Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ

Հ Ա Ն Ո Ւ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ո Ւ Թ Յ Ա Ն

14.04.2016թ. քաղաք Երևան
ԳՈՐԾ. Հ.-ԵԿԴ/0229/01/14

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Վ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Խ.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ն.ՄԵԼԻՔ-ԱՂԱՋԱՆՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում Երևան քաղաքի դատախազ Ա.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Համլետի Մելիք-Աղաջանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի փաստական հանգամանքներն ու դատավարական ընթացքը
2013 թվականի նոյեմբերի 26-ի ԿՀԴՊ ԳՎ պետ Ռ.Զաքարյանի օպերատիվ հաղորդագրության համաձայն` «ՀՀ ոստիկանության ԿՀԴՊ ԳՎ ծառայողների կողմից ձեռնարկված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանը www.vk.com կայքում ստեղծել է անձնական էջ, որի միջոցով տարածել է պոռնկագրականի նմանվող տեսանյութ։
2016 թվականի նոյեմբերի 26-ին Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանը բերման է ենթարկվել ԿՀԴՊ ԳՎ, իսկ տեսանյութն ուղարկվել է մշակութաբանական փորձաքննության։
ՎԵԲ կայքի զննություն կատարելու մասին արձանագրության համաձայն` ԿՀԴՊ ԳՎ 3-րդ վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ, ոստիկանության փոխգնդապետ Վ.Հարությունյանի, մասնակցությամբ նույն բաժնի հկգ օ/լ, ոստիկանության փոխգնդապետ Ա.Թումանյանի, ներկայությամբ ընթերականների` կազմեցին սույն արձանագրությունը այն մասին, որ 2013 թվականի նոյեմբերի 26-ին ԿՀԴՊ ԳՎ բերման ենթարկված Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանը իրենց պահանջով www.vk.com կայքում բացեց մուտքային էջը, այնուհետև Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանը «login» և «Password» բաժնի դաշտերում մուտքագրել է իր անձնական էջի մուտքանունը «37491283820» և ծածկագիրը «oberheimob888», որից հետո մուտք է գործել իր անձնական էջ, որտեղից երևացել են տեղադրված լուսանկարները և տեսանյութերը։ Այնուհետև մուտք է գործել «$Sex Armenians$» խումբ, որտեղ առկա է եղել իր կողմից տեղադրված պոռնկագրական բնույթ կրող «Haykakan porno Armyanskoe porno» անվանումով տեսանյութ։ Այնուհետև տեսանյութը ներբեռնվել է ԿՀԴՊ ԳՎ 3-րդ վարչությունում տեղակայված համակարգչի մեջ և ձայնագրվել է սկավառակի վրա։ Այնուհետև բացված բոլոր էջերը պահպանվել են համակարգչի մեջ, տպվել են HP laserJet 5200 տպիչով։ Սկավառակը փաթեթավորվել է ծրարի մեջ, կնքվել է «ԿՀԴՊ ԳՎ ծրարների համար» կնիքով հետագա գործողություններ կատարելու նպատակով։ Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանը հայտարարել է, որ վերը նշված էջը պատկանում է իրեն և ստեղծվել է իր կողմից մոտ 3 տարի առաջ, կոնկրետ ժամանակահատվածը չի հիշում, իսկ տեսանյութը նույնպես տեղադրվել է իր կողմից։ Էջը ստեղծել է աղջիկների և կանանց հետ ծանոթանալու նպատակով։ Արձանագրությունն ընթերցվել է բարձրաձայն, ընթերականների և մասնակիցների կողմից այլ դիտողություններ և հայտարարություններ չեն եղել։
2013 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 15803013 քրեական գործը։
2013 թվականի դեկտեմբերի 22-ին որոշում է կայացվել Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրել չհեռանալու մասին ստորագրություն։
Նախաքննական մարմնի կողմից 2013 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա www.vk.com կայքում ստեղծել է անձնական էջ, որտեղ 2011 թվականի նոյեմբերի 24-ին տեղադրել է «Հայկական պոռնո. Արմյանսկոե պոռնո» վերնագրով պոռնկագրական բնույթի տեսանյութ, որի արդյունքում այն տարածել է համացանցում` տեսանյութի բովանդակությանը www.vk.com կայք հաճախող այլ անձանց հաղորդակից դարձնելու միջոցով։
2013 թվականի հունվարի 16-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Վ.Ասատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 15803013 քրեական գործով այլ փաստաթուղթ հանդիսացող լազերային սկավառակը որպես ապացույց ճանաչելու և քրեական գործին կցելու մասին։
2014 թվականի փետրվարի 05-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Վ.Ասատրյանը որոշում է կայացվել թիվ 15803013 քրեական գործով վարույթը կարճելու և Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը կատարելու կապակցությամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու` վաղեմության ժամկետները անցնելու հիմքով։
2014 թվականի ապրիլի 09-ին ՀՀ գլխավոր դատախազ Գ.Կոստանյանը որոշում է կայացրել Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանի նկատմամբ քրեական գործով վարույթը կարճելու մասին 2014 թվականի փետրվարի 05-ին կայացված որոշում վերացնելու վերաբերյալ։
2014 թվականի ապրիլի 26-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Վ.Ասատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 15803013 քրեական գործով վարույթը վերսկսելու մասին։
2014 թվականի դեկտեմբերի 20-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի դատավճռով Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում ճանաչվել է անմեղ և արդարացվել է։
Նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացվել է։
Դատարանը որոշել է այլ փաստաթուղթ հանդիսացող լազերային սկավառակը թողնել քրեական գործին կցված` դրա պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում։
Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով արդարացման դատավճիռ կայացնելը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով:
«(…)Դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանի կողմից ինտերնետային կայքի իր անձնական էջում պոռնկագրական բնույթի մեկ տեսանյութի տեղադրմամբ չի խախտվել այլոց իրավունքներն ու ազատությունները, քանի որ սույն գործով ձեռք բերված տվյալների համաձայն` էջում տեղադրված պոռնկագրական բնույթի մեկ տեսանյութում պատկերված են երկու անձ, որոնց Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանը չի ճանաչել և նշված տեսանյութը ներբեռնել է բաց ինտերնետային կայքից, ինչպես նաև այդ տեսանյութը նա տեղադրել է միայնակ իր անձնական էջում և տեղադրված տեսանյութը հասանելի է եղել միայն այդ խմբում գրանցված 18 տարին լրացած անձանց, այսինքն տեղադրված տեսանյութը համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասի չի տարածել և կայքում գրանցված խմբի անդամնարից բացի այլ անձանց դա հասանելի չի եղել տեսնելու համար։
Այսինքն արարքը հանցավոր է ճանաչվում միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեված բոլոր հատկանիշները, իսկ այս դեպքում բացակայում է հանցագործության օբյեկտիվ կողմը։
Բացի այդ Դատարանը անդրադառնալով Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանի մեղադրանքի հիմքում դրված «Վեբ կայքի» զննություն կատարելու վերաբերյալ արձանագրությանը, արձանագրում է հետևյալը`
1. զննության արձանագրությունում բացակայում է գործողության կատարման ամսաթիվը, ամիսն ու օրը,
2. ընթերեկանների իրավունքները պարզաբանված չեն,
3. արձանագրության մեջ բացակայում է որևէ նշում, թե ԿՀԴՊ-ի, ինչ տեսակի, մոդելի համակարգչով է բացվել կայքը, ինչ տեխնիկական տվյալներ ունի այդ համակարգիչը, ինտերնետ միանալու հնարավորություն ունեցել է, թե ոչ,
4. համաձայն արձանագրության տեսանյութը չի վերարտադրվել, սակայն նշված է, որ առկա է պոռնկագրական բնույթ կրող տեսանյութ։
5. համաձայն արձանագրության տեսանյութը ներբեռնվել է, սակայն նշված չէ, թե ով է ներբեռնել, ինչ ծրագրով է ներբեռնել և կոնկրետ որտեղ, ինչ էլեկտրոնային թղթապանակի մեջ, ով է ձայնագրել և ինչ ծրագրով, ինչ տեսակի սկավառակի վրա և ինչ արտաքին հատկանիշներով սկավառակի վրա է ձայնագրառվել.
6. չկա որևէ նշում համակարգչում պահպանված և տպված լուսանկարները ինչ են արվել,
7. զննությանը մասնակից Ա.Թումանյանը արձանագրության վերջում չի ստորագրել,
8. քննչական գործողության կատարման մասնակցող անձինք տեխնիկական միջոցներ կիրառելու մասին նախօրոք չեն տեղեկացվել(…):
(…)Վերը շարադրված իրավանորմերի լույսի ներքո Դատարանը փաստում է, որ կատարված քննչական գործողությունը` «Վեբ կայքի» զննության վերաբերյալ արձանագրությունը հակասում է օրենքի բազմաթիվ պահանջներին։
Դատարանը արձանագրում է նաև, որ «Մշակութային արժեքների փորձաքննություն» ՊՈԱԿ-ի ղեկավար Շ.Ասոյանին ուղարկված որոշման մեջ նշված է DVD սկավառակում ձայնագրված տեսահոլովակը, իսկ կից գրության մեջ նշված է, որ ուղարկվում է CD-R սկավառակը։
Դատարանը արձանագրում է նաև այն հանգամանքը, որ զննություն կատարելու մասին արձանագրության վերջում չստորագրած մասնակից Ա.Թումանյանը իր ցուցմունքով հայտնել է, որ 26.11.2013 թվականի արձանագրությունը ավարտելուց և կազմելուց անմիջապես հետո մեկնել է ահազանգով, իսկ հետագայում, երբ վերադարձել է Ն.Մելիք-Աղաջանյանի վերաբերյալ նյութերը արդեն ուղարկվել էր ըստ ենթակայության։ Սակայն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից հիմնավորվում է, որ քրեական գործի 3-րդ էջում ամփոփված «ներքին ցուցակ»-ի համաձայն` հանդիսանում է մինչև այլ մարմին ուղարկելը ԿՀԴՊ ԳՎ կողմից կազմված նյութերի ցուցակը` նշված փաստաթուղթը կազմել է նույն Ա.Թումանյանը, այն էլ հաջորդ օրը` 27.11.2013 թվականին։
Ապացույցների թույլատրելիության հարցին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը անդրադարձել է Ա.Սարգսյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «… որպես քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյափ մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքները պարզելու միջոց կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի ապացոււցներ, որոնք ձեռք են բերվել, ամրագրվել և գործին կցվել են քրեադատավարական օրենքով սահմանված և թույլատրելի համարվող կարգով։ Ապացույցների ձեռքբերման և ամրագրման թույլատրելիությունը կարգավորող նորմերից հետևում է, որ որպես ապացույց չեն կարող օգտագործվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ ձեռք բերված փաստական տվյալները, հատկապես եթե դրանք իրենց հերթին հանգեցրել են դատավարության մասնակիցների իրավունքների էական խախտման, ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։ Այսպիսով, ապացույցների հավաքմանը և ստուգմանն ուղղված դատավարական գործողությունների կատարման ընթացքում պետք է ապահովվի անձանց իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը։ Հակառակ դեպքում կատարված դատավարական գործողության արդյունքում ստացված փաստական տվյալը, անկախ գործի համար ունեցած նշանակությունից, կորցնում է իր իրավական ուժը, ապացուցողական նշանակությունը և չի կարող ընդգրկվել կոնկրետ քրեական գործով ապացույցների համակցության մեջ և դրվել մեղադրանքի հիմքում։ (...)» (տե՛ս Արմեն Սեյրաեի Աարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԵՔՐԴ/0295/01/08 որոշման 15-րդ կետը)։
Նույն որոշմամբ արձանագրվել է, որ «...Քրեական դատարանն անձի դատապարտման հիմքում դրել է այնպիսի ապացույցներ, որոնց բովանդակությանն ամբողջությամբ բխում է քրեադատավարական օրենքի էական խախտմամբ կատարված քննչական գործողությունից։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ... Այդ ապացույցները թայլատրելի չեն, քանի որ դրանց բովանդակությունն ամբողջությամբ հիմնված է եղել անթույլատրելի ճանաչված քննչական գործողության տվյալների վրա, իսկ օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների օգտագործման սահմանադրական արգելքը վերաբերում է նաև դրանցից թխող ապացույցներին...» (տե՛ս Արմեն Սեյրաեի Աարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԵՔՐԴ/0295/01/08 որոշման 17-րդ կետը)։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։ Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ։
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով իր 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ։
Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ. «(...) Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
(...) Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում
(...)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած(...)»։
Վերը նշված քրեադատավարական նորմերի, ինչպես նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված և դատական քննության ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները բավարար չեն ամբաստանյալ Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ կատարել է իրեն վերագրվող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը, այն է` որ նա www.vk.com կայքում ստեղծել է անձնական էջ, որտեղ 2011 թվականի նոյեմբերի 24-ին տեղադրել է «Հայկական պոռնո. Արմյանսկոե պոռնո» վերնագրով պոռնկագրական բնույթի տեսանյութ, որի արդյունքում այն տարածել է համացանցում` տեսանյութի բովանդակությանը www.vk.com կայք հաճախող այլ անձանց հաղորդակից դարձնելու միջոցով(…):

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջը
Երևան քաղաքի դատախազ Ա.Դավթյանը վերաքննիչ բողոք է բերել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի դատավճռի դեմ միջնորդելով բեկանել այն և Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նշված հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում վերջինիս նկատմամբ նշանակել կատարված հանցագործության բնույթին և վտանգավորությանը համաչափ ազատազրկման ձևով պատիժ:
Իր վերաքննիչ բողոքը մեղադրող Ա.Դավթյանը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով:
«(…)Սույն քրեական գործի նախաքննության ընթացքում նշանակված դատամշակութաբանական փորձաքննության եզրակացությամբ հաստատվել է, որ «HAYKAKAN PORNO. ARMYANSKOE PORNO» վերնագրով WWW.VK.COM ինտերնետային կայքից ձայնագրված տեսանյութը հանդիսանում է պոռնկագրական բնույթի։ Այլ կերպ՝ քրեական գործով վարույթի ընթացքում հաստատվել է, որ «Haykakn porno. ARMYANSKOE PORNO» վերնագրով ձայնագրությունը հանդիսանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության առարկա։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքներից մեկի՝ պոռնկագրական նյութեր կամ առարկաներ տարածելուն, նշել է. «Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանի կողմից ինտերնետային կայքի իր անձնական էջում պոռնկագրական բնույթի մեկ տեսանյութի տեղադրմամբ չի խախտվել այլոց իրավունքներն ու ազատությունները, քանի որ սույն գործով ձեռք բերված տվյալների համաձայն՝ էջում տեղադրված պոռնկագրական բնույթի մեկ տեսանյութում պատկերված են երկու անձ, որոնց Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանը չի ճանաչել և նշված տեսանյութը ներբեռնել է բաց ինտերնետային կայքից, ինչպես նաև այդ տեսանյութը նա տեղադրել է միայնակ իր անձնական էջում և տեղադրված տեսանյութը հասանելի է եղել միայն այդ խմբում գրանցված 18 տարին լրացած անձանց, այսինքն՝ տեղադրված տեսանյութը համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասի չի տարածել և կայքում գրանցված խմբի անդամներից բացի այլ անձանց դա հասանելի չի եղել տեսնելու համար։ Այսինքն՝ արարքը հանցավոր է ճանաչվում միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեված բոլոր հատկանիշները, իսկ այս դեպքում բացակայում է հանցագործու¬թյան օբյեկտիվ կողմը»։
Մեջբերված դատողությամբ, դատարանը, ըստ էության ընդունել է, որ WWW.VK.COM ինտերնետային կայք-էջում տեղադրված տեսանյութը հասանելի է դարձել այլ անձանց, սակայն անհասկանալի հիմնավորմամբ, հակասելով ինքն իրեն, եզրահանգել է, որ նշված կայքում տեղադրված տեսանյութը ամբաստանյալ Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանի կողմից չի տարածվել։
Ավելորդ չէ ևս մեկ անգամ կրկնել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի իմաստով պոռնկագրական նյութեր կամ առարկաներ տարածելը ենթադրում է այդ առարկաների կամ նյութերի բովանդակությանը այլ անձանց հաղորդակից դարձնելու մեջ։ Այլ կերպ՝ քննարկվող հանցակազմի տեսանկյունից նշանակություն չունի, թե քանի անձ է դիտել տեսանյութը, այդ անձինք վեբ կայքի նույն, թե տարբեր խմբի անդամներ են, տեսանյութը ձեռք է բերվել բաց ինտերնետային կայքից, թե՝ ոչ։
Ավելին՝ դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը դեռևս նախաքննության ընթացքում որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս հայտնել է, որ տեսանյութը WWW.VK.COM ինտերնետային կայք-էջում տեղադրել է աղջիկների և կանանց հետ ծանոթանալու համար։
Նշածը ևս վկայում է այն մասին, որ Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանի դիտավորությունը ուղղված է եղել պոռնկագրական բյույթի տեսանյութը այլ անձանց հաղորդակից դարձնելուն։
Վերոգրյալը վկայում է, որ դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը մեկնաբանելիս թույլ է տվել նյութական օրենքի խախտում, այն է՝ սխալ է մեկնաբանել ՀՀ քրեական օրենքը, որի արդյունքում հանգել է ոչ ճիշտ հետևության։
Բացի այդ, դատարանը անդրադառնալով Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանի մեղադրանքի հիմքում դրված «Վեբ-կայքի» զննություն կատարելու վերաբերյալ արձանագրությանը, նշել է. «1 .զննության արձանագրությունում բացակայում է գործողության կատարման ամսաթիվը, ամիսն ու օրը, 2. ընթերեկանների իրավունքները պարզաբանված չեն, 3. արձանագրության մեջ բացակայում է որևէ նշում, թե ԿՀԴՊ-ի, ինչ տեսակի, մոդելի համակարգչով է բացվել կայքը, ինչ տեխնիկական տվյալներ ունի այդ համակարգիչը, ինտերնետ միանալու հնարավորություն ունեցել է, թե ոչ, 4. համաձայն արձանագրության՝ տեսանյութը չի վերարտադրվել, սակայն, նշված է, որ առկա է պոռնկագրական բնույթ կրող տեսանյութ, 5. համաձայն արձանագրության՝ տեսանյութը ներբեռնվել է, սակայն նշված չէ, թե ով է ներբեռնել, ինչ ծրագրով է ներբեռնել և կոնկրետ որտեղ, ինչ էլեկտրոնային թղթապանակի մեջ, ով է ձայնագրել և ինչ ծրագրով, ինչ տեսակի սկավառակի վրա և ինչ արտաքին հատկանիշներով սկավառակի վրա է ձայնագրառվել, 6. չկա որևէ նշում համակարգչում պահպանված և տպված լուսանկարները ինչ են արվել, 7. զննությանը մասնակից Ա.Թումանյանը արձանագրության վերջում չի ստորագրել, 8. քննչական գործողության կատարման մասնակցող անձինք տեխնիկական միջոցներ կիրառելու մասին նախօրոք չեն տեղեկացվել»։
Նշված դատողությունների հիման վրա դատարանը հետևության է հանգել այն մասին, որ «Վեբ-կայքի» զննության արձանագրությունը չի կարող թույլատրելի ապացույց համարվել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել՝ ... 5) քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են այն խախտումները, որոնք, դրսևորվելով մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների կամ քրեական դատավարության օրենսգրքի որևէ պահանջի խախտմամբ, դատավարության մասնակիցներին՝ օրենքով երաշխավորված իրավունքների զրկմամբ կամ սահմանափակմամբ կամ որևէ այլ կերպ ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Ապացույցների թույլատրելիության հարցին իր մի շարք նախադեպային որոշումներում անդրադարձել է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը։ Արմեն Սարգսյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքները պարզելու միջոց կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի ապացույցներ, որոնք ձեռք են բերվել, ամրագրվել և գործին կցվել են քրեադատավարական օրենքով սահմանված և թույլատրելի համարվող կարգով։ Ապացույցների ձեռքբերման և ամրագրման թույլատրելիությունը կարգավորող նորմերից հետևում է, որ որպես ապացույց չեն կարող օգտագործվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ ձեռք բերված փաստական տվյալները, հատկապես եթե դրանք իրենց հերթին հանգեցրել են դատավարության մասնակիցների իրավունքների էական խախտման, ագդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա»։ (Արմեն Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԵՔՐԴ/0295/01/08 որոշման 15-րդ կետ)։
Մեկ այլ` Սարիբեկ Հարությունյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը արձանագրել է, որ «ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում էական չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի այն խախտումները, որոնցով չեն սահմանափակվել դատավա¬րության մասնակիցների՝ օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել, ինչպես նաև այն խախտումները, որոնք ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել կամ չէին կարող ազդել։ Այլ խոսքով՝ քննչական կամ այլ դատավարական գործողությունների կատարման ժամանակ թույլ տրված քրեադատավարական օրենսդրության խախտումները պետք է գնահատվեն՝ ելնելով դրանց բնույթից, ծանրությունից և վերոնշյալ գործողությունների արդյունքում ստացված ապացուցողական նյութի որակի և հավաստիության վրա դրանց ազդեցության աստիճանից»։
Հիշյալ որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը նշել է նաև, որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը՝ որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում։ Հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի. (Սարիբեկ Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մարտի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0189/01/12 որոշման 20-րդ կետ)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մեջբերված որոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից վկայակոչված «Վեբ-կայքի» զննություն կատարելու կապակցությամբ կազմված արձանագրությունում նշված խախտումները, կարելի է փաստել, որ դրանք կրել են ձևական բնույթ, քանի որ՝
1) այդ խախտումները չեն սահմանափակել դատավարության մասնակիցների՝ օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել,
2) ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել և չէին կարող ազդել։ Ավելին, դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանը նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներով ընդունել է, որ զննված կայք-էջը պատկանել է իրեն, ստեղծվել է իր կողմից մոտավորապես երեք տարի առաջ՝ աղջիկների և կանանց հետ ծանոթանալու նպատակով, տեսանյութը նույնպես տեղադրվել է իր կողմից։ Նշված հիմնավորումներից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ապացույցների թույլատրելիության հարցին ցուցաբերել է ձևական մոտեցում, ինչն էլ հանգեցրել է ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի։
Այսպիսով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի վերոնշյալ դատավճռով թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի և քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա(…)»:
Երևան քաղաքի դատախազ Ա.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ պատասխան է ներկայացրել ամբաստանյալ Ն.Մելիք-Աղաջանյանի պաշտպան Խ.Խաչատրյանը` միջնորդելով մերժել ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի դատական ակտը թողնել անփոփոխ, մասնավորապես հետևյալ պատճառաբանությամբ.
«(…)10.10.2014թ. սկավառակի տեսաձայնագրության զննություն կատարելու վերաբեյալ արձանագրության համաձայն քննիչը զննության է ենթարկել սույն գործին կցված լազերային սկավառակը և արձանագրել, որ ...սկավառակի վրա առկա է մեկ ֆայլ «Haykakanporno Armyanskoeporno, Mp4. 16.05.2013MP4 VIDEO, 1.881 KB» վերնագրով։ Դատաքննության ընթացքում քրեական գործին կցված լազերային սկավառակի զննությամբ արձանագրվել է, որ.
. Սկավառակը պատշաճ փաթեթավորված և կնիքված չի եղել, ծրարը եղել է բացված վիճակում
. Լազերային սկավառակում առկա ֆայլի ընդհանուր հատկանիշների մեջ նշված է «փոփոխված է 16 մայիսի 2013թ. 21:06:46։ Այսինքն, ստացվում է, որ քրեական գործին որպես ապացույց կցվել է Ն.Մելիք-Աղաջանյանին բերման ենթարկելուց`26.11.2013թ-ից ավելիքան 6 ամիս առաջ անհայտ պայմաններում ձայնագրված և դրանից հետո այլևս որևէ փոփոխության չենթարկված ինչ-որ տեսանյութ, մինչդեռ, ըստ մեղադրանքի կողմի տեսանյութը, որի համար պատասխանատվության են կանչում Ն.Մելիք-Աղաջանյանին, հայտնաբերվել է 26.11.2013թ.՝ վերջինիս բերման ենթարկելուց հետո։
Թերևս անհերքելի է, որ 2013թ. մայիս ամսին անհայտ հանգամանքներում ձայնագրառված ինչ-որ տեսանյութ չի կարող որևէ կերպ վերաբերելի լինել սույն գործին։ Նույնապես վերաբերելի չեն կարող լինել այդ սկավառակից անմիջականորեն բխող մյուս ապացուցները, որոնք կցված են եղել քրեական գործին։ Դա բխում է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված նախադեպային որոշումներում արտահայտած դիրքորոշումներից(…):
(…)Բողոքաբերը անդրադառնալով «Վեբ-կայքի» զննության վերաբերյալ արձանագրությանը, ընդունելով դրանց առկայությունը , նշել է, թե իբր
• այդ խախտումները կրել են ձևական բնույթ, քանի որ այդ խախտումները չեն սահմանափակել դատավարության մասնակիցների օրենքով երաշխավորված իրավուքները և այդ իրավուքներից նրանք չեն զրկվել
• ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել և չէին կարող ազդել
Արդյունքում բողոքաբերը եզրահանգել է, թե իբր դատարանը ապացույցների թույլատրելիության հարցին ցուցաբերել է ձևական մոտեցում, ինչն էլ հանգեցրել է ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի։
Նշվածի կապակցությամբ պետք է փաստեմ, որ բողոքաբերի դիտարկումները հիմնազուրկ են և հակասում են թե ՀՀ սահմանադրության, թե միջազգային իրավական ակտերի, թե քրեադատավարական նորմերի պահանաջների։ Մասնավարապես հարկ եմ համարում փաստել, որ նշված քննաչական զործողությունը կատարվել է Ն.Մելիք-Աղաջանյանի պաշտպանական իրավունքի խախտմամբ՝ բերման ենթարկված «մտավոր պակասություն» ախտորոշմամբ տառապող Ն. Մելիք-Աղաջանյանի նկատմամբ առանց փաստաբանի և ոչ թե կամովին, այլ ոստիկանների պահանջով։
Այսինքն, Ն. Մելիք-Աղաջանյանի կամքին հակառակ իրականացվել է նրա անձնական կյանքին, անձնական կայքին կամայական ապօրինի միջամտության(…)։
(…)Ինչ վերաբերում է ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա ազդեցությանը, ապա դա ակնհայտ է ու անհերքելի, քանի որ ինչպես արդեն նշվեց, առանց ամիս, ամսաթվի այդ արձանագրության մեջ արձանագրվածը և ստացվածը /ինչ-որ տեսագրությունը/ ներկայացվում է որպես Ն. Մելիք-Աղաջանյանի բերման ենթակելու օրը՝ 2013 նոյեմբերի 26-ին կատարված գործողոթյան արդյունքում ստացված, մինչդեռ որպես ապացույց ներկայացած սկավառակի զննությամբ արձանագրվել է, որ դրանում առկա տեսագրությունը սկավառակի վրա ձայնագրվել է Ն. Մելիք-Աղաջանյանին բերման ենթարկելուց շուրջ 6 ամիս առաջ 16 մայիսի 2013թ. 21:06:46։
Փաստական տվյալների հավաստիության առնչությամբ հարկ եմ համարում նշել նաև, որ համաձայն 26.12.2013թ. «մշակութաբանական փորձաքննություն նշանակելու մասին» որոշման որոշում կայացնողը ուսումնասիրել է «սեռական օրգանների պատկերներով տեսահոլովակ համացանցով տարածելու նյութեր»։ Կարծում եմ յուրաքանչյուրին էլ ակնհայտ է, որ սեռական օրգանների պատկերները և սեռական ակտը կամ գործողությունները բացարձակ տարբեր հասկացություններ են»։
Ի վերջո, որոշման մեջ որևէ նշում չկա, թե ինչ նյութ է ուղարկվում փորձաքննության։ Նույն որոշման ուղեկցական գրությամբ անգամ այս հարցը մնում է բաց, քանի որ «Մշակութային արժեքների փորձաքննություն» ՊՈԱԿ-ի ղեկավար Շ. Ասոյանին ուղղված կից գրության մեջ անգամ նշված է ուղարկում են DVD-R սկավառակը, իսկ առդիր ուղարկվել է CD-R սկավառակ։
Թեև սահմանադրական նորմի և նախադեպային իրավունքի համաձայն անթույլատրելի ու ոչ վերաբերելի ապացույցի կիրառման արգելքը վերաբերելի է նաև նրանից անմիջապես բխող մյուս ապացույցներին, այնուամենայնիվ հարկ եմ համարում նկատել նաև, որ անգամ այս ոչ վերաբերելի ապացույցի փորձաքննությունը իրականացվել է բազմաթիվ էական ու կոպիտ խախտումներով, որի արդյունքում ստացված եզրակացությունն ինքնին անթույլատրելի է։
Մասնավորապես
Համաձայն եզրակացության փորձաքննությունն իրականացվել է Արսեն Առաքելյանի կողմից, որն աշխատում է ոչ թե «Մշակութային արժեքների փորձաքննություն» ՊՈԱԿ-ում, այլ «Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերություն» ՓԲԸ-ում որպես ռեժիսոր, ընդ որում, սույն գործով Ա. Առաքելյաեը չի ճանաչվել որպես փորձագետ։
Այս կապակցությամբ հարկ եմ համարում նշել, որ խախտվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 85-րդ և 248-րդ հոդվածների պահանջները, համաձայն որոնց.
«1. Փորձագետը քրեական գործով չշահագրգռված այն անձն է, որին քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ կամ փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշման համապատասխան՝ նշանակում է փորձագիտական հաստատության ղեկավարը՝ գիտության, տեխնիկայի, արվեստի կամ արհեստի որևէ բնագավառում իր հատուկ գիտելիքներն օգտագործելով գործի նյութերը հետազոտելու և դրա հիման վրա եզրակացություն տալու համար։..»
«...Փորձաքննության կատարմանը մասնակցում է այն փորձագետը, որը նշված է որոշման մեջ։ Եթե որոշման մեջ կոնկրետ փորձագետ նշված չէ, ապա փորձագիտական հիմնարկի ղեկավարը պետք է որոշի, թե տվյալ փորձագիտական հիմնարկի որ փորձագետն է կատարելու փորձաքննությունը...»:
Այսպիսով ակնհայտ է, որ սույն քրեական գործին կցված եզրակացությունը տրվել է մի անձի կողմից ով ա/ գործով փորձագետ ճանաչված չի եղել, բ/ ում փորձաքննության կատարում հանձնարարված չի եղել որոշմամբ, գ/ ով չի հանդիսանում փորձագիտական հիմնարկի աշխատող։
Այսինքն, եզրակացությունը տրվել է անձի կողմից, ով օրենքով իրավունք չունի լինելու փորձագետ, այն է՝ բացարկման ենթակա անձի կողմից։ /ՀՀ քր. դատ. օր-ի 97-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետ/։
Ի դեպ, եզրակացություն ոչ միայն կազմվել է օրենքի մի շարք դրույթների խախտմամբ, այլև չունի որևէ հստակ պատճառաբանություն ու հիմնավորում։
Մասնավորապես`
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսզորի 250-րդ հոդվածի պահանջների համաձայն.
«Փորձագետի եզրակացության մեջ պետք է նշված լինի՝ երբ, որտեղ, ում կողմից (անուն, ազգանուն, հայրանուն, կրթությունը, մասնագիտությունը, մասնագիտական աշխատանքային ստաժը, գիտական աստիճանը և կոչումը, զբաղեցրած պաշտոնը) և ինչի հիման վրա է կատարվել փորձաքննությունը, ովքեր են մասնակցել, քրեական գործի որ նյութերն է փորձագետն օգտագործել, ինչպիսի իրեղեն ապացույցներ, նմուշներ և այլ օբյեկտներ են հետազոտվել, ինչպիսի հետազոտություններ են կատարվել, ինչպիսի մեթոդներ են կիրառվել, առաջադրված հարցերի հիմնավորված պատասխանները, գործի համար նշանակություն ունեցող այն հանգամանքները, որոնք պարզվել են փորձագետի նախաձեռնությամբ.»
Սույն գործին կցված եզրակացությունը չի համապատասխանում օրենքի վերը նշված պահանջներին, այն է՝
• Որևէ նշում չկա, թե կոնկրետ ինչ է հետզոտվել, ինչ տեսակի սկավառակ է եղել, ինչ ծավալի, ինչ տևողության, ինչ արտաքին նկարագիր ունեցող սկավառակ է եղել, ինչ վիճակում է եղել սկավառակը՝ եղել է արդյոք փաթեթավորված, կնիքված, թե ոչ
• Ինչ եղանակով է հետազոտվել սկավառակը
• Բացակայում է որևէ հստակեցում՝ ինչ տարիքի, սեռի անձինք են պակերված հետազոտված նյութում և այլն։
• Ի վերջո, բացակայում է որևէ նշում, թե ինչ գրականությունից, ինչ նորմատիվ կամ մշակութաբանական չափանիշներով է առաջնորդվել եզրակացությունը կազմողը հետևություններ անելով իր կողմից հետազոտված նյութի բնույթը որոշելիս։
Բողոքաբերն իր բողոքում փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263 հոդվածով նախատեսված հանցագործության առարկա են հանդիսանում պոռնկագրական նյութերն ու առարկաները: Ընդ որում նյութերը կամ առարկաները պոռնկագրական առարկաների շարքին դասելը կարող է իրականացվել միայն համապատասխան փորձագետի եզրակացության հիման վրա։
Վերը շարադրվածի հիման վրա պետք է փաստենք, որ սույն քրեական գործին կցած ոչ վերաբերելի տեսաեյութի վերաբերյալ բացակայում է անգամ դրա պոռնկագրական բնույթի մասին օրինական ու թույլատրելի եզրակացությունը, արդյունքում բացակայում է քննարկվող հանցակազմի տարրերից պարտադիր հատկանիշ հանդիսացող հանցագործության առարկան, ուստին բացակայում է հանցակազմը(…)»:
Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում մեղադրող Վ.Ասատրյանը նույն հիմքերով ու հիմնավորումներով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պնդեց, ամբաստանյալ Ն.Մելիք-Աղաջանյանը և պաշտպան Խ.Խաչատրյանը բողոքի դեմ առարկելով` միջնորդեցին առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումները
Ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դատաքննության ընթացքում լսելով բողոքում ներկայացված մեղադրողի պատճառաբանությունները, պաշտպանի և ամբաստանյալի առարկությունները, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Երևան քաղաքի դատախազ Ա.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել, հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Նախաքննության ընթացքում Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և խոստովանական ցուցմունք տվել այն մասին, որ տեսանյութը ներբեռնել է բաց ինտերնետային կայքից և այն տեղադրել իր անձնական էջում` աղջիկների և կանանց հետ ծանոթանալու նպատակով, սակայն առաջին ատյանի դատարանի դատաքննության ընթացքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հրաժարվել է ցուցմունք տալուց։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատաքննությամբ հետազոտվել և գնահատվել են նաև հետևյալ ապացույցները:
«Վեբ կայքի» զննություն կատարելու վերաբերյալ կազմված արձանագրությունը, համաձայն որի Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանի մասնակցությամբ <<www.vk.com>> ինտերնետային կայքի վերջինիս անձնական էջում հայտնաբերվել է <<haykakan porno. armyanskoe porno>> վերնագրով տեսանյութ։
Դատամշակութաբանական փորձաքննության 2013 թվականի դեկտեմբերի 05-ի եզրակազությունը, համաձայն որի փորձաքննությանն ներկայացված <<haykakan porno. armyanskoe porno>> վերնագրով <<www.vk.com>> ինտերնետային կայքից ձայնագրված տեսանյութը հանդիսանում է պոռնկագրական բնույթի։
Փորձագետ Արսեն Առաքելյանը առաջին ատյանի դատարանի պարզաբանում է տվել այն մասին, որ եզրակացությունը տվել է որպես ՊՈԱԿ-ի փորձագետ, ինքը հանրային հեռուստաընկերությունում չի աշխատում արդեն 2-3 տարի, իսկ փորձաքննության եզրակացությունում նշվածը, որ աշխատում է «Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերություն» ՓԲԸ-ում որպես ռեժիսոր` դա իր կողմից փորձաքննության եզրակացություն տալու հետ կապ չունի։ Ինքը ունի հրաման և դրա հիման վրա է աշխատում որպես փորձագետ։ Փորձաքննությանը ներկայացված նյութում մշակույթ առկա չէ, առկա է պոռնոգրաֆիա։ Փորձագետ լինելու մասին հավաստագիրը ստացել է 2013 թվականի հեմտեմբերի 22-ին, իսկ եզրակացության մեջ նշված է 3 տարի 6 ամիս է ինչ աշխատում է փորձագետ, սակայն նախկինում ինքը ունեցել է լիցենզիա և դրա հիման վրա աշխատել է փորձագետ։ Տարիքը և սեռը չի ազդում եզրակացության վրա դրա համար եզրակացության մեջ նշված չէ, թե ինչ տարիքի կամ սեռի են։
«Մշակութային արժեքների փորձագիտական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Շողիկ Ասոյանը դատարանում հայտնել է, որ փորձաքննության եզրակացությունը ինքը ստորագրել է ըստ կառավարության որոշման, ըստ մշակութային արժեքների արտահանման-ներմուծման մասին օրենքի և ըստ իրենց կանոնադրության, ըստ որի տնօրենի իրավասությունների մեջ է մտնում նաև փորձագիտական եզրակացության հաստատումը իր ստորագրությամբ և կնիքով։ Փորձագետը նախազգուշացվում է կեղծ եզրակացություն տալու համար և ինքն է պատասխանատու տված եզրակացության համար։ Արսեն Առաքելյանն ունի հավատարմագիր, իրենք ամեն պատահական մարդու չեն թույլ տալիս փորձաքննություն կատարել։ Իրենք բոլոր իրենց փորձագետների հետ աշխատում են քաղ-իրավական պայմանագրի հիման վրա։
Որպես այլ փաստաթուղթ իրեղեն ապացույց ճանաչված <<haykakan porno. armyanskoe porno>> վերնագրով տեսանյութը պարունակող <<DVD>> լազերային սկավառակը դատարանի կողմից զննվել է։
2014 թվականի մայիսի 31-ի ՀՀ ԱՆ «Ավան» հոգեկան առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ի կողմից տրված գրության համաձայն` Նարեկ Համլետի Մելիք-Աղաջանյանը «Ավան» հոգեկան առողջության կենտրոնում հաշվառված է 2006 թվականից «Թեթև աստիճանի մտավոր հետամնացություն» ախտորոշմամբ։
Ըստ 2014 թվականի հուլիսի 24-ի ամբուլատոր հանձնաժողովային դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 276/14 եզրակացության` «... Նարեկ Համլետի Մելիք-Աղաջանյանը տառապում է «Մտավոր պակասություն» ախտորոշմամբ սակավամտությամբ>>։
Հիմնավորված համարելով, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի հետևությունն առ այն, որ դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները բավարար չեն ամբաստանյալ Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ նա կատարել է իրեն վերագրվող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը, այն է` www.vk.com կայքում ստեղծել է անձնական էջ, որտեղ 2011 թվականի նոյեմբերի 24-ին տեղադրել է «Հայկական պոռնո. Արմյանսկոե պոռնո» վերնագրով պոռնկագրական բնույթի տեսանյութ, և այն տարածել համացանցում, վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև որ Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանի մեղադրանքի հիմքում դրված վեբ կայքի զննության ու դրա հիման վրա կատարված և սկավառակի վրա ձայնագրված տեսանյութի փորձաքննության ընթացքում տեղ գտած և դատավճռում մատնանշված քրեադատավարական խախտումներն էական են, քանի որ դրանցով առաջին հերթին որևէ կերպ չի հավաստվում, թե, ի վերջո, քրեական հետապնդման մարմնի կողմից ինչ է ձայնագրառվել և ինչ է ներկայացվել փորձաքննությանը, այսինքն հնարավոր չէ հավաստել, որ ձայնագրառված և փորձաքննության ենթարկված սկավառակները նույնական են, առավել ևս, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված սկավառակի` առաջին ատյանի դատարանի կողմից զննության ընթացքում պարզվել է, որ այն պատշաճ կերպով փաթեթավորված ու կնքված չի եղել, լազերային սկավառակի ֆայլում արձանագրված է, «փոփոխված է 16 մայիսի 2013թ.», մինչդեռ Նարեկ Մելիք Աղաջանյանը ոստիկանություն բերման է ենթարկվել և նրա վեբ կայքից ձայնագրառումը կատարվել է դրանից ավելի քան 6 ամիս հետո` 2013 թվականի նոյեմբերի 26-ին:
Նման պայմաններում հաշվի առնելով նույնիսկ Նարեկ Մելիք- Աղաջանյանի կողմից նախաքննության ընթացքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և խոստովանական ցուցմունք տալը, որևէ կերպ հնարավոր չէ փաստել և հաստատված համարել, որ նա www.vk.com կայքի իր անձնական էջում 2011 թվականի նոյեմբերի 24-ին տեղադրել է «Հայկական պոռնո. Արմյանսկոե պոռնո» վերնագրով պոռնկագրական բնույթի տեսանյութ, որի արդյունքում այն տարածել է համացանցում` տեսանյութի բովանդակությանը www.vk.com կայք հաճախող այլ անձանց հաղորդակից դարձնելու միջոցով:
Այս առումով ընդունելով հանդերձ մեղադրողի կողմից վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններն այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանը, ըստ էության հաստատել է, որ www, vk.com ինտերնետային կայք-էջում տեղադրված տեսանյութը հասանելի է դարձել այլ անձանց, սակայն անհասկանալի հիմնավորմամբ, հակասելով ինքն իրեն, եզրահանգել է, որ նշված կայքում տեղադրված տեսանյութը ամբաստանյալի կողմից չի տարածվել, վերաքննիչ դատարանը մեկ անգամ ևս փաստում է, որ դատաքննությամբ և գործով ձեռք բերված ապացույցներով չի հաստատվում Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանի կողմից WWW-vk.com ինտերնետային կայքում պոռնոգրական բնույթի տեսանյութի տեղադրումն ու տարածումը:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը հետազոտելով և գնահատելով վերոնշյալ ապացույցներն իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, դատավճռում շարադրված հիմնավորումների և դրանց հիման վրա կատարված վերլուծության լույսի ներքո իրավացիորեն հանգել է այն հետևության, որ ապացուցված և հիմնավորված չէ այն հանգամանքը, որ Նարեկ Մելիք-Աղաջանյանը կատարել է սույն քրեական գործով իրեն մեղսագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նաև ընդգծել 2010 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՍԴՈ-871 որոշմամբ ՀՀ Սահմանադրական դատարանի կողմից արտահայտած դիրքորոշումն առ այն, որ «կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում….» դրույթը պետք է մեկնաբանել ոչ թե «չմասնակցությունը չապացուցված մասնակցությունն է» առումով, այլ «հանցագործության կատարմանն անձի ապացուցված չմասնակցությունն է» տեսանկյունով։
Գործը քննելիս և լուծելիս Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից ՀՀ Սահմանադրության, <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատություների պաշտպանության մասին>> Եվրոպական կոնվենցիայի, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների պահանջների խախտում թույլ չի տրվել, պահպանվել են նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրության պահանջները:
Հիմք ընդունելով նաև առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշման մեջ տեղ գտած պատճառաբանությունները, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Համլետի Մելիք-Աղաջանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժել:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394 հոդվածներով վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Նարեկ Համլետի Մելիք-Աղաջանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով թողնել անփոփոխ, մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանին` հրապարակումից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ