Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Գործ. ԵԿԴ/0222/01/14
16 մարտի 2015թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Լ.ՎԱՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Դ.ՇԱՀՈՅԱՆԻ



Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Դ.Շահոյանի վերաքննիչ բողոքը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Դավիթ Վլադիմիրի Շահոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երկու դրվագով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 27-ի դատավճռի դեմ.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
06.10.2014թ. Երևանի կայազորի զինվորական դատախազությունում Դավիթ Վլադիմիրի Շահոյանի կողմից երեք օրից ավելի, բայց մեկ ամսից ոչ ավելի տևողությամբ առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չներկայանալու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 90211014 քրեական գործը: Նույն որոշմամբ որոշվել է նաև քրեական գործի նախաքննության կատարումը հանձնարարել ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության 4-րդ կայազորային քննչական բաժնին:
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազի 2014թ. հոկտեմբերի 07-ի թիվ 68/7371-14 գրությամբ քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության 4-րդ կայազորային քննչական բաժին` նախաքննություն կատարելու համար և 2014թ. հոկտեմբերի 08-ին ընդունվել է քննիչի վարույթ:
30.10.2014թ. Երևանի կայազորի զինվորական դատախազությունում Դավիթ Վլադիմիրի Շահոյանի կողմից երեք ամսվա ընթացքում երեք և ավելի անգամ մեկ ժամից մինչև երեք օր տևողությամբ առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չներկայանալու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 90212214 քրեական գործը:
Այդ քրեական գործը 2014թ. նոյեմբերի 03-ին ստացվել և ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության 4-րդ կայազորային քննչական բաժնի քննիչի նույն օրվա որոշմամբ միացվել է այդ բաժնի վարույթում քննվող թիվ 90211014 քրեական գործին:
Քրեական գործի նախաքննությունը շարունակվել է 90211014 համարով:
Նախաքննությամբ պարզվել և հիմնավորվել է նաև, որ Դավիթ Վլադիմիրի Շահոյանը երեք օրից ավելի, 2014թ. հոկտեմբերի 27-ի ժամը 09:20-ից մինչև 2014թ. հոկտեմբերի 30-ի ժամը 17:30-ը հարգելի պատճառներով ծառայության վայր չի ներկայացել: Այդ մասով, քննիչի 2014թ. նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ, Դավիթ Վլադիմիրի Շահոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
04.11.2014թ. Դավիթ Վլադիմիրի Շահոյանը թիվ 90211014 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել երկու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ թիվ 95532 զորամասի 4-րդ մոտոհրաձգային գումարտակի 2-րդ վաշտի 3-րդ դասակի 1-ին ջոկի դիպուկահար, պայմանագրային զինծառայող, կոչումով սերժանտ 24.09.2014թ. ժամը 13:00-ից մինչև 11.10.2014թ. ժամը 11:00-ն առանց հարգելի պատճառների երեք օրից ավելի, բայց մեկ ամսից ոչ ավելի տևողությամբ ժամանակին չի ներկայացել ծառայության վայր:
Բացի այդ, Դ.Շահոյանը 22.09.2014թ. ժամը 14:00-ից մինչև 24.09.2014թ. ժամը 12:00-ն, 15.10.2014թ. ժամը 09:20-ից մինչև նույն օրը ժամը 13:35-ն և 20.10.2014թ. ժամը 15:00-ից մինչև 21.10.2014թ. ժամը 11:45-ն առանց հարգելի պատճառների երեք ամսվա ընթացքում երեք անգամ մինչև երեք օր տևողությամբ ինքնակամ չի ներկայացել ծառայության վայր:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 27.12.2014թ. դատավճռով դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ Դավիթ Վլադիմիրի Շահոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երկու դրվագով և առաջին դրվագով դատապարտվել կալանքի` մեկ ամիս ժամկետով,
երկրորդ դրվագով` կալանքի` երկու ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված` պատիժների լրիվ գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Դավիթ Վլադիմիրի Շահոյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել կալանք` 3 /երեք/ ամիս ժամկետով, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով կալանքի վերցնելու պահից:
Դավիթ Շահոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերոհիշյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Դ.Շահոյանը` հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Ամբաստանյալը գտել է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից հաշվի չեն առնվել իր պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ նախկինում դատված չի եղել, զինվորական ծառայության ընթացքում բազմիցս պարգևատրվել է, անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, օժանդակել քննությանը: Ընդհանուր իրավասության դատարանն իր նկատմամբ պատիժ նշանակելիս ցուցաբերել է ոչ օբյեկտիվ և անարդար մոտեցում` վերջնական պատիժ նշանակել պատիժները ոչ թե մասնակիորեն, այլ` լրիվ գումարելով:
Ելնելով վերոգրյալից` ամբաստանյալը միջնորդել է բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 27.12.2014թ. դատավճիռը, իր նկատմամբ կայացնել նշանակված պատիժը մեղմացնող նոր դատական ակտ:
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան է ներկայացրել մեղադրող Լ.Վարյանը` միջնորդելով մերժել ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը, օրինական ուժի մեջ թողնել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 27.12.2014թ. դատավճիռը:
3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները
Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով ամբաստանյալի հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը դրանց դեմ, ներկայացված բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից: Այն սահմանում է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար, որի պայմաններում հնարավոր է սոցիալական արդարության վերականգնումը:
Պատիժ նշանակելու արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները: Նույն հոդվածի երկրորդ մասի համաձայն պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով, իսկ 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Զարգացնելով Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանն 08.05.2013թ. թիվ ՇԴ/0126/01/12 նախադեպային որոշմամբ արձանագրել է, որ <</…/ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և համապատասխան վերլուծության ու գնահատման ենթարկել գործի քննության և լուծման, այդ թվում` անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու և այդ պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելու համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները: Հետևաբար, անձի նկատմամբ նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պարտավոր է բարեխիղճ գնահատման ենթարկել նրա անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատող ապացույցները>>:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը: Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</…/ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս:
Այդ սկզբունքներն են` ա/ օրինականությունը, բ/ արդարությունը, գ/պատժի անհատականացումը, դ/ մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը` որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: /…/>> /տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ կետը/:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09 և այլ որոշումներում:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին, և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը:
Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերվում են ինչպես հանցագործության, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ բնութագրում է միաժամանակ և հանցագործությունը, և հանցավորի անձնավորությունը:
Այդ իսկ պատճառով պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցագործության կազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերվում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա:
Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ու վերլուծությունից ակնհայտ է դառնում, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երկու դրվագով, մեղադրվող ամբաստանյալ Դավիթ Վլադիմիրի Շահոյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, արդեն իսկ հաշվի է առել և դատավճռի հիմքում դրել է ամբաստանյալի կողմից վերաքննիչ բողոքով ներկայացված պահանջները և բավարար չափով ստուգման ու պատշաճ գնահատության է ենթարկել նրա կողմից կատարած հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով` զղջում է կատարածի համար, բնութագրվում է բացասական և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության
պայմաններում ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին:
Ըստ մեղադրողի հայտարարության` Դավիթ Շահոյանը անհրաժեշտ հետևություններ չի կատարել և դեպքից հետո ևս կատարել է նույնաբնույթ արարք, ինչի կապակցությամբ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 90201115 քրեական գործը և նախաքննություն կատարելու համար ուղարկվել ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ վարչության 4-րդ կայազորային քննչական բաժին:
Հաշվի առնելով վերը շարադրված հիմնավորումները, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երկու դրվագով, մեղադրվող Դավիթ Վլադիմիրի Շահոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 27-ի դատավճռով ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս չեն խախտվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների պահանջները, վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը արդարացի է, այն համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, ամբաստանյալի անձին, անհրաժեշտ և բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար, դատարանի կողմից թույլ չի տրվել դատական սխալ, որը հիմք կհանդիսանար ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և դատավճիռը ամբաստանյալ Դ.Շահոյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մեղմացման առումով փոփոխելու համար, ուստի այս պայմաններում ամբաստանյալի վերաքննիչ պետք է մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնելով Դավիթ Վլադիմիրի Շահոյանի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երկու դրվագով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտբերի 27-ի դատավճիռը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:






ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ