Գործ ԵԿԴ/0237/01/14





ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )`

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի«

քարտուղարությամբ` Գևորգ Պողոսյանի,
Հասմիկ Արտաշեսյանի և
Նաիրա Թումանյանի«

մասնակցությամբ`

մեղադրողներ` Գևորգ Սարգսյանի և
Բագրատ Ղազինյանի,

պաշտպաններ (հանրային)` Սուզաննա Խչեյանի և
Էդուարդ Աղաջանյանի,


2015թ. օգոստոսի 24-ին նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավար¬տեց քրեա¬կան գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
1. Անդրանիկ Ալեքսանի Մանուկյանի` (ծնված 1965թ. ապրիլի 22-ին« Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս քաղաքում, ազ¬¬¬գութ¬յամբ հայ« ՀՀ քաղաքացի« բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին` վեց երեխա, որոնցից երեքը` մինչև 14 տարեկան, չի աշխատում, նախկինում` չդատա¬պարտ¬¬ված, հաշ¬վառ¬ված է Վարդենիս քաղաքի Երիտասարդական փողոցի 3-րդ շենքի 7-րդ բնակա¬րա¬նում, բնակվում է Երևանի Մամիկոնյանց փողոցի 2-րդ շենքի 32-րդ բնակարանում« սույն գործով նրան վերագրվել է ՀՀ քրական օրենսգրքի 275-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք, որպես խա¬փանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն) և
2. Հայկ Սոկրատի Ոսկանյանի` (ծնված 1969թ. նոյեմբերի 13-ին« Երևանում, ազ¬¬¬գութ¬յամբ հայ« ՀՀ քաղաքացի« բարձրագույն կրթությամբ, ամուրի, չի աշխատում, նախկինում` չդատա¬պարտ¬ված, հաշ¬վառ¬ված է Երևանի Նոր Նորքի 3-րդ զանգվածի 8-րդ շենքի 52-րդ բնակարանում, մշտական բնակության վայր չունի« սույն գործով նրան վերագրվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 275-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք, որպես խա¬փանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստո¬րագրութ¬յուն)։

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 58207214 քրեական գործը հարուցվել է 2014թ. հունիսի 9-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 275-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկա¬նիշ¬նե¬րով ՀՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառայության քննչական վարչությունում` իրացնելու նպատակով թունավոր նյութ հանդիսացող մետաղական սնդիկ ապօրինաբար ձեռք բերելու, պահելու և փոխադրելու դեպքի առթիվ։
2014թ. հուլիսի 31-ին Անդրանիկ Մանուկյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 275-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռա¬նալու մասին ստորագրությունը։
2014թ. դեկտեմբերի 23-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել Միսակ Գրիգորյանի նկատմամբ քրեական հե¬տապնդում չիրականացնելու մասին` նրա արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 275-րդ հոդվածի 1-ին մասով նա¬խա¬տեսված հանցակազմի բացակայության հիմքով։
2014թ. դեկտեմբերի 23-ին Հայկ Ոսկանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 275-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհե¬ռանալու մասին ստորագրություն։
2014թ. դեկտեմբերի 24-ին Անդրանիկ Մանուկյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 275-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2014թ. դեկտեմբերի 24-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել անհայտ անձի կողմից Անդրանիկ Մանուկյանին շուրջ 50կգ սնդիկ ապօրինաբար իրացնելու դեպքով թիվ 58218114 համարով քրեական գործ անջատելու մասին։
2014թ. դեկտեմբերի 27-ին քրեական գործը Անդրանիկ Ալեքսանի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 275-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Հայկ Սոկրատի Ոսկանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 275-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրակացութ¬յամբ ու¬ղարկ¬վել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատա¬րան, 2015թ. դեկտեմբերի 29-ին ընդունվել վա¬րույթ և նշանակվել դատական քննության։

2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տա¬¬րանը հաստատված հա¬մա¬րեց այն, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մանուկյանը 2013-2014թթ. ընթացքում քննությամբ չպարզված աղբյուրից իրացնելու նպատակով ապօրինաբար ձեռք է բերել թունավոր նյութ հանդիսացող« ընդհանուր 49209«77 գրամ քաշով մետաղական սնդիկ, որից մոտ 40 կգ ապօրինաբար պահել է վարձակալած, Երևան քաղաքի Շիրվանզադե 3 հասցեում գտնվող ավտոտնակում« իսկ 10 կգ-ն անհատույց տվել և այդ կերպ ապօրինաբար իրացրել է իր ծանոթ Հայկ Սոկրատի Ոսկանյանին« ով 10 կգ մետաղական սնդիկն ապօրինաբար տեղափոխել և իրացման նպատակով պահել է Նորք-Մարաշ վարչական շրջանում գտնվող, իր վարձակալած հողատա¬րածքում։
Այնուհետև« 50 կգ մետաղական սնդիկը Միսակ Գրիգորյանին 2.500 ԱՄՆ դոլար գումարով իրացնելու վերաբերյալ նախապես ձեռք բերված պայմանավորվածության շրջանակներում 2014թ. մայիսի 20-ին ավտոտնակում ապօրինաբար պահվող 40կգ սնդիկի հետ մեկտեղ Ա.Մանուկյանը 120.000 ՀՀ դրամով ապօրինաբար ձեռք է բերել Հայկ Ոսկանյանի կողմից նրան ապօրինաբար իրացված 10 կգ սնդիկը« սակայն ավտոմեքենայով 50 կգ սնդիկի իրացման վայր` Երևանի Ծերեթելի փողոց ուղևորվելիս` Երևանի Դավիթ Բեկ և Հովսեփյան փողոցների խաչմերուկից քիչ հեռու, Ա.Մա¬նուկ¬յանը ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից բռնվել է, որի հետևանքով 49209«77 գրամ քաշով մե¬տաղական սնդիկի ապօրինի իրացումը նրա կամքից անկախ հանգա¬մանքներով կանխվել է« այսինքն` Անդրա¬նիկ Մանուկյանը կա¬տարել է հանցավոր արարք, որը նախա¬տեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 275-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ Հայկ Ոսկանյանը` հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 275-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Առաջադրված մեղադրանքներում ամբաստանյալների մեղավորության վերաբերյալ հետևութ¬յան Դատարանը հանգեց հետևյալ ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով.
Ամբաստանյալ Անդրանիկ Մանուկյանն առաջադրված մեղադրանքում թեև իրեն լիովին մեղա¬վոր ճանաչեց, սակայն հստակեցրեց, որ մեղադրանքն ընդունում է մասնակիորեն` սնդիկն իրացնելու նպատակով որոշակի գործողություններ կատարելու մասով, չի ընդունում 10 կգ սնդիկը Հայկ Ոսկանյանից գնելու փաստը, քանզի այն վերջինիս հանձնել էր ի պահ, իսկ սնդիկը նրանից վերցնելու պահին Հայկին 80.000 ՀՀ դրամ փոխանցելով` վերադարձրել է նրա նկատմամբ ունեցած պարտքի մի մասը։
Դատարանում հայտնեց, որ ծանոթներից մեկից 2013թ. աշնանն իմացել է« որ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանում գտնվող ՀՀ ԳԱԱ երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի լաբորա¬տո¬րիայից կարող է վերցնել կրակայուն կոլբաներ։ Մեկնել է նշված լաբո¬րատորիա« ծանոթացել Ռաֆիկ անունով տնօրենի հետ և նրանից վերցրել է տարատեսակ կոլբաներ։ Լաբորատորիայի անկյունում նկատել է տարաներ և հարցրել է Ռաֆիկին« թե արդյոք դրանցում ինչ են« Ռաֆիկը պատասխանել է« որ տարաներում սնդիկ է« որը ստացել է դեռևս 40 տարի առաջ` ավելացնելով, որ սնդիկն օգտագործվում է նաև կենցաղում։ Ռաֆիկից խնդրել է իրեն տալ այդ սնդիկը« սկզբում Ռաֆիկը մերժել է, թե` օգտագործում են գիտահետազոտական նպատակներով, սակայն այնուհետև համաձայնել և առանց որևէ գումարի` իրեն է տվել այն։ Հետագայում իրենց միջև վստա¬հություն է առաջացել, քանի որ առևտրում օգնել էր նրան, իսկ ընդհանուր առմամբ Ռաֆիկն իրեն տվել է 50կգ սնդիկ։
Թեև Ռաֆիկն իրեն ասել էր, որ սնդիկը թունավոր և վտանգավոր նյութ է, օգտագործվում է գիտահետազոտական նպատակներով, իրականում իրեն սնդիկն անհրաժեշտ էր կենցաղային նպա¬տակ¬ներով, քանի որ տեղյակ էր, որ սնդիկը կենցաղում օգտագործվում է նաև խցանված կոյուղիները բացելու նպատակով։ Որոշել էր այն գյուղ ուղարկել, բայց այդպես էլ չի ստացվել։ Սնդիկը վաճառելու նպատակ չի հետապնդել, տեղյակ չէր, որ այն արգելված նյութ է, հակառակ դեպքում այն չէր փորձի վաճառել։
Նշեց նաև, որ իրեն քննչական վարչություն բերման ենթարկելու ժամանակ շփոթված է եղել, որի պատճառով բացատրությունների և հարցաքննությունների ժամանակ հիմնականում սխալ տեղեկութ¬յուններ է հայտնել, քննիչը սառը վերաբերմունք է դրսևորել իր նկատմամբ` անընդհատ ասելով, որ որևէ մեղմացուցիչ հանգամանք չունի, միևնույն է, դատվելու է։
Թեև նախաքննության ընթացքում շփոթված լինելու արդյունքում գրել էր, որ 10կգ սնդիկը 120.000 ՀՀ դրամով ձեռք էր բերել Հայկ Ոսկանյանից` վճարելով 80.000 ՀՀ դրամ` մի քանի ժամից նաև 40.000 ՀՀ դրամը վճարելու պայմանով, իրականում ինքը Հայկին 120.000 ՀՀ դրամ պարտք էր, այդ գումարը սնդիկի հետ ընդհանրապես առնչություն չունի։ Նշված գումարը գոյացել էր Հայկից պարտքով 20.000-ից 30.000 հազար ՀՀ դրամի չափով գումարներ վերցնելու արդյունքում։ Դեպքի օրը իր մոտ 80.000 ՀՀ դրամ է եղել, որը և տվել է Հայկին` որպես պարտքի մի մասի վերադարձ, իսկ սնդիկը Հայկին հանձնել էր ուղղակի պահելու նպատակով` առանց ասելու, թե մեջն ինչ է` մտածելով, որ եթե Հայկը դրա պարունակության մասին իմանա, հնարավոր է, որ չհամաձայնի։
Նշեց նաև, որ Հայկ Ոսկանյանի հետ ծանոթացել է ոսկու շուկայի մոտ 2013թ. ամռանը` իրենց ընդհանուր ծանոթ Լյովայի միջոցով և որևէ գործնական փոխհարաբերությունների մեջ չեն գտնվել։
Սնդիկը ձեռք բերելուց հետո մոտ 7-8 ամիս անց սնդիկի առկայության մասին պատմել էր «Վերնիսաժում» հանդիպած իր ծանոթ Լևոնին, ով առաջարկել է վաճառել այն և գումար աշխատել։ Քանի որ ինքն այդ ժամանակ գտնվում էր ծանր ֆինանսական վիճակում, ուներ նաև անձնական խնդիրներ, իսկ սնդիկն իրեն այլևս անհրաժեշտ չէր, համաձայնել է։ «Վերնիսաժում» նա իրեն ծանո¬թացրել է Միսակ անունով մի անձի հետ, ով ասել է, թե տոննաներով վաճառել է և սնդիկի կիլոգրամը 50 ԱՄՆ դոլարով գնելու հաճախորդ կա։
Արդեն 2014թ. մայիսին իրեն է զանգահարել Լևոն Մկրտչյանը և հայտնել« որ սնդիկի գնորդ կա« հրավիրել է Հանրապետության հրապարակին հարակից սրճարան` գնորդի հետ ծանոթացնելու հա¬մար։ Գնորդի անունը Միշա էր« ում հետ խոսելուց հետո սկզբում չի համաձայնել` մտավախություն ունենալով, որ իրեն կխաբի, սակայն քանի որ գումարի կարիք ուներ, ի վերջո համաձայնել է մոտը եղած սնդիկը վաճառել` մեկ կիլոգրամը 50 ԱՄՆ դոլարի հաշվարկով։ Դրանից հետո զանգահարել է Միշան« ասել է« որ գնորդները գալիս են Հայաստան։ Դրա հաջորդ օրը` մայիսի 20-ի առավոտյան« Միշան զանգահարել և կանչել է Ծերեթելի փողոց։ Ծերեթելի փողոցում հանդիպել է նրան« ով տեղում ցույց է տվել իրեն` սնդիկի համար վճարվելիք գումարը և տվել է հետն եկած տղային` վարորդին։ Այնուհետև« ուղևորվել են իր ավտոտնակից սնդիկը վերցնելու« որտեղից գնացել են Նորք-Մարաշ` Հայկ Ոսկանյանի մոտ թողած սնդիկը վերցնելու և պարտքի գումարի մի մասը` 80.000 ՀՀ դրամը նրան վերադարձնելու նպատակով։
Նշեց նաև, որ սնդիկը Հայկի մոտ թողել է պատահականորեն, ուղղակի գնացել էր Հայկից գումար վերցնելու ու քանի որ շտապելիս է եղել, ինչպես նաև այդ վայրը հարմար էր այն պահելու համար, սնդիկը թողել էր Հայկի մոտ։ Մանրամասնեց, որ Հայկը այդ վայրում տարածք էր վարձա¬կալել։ Հայկն իրեն ասել է` «այդտեղ մի տեղ դիր», ուստի սնդիկը թողել է նույն տարածքում գտնվող ծառի տակ։ Տարայի պարունակության մասին մինչև վերջ էլ Հայկին չի հայտնել, անգամ դեպքի օրը հեռախոսով ասել է, թե գալիս է փաթեթի հետևից։ Շուրջ 4-6 ամիս անց է գնացել սնդիկի հետևից, թեև Հայկն իրեն պարբերաբար զանգահարել և ասել է, որ գա և փաթեթը վերցնի, քանի որ այդ վարձակա¬լած տարածքը պետք է հանձներ այլ անձանց, սակայն ինքն «ականջի հետև է գցել»։ Հատկապես Հայկի ներկայությամբ էր գնացել սնդիկը վերցնելու, քանի որ այդ տարածքն արդեն հանձնված էր ուրիշ անձանց, բացի այդ, այնտեղ պահակ ու շներ կային և առանց Հայկի` փաթեթը չէր կարող վերց¬նել։
Նշեց նաև, որ Դատարանում որպես վկա հարցաքննված Ռաֆիկ Ղուկասյանի հայտնած այն հանգամանքը, թե իրեն սնդիկ չի վաճառել կամ նվիրել, իրականությանը չի համապատասխանում, քանի որ սնդիկը հենց Ռաֆիկից էր ձեռք բերել։ Հետագայում քննիչին հայտնել է, որ իրականում Հայկից ձեռք չի բերել սնդիկը, նախորդ ցուցմունքները գրելիս շփոթված է եղել, սակայն այդ հանգա¬մանքը որևէ տեղ չի արձանագրվել։ Այդ մասին ինքը հայտնել էր նաև իր պաշտպան Սուզաննա Խչեյանին, ով հորդորել է բարձրաձայնել, սակայն քրեական գործով նախաքննությունն արդեն ավարտ¬վել էր, ուստի այլևս դրան ընթացք չի տրվել։
Նախաքննական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո նշեց, որ «սնդիկը Հայկից առնել» ար¬տահայտությունը գրելիս նկատի է ունեցել ոչ թե գնել, այլ վերցնել։ Հայկի հետ վերջին առերեսման ժամանակ չի պնդել նրանից 20.000 ՀՀ դրամով սնդիկ գնելու հանգամանքը, քանի որ իրականում նման բան չի եղել։
Մինչդեռ` գործով ամբաստանյալ Անդրանիկ Ալեքսանյանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքների համաձայն` 2013 թվականի աշնանը ծանոթացել է ՀՀ ԳԱԱ երկրա¬բանական գիտությունների ինստիտուտի տնօրեն Ռաֆիկի հետ, ով իրեն առանց որևէ գումարի տվել է 50կգ սնդիկ, որից 10 կգ տվել է Հայկ Ոսկանյանին։ Վերջինս լավության կարգով տվել է 10.000 ՀՀ դրամ գումար, ևս 5կգ սնդիկ ինքը տվել է Լևոն Մկրտչյանին, իսկ մնացած 35 կգ տարել և դրել է իր վարձակալած ավտոտնակում։ Հետագայում Հայկ Ոսկանյանից 10կգ սնդիկը ձեռք է բերել 120.000 ՀՀ դրամով, սակայն վճարել է 80.000 ՀՀ դրամ` պայմանավորվելով 40.000 ՀՀ դրամը վճարել մի քանի ժամ անց։
Դատարանը համադրելով և գնահատելով ամբաստանյալ Անդրանիկ Մանուկյանի դա¬տաքննա¬¬կան և հրապարակված ու հետազոտված նախաքննական ցուցմունքները, առավել արժևո¬րում է նախաքննականը` հաշվի առնելով, որ դրանցում նշված փաստական տվյալները հաստատվել են դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով։
Ամբաստանյալ Հայկ Սոկրատի Ոսկանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին« որ մինչև 2013թ. զբաղվել է գունավոր մետաղների առու¬վա¬ճառքով։ Անդրանիկ Մանուկյանի հետ ծանոթացել է ոսկու շուկայում 2013թ. ամռանը։ Ծանոթութ¬յան հաջորդ օրը պայմանավորվել են հանդիպել ՀՀ ԳԱԱ երկրաբանական ֆակուլտետի մոտ« որ գունավոր մետաղներ գնի։ Պայմանավորված օրը գնացել է հանդիպման վայր« սակայն տեսել է« որ Անդրանիկը դրսում իրեն է սպասում` ձեռքին տոպրակ։ Այդ ժամանակ վերջինս ասել է« որ այդ օրը չեն կարող մե¬տաղ նայել« քանի որ պահեստապետը գործի չի եկել։ Անդրանիկն իրեն խնդրել է տանել ոսկու շուկա« սակայն ինքը մերժել է` պատճառաբանելով« որ շտապ պետք է գնա Դավիթ Բեկ փողոցի վրա գտնվող աշխատավայր« որից հետո նա իրեն խնդրել է ավտոմեքենայով տանել մինչև իր նշված վայր։ Հասնելով տեղ` Անդրանիկը խնդրել է փաթեթով ինչ-որ նյութ թողնել տարածքում` խոս¬տա¬նալով այն մի քանի օրվա ընթացքում տանել։ Նույն ժամանակ վերջինս 5.000 ՀՀ դրամ պարտքով գումար է խնդրել իրենից« որը տվել է։ Բացի այդ« մոտ 1«5 ամսվա ընթացքում Անդրանիկին պարտքով« 4-5 դեպքով տվել է ընդհանուր 120.000 ՀՀ դրամ գումար« սակայն դրանից հետո երկար ժամանակ Անդրանիկն իր մոտից սնդիկը չի վերցրել։ 2014թ. մայիսի 20-ին Անդրանիկը զանգահարել և ասել է« որ ցանկանում է սնդիկը վերցնել` ասելով նաև« որ նշված 120.000 ՀՀ դրամ պարտքից 90.000 ՀՀ դրամը կվերադարձնի։ Պայմանավորվել են հանդիպել ժամը 12։00-ից 13։00-ն ընկած ժամանակահատ¬վածում։ Անդրանիկը խոստացված 90.000 ՀՀ դրամի փոխարեն տվել է 80.000 ՀՀ դրամը` խոստանալով մի քանի ժամվա ընթացքում վերադարձնել մնացած 40.000 ՀՀ դրամը« որից հետո վերցրել է սնդիկը և հեռացել։ Նույն օրն իրեն հրավիրել են ԱԱԾ« որտեղ իմացել է Անդրանիկ Մանուկյանի կողմից սնդիկի իրացման մասին։ Ինքը խոսակցության ժամանակ իր ծանոթ Լևոն Մկրտչյանին ասել է« որ Անդրա¬նիկը բռնվելուց առաջ իր մոտից վերցրել է 10կգ սնդիկ« միաժամանակ իրեն է վերադարձրել պարտքի մի մասը` 80.000 ՀՀ դրամը« ինչից ելնելով` Լևոնը ենթադրություն է արել« թե իբր վճարված գումարը սնդիկի դիմաց է եղել ու որ ինքն է Անդրանիկ Մանուկյանին 10կգ սնդիկն իրացրել։
Հարցերին պատասխանելիս նաև հստակեցրեց, որ իր վարձակալած տարածքից մոտ 50մ հե¬ռա¬վորության վրա ծառեր կան, որտեղ և Անդրանիկը թողել էր այդ փաթեթը։ Նշեց, որ վերջինս իրեն չի հայտնել դրա պարունակության մասին, միայն ասել է, թե նյութ է, հետագայում է բացել և տեսել, որ դա սնդիկ է։ Եթե ի սկզբանե տեղյակ լիներ, որ սնդիկ է, որն արգելված նյութ է, Անդրանիկին թույլ չէր տա, որ այն թողներ այդ տարածքում։ Նշեց, որ ինքը սնդիկը ոչ ձեռք է բերել և ոչ էլ վաճառել։
Հայտնեց նաև, որ իր կողմից վարձակալած տարածքը հետագայում հանձնել է, զանգահարել է Անդրանիկին և ասել, որ գա իր ապրանքը վերցնի, սակայն նա երկար ժամանակ չի եկել։ Անդրանիկը չէր կարող սնդիկի հետևից առանց իրեն գար, քանի որ արդեն նշված տարածքն այլ անձանց էր հանձնված և չէր կարող օտար մարդկանց տարածք մտներ, բացի այդ, առատ ձյուն էր տեղացել, դարպասներն անհնար էր բացել, ինչպես նաև տարածքում վտանգավոր շներ կային։
Նախաքննական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո նշեց, որ չի կարող բացատրել, թե ինչու է նախաքննության ընթացքում գրել, իբր Անդրանիկն իրեն ասել էր սնդիկի պարունակության մասին, իրականում ինքն է հետագայում փաթեթը բացել և հասկացել, որ դա սնդիկ է։
Պնդեց նախաքննական ցուցմունքի այն հատվածը, որ Անդրանիկին ասել էր, որ պարտքի գումարը վերադարձնելուց հետո միայն սնդիկը կտա` հստակեցնելով, թե գիտեր, որ Անդրանիկը, միևնույն է, տանելու էր այն, ուղղակի, նման բան է ասել, քանի որ սնդիկը տանելուց հետո նրան այլևս չէր գտնի ու պարտքի գումարն այլևս չէր կարող ետ ստանալ։
Չի կարող բացատրել, թե ինչու է զուգադիպել Անդրանիկի կողմից իրեն պարտքի գումարը տալու և սնդիկը տանելու օրը։ Անդրանիկի կողմից իրեն տված 80.000 ՀՀ դրամ պարտքի գումարը եղել է 8 հատ 10.000 ՀՀ դրամանոց թղթադրամներով։
Ամբաստանյալ Հ.Ոսկանյանը հայտնեց նաև, որ այդ պարտքերը գոյացել էին սնդիկը թողնելուց հետո։
Դատարանը, համադրելով և գնահատելով ամբաստանյալ Հայկ Ոսկանյանի դատաքննական և նախաքննական հակասական ցուցմունքները, առավել արժևորում է նախաքննականը` հաշվի առնելով, որ դրանցում նշված փաստական տվյալները, որոշակի վերապահումներով, հաստատվում են գործով ամբաստանյալ Ա.Մանուկ¬յանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունք¬ներով։
Դատարանի համոզմամբ ամբաստանյալներ Անդրանիկ Մանուկյանը և Հայկ Ոսկանյանի ըստ էության նույնաբովանդակ դատաքննական դիրքորոշումը և ցուցմունքները փոխպայմանավորված են, իրականում հետապնդում են հնարավոր քրեական պատասխանատվությունից Հ.Ոսկանյանին զերծ պահելու նպատակ, հակասում են վերջիններիս նախաքննական ցուցմունքներին, հերքված են պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված, ստորև թվարկվող ապացույցների ամբողջությամբ.
Վկա Մարզպետունի Մուշեղի Թադևոսյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ մասնավոր կարգով տաքսի ծառայություն է մատուցում իր սեփական «Օpel» մակնիշի« 35TL547 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով։ 2014թ. մայիսի 20-ին` ժամը 13։00-ի սահմաններում, իր վարած ավտոմեքենան Երևանի Մամիկոնյանց-Շիրվանզադե փողոցների խաչմերուկում կանգնեցրել է մոտ 50 տարեկան տղամարդ և դիմել իր ծառայությանը։ Ինչպես հետագայում իմացել է« նրա անունը Միշա էր։ Վերջինս խնդրել է մի քիչ սպասել ինչ-որ մարդու« ով պետք է գար և ավտոմեքենայի բեռնախցիկում բան դներ։ Դրանից 3-4 րոպե անց իրենց է մոտեցել սպիտակ տաքսի ավտոմեքենա« որից իջել են մեկ պատանի և 45 տարեկան անձ։ Վերջիններս տաքսու բեռնախցիկից ինչ-որ ապրանք են հանել և տե¬ղադրել իր ավտոմեքենայի բեռնախցիկում« իսկ թե ինչ ապրանք` տեղյակ չէր։ Ապրանքը տե¬ղադրելուց հետո 45 տարեկան տղամարդը նստել է իր կողքին« իսկ Միշան և պատանին` հետևի նստատեղին։ Իր կողքը նստած անձնավորությունն այդ ընթացքում հեռախոսով է խոսել` ինչ-որ մեկին պարտք լինելու թեմայի շուրջ« սակայն ավելի կոնկրետ ինքը չի լսել։ Խոսակցության ընթացքում այդ մարդը խնդրել է նրանց փոխադրել Նորք-Մարաշի հեռուստաստուդիայի մոտ։ Հասնելով Նորքի 9-րդ զանգվածը և Էրեբունին կապող ճանապարհի կեսին` իր կողքի տղամարդը խնդրել է կանգնել մի ամայի տարածքի մոտ« որտեղ պարիսպներ են եղել և խնդրել է ավտոմեքենայով մտնել այդ տարածք« սակայն ինքը հրաժարվել է` պատճառաբանելով« որ մեքենան կվնասի։ Տղամարդը մտել է հողա¬տարածք և մոտ 5 րոպեից դուրս եկել 2 հատ սև տոպրակ ձեռքին« որոնք կրկին տեղադրել է իր ավտոմեքենայի բեռ¬նախցիկում« իսկ թե ինչ է եղել այդ տոպրակների մեջ` տեղյակ չէր։ Այդտեղից խնդրել են ուղևորվել դեպի 3-րդ մասի «Երևան-Սիթի» սուպերմարկետի մոտ։ Ճանապարհին` Դավիթ-Բեկ և Հովսեփյան փո¬ղոցների խաչմերուկ չհասած« իրենց կանգնեցրել են ՀՀ ԱԱԾ աշխա¬տակիցները և բեռնախցիկի պա¬րու¬նակությունը հայտնաբերելով` հրավիրել են ԱԱԾ վարչական շենք« որտեղ և իմացել է« որ բեռ¬նախցիկում եղած ապրանքը սնդիկ է։
Վկան նաև նշեց, որ ԱԱԾ-ի աշխատակցի` մեքենան կանգնեցնելու հրահանգը լսելուց հետո Անդրանիկը պահանջել է չենթարկվել, սակայն ինքը կատարել է ԱԱԾ-ի աշխատակցի հրահանգը։ Միայն վարչությունում է տեղեկացել, որ այդ մեքենաներում գտնվողները ոստիկանության աշխատա¬կիցներ են։ Նշեց նաև, որ վարչությունում աշխատակիցներին ինքն է օգնել սնդիկը բեռնախցիկից վարչական շենք տեղափոխելու և կշեռքի վրա տեղավորելու հարցում։ Հետա¬գայում քննիչից է տեղեկացել, որ հայտնաբերվածը սնդիկ է։
Վկա Ռաֆիկ Խաչիկի Ղուկասյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 1956 թվականից աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտում« 1968թ. նշա¬նակ¬վել է ավագ գիտաշխատողի պաշտոնում։ Իրենց լաբորատորիայում կա մետաղական սնդիկ« որը գրանցված է ինստիտուտի հաշվեկշռին։ 2013թ. գարնանն Անդրանիկ Մանուկյանն այցելել է իրենց լաբորատորիա« ծանոթացել է իր հետ և խնդրել է 2-3 կոլբա« որոնք տվել է նրան։ Բացի կոլբայից` Անդրանիկն իրենից խնդրել է նաև սնդիկ« սակայն վերջինիս մերժել է։ 2009 թվականից մինչ օրս իրենց լաբորատորիայի հաշվեկշռին կա 30կգ մետաղական սնդիկ։
Դատարանում հարցերին պատասխանելիս նաև նշեց, որ Անդրանիկն ինստիտուտի բակում կանգնած զրուցելիս է եղել իրենց աշխատակիցներից մեկի հետ և կարծել է, որ նրա ծանոթն է։ 2-րդ անգամ նա եկել է երկու անծանոթ անձանց հետ, ասել, որ օդափոխիչ կա, որն օդը պատուհաններից հետ է քաշում, նա տեղյակ էր, որ իր մոտ է դրված, սակայն ասել են, որ չափսերը փոքր են, որից հետո ինքը հուշել է այն վայրը, որտեղից կարող էին նրանք գնել այդ օդափոխիչը։ Այդ ժամանակ Անդրա¬նիկին ևս երկու կոլբա է տվել։
Պնդեց, որ առաջին անգամ Անդրանիկն իրենից սնդիկ է խնդրել, սակայն ինքը չի տվել նրան` պատճառաբանելով, որ այն վտանգավոր է, իսկ երկրորդ անգամ նա այլևս սնդիկ չի խնդրել։ Ավե¬լացրեց, որ իրենց մոտ եկել-ստուգել են և սնդիկի պակասորդ չի արձանագրվել։
Վկա Միսակ Կարապետի Գրիգորյանի` Դատարանում հրապարակված և հետազոտված ցուց¬մունքով` այն մասին« որ 2014թ. մայիսի 10-ի սահմաններում Երևանի Վ.Սարգսյան փո¬ղոցում պա¬տա¬հական հանդիպել է վաղեմի ծանոթ Լևոն Մկրտչյանին։ Որոշել են սրճել սրճարաններից մեկում« որտեղ Լևոնն իրեն ասել է« որ ընկերոջն է սպասում« ով րոպե առ րոպե պետք է իրենց միանա։ Դրանից 10-15 րոպե անց իրենց է մոտեցել մի տղամարդ« Լևոնը ծանոթացրել է նրա հետ« ում անունն Անդ¬րանիկ էր« ով թողել է շփվող« աշխույժ մարդու տպավորություն։ Սրճարանում Անդրանիկը խոսել է գու¬մար վաստակելու տարբեր ուղիների մասին« նույնիսկ ասել է« թե իբր կարող է սնդիկ հայթայթել։ Այդ խոսակցություններին Լևոնն ուշադրություն չի դարձրել« զբաղվել է հեռախոսով։ Սրճարանում ևս 10-15 րոպե զրուցելուց հետո դուրս են եկել« Լևոնը քայլել է դեպի Կենտրոնական բանկի կողմ« իսկ ինքը և Անդրանիկը քայլել են դեպի Երևանի քաղաքապետարանի ուղղությամբ« վերջինիս առաջար¬կությամբ փոխանակվել են հեռախոսահամարներով։ Դրանից հետո սկսել են միմյանց զանգահարել« և քանի որ ինքն աշխատանքի ընդունվելու ցանկություն է ունեցել« խնդրել է Անդրանիկին իրեն աշխա¬տանքի տեղավորել։
Անդրանիկն ասել է« որ սնդիկի վաճառքի գործ կարող է առաջարկել` նշելով« որ ներկայում կա 40կգ և ևս 10կգ կարող է գտնել։ Նա առաջարկել է սնդիկի գնորդ հայթայթել« սակայն իմանալով« որ սնդիկի վաճառքը հակաօրինական է` այդ մասին 2014թ. մայիսի 15-ին հաղորդում է ներկայացրել ԱԱԾ։ Դրանից հետո բոլոր գործողությունները կատարվել են օպերատիվ միջոցառման շրջանակ¬ներում։ 2014թ. մայիսի 19-ին ինքը զանգահարել է Անդրանիկին և հայտնել« թե սնդիկի համար պարսիկ գնորդներ են հայտնվել« որոնք պատրաստ են յուրաքանչյուր կիլոգրամի համար վճարել 50ԱՄՆ դոլար։ Պայմանավորվել են 2014թ. մայիսի 20-ին հանդիպել Երևանի Ծերեթելի փողոցում։ Հանդիպման ժամանակ Անդրանիկն իր հետ սնդիկը չի բերել« տաքսիով է եկել« ինքը ցույց է տվել նրան սնդիկի գնման համար անհրաժեշտ 2.500 ԱՄՆ դոլարը« որից հետո մեկ այլ տաքսիով ուղևորվել են դեպի Երևա¬նի Ֆուր¬մանով փողոց« որտեղից նա պետք է 40կգ սնդիկը վերցներ։ Անդրանիկը սնդիկը բերել և տեղադրել է տաքսու մեջ« որտեղից ուղևորվել են Նորք-Մարաշի հեռուստաստուդիայի մոտ` 10կգ սնդիկը ևս վերցնելու համար։ Ավտոմեքենայի մեջ Անդրանիկ Մանուկյանն ինչ-որ մարդու հետ է խո¬սել« որից պատրաստվում էր 10կգ սնդիկ գնել` իրեն վաճառելու համար։ Հեռախոսով խո¬սելու ընթաց¬քում Անդրանիկը գին էր պայմանավորվում և զրուցակցի հետ ընդհանուր հայտարարի գալով` ուղևոր¬վել են Դավիթ Բեկ փողոցի վրա գտնվող ինչ-որ հողատարածք։ Անդրանիկը միայնակ մտել է հողա¬տարածք« վերցրել է 10կգ սնդիկը և վերադարձել« իսկ արդեն ավտոմեքենայի մեջ իրեն հայտնել է« որ վերցրած 10կգ համար ինքն արդեն վճարել է։ Այդտեղից պայմանավորվել են ուղևորվել Ծերեթելի փողոց` սնդիկի իրացումը կատարելու համար« սակայն ճանապարհին իրենց տաքսին կանգնեցրել են ԱԱԾ աշխատակիցները` հայտնաբերելով տեղափոխվող սնդիկը։
Վկա Լևոն Նորիկի Մկրտչյանի` Դատարանում հրապարակված և հետազոտված ցուցմունքով` այն մասին« որ ճանաչում է Միսակ Գրիգորյանին և Անդրանիկ Մանուկյանին« նրանց հետ հանդիպել է 2014թ. մայիսի սկզբներին ՀՀ գլխավոր դատախազության մոտ։ Սկզբում պատահական հանդիպել է Միսակին« որոշել են հարակից սրճարաններից մեկում սրճել« իսկ հետո մոտեցել է Անդրանիկը« ում հետ նախօրոք պայմանավորվել էր։ Վերջինիս հետ ավելի մտերիմ է« ծանոթացել է մոտ 2 տարի առաջ« տեղյակ է« որ նա զբաղվում է մետաղների առուվաճառքով։ Միսակի հետ սրճարան նստելուց մի որոշ ժամանակ անց` մոտեցել է Անդրանիկը« ում ծանոթացրել է Միսակի հետ։ Երեքով նստել են սրճա¬րանում, մոտ 30 րոպե խոսել տարբեր թեմաների շուրջ։ Հիմնականում խոսել է Անդրանիկը« Միսակը լուռ լսել է« իսկ ինքը փոքր-ինչ հոգնած է եղել« այդ իսկ պատճառով ուշադիր չի եղել խոսակցությանը։ Սրճարանում գտնվելու ժամանակ խոսակցություն է գնացել նաև սնդիկի թեմայի շուրջ« սակայն կոնկ¬րետ մանրամասներ չի հիշում։ Դրանից հետո դուրս են եկել սրճարանից« ինքը քայլել է դեպի Կենտրոնական բանկի կողմ« իսկ Միսակը և Անդրանիկը միասին քայլել են դեպի Շահումյանի ար¬ձանի մոտ։ Դրանից հետո ոչ Անդրանիկին և ոչ էլ Միսակին չի հանդիպել« Անդրանիկի հետ կարճ հեռախոսազրույցներ է ունեցել կենցաղային թեմաների շուրջ։ Ինքը տեղյակ չի եղել« որ հանդիպման օրը Միսակը և Անդրանիկը փոխանակվել են հեռախոսահամարներով« հաճախակի կապ են պաշտ¬պանել։ Դրանից հետո` մայիսի 20-ի ժամը 16։00-ի սահմաններում« Անդրանիկն իրեն է զանգահարել և ասել է «Էս ինչ արիր Լյովա» արտահայտությունը։ Սկզբում չի հասկացել նրա խոս¬քերի իմաստը« սա¬կայն հետո հանդիպել է իր հին ծանոթ Հայկ Ոսկանյանին« ով պատմել է Անդրանիկի հետ կա¬տար¬վածը, մասնավորապես` Միսակի միջոցով սնդիկ վաճառելու և բռնվելու մասին։ Դրանից հետո է հասկացել« թե ինչու է Անդրանիկն իրեն մեղադրում եղածի համար« չէ որ ինքն է ծանոթացրել նրանց։ Հայկի հետ հանդիպման ժամանակ նա իրեն ասել է« որ Անդրանիկի մոտ հայտնաբերված 50կգ սնդիկից 10կգ վերջինս նրա մոտից է վերցրել և նույն օրն ինչ-որ գումար է տվել« որից ենթադրություն է արել« որ Հայկին գումարը տրվել է սնդիկի դիմաց« սակայն հետագայում իմացել է« որ այդ գումարը սնդիկի համար չի վճարվել« այլ այն պարզապես Հայկի հանդեպ Անդրանիկի պարտքի մի մասն էր։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված` 2015թ. մայիսի 20-ին Անդրանիկ Մանուկյանի մոտ հայտնաբեր¬ված թունավոր նյութ հանդիսացող 49209«77 գրամ ընդ¬հանուր քաշով և 3631 մլ ընդհանուր ծավալով արծաթափայլ մետաղական սնդիկի, ինչպես նաև Անդրա¬նիկ Մանուկյանի կողմից 10 կգ սնդիկի ձեռք բերման դիմաց Հայկ Ոսկանյանին վճարված 7 հատ 10.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամ¬ների առկայությամբ։
Նյութագիտական փորձաքննության 2014թ. մայիսի 23-ի թիվ 14-1351 եզրակացությամբ« համա¬ձայն որի` փորձաքննությանը ներկայացված 49209«77 գրամ քաշով« 3631մլ ծավալով արծա¬թափայլ« ծանր և շարժուն հեղուկը հանդիսանում է մետաղական սնդիկ։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մասնա¬վո¬րապես`
- վերահսկելի գնում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում անցկացնելու վերաբերյալ նյութերով և 2015թ. մայիսի 20-ին կազմված արձանագրությամբ« ըստ որի` Անդրանիկ Մանուկյանը 49209«77 գրամ մետաղական սնդիկի փոխադրումը կատարել է ապօրինաբար իրացնելու նպատակով,
- Անդրանիկ Մանուկյանի 091-225330 բջջային հեռախոսահամարից կատարված հեռախո¬սային խոսակցությունների գաղտնալսման ձայնագրություններ պարունակող սկավառակով« որում ամրագրված են թունավոր նյութ հանդի¬սացող մետաղական սնդիկի իրացման և փոխադրման շուրջլ Ա.Մանուկյանի հեռախոսային խոսակցությունները,
- ներքին և արտաքին դիտում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում անցկացնելու վերա¬բերյալ տեսաձայնագրության նյութերով« որում ամրագրված են Անդրանիկ Մանուկյանի և Հայկ Ոսկանյանի վերոհիշյալ հանցավոր գործողությունները, ինչպես նաև
- «Ղ-Տելեկոմ» ՓԲ ընկերության գրությամբ ստացված` Անդրանիկ Մանուկյանի 093-225330 հեռախոսահամարի վերծանումների սկավառակով« ըստ որի` Անդրանիկ Մանուկյանը և Հայկ Ոսկան¬յանը 2014թ. մայիսի 20-ին միմյանց հետ հեռախոսով հաղորդակցվել են չորս անգամ։

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րա¬նը հաս¬տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Անդրանիկ Մանուկյանն իրացնելու նպատակով ապօ¬րի¬նաբար ձեռք է բերել, պահել և փոխադրել է թունավոր նյութ հանդիսացող 49209,77 գրամ քաշով մե¬տաղական սնդիկ, այսինքն՝ կատարել է հանցա¬վոր արարք« որը հա¬մա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 275-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևա¬բար` վեր¬ջինս քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատ¬ժի ենթա¬¬կա է այդ հոդվածի համապա¬տաս¬խան մասով։
Ամբաստանյալ Հայկ Ոսկանյանն Անդրանիկ Մանուկյանից իրացնելու նպատակով ապօրի¬նա¬բար ձեռք է բերել և պահել, ինչպես նաև ապօինաբար իրացրել է թունավոր նյութ հանդի¬սացող 10կգ քաշով մետաղական սնդիկ, այսինքն՝ կատարել է հանցա¬վոր արարք« որը հա¬մա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 275-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬գործության հատ¬կանիշ¬նե¬րին, հետևաբար` վեր¬ջինս քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատ¬ժի ենթա¬¬կա է այդ հոդվածի համապատասխան մասով։
Ամբաստանյալներ Անդրանիկ Մանուկյանի և Հայկ Ոսկանյանի նկատմամբ նշանակվող պատ¬¬ժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬¬նել սոցիալական արդարությունը« ուղղել պատժի ենթարկված անձին« ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬¬գոր¬ծությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն ար¬դարացի« համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը« այն կա¬տա¬րելու հան¬գա¬մանք¬ներին« հան¬¬ցավորի անձնա¬¬վորությանը« անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է« որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ« իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտան¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով« հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով« այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նա¬խա¬տեսված պատիժներից առա¬¬վել խիստը նշանակ¬վում է« եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպա¬տակ¬ները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬նա¬վո¬րումները« այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները« պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույ¬նանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը« Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկտեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը« նշել է« որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղմաց¬նող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ« քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ« որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Անդրանիկ Մանուկյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալ է գնա¬հա¬տում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկա¬նության ինֆոր¬մացիոն կենտրոն 2014թ. հուլիսի 31-ին կատարված հարցման արդյունքների)« սոցիալապես անապահով բազմանդամ ընտանիքի միակ կերակրողն հանդիսանալը (համաձայն Վարդենիսի ՍԾՏԳ-ի կողմից 2014թ. փետրվա¬րի 24-ին, ինչպես նաև Վարդենիսի քաղաքապետարանի կողմից 2014թ. օգոստոսի 1-ին տրված թիվ 4685 տեղեկանքների` ութ անձից բաղկացած նրա ընտանիքը հաշվառված է անապա¬հովության գնահատման համակարգում), ֆիզիկապես վատառողջ որդիների` Արկադի Մանուկյանի (համաձայն` 2012թ. դեկտեմբերի 13-ի հիվանդության պատմագրի), Դավիթ Մանուկյանի (համաձայն` Սևանի հոգեբուժական հիվանդանոցի կողմից տրված բժշկական թիվ 00001724 տեղեկանքի), կնոջ` Ալբինա Մանուկյանի (համաձայն` «Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոնի կողմից 2014թ. ապրիլի 23-ի էպիկրիզի, ինչպես նաև այլ բժշկական փաստաթղթերի) առկայությունը, իսկ որպես պա¬տասխանատվութ¬յունը և պատիժը մեղ¬մաց¬նող հանգա¬մանքներ` խնամքին մինչև 14 տարեկան երեք երեխաների` 2001թ. ապրիլի 26-ին ծնված Մարսելա և Էրիկ Մանուկյանների, 2008թ. հոկտեմբերի 10-ին ծնված` Ռոզա Մանուկյանի առկա¬յությունը (ըստ Վարդենիսի քաղաքապետարանի կողմից 2014թ. օգոստոսի 1-ին տրված թիվ 4685 տեղեկանքի), բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը (ըստ Վարդենիս քաղաքի Երիտա¬սարդության փողոցի թիվ 3 շենքի բնակիչների ստորագրությամբ հաս¬տատված բնութագրի)։
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Հայկ Ոսկանյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալ է գնա¬հա¬տում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկա¬նության ինֆոր¬մացիոն կենտրոն 2014թ. հունիսի 20-ին կատարված հարցման արդյունքների), վատառողջ լինելը (ըստ Արամյանց բժշկա¬կան կենտրոնի բժիշկ Ռ.Գևորգյանի տրամադրած 2015թ. օգոստոսի 17-ի տեղեկանքի)։
Վերոնշյալ տվյալներն ու հանգա¬մանքներ¬ը հաստատվել են քրեական գործի նյութերում առկա փաս¬¬տա¬կան տվյալ¬¬ներով« իրական են« նվազեցնում են ամբաս¬տանյալների անձի հան¬րային վտան¬¬գա¬վո¬րութ¬յունը։
Դատարանը ամբաստանյալներ Անդրանիկ Մանուկյանի և Հայկ Ոսկանյանի պատաս¬խա¬նատ¬վությունն ու պատիժը ծան¬րացնող, իսկ վերջինիս դեպքում նաև` պա¬տասխանատվութ¬յունը և պատիժը մեղ¬մաց¬նող հանգա¬մանքներ չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նից անդրադառնալով ամբաս¬տանյալներ Անդրա¬նիկ Մանուկյանի և Հայկ Ոսկանյանի նկատ¬¬մամբ պատժի նշանակման խնդրին` Դատա¬րանը փաս¬¬տում է, որ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 275-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահ¬մանված հանցա¬կազմը պա¬տիժ է նախատեսում բացա¬ռապես ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործի շրջանակ¬ներում քննարկման ենթակա են ամբաս¬տանյալներ Անդրանիկ Մանուկյանի և Հայկ Ոսկանյանի նկատմամբ նշա¬նակ¬վող պատժի չափի, այդ թվում` տվյալ հոդվածով նախատեսված պատժի նվազա¬գույն չափից ա¬վե¬¬լի մեղմ պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի կիրառում), հիմնական պատիժը ռեալ կրե¬լու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդ¬վածի կիրա¬ռում) հար¬ցե¬րը։
Դատարանը դատաքննության արդյունքներով արձանագրում է, որ բացակայում են ամբաս¬տանյալների նկատմամբ տվյալ հոդ¬վածով նախա¬տեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կի¬րառում) հիմքերը։
Ինչ վերաբերվում է ամբաստանյալների նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում) խնդրին, ապա տվյալ հարցը քննարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը կա¬լանքի, ազա¬տազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշա¬նակելիս հան¬գում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելն հնարավոր է առանց պա¬տիժը կրելու, ապա կա¬րող է որո¬շում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի հա¬մաձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատա¬րանը հաշվի է առնում հանցա¬վո¬րի անձը բնու¬թագրող տվյալները, պատաս¬խա¬նատվութ¬յունը և պատիժը մեղմացնող և ծան¬րացնող հանգա¬մանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ դրույթների մեկնաբանությունից ակնհայտ է, որ պա¬տիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ինչպես հանցագործությունների տեսակ¬նե¬րի, քա¬նակի, հանցա¬վոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջա¬նա¬կի հետ կապ¬ված որևէ հատուկ սահմանափակում օրենսդիրը չի նախատեսել, այսինքն` պատի¬ժը պայ¬մանա¬կա¬նո¬րեն չկիրառելու հիմք է համարվում դատարանի համոզ¬վածությունն առ այն, որ ամբաս¬տանյալի ուղղվելն հնարավոր է առանց որոշակի պատժա¬տե¬սակները ռեալ կրե¬լու (Հասմիկ Պետ¬¬րոսյանի վերա¬բերյալ թիվ ԱՐԱԴ/0050/01/08 քրեական գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատա¬րանի 2009թ. հունիսի 29-ի որոշում)։
Դատարանի այդ համոզվածությունը կարող է կայանալ պատասխանատվությունը և պա¬տի¬ժը մեղմացնող, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված (ինչպես նաև չնա¬խա¬տես¬¬¬ված, բայց Դատարանի համոզմամբ այդ¬պիսին դիտարկվող) և 63-րդ հոդվածում սպառիչ թվարկ¬¬ված, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների գնա¬հատման արդ¬¬¬¬¬¬¬յունք¬¬¬¬ներով։ Սակայն, դա¬տարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատես¬ված պա¬տիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, տվյալ հարցը քննարկելիս և լու¬ծե¬լիս պարտավոր է հաշվի առնել նաև հանցագոր¬ծության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչը նշանակվող պատժի արդարացիության գրավականն է։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հան¬ցա¬գոր¬ծության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հան¬ցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աս¬տի¬ճանը» (տե՛ս, Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկ¬տեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 11-12-րդ կետերը)։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ դիրքորոշում Վճռա¬բեկ դատարանն ար¬տա¬հայտել է Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվա¬կանի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, որի համաձայն` «Արարքի հան¬րային վտան¬գավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղ¬քի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեա¬կան օրենսդրութ¬յամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պա¬հին ունեցած սո¬ցիա¬լա¬կան նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հան¬ցա¬գործության կա¬տարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հան¬ցակցության դեպ¬քում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակ¬ցության աստիճանը»։
Զարգացնելով վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Վ.Բեգյա¬նի գործով որոշման մեջ արձանագրել է, որ «(…) պատիժը պայմանականորեն չկիրա¬ռելու հարցի լուծ¬ման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի՝
ա) կատարված հանցագործության նպատակն ու շարժառիթը,
բ) քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կա¬տարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
գ) կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը,
դ) հանցագործության կատարման եղանակը,
ե) հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը,
զ) հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մաս¬¬նակցության աստիճանը (…)» (Վանյա Ռաֆիկի Բեգյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվա¬կանի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13 որոշման 14-րդ կետը)։
Հաշվի առնելով մի կողմից ամբաստանյալներ Անդրանիկ Մանուկյանին և Հայկ Ոսկանյանին վերագրված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը (միջին ծանրության հան¬ցանք է), մյուս կողմից ամբաս¬տանյալների անձը դրականորեն բնու¬թագրող վերոնշյալ տվյալ¬¬ների, իսկ Անդրանիկ Մանուկյանի դեպքում` նաև պատասխա¬նատ¬վութ¬յունն ու պատիժը մեղմացնող հանգա¬մանքների առկայությունը, պատասխա¬նատ¬վությունն ու պա¬¬տիժը ծանրացնող հանգա¬¬մանքների բա¬ցա¬¬կա¬յութ¬յունը` Դատարանը հանգում է այն համոզվա¬ծության, որ ամբաստան¬յալներ Անդրանիկ Մա¬նուկյանի և Հայկ Ոսկանյանի ուղղվե¬լը, նրանց կողմից հնարավոր նոր հանցա¬գործության կատարումը կանխելը և սոցիալական արդարության վերա¬կանգնելը հնա¬րավոր է առանց հասարա¬կությունից նրանց մեկու¬սացնելու, այն է՝ նրանց նկատմամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակվող պա¬տիժը պայմա¬նա¬¬կանորեն չկիրա¬ռելու և միա¬ժամանակ ողջա¬միտ, տվյալ դեպքում՝ մեկ տարի ժամ¬կետով փոր¬ձաշրջան սահմա¬նելու պայման¬ներում։
Ամբաստանյալներ Անդրանիկ Մանուկյանի և Հայկ Ոսկանյանի նկատ¬մամբ որպես խա¬¬¬փան¬ման միջոց ընտրված չհե¬ռա¬նալու մասին ստորագրության հարցը քննարկելիս` Դատա¬րանը գտնում է« որ այն անհրա¬ժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների« դատական ծախ¬սե¬րի« գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի« քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին« սա¬կայն Դատարանը« պարզելով« որ սույն քրեական գործում բացակայում է դատական ծախսերի վերաբերյալ որևէ ապացույց, ամբաստանյալների գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, նրանց նկատ¬մամբ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, սահմա¬նա¬փակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ։
Դատարանն անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին` գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության քննչական վարչության պահեստային մասում պահվող` Անդրանիկ Մանուկյանի ներկայացրած, թունավոր նյութ հանդիսանող 49209,77 գրամ քաշով և 3631 մլ ընդհանուր ծավալով արծաթափայլ մետաղական սնդիկն անհրաժեշտ է ոչնչացնել, իսկ Հայկ Ոսկանյանի ներկայացրած 70.000 ՀՀ դրամ գումարը, որպես հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույք` բռնագանձել հօգուտ պետական բյուջեի` դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատա¬վա¬¬րա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդ¬ված¬ներով, Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝

1. Անդրանիկ Ալեքսանի Մանուկյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 275-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշանակել պատիժ` ազա¬տազրկում 6 (վեց) ամիս ժամ¬կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` Անդրանիկ Մանուկյանի նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահ¬մանել փոր¬ձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ քրեա¬¬կա¬¬տա¬¬¬րողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման համապա¬տաս¬¬խան ստո¬րաբա¬ժան¬մանը։
Անդրանիկ Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերա¬բերյալ ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։

2. Հայկ Սոկրատի Ոսկանյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 275-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշանակել պատիժ` ազա¬տազրկում 6 (վեց) ամիս ժամ¬կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` Հայկ Ոսկանյանի նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահ¬մանել փոր¬ձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ քրեա¬¬կա¬¬տա¬¬¬րողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման համապա¬տաս¬¬խան ստո¬րաբա¬ժան¬մանը։
Հայկ Ոսկանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության քննչա¬կան վարչության պահեստային մասում պահվող` Անդրանիկ Մանուկյանի ներկայացրած, թունավոր նյութ հանդիսանող 49209,77 գրամ քաշով և 3631 մլ ընդհանուր ծավալով արծաթափայլ մետաղական սնդիկը ոչնչացնել, իսկ Հայկ Ոսկանյանի ներկայացրած 70.000 ՀՀ դրամ գումարը, որպես հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույք, բռնագանձել հօգուտ պետության` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը ստացման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ