի վատթարանում։
(...)
[Տ]ուժողի բողոքի բացակայության հիմքով Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել, քանի որ նրան մեղսագրվող արարքը համարվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն և դասվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված տուժողի բողոքի հիման վրա հարուցվող քրեական գործերի թվին» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթեր 47-52)։
7.1. Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը որոշել է` «(...) [Ա]մբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի (դիմողի բողոքի բացակայություն) հիմքով Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճել»։ (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթեր 52-53)։
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
8. Բողոքաբերի պնդմամբ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա։ Մասնավորապես, քրեական գործի վարույթը կարճելու որոշում կայացնելով` ստորադաս դատարանը զրկել է քրեական հետապնդում իրականացնող մարմիններին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարած անձին բացահայտելու, իսկ տուժողին` իր խախտված իրավունքներն ու հանցագործությամբ պատճառված վնասը վերականգնելու հնարավորությունից։ Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ նման պայմաններում քրեական հետապնդման մարմինը չի կարող իրականացնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածով իր վրա դրված՝ քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարք կատարած անձին բացահայտելու և սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկելու պարտականությունը։
9. Բողոքի հեղինակն ընդգծել է նաև, որ քրեական գործում առկա փաստական տվյալներն իրենց համակցությամբ հաստատում են ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանի կողմից տուժող Վ.Մեխակյանին ծանր մարմնական վնաս պատճառելու հանգամանքը, մինչդեռ ստորադաս դատարանները դրանք պատշաճ գնահատման չեն ենթարկել, իրականացրել են ապացույցների կամայական գնահատում` դրանց մի մասին մյուսների համեմատությամբ տալով առավելություն։
Այսպես` Հ.Հովհաննիսյանը որպես կասկածյալ և մեղադրյալ հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Վ.Մեխակյանի մոտ առկա մարմնական վնասվածքներն ինքն է պատճառել։ Դատարանները պատշաճ գնահատական չեն տվել Կ.Ղորղանյանի` նախաքննության ընթացքում տված և դատարանում հրապարակված լրացուցիչ այն ցուցմունքին, որ ինքը նախորդ ցուցմունքում ոչ բոլոր հանգամանքներն է ճիշտ ներկայացրել։ Իրականում Հ.Հովհաննիսյանի և Վ.Մեխակյանի վիճաբանությունն սկսվել է վերջինիս խանութից վերադառնալուց և օղի խմելուց հետո, իսկ մինչ այդ Վ.Մեխակյանի դեմքին վնասվածքներ չեն եղել։ Նրա դեմքի և մարմնի վնասվածքներն առաջացել են Հ.Հովհաննիսյանի հարվածների հետևանքով։
Բողոքաբերն ընդգծել է, որ ո՛չ վկա Կ.Ղորղանյանը, ո՛չ էլ ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանը որևէ հիմնավոր փաստարկ չեն ներկայացրել նախաքննական ցուցմունքները փոխելու և դատարանում այլ ցուցմունք տալու վերաբերյալ։
10. Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշումն ամբողջությամբ բեկանել և գործն ուղարկել համապատասխան դատարան` նոր քննության։
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
11. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի վարույթի կարճման և քրեական հետապնդման դադարեցման հարաբերակցության կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառություն ապահովելու խնդիր։ Ուստի անհրաժեշտ է համարում արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նման գործերով դատական պրակտիկան ճիշտ ձևավորելու համար։
12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. իրավաչափ է արդյոք թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետևությունն այն պայմաններում, երբ տուժողի առողջությանը ծանր մարմնական վնասվածք պատճառած անձը կամ անձինք չեն բացահայտվել։
2. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…)
2) քրեական գործ[ը]` քրեական հետապնդման մարմնի կամ դատարանի կողմից իրականացվող առանձին վարույթ [է]` քրեական օրենսգրքով չթույլատրված մեկ կամ մի քանի ենթադրաբար կատարված արարքների կապակցությամբ.
(…)
4) գործով վարույթ` քրեական դատավարական ընթացակարգ, որն սկսվում է քրեական գործի հարուցման հարցը լուծելիս և իր մեջ ներառում է գործով իրականացվող և ընդունվող դատավարական որոշումները և գործողությունները.
(…)
17) քրեական հետապնդում[ը]` այն բոլոր դատավարական գործողություններ[ն են]« որոնք իրականացնում են քրեական հետապնդման մարմինները« իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը` նպատակ ունենալով բացահայտել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքը կատարած անձին« վերջինիս մեղավորությունը հանցանքի կատարման մեջ« ինչպես նաև ապահովել այդպիսի անձի նկատմամբ պատժի և հարկադրանքի այլ միջոցներ կիրառելը.
18) քրեական հետապնդման հարուցում[ը]` քրեական հետապնդման մարմնի որոշումն [է] անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու« ինչպես նաև մինչև այդ նրան ձերբակալելու կամ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու մասին.
(…)»։
Մեջբերված նորմերի վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը Վ.Գրիգորյանի գործով որոշմամբ փաստել է. «(…) ՀՀ քրեական դատավարությունում քրեական գործը հարուցվում է քրեական օրենսգրքով չթույլատրված ենթադրաբար կատարված հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարքի (արարքների) կապակցությամբ, այլ կերպ` փաստի առթիվ, և որևէ անձի համար քրեական դատավարությունում այն իրավական որևէ հետևանք չի առաջացնում (…)» (տե՛ս Վալերի Գրիգորյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2008 թվականի հուլիսի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0031/11/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Զարգացնելով Վ.Գրիգորյանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «քրեական գործ» և «քրեական հետապնդում» հասկացությունները չեն նույնանում և ունեն իրենց բովանդակությամբ տարբեր նշանակություն։ Այսպես` քրեական գործը վարույթ է, որը հարուցվում է ենթադրաբար կատարված քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքի (փաստի) կապակցությամբ։ Մինչդեռ քրեական հետապնդումը հարուցվում և իրականացվում է միայն կոնկրետ անձի նկատմամբ, այսինքն` ենթադրում է հանցագործության մեջ կասկածվող կամ մեղադրվող դատավարական սուբյեկտի առկայություն։ Այլ կերպ՝ քրեական գործի հարուցման փուլում վարույթն իրականացնող մարմնի գործողություններն ուղղված են հանցագործության դեպքի և հանգամանքների, հանցանք կատարած անձի բացահայտմանը, իսկ այն պահից սկսած, երբ ի հայտ է գալիս ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը, հարուցվում և իրականացվում է քրեական հետապնդումը (ձերբակալում, որպես մեղադրյալ ներգրավում, դատավարական հարկադրանքի միջոցների կիրառում և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է« որ քրեական գործի հարուցումը և քրեական հետապնդման սկիզբը կարող են համընկնել միայն այն դեպքում, երբ ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը քրեական գործ հարուցելիս հայտնի է։
13. ՀՀ քրեական դատավարութան օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 10-րդ կետի համաձայն՝ «[Վ]երջնական որոշում[ը]՝ քրեական վարույթ իրականացնող մարմնի յուրաքանչյուր որոշում[ն է], որը բացառում է գործով վարույթն սկսելը, կամ շարունակելը, ինչպես նաև լուծում է գործն ըստ էության»։
ՀՀ քրեական դատավարութան օրենսգրքի 32-րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական գործով վարույթն ավարտվում է`
1) քրեական գործով վարույթը կարճելու մասին որոշում կայացնելով.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարութան օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 19-րդ կետի համաձայն՝ «[Ք]րեական հետապնդման դադարեցում[ը]` քրեական գործով վարույթն իրականացնող մարմնի որոշում[ն է]` առաջադրված մեղադրանքը վերացնելու կամ մեղադրանքից հրաժարվելու մասին»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Քրեական հետապնդում կարող է իրականացվել միայն հարուցված քրեական գործով»։
Վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերի համակարգված վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ «քրեական գործի վարույթի կարճում» և «քրեական հետապնդման դադարեցում» հասկացությունները ևս չեն նույնանում (այդ համատեքստում նաև` քրեական գործի հարուցումը մերժելը և քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարվելը)։
Վճռաբեկ դատարանը, Ս.Շահնազարյանի գործով որոշմամբ անդրադառնալով քրեական գործի հարուցումը մերժելու և քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարվելու մասին որոշումների հարաբերակցությանը, արձանագրել է. «(…) [Ք]րեական գործի հարուցումը մերժելու մասին որոշումը չի կարող նույնացվել քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշման հետ, քանի որ դրանք իրենցից ներկայացնում են տարբեր իրավական բնույթ, բովանդակություն, նպատակ և հետևանքներ ունեցող դատավարական որոշումներ։
Մասնավորապես քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին որոշումն իրենից ներկայացնում է քրեական գործ հարուցելու փուլը եզրափակող և դատավարության հետագա ընթացքը բացառող որոշում։ Այն կայացվում է ենթադրյալ հանցանքի հիմքերի բավարարության ստուգման ուղղությամբ իրականացվող դատավարական և (կամ) այլ գործողությունների արդյունքում, ընդ որում, դրա կայացման համար իրավական նշանակություն չունի ենթադրաբար հանցանք կատարած անձի փաստացի առկայությունը։ Մինչդեռ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշումը կայացվում է կոնկրետ անձի նկատմամբ՝ բացառելով տվյալ անձի նկատմամբ կոնկրետ դեպքի առթիվ քրեական հետապնդում իրականացնելը, այլ ոչ թե այդ դեպքի առթիվ իրականացվող վարույթի ընթացքը, որն ուղղված է մեղավոր անձին (անձանց) բացահայտելուն և օրենքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկելուն (...)» (տե՛ս Սամվել Շահնազարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԵՇԴ/0002/11/14 որոշման 19-րդ կետը)։
Զարգացնելով Ս.Շահնազարյանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին որոշումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իմաստով վերջնական որոշում է, որը եզրափակում է գործով վարույթը` բացառելով այն սկսելու կամ շարունակելու հնարավորությունը։ Քրեական գործի կարճմամբ հանցագործության փաստով ծավալված բոլոր հարաբերություններն ավարտվում են, և քրեական հետապնդման մարմինը զրկվում է տվյալ քրեական գործով որևէ դատավարական գործողություն կատարելու, այդ թվում` քրեական հետապնդում իրականացնելու հնարավորությունից։ Ի տարբերություն քրեական գործի կարճման` քրեական հետապնդման դադարեցումը կոնկրետ անձի նկատմամբ դատավարական գործողություններ իրականացնելուց վարույթն իրականացնող մարմնի հրաժարումն է։ Այն ինքնին գործով վարույթը շարունակելու խոչընդոտ չէ և մեխանիկորեն չի հանգեցնում քրեական գործի կարճման։
Այսպիսով, քրեական գործի վարույթն ավելի լայն հասկացություն է, քան քրեական հետապնդումը. քրեական հետապնդում իրականացնելու պարտադիր պայման է հարուցված քրեական գործի առկայությունը, իսկ վերջինիս կարճումը փաստացի հանգեցնում է նաև քրեական հետապնդման դադարեցման։ Մինչդեռ կոնկրետ անձի նկատմամբ իրականացվող քրեական հետապնդումը հարուցված քրեական գործի վարույթի մասն է, հետևաբար այդ անձի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման դադարեցումն ինքնին չի կարող հանգեցնել քրեական գործով վարույթի կարճմանը՝ բացառելով այդ վարույթում քննչական կամ դատավարական անհրաժեշտ այլ գործողություններ, այդ թվում՝ այլ անձանց նկատմամբ քրեական հետապնդում իրականացնելու հնարավորությունը։
14. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
(...)
4) սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում բացակայում է դիմողի բողոքը.
(...)։
2. Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման` կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները։
3. Դատախազը, քննիչը, հայտնաբերելով քրեական գործի վարույթը բացառող հանգամանքներ, քրեական գործով մինչդատական վարույթի յուրաքանչյուր փուլում որոշում են կայացնում քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին (...)։
(...)
5. Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը»։
Վկայակոչված հոդվածն սպառիչ կերպով թվարկում է քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքերը (1-ին և 2-րդ մասեր)` սահմանելով, որ մինչդատական վարույթում քրեական գործի վարույթը բացառող հանգամանքներ հայտնաբերելու դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը որոշում է կայացնում քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին (3-րդ մաս), իսկ դատարանում ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը լուծում է դատարանը (5-րդ մաս)։ «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 45-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 2-րդ պարբերության իմաստով («Այն պայմանների թվարկման ժամանակ, երբ բոլոր թվարկված պայմաններից բավական է միայն մեկի առկայությունը (...) պետք է կիրառվի «կամ» շաղկապը») ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում «կամ» շաղկապի օգտագործումը ևս վկայում է, որ միշտ չէ, որ քրեական հետապնդման դադարեցման հիմքի առկայությունը հանգեցնում է նաև քրեական գործի վարույթի կարճման։
14.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները« որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում`
1) քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը պարտավոր են (...) օրենքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները ձեռնարկել հանցագործություն կատարած անձանց և հանցագործության, ինչպես նաև դրա կատարման հանգամանքները բացահայտելու համար։
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Եթե արդարացման դատավճիռ կայացնելիս անհայտ է մնում այդ հանցանքը կատարած անձը« դատարանը« դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո« գործն ուղարկում է դատախազին` լուծելու նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը»։
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից բխում է, որ հանցագործություն կատարած անձանց և հանցագործության բացահայտումը քրեական դատավարության առանցքային խնդիրներից մեկն է և քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինների պարտականությունը։ Դրանով է պայմանավորված, որ արդարացման դատավճիռ կայացնելու այն դեպքերում, երբ անհայտ է մնում այդ հանցանքը կատարած անձը, օրենքը դատարանին պարտավորեցնում է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գործն ուղարկել դատախազին՝ լուծելու նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը։
15. Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով քրեական հետապնդումը բացառող` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հիմքին` կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելուն, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այս հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցվում է, եթե պարզվում է, որ հանցագործության դեպքը տեղի է ունեցել և բովանդակում է հանցակազմի հատկանիշներ, բայց այն կատարել է ոչ թե կոնկրետ գործով կասկածյալը կամ մեղադրյալը (ամբաստանյալը), այլ ուրիշ անձ։ Այս պարագայում քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնին պետք է հնարավորություն տրվի շարունակելու գործի վարույթը` հանցանք կատարած իրական անձին բացահայտելու և քրեական պատասխանատվության ենթարկելու նպատակով, ինչը, սակայն, գործի վարույթը կարճելու պարագայում կարող է արգելք լինել։
Վճռաբեկ դատարանի սույն դիրքորոշումը հիմնված է ՀՀ սահմանադրական դատարանի կողմից կայացված թիվ ՍԴՈ-871 որոշման վրա, որով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` «(...) իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման» դրույթը` կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու առնչությամբ, ճանաչվել է ՀՀ Սահմանադրության (2005 թվականի փոփոխություններով) 18-րդ և 21-րդ հոդվածների պահանջներին հակասող և անվավեր։ Մասնավորապես, ՀՀ սահմանադրական դատարանն արձանագրել է. «[ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու դեպքում] (...) «առկա է հանցագործությունը» եզրույթն արդեն իսկ վկայում է հանցակազմի առկայության մասին, սակայն այն առարկայացված չէ կոնկրետ սուբյեկտի առնչությամբ։
(...)
Մեղավորությունը հիմնավորելու համար ապացույցների բավարար համակցության բացակայության դեպքում է միայն դադարեցվում քրեական հետապնդումը` 35-րդ հոդվածի երկրորդ մասի հիմքով։ Մինչդեռ ՀՀ քր. դատ. օր-ի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի «(...) իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման» դրույթը կարող է հանգեցնել իրավական կարգավորման ներքին հակասականության ու իրավական անորոշության։ Ըստ էության նույն հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերում հստակ չեն առանձնացված գործի վարույթի կարճման և քրեական հետապնդման դադարեցման կամ այդ երկու ինստիտուտների համատեղ կիրառման հիմքերը։ Հոդվածի երկու մասերի համադրված վերլուծությունը, ինչպես նաև միջազգային պրակտիկան վկայում են, որ ՀՀ քր. դատ. օր-ի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասն սկզբունքորեն վերաբերում է քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքերին։
(...)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի «(...) իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման» դրույթի գոյությունն ու կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու հիմքով դրա գործադրումը նախաքննության և դատաքննության փուլերում կվտանգի տուժողի շահերի պաշտպանությունը և կարող է արգելք հանդիսանալ ՀՀ Սահմանադրության 18-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված իրավունքի պաշտպանության համար, ինչպես նաև կասկածի տակ է մնում կասկածյալի կամ մեղադրյալի անմեղությունը` հանցագործությանը նրանց մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պարագայում» (տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2010 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՍԴՈ-871 որոշման 8-րդ կետը)։
15.1. Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համանման իրավիճակ կարող է առաջանալ, օրինակ, այն դեպքում, երբ անձին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ոչ բոլոր փաստերն են հաստատվում։ Այսպես` հնարավոր է, որ գործի քննության արդյունքում ձեռք բերված ապացույցները բավարար չլինեն մեղադրանքի հիմքում դրված փաստերը ողջ ծավալով հաստատված համարելու համար, և ամբաստանյալի (մեղադրյալի) մեղավորությունը հաստատվի հանցավոր ոտնձգության միայն մի մասով։ Այդ առումով Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ եթե առաջադրված մեղադրանքը կոնկրետ անձի նկատմամբ փոփոխվելու արդյունքում ի հայտ է գալիս վերջինիս նկատմամբ քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք (օրինակ` բացակայում է դիմողի բողոքը, անցել են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները և այլն), իսկ միևնույն ժամանակ սկզբնական մեղադրանքով հանցանքի կատարման փաստը չի հերքվում, և նշված արարքը կատարած անձի ինքնությունը դեռևս մնում է չբացահայտված, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն զուգահեռ քրեական գործի վարույթը կարճելը կարող է խոչընդոտել քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնին կատարելու՝ օրենքով իր վրա դրված` կատարված հանցագործությունը բացահայտելու, մեղավոր անձին կամ անձանց հայտնաբերելու և քրեական պատասխանատվության ենթարկելու պարտականությունը՝ վտանգելով նաև տուժողի շահերի պաշտպանությունը։
16. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել տուժող Վ.Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելու և վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու համար (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1621/հ եզրակացության համաձայն՝ Վ.Մեխակյանի մարմնի վրա ըստ ծանրության աստիճանի առկա են եղել տարբեր մարմնական վնասվածքներ, որոնք միասին վերցրած տուժողի առողջությանը պատճառել են ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող։
Մինչդեռ առանձին վերցրած Վ.Մեխակյանի առողջությանը պատճառվել են`
- կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածք, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղում, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքներ՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով` առողջությանը ծանր վնաս` որպես կյանքին վտանգ սպառնացող,
- քթոսկրերի կոտրվածք, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքեր` առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի, բայց ոչ ավելի 21 օրից,
- քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերք, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածք, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղում` առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող (տե՛ս սույն որոշման 5.1-րդ կետը)։
Առաջին ատյանի դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների գնահատման և վերլուծության արդյունքում Հ.Հովհանիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացրել է` արձանագրելով, որ հնարավոր չէ հանգել հիմնավոր հետևության այն մասին, որ Հ.Հովհաննիսյանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ է հասցրել Վ.Մեխակյանի կրծքավանդակի և կողային շրջաններին ու վերջինիս առողջությանը պատճառել է ծանր մարմնական վնասվածք (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության առ այն, որ ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանը չի կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը։ Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել է՝ նկատի ունենալով, որ Հ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքն իր մեջ ներառել է նաև Վ.Մեխակյանի դեմքին բռունցքով երկու հարված հասցնելը, և ապացուցված համարելով ամբաստանյալի մեղավորությունը միայն այդ արարքի մեջ, Հ.Հովհաննիսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված արարք կատարելու մեջ։ Նկատի ունենալով, որ նրան մեղսագրվող արարքը ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն է և դասվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված տուժողի բողոքի հիման վրա հարուցվող քրեական գործերի թվին, տուժողի բողոքի բացակայության հիմքով Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը դադարեցրել է, իսկ թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը` կարճել (տե՛ս սույն որոշման 7-7.1-րդ կետերը)։
16.1. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստական տվյալների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, Հ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով մեղավոր ճանաչելով և արձանագրելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի հիմքով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք (դիմողի բողոքի բացակայություն), վերջինիս նկատմամբ քրեական հետապնդումն իրավաչափորեն դադարեցրել է։ Սակայն Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն զուգահեռ Վերաքննիչ դատարանը կարճել է նաև քրեական գործի վարույթը` հաշվի չառնելով, որ հանցագործության դեպքը՝ տուժող Վ.Մեխակյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու փաստը, սույն գործի նյութերով չի հերքվում։
17. Սույն որոշման 16-16.1-րդ կետերում մեջբերված և վերլուծված փաստերը գնահատելով սույն որոշման 11-15.1-րդ կետերում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն զուգահեռ թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճելով, զրկել է քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնին՝ այդ վարույթի շրջանակներում հանցանք կատարած անձին (անձանց) հայտնաբերելու և օրենքով սահմանված կարգով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու՝ նրա պարտականության կատարմանը, ինչը չի բխում թե՛ քրեական դատավարության օրենսդրության խնդիրներից, թե՛ հանցագործությունից տուժած անձի շահերի պաշտպանությունն ապահովելու պարտականությունից։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ իրավաչափ չէ թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետևությունն այն պայմաններում, երբ տուժողի առողջությանը ծանր մարմնական վնասվածք պատճառած անձը կամ անձինք չեն բացահայտվել։
17.1. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն զուգահեռ թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճելով, թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի պահանջների խախտում, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի համաձայն, քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է։
18. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի՝ սույն որոշման 9-րդ կետում բարձրացրած փաստարկներին, ապա Վճռաբեկ դատարանը դրանք անհիմն է համարում։ Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի և Վերաքննիչ դատարանները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հանգել են ճիշտ հետևության այն մասին, որ ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանը չի կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի նոյեմբերի 27-ի փոփոխություններով) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն։ Ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշումը բեկանել և փոփոխել՝ եզրափակիչ մասի երկրորդ պարբերությունից հանել «և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճել» բառերը։ Մնացած մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Գործ թիվ ԵԿԴ/0013/01/15
Նախագահող դատավոր՝ Վ.Ռշտունի
Դատավորներ՝ Մ.Պապոյան
Կ.Ղազարյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
մեղադրող Հ.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
2016 թվականի նոյեմբերի 1-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում Վաչագան Մեխակյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13802814 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
Նախաքննության մարմնի` 2014 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշմամբ Հ.Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2015 թվականի փետրվարի 11-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանը 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճռով Հ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացրել է՝ ճանաչելով և հռչակելով նրա անմեղությունն այդ հանցանքի կատարման մեջ՝ վերջինիս մասնակցությունը մեղսագրված արարքին ապացուցված չլինելու հիմքով։
3. Մեղադրող Հ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշմանբ բողոքը բավարարել է մասնակիորեն` Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճիռը բեկանել է, ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի հիմքով (դիմողի բողոքի բացակայություն) Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցրել է, թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը` կարճել։
4. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը։
Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ։
Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Հ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(…) [Ն]ա, 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին, ժամը 17։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 շենքի քիվ 38 բնակարանում տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Վաչագան Վանուշի Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին և դիտավորությամբ վերջինիս առողջությանը պատճառել ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող` կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի, քթի մեջքի շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևերով (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթեր 166-167)։
5.1. Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1621/հ եզրակացության համաձայն` «Վաչագան Մեխակյանի ստացած մարմնական վնասվածքները, կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի, քթի, մեջքի շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևով պատճառվել են բութ առարկաների ներգործության հետևանքով (...), որոնք միասին վերցված պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ առանձին վերցված՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով, (...) քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղումը առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթեր 144-145)։
6. Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է` «(...) [Վ]երլուծելով և ապացույցների ընդհանուր համադրության մեջ գնահատելով ամբաստանյալի ցուցմունքները, դրանցից առավել արժանահավատ և փաստարկված է համարում դատաքննականը, քանի որ այն հաստատվեց նաև գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված այլ ապացույցներով։
(...)
[Դ]ատարանը համադրելով (...) ապացույցները, արձանագրում է, (...) ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Մեխակյանի դեմքին, որպիսի հանգամանքը հաստատվում է նախ` ամբաստանյալ Հովհաննիսյանի, ապա նաև վկա Ղորղանյանի` ինչպես դատաքննության, այնպես էլ նախաքննության ժամանակ որպես վկա տրված ցուցմունքներով։
Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փաստը չի հերքվում նաև ամբաստանյալի նախաքննական և ոչ մի ցուցմունքով։ Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալն իր որևէ ցուցմունքում չի նշել, որ ինչպես կանգնած վիճակում, այնպես էլ գետնին ընկնելուց հետո, ինքը հարվածներ է հասցրել տուժողի կրծքավանդակի կամ կողային հատվածներին, վերջինս ընդամենը նշել է, որ «տեղից ոտքի կանգնելով, նյարդայնացած վիճակում 2 անգամ բռունցքով հարվածել եմ Մեխակյանի դեմքին»։
(...)
Ավելին, հետազոտելով տուժող Վ.Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքները, դատարանն արձանագրում է, որ դրանով տուժողի կողմից առաջ է քաշված իր մարմնական վնասվածքները ստանալու միանգամայն այլ իրավիճակ։
(...)
Այլ խոսքով, տուժողը հայտնել է տեղեկություններ մինչև դատաբժիշկ փորձագետի կողմից տրված եզրակացությունը ստանալը, ինչը նույնպես պետք է նախաքննական մարմնին բերեր այն եզրահանգման, որ առավել արժանահավատ են ու փաստարկված տուժողի ցուցմունքները, որտեղ վերջինս հերքելով Հ.Հովհաննիսյանի կողմից ծեծի ենթարկվելու փաստը, նշել է, որ վնասվածքները հասցրել է ոչ թե ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը, այլ իրեն անծանոթ հինգ անձինք և ոչ թե Ղորղանյանի բնակարանում, այլ մինչև այնտեղ գնալը` տոնավաճառի հարակից հատվածում։
(...)
Դատարանն արձանագրում է, որ գործի ելքով որևէ կերպ չշահագրգռված փորձագետն իր եզրակացության մեջ արձանագրել է մի փաստ, ինչը մշտապես, իր բոլոր ցուցմունքներում հայտնել է նույն ինքը, տուժողը։
Բացի այդ, դատարանը որպես արժանահավատ ապացույց է դիտում նաև փորձագետի դատարանում տված ցուցմունքը, համաձայն որի` Վ.Մեխակյանին պատճառվել են տարբեր մարմնական վնասվածքներ` մարմնի տարբեր հատվածներում։ Այդ մարմնական վնասվածքները եղել են տարբեր խմբերի և բնույթի` թեթև և ծանր։ Փորձագետը դատարանում հաստատապես նշել է, որ վնասվածքները` գլխի գագաթային շրջանի սալջարդ վերքը, կողոսկրերի կոտրվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի արյունազեղումը և ձախակողմյան պնևմաթորաքսը չէին կարող առաջանալ հավասար, հարթ մակերեևույթին ընկնելու հետևանքով, ինչպիսին է բնակարանի հատակը։Նախ այն պատճառով, որ այդպիսի վնասվածքներ կարող էին պատճառվել միայն արտացցված մակերես ունեցող առարկաներից, կամ բութ առարկաների ներգործության միջոցով։ Բացի այդ, ըստ փորձագետի` վնասվածքներն իրենց ամբողջ համադրությամբ, եղել են մարմնի տարբեր հատվածներում, տարբեր մասերում, ուստի նկարագրված պայմաններում և առավել ևս հարթ հատակին ընկնելու հետևանքով նման վնասվածքներ չէին կարող առաջանալ։
(...)
Դատարանն արձանագրում է, որ գործի նախաքննությամբ և դատական քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույցներ, որոնցով կարելի է հաստատված համարել, որ Հ.Հովհաննիսյանը հարվածել է նաև տուժող Մեխակյանի կողերի կամ կրծքավանդակի հատվածներին, բացի այդ` դատարանը փաստում է, որ քաշքշելու արդյունքում նրանք ընկել են հարթ հատակին, այլ ոչ թե արտացցված մակերես ունեցող ինչ-որ տեղ։
Այլ խոսքով, դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ Մեխակյանի մարմնի տարբեր հատվածներում առկա մարմնական վնասվածքները չէին կարող առաջանալ միմյանց քաշքշելու, ինչպես նաև այդ կերպ հավասար հատակին ընկնելու արդյունքում։
(...)
Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցների ընդհանուր ամբողջությունը վերլուծելով և գնահատելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված որոշումների լույսի ներքո, դրանք համադրելով մեղադրանքի ձևակերպման, գործով հավաքված ապացույցների և դատարանի մոտ դրանց հիման վրա ձևավորված ներքին համոզմունքի հետ, հնարավոր չէ հանգել հիմնավոր հետևության առ այն, որ Հ.Հովհաննիսյանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ է հասցրել Վ.Մեխակյանին կրծքավանդակի և կողային շրջաններին ու պատճառել է ծանր մարմնական վնասվածք» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթեր 110-112, 131-132)։
7. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն` «(...) [Դ]ատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը չի կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք։
(...)
Քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված տվյալներով միանշանակ հաստատվում է այն, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Վաչագան Մեխակյանի դեմքին՝ ձախ այտի հատվածին (...)։ Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը, չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանման սկզբունքը հաշվի առնելով, հարկ է համարում նշել, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի գործողություններում, մասնավորապես՝ երկու հարված հասցնելու պարագայում, չի ապացուցվում տուժող Վաչագան Մեխակյանի առողջությանը թեթև մարմնական վնասվածք պատճառելու հանգամանքը ևս։ Ավելին՝ երկու հարված հասցնելն օբյեկտիվորեն չէր կարող առաջացնել փորձագետի եզրակացությամբ նշված առողջությանը պատճառված վնասվածքները։
(...)
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը, գնահատելով և համադրելով թե նախնական քննության, թե դատական քննության ընթացքում տրված ցուցմունքները, փորձագետի եզրակացությունը, ձևավորում է ներքին համոզմունք առ այն, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի մեղավորությունը՝ բռունցքով Վաչագան Մեխակյանին երկու հարված հասցնելու մասով, ապացուցված է, որպիսի պայմաններում Հովհաննես Հովհաննիսյանի գործողությունները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
(...)
Վերաքննիչ դատարանն առաջադրված մեղադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով փոփոխելը հնարավոր է համարում, քանի որ մեղադրանքի նման փոփոխությունով ամբաստանյալի վիճակը չի վատթարանում։
(...)
[Տ]ուժողի բողոքի բացակայության հիմքով Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել, քանի որ նրան մեղսագրվող արարքը համարվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն և դասվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված տուժողի բողոքի հիման վրա հարուցվող քրեական գործերի թվին» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթեր 47-52)։
7.1. Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը որոշել է` «(...) [Ա]մբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի (դիմողի բողոքի բացակայություն) հիմքով Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճել»։ (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթեր 52-53)։
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
8. Բողոքաբերի պնդմամբ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա։ Մասնավորապես, քրեական գործի վարույթը կարճելու որոշում կայացնելով` ստորադաս դատարանը զրկել է քրեական հետապնդում իրականացնող մարմիններին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարած անձին բացահայտելու, իսկ տուժողին` իր խախտված իրավունքներն ու հանցագործությամբ պատճառված վնասը վերականգնելու հնարավորությունից։ Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ նման պայմաններում քրեական հետապնդման մարմինը չի կարող իրականացնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածով իր վրա դրված՝ քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարք կատարած անձին բացահայտելու և սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկելու պարտականությունը։
9. Բողոքի հեղինակն ընդգծել է նաև, որ քրեական գործում առկա փաստական տվյալներն իրենց համակցությամբ հաստատում են ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանի կողմից տուժող Վ.Մեխակյանին ծանր մարմնական վնաս պատճառելու հանգամանքը, մինչդեռ ստորադաս դատարանները դրանք պատշաճ գնահատման չեն ենթարկել, իրականացրել են ապացույցների կամայական գնահատում` դրանց մի մասին մյուսների համեմատությամբ տալով առավելություն։
Այսպես` Հ.Հովհաննիսյանը որպես կասկածյալ և մեղադրյալ հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Վ.Մեխակյանի մոտ առկա մարմնական վնասվածքներն ինքն է պատճառել։ Դատարանները պատշաճ գնահատական չեն տվել Կ.Ղորղանյանի` նախաքննության ընթացքում տված և դատարանում հրապարակված լրացուցիչ այն ցուցմունքին, որ ինքը նախորդ ցուցմունքում ոչ բոլոր հանգամանքներն է ճիշտ ներկայացրել։ Իրականում Հ.Հովհաննիսյանի և Վ.Մեխակյանի վիճաբանությունն սկսվել է վերջինիս խանութից վերադառնալուց և օղի խմելուց հետո, իսկ մինչ այդ Վ.Մեխակյանի դեմքին վնասվածքներ չեն եղել։ Նրա դեմքի և մարմնի վնասվածքներն առաջացել են Հ.Հովհաննիսյանի հարվածների հետևանքով։
Բողոքաբերն ընդգծել է, որ ո՛չ վկա Կ.Ղորղանյանը, ո՛չ էլ ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանը որևէ հիմնավոր փաստարկ չեն ներկայացրել նախաքննական ցուցմունքները փոխելու և դատարանում այլ ցուցմունք տալու վերաբերյալ։
10. Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշումն ամբողջությամբ բեկանել և գործն ուղարկել համապատասխան դատարան` նոր քննության։
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
11. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի վարույթի կարճման և քրեական հետապնդման դադարեցման հարաբերակցության կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառություն ապահովելու խնդիր։ Ուստի անհրաժեշտ է համարում արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նման գործերով դատական պրակտիկան ճիշտ ձևավորելու համար։
12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. իրավաչափ է արդյոք թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետևությունն այն պայմաններում, երբ տուժողի առողջությանը ծանր մարմնական վնասվածք պատճառած անձը կամ անձինք չեն բացահայտվել։
2. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…)
2) քրեական գործ[ը]` քրեական հետապնդման մարմնի կամ դատարանի կողմից իրականացվող առանձին վարույթ [է]` քրեական օրենսգրքով չթույլատրված մեկ կամ մի քանի ենթադրաբար կատարված արարքների կապակցությամբ.
(…)
4) գործով վարույթ` քրեական դատավարական ընթացակարգ, որն սկսվում է քրեական գործի հարուցման հարցը լուծելիս և իր մեջ ներառում է գործով իրականացվող և ընդունվող դատավարական որոշումները և գործողությունները.
(…)
17) քրեական հետապնդում[ը]` այն բոլոր դատավարական գործողություններ[ն են]« որոնք իրականացնում են քրեական հետապնդման մարմինները« իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը` նպատակ ունենալով բացահայտել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքը կատարած անձին« վերջինիս մեղավորությունը հանցանքի կատարման մեջ« ինչպես նաև ապահովել այդպիսի անձի նկատմամբ պատժի և հարկադրանքի այլ միջոցներ կիրառելը.
18) քրեական հետապնդման հարուցում[ը]` քրեական հետապնդման մարմնի որոշումն [է] անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու« ինչպես նաև մինչև այդ նրան ձերբակալելու կամ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու մասին.
(…)»։
Մեջբերված նորմերի վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը Վ.Գրիգորյանի գործով որոշմամբ փաստել է. «(…) ՀՀ քրեական դատավարությունում քրեական գործը հարուցվում է քրեական օրենսգրքով չթույլատրված ենթադրաբար կատարված հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարքի (արարքների) կապակցությամբ, այլ կերպ` փաստի առթիվ, և որևէ անձի համար քրեական դատավարությունում այն իրավական որևէ հետևանք չի առաջացնում (…)» (տե՛ս Վալերի Գրիգորյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2008 թվականի հուլիսի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0031/11/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Զարգացնելով Վ.Գրիգորյանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «քրեական գործ» և «քրեական հետապնդում» հասկացությունները չեն նույնանում և ունեն իրենց բովանդակությամբ տարբեր նշանակություն։ Այսպես` քրեական գործը վարույթ է, որը հարուցվում է ենթադրաբար կատարված քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքի (փաստի) կապակցությամբ։ Մինչդեռ քրեական հետապնդումը հարուցվում և իրականացվում է միայն կոնկրետ անձի նկատմամբ, այսինքն` ենթադրում է հանցագործության մեջ կասկածվող կամ մեղադրվող դատավարական սուբյեկտի առկայություն։ Այլ կերպ՝ քրեական գործի հարուցման փուլում վարույթն իրականացնող մարմնի գործողություններն ուղղված են հանցագործության դեպքի և հանգամանքների, հանցանք կատարած անձի բացահայտմանը, իսկ այն պահից սկսած, երբ ի հայտ է գալիս ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը, հարուցվում և իրականացվում է քրեական հետապնդումը (ձերբակալում, որպես մեղադրյալ ներգրավում, դատավարական հարկադրանքի միջոցների կիրառում և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է« որ քրեական գործի հարուցումը և քրեական հետապնդման սկիզբը կարող են համընկնել միայն այն դեպքում, երբ ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը քրեական գործ հարուցելիս հայտնի է։
13. ՀՀ քրեական դատավարութան օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 10-րդ կետի համաձայն՝ «[Վ]երջնական որոշում[ը]՝ քրեական վարույթ իրականացնող մարմնի յուրաքանչյուր որոշում[ն է], որը բացառում է գործով վարույթն սկսելը, կամ շարունակելը, ինչպես նաև լուծում է գործն ըստ էության»։
ՀՀ քրեական դատավարութան օրենսգրքի 32-րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական գործով վարույթն ավարտվում է`
1) քրեական գործով վարույթը կարճելու մասին որոշում կայացնելով.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարութան օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 19-րդ կետի համաձայն՝ «[Ք]րեական հետապնդման դադարեցում[ը]` քրեական գործով վարույթն իրականացնող մարմնի որոշում[ն է]` առաջադրված մեղադրանքը վերացնելու կամ մեղադրանքից հրաժարվելու մասին»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Քրեական հետապնդում կարող է իրականացվել միայն հարուցված քրեական գործով»։
Վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերի համակարգված վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ «քրեական գործի վարույթի կարճում» և «քրեական հետապնդման դադարեցում» հասկացությունները ևս չեն նույնանում (այդ համատեքստում նաև` քրեական գործի հարուցումը մերժելը և քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարվելը)։
Վճռաբեկ դատարանը, Ս.Շահնազարյանի գործով որոշմամբ անդրադառնալով քրեական գործի հարուցումը մերժելու և քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարվելու մասին որոշումների հարաբերակցությանը, արձանագրել է. «(…) [Ք]րեական գործի հարուցումը մերժելու մասին որոշումը չի կարող նույնացվել քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշման հետ, քանի որ դրանք իրենցից ներկայացնում են տարբեր իրավական բնույթ, բովանդակություն, նպատակ և հետևանքներ ունեցող դատավարական որոշումներ։
Մասնավորապես քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին որոշումն իրենից ներկայացնում է քրեական գործ հարուցելու փուլը եզրափակող և դատավարության հետագա ընթացքը բացառող որոշում։ Այն կայացվում է ենթադրյալ հանցանքի հիմքերի բավարարության ստուգման ուղղությամբ իրականացվող դատավարական և (կամ) այլ գործողությունների արդյունքում, ընդ որում, դրա կայացման համար իրավական նշանակություն չունի ենթադրաբար հանցանք կատարած անձի փաստացի առկայությունը։ Մինչդեռ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշումը կայացվում է կոնկրետ անձի նկատմամբ՝ բացառելով տվյալ անձի նկատմամբ կոնկրետ դեպքի առթիվ քրեական հետապնդում իրականացնելը, այլ ոչ թե այդ դեպքի առթիվ իրականացվող վարույթի ընթացքը, որն ուղղված է մեղավոր անձին (անձանց) բացահայտելուն և օրենքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկելուն (...)» (տե՛ս Սամվել Շահնազարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԵՇԴ/0002/11/14 որոշման 19-րդ կետը)։
Զարգացնելով Ս.Շահնազարյանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին որոշումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իմաստով վերջնական որոշում է, որը եզրափակում է գործով վարույթը` բացառելով այն սկսելու կամ շարունակելու հնարավորությունը։ Քրեական գործի կարճմամբ հանցագործության փաստով ծավալված բոլոր հարաբերություններն ավարտվում են, և քրեական հետապնդման մարմինը զրկվում է տվյալ քրեական գործով որևէ դատավարական գործողություն կատարելու, այդ թվում` քրեական հետապնդում իրականացնելու հնարավորությունից։ Ի տարբերություն քրեական գործի կարճման` քրեական հետապնդման դադարեցումը կոնկրետ անձի նկատմամբ դատավարական գործողություններ իրականացնելուց վարույթն իրականացնող մարմնի հրաժարումն է։ Այն ինքնին գործով վարույթը շարունակելու խոչընդոտ չէ և մեխանիկորեն չի հանգեցնում քրեական գործի կարճման։
Այսպիսով, քրեական գործի վարույթն ավելի լայն հասկացություն է, քան քրեական հետապնդումը. քրեական հետապնդում իրականացնելու պարտադիր պայման է հարուցված քրեական գործի առկայությունը, իսկ վերջինիս կարճումը փաստացի հանգեցնում է նաև քրեական հետապնդման դադարեցման։ Մինչդեռ կոնկրետ անձի նկատմամբ իրականացվող քրեական հետապնդումը հարուցված քրեական գործի վարույթի մասն է, հետևաբար այդ անձի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման դադարեցումն ինքնին չի կարող հանգեցնել քրեական գործով վարույթի կարճմանը՝ բացառելով այդ վարույթում քննչական կամ դատավարական անհրաժեշտ այլ գործողություններ, այդ թվում՝ այլ անձանց նկատմամբ քրեական հետապնդում իրականացնելու հնարավորությունը։
14. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
(...)
4) սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում բացակայում է դիմողի բողոքը.
(...)։
2. Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման` կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները։
3. Դատախազը, քննիչը, հայտնաբերելով քրեական գործի վարույթը բացառող հանգամանքներ, քրեական գործով մինչդատական վարույթի յուրաքանչյուր փուլում որոշում են կայացնում քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին (...)։
(...)
5. Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը»։
Վկայակոչված հոդվածն սպառիչ կերպով թվարկում է քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքերը (1-ին և 2-րդ մասեր)` սահմանելով, որ մինչդատական վարույթում քրեական գործի վարույթը բացառող հանգամանքներ հայտնաբերելու դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը որոշում է կայացնում քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին (3-րդ մաս), իսկ դատարանում ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը լուծում է դատարանը (5-րդ մաս)։ «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 45-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 2-րդ պարբերության իմաստով («Այն պայմանների թվարկման ժամանակ, երբ բոլոր թվարկված պայմաններից բավական է միայն մեկի առկայությունը (...) պետք է կիրառվի «կամ» շաղկապը») ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում «կամ» շաղկապի օգտագործումը ևս վկայում է, որ միշտ չէ, որ քրեական հետապնդման դադարեցման հիմքի առկայությունը հանգեցնում է նաև քրեական գործի վարույթի կարճման։
14.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները« որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում`
1) քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը պարտավոր են (...) օրենքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները ձեռնարկել հանցագործություն կատարած անձանց և հանցագործության, ինչպես նաև դրա կատարման հանգամանքները բացահայտելու համար։
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Եթե արդարացման դատավճիռ կայացնելիս անհայտ է մնում այդ հանցանքը կատարած անձը« դատարանը« դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո« գործն ուղարկում է դատախազին` լուծելու նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը»։
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից բխում է, որ հանցագործություն կատարած անձանց և հանցագործության բացահայտումը քրեական դատավարության առանցքային խնդիրներից մեկն է և քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինների պարտականությունը։ Դրանով է պայմանավորված, որ արդարացման դատավճիռ կայացնելու այն դեպքերում, երբ անհայտ է մնում այդ հանցանքը կատարած անձը, օրենքը դատարանին պարտավորեցնում է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գործն ուղարկել դատախազին՝ լուծելու նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը։
15. Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով քրեական հետապնդումը բացառող` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հիմքին` կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելուն, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այս հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցվում է, եթե պարզվում է, որ հանցագործության դեպքը տեղի է ունեցել և բովանդակում է հանցակազմի հատկանիշներ, բայց այն կատարել է ոչ թե կոնկրետ գործով կասկածյալը կամ մեղադրյալը (ամբաստանյալը), այլ ուրիշ անձ։ Այս պարագայում քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնին պետք է հնարավորություն տրվի շարունակելու գործի վարույթը` հանցանք կատարած իրական անձին բացահայտելու և քրեական պատասխանատվության ենթարկելու նպատակով, ինչը, սակայն, գործի վարույթը կարճելու պարագայում կարող է արգելք լինել։
Վճռաբեկ դատարանի սույն դիրքորոշումը հիմնված է ՀՀ սահմանադրական դատարանի կողմից կայացված թիվ ՍԴՈ-871 որոշման վրա, որով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` «(...) իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման» դրույթը` կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու առնչությամբ, ճանաչվել է ՀՀ Սահմանադրության (2005 թվականի փոփոխություններով) 18-րդ և 21-րդ հոդվածների պահանջներին հակասող և անվավեր։ Մասնավորապես, ՀՀ սահմանադրական դատարանն արձանագրել է. «[ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու դեպքում] (...) «առկա է հանցագործությունը» եզրույթն արդեն իսկ վկայում է հանցակազմի առկայության մասին, սակայն այն առարկայացված չէ կոնկրետ սուբյեկտի առնչությամբ։
(...)
Մեղավորությունը հիմնավորելու համար ապացույցների բավարար համակցության բացակայության դեպքում է միայն դադարեցվում քրեական հետապնդումը` 35-րդ հոդվածի երկրորդ մասի հիմքով։ Մինչդեռ ՀՀ քր. դատ. օր-ի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի «(...) իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման» դրույթը կարող է հանգեցնել իրավական կարգավորման ներքին հակասականության ու իրավական անորոշության։ Ըստ էության նույն հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերում հստակ չեն առանձնացված գործի վարույթի կարճման և քրեական հետապնդման դադարեցման կամ այդ երկու ինստիտուտների համատեղ կիրառման հիմքերը։ Հոդվածի երկու մասերի համադրված վերլուծությունը, ինչպես նաև միջազգային պրակտիկան վկայում են, որ ՀՀ քր. դատ. օր-ի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասն սկզբունքորեն վերաբերում է քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքերին։
(...)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի «(...) իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման» դրույթի գոյությունն ու կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու հիմքով դրա գործադրումը նախաքննության և դատաքննության փուլերում կվտանգի տուժողի շահերի պաշտպանությունը և կարող է արգելք հանդիսանալ ՀՀ Սահմանադրության 18-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված իրավունքի պաշտպանության համար, ինչպես նաև կասկածի տակ է մնում կասկածյալի կամ մեղադրյալի անմեղությունը` հանցագործությանը նրանց մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պարագայում» (տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2010 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՍԴՈ-871 որոշման 8-րդ կետը)։
15.1. Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համանման իրավիճակ կարող է առաջանալ, օրինակ, այն դեպքում, երբ անձին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ոչ բոլոր փաստերն են հաստատվում։ Այսպես` հնարավոր է, որ գործի քննության արդյունքում ձեռք բերված ապացույցները բավարար չլինեն մեղադրանքի հիմքում դրված փաստերը ողջ ծավալով հաստատված համարելու համար, և ամբաստանյալի (մեղադրյալի) մեղավորությունը հաստատվի հանցավոր ոտնձգության միայն մի մասով։ Այդ առումով Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ եթե առաջադրված մեղադրանքը կոնկրետ անձի նկատմամբ փոփոխվելու արդյունքում ի հայտ է գալիս վերջինիս նկատմամբ քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք (օրինակ` բացակայում է դիմողի բողոքը, անցել են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները և այլն), իսկ միևնույն ժամանակ սկզբնական մեղադրանքով հանցանքի կատարման փաստը չի հերքվում, և նշված արարքը կատարած անձի ինքնությունը դեռևս մնում է չբացահայտված, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն զուգահեռ քրեական գործի վարույթը կարճելը կարող է խոչընդոտել քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնին կատարելու՝ օրենքով իր վրա դրված` կատարված հանցագործությունը բացահայտելու, մեղավոր անձին կամ անձանց հայտնաբերելու և քրեական պատասխանատվության ենթարկելու պարտականությունը՝ վտանգելով նաև տուժողի շահերի պաշտպանությունը։
16. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել տուժող Վ.Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելու և վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու համար (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1621/հ եզրակացության համաձայն՝ Վ.Մեխակյանի մարմնի վրա ըստ ծանրության աստիճանի առկա են եղել տարբեր մարմնական վնասվածքներ, որոնք միասին վերցրած տուժողի առողջությանը պատճառել են ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող։
Մինչդեռ առանձին վերցրած Վ.Մեխակյանի առողջությանը պատճառվել են`
- կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածք, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղում, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքներ՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով` առողջությանը ծանր վնաս` որպես կյանքին վտանգ սպառնացող,
- քթոսկրերի կոտրվածք, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքեր` առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի, բայց ոչ ավելի 21 օրից,
- քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերք, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածք, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղում` առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող (տե՛ս սույն որոշման 5.1-րդ կետը)։
Առաջին ատյանի դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների գնահատման և վերլուծության արդյունքում Հ.Հովհանիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացրել է` արձանագրելով, որ հնարավոր չէ հանգել հիմնավոր հետևության այն մասին, որ Հ.Հովհաննիսյանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ է հասցրել Վ.Մեխակյանի կրծքավանդակի և կողային շրջաններին ու վերջինիս առողջությանը պատճառել է ծանր մարմնական վնասվածք (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության առ այն, որ ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանը չի կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը։ Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել է՝ նկատի ունենալով, որ Հ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքն իր մեջ ներառել է նաև Վ.Մեխակյանի դեմքին բռունցքով երկու հարված հասցնելը, և ապացուցված համարելով ամբաստանյալի մեղավորությունը միայն այդ արարքի մեջ, Հ.Հովհաննիսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված արարք կատարելու մեջ։ Նկատի ունենալով, որ նրան մեղսագրվող արարքը ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն է և դասվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված տուժողի բողոքի հիման վրա հարուցվող քրեական գործերի թվին, տուժողի բողոքի բացակայության հիմքով Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը դադարեցրել է, իսկ թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը` կարճել (տե՛ս սույն որոշման 7-7.1-րդ կետերը)։
16.1. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստական տվյալների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, Հ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով մեղավոր ճանաչելով և արձանագրելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի հիմքով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք (դիմողի բողոքի բացակայություն), վերջինիս նկատմամբ քրեական հետապնդումն իրավաչափորեն դադարեցրել է։ Սակայն Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն զուգահեռ Վերաքննիչ դատարանը կարճել է նաև քրեական գործի վարույթը` հաշվի չառնելով, որ հանցագործության դեպքը՝ տուժող Վ.Մեխակյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու փաստը, սույն գործի նյութերով չի հերքվում։
17. Սույն որոշման 16-16.1-րդ կետերում մեջբերված և վերլուծված փաստերը գնահատելով սույն որոշման 11-15.1-րդ կետերում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն զուգահեռ թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճելով, զրկել է քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնին՝ այդ վարույթի շրջանակներում հանցանք կատարած անձին (անձանց) հայտնաբերելու և օրենքով սահմանված կարգով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու՝ նրա պարտականության կատարմանը, ինչը չի բխում թե՛ քրեական դատավարության օրենսդրության խնդիրներից, թե՛ հանցագործությունից տուժած անձի շահերի պաշտպանությունն ապահովելու պարտականությունից։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ իրավաչափ չէ թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետևությունն այն պայմաններում, երբ տուժողի առողջությանը ծանր մարմնական վնասվածք պատճառած անձը կամ անձինք չեն բացահայտվել։
17.1. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն զուգահեռ թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճելով, թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի պահանջների խախտում, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի համաձայն, քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է։
18. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի՝ սույն որոշման 9-րդ կետում բարձրացրած փաստարկներին, ապա Վճռաբեկ դատարանը դրանք անհիմն է համարում։ Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի և Վերաքննիչ դատարանները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հանգել են ճիշտ հետևության այն մասին, որ ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանը չի կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի նոյեմբերի 27-ի փոփոխություններով) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն։ Ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշումը բեկանել և փոփոխել՝ եզրափակիչ մասի երկրորդ պարբերությունից հանել «և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճել» բառերը։ Մնացած մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0013/01/15
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 11-02-2015 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 0013/01/15 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13802814 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հովհաննես Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Երևան քաղաքի Վարդանանց 55 շենքի 38 բնակարանում տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Վաչագան Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին և դիտավորությամբ վերջինիս առողջությանը պատճառել ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող` կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների` ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, հլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, փախից` ստորին կոպի արյունազեղման ձևերով, որից հետո Վ. Մեխակյանը տեղափոխվել է <<Էրեբունի>> բժշկական կենտրոն: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հովհաննես |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հայրանուն | Մարքսի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 1.9 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 11-02-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մեսրոպ |
| Ազգանուն | Մակյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 11-02-2015 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 12-02-2015 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 12-02-2015 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 26-02-2015 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հովհաննես |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մերի |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վաչագան |
| Ազգանուն | Մեխակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-03-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 30-03-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-04-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-05-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-05-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-06-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-06-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 08-06-2015 |
|---|
Արդարացման
| Ամսաթիվ | 08-06-2015 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հովհաննես |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ ԵԿԴ/0013/01/15 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ,,08,, հունիսի 2015 ք.Երևան ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը /այսուհետև` դատարան/ Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի Մասնակցությամբ՝ Մեղադրող Հ. Խաչատրյանի Հանրային պաշտպան Մ. Ալավերդյանի դռնբաց դատական նիստերում, Երևան քաղաքում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյան` ծնված 01.09.1972թ., ք.Երևանում, ազգաությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում անգամ դատված, չի աշխատում, մշտական բնակության վայր չունի, հաշվառված է ք.Երևան, Խորհրդարանի 44/1, փաստացի բնակվել է ք.Երևան, Վարդանանց 22/38 հասցեում, ներկայումս, ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշենե ՔԿ հիմնարկի կալանավոր, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը Ըստ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից դատարան ստացված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության՝ «« ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում Վաչագան Վանուշի Մեխակյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ 2014թ. սեպտեմբերի 24-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցված թիվ 13802814 քրեական գործի նախաքննությամբ պարզվել և հիմնավորվել է հետևյալը. Երևան քաղաքի բնակիչ, սույն գործով մեղադրյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանը նախկինում ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված մի շարք հանցագործությունների կատարման համար 7 անգամ ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության։ Մեղադրյալ Հ. Հովհաննիսյանն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու համար 2009թ. հուլիսի 23-ին Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով դատապարտվել է 1 տարի ժամկետով ազատազրկման և պատիժը կրել ՀՀ ԱՆ «Սևանե քրեակատարողական հիմնարկում։ Պատիժը կրելու ընթացքում Հ.Հովհաննիսյանը ծանոթացել և մտերիմ հարաբերություններ է հաստատել նույն քրեակատարողական հիմնարկում պատիժը կրող դատապարտյալ Վաչագան Վանուշի Մեխակյանի հետ։ 2010թ. հուլիսի 23-ին Հ.Հովհաննիսյանն ազատվել է պատժի կրումից, ապա ընկերոջ՝ սույն գործով վկա, Կարեն Ղորղանյանի հետ բնակվել է վերջինիս պատկանող Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 շենքի թիվ 38 հասցեում գտնվող բնակարանում։ 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին՝ ժամը 12։00-ի սահմաններում, մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանը Կ.Ղորղանյանի հետ գնացել են Խանջյան փողոցում գործող «Վերնիսաժե տոնավաճառ, որտեղ, պայմանավորվածության համաձայն հանդիպել են Վաչագան Մեխակյանին։ Տոնավաճառին հարակից ճաշարանում վերջիններս հաց են կերել և ոգելից խմիչք գործածել, որից հետո Կ.Ղորղանյանը հեռացել է, իսկ մեղադրյալ Հովհաննիսյանը և Վ.Մեխակյանը գնացել են Կ. Ղորղանյանին պատկանող Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 շենքի քիվ 38 բնակարան, որտեղ շարունակել են կերուխումը։ Ժամը 15։00-ի սահմաններում վերջիններիս է միացել նաև Կ.Ղորղանյանը։ Նույն օրը, ժամը 17։30-ի սահմաններում հիշյալ բնակարանում տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ Վ.Մեխակյանը, գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ, հայհոյել է մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանին, ինչից վերջինս վրդովվել է և պարզաբանում պահանջել։ Այս կապակցությամբ Վ.Մեխակյանի և մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանի միջև վիճաբանություն է առաջացել, որի ընթացքում վերջինս ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Վ. Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին և դիտավորությամբ նրա առողջությանը պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևերովեե։ Փաստի առթիվ ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի կողմից 24.09.2014թ-ին հարուցվել է քրեական գործ։ 03.10.2014թ-ին ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի կողմից Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 07.11.2014.թ-ին ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի կողմից կայացվել է որոշում` Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխելու մասին և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Քրեական գործը ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վրչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել և մուտքագրվել 11.02.2015թ.-ին։ 2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում, ինչպես նախաքննության փուլում, այնպես էլ դատարանում իրեն մեղավոր է ճանաչել, սակայն դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014թ. սեպտեմբերի 19-ին կամ 20-ին իրեն է զանգահարել սույն քրեական գործով տուժող Վաչագան Մեխակյանը և հայտնել, որ ցանկանում է հանդիպել իրեն։ Պայմանավորվել են ու հանդիպելով Երևան քաղաքի «Վերնիսաժե կոչվող տոնավաճառի հարակից տարածքում, գնացել են մոտակա ճաշարան, որտեղ հաց են կերել և օղի խմել։ այդ ժամանակ իրենց հետ է եղել նաև իրենց ընկերը` սույն գործով վկա Կարեն Ղորղանյանը։ Որոշ ժամանակ անց, ինքը դուրս են եկել ճաշարանից և ասել նրանց, որ ցանկանում է գնալ տուն։ Ճանապարհին Վ.Մեխակյանը գնել է մեկ շիշ օղի և միասին գնալով տուն, շարունակել են հաց ուտել և օղի խմել։ Այնուհետև, ժամը կոնկրետ չի հիշում, տուն է եկել նաև Կ.Ղորղանյանը։ Վ.Մեխակյանն այդ ընթացքում մի պահ դուրս է եկել և 15-20 րոպե անց վերադարձել է, ապա շարունակել են օղի խմել։ Այնուհետև, իր համար անսպասելի, Վ.Մեխակյանը սկսել է առանց որևէ պատճառի հայհոյել իրեն, ավելին, երբ նստած են եղել սեղանի շուրջ, հարվածել է իրեն, բռնել կոկորդից ու փորձել է խեղդել։ Ինքը, բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Վ.Մեխակյանի դեմքին, մասնավորապես ձախ այտի հատվածին։ Հարվածից Մեխակյանն ընկել է հատակին, և հոնքի վերևի ճակատային մասը խփել պատի ներքևի հատվածին` շրիշակից վերև, որի հետևանքով ստացել է վնասվածք, մասնավորապես պատռվել է աջ հոնքի հատվածը։ Ամբաստանյալը նշել է, որ բացի այդ հարվածներից տուժողի մարմնի այլ մասերին հարվածներ չի հասցրել։ Հայտնել է, որ Վ.Մեխակյանի հետ միասին քաշքշել են իրար ու վայր ընկել հատակին ու ընկած վիճակում նույնպես շարունակել են քաշքշել միմյանց։ Այդ ժամանակ տեսնելով, որ Վ.Մեխակյանը հայհոյում և քաշքշում է իրեն, Կ.Ղորղանյանը փորձել է օգնել և ինչ-որ կերպ ազատել իրեն Վ.Մեխակյանի գործողություններից։ Հայտնել է, որ վիճաբանությունը տևել է շատ կարճ, որից հետո Կ.Ղորղանյանը ճանապարհել է Վ.Մեխակյանին։ Հայտնել է նաև, որ երբ Մեխակյանը հանդարտվել է, վերջինիս ուղեկցել է լվացարան` օգնել լվացվել։ Նրա գնալուց հետո ինքը բնակարանի պատուհանից դուրս չի նայել, չգիտի, թե նա ուր է գնացել։ Ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանը հայտնել է, որ բնակարանում գտնվելու ընթացքում Վ.Մեխակյանի վրա եղել են քերծվածքներ, մասնավորապես շրթունքը եղել է պատռված, վերջինս գտնվել է «լավ հարբածե վիճակում և փոքր-ինչ նյարդայնացած, ջղայնացած։ Ինչպես նաև պնդել է, որ բացի նրա դեմքին մի քանի անգամ հարվածելուց, մարմնի այլ մասերին հարվածներ չի հասցրել։ Դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյանի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա կողմից նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները։ Որպես կասկածյալ 01.10.2014թ.-ին հարցաքննվելիս ամբաստանյալը հայտնել է, /.../ «որ տեղեկացվել է, որ կասկածվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ, որում իրեն մեղավոր է ճանաչում։ Հայտնել է, որ բնակվում է Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 շենք 38 բնակարանում, Կարեն Ղորղանյանի տանը։ Նրա հետ միասին աշխատում են շուրջ 2 տարի` որպես շինարար։ Վաչագան Մեխակյանին ճանաչում է շուրջ 4 տարի` 2009-2010թթ. Վ.Մեխակյանի հետ միասին պատիժ են կրել «Սևանե քրեակատարողական հիմնարկում։ Նրա հետ ունեն ընկերական հարաբերություններ։ 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին ժամը 11։00-ին իր 077 99-30-19 հեռախոսահամարին զանգահարել Վ.Մեխակյանը, որի հեռախոսահամարը չի հիշում, և հայտնել, որ ցանկանում է հանդիպել իր հետ։ Նշել է, որ ինքը և Մեխակյանը ևս միասին զբաղվում են շինարարությամբ և քանի որ 2014թ. օգոստոսի 20-ին աշխատանքի չէին գնացել, ցանկացել են հանդիպել և զրուցել։ Նույն օրը ժամը 12։00-ի սահմաններում ինքը և Կ.Ղորղանյանը գնացել են «Վերնսիսաժե տոնավաճառ, որտեղ պետք է հանդիպեին Վ.Մեխակյանին։ Տոնավաճառում հանդիպել են Վ.Մեխակյանին և որոշել են մի կտոր հաց ուտել տոնավաճառի մոտակայքում գտնվող ճաշարանում, սակայն տեղը հստակ չի հիշում։ Այնուհետև, Կ.Ղորղանյանը գնացել է, իսկ ինքը և Վաչագանը հաց ուտելիս մի քանի բաժակ օղի են խմել։ Ինքն ասել է Մեխակյանին, որ ցանկանում է տուն գնալ։ Նա հայտնել է, որ նույնպես ցանկանում է իր հետ գալ տուն։ Մեխակյանի հետ գնացել են Վարդանանց 22 հասցեում գտնվող 38 բնակարան և մինչ տուն հասնելը Մեխակյանը գնել է մեկ շիշ օղի։ Բնակարանում ինքը և Մեխակյանը նորից հաց են կերել և օղի խմել։ Քիչ անց, ժամը չի հիշում, տուն է եկել նաև Կ.Ղորղանյանը։ Նշել է, որ այդ ժամանակ Մեխակյանի մարմնի վրա վնասվածքներ չեն եղել, համենայն դեպս ինքը չի նկատել։ Ժամը 17։30-ի սահմաններում, երբ իքնը զրուցելիս է եղել Մեխակյանի հետ, նա սկսել է առանց պատճառի հայհոյել իրեն։ Հարցրել է, թե ինչ է պատահել, սակայն Մեխակյանը շարունակել է հայհոյել, և բռունցքով հարվածել է իր դեմքին և բռնելով իր վզից, փորձել է խեղդել։ Կ.Ղորղանյանը փորձել է քաշել Մեխակյանի ոտքերից, փորձելով բաժանել իրենից, որպեսզի իրեն չխեղդի։ Ազատվելով Մեխակյանից, ոտքի է կանգնել և նյարդայնացած 2 անգամ բռունցքով հարվածել է նրա դեմքի հատվածին։ Իր հարվածներից Մեխակյանն ընկել է և աջ հոնքի հատվածով կպել պատին։ Նա կանգնել է, ինքը նկատել է, որ նրա աջ հոնքի հատվածը ճղվել է և արյուն է հոսում։ Մեխակյանը նորից է հարձակվել իր վրա, հարվածելով դունչին և իրենք սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց։ Ինքը նրան հարվածել է բռունցքով, սակայն չի հիշում, թե մարմնի որ հատվածներին։ Նշել է, որ բնակարանում այդ ամբողջ ընթացքում գտնվել են Կ.Ղորղանյանը, Վ.Մեխակյանը և ինքը։ Նշել է նաև, որ իրենց կռվին Կ.Ղորղանյանը չի միջամտել, նրանք միմյանց չեն հարվածել։ Այնուհետև, Մեխակյանը հոգնել է, դադարել հարվածել, և ինքը նրան տարել է լվացարան, քանի որ դեմքը արյունտովել էր։ Նա լվացվել է, ինքը նրան տվել է նոր մայկա, քանի որ նրա մայկան արյունոտվել էր։ Մեխակյանը դուրս է եկել բնակարանից, լիֆտ նստել և հեռացել։ Այնուհետև, ինքը նայել է պատուհանից, տեսել, որ Մեխակյանը նստել է տաքսի, որի մակնիշը և անունը չի հիշում, սակայն նշել է, որ սպիտակ գույնի էր։ Սակայն տաքսու վարորդը դուրս է հանել Մեխակյանին ավտոմեքենայնից։ Մեխակյանն անցել է դեպի շենքի կողմ, այնուհետև բան չի տեսել, քանի որ չի երևացել։ Նախաքննական մարմնի կողմից առաջադրված հարցերին պատասխանել է, որ տանը եղել են ինքը և Կ.Ղորղանյանը, սակայն պատուհանից նայել է միայն ինքը։ Ինքը Մեխակյանի հարվածներից ստացել է վնասվածքներ, մասնավորապես քթից արյուն է եկել, ցավացել է կրծքավանդակը,, իսկ Կ.Ղորղանյանը վնասվածքներ չի ստացել։ Հայտնել է, որ Մեխակյանին հարվածել է միայն ինքը, այսինքն, Մեխակյանի մարմնի վրա առկա վնասվածքները բնականաբար ինքն է պատճառել։ Կարճ ժամանակ անց, մինչև Մեխակյանը վերելակով իջել է և հասել ենքի դիմացը, մի քանի րոպե անց ինքը պատուհանից նրան նկատել է դրսում։ Հստակ չի կարող հայտնել, սակայն իր հիշելով Ղորղանյանը իր հետ պատուհանից չի նայել։ Հայտնել է, որ Ղորղանյանը չի հարվածել Մեխակյանին, այլ փորձել է միջամտել, փորձել է վերջինիս ետ քաշել, որպեսզի իրեն չխեղդի։ Հայտնել է նաև, որ հստակ չի հիշում, թե մինչ Ղորղանյանի` բնակարան գալը, Մեխակյանի մարմնի վրա վնասվածքներ եղել են, թե ոչ, սակայն նշել է, որ Մեխակյանի մարմնի վրա առկա վնասվածքները ինքն է հասցրել։ե 03.10.2014թ. որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս, ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին որ՝ «20.09.2014թ. ժամը 17։30-ի սահմաններում Վ.Մեխակյանն անհիմն վիճաբանել է իր հետ, բռունցքով հարվածել է իր դեմքին, այնուհետև հարձակվել է, բռնել է իր վզից և փորձել է խեղդել։ Ինքը փորձել է պաշտպանվել, ազատել է պարանոցը նրա ձեռքերից և ազատելով, որպեսզի իրեն վնասվածքներ չհասցնի, 2 անգամ բռունցքով հարվածել է նրա դեմքին, որից հետո Մեխակյանն ընկել է և գլուխը հարվածել հյուրասենյակի պատի ներքևի հատվածին։ Այնուհետև, նա ոտքի է կանգնել և նորից հարձակվել իր վրա` նորից հարվածներ հասցնելով իրեն։ Այդ ընթացքում փոխադարձ հարվածներ են հասցրել միմյանց։ Այդ հարվածներից ինքը նույնպես ստացել է վնասվածքներ, սակայն չի կարող ասել, թե իր հարվածներից ընկնելու հետևանքով է ստացել, Նշել է, որ Կ.Ղորղանյանը ոչ մեկի չի հարվածել, նա պարզապես քաշել է Մեխակյանի ոտքից, որ իրեն չխեղդի։ Նշել է, որ առերես հարցաքննության ժամանակ ցուցմուքն տալիս Մեխակյանը ստել էե։ 07.11.2014թ. որպես մեղադրյալ լրացուցիչ հարցաքննվելիս, ամբաստանյալ Հովհաննիսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, և օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, հրաժարվել է ցուցմունք տալուց՝ նախկինում տված ցուցմունքների վերաբերյալ որևէ դիրքորոշում չհայտնելով։ 21.01.2015 որպես մեղադրյալ լրացուցիչ հարցաքննվելիս, Հովհաննիսյանը տվել է նախկինում իր` որպես կասկածյալ և որպես մեղադրյալ տված ցուցմունքներին նույնաբովանդակ ցուցմունք։ 03.10.2014թ. տուժող Վ.Մեխակյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ, կասկածյալ Հովհաննիսյանը հայտնել է, որ՝ «20.09.2014թ. ժամը 17։30-ի սահմաններում, ինքը և իր հետ առերես հարցաքննվող Վ.Մեխակյանը, Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 հասցեում գտնվող 38 բնակարանում միասին զրուցելիս են եղել։ Վ.Մեխակյանն առանց որևէ պատճառի հայհոյել է իրեն։ Հարցրել է նրան, թե ինչ է պատահել, սակայն Վ.Մեխակյանը շարունակել է հայհոյել և հանկարծակի բռունցքով հարվածել է իր դեմքի հատվածին և բռնելով վզից, սկսել է խեղդել։ Կ.Ղորղանյանը փորձել է քաշել Մեխակյանի ոտքերից` փորձելով բաժանել, որպեսզի իրեն չխեղդի։ Ազատվելով Մեխակյանից, ոտքի է կանգնել և նյարդայնացած վիճակում 2 անգամ բռունցքով հարվածել է նրա դեմքի հատվածին։ Իր հարվածից Մեխակյանն ընկել և աջ հոնքը հարվածել է պատի ներքի հատվածին։ Երբ մեխակյանը ոտքի է կանգնել, և ինքը նկատել է, որ նրա դեմքը արյունոտված է։ Դրանից հետո, Վաչագան Մեխակյանը նորից է հարձակվել իր վրա` հարվածելով մարմնի տարբեր հատվածներին և իրենք սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց։ Նշել է, որ այդ ժամանակ բնակարանում գտնվել են ինքը, Վ. Մեխակյանը և Կ.Ղորղանյանը։ Քիչ անց Մեխակյանը հոգնել է, հանդարտվել և ինքը նրան ուղեկցել է լվացարան, որտեղ նա լվացվել է և հեռացել իրենց բնակարանից։ Նշել է, որ Մեխակյանին փոխադարձ կռվի ժամանակ, վնասվածքներ է պատճառել` նրանից պաշտպանվելու համարե։ Նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետո, դրանց վերաբերյալ տրված պարզաբանումներով, ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը պնդել է դատարանում տրված ցուցմունքն այն մասին և հերքելով իր կողմից Վ.Մեխակյանին կրծքավանդակի հատվածներում որևէ հարված հասցնելու փաստը, նշել է, որ իր հարվածներն ուղղված են եղել միմիայն նրա գլխի` դեմքի շրջանին, միմյանց միջև եղել է նաև քաշքշուկ, որի ժամանակ երկուսով մի պահ ընկել են հատակին ու այնտեղ ևս քաշքշել միմյանց։ Պնդել է, որ Մեխակյանն իր վերհոնքային վնասվաքը ստացել է իր հարվածի հետևանքով վայր ընկնելիս այդ հատվածով պատի ստորին մասին համահարվածվելու հետևանքով, իսկ շուրթը եղել է քերծված` պատռված` մինչև բնակարան գալը։ Բացի այդ, ամբաստանյալը հայտնել է, որ որպես կասկածյալ և մեղադրյալ հարցաքննվելիս նախաքննական մարմինը չի ծանոթացրել և հստակորեն իրեն չի պարզաբանել, թե իր գործողությունների արդյունքում տուժող Մեխակյանին հատկապես իր կողմից ինչպիսի բնույթի մարմնական վնասվածքներ են պատճառվել, իսկ այն, որ նշել է, թե ամբողջ մարմնական վնասվածքներն ինքն է պատճառել, ի նկատի է ունեցել այն, որ իրականում ինքը նրան որոշ հարվածներ հասցրել է և հնարավոր է, որ Մեխակյանի մարմնական վնասվածքներն իր կողմից պատճառված լինեն։ Ներկայումս հասկանալով, թե ինչ մեղադրանք է ներկայացված իրեն, դարձյալ պնդում է, որ հարվածներ է հասցրել միայն տուժողի գլխի շրջանեն` դեմքին։ /տես` գ.թ. 79-81, 113-114, 171, 221, 107-108, դատական նիստի արձանագրությունը/ Վկա Կարեն Ղորղանյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի ընկերը։ 2014թ. սեպտեմբեր ամսին` օրը կոնկրետ չի հիշում, ինքը, Հ.Հոհվահննիսյանը և գործով տուժող Վ.Մեխակյանը հանդիպել են «Վերնսիսաժե տոնավաճառի տարածքում, զրուցել միասին, որից հետո ինքը հեռացել է։ Ժամը 15։00-ի սահմաններում իրեն է զանգահարել Հ.Հովհաննիսյանը, և հայտնել, որ Վ.Մեխակյանի հետ գտնվում են իր բնակարանում։ Քիչ անց ինքը նույնպես եկել է տուն, միասին հաց են կերել ու օղի խմել։ Նշել է, որ մինչ իրենց բնակարանում գտնվելը, ևս Վ.Մեխակյանը գտնվել է խմած վիճակում, քթից արյուն է եկել, սակայն որևէ այտուց, կամ կարմրություն նրա վրա չի նկատել։ Երբ նրան հարցրել է, թե ինչու է քթից արյուն գալիս, Մեխակյանը պատասխանել է, որ «հնարավոր է ճնշումից լինիե։ Տեսնելով այդ ամենը, իրենք ասել են Մեխակյանին, որ բավական է, այլևս պետք չէ, որ օղի խմի։ Սակայն Վ.Մեխակյանը, բորբոքվելով, իրենց համար հանկարծակի սկսել է հայհոյել Հ.Հովհաննիսյանին, ավելին, մոտենալով նրան, բռնել է պարանոցից ու փորձել խեղդել նրան։ Ինքը տեսնելով այդ ամենը, փորձել է օգնել և բաժանել նրանց, սակայն Վ.Մեխակյանը շարունակել է հայհոյանքներ հնչեցնել։ Վ.Մեխակյանի ագրեսիվ պահվածքը հանդարտեցնելու նպատակով, Հ.Հովհաննիսյանը 1 անգամ հարվածել է նրա դեմքին։ Որից հետո, քաշքշելով միմյանց, նրանք միասին ընկել են գետնին միայն դիպելով պատի ներքևի հատվածին։ Վկան նշել է, որ այդ հարվածից վնասվել է միայն Վ.Մեխակյանի հոնքի վերևր հատվածը։ Վկա Ղորղանյանը հաստատապես պնդել է, որ ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը, բացի Մեխակյանի դեմքին նրան հանդարտեցնելու նպատակով 1-2 անգամ հարվածելուց, այլ հարվածներ նրան չի հասցրել և այլ մարմնական վնասվածքներ չի պատճառել։ Նշել է, նաև, որ չի տեսել, որ Հովհաննիսյանը հարվածի Վ.Մեխակյանի քթի հատվածին, ավելին, հարվածի նրան ոտքերով կամ այլ առարկաներով։ Հայտնել է նաև, որ երբ եկել է տուն, և տեսել Հ.Հովհաննիսյանին և Վ.Մեխակյանին, նրանց միջև որևէ լարվածություն, վիճաբանություն չի նկատել։ Այդ ամենից հետո, իրենք միասին խնդրել են Վ.Մեխակյանին հեռանալ և ճանապարհել են նրան։ Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա է էական հակասություն, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ` «Վաչոն նստած տեղից մեկ անգամ հարվածեց Հովոյին և ձեռքով բռնեց Հովոյի պարանոցից։ Դրանից հետո Հովոն նստած տեղից վեր կացավ և 2 անգամ ուժեղ հարվածեց Վաչոյի դեմքին, և երկուսով հայտնվեցին հատակին ու Հովոն շարունակում էր հարվածներ հասցնել Վաչոյի մարմնի տարբեր մասերինե։ Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո, վկա Ղորղանյանը պնդել է դատարանում տրված ցուցմունքն այն մասին, որ տեսել է Հ.Հովհաննիսյանի կողմից Վ.Մեխակյանի դեմքին հասցրած մեկ կամ երկու հարվածները, տեսել է նրանց միմյանց քաշքշելուց, այդ թվում նաև` գետնին ընկած վիճակում, սակայն պնդել է, որ Հ.Հովհաննիսյանը Մեխակյանին, բացի իր կողմից վերը նշվածից, որևէ այլ հարված տուժողին չի հասցրել։ /տես` գ.թ. 222-225, դատական նիստի արձանագրությունը/ Տուժող Վ.Մեխակյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ` «Զբաղվում է շինարարությամբ։ 2014թ. սեպտեմբերի 18-ին ստացել է աշխատավարձ, մինչ 2014թ. սեպտեմբերի 20-ը օղի է խմել, սակայն չի հիշում, թե այդ 2 օրվա ընթացքում տուն եկել է, թե ոչ, քանի որ գտնվել է հարբած վիճակում։ 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի «Վերնիսաժե տոնավաճառի տարածքում` դիմացի հատվածում, իրեն անծանոթ անձանց հետ, ովքեր եղել են 5 հոգի, չի հիշում ինչ հարցի շուրջ, վիճաբանել է վերջիններիս հետ։ Որից հետո այդ անձինք իրեն ծեծի են ենթարկել` հարվածներ են հասցրել գլխին, կողերին, մեջքին, դեմքին, և մարմնի այլ հատվածներին։ Ծեծվելուց հետ գնացել է «Վերնիսաժե տոնավաճառի հարևանությամբ` «Գնունիե փողոցում գտնվող ծանոթի` Հովհաննես Հովհաննիսյանի, բնակարան` լվացվելու նպատակով։ Այնտեղ լվացվել է Հ.Հովհաննիսյանի օգնությամբ և լքել բնակարանը։ Նախաքննական մարմնի կողմից առաջադրված հարցերին պատասխանել է, որ բնակարանում մնացել է շուրջ 15 րոպե։ Չի ճանաչում այն անձանց` 5 հոգուն, ոքվեր իրեն ծեծի են ենթարկել։ Քանի որ գտնվել է հարբած վիճակում, չի հիշում, թե բնակարանում, բացի լվացարանից այլ տեղ եղել է, թե ոչ, սակայն նշել է, որ հնարավոր է, որ սենյակում նույնպես գտնվել է։ Չի հիշում նաև, արդյոք բնակարանում այլ անձինք եղել են, թե ոչ, քանի որ տոնավաճառի մոտ իրեն ծեծի ենթարկած անձանց հարվածներից հետո, իր կարծիքով ստացել է ուղեղի ցնցում։ Բացի այդ, չի կարող մտաբերել, թե իրեն որևէ մեկը օգնել է իջնել Հովհաննիսյանի բնակարանից, թե ոչ։ Տուժողը նշել է, որ Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան է գնացել 13։00-ի սահմաններում և այնտեղ շուրջ 15 րոպե մնալուց հետո, իջել և հեռացել է։ Հայտնել է որ դեմքի վրա` քթի և աջ հոնքի հատվածում եղել են վնասվածքներ։ Սակայն պնդել է, որ հստակ հիշում է, որ ինքը ծեծված վիճակում գնացել է Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան` լվացվելու նպատակով, իսկ իր մարմնի վրա առկա վնասվածքները հնարավոր չէ, որ պատճառված լինի Հ.Հովհաննիսյանը, քանի որ արդեն այդ վնասվածքներով է գնացել Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան։ Չի հիշում նաև, արդյոք ինչ-որ մեկն իրեն օգնել է իրեն դուրս գալ Հովհաննիսյանի բնակարանից, թե ոչ։ Սակայն պնդել է, որ Հովհաննիսյանը իր ընկերն է և հնարավոր չէ, որ վնասվածքներ ստացած լինի նաև Հովհաննիսյանի բնակարանում։ Հիշում է նաև, որ դուրս գալով շենքի բակ, իրեն շտապ օգնության մեքենայով տարել են հիվանդանոց, իսկ այդ օրն այլևս չի հանդիպել Հովհաննիսյանի հետ։ Հայտնել է նաև, որ ինքը չի հարվածել Հովհաննես Հովհաննիսյանին։ 11.11.2014թ. տուժող Մեխակյանը իր լրացուցիչ հարցաքննության ժամանակ պնդել է նախկինում իր կողմի տրված ցուցմունքը։ 03.10.2014թ. կասկածյալ Հովհաննիսյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ, տուժող Մեխակյանը հայտնել է, որ «իր հետ առերես հարցաքննվող Հ.Հովհաննիսյանի` հարցաքննության ժամանակ տրված պատասխանը, սուտ է և ինքն այդ օրն արդեն ծեծված վիճակում է եկել Հովհաննիսյանի բնակարան և եկել է լվացվելու նպատակով։ Լվացվել է, որից հետո լքել է բնակարանը։ Նշել է, որ բնակարանում ինքը և Հովհաննիսյանը կռիվ չեն արելե։ /տես` գ.թ.98-99, 174, 107-108, դատական նիստի արձանագրությունը, ամբաստանյալի և տուժողի նախաքննական ցուցմունքները մեջբերվել են բառացի/ Վկա Սուրեն Պետրոսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014թ.-ին, օրը և ամիս չի հիշում, գտնվել է աշխատավայրում` Երևան քաղաքի Վարդանանց 28 հասցեում գտնվող խանութում։ Ժամը 18։00-ի սահմաններում փողոցի կողմից աղմուկ է լսել և դուրս եկել խանութից։ Տեսել է, որ մի տաքսու վարորդ ինչ-որ խմած երիտասարդի թույլ չի տալիս նստել իր ավտոմեքենան, և փորձում է ետևի դռնից դուրս հանել նրան մեքենայի միջից։ Այդ ուղևորը, դեմքի և գլխի հատվածում վնասվածքներով, մոտեցել և մտել է իր խանութ։ Այդ պահին խանությում գտնվող անձինք, տեսնելով նրան, վախեցել են, ուստի հրելով նրան, դուրս է հանել խանութից և տեսնելով, որ նա չի կարողանում ոտքի վրա կանգնել, ընկնում է, նստեցրել է աթոռին, ջուր տվել։ Տեսնելով, որ այդ անձի ինքնազգացողությունը վատ է, զանգահահարել է շտապօգնություն և ոստիկանություն։ Վկան հայտնել է, որ այդ ամբողջ ժամանակահատվածում ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանին այդտեղ չի տեսել։ Հայտնել է նաև, որ իր խանութ եկած, մարմնական վնասվածքներ ունեցող երիտասարդը միջահասակ էր, մոտ 30-35 տարեկան, այդ պահին գտնվել է հարբած վիճակում։ Հայտնել է, որ ամբաստանյալ Հովհաննիսյանին ճանաչում է որպես Վարդանանց 22 շենքի բնակիչ։ /տես` դատական նիստի արձանագրությունը/ Դատարանում հարցաքննված դատաբժիշկ-փորձագետ Արտակ Դարբինյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ԱՆ Հանրապետական դատական բժշկության գիտագործնական կենտրոնում` որպես դատաբժշկական փորձագետ։ Հիշում է իր կողմից սույն գործով տրված փորձագիտական եզրակացությունն ու ամբողջությամբ պնդում այն։ Փորձագետը դատարանում նշել է, որ նախաքննական մարմնի որոշմամբ նշանակված դատաբժշկական փորձաքննության որոշման համաձան այնցկացված համապատասխան փորձաքննության ժամանակ իր հետ ունեցած անձնական զրույցի սույն գործով տուժող Վաչագան Մեխակյանը հայտնել է, որ 20.09.2014թ. ժամը 13.00-ի սահմաններում «Գնունու Վերնիսաժիե տարածքում եղել է վիճաբանություն, որի ժամանակ չի հիշում երբ և ինչպես, ստացել է մարմնական վնասվածք։ Ծանոթանալով հիվանդության պատմանգրին, այնտեղից տեսել է, որ հիվանդանոց ընդունվելու ժամանակ հիվանդը եղել է ոչ ադեկվատ վիճակում, գրգռված, բերանից ալկոհոլի հետ է եկել, գլխին եղել են վերքեր։ Ապա, կատարել է անձնական զննություն և համաձայն օբյեկտիվ ուսումնաիսրության տվյալների` կրծքավանդակի ձախ կեսին` միջին անութային գծով դրված է եղել ասեպտիկ վիրակապ, որը չեն քանդել, քանի որ կպնելիս է եղել ստորադիր հյուսվածքների հետ։ Կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսին հետին անութայնի գծով առկա է եղել նաև արյունազեղում, գլխի աջ ճակատակողմնային հատվածում` սալջարդ վերք, գլխի ձախ գագաթային շրջանում` կոպիտ գորշագույնի կեղևով պատված վերք, ստորին շրթունքի կեսին` նուրբ գորշագույն կեղևով պատված քերծվածք, քթի մեջքի շրջանում` կոպիտ գորշագույն կեղևով պատված վերք, ձախ ստորին կոպին` կապտավուն գույնի արյունազեղում։ Փորձագետը նշել է, որ եզրկակացությամբ` յուրաքանչյուր ստացված վնասվածք առանձնացվել է։ Մանավորապես, կրծքավանդակի վնասվածքը /առկա է եղել պնևմաթորաքս/ դասվել է առողջությանը ծանր վնասի հատկանիշներ ունեցող մարմնական վնասվածքների շարքին, գանգուղեղային վնասվածքը, քթոսկրի կոտրվածքը, աջ ճակատակողմնային շրջանի և գլխի ձախ շրջանի վերքերը պատճառվել են բութ առարկայի միջոցով նշված ժամանակահատվածում, որոնք դասվել են թեթև մարմնական վնասվածքների շարքին, իսկ քթի մեջքի սալջարդ վերքը, ստորին շրթունքի քերծվածքը և ստորին կոպի արյունազեղումը առողջությանը թեթև մարմնական վնասվածքի հատկանիշներ չեն պարունակել։ Փորձագետ Դարբինյանը նշել է, որ վնասվածքներն առաջացել են բութ առարկայի ներգործությամբ, հնարավոր է նշված ժամանակում։ Միաժամանակ հայտնել է, որ գլխի գագաթյանին շրջանին առկա սալջարդ վերքը հնարավոր չէր, որ առաջանար վայր ընկնելուց։ Բացի այդ, բոլոր ստացված մարմնական վնասվածքներն իրենց համակցությամբ նույնպես հնարավոր չէ, որ առաջանային վայր ընկնելու հետևանքով, քանի որ տեղակայված են եղել մարմնի տարբեր հատվածներում, իսկ որպես առանձին միավոր` գլխի շրջանի վերքերը շատ քիչ հավանականությամբ, բայց ընդհանրապես կարող են առաջանալ այդ պայմաններում։ Միաժամանակ համոզված է, որ գլխի շրջանում առաջացած վերքերը տարբեր հարվածների հետևանք են։ Ինչ վերաբերվում է հարթ հատակին ընկնելու հետևանքով կողոսկրերի նման կոտրվածք ստանալուն, ապա բացառում է նմանատիպ պայմաններում և իրավիճակում այնպիսի վնասվածքների առաջացումը, ինչպիսիք են կրծքավանդակի ձախ կեսի արյունազեղումը և ձախակողմյա պնևմաթորաքսը, քանի որ նման վնասվածք պատճառելու համար հատակին պատադիր պետք է առկա լիներ արտացցված որևէ մաս, ինչն էլ իր հերթին մարմնի վրա կթողեր համապատասխան հետք` ինչն իր կողմից չի հայտնաբերվել։ Փորձագետ Դարբինյանը նշել է նաև, որ տուժողի գլխի վրա առկա վնասվածքների և վերքերի պարագայում և խմած վիճակում մարդը կարող է հանգիստ տեղաշարժվել։ Ինչ վերաբերվում է կողերի կոտրվածքին, ապա այն այնպիսի վնասվածք է, որի առկայության պայմաններում անձը կարող է հանգիստ չնչել, իսկ կրծքավանդակի պնևմաթորաքսը, որով կարող է դժվարանալ շնչառությունը, անձը դարձյալ` որոշակի ցավերով կամ դժվարությամբ, սակայն դարձյալ կարող է տեղաշարժվել, նույնիսկ մի քանի ժամ։ Միաժամանակ, փորձագետը նշել է, որ պետքի հաշվի առնել նաև այն կարևոր հանգամանքը, որ Վ.Մեխակյանը մարմնական վնասվածքները ստանալիս եղել է խմած վիճակում, որը մեղմել է իրավիճակը` անզգայացնելով ցավը։ Նման պայմաններում մարդը ոչ զգայուն է դառնում ցավի նկատմամաբ և այն ընկալում ավելի մեղմ։ Նման իրավիճակում հնարավոր կլիներ կատարել ակտիվ գործողություններ` ամկախ ժամանակահատվածից։ Դատաքննությամբ հրապարակվել և հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները. Մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանի մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ «վերջինս դեպքի վայրում հանգամանորեն նկարագրել է Վ.Մեխակյանին ծեծի ենթարկելու և նրան մարմնական վնասվածք պատճառելու մանրամասները։ Բացի այդ, Հովհաննիսյանը, մատնացույց անելով հյուրասենյակի մուտքի աջ պատի ներքևի հատվածում գտնվող շրիշակը, նշել է, որ իր հարվածի հետևանքով Մեխակյանն ընկել է և գլխով հարվածել դրան, հարվածից Մեխակյանի աջ հոնքի վերևի հատվածը պատռվել է և արնահոսել, որից հետո Հովհաննիսյանը, մատնացույց անելով մուտքի դռնից ձախ գտնվող լվացարանը, հայտնել, որ Վ.Մեխակյանին ուղեկցել է այնտեղ և օգնել լվացվելե։ /տես` գ.թ.94-95, դատական նիստի արձանագրությունը/ Դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ «Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցի 22 շենքի թիվ 38 բնակարանում կատարված զննության ընթացքում հայտնաբերվել և 3 բամբակյա խծուծների վրա վերցվել են արնանման հետքերե։ /տես` գ.թ. 21-22, դատական նիստի արձանագրությունը/ Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1621/հ եզրակացությունը, համաձայն որի` «Վաչագան Մեխակյանի ստացած մարմնական վնասվածքները, կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի, քթի, մեջքի շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևով պատճառվել են բութ առարկաների ներգործության հետևանքով, հնարավոր է նշված ժամանակին և հանգամանքներում, որոնք միասին վերցված պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ առանձին վերցված՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի, բայց ոչ ավելի 21 օրից, քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղումը առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակումե։ /տես` գ.թ. 144-145, դատական նիստի արձանագրությունը/ Դատակենսաբանական փորձաքննության 06.11.2014թ.-ի թիվ 430 եզրակացությունը, համաձայն որի` «Վաչագան Մեխակյանից վերցված արյան նմուշն ըստ արյան АВО իզոշճաբանական համակարգի պատկանում է ուղեկցող Н հակածնով արյան А խմբին։ Վ.Մեխակյանի մայկայի, անդրավարտիքի և դեպքի վայրի զննության ընթացքում թվով 3 բամբակե խծուծներով վերցված կասկածելի արնանման հետքերում հաստատվել է մարդկային ծագման արյան առկայություն, որն ըստ արյան АВО իզոշճաբանական համակարգի, պատկանում է ուղեկցող Н հակածնով արյան А խումբ ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում հնարավոր էր առաջանար նաև Վ.Մեխակյանիցե։ /տես` գ.թ. 160-163, դատական նիստի արձանագրությունը/ 27.09.2014թ. «Էրերունիե բժշկական կենտրոնից առգրավված և իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ դեպքի ժամանակահատվածում Վաչագան Մեխակյանի հագին եղած հագուստները։ /տես` գ.թ. 43-44, 228, դատական նիստի արձանագրությունը/ Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել է նաև Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին 03.10.2014թ.-ի որոշումը, 03.10.2014թ. կասկածյալ Հ.Հովհաննիսյանի և տուժող Վ.Մեխակյանի առերես հարցաքննության արձանագրությունը, Հովհաննես Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը, Հ.Հովհաննիսյանի` որպես մեղադրյալ տրված հարցաքննությունները։ /տես` գ.թ. 107-109, 110 դատական նիստի արձանագրությունը/ 3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները Հովհաննես Հովհաննիսյանին նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ` ««2014թ. սեպտեմբերի 20-ին՝ ժամը 12։00-ի սահմաններում, մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանը Կ.Ղորղանյանի հետ գնացել են Խանջյան փողոցում գործող «Վերնիսաժե տոնավաճառ, որտեղ, պայմանավորվածության համաձայն հանդիպել են Վաչագան Մեխակյանին։ Տոնավաճառին հարակից ճաշարանում վերջիններս հաց են կերել և ոգելից խմիչք գործածել, որից հետո Կ.Ղորղանյանը հեռացել է, իսկ մեղադրյալ Հովհաննիսյանը և Վ.Մեխակյանը գնացել են Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 շենքի քիվ 38 բնակարան, որտեղ շարունակել են կերուխումը։ Ժամը 15։00-ի սահմաններում վերջիններիս է միացել Կ. Ղորղանյանը։ Նույն օրը, ժամը 17։30-ի սահմաններում հիշյալ բնակարանում տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ Վ.Մեխակյանը, գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ, հայհոյել է մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանին, ինչից վերջինս վրդովվել է և պարզաբանում պահանջել։ Այս կապակցությամբ Վ.Մեխակյանի և մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանի միջև վիճաբանություն է առաջացել, որի ընթացքում վերջինս ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Վ.Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին և դիտավորությամբ նրա առողջությանը պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևերովեե։ Դատարանը վերը շարադրված ապացույցների համակարգային վերլուծության արդյունքում, յուրաքանչյուր ապացույց մյուս ապացույցների հետ համադրելու և գնահատելու և ապացույցների ամբողջության զանգվածը գործի փաստական հանգամանքների հետ համատեղ դիտարկելու միջոցով ապացուցված և հաստատված չհամարեց Հովհաննես Հովհաննիսյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը, մասնավորապես այն, որ նա, ինչպես ներկայացված է մեղադրանքի վերջին որոշմամբ` /…/ 2014 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելով Վ.Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին` դիտավորությամբ նրա առողջությանը պատճառել է կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսի /.../ ձևով։ Դատարանը գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության պայմաններում եկավ այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհասննիսյանի նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով և պատճառաբանութամբ։ Ինչպես հաստատվեց գործի քննությամբ, մեղադրյալ Հ.Հովհաննիսյանը նախաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ «Վաչագան Մեխակյանին ճանաչում է շուրջ 4 տարի։ 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին իրեն է զանգահարել Վ.Մեխակյանը և հայտնել, որ ցանկանում է հանդիպել։ Նույն օրը, ժամը 12։00-ի սահմաններում ինքը և իր ընկեր Կարեն Ղորղանյանը գնացել են «Վերնիսաժե տենավաճառ, որտեղ պետք է հանդիպեին Վ.Մեխակյանին։ Հանդիպելով միմյանց, մոտակա ճաշարանում որոշել են մի կտոր հաց ուտել։ Այնուհետև, Կ.Ղորղանյանը հեռացել է, իսկ ինքը և Վ.Մեխակյանը շարունակել են հաց ուտել և օղի խմել։ Ապա, իր առաջարկով Վ.Մեխակյանի հետ գնացել են Վարդանանց 22 հասցեում գտնվող իր բնակարան, որտեղ շարունակել են հաց ուտել և խմել։ Քիչ անց եկել է նաև Կ.Ղորղանյանը։ Ժամը 17։30-ի սահմաններում Վ.Մեխակյանը, առանց պատճառի, սկսել է հայհոյել իրեն, ապա բռունցքով հարվածել է դեմքի հատվածին, և բռնելով պարանոցից, փորձել է խեղդել։ Այդ ժամանակ Կ.Ղորղանյանը փորձել է օգնել, բաժանել իրենց։ Ինքը, ոտքի կանգնելով, նյարդայնացած վիճակում 2 անգամ բռունցքով հարվածել է Մեխակյանի դեմքին, վերջինս հարվածից ընկել է, իսկ աջ հոնքի հատվածը կպել է պատին, որի հետևանքով պատռվել և արյուն է եկել։ Մեխակյանը նորից է հարձակվել իր վրա, և իրենք սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց։ Այդ ընթացքում, քաշքշել են միմյանց, ընկել են հատակին և շարունակել քաշքշել։ Որից հետո, Մեխակյանը հանդարտվել է, հոգնել, ինքը նրան տարել է լվացարան, օգնել է, որպեսզի լվացվի, տվել է հագուստ /մայկա/, որից հետո Մեխակյանը հեռացել է բնակարանիցե։ Գործի դատական քննության ժամանակ, ամբաստանյալը տալով գրեթե նախաքննականին նույնաբովանդակ ցուցմունքներ, ի տարբերություն նախկինում տրված ցուցմունքների` հայտնել է, որ իրականում, բացի տուժող Մեխակյանի գլխի շրջանին, մասնավորապես, դեմքին հասցված բռունցքի երկու հարվածների, ինքը նրա մարմնի այլ մասերին չի հարվածել։ Ընդունում է, որ միմյանց քաշքշելու հետևանքով ընկել են գետնին, որտեղ շարունակել են քաշքշել իրար, մինչև Կ.Ղորղանյանի միջամտությունը, սակայն տուժողի կողերին ինքը որևէ հարված չի հասցրել։ Դատարանը, վերլուծելով և ապացույցների ընդհանուր համադրության մեջ գնահատելով ամբաստանյալի ցուցմունքները, դրանցից առավել արժանահավատ և փաստարկված է համարում դատաքննականը, քանի որ այն հաստատվեց նաև գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված այլ ապացույցներով։ Մասնավորապես վկա Կարեն Ղորղանյանի ինչպես դատարանում այնպես էլ նախաքննությամբ տրված ցուցմունքներով. համաձայն որոնց` «2014թ. սեպտեմբերի 20-ին Հ.Հովհաննիսյանի հետ գնացել են «Վերնիսաժե տոնավաճառ, որտեղ հանդիպել են տուժող Վ.Մեխակյանին։ Նույն օրը ժամը 15։00-ի սահմաններում գնացել է տուն, որտեղ արդեն իսկ գտնվել են Հ.Հովհաննիսյանը և Վ.Մեխակյանը։ Նկատել է, որ Վ.Մեխակյանի քթից արյուն է հոսում և նա գտնվում է ալկոհոլի ազդեության տակ։ Ժամը 17։30-ի սահմաններում Վ.Մեխակյանն առանց որևէ պատճառի սկսել է հայհոյել Հ.Հովհաննիսյանին, ապա բռունցքով հարվածել է նրա դեմքին, կրծքավանդակին, երկու ձեռքով բռնել է պարանոցից և սկսել է խեղդել նրան։ Ինքը փորձել է հարթել իրավիճակը։ Հ. Հովհաննիսյանը, նյարդայնացած 2 անգամ հարվածել է Մեխակյանի դեմքին, որից վերջինս ընկել է, իսկ քիչ անց հանդարատեցնելով նրանց, բարձրացել, լվացացրել և ճանապարհել են նրան։ Նշել է նաև, որ Մեխակյանն իրեն առհասարակ չի հարվածելե։ Այլ խոսքով, դատարանը համադրելով վերը նշված ապացույցները, արձանագրում է, փաստ, իրողություն, որ 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին Վարդանանց 22 հասցեում գտնվող Կ.Ղորղանյանին պատկանող բնակարանում ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Մեխակյանի դեմքին, որպիսի հանգամանքը հաստատվում է նախ` ամբաստանյալ Հովհաննիսյանի ապա նաև վկա Ղորղանյանի` ինչպես դատաքննության, այնպես էլ նախաքննության ժամանակ որպես վկա տրված ցուցմունքներով։ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փաստը չի հերքվում նաև ամբաստանյալի նախաքննական և ոչ մի ցուցմունքով։ Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալն իր որևէ ցուցմունքում չի նշել, որ ինչպես կանգնած վիճակում, այնպես էլ գետնին ընկնելուց հետո, ինքը հարվածներ է հասցրել տուժողի կրծքավանդակի կամ կողային հատվածներին, վերջինս ընդամենը նշել է, որ «տեղից ոտքի կանգնելով, նյարդայնացած վիճակում 2 անգամ բռունցքով հարվածել եմ Մեխակյանի դեմքինե։ Մինչդեռ նախաքննական մարմինը, մեղադրանք առաջադրելով ամբաստանյալին, ձեռնամուխ չի եղել պարզելու և դետալացնելու, թե ամբաստանյալը տուժողի մարմնի տարբեր մասեր ասելիս հատկապես որ հատվածներն է նկատի ունեցել, ինչ դիրքով է կանգնած եղել ինքը, ինչ դիրքով տուժողը, ինչպես են իրենք միասին վայր ընկել հատականին, մարմնի հատկապես որ մասով և եթե ընկած վիճակում ևս հասցրել է այլ հարվածներ, ապա մարմնի որ մասերին։ Ավելին, հետազոտելով տուժող Վ.Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքները, դատարանն արձանագրում, որ դրանով տուժողի կողմից առաջ է քաշված իր մարմնական վնասվածքները ստանալու միամգամայն այլ իրավիճակ։ Մասնավորապես, ըստ իր նախաքննական ցուցմունքի տուժողը հայտնել է, որ` «2014թ. սեպտեմբերի 20-ին «Վերնիսաժե տոնավաճառի դիմացի հատվածում, չի հիշում ինչ հարցի շուրջ, վիճաբանել է ինչ-որ իրեն անծանոթ անձանց հետ, որոնքեղել են թվով 5 հոգի։ Վիճաբանության արդյունքում նշված անձինք իրեն ծեծի են ենթարկել, հարվածել գլխին, կողերին, մեջքին, դեմքին, և մարմնի այլ հատվածներին։ Ծեծված վիճակում գնացել է Վարդանանց /տուժողի վառերով` Գնունի/ փողոց, ծանոթի` Հ.Հովհաննիսյանի, բնակարան` լվացվելու։ Այնտեղ մնացել է շուրջ 15 րոպե և լվացվելուց հետո լքել է բնակարանը։ Հայտնել է, որ գտնվել է հարբած վիճակում, որի պատճառով չի հիշում, թե բնակարանում այլ անձինք եղել են թե ոչ, քանի որ հարվածից հետո ստացել է ուղեղի ցնցում։ Չի հիշում նաև, թե իրեն որևէ մեկը օգնել է իջնել Հովհաննիսյանի բնակարանից, թե ոչ։ Միաժամանակ, տուժողը հայտնել է, որ Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան է գնացել ժամը 13։00-ի սահմաններում։ Դուրս գալով շենքի բակ, իրեն շտապօգնության մեքենայով տարել են հիվանդանոցե։ Կտրականապես հերքելով ամբաստանյալի կողմից ծեծի ենթարկվելու փաստը, տուժողն ի սկզբանե, նախաքննության ամբողջ ընթացքում, այդ թվում նաև ամբաստանյալին առերես պնդել է, որ 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին «Վերնիսաժե տոնավաճառի մոտ անծանոթ անձինք ծեծի են ենթարկել իրեն` պատճառելով մարմնական տարբեր վնասվածքներ` մարմնի տարբեր հատվածներում` մանրամասն նկարագրելով, թե հատկապես իր մարմնի որ հատվածներին են հարվածել այդ անձինք։ Այսինքն, տուժողը եբևէ իր ցուցմունքում չի հայտնել որևէ փաստ, այն մասին, որ այդ մարմնական վնասվածքներն իրեն պատճառել է Հ.Հովհաննիսյանը։ Հակառակը, պնդել է, որ մինչ Վարդանանց 22 շենք գնալը, այն է մինչ 15։00-ն, տվյալ վնասվածքներն իրեն արդեն իսկ պատճառված են եղել իրեն ծեծի ենթարկած, վերը նշված հինգ անձանց կողմից։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ ի տարբերություն ամբաստանյալ Հովհաննիսյանի ցուցմունքների, որտեղ վերջինս տուժողին մարմնական վնասվածքներ պատճառելու առումով տվել է խիստ ընդհանրական, չկոնկրետացված, ցուցմունքներ, տուժող Մեխակյանն ի սկզբանե հստակ նկարագրել է, թե իրեն ծեծի ենթարկած անձանց գործողությունների արդյունքում իր մարմնի որ մասերն են վնասվել, ինչը հետագայում հաստատվել է նաև դատաբժշկական փորձաքննության եղրակացությամբ։ Այլ խոսքով, տուժողը հայտնել է տեղեկություններ մինչև դատաբժիշկ փորձագետի կողմից տրված եզրակացությունը ստանալը, ինչը նույնպես պետք է նախաքննական մարմնին բերեր այն եզրահանգման, որ առավել արժանահավատ են ու փաստարկված տուժողի ցուցմունքները, որտեղ վերջինս հերքելով Հ.Հովհաննիսյանի կողմից ծեծի ենթարկվելու փաստը, նշել է, որ վնասվածքները հասցրել է ոչ թե ամբաստանյալ Հովհաննիսյնը, այլ իրեն անծանոթ հինգ անձինք և ոչ թե Ղորղանյանի բնակարանում, այլ մինչև այնտեղ գնալը` տոնավաճառի հարակից հատվածում։ Ասվածին պետք է հավելել, որ դատարանում հարցաքննված փորձագետ Ա.Դարբինյանը պնդել է, որ փորձաքննվող Վ.Մեխակյանն իր հետ ունեցած անձնական զրույցում հայտնել է, որ 20.09.2014թ. ժամը 13։00-ի սահմաններում «Գնունու Վերնիսաժի տարածքում եղել է վիճաբանություն, որի ժամանակ չի հիշում երբ և ինչպես, ստացել է վնասվածք։ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի ելքով որևէ կերպ չշահագրգռված փորձագետն իր եզրակացության մեջ արձանագրել է մի փաստ, ինչը մշտապես, իր բոլոր ցուցմունքներում հայտնել է նույն ինքը, տուժողը։ Բացի այդ, դատարանը որպես արժանահավատ ապացույց է դիտում նաև փորձագետի դատարանում տված ցուցմունքը, համաձայն որի` Վ.Մեխակյանին պատճառվել են տարբեր մարմնական վնասվածքներ` մարմնի տարբեր հատվածներում։ Այդ մարմնական վնասվածքները եղել են տարբեր խմբերի և բնույթի` թեթև և ծանր։ Փորձագետը դատարանում հաստատապես նշել է, որ վնասվածքները` գլխի գագաթյանին շրջանի սալջարդ վերքը, կողոսկրերի կոտրվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի արյունազեղումը և ձախակողմյա պնևմաթորաքսը չէին կարող առաջանալ հավասար, հարթ մակերեևույթին ընկնելու հետևանքով, ինչպիսին է բնակարանի հատակը։ Նախ այն պատճառով, որ այդպիսի վնասվածքներ կարող էին պատճառվել միայն արտացցված մակերես ունեցող առարկաներից, կամ բութ առարկաների ներգործության միջոցով։ Բացի այդ, ըստ փորձագետի` վնասվածքներն իրենց ամբողջ համադրությամբ, եղել են մարմնի տարբեր հատվածներում, տարբեր մասերում, ուստի նկարագրված պայմաններում և առավել ևս հարթ հատակին ընկնելու հետևանքով նման վնասվածքներ չէին կարող կարող առաջանալ։ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի նախաքննությամբ և դատական քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույներ, որոնցով կարելի է հաստատված համարել, որ Հ. Հովհաննիսյանը հարվածել է նաև տուժող Մեխակյանի կողերի կամ կրծքավանդակի հատվածներին, բացի այդ` դատարանը փաստում է, որ քաշքշելու արդյունքում նրանք ընկել են հարթ հատակին, այլ ոչ թե արտացցված մակերես ունեցող ինչ-որ տեղ։ Այլ խոսքով, դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ Մեխակյանի մարմնի տարբեր հատվածներում առկա մարմնական վնասվածքները չէին կարող առաջանալ միմյանց քաշքշելու, ինչպես նաև այդ կերպ հավասար հատակին ընկնելու արդյունքում։ Այսպիսով, դատարանն ընդունում է և չի բացառում, որ տուժող Մեխակյանը Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան է գնացել արդեն իսկ ծեծված վիճակում` մարմնական վնասվածքներով, իսկ այնտեղ գնալու նպատակը հանդիսացել է լվացվելը։ Ավելին, դատարանը փաստում է, որ վարույթն իրականացնող նախաքննական մարմինն ու օպերատիվ հետախուզական ծառայությունները չեն ձեռնարկել որևէ ողջամիտ և արդյունավետ միջոց` տուժողի կողմից տոնավաճառի մոտակայքում ինչ-որ անձանց կողմից ծեծի ենթարկվելու փաստը հերքելու, այդպիսի հնարավոր անձինք հայտնաբերելու, այդ առումով հարցումներ կատարելու ուղղությամբ, որի արդյունքում միայն հնարավոր և փաստարկված կլիներ տուժողի ցումունքը անարժանահավատ դիտելը։ Ըստ էության, նախաքննական մարմինն ու մեղադրանքը պաշտպանող դատախազը` ամբաստանյալ Հովհաննիսյանին դիտարկելով որպես տուժող Մեխակյանին ծանր մարմնական վնասվածք հասցնողի, դրա հիմքում դրել ու անժխտելի փաստ են համարել այն, որ ամբաստանյալն իր ցուցմունքներում հայտնել է, որ Մեխակյանի հետ արդեն ժամը 15.00-ից գտնվել են Ղորղանյանի բնակարանում, իսկ վեճն իր ու տուժողի միջև ծագել է17.30-ից հետո։ Հետևաբար, ծեծի ենթարկվելուց և Ղորղանյանի բնակարանից իջնելուց հետո, տուժողը ժամը 18-ի սահմաններում հայտնվել է բակում, իսկ հետագայում վկա Սուրեն Պետրոսյանի կողմից կանչված շտապօգնության մեքենայով տեղափոխվել է հիվանդանոց ու այնտեղ ընդունվել ժամը 19։20-ին։ Նման կերպ մեղադրանքի մարմինները ցանկացել են հերքել տուժողի այն ցուցմունքը, թե ինքը Ղորղանյանի բնակարան է եկել ծեծված վիճակում և ժամը 13.00-ին։ Ավելին, մեղադրանքի կողմը փորձ է արել հիմնավորել, որ այդ աստիճան ծեծված մարդը չէր կարող իքնուրույն շարժվել, գալ Ղորղանյանի բնակարան, այնտեղ մնալ շուրջ հինգ ժամ, կատարել ակտիվ գործողություններ, ավելին, հարվածներ հասցնել ամբաստանյալին ու փորձել խեղդել նրան։ Հետևաբար և նա պետք է ծեծի ենթարկված լիներ Ղորղանյանի բնակարանում, ամբաստանյալի կողմից, իսկ դրանից քիչ անց տեղափոխվեր հիվանդանոց։ Սակայն, ինչպես նշվեց վերևում, դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության և դատաբժիշկ փորձագետի հարցաքննությամբ հիմնավորվեց, որ` նախ ա/ նկարագրված պայմաններում դեմքի ու գլխի շրջաններին հասցված մարմնական վնասվածքները չէին կարող տուժողին պատճառված ծանր մարմնական վնասվածքի պատճառ հանդիսանալ։ Նույնպիսի մարմնական վնասվածքի առիթ չէր կարող լինել նաև հարթ հատակին սեփական մարմնի բարձրությունից ընկնելն ու միմյանց քաշքշելը, բ/ տուժող Մեխակյանը, նույնիսկ իր նշած ժամանակահատվածում, մինչև ժամը 13.00-ն, տոնավաճառին հարակից տարածքում այլ անձանց կողմից ծեծի ենթարկվելուց հետո կարող էր տեղաշարժվել, կատարել ակտիվ գործողություններ` առանց ժամանակային սահմանափակումների, հաշվի առնելով, որ եղել է բավականաչափ ալկոհոլ օգտագործած, հետևաբար և զգացողությունը ցավի նկատմամբ` ցավն ընկալելու առումով, բթացած վիճակում։ Իսկ տուժող Մեխակյանի ալկոհոլ օգտագործած լինելու մասին փաստը հաստատվում է ինչպես իր` այնպես էլ գործով անցնող բոլոր անձանց` ամբաստանյալի, վկաներ Ղորղանյանի, Ս.Պետրոսյանի ցուցմունքներով, տուժող Մեխակյանի հիվանդության պատմագրով։ Ասվածից հետևում է, որ քրեական գործի դատական քննության ընթացքում, քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ հետազոտված ապացույցների ամբողջությունը դատարանին չբերեցին այն համոզման, որ գործով հավաքված և ուսումնասիրված ապացույցները կարող են բավարար հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալի նկատմամբ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու տեսանկյունից։ Դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ նաև ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի իրավաչափությանը և այդ մեղադրանքի շուրջ նրա կողմից տրված ցուցմունքների` որպես ապացույց օգտագործելու թույլատրելիությանը։ Այսպես. Գործով առկա դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1621/հ եզրակացությամբ ամրագրված է` ««/…/ Որոշելու համար «1.Վ.Մեխակյանի մարմնի վրա մարմնական վնասվածքներ կան, թե-ոչ, եթե այո, ապա անհրաժեշտ Է որոշել դրանց բնույթը, տեղակայումը, առաջացման մեխանիզմը, վաղեմությունը, յուրաքանչյուրի ծանրության աստիճանը /ինչպես առանձին - առնձին, այնպես Էլ ամբողջությամբ/։ 2.Եթե կան մարմնական վնասվածքներ, ապա ինչ հանգամանքներում դրանք կարող Էին աոաջանալ։ Գործի հանգմանքները-Ինչպես երևում Է որոշումից` «2014թ. սեպտեմբերի 20-ին, ժամը 19։20-ին «Էրեբունիե ԲԿ-ից ոստիկանության Մարաշի բաժանմունք ահազանգ Է ստացվել այն մասին, որ շտապօգնության 05 խումբը Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 հասցեի դիմացից պոլիտրավմա ախտորոշմամբ բուժօգնության Է տեղափոխել Վաչագան Մեխակյանին։ Ըստ Վաչագան Մեխակյանի բանավոր հայտարարության իրեն ծեծել են եթարկել։ Վ.Մեխակյանն ի վիճակի չի եղել բացատրություն տալու, առկա Է համապատասխան տեղեկանք։ Վ-Մեխակյանը ստացիոնար բուժօգնություն Է ստանում «Էրեբունե ԲԿ-ի վերակենդացման բաժանմունքում։։ Ըստ փոձաքննվողի խոսքերի-20.09.14թ. ժամը 13-ի սահմաններում Գնունու վերնիսաժի տարածքում եղել է վիճաբանություն, որի ժամանակ չի հիշում երբ և ինչպես ստացել Է վնասվածք։ Գանգատներ -գանգատներ չի ներկայացնում։ Բժշկական փաստաթղթերի տվյալների -Ինչպես երևում է «Էրեբունիե, ԲԿ-ի թիվ 026918/2160 հիվանդության պատմագրից` «Ընդունվել է 20.09.14թ. ժամը 19.40-ին, վերակենդացման բաժանմունք, շտապօգնության ուղեգրով` պոլիտրավմա ախտորոշմամբ։ Հիվшնդը ոչ ադեկվատ է, գրգռված, հարցերին պատասխանում է ոչ ըստ էության, գալիս է ալկոհոլի հոտ, գլխին առկա են վերքեր։ Մաշկը և տեսանելի լորձաթաղանթները գունատ։ Սրտի տոները մաքուր, ԶՃ-130/100, պուլսը-90զ/ր։ Որովայնը փափուկ անցավ։ Տեղային-կրծքավանդակի ձախ կեսը քիչ հետ է մնում շնչառական ակտից։ Առակուլտատի աջից լսվում է շնչառությունը մինչև պերիֆերիա, ձախից խիստ թուլացած է։ Պերկուտոր` աջից պարզ թոքային հնչյուն, ձախից տուփային հնչյուն։ Պալպատոր առկա է ցավոտություն կրծքավանդակի ձախ կեսում։ Ախտորոշում- համակցված տրավմա։ Կրծքավանդակի բութ տրավմա։ Կողերի կոտրվածքներ ձախից։ Ձախակողմյա լարված պնևմոթորաքս։ ԳՈԻՎ։ Գլխուղեղի ցնցում /հարցականով/։ Գլխի բազմակի վերքեր։ Նյարդավիրաբույժի զննում-ընդհանուր վիճակը ծանր է, շնչառությունը ինքնուրույն։ Նյարդաբանական ստատուս-զրգռված է, հարցերին պատասխանում է, բբերը` կլոր, իրար հավասար, լույսային ռեակցիան պահպանված։ Տեղային-աջից հոնքին, ճակատային շրջանում, գագաթային շրջանում սալջարդ-պատռած վերքեր, զույգ ակնակպիճների այտուցվածություն, կապտուկ, քթի մեջքային մակերեսի այտուց, պատռված վերք։ Կատարվել է 4Ա4Մ, հանգուցակարում։ Կատարվել է ԿՏ հետազոտություն, ախտորոշում-ԳՈԻՎ։ Քթոսկրերի կոտրվածք։ Գլխուղեղի սալջարդ /հարցականով/։ Հիվանդի մոտ ցուցված է ձախ պլևրալ խոռոչի դրենավորում։ 20.09.2014թ. տեղային անզգայացման տակ կատարվել է վիրահատություն-ձախ պլևրալ խոռոչի դրենավորում։ Հիվանդի մոտ առկա է ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքս, որի կապակցությամբ ցուցված է ձախ պլևրալ խոռոչի դրենավորում, տեղային անզգայացման ձախից առաջային անութային գծով 3-4րդ միջկողում կատարվեց պլևրալ խոռոչի պունկցիա, ստացվեց ազատ օդ, անընդհատ բնույթի։ Նույն տեղում կատարվեց մոտ 1 սմ երկարությամբ մաշկային կտրվածք և կատարվեց պլևրալ խոռոչի դրենավորում։ Դրենաժը ֆիքսվեց և միացվեց Բյուլաու համակարգին, դրենաժից արտահոսեց օդ` ճնշման տակ։ Դրենաժը գործում է, առկա է օդի արտահոսք հազի ժամանակ։ Միջամտության ընթացքում հեմոդինամիկայի բացասական շեղումներ չեն դիտվել։ 29.09.14թ-ին հիվանդը առանց տեղեկացնելու բուժ-անձնակազմին, լքել է բաժանմունքը, ինչի կապակցությամբ դուրս է գրվում ռեժիմի խախտումով։ Կլինիկական ախտորոշում-համակցված տրավմա։ Կրծքավանդակի բութ տրավմա։ Ձախից կողերի կոտրվածքներ։ Ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքս։ ԳՈԻՎ։ Քթոսկրերի կոտրվածք։ Գլխուղեղի սալջարդ /հարցականով/։ Օբյեկտիվ ուսումնասիրության տվյալներ-Կրծքավանղակի ձախ կեսին միջին անութային գծով դրված է ասեպտիկ վիրակապ, որը հնարավոր չեղավ քանդել կպումների և տուժողի կողմից նշվող ցավերի պատճառով։ Կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսին հետին անութային գծով առկա է տարածուն 7*5 սմ չափսերի դժգուն արյունազեղում։ Գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանում առկա է 3*0,2սմ չափսերի կոպիտ գորշագույնի կեղևով պատված վերք։ Գլխի ձախ գագաթային շրջանում առկա է 1,9*0,2սմ չափսերի կոպիտ գորշագույնի կեղևով պատված վերք։ Ստորին շրթունքի աջ կեսին առկա է նուրբ գորշագույնի կեղևով պատված 0,3*0,4սմ չափսերի քերծվածք։ Քթի մեջքի շրջանում առկա է 0,3*0,2սմ չափսերի կոպիտ գորշագույնի կեղևով պատված վերք։ Ձախից ստորին կոպին առկա է 0,4*0,3սմ չափսերի դժգույն կապտավուն գույնի արյունազեղում։ Հետևություններ- Քաղ. Վ.Մեխակյանի ստացած մարմնական վնասվածքները կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների` ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի, քթի մեջքի շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից` ստորին կոպի արյունազեղման ձևերով պատճառվել են բութ առարկաների ներգործության հետևանքով, հնարավոր է նշված ժամանակին և հանգամանքներում, որոնք միասին վերցված պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ առանձին վերցված` կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները` ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի բայց ոչ ավելի քան 21 օրից , քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից ստորին կոպի արյունազեղումը առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։ Հարկ եմ համարում նշել, որ հիվանդության պատմագրում հարցականով ախտորոշված գլխուղեղի սալջարդը և հարցականով ախտորոշված գլխուղեղի ցնցումը հիմք չեն ընդունվում, քանի որ հիմնավորված չեն գլխուղեղի ցնցման և գլխուղեղի սալջարդին բնորոշ ախտանիշներովե։ Ամբաստանյալ Հովհաննիսյանին նախաքննական մարմինը 03.10.2014թ մեղադրանք է առաջադրել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն բանի համար, որ նա 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին 17։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Վարդանանց 22-րդ շենքի 38 բնակարանում տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Վաչագան Վանուշի Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին և դիտավորությամբ վերջինիս առողջությանը պատճառել են ծանր վնաս` գլխուղեղի վնասվածքի, ուղեղի սալջարդի, թոքերի սալջարդի, ձախից կողերի կոտրվածքի, ձախակողմյա պնևմոթորաքսի, ձախից պլևրալ խոռոչի դրենավորման ձևերով, որից հետո Վ.Մեխակյանը տեղափոխվել է «Էրեբունիե բժշկական կենտրոն։ Ըստ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության՝ տուժող Վաչագան Մեխակյանի մարմնի վրա առկա են եղել փաստորեն երեք խումբ մարմնական վնասվածքներ։ Դրանք են՝ 1/ /.../ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները` ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, 2/ քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով, 3/ քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից ստորին կոպի արյունազեղումը առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակել /…/ ։ Նախաքննության ընթացքում Հ.Հովհաննիսյանը որպես կասկածյալ հարցաքննվել է 01.10.2014-ին, իսկ որպես մեղադրյալ` 03.10.2014թ.-ին։ Այսինքն, 03.10.2014թ. նախաքննական մարմինը` իր տրամադրության տակ դեռևս չունենալով դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը /այն ստացվել է 21.10.2014թ-ին/, Հովհաննիսյանի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքին արդեն իսկ տվել է քրեաիրավական գնահատական և մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն է` դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 104-րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալները, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներե։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետի համաձայն` Քրեական դատավարությունում որպես ապացույցներ թույլատրվում են` /…/ փորձագետի եզրակացությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 243-րդ հոդվածի համաձայն` «Փորձաքննությունը կատարվում է հետաքննության մարմնի աշխատակցի, քննիչի, դատախազի որոշման հիման վրա, երբ քրեական գործով նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու համար անհրաժեշտ են գիտության, տեխնիկայի, արվեստի կամ արհեստի, այդ թվում` համապատասխան հետազոտությունների մեթոդիկայի, բնագավառներում հատուկ գիտելիքներ։ Հետաքննության մարմնի աշխատակցի, քննիչի, դատախազի, մասնագետների, ընթերակաների հատուկ գիտելիքների առկայությունը չի ազատում համապատասխան դեպքերում փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտությունիցե։ ՀՀ քրեական դատավարոթյան օրենսգրքի 108-րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական գործով վարույթում ստորև նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով` 1) մահվան պատճառը և առողջությանը հասցված վնասի բնույթը և ծանրության աստիճանը` դատաբժշկական փորձագետի եզրակացությունը. 2) հոգեկան հիվանդության, ժամանակավոր հիվանդագին հոգեկան խանգարման, այլ հիվանդագին վիճակի կամ տկարամտության հետևանքով մեղադրյալի ունակ չլինելը դեպքի պահին գիտակցելու իր գործողությունների (անգործության) բնույթը և նշանակությունը, դրանց վնասակարությունը կամ ղեկավարելու դրանք` դատահոգեբուժական կամ դատահոգեբանական փորձագետի եզրակացությունը. 3) վկայի կամ տուժողի ունակ չլինելը ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու քրեական գործով բացահայտման ենթակա հանգամանքները` դատահոգեբուժական փորձագետի եզրակացությունը. 4) գործի համար նշանակություն ունենալու դեպքում` տուժողի, կասկածյալի, մեղադրյալի որոշակի տարիքի հասնելը` տարիքի մասին փաստաթուղթը, իսկ դրա բացակայության դեպքում` դատաբժշկական և դատահոգեբանական բնագավառների փորձագետների եզրակացությունները. 5) կասկածյալի և մեղադրյալի մոտ նախկին դատվածության առկայությունը և նրան որոշակի պատիժ նշանակելը` համապատասխան տեղեկանքը, իսկ հնարավորության դեպքում` նաև դատարանի դատավճռի պատճենըե։ Այլ կերպ նախաքննական մարմինն ամբաստանյալին մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` չի ունեցել այդպիսի մեղադրանք առաջադրելու իրավական հիմքը` հանցանքը կատարելու արդյունքում վրա հասած հետևանքը, ինչը կարող էր հաստատվել միայն դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ։ Դատարանը գտնում է, որ այն ցուցմունքները, որոնք ձեռք են բերվել մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ ունեցող անձից այնպիսի փաստական տվյալների շուրջ, որոնք ստացվել են դատավարական կարգի խախտմամբ կայացված որոշման արդյունքում, չեն կարող համարվել արժանահավատ և վկայել մեղադրյալի՝ այդ որոշմամբ արձանագրված հավանական գործողությունների մասին։ Ասվածից հետևում է, որ նախաքննական մարմինը չունենալով բավարար հիմքեր, ամբաստանյալին առաջադրել է մի մեղադրանք, որի հիմքը կարող էր լինել միայն համապատասխան դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը։ Մեղադրյալը, փաստորեն հարցաքննվել է մի մեղադրանքի շուրջ, որն առաջադրված է եղել քրեադատավարական օրենքի կոպտագույն խախտումներով։ Դատարանը գտնում է, որ նախաքննական մարմնի նման գործողությունները ուղղված չէին կարող լինել գործի արդարացի քննությանն և ճշմարտության բացահայտմանը։ Մասնավորապես, վարույթն իրականացնող մարմինը իրավական գնահատական է տվել Հ.Հովհաննիսյանի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքին, առանց հատուկ գիտելիքների օգնությամբ կատարված հետազոտությունների արդյունքներն ունենալու` այսինքն, առանց փորձագետի եզրակացության։ Դատարանը փաստում է, որ քրեական գործի հանգամանքները պարզելու համար հատուկ գիտելիքների օգտագործման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է հանցագործությունների բազմազանությամբ, դրանց կատաման իրադրությամբ, որոնց ճիշտ բացահայտումն անհնար է առանց հատուկ գիտելիքներով և հետազոտման մեթոդներով օժտված անձանց` փորձագետի աջակցության։ Ուստի գործով ձեռք բերված նյութերից պարզ է դառնում, որ նախաքննության ընթացքում, վարույթն իրականացնող մարմինը առանց փորձագետին հարցեր առաջադրելու և այդ կերպ գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու, մեղադրանք է առաջադրել Հ.Հովհանիսյանին` Վ.Մեխակյանի առողջությանը ենթադրաբար ծանր մարմնական վնասվածքներ պատճառելու վերաբերյալ։ Ուշադրության է արժանի նաև այն փաստը, որ առանց հատուկ գիտելիքների օգտագործմամբ կատարված փորձաքննության, այն է, առանց փորձագետի կողմից ենթադրվող փաստերին գնահատական տալու, վարույթն իրականացնող մարմինը գտել է և մեղադրանքի որոշման մեջ արձանագրել, որ Վ.Մեխակյանին հասցված հարվածները Հ.Հովհաննիսյանի կողմից պատճառվել են 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին։ Պարզաբանման ենթակա հարց` մարմնական վնասվածքի վաղեմության առումով, որը նույնպես կարող է տալ միայն դատաբժիշկ փորձագետը։ Դատարանը, հատկանաշական է համարում նաև այն փաստը, որ վարույթն իրականացնող մարմինը, ստանալով փորձագետի եզրակացությունը, 07.11.2014թ. որոշմամբ փոփոխել է մեղադրանքի ծավալը և նոր մեղադրանք առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` դրանում արդեն բառացի շարադրելով փորձաքննության եզրակացությամբ ամրագրված այն մարմնական վնավածքները, որոնք պատճառվել են տուժողին։ Նույն օրը մեղադրյալ Հովհաննիսյանին առաջարկվել է ցուցմունք տալ առաջադրված մեղադրանքի շուրջ, սակայն վերջինս, օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, թեև ընդունել է մեղքը, սակայն հրաժարվել է ցուցմունք տալուց` նույնիսկ չպնդելով նախկինում տված ցուցմունքները։ Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ անձին կատարած հանցանքի մեջ մեղավոր ճանաչելու և դատապարտելու համար բավարար է ոչ թե նրա մեղքը առերևույթ ապացուցող փաստերի զանգված, այլ կալանավորելու համար հիմք հանդիսացած հիմնավոր կասկածից ավելի վեր դասվող իրավական հիմնավորումների, փաստերի ու ծանրակշիռ ապացույցների բավարար ամբողջությունից բխող ներքին համոզմունք, ինչը սույն քրեական գործով ի հայտ չեկավ և դատարանի մոտ չձևավորվեց։ Դատարանը փաստում է, որ անձին մեղավոր ճանաչելու առաջին նախապայմանը, դա Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով ամրագրված անմեղության կանխավարկածի հաղթահարումն է, որը կարող է իրականացվել միայն անհերքելի և ծանրակշիռ մեղադրանքի ապացույցների առկայութամբ։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի` «1. Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը, ինչպես նաև քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձինք պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, սույն օրենսգիրքը և մյուս օրենքները։ 2. Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով ձերբակալվել, խուզարկվել, կալանավորվել, դատապարտվել, ենթարկվել բերման և դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգովե։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք։ 2. Դատավորը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմնի աշխատակիցը չեն կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե նրանք ուղղակի կամ անուղղակի շահագրգռված են գործի ելքով։ 3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ 4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինըե։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի` «1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով։ 2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը։ Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա։ Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը։ 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։ 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ 5. Կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվող խափանման միջոցները չեն կարող պարունակել պատժի տարրեր։ե Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի` «1. Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է։ 2. Մեղադրյալի մեղքի և պատասխանատվությունը խստացնող հանգամանքների առկայության ապացուցման պարտականությունը կրում են քրեական հետապնդման մարմիններըե։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի` «Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցովե։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի` «1.Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունիցե։ 2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբե։ ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հետևյալի մասին. ««13.Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունը ճանաչողական գործունեություն է, որն ուղղված է նախկինում տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների հետազոտմանը և վերականգմանը։ Քրեադատավարական ճանաչողության բովանդակության և կառուցվածքի բացահայտումը սերտորեն կապված է ապացուցում հասկացության հետ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Ապացուցումը՝ գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն էե։ Ապացուցման նպատակը կազմող ապացուցման ենթակա հանգամանքների համակարգը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում, որի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` 1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարելու մեջ. 5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները. 6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով։ 14. Նշված հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ կազմում են ապացուցման առարկան, որն օրենքում ձևակերպված է ընդհանուր տեսքով և կիրառելի է բոլոր տեսակի հանցագործությունների համար։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ապացուցման առարկայի՝ օրենքում ամրագրված տիպական թվարկումը յուրաքանչյուր գործով ճշգրտվում և լրացվում է հանցագործության քրեաիրավական որակմանը համապատասխան։ Սա նշանակում է, որ կատարված իրադարձությունը (ինչպես ամբողջությամբ, այնպես էլ նրա յուրաքանչյուր հանգամանքը առանձին վերցված) յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հետազոտել հաշվի առնելով քրեական օրենքով նախատեսված կոնկրետ հանցակազմի հատկանիշները։ 15. Ապացուցման առարկա կամ ապացուցման ենթակա հանգամանքներ հասկացության հետ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը կապում է «ապացույցների բավարարությունե հասկացությունը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։ Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։ Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։ Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝ 1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք, 2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն, 3) անմեղության կանխավարկած։ 16. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու առաջին չափանիշը վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքն է։ Վերջինիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)ե (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։ Զարգացնելով վկայակոչված որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ներքին համոզմունքը վարույթն իրականացնող մարմնի համոզմունքն է այն մասին, որ առկա ապացույցները բավարար են գործի ճիշտ լուծման համար անհրաժեշտ հանգամանքները բացահայտված դիտելու համար։ 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցությունե հասկացությունը։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։ 18. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երկրորդ չափանիշը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջն է։ Քրեական վարույթի ընթացքում ընդունվում են բազմաթիվ դատավարական որոշումներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պահանջում է ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների ապացուցվածության տարբեր աստիճաններ։ Օրինակ, քրեական գործ հարուցելու կամ խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշման համար բավարար է նաև այդ հանգամանքների ենթադրյալ ապացուցվածությունը, մինչդեռ մեղադրական դատավճռի դեպքում պահանջվում է այդ հանգամանքների հավաստի ապացուցվածություն։ Ապացույցների բավարարությունը այս տեսանկյունից ընդգծում է ապացուցողական գործունեության շրջանակները, որն ապահովում է այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար անհրաժեշտ հանգամանքների վերաբերյալ ապացուցման սուբյեկտի իմացության չափը։ 19. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երրորդ չափանիշը անմեղության կանխավարկածի սկզբունքն է (անմեղության կանխավարկածի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշումը տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետում)։ 20. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 12-19-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցումը քրեադատավարական գործունեության միջուկն է, առանց որի հնարավոր չէ քրեական գործն ըստ էության լուծել և կայացնել այնպիսի դատական ակտ, որը կպարունակի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածում ամրագրված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանը ենթակա հարցերի պատասխանները։ 21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ապացուցումը սերտորեն կապված է «հանցագործությունների որակումե հասկացության հետ. դրանք հարաբերակցվում են որպես գործունեություն և արդյունք։ Հանցագործությունների որակումը ենթադրում է գործով բացահայտված հանգամանքների հետազոտություն, օրենքի իմաստի բացահայտում, կոնկրետ նորմի ընտրություն, այդ նորմում ամրագրված հատկանիշների համադրում բացահայտված փաստերի հետ և որպես արդյունք համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում հետևության ձևավորում։ Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն որոշման 12-րդ կետում բարձրացված հարցին պատասխանելու համար անհրաժեշտ է պարզել սույն գործով ապացուցման առարկան, մասնավորապես տեղի ունեցած դեպքը և հանգամանքները, /..ամբաստանյալի../ առնչությունը դեպքին և այդ պարզված հանգամանքներին համապատասխան քրեաիրավական գնահատական տալ /..ամբաստանյալի../ արարքին։ Անդրադառնալով ապացույցների բովանդակության, թույլատրելիության և վերաբերելիության հարցերին Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են. ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ, բ) այդ փաստական տվյալները պետք է ձեռք բերվեն օրենքով նշված աղբյուրներից և վերաբերեն կոնկրետ տվյալ գործին և ապացուցման առարկային, գ) ապացույցները պետք է ձեռք բերվեն, ամրագրվեն և օգտագործվեն քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով։ (…)ե (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-րդ կետը)։ ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի իր խախտված իրավունքները վերականգնելու, ինչպես նաև իրեն ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը պարզելու համար հավասարության պայմաններում, արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր գործի հրապարակային քննության իրավունք (…)ե։ Մասնավորեցնելով Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի պահանջները` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածը սահմանում է, որ «1. Քրեական դատավարությունն իրականացվում է մրցակցության սկզբունքի հիման վրա։ 2. Քրեական հետապնդումը, պաշտպանությունը և գործի լուծումը տարանջատված են. դրանք իրականացնում են տարբեր մարմիններ և անձինք։ 3. Դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը։ 4. Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ։ Դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար։ 5. Քրեական դատավարությանը մասնակցող կողմերը քրեական դատավարական օրենսդրությամբ օժտված են իրենց դիրքորոշումը պաշտպանելու հավասար հնարավորություններով (…)ե։ 30. Շարադրված դրույթների համակարգային վերլուծությունը թույլ է տալիս եզրակացություն անել այն մասին, որ արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի ապահովման անկյունաքարը, ի թիվս քրեական դատավարության այլ կարևորագույն սկզբունքների, մրցակցության սկզբունքն է, որը կարող է երաշխավորվել երեք բաղադրատարրերի միաժամանակյա պահպանման դեպքում։ Դրանք են` ա) կողմերի դատավարական իրավահավասարություն` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար, բ) կողմերի միջև մեղադրանքի և պաշտպանության գործառույթների տարանջատում և դրանց սահմանազատում գործի լուծման գործառույթից, գ) անկախ և անկողմնակալ դատարանի առկայություն։ Ա.Բաբայանի և Ս.Թումանյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կարգավիճակի բնութագրական կողմերից մեկն էլ այն է, որ որպես քրեական գործը քննող անկախ և անկողմնակալ մարմին, դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը։ Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար պետք է ստեղծի գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ՝ դրանով իսկ ապահովելով մրցակցության սկզբունքի կենսագործումը և հասնելով քրեական դատավարության առջև դրված խնդիրների իրագործմանըե (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 13-րդ կետը)։ 31. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ գործող քրեադատավարական օրենսդրությունը դատական քննության փուլում ապացուցման գործունեության հիմքում դրել է ոչ թե յուրաքանչյուր քրեական գործով օբյեկտիվ ճշմարտությունը բացահայտելու պարտադիր պայմանը, այլ մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության ապահովման պահանջը, որը համարվում է արդարացի դատական ակտ կայացնելու գլխավոր պայմանը։ Միաժամանակ արձանագրում է, որ դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը, ինչպես նաև այն, որ դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մրցակցությունը և ապացուցման գործընթացում դատարանի ակտիվությունը չեն հակասում միմյանց, սակայն կարևոր է հստակ որոշել դատական ակտիվության սահմանները և նպատակը, որպեսզի թույլ չտրվի դատարանին ներքաշվելու մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմին օգնելու, մեղադրյալի մեղքի ապացուցման կամ հերքման գործին։ 32. Սույն որոշման 30-31-րդ կետերում շարադրված վերլուծության ներքո Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցման գործունեության մեջ դատարանի ակտիվությունը նրա համար է, որպեսզի ա) ապահովվի կողմերի իրական հավասարությունը և մրցակցությունը, բ) կանխվեն անձի իրավունքների ու օրինական շահերի խախտումները կամ անհիմն սահմանափակումները գ) դատարանը կայացնի հիմնավորված, օրինական և արդարացի դատական ակտ։ Վերոնշյալից հետևում է, որ դատարանը չի կրում մեղադրանքը ապացուցելու կամ քրեական հետապնդման մարմնի թույլ տված թերացումները վերացնելու պարտականություն։ Ապացուցմանը մասնակցելը դատարանի իրավունքն է, այլ ոչ թե պարտականությունը, ընդ որում, դատարանն ինքն է որոշում նոր ապացույց հավաքելու անհրաժեշտության հարցը, բնականաբար, նպատակ չհետապնդելով աջակցելու մեղադրանքը ապացուցելուն։ Մեղադրանքը ապացուցելու պարտականությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ և 124-րդ հոդվածների ուժով կրում են քրեական հետապնդման մարմինները։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքը նույնպես ելնում է այն գաղափարից, որ ապացուցման պարտականությունը դրված է մեղադրանքի կողմի վրա և ցանկացած կասկած պետք է մեկնաբանվի հօգուտ մեղադրյալի (տե՛ս Barbera, Messegue and Jabardo v. Spain, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 10590/83, կետ 77)։ Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է դատական ճշմարտությունը պարզելու նպատակով կողմերի համար ապահովել հավասար պայմաններ` միաժամանակ բացառելով անձի իրավունքների և օրինական շահերի խախտումները կամ անհիմն սահմանափակումները։ Այս առումով դատարանը սեփական նախաձեռնությամբ նոր ապացույցներ հավաքելու իր իրավունքը կարող է իրացնել միայն այն ժամանակ, երբ դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են բոլոր ապացույցները, և կողմերը նոր ապացույցներ ձեռք բերելու միջնորդություններ չեն ներկայացրել և այն պայմանով, որ հետազոտված ապացույցները դատարանին օբյեկտիվորեն հնարավորություն չեն տալիս կայացնել հիմնավորված, պատճառաբանված և արդարացի դատական ակտեե։ ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը Ա.Ավագյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հետևյալի մասին. «I. 28. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։ 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)ե։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբե։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` 1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ. 5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները. 6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքովե։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։ 2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբե։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններե։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկներըե։ «Ապացույցների բավարարությունե հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։ Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկաե և «ապացույցների բավարարությունե հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։ Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։ Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։ Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝ 1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք, 2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն, 3) անմեղության կանխավարկածե (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։ 29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունըե որոշելու չափանիշներն են. 1) անմեղության կանխավարկածը, 2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը, 3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։ 30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։ Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)ե (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։ Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։ 31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)ե (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։ Այսպիսով, «ներքին համոզմունքըե սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։ Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։ Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։ 31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է. - աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս), - ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները, - դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման, - լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։ Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։ 31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։ 31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հան•ամանքները. ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձա•ետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հո•եբանական և ֆիզիոլո•իական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա), բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն), գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը, դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։ Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։ 32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։ Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումներըե։ Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։ (…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանԳեցնում է քրեական դատավարության կարևորա•ույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։ (…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասինե եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)ե (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։ Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունըեե։ Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցների ընդհանուր ամբողջությունը վերլուծելով և գնահատելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված հիշյալ որոշումների լույսի ներքո, դրանք համադրելով մեղադրանքի ձևակերպման, գործով հավաքված ապացույցների և դատարանի մոտ դրանց հիման վրա ձևավորված ներքին համոզմունքի հետ, հնարավոր չէ հանգել հիմնավոր հետևության առ այն, որ Հ.Հովհաննիսյանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ է հասցրել Վ.Մեխակյանին կրծքավանդակի և կողային շրջաններին ու պատճառել է ծանր մարմնական վնասվածք։ Վերը նշվածից ելնելով դատարանը, հրապարակային դատաքննությամբ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով ապացույցներն իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, սույն դատավճռում շարադրված հիմնավորումների և դրանց հիման վրա կատարված վերլուծության լույսի ներքո արձանագրում է, որ ապացուցված և հիմնավորված չէ այն հանգամանքը, որ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանը կատարել է սույն քրեական գործով մեղադրանքի որոշմամբ իրեն մեղսագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, այլ կերպ, դատարանն արձանագրում է, որ այդ մեղադրանքով պետք է ճանաչվի և հռչակվի վերջինիս անմեղությունը։ Վերը շարադրված պայմաններում և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ և 366-րդ հոդվածների նորմերով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանվող Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ` նրա մասնակցությունը իրեն մեղսագրված հանցագործությանն ապացուցված չլինելու հիմքով։ Ի հակառակ վերը նշվածի, դատարանը փաստում է, որ տուժող Մեխակյանի քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը, որոնք պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի բայց ոչ ավելի քան 21 օրից , քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից ստորին կոպի արյունազեղումը, որոնք առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում հնարավոր է, որ հասցված լինեն ամբաստանյալ Հովհաննիսյանի կողմից։ Սակայն տուժողի վերը շարադրված մարմնական վնասվածքների առկայությունը դիտարկելով գործի տվյալների ամբողջության մեջ, դատարանն այդուամենայնիվ չի կարող քննարկման առարկա դարձնել նաև ամբաստանյալի կողմից` կամ տուժողին ծեծի ենթարկելու կամ նրան թեթև աստիճանի մարմնական վնասվածք հասցնելու հարցը հետևալ պատճառաբանությամբ` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի /.../ 117-րդ հոդվածով, 118-րդ հոդվածով /.../ նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման։ Հաշտությունը թույլատրվում է մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի` խորհրդակցական սենյակ հեռանալը։ /.../ 3. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված կարգից շեղումներ կարող են սահմանվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերովե։ Ինչպես հաստատվեց գործի քննությամբ տուժող Մեխակյանն ի սկզբանե, հերքել է ամբաստանյալի կողմից ծեծի ենթարկվելու կամ նրա հարվածներից որևէ մարմնական վնասվածք ստանալու փաստը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձյան` «1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել։ 2. Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը, և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը։ Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերումե։ Արձանագրելով, որ տուժողի կողմից գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալի դեմ որևէ բողոք չի ներկայացվել և այդ հիմքով նախաքննության ընթացքում նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ և 118-րդ հոդվածներով քրեական հետապնդում չի հարուցվել և չի իրականացվել, հետևաբար դատարանը չի կարող անդրադառնալ նաև այդ հանցակազմերով նրա նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ դրանից ազատելու հարցերին։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն դատարանը սահմանված հաջորդականությամբ պարտավոր է պատասխանել հետևյալ հարցերին. /…/ 1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը. 2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին. 3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը./../։ Նույն օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։ 2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ։ե Օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետում սահմանված է, որ՝ «2. Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները։ե ՀՀ Սահմանադրության 41-րդ հոդվածի համաձայն՝ «հանցագործության մեջ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով դատարանի օրինական ուժի մեջ ստացած դատավճռովե։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի` «1. Արդարացված է այն անձը, որի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել կամ քրեական գործով վարույթը կարճվել է սույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված որևէ հիմքով, կամ որի նկատմամբ կայացվել է արդարացման դատավճիռ։ 2. Արդարացվածն իրավունք ունի բողոքարկել իր նկատմամբ քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքերը կամ արդարացման դատավճիռը։ 3. Արդարացվածն իրավունք ունի նաև պահանջել իրեն անօրինական ձերբակալման, կալանավորման, որպես մեղադրյալ ներգրավելու և դատապարտման հետևանքով պատճառված վնասի գույքային հատուցում ամբողջ ծավալով` հաշվի առնելով իրական հնարավոր բաց թողնված օգուտները։ 4. Արդարացվածը որպես հատուցում իրավունք ունի ստանալ` 1) աշխատավարձը, թոշակը, նպաստները, այլ եկամուտներ, որոնցից նա զրկվել է. 2) գույքի բռնագրավմամբ` այն պետության եկամուտ դարձնելու, քննություն իրականացնող մարմինների կողմից առգրավվելու, գույքի վրա կալանք դնելու հետևանքով պատճառված վնասը. 3) վճարված դատական ծախսերը. 4) փաստաբանին վճարված գումարները. 5) դատավճիռն ի կատար ածելիս վճարված կամ առգրավված տուգանքը։ 5. Գումարները, որոնք ծախսվել են անձին անազատության մեջ պահելու համար, դատական ծախսերը, ինչպես նաև անազատության մեջ պարտադիր աշխատանքներ կատարելու համար այդ անձի աշխատավարձը չեն կարող հանվել այն գումարից, որը ենթակա է վճարման քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի սխալի հետևանքով պատճառված վնասը հատուցելու համար։ 6. Այն դեպքում, երբ քրեական գործի վարույթը կարճվել է, քրեական հետապնդումը դադարեցվել է կամ արդարացման դատավճիռ է կայացվել հանցակազմի բացակայության հիմքով, սույն հոդվածով նախատեսված վնասի հատուցումը կատարվում է միայն քաղաքացիական դատավարության կարգով` քաղաքացիական հայցի լուծումից հետո։ 7. Այն դեպքում, երբ արդարացման դատավճիռը կամ քրեական գործը կարճելու կամ հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը, որի հիման վրա կատարվել է վնասի հատուցում, վերացվել է և համապատասխան անձի նկատմամբ նույն գործով կայացվել է մեղադրական դատավճիռ, գումարները, որոնք վճարվել են որպես վնասի հատուցում, կարող է առգրավել դատարանը, որոշման կատարման շրջադարձման կարգով։ 8. Արդարացվածն իրավունք ունի նաև` 1) վերականգնվել նախկին աշխատանքում (նախկին պաշտոնում), իսկ դրա անհնարինության դեպքում` ստանալ համարժեք աշխատանք (պաշտոն) կամ նախկին աշխատանքը (պաշտոնը) կորցնելու հետևանքով պատճառված վնասի դրամական փոխհատուցում. 2) ազատազրկման, կալանքի կամ ազատության սահմանափակման ձևով պատիժը կրել, ինչպես նաև կարգապահական գումարտակում պահվելու ժամանակը բոլոր տեսակի աշխատանքային ստաժների մեջ հաշվակցել. 3) հետ ստանալ նախկինում զբաղեցրած բնակելի տարածքը, իսկ դրա անհնարինության դեպքում` ստանալ բնակմակերեսով և գտնվելու վայրով համարժեք բնակելի տարածք. 4) զինվորական և այլ կոչումների վերականգնման` հաշվի առնելով երկարամյա ծառայությունը։ 9. Արդարացվածի պահանջով` 1) դատարանը կամ քննություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են այդ մասին երկշաբաթյա ժամկետում հայտնել անձի նախկին և ներկա աշխատանքի, ուսման, բնակության վայր. 2) լրատվության միջոցը, որը հրապարակել է քրեական գործի վարույթով կասկածյալին կամ մեղադրյալին նշանակվող տեղեկություններ, պարտավոր է մեկ ամսվա ընթացքում հայտնել գործով կայացված վերջնական որոշման մասին։ 10. Քրեական հետապնդման մարմինը պարտավոր է գրավոր ներողություն հայցել արդարացվածից։ 11. Արդարացվածի մահվան կամ անգործունակության դեպքում պահանջի իրավունքը սույն հոդվածի չորրորդ, հինգերորդ և իններորդ մասերով անցնում է նրա մոտակա հերթի ժառանգներինե։ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալին արդարացնելու պայմաններում նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, պետք վերացվի և նրա պետք է անհապաղ ազատ արձակվի դատական նիստի դահլիճում։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 3-րդ մասի` «3. Եթե արդարացման դատավճիռ կայացնելիս անհայտ է մնում այդ հանցանքը կատարած անձը, դատարանը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործն ուղարկում է դատախազին` լուծելու նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցըե։ Լուծելով քրեական գործի հետագա ընթացքի և դատարան ուղարկված իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ և 119-րդ հոդվածներով, դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, քրեական գործն ու դրանով իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Վաչագան Մեխակյանի հագուստները պետք է ուղարկել դատախազին՝ նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը լուծելու համար։ 4. Եզրափակիչ մաս Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35, 357-359, 360, 365, 366, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել՝ ճանաչելով և հռչակելով նրա անմեղությունն այդ hոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ վերջինիս մասնակցությունն իրեն մեղսագրված արարքին ապացուցված չլինելու հիմքով։ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, վերացնել և նրան անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստի դահլիճում։ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին պարզաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ և 67-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարացվածի և նրան պատճառված /հնարավոր/ վնասի հատուցման` նրա իրավունքներն ու հատուցման կարգը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կարգով, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ քրեական գործը և դրա հետ դատարան ստացված, որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Վաչագան Մեխակյանի հագուստներն ուղարկել դատախազին` վերջինիս ծանր մարմնական վնասվածք պատճառած անձին /անձանց/ նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը լուծելու համար։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 08-06-2015 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 27-07-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 272, 148 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 27-07-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 272, 148 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-32828 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 02-02-2017 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 03-02-2017 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 09-02-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-272, 2-148, 3-62, 4-136 |
| Այլ նշումներ | Քրեական գործն ուղարկվում է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազ Ա.Աֆանդյանին: |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0013/01/15
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 15-07-2015 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 14-07-2015 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Հ |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հովհաննես Հովհաննիսյան Սույն վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի`Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի /ՀՀ քր.օր. 112 հոդ. 1-ին մասով արդարացվել է / վերաբերյալ 08.06.2015թ.կայացված դատավճիռը և կայացնել մեղադրական դատավճիռ`ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին դատապարտելով ազատազրկման 5 տարի ժամկետով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 18-07-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վազգեն |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Դատավոր | |
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մխիթար |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 30-07-2015 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | չկան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 30-07-2015 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-08-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-08-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 28-08-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 12:45 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 28-08-2015 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 28-08-2015 |
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի բեկանվել է դատական ակտը և բեկանված մասով փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հովհաննես |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված | |
| Այլ նշումներ | Հովհաննես Մարքսիմի Հովհաննիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի (դիմողի բողոքի բացակայություն) հիմքով Հովհաննես Մարքսիմի Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճվել: |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0013/01/15 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) Նախագահող դատավոր Վ.Ռշտունի դատավորներ Մ.Պապոյան Կ.Ղազարյան դատական նիստերի քարտուղար Ս.Էլբակյան մեղադրող Հ.Խաչատրյան պաշտպան Մ.Ալավերդյան ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյան 28.08.2015թ. ք.Երևան վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի (ծնված՝ 1972 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ՝ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում` դատապարտված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Խորհրդարանի 44/1 հասցեում, բնակվել է Երևան քաղաքի Վարդանանց 22/38 հասցեում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաև դատարան) 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճռի դեմ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը` ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ի ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Հ.Հարությունյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13802814 քրեական գործը: 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Հովհաննես Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ Հովհաննես Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը: 2014 թվականի նոյեմբերի 7-ին Հովհաննես Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով: ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Ավդալյանի որոշմամբ Վաչագան Մեխակյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել՝ վերջինի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի բացակայության հիմքով: 2015 թվականի փետրվարի 11-ին թիվ 13802814 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Հովհաննես Հովհաննիսյանի անմեղությունն առաջադրված մեղադրանքով՝ նրա արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի բացակայության հիմքով: 2015 թվականի հուլիսի 15-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Խաչատրյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա, ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը և չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով սահմանված պահանջները: Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռով եկել է այն եզրահանգման, որ ապացուցված և հիմնավորված չէ այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանը կատարել է թիվ 13802814 քրեական գործով առաջադրված մեղադրանքով իրեն մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, ինչն էլ դրվել է արդարացման դատավճիռ կայացնելու հիմքում: Դատարանն արձանագրել է, որ գործի դատական քննության ժամանակ ամբաստանյալը, տալով գրեթե նախաքննականին մոտ նույնաբովանդակ ցուցմունքներ, ի տարբերություն նախկինում տրված ցուցմունքների, հայտնել է, որ իրականում, բացի տուժող Վ.Մեխակյանի գլխի շրջանին, մասնավորապես՝ դեմքին հասցված բռունցքի երկու հարվածների, ինքը նրա մարմնի այլ մասերին չի հարվածել: Ընդունել է, որ միմյանց քաշքշելու հետևանքով ընկել են գետնին, որտեղ շարունակել են քաշքշել իրար, մինչև վկա Կ.Ղորղանյանի միջամտությունը, սակայն տուժողի կողերին ինքը որևէ հարված չի հասցրել: Վերլուծելով և ապացույցների ընդհանուր համադրության մեջ գնահատելով ամբաստանյալի ցուցմունքները` դատարանը դրանցից առավել արժանահավատ և փաստարկված է համարել դատաքննականը, քանի որ այն, ըստ դատարանի՝ հաստատվել է նաև գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված այլ ապացույցներով: Դատարանն ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքը արժանահավատ և փաստարկված է համարել, ինչը հաստատվել է նաև վկա Կ.Ղորղանյանի ցուցմունքներով: Ընդ որում՝ ապացույցների հետազոտում և գնահատում մասում դատարանն արձանագրել է վկա Կ.Ղորղանյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև էական հակասություններ, սակայն, իր իրավական վերլուծություններ մասում զարմանալիորեն դրանք նույնականացրել է դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքի բովանդակությամբ: Անհասկանալի է, թե դատարանն ինչ պատճառաբանությամբ և հիմնավորվածությամբ է առավել արժանահավատ և փաստարկված համարել ինչպես Հ.Հովհաննիսյանի, այնպես էլ Կ.Ղորղանյանի դատաքննական ցուցմունքները, այլ ոչ թե վերջինների նախաքննական ցուցմունքները: Բացի այդ, հետազոտելով տուժող Վ.Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքները` դատարանն արձանագրել է, որ դրանով տուժողի կողմից առաջ է քաշվել իր մարմնական վնասվածքները ստանալու միանգամայն այլ իրավիճակ: Դատարանը Հ.Հովհաննիսյանի և Կ.Ղորղանյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքների և Վ.Մեխակյանի ցուցմունքների միջև դեպքի վերաբերյալ շարադրված, միմյանցից ամբողջությամբ տարբերվող հանգամանքների և, հետևաբար, դրանցում էական հակասությունների առկայության պայմաններում, մի դեպքում արժանահավատ է համարել Հ.Հովհաննիսյանի և Կ.Ղորղանյանի դատաքննական ցուցմունքները, իսկ մյուս դեպքում ընդունել և չի բացառել տուժող Վ.Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքի` իրականությանը համապատասխանելու հնարավորությունը: Դեռ ավելին՝ փաստել է, որ վարույթն իրականացնող նախաքննական մարմինն ու օպերատիվ-հետախուզական ծառայությունները չեն ձեռնարկել որևէ ողջամիտ և արդյունավետ միջոց` տուժողի կողմից տոնավաճառի մոտակայքում ինչ-որ անձանց կողմից ծեծի ենթարկվելու փաստը հերքելու, այդպիսի հնարավոր անձինք հայտնաբերելու, այդ առումով հարցումներ կատարելու ուղղությամբ: Դատարանն արժանահավատ և հիմնավորված է համարել Հ.Հովհաննիսյանի և Կ.Ղորղանյանի դատաքննական ցուցմունքները միայն այն մասով, որ Հ.Հովհաննիսյանը վիճաբանության ընթացքում միայն 2 անգամ է ձեռքով հարվածել Վ.Մեխակյանի դեմքի հատվածում: Եվ հակառակը, հիմնավորված համարելով նշված հանգամանքը՝ դրանով բացառել է Վ.Մեխակյանի ցուցմունքի արժանահավատ և փաստարկված լինելն այն մասով, որ վերջինը մարմնական վնասվածքներ է ստացել <<Վերնիսաժ>> կոչվող տոնավաճառի մոտ իրեն անծանոթ 5 անձանց հետ վիճաբանելու և վերջինների կողմից ծեծի ենթարկվելու, ինչպես նաև դեպքի օրը` ժամը 13:00-ի սահմաններում, Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան լվացվելու նպատակով այցելելու, այնտեղ մոտ 15 րոպե մնալու, ինչպես նաև նշված ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Վարդանանց 22-րդ շենքի դիմացի հատվածից հիվանդանոց տեղափոխվելու հանգամանքը: Անդրադառնալով դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությանը և դատարանում հարցաքննված փորձագետի ցուցմունքին` դատարանն արձանագրել է, որ փորձագետը, լինելով գործի ելքով որևէ կերպ չշահագրգռված, իր եզրակացության մեջ արձանագրել է մի փաստ, ինչը տուժող Վ.Մեխակյանը մշտապես հայտնել է իր ցուցմունքներում: Բացի այդ, դատարանն արժանահավատ է համարել փորձագետի դատարանում տված ցուցմունքը: Նման պայմաններում դատարանն արձանագրել է, որ գործի նախաքննությամբ և դատական քննությամբ ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույցներ, որոնցով կարելի է հաստատված համարել, որ Հ.Հովհաննիսյանը հարվածել է նաև տուժող Վ.Մեխակյանի կողերի կամ կրծքավանդակի հատվածներին, բացի այդ, դատարանը փաստել է, որ քաշքշելու արդյունքում նրանք ընկել են հարթ հատակին, այլ ոչ թե արտացցված մակերես ունեցող ինչ-որ տեղ: Դատարանը հաստատված է համարել այն փաստը, որ Վ.Մեխակյանի մարմնի տարբեր հատվածներում առկա մարմնական վնասվածքները չէին կարող առաջանալ միմյանց քաշքշելու, ինչպես նաև այդ կերպ հատակին ընկնելու արդյունքում: Արդյունքում, դատարանն ընդունել է և չի բացառել, որ տուժող Վ.Մեխակյանը Հ.Հովհաննիսյանի բնակարան է գնացել արդեն իսկ ծեծված վիճակում` մարմնական վնասվածքներով, իսկ այնտեղ գնալու նպատակը եղել է լվացվելը: Ինչ վերաբերվում է Վ.Մեխակյանի մոտ առկա մյուս մարմնական ծանր վնասվածքներին, ապա այն, որ նշված մարմնական վնասվածքները պատճառվել են Հ.Հովհաննիսյանի կողմից, հիմնավորվել է նախաքննության ընթացքում Հ.Հովհաննիսյանի, վկաներ Կ.Ղորղանյանի և Ս.Պետրոսյանի ցուցմունքներով, դատաբժշկական փորձագետի եզրակացությամբ, <<Էրեբունի>> բժշկական կենտրոնում առկա Վ.Մեխակյանի հիվանդության պատմագրով այն մասին, որ վերջինը նշված բժշկական հաստատություն է տեղափոխվել 2014 թվականի սեպտեմբերի 20-ին` ժամը 19:40-ի սահմաններում, ինչպես նաև գործի նյութերում եղած և դատարանում հետազոտված այլ ապացույցներով: Բացի այդ, դատարանը նշել է, որ նախաքննական մարմնիը, դեռևս չունենալով դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացթյունը, 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ին ամբաստանյալին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ չունենալով այդպիսի մեղադրանք առաջադրելու իրավական հիմք: Սակայն նախաքննական մարմնի կողմից Հ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ին մեղադրանք առաջադրելուց հետո՝ նույն թվականի նոյեմբերի 7-ին, որոշում է կայացվել Հ.Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու, լրացնելու, նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին, որով Հ.Հովհաննիսյանին 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ին առաջադրված մեղադրանքի ծավալում ընդգրկվել է դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1621/հ եզրակացությամբ նշված Վ.Մեխակյանի մոտ եղած մարմնական վնասվածքները: Ընդ որում՝ դրանից հետո որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս Հ.Հովհաննիսյանն իր լրացուցիչ ցուցմունքում հայտնել է, որ պարզաբանվել է իրեն առաջադրված մեղադրանքի էությունը, որը պարզ է եղել իր համար, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել: Իսկ վկա Կ.Ղորղանյանն իր 2015 թվականի հունվարի 22-ի լրացուցիչ ցուցմունքով, որի բովանդակությանը սույն վերաքննիչ բողոքում արդեն անդրադարձ է կատարվել, հայտնել է, որ Հ.Հովհաննիսյանը բացի Վ.Մեխակյանի դեմքի հատվածում երկու հարված հասցնելուց, վերջինին հարվածներ է հասցրել նաև այն ժամանակ, երբ Վ.Մեխակյանն ընկած է եղել գետնին: Քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ բավարար են եղել մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար: Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն ամբողջությամբ և ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ կայացնել մեղադրական դատավճիռ՝ ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին դատապարտելով ազատազրկման` 5 տարի ժամկետով: Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները. Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, տուժող Վ.Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքները, վկա Կարեն Ղորղանյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, վկա Սուրեն Պետրոսյանի, դատաբժիշկ-փորձագետ Արտակ Դարբինյանի դատաքննական ցուցմունքները, քննչական փորձարարության, դեպքի վայրի զննության արձանագրությունները, փորձագետի թիվ 1621/հ, թիվ 430 եզրակացությունները, իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները, մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը և ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագիրը: Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները. Դատական նիստի ընթացքում դատախազ Հ.Խաչատրյանը վերոնշյալ հիմնավորումներով պնդեց վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել: Պաշտպան Մ.Ալավերդյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ նշելով, որ առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն օրինական է, հիմնավոր և դատավճռով կատարված մեկնաբանությունները բխում են գործում առկա փաստերի վերլուծությունից, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ: Ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները, գտնում է, որ դատախազ Հ.Խաչատրյանի բողոքը ենթակա է բավարարման մասնակի հետևյալ պատճառաբանությամբ. Սույն բողոքի լուծման համար Վերաքննիչ դատարանի համար առաջնային նշանակություն ունի այն հարցը, թե ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի բացակայության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումը հիմնավոր է, թե ոչ: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիմնավորվածության վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումներին, գտնում է, որ դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը չի կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք: Այսպես՝ նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը ցուցմունքներ է տվել, որ իր և տուժող Վաչագան Մեխակյանի միջև վիճաբանություն և ծեծկռտուք է առաջացել, որի ընթացքում ինքը հարվածներ է հասցրել վերջինին, մասնավորապես՝ բռունցքով երկու անգամ հարվածել է Վաչագանի դեմքին: Տուժող Վաչագան Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքների համաձայն՝ վերջինը նշել է, որ (...) իր մարմնի վրա առկա վնասվածքները հնարավոր չէ Հովհաննես Հովհաննիսյանի կողմից պատճառված լինի, քանի որ նախքան վերջինի բնակարան գնալը վնասվածքներն արդեն իսկ ստացած է եղել: Հովհաննես Հովհաննիսյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ Վաչագան Մեխակյանը նշել է, որ Հովհաննեսի հայտնածը սուտ է, ինքը նրա բնակարան ծեծված է գնացել և Հովհաննեսի բնակարանում միմյանց միջև կռիվ չի եղել: Վկա Կարեն Ղորղանյանի նախաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ (…) երբ տուն է եկել, տուժող Վաչագան Մեխակյանի վրա վնասվածքներ է նկատել և Հովհաննեսն ասել է, որ նա այդպես է տուն եկել: Իսկ Հովհաննեսի և Վաչագանի վիճաբանության ընթացքում Հովհաննեսը բռունցքով երկու հարված է հասցրել տուժողի դեմքին: Կարեն Ղորղանյանի լրացուցիչ ցուցմունքի համաձայն՝ (…) ինքը սխալ է ասել, որ երբ եկել է տուն, Վաչագանի քթից արյուն է եկել: Վաչագանը վնասվածքները ստացել է Հովհաննեսի հետ վիճաբանության արդյունքում: Դատաքննության ընթացքում վկա Կարեն Ղորղանյանը հայտնել է, որ նախքան տուն գալը Վաչագան Մեխակյանը գտնվել է խմած վիճակում և քթից արյուն է եկել: Իսկ ամբաստանյալը Վաչագանի դեմքին մեկ կամ երկու հարված է հասցրել: Վերը նշված ցուցմունքների համադրությունից պարզ է դառնում, որ ամբաստանյալը որևէ անգամ ուղղակիորեն չի նշել այնպիսի հարվածներ հասցնելու մասին, որոնք կարող էին տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառել, հատկապես՝ կողոսկրերի կոտրվածքի ձևով: Նրա նախաքննության և դատաքննության ընթացքում հիմնական խոստովանությունները վերաբերել են բռունցքով տուժողի դեմքին հարվածներ հասցնելուն: Տուժող Վաչագան Մեխակյանը քրեական գործի քննության ողջ ընթացքում երբևէ չի ընդունել, որ վիճաբանել է ամբաստանյալի հետ: Իսկ ամբաստանյալի և տուժողի միջև առաջացած վիճաբանության միակ վկա Կարեն Ղորղանյանի հայտնած տեղեկությունները մշտապես փոփոխվել են և խիստ հակասական են: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի է, որ ամբաստանյալի և տուժողի միջև առաջացել է վիճաբանություն և ծեծկռտուք, սակայն ընդունելի չէ այն գնահատականը, որ քրեական գործի նյութերով հաստատվում է Հովհաննես Հովհաննիսյանի կողմից դիտավորությամբ տուժող Վաչագան Մեխակյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու հանգամանքը: Այսինքն՝ նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները բավարար չեն փաստելու, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի գործողությունների արդյունքում է տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառվել: Հակառակ մոտեցումը կասկածելի է, և նման հետևությունը հիմնականում հիմնված կլինի ենթադրությունների վրա: Իսկ ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը և չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: Նմանատիպ նորմեր նախատեսված են նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում: Նշված օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մաuին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաuտատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաuտի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Իսկ նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կաuկածները, որոնք չեն կարող փարատվել uույն oրենuգրքի դրույթներին համապատաuխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հoգուտ մեղադրյալի կամ կաuկածյալի: Վերաքննիչ դատարանի համար երկրորդ կարևոր իրավական հարցը կայանում է նրանում, արդյոք ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ կամ 117-րդ հոդվածներով քրեական պատասխանատվության չենթարկելու հարցում առաջին ատյանի դատարանի մոտեցումը հիմնավոր է, թե ոչ: 2014 թվականի հոկտեմբերի 16-ի փորձագետի թիվ 1621/հ եզրակացության համաձայն՝ Վաչագան Մեխակյանի ստացած մարմնական վնասվածքները՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի, քթի, մեջքի շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևով պատճառվել են բութ առարկաների ներգործության հետևանքով, հնարավոր է նշված ժամանակին և հանգամանքներում, որոնք միասին վերցված պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ առանձին վերցված՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս՝ որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի, բայց ոչ ավելի 21 օրից, քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղումն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։ Վերը նշված եզրակացությունից պարզ է դառնում, որ Վաչագան Մեխակյանի մարմնի վրա ըստ ծանրության առկա են եղել տարբեր մարմնական վնասվածքներ։ Մասնավորապես՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները` ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս՝ որպես կյանքին վտանգ սպառնացող: Քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով: Քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից ստորին կոպի արյունազեղումն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակել: Քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված տվյալներով միանշանակ հաստատվում է այն, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Վաչագան Մեխակյանի դեմքին՝ ձախ այտի հատվածին, և, որ վերջինը հարվածից վայր է ընկել: Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը, չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանման սկզբունքը հաշվի առնելով, հարկ է համարում նշել, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի գործողություններում, մասնավորապես՝ երկու հարված հասցնելու պարագայում, չի ապացուցվում տուժող Վաչագան Մեխակյանի առողջությանը թեթև մարմնական վնասվածք պատճառելու հանգամանքը ևս: Ավելին՝ երկու հարված հասցնելն օբյեկտիվորեն չէր կարող առաջացնել փորձագետի եզրակացությամբ նշված առողջությանը պատճառված վնասվածքները: Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը, գնահատելով և համադրելով թե նախնական քննության, թե դատական քննության ընթացքում տրված ցուցմունքները, փորձագետի եզրակացությունը, ձևավորում է ներքին համոզմունք առ այն, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի մեղավորությունը՝ բռունցքով Վաչագան Մեխակյանին երկու հարված հասցնելու մասով, ապացուցված է, որպիսի պայմաններում Հովհաննես Հովհաննիսյանի գործողությունները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով նաև առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, որ տվյալ դեպքում տուժողի կողմից գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալի դեմ որևէ բողոք չի ներկայացվել և այդ հիմքով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ և 118-րդ հոդվածներով քրեական հետապնդում չի հարուցվել և չի իրականացվել, հետևաբար չի կարող անդրադառնալ այդ հանցակազմերին, հարկ է համարում նկատել, որ <<ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2007 թվականի նոյեմբերի 28-ի ՀՕ-270-Ն ՀՀ օրենքով կատարվել են համակարգային փոփոխություններ և օրենսգրքի 309-րդ հոդվածը ձևակերպվել է նոր խմբագրությամբ, համաձայն որի` գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաuտանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի uահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել: Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը: Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերում: Նշվածից պարզ է դառնում, որ 2007 թվականի փոփոխությամբ օրենսդիրն ընդհանուր կանոնից նախատեսել է բացառություն, համաձայն որի՝ մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը: Իսկ <<Իրավական ակտերի մասին>> ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն` իրավական ակտում հակաuություն չի համարվում ընդհանուր նորմից բացառության uահմանումը: Ավելին` օրենքով ուղղակիորեն դատարաններին նման լիազորություն վերապահված լինելու պայմաններում, եթե դատարանը հանգել է հետևության, որ արարքը վերաորակելը կողմնակալության դրսևորում է, ապա պետք է քննարկեր ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգով ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելու հարցը, քանի որ դատարանի անկողմնակալությունը նախևառաջ սահմանադրական պահանջ է: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ և 4-րդ կետերի համաձայն՝ գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բավարարում է վերաքննիչ բողոքը` համապատասխանաբար ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելով դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացվում է գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ, կամ գործն ուղարկվում է համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը: Չբեկանված մասով դատական ակտը մտնում է օրինական ուժի մեջ: Մասնակիորեն կամ ամբողջությամբ բեկանում և փոփոխում է ստորադաս դատարանի ակտը, եթե ստորադաս դատարանի հաստատած փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 400-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արդարացման դատավճիռը վերաքննիչ դատարանը կարող է բեկանել` կայացնելով մեղադրական դատավճիռ` ամբաստանյալի արդարացումն անհիմն լինելու մասին դատախազի, տուժողի կամ նրա ներկայացուցչի բողոքով: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի կողմից տուժող Վաչագան Մեխակյանին դիտավորությամբ բռունցքով երկու հարված հասցնելը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: Վերաքննիչ դատարանն առաջադրված մեղադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով փոփոխելը հնարավոր է համարում, քանի որ մեղադրանքի նման փոփոխությունով ամբաստանյալի վիճակը չի վատթարանում: Նման փոփոխությունով չի խախտվում նաև անձի պաշտպանության իրավունքը, քանի որ Վաչագան Մեխակյանին մարմնական վնասվածք հասցնելու, այդ թվում նաև բռունցքով դեմքին հարվածներ հասցնելու հանգամանքն ինքնին ընդգրկված է եղել առաջադրված մեղադրանքի ծավալում, որի դեմ թե գործի նախնական քննության փուլում, թե դատական քննության փուլում ամբաստանյալը պաշտպանվելու իրական հնարավորություն ունեցել է: Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործում առկա փաստերը վերստին ստուգման ենթարկելու, նոր ապացույցներ ձեռք բերելու անհրաժեշտություն չկա, գտնում է, որ դատական ակտը պետք է մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել: Այսպիսով՝ Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճիռը պետք է բեկանել և ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն՝ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում բացակայում է դիմողի բողոքը: Իսկ նույն օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` կատարված հանցագործության ծանրությունից և բնույթից ելնելով` քրեական դատավարությունում հետապնդումն իրականացվում է հանրային և մասնավոր կարգով: Մասնավոր հետապնդման գործեր են համարվում նույն օրենսգրքի 183-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը: Տվյալ դեպքում քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ տուժող Վաչագան Մեխակյանն իրեն պատճառված մարմնական վնասվածքի առումով երբևէ ամբաստանյալի դեմ բողոք չի ներկայացրել: Ավելին՝ տուժողը նշել է, որ ամբաստանյալն իրեն երբևէ հարված չի հասցրել, այլ վնասվածքները ստացել է այլ անձանց կողմից: Վերոնշյալի արդյունքում դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ տուժողի բողոքի բացակայության հիմքով Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել, քանի որ նրան մեղսագրվող արարքը համարվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն և դասվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված տուժողի բողոքի հիման վրա հարուցվող քրեական գործերի թվին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 294-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` գործով վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումն ընդգրկում է նախնական քննության փուլում ընտրված խափանման միջոցի և վնասի հատուցման ապահովման միջոցները, քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցները վերացնելու մասին որոշում, ինչպես նաև իրեղեն ապացույցների ճակատագրի հարցը: Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի նկատմամբ վերստին խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը բացակայում են: Ինչ վերաբերում է 2014 թվականի հունվարի 26-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է վերադարձնել նախաքննությունն իրականացրած քննչական մարմնին՝ տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառած անձանց հայտնաբերելու և նրանց արարքներին իրավաբանական գնահատական տալու համար: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1-րդ, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ, 400-րդ և 412-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրող Հ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակի՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճիռը բեկանել և ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի (դիմողի բողոքի բացակայություն) հիմքով Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճել: Իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Վաչագան Մեխակյանի հագուստները վերադարձնել նախաքննությունն իրականացրած քննչական մարմնին: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 28-08-2015 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 13-10-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 272, 148, 62 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 13-10-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 272, 148, 62 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-21070/15 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0013/01/15
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 09-10-2015 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազի տեղակալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | ամբաստանյալ` Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյան |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Գործը ստացվել է վճռաբեկ դատարան
| Գործի առաքման ամսաթիվը | 13-10-2015 |
|---|---|
| Գրության համարը | Ե-21070 |
| Գործի ստացման ամսաթիվը | 20-10-2015 |
| Քրեական գործի հատորներ /փաստաթղթեր/ | 3 հատոր |
| Գործի համարը | ԵԿԴ/0013/01/15 |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Պատասխանատվության ենթարկվածների թիվը | 1 |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 20-10-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Համլետ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 25-12-2015 |
|---|---|
| Որոշման առաքման ամսաթիվը | 25-12-2015 |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 25-12-2015 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Ելիզավետա |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 01-11-2016 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 20-10-2016 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 01-11-2016 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի բեկանվել է դատական ակտը և բեկանված մասով փոփոխվել |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0013/01/15 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում Գործ թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 Նախագահող դատավոր՝ Վ.Ռշտունի Դատավորներ՝ Մ.Պապոյան Կ.Ղազարյան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քարտուղարությամբ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ մեղադրող Հ.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ին ք.Երևանում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում Վաչագան Մեխակյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13802814 քրեական գործը։ Նախաքննության մարմնի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։ Նախաքննության մարմնի` 2014 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշմամբ Հ.Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2015 թվականի փետրվարի 11-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան)։ 2. Առաջին ատյանի դատարանը 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճռով Հ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացրել է՝ ճանաչելով և հռչակելով նրա անմեղությունն այդ հանցանքի կատարման մեջ՝ վերջինիս մասնակցությունը մեղսագրված արարքին ապացուցված չլինելու հիմքով։ 3. Մեղադրող Հ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշմանբ բողոքը բավարարել է մասնակիորեն` Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի հունիսի 8-ի դատավճիռը բեկանել է, ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի հիմքով (դիմողի բողոքի բացակայություն) Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցրել է, թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը` կարճել։ 4. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը։ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։ Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 5. Հ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(…) [Ն]ա, 2014թ. սեպտեմբերի 20-ին, ժամը 17։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Վարդանանց 22 շենքի քիվ 38 բնակարանում տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Վաչագան Վանուշի Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին և դիտավորությամբ վերջինիս առողջությանը պատճառել ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող` կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի, քթի մեջքի շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևերով (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթեր 166-167)։ 5.1. Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1621/հ եզրակացության համաձայն` «Վաչագան Մեխակյանի ստացած մարմնական վնասվածքները, կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքի, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղման, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքների՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, գանգուղեղային վնասվածքի, քթոսկրերի կոտրվածքի, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի, քթի, մեջքի շրջանի սալջարդ պատռված վերքերի, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքի, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղման ձևով պատճառվել են բութ առարկաների ներգործության հետևանքով (...), որոնք միասին վերցված պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ առանձին վերցված՝ կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղումը, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքները՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, քթոսկրերի կոտրվածքը, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքերը պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով, (...) քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերքը, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածքը, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղումը առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթեր 144-145)։ 6. Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է` «(...) [Վ]երլուծելով և ապացույցների ընդհանուր համադրության մեջ գնահատելով ամբաստանյալի ցուցմունքները, դրանցից առավել արժանահավատ և փաստարկված է համարում դատաքննականը, քանի որ այն հաստատվեց նաև գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված այլ ապացույցներով։ (...) [Դ]ատարանը համադրելով (...) ապացույցները, արձանագրում է, (...) ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Մեխակյանի դեմքին, որպիսի հանգամանքը հաստատվում է նախ` ամբաստանյալ Հովհաննիսյանի, ապա նաև վկա Ղորղանյանի` ինչպես դատաքննության, այնպես էլ նախաքննության ժամանակ որպես վկա տրված ցուցմունքներով։ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փաստը չի հերքվում նաև ամբաստանյալի նախաքննական և ոչ մի ցուցմունքով։ Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալն իր որևէ ցուցմունքում չի նշել, որ ինչպես կանգնած վիճակում, այնպես էլ գետնին ընկնելուց հետո, ինքը հարվածներ է հասցրել տուժողի կրծքավանդակի կամ կողային հատվածներին, վերջինս ընդամենը նշել է, որ «տեղից ոտքի կանգնելով, նյարդայնացած վիճակում 2 անգամ բռունցքով հարվածել եմ Մեխակյանի դեմքին»։ (...) Ավելին, հետազոտելով տուժող Վ.Մեխակյանի նախաքննական ցուցմունքները, դատարանն արձանագրում է, որ դրանով տուժողի կողմից առաջ է քաշված իր մարմնական վնասվածքները ստանալու միանգամայն այլ իրավիճակ։ (...) Այլ խոսքով, տուժողը հայտնել է տեղեկություններ մինչև դատաբժիշկ փորձագետի կողմից տրված եզրակացությունը ստանալը, ինչը նույնպես պետք է նախաքննական մարմնին բերեր այն եզրահանգման, որ առավել արժանահավատ են ու փաստարկված տուժողի ցուցմունքները, որտեղ վերջինս հերքելով Հ.Հովհաննիսյանի կողմից ծեծի ենթարկվելու փաստը, նշել է, որ վնասվածքները հասցրել է ոչ թե ամբաստանյալ Հովհաննիսյանը, այլ իրեն անծանոթ հինգ անձինք և ոչ թե Ղորղանյանի բնակարանում, այլ մինչև այնտեղ գնալը` տոնավաճառի հարակից հատվածում։ (...) Դատարանն արձանագրում է, որ գործի ելքով որևէ կերպ չշահագրգռված փորձագետն իր եզրակացության մեջ արձանագրել է մի փաստ, ինչը մշտապես, իր բոլոր ցուցմունքներում հայտնել է նույն ինքը, տուժողը։ Բացի այդ, դատարանը որպես արժանահավատ ապացույց է դիտում նաև փորձագետի դատարանում տված ցուցմունքը, համաձայն որի` Վ.Մեխակյանին պատճառվել են տարբեր մարմնական վնասվածքներ` մարմնի տարբեր հատվածներում։ Այդ մարմնական վնասվածքները եղել են տարբեր խմբերի և բնույթի` թեթև և ծանր։ Փորձագետը դատարանում հաստատապես նշել է, որ վնասվածքները` գլխի գագաթային շրջանի սալջարդ վերքը, կողոսկրերի կոտրվածքը, կրծքավանդակի ձախ կեսի արյունազեղումը և ձախակողմյան պնևմաթորաքսը չէին կարող առաջանալ հավասար, հարթ մակերեևույթին ընկնելու հետևանքով, ինչպիսին է բնակարանի հատակը։Նախ այն պատճառով, որ այդպիսի վնասվածքներ կարող էին պատճառվել միայն արտացցված մակերես ունեցող առարկաներից, կամ բութ առարկաների ներգործության միջոցով։ Բացի այդ, ըստ փորձագետի` վնասվածքներն իրենց ամբողջ համադրությամբ, եղել են մարմնի տարբեր հատվածներում, տարբեր մասերում, ուստի նկարագրված պայմաններում և առավել ևս հարթ հատակին ընկնելու հետևանքով նման վնասվածքներ չէին կարող առաջանալ։ (...) Դատարանն արձանագրում է, որ գործի նախաքննությամբ և դատական քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույցներ, որոնցով կարելի է հաստատված համարել, որ Հ.Հովհաննիսյանը հարվածել է նաև տուժող Մեխակյանի կողերի կամ կրծքավանդակի հատվածներին, բացի այդ` դատարանը փաստում է, որ քաշքշելու արդյունքում նրանք ընկել են հարթ հատակին, այլ ոչ թե արտացցված մակերես ունեցող ինչ-որ տեղ։ Այլ խոսքով, դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ Մեխակյանի մարմնի տարբեր հատվածներում առկա մարմնական վնասվածքները չէին կարող առաջանալ միմյանց քաշքշելու, ինչպես նաև այդ կերպ հավասար հատակին ընկնելու արդյունքում։ (...) Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցների ընդհանուր ամբողջությունը վերլուծելով և գնահատելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված որոշումների լույսի ներքո, դրանք համադրելով մեղադրանքի ձևակերպման, գործով հավաքված ապացույցների և դատարանի մոտ դրանց հիման վրա ձևավորված ներքին համոզմունքի հետ, հնարավոր չէ հանգել հիմնավոր հետևության առ այն, որ Հ.Հովհաննիսյանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ է հասցրել Վ.Մեխակյանին կրծքավանդակի և կողային շրջաններին ու պատճառել է ծանր մարմնական վնասվածք» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթեր 110-112, 131-132)։ 7. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն` «(...) [Դ]ատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը չի կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք։ (...) Քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված տվյալներով միանշանակ հաստատվում է այն, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանը բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Վաչագան Մեխակյանի դեմքին՝ ձախ այտի հատվածին (...)։ Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը, չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանման սկզբունքը հաշվի առնելով, հարկ է համարում նշել, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի գործողություններում, մասնավորապես՝ երկու հարված հասցնելու պարագայում, չի ապացուցվում տուժող Վաչագան Մեխակյանի առողջությանը թեթև մարմնական վնասվածք պատճառելու հանգամանքը ևս։ Ավելին՝ երկու հարված հասցնելն օբյեկտիվորեն չէր կարող առաջացնել փորձագետի եզրակացությամբ նշված առողջությանը պատճառված վնասվածքները։ (...) Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը, գնահատելով և համադրելով թե նախնական քննության, թե դատական քննության ընթացքում տրված ցուցմունքները, փորձագետի եզրակացությունը, ձևավորում է ներքին համոզմունք առ այն, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի մեղավորությունը՝ բռունցքով Վաչագան Մեխակյանին երկու հարված հասցնելու մասով, ապացուցված է, որպիսի պայմաններում Հովհաննես Հովհաննիսյանի գործողությունները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ (...) Վերաքննիչ դատարանն առաջադրված մեղադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով փոփոխելը հնարավոր է համարում, քանի որ մեղադրանքի նման փոփոխությունով ամբաստանյալի վիճակը չի վատթարանում։ (...) [Տ]ուժողի բողոքի բացակայության հիմքով Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել, քանի որ նրան մեղսագրվող արարքը համարվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն և դասվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված տուժողի բողոքի հիման վրա հարուցվող քրեական գործերի թվին» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթեր 47-52)։ 7.1. Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը որոշել է` «(...) [Ա]մբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի (դիմողի բողոքի բացակայություն) հիմքով Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճել»։ (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթեր 52-53)։ Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 8. Բողոքաբերի պնդմամբ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա։ Մասնավորապես, քրեական գործի վարույթը կարճելու որոշում կայացնելով` ստորադաս դատարանը զրկել է քրեական հետապնդում իրականացնող մարմիններին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարած անձին բացահայտելու, իսկ տուժողին` իր խախտված իրավունքներն ու հանցագործությամբ պատճառված վնասը վերականգնելու հնարավորությունից։ Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ նման պայմաններում քրեական հետապնդման մարմինը չի կարող իրականացնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածով իր վրա դրված՝ քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարք կատարած անձին բացահայտելու և սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկելու պարտականությունը։ 9. Բողոքի հեղինակն ընդգծել է նաև, որ քրեական գործում առկա փաստական տվյալներն իրենց համակցությամբ հաստատում են ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանի կողմից տուժող Վ.Մեխակյանին ծանր մարմնական վնաս պատճառելու հանգամանքը, մինչդեռ ստորադաս դատարանները դրանք պատշաճ գնահատման չեն ենթարկել, իրականացրել են ապացույցների կամայական գնահատում` դրանց մի մասին մյուսների համեմատությամբ տալով առավելություն։ Այսպես` Հ.Հովհաննիսյանը որպես կասկածյալ և մեղադրյալ հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Վ.Մեխակյանի մոտ առկա մարմնական վնասվածքներն ինքն է պատճառել։ Դատարանները պատշաճ գնահատական չեն տվել Կ.Ղորղանյանի` նախաքննության ընթացքում տված և դատարանում հրապարակված լրացուցիչ այն ցուցմունքին, որ ինքը նախորդ ցուցմունքում ոչ բոլոր հանգամանքներն է ճիշտ ներկայացրել։ Իրականում Հ.Հովհաննիսյանի և Վ.Մեխակյանի վիճաբանությունն սկսվել է վերջինիս խանութից վերադառնալուց և օղի խմելուց հետո, իսկ մինչ այդ Վ.Մեխակյանի դեմքին վնասվածքներ չեն եղել։ Նրա դեմքի և մարմնի վնասվածքներն առաջացել են Հ.Հովհաննիսյանի հարվածների հետևանքով։ Բողոքաբերն ընդգծել է, որ ո՛չ վկա Կ.Ղորղանյանը, ո՛չ էլ ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանը որևէ հիմնավոր փաստարկ չեն ներկայացրել նախաքննական ցուցմունքները փոխելու և դատարանում այլ ցուցմունք տալու վերաբերյալ։ 10. Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշումն ամբողջությամբ բեկանել և գործն ուղարկել համապատասխան դատարան` նոր քննության։ Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 11. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի վարույթի կարճման և քրեական հետապնդման դադարեցման հարաբերակցության կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառություն ապահովելու խնդիր։ Ուստի անհրաժեշտ է համարում արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նման գործերով դատական պրակտիկան ճիշտ ձևավորելու համար։ 12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. իրավաչափ է արդյոք թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետևությունն այն պայմաններում, երբ տուժողի առողջությանը ծանր մարմնական վնասվածք պատճառած անձը կամ անձինք չեն բացահայտվել։ 2. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2) քրեական գործ[ը]` քրեական հետապնդման մարմնի կամ դատարանի կողմից իրականացվող առանձին վարույթ [է]` քրեական օրենսգրքով չթույլատրված մեկ կամ մի քանի ենթադրաբար կատարված արարքների կապակցությամբ. (…) 4) գործով վարույթ` քրեական դատավարական ընթացակարգ, որն սկսվում է քրեական գործի հարուցման հարցը լուծելիս և իր մեջ ներառում է գործով իրականացվող և ընդունվող դատավարական որոշումները և գործողությունները. (…) 17) քրեական հետապնդում[ը]` այն բոլոր դատավարական գործողություններ[ն են]« որոնք իրականացնում են քրեական հետապնդման մարմինները« իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը` նպատակ ունենալով բացահայտել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքը կատարած անձին« վերջինիս մեղավորությունը հանցանքի կատարման մեջ« ինչպես նաև ապահովել այդպիսի անձի նկատմամբ պատժի և հարկադրանքի այլ միջոցներ կիրառելը. 18) քրեական հետապնդման հարուցում[ը]` քրեական հետապնդման մարմնի որոշումն [է] անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու« ինչպես նաև մինչև այդ նրան ձերբակալելու կամ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու մասին. (…)»։ Մեջբերված նորմերի վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը Վ.Գրիգորյանի գործով որոշմամբ փաստել է. «(…) ՀՀ քրեական դատավարությունում քրեական գործը հարուցվում է քրեական օրենսգրքով չթույլատրված ենթադրաբար կատարված հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարքի (արարքների) կապակցությամբ, այլ կերպ` փաստի առթիվ, և որևէ անձի համար քրեական դատավարությունում այն իրավական որևէ հետևանք չի առաջացնում (…)» (տե՛ս Վալերի Գրիգորյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2008 թվականի հուլիսի 25-ի թիվ ԵԿԴ/0031/11/08 որոշման 14-րդ կետը)։ Զարգացնելով Վ.Գրիգորյանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «քրեական գործ» և «քրեական հետապնդում» հասկացությունները չեն նույնանում և ունեն իրենց բովանդակությամբ տարբեր նշանակություն։ Այսպես` քրեական գործը վարույթ է, որը հարուցվում է ենթադրաբար կատարված քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքի (փաստի) կապակցությամբ։ Մինչդեռ քրեական հետապնդումը հարուցվում և իրականացվում է միայն կոնկրետ անձի նկատմամբ, այսինքն` ենթադրում է հանցագործության մեջ կասկածվող կամ մեղադրվող դատավարական սուբյեկտի առկայություն։ Այլ կերպ՝ քրեական գործի հարուցման փուլում վարույթն իրականացնող մարմնի գործողություններն ուղղված են հանցագործության դեպքի և հանգամանքների, հանցանք կատարած անձի բացահայտմանը, իսկ այն պահից սկսած, երբ ի հայտ է գալիս ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը, հարուցվում և իրականացվում է քրեական հետապնդումը (ձերբակալում, որպես մեղադրյալ ներգրավում, դատավարական հարկադրանքի միջոցների կիրառում և այլն)։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է« որ քրեական գործի հարուցումը և քրեական հետապնդման սկիզբը կարող են համընկնել միայն այն դեպքում, երբ ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը քրեական գործ հարուցելիս հայտնի է։ 13. ՀՀ քրեական դատավարութան օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 10-րդ կետի համաձայն՝ «[Վ]երջնական որոշում[ը]՝ քրեական վարույթ իրականացնող մարմնի յուրաքանչյուր որոշում[ն է], որը բացառում է գործով վարույթն սկսելը, կամ շարունակելը, ինչպես նաև լուծում է գործն ըստ էության»։ ՀՀ քրեական դատավարութան օրենսգրքի 32-րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական գործով վարույթն ավարտվում է` 1) քրեական գործով վարույթը կարճելու մասին որոշում կայացնելով. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարութան օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 19-րդ կետի համաձայն՝ «[Ք]րեական հետապնդման դադարեցում[ը]` քրեական գործով վարույթն իրականացնող մարմնի որոշում[ն է]` առաջադրված մեղադրանքը վերացնելու կամ մեղադրանքից հրաժարվելու մասին»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Քրեական հետապնդում կարող է իրականացվել միայն հարուցված քրեական գործով»։ Վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերի համակարգված վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ «քրեական գործի վարույթի կարճում» և «քրեական հետապնդման դադարեցում» հասկացությունները ևս չեն նույնանում (այդ համատեքստում նաև` քրեական գործի հարուցումը մերժելը և քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարվելը)։ Վճռաբեկ դատարանը, Ս.Շահնազարյանի գործով որոշմամբ անդրադառնալով քրեական գործի հարուցումը մերժելու և քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարվելու մասին որոշումների հարաբերակցությանը, արձանագրել է. «(…) [Ք]րեական գործի հարուցումը մերժելու մասին որոշումը չի կարող նույնացվել քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշման հետ, քանի որ դրանք իրենցից ներկայացնում են տարբեր իրավական բնույթ, բովանդակություն, նպատակ և հետևանքներ ունեցող դատավարական որոշումներ։ Մասնավորապես քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին որոշումն իրենից ներկայացնում է քրեական գործ հարուցելու փուլը եզրափակող և դատավարության հետագա ընթացքը բացառող որոշում։ Այն կայացվում է ենթադրյալ հանցանքի հիմքերի բավարարության ստուգման ուղղությամբ իրականացվող դատավարական և (կամ) այլ գործողությունների արդյունքում, ընդ որում, դրա կայացման համար իրավական նշանակություն չունի ենթադրաբար հանցանք կատարած անձի փաստացի առկայությունը։ Մինչդեռ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշումը կայացվում է կոնկրետ անձի նկատմամբ՝ բացառելով տվյալ անձի նկատմամբ կոնկրետ դեպքի առթիվ քրեական հետապնդում իրականացնելը, այլ ոչ թե այդ դեպքի առթիվ իրականացվող վարույթի ընթացքը, որն ուղղված է մեղավոր անձին (անձանց) բացահայտելուն և օրենքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկելուն (...)» (տե՛ս Սամվել Շահնազարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԵՇԴ/0002/11/14 որոշման 19-րդ կետը)։ Զարգացնելով Ս.Շահնազարյանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին որոշումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իմաստով վերջնական որոշում է, որը եզրափակում է գործով վարույթը` բացառելով այն սկսելու կամ շարունակելու հնարավորությունը։ Քրեական գործի կարճմամբ հանցագործության փաստով ծավալված բոլոր հարաբերություններն ավարտվում են, և քրեական հետապնդման մարմինը զրկվում է տվյալ քրեական գործով որևէ դատավարական գործողություն կատարելու, այդ թվում` քրեական հետապնդում իրականացնելու հնարավորությունից։ Ի տարբերություն քրեական գործի կարճման` քրեական հետապնդման դադարեցումը կոնկրետ անձի նկատմամբ դատավարական գործողություններ իրականացնելուց վարույթն իրականացնող մարմնի հրաժարումն է։ Այն ինքնին գործով վարույթը շարունակելու խոչընդոտ չէ և մեխանիկորեն չի հանգեցնում քրեական գործի կարճման։ Այսպիսով, քրեական գործի վարույթն ավելի լայն հասկացություն է, քան քրեական հետապնդումը. քրեական հետապնդում իրականացնելու պարտադիր պայման է հարուցված քրեական գործի առկայությունը, իսկ վերջինիս կարճումը փաստացի հանգեցնում է նաև քրեական հետապնդման դադարեցման։ Մինչդեռ կոնկրետ անձի նկատմամբ իրականացվող քրեական հետապնդումը հարուցված քրեական գործի վարույթի մասն է, հետևաբար այդ անձի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման դադարեցումն ինքնին չի կարող հանգեցնել քրեական գործով վարույթի կարճմանը՝ բացառելով այդ վարույթում քննչական կամ դատավարական անհրաժեշտ այլ գործողություններ, այդ թվում՝ այլ անձանց նկատմամբ քրեական հետապնդում իրականացնելու հնարավորությունը։ 14. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` (...) 4) սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում բացակայում է դիմողի բողոքը. (...)։ 2. Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման` կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները։ 3. Դատախազը, քննիչը, հայտնաբերելով քրեական գործի վարույթը բացառող հանգամանքներ, քրեական գործով մինչդատական վարույթի յուրաքանչյուր փուլում որոշում են կայացնում քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին (...)։ (...) 5. Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը»։ Վկայակոչված հոդվածն սպառիչ կերպով թվարկում է քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքերը (1-ին և 2-րդ մասեր)` սահմանելով, որ մինչդատական վարույթում քրեական գործի վարույթը բացառող հանգամանքներ հայտնաբերելու դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը որոշում է կայացնում քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին (3-րդ մաս), իսկ դատարանում ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը լուծում է դատարանը (5-րդ մաս)։ «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 45-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 2-րդ պարբերության իմաստով («Այն պայմանների թվարկման ժամանակ, երբ բոլոր թվարկված պայմաններից բավական է միայն մեկի առկայությունը (...) պետք է կիրառվի «կամ» շաղկապը») ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածում «կամ» շաղկապի օգտագործումը ևս վկայում է, որ միշտ չէ, որ քրեական հետապնդման դադարեցման հիմքի առկայությունը հանգեցնում է նաև քրեական գործի վարույթի կարճման։ 14.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները« որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում` 1) քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը պարտավոր են (...) օրենքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները ձեռնարկել հանցագործություն կատարած անձանց և հանցագործության, ինչպես նաև դրա կատարման հանգամանքները բացահայտելու համար։ (...)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Եթե արդարացման դատավճիռ կայացնելիս անհայտ է մնում այդ հանցանքը կատարած անձը« դատարանը« դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո« գործն ուղարկում է դատախազին` լուծելու նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը»։ Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից բխում է, որ հանցագործություն կատարած անձանց և հանցագործության բացահայտումը քրեական դատավարության առանցքային խնդիրներից մեկն է և քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինների պարտականությունը։ Դրանով է պայմանավորված, որ արդարացման դատավճիռ կայացնելու այն դեպքերում, երբ անհայտ է մնում այդ հանցանքը կատարած անձը, օրենքը դատարանին պարտավորեցնում է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գործն ուղարկել դատախազին՝ լուծելու նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը։ 15. Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով քրեական հետապնդումը բացառող` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հիմքին` կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելուն, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այս հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցվում է, եթե պարզվում է, որ հանցագործության դեպքը տեղի է ունեցել և բովանդակում է հանցակազմի հատկանիշներ, բայց այն կատարել է ոչ թե կոնկրետ գործով կասկածյալը կամ մեղադրյալը (ամբաստանյալը), այլ ուրիշ անձ։ Այս պարագայում քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնին պետք է հնարավորություն տրվի շարունակելու գործի վարույթը` հանցանք կատարած իրական անձին բացահայտելու և քրեական պատասխանատվության ենթարկելու նպատակով, ինչը, սակայն, գործի վարույթը կարճելու պարագայում կարող է արգելք լինել։ Վճռաբեկ դատարանի սույն դիրքորոշումը հիմնված է ՀՀ սահմանադրական դատարանի կողմից կայացված թիվ ՍԴՈ-871 որոշման վրա, որով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` «(...) իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման» դրույթը` կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու առնչությամբ, ճանաչվել է ՀՀ Սահմանադրության (2005 թվականի փոփոխություններով) 18-րդ և 21-րդ հոդվածների պահանջներին հակասող և անվավեր։ Մասնավորապես, ՀՀ սահմանադրական դատարանն արձանագրել է. «[ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու դեպքում] (...) «առկա է հանցագործությունը» եզրույթն արդեն իսկ վկայում է հանցակազմի առկայության մասին, սակայն այն առարկայացված չէ կոնկրետ սուբյեկտի առնչությամբ։ (...) Մեղավորությունը հիմնավորելու համար ապացույցների բավարար համակցության բացակայության դեպքում է միայն դադարեցվում քրեական հետապնդումը` 35-րդ հոդվածի երկրորդ մասի հիմքով։ Մինչդեռ ՀՀ քր. դատ. օր-ի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի «(...) իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման» դրույթը կարող է հանգեցնել իրավական կարգավորման ներքին հակասականության ու իրավական անորոշության։ Ըստ էության նույն հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերում հստակ չեն առանձնացված գործի վարույթի կարճման և քրեական հետապնդման դադարեցման կամ այդ երկու ինստիտուտների համատեղ կիրառման հիմքերը։ Հոդվածի երկու մասերի համադրված վերլուծությունը, ինչպես նաև միջազգային պրակտիկան վկայում են, որ ՀՀ քր. դատ. օր-ի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասն սկզբունքորեն վերաբերում է քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքերին։ (...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի «(...) իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման» դրույթի գոյությունն ու կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու հիմքով դրա գործադրումը նախաքննության և դատաքննության փուլերում կվտանգի տուժողի շահերի պաշտպանությունը և կարող է արգելք հանդիսանալ ՀՀ Սահմանադրության 18-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված իրավունքի պաշտպանության համար, ինչպես նաև կասկածի տակ է մնում կասկածյալի կամ մեղադրյալի անմեղությունը` հանցագործությանը նրանց մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պարագայում» (տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2010 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՍԴՈ-871 որոշման 8-րդ կետը)։ 15.1. Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համանման իրավիճակ կարող է առաջանալ, օրինակ, այն դեպքում, երբ անձին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ոչ բոլոր փաստերն են հաստատվում։ Այսպես` հնարավոր է, որ գործի քննության արդյունքում ձեռք բերված ապացույցները բավարար չլինեն մեղադրանքի հիմքում դրված փաստերը ողջ ծավալով հաստատված համարելու համար, և ամբաստանյալի (մեղադրյալի) մեղավորությունը հաստատվի հանցավոր ոտնձգության միայն մի մասով։ Այդ առումով Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ եթե առաջադրված մեղադրանքը կոնկրետ անձի նկատմամբ փոփոխվելու արդյունքում ի հայտ է գալիս վերջինիս նկատմամբ քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք (օրինակ` բացակայում է դիմողի բողոքը, անցել են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները և այլն), իսկ միևնույն ժամանակ սկզբնական մեղադրանքով հանցանքի կատարման փաստը չի հերքվում, և նշված արարքը կատարած անձի ինքնությունը դեռևս մնում է չբացահայտված, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն զուգահեռ քրեական գործի վարույթը կարճելը կարող է խոչընդոտել քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնին կատարելու՝ օրենքով իր վրա դրված` կատարված հանցագործությունը բացահայտելու, մեղավոր անձին կամ անձանց հայտնաբերելու և քրեական պատասխանատվության ենթարկելու պարտականությունը՝ վտանգելով նաև տուժողի շահերի պաշտպանությունը։ 16. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել տուժող Վ.Մեխակյանի մարմնի տարբեր մասերին ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելու և վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու համար (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։ Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1621/հ եզրակացության համաձայն՝ Վ.Մեխակյանի մարմնի վրա ըստ ծանրության աստիճանի առկա են եղել տարբեր մարմնական վնասվածքներ, որոնք միասին վերցրած տուժողի առողջությանը պատճառել են ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող։ Մինչդեռ առանձին վերցրած Վ.Մեխակյանի առողջությանը պատճառվել են` - կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածք, կրծքավանդակի ձախ կեսի կողմնային մակերեսի արյունազեղում, ձախից կողոսկրերի կոտրվածքներ՝ ուղեկցված ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով` առողջությանը ծանր վնաս` որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, - քթոսկրերի կոտրվածք, գլխի աջ ճակատակողմնային շրջանի, գլխի ձախ գագաթային շրջանի սալջարդ վերքեր` առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի, բայց ոչ ավելի 21 օրից, - քթի մեջքի շրջանի սալջարդ-պատռված վերք, ստորին շրթունքի աջ կեսի քերծվածք, ձախից՝ ստորին կոպի արյունազեղում` առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող (տե՛ս սույն որոշման 5.1-րդ կետը)։ Առաջին ատյանի դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների գնահատման և վերլուծության արդյունքում Հ.Հովհանիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացրել է` արձանագրելով, որ հնարավոր չէ հանգել հիմնավոր հետևության այն մասին, որ Հ.Հովհաննիսյանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ է հասցրել Վ.Մեխակյանի կրծքավանդակի և կողային շրջաններին ու վերջինիս առողջությանը պատճառել է ծանր մարմնական վնասվածք (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության առ այն, որ ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանը չի կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը։ Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել է՝ նկատի ունենալով, որ Հ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքն իր մեջ ներառել է նաև Վ.Մեխակյանի դեմքին բռունցքով երկու հարված հասցնելը, և ապացուցված համարելով ամբաստանյալի մեղավորությունը միայն այդ արարքի մեջ, Հ.Հովհաննիսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված արարք կատարելու մեջ։ Նկատի ունենալով, որ նրան մեղսագրվող արարքը ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն է և դասվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված տուժողի բողոքի հիման վրա հարուցվող քրեական գործերի թվին, տուժողի բողոքի բացակայության հիմքով Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը դադարեցրել է, իսկ թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը` կարճել (տե՛ս սույն որոշման 7-7.1-րդ կետերը)։ 16.1. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստական տվյալների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, Հ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով մեղավոր ճանաչելով և արձանագրելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի հիմքով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք (դիմողի բողոքի բացակայություն), վերջինիս նկատմամբ քրեական հետապնդումն իրավաչափորեն դադարեցրել է։ Սակայն Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն զուգահեռ Վերաքննիչ դատարանը կարճել է նաև քրեական գործի վարույթը` հաշվի չառնելով, որ հանցագործության դեպքը՝ տուժող Վ.Մեխակյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու փաստը, սույն գործի նյութերով չի հերքվում։ 17. Սույն որոշման 16-16.1-րդ կետերում մեջբերված և վերլուծված փաստերը գնահատելով սույն որոշման 11-15.1-րդ կետերում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն զուգահեռ թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճելով, զրկել է քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնին՝ այդ վարույթի շրջանակներում հանցանք կատարած անձին (անձանց) հայտնաբերելու և օրենքով սահմանված կարգով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու՝ նրա պարտականության կատարմանը, ինչը չի բխում թե՛ քրեական դատավարության օրենսդրության խնդիրներից, թե՛ հանցագործությունից տուժած անձի շահերի պաշտպանությունն ապահովելու պարտականությունից։ Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ իրավաչափ չէ թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետևությունն այն պայմաններում, երբ տուժողի առողջությանը ծանր մարմնական վնասվածք պատճառած անձը կամ անձինք չեն բացահայտվել։ 17.1. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն զուգահեռ թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճելով, թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի պահանջների խախտում, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի համաձայն, քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է։ 18. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի՝ սույն որոշման 9-րդ կետում բարձրացրած փաստարկներին, ապա Վճռաբեկ դատարանը դրանք անհիմն է համարում։ Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի և Վերաքննիչ դատարանները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հանգել են ճիշտ հետևության այն մասին, որ ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանը չի կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի նոյեմբերի 27-ի փոփոխություններով) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն։ Ամբաստանյալ Հովհաննես Մարքսի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշումը բեկանել և փոփոխել՝ եզրափակիչ մասի երկրորդ պարբերությունից հանել «և թիվ ԵԿԴ/0013/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճել» բառերը։ Մնացած մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ։ 2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 01-11-2016 |
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
| Ամսաթիվ | 26-01-2017 |
|---|
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 31-01-2017 |
|---|---|
| Դատարան | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Այլ նշումներ | 4 հատոր` 272, 148, 62, 128 /4-րդ հատորը կազմված է ՀՀ վճռաբեկ դատարանում/ թերթ: |