Գործ

ԵԿԴ/0210/01/14

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

,,06,,-ը օգոստոսի 2015թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/
Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի
Մասնակցությամբ՝
Մեղադրողներ Գ.Հարությունյանի
Ռ.Հայրապետյանի
Պաշտպան Ա.Զոհրաբյանի
Հանրային պաշտպան Թ.Բաղդասարյանի

դռնբաց դատական նիստերում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Նարեկ Արեգի Հակոբյանի` ծնված 12.02.1987թ.-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուրի, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվում է ք.Երևան, Դեմիրճյան փողոց տուն 11, աշխատում է «Ա.Ի.Ալիխանյանի անվան ազգային գիտական լաբորատորիա» հիմնադրամում` որպես ստաժոր- ֆիզիկոս, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով։

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ըստ դատարան ուղարկված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության.
«ՀՀ Քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված թիվ 15115014 քրեական գործի նախաքննությամբ պարզվել և հիմնավորվել է հետևյալը.

Քրեական գործով մեդադրյալ Նարեկ Արեգի Հակոբյանը, 2014թ-ի հունիսի 23-ին մասնակցելով Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 22-րդ շենքում գտնվող ՀՀ «Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի» գրասենյակի մոտ էլեկտրաէներգիայի սակագների թանկացման դեմ քաղաքացիների կողմից անցկացվող բողոքի ակցիային, ժամը 14։00-ի սահմաններում ՀՀ ոստիկանաթյան Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի երրորդ հատուկ գումարտակի ծառայողներ, տուժող՝ ոստիկանության սերժանտ Կարեն Ռուբենի Սաղաթելյանի և վկա՝ ոստիկանության կրտսեր սերժանտ Էդգար Վասիլիի Գաֆիցայի կողմից իրենց ծառայողական պարտականությունները կատարելու, այն է` վարչական իրավախախտման կատարման մեջ կասկածվող՝ նույն ակցիայի մասնակից վկա Հարություն Կարենի Աղլամազյանին բերման ենթարկելու ընթացքում, գտնվելով նրանց մոտակայքում, փորձել է խոչընդոտել իշխանության ներկայացուցիչ հանդիսացող ոստիկանության` ոստիկանության աշխատակիցների, գործողություններին և այդ նպատակով կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն է գործադրել Կ.Ռ.Սաղաթելյանի նկատմամբ՝ մեկ անգամ ոտքով հարվածել Է նրա ձախ հետույքային շրջանին և մեկ անգամ բռունցքով հարվածել գլխի ետևի շրջանին՝ այդ կերպ Կ.Ռ.Սաղաթելյանին պատճառելով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ։ Այնուհետև, Ն.Ա.Հակոբյանը դիմել Է փախուստի, սակայն Սարյան 22-րդ շենքում գտնվող «Հայփոստ» ՓԲ ընկերության գրասենյակի մուտքի դիմաց բռնվել և ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին Է բերման ենթարկվել վերջինիս ապօրինի գործողությունները նկատած վկա` ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի երրորդ հատուկ գումարտակի հրամանատար, ոստիկանության մայոր Խաչատուր Ստյոպայի Հովակիմյանի կողմից»։

Փաստի առթիվ ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի կողմից 2014 թվականի հուլիսի 3-ին հարուցվել է քրեական գործ։
12.08.2014թ.-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի կողմից կայացվել է որոշում` Նարեկ Արեգի Հակոբյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով։

21.11.2014թ.-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Բ.Գալստյանի կողմից կայացվել է որոշում` Նարեկ Արեգի Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխելու մասին և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով։

Քրեական գործը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի աշխատակազմի գրասենյակ է ստացվել և մուտքագրվել 03.12.2014թ.-ին։

2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Քրեական գործի ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատական քննության ընթացքում ամբաստանյալ Նարեկ Արեգի Հակոբյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014թ. հունիսի 23-ին տեղեկացել է, որ Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի թիվ 22 հասցեի մոտ գտնվող «Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի» գրասենյակում պետք է տեղի ունենա նիստ, որի ժամանակ պետք է քննարկվի էլեկտրաէներգիայի գների թանկացման վերաբերյալ հարցը։ Տեղեկանալով նաև, որ մի շարք քաղաքացիներ պետք է հավաքվեն տվյալ շենքի մոտ` բողոքի ակցիա իրականացնելու նպատակով, որոշել է մասնկացել դրան։ Երբ գնացել է վերը նշված վայր, տեսել է, որ հավաքված են շուրջ 2 տասնյակ քաղաքացիներ, մոտ 7-10-ը լրագրողներ և ոստիկաններ, որոնց թիվը հստակ չի կարող մտաբերել։ Որոշ ժամանակ անց սկսվել է բողոքի ակցիան և բողոքի մասնակիցները շարժվել են դեպի հանձնաժողովի գրասենյակ։ Այդ ժամանակ, ոստիկանները կազմել են շղթա` Սարյանի փողոցի գլխավոր փոստատան շենքի կողքի փողոցի ամբողջ լայնքով, և փակելով փողոցը` թույլ չեն տվել իրենց բարձրանալ դեպի շենք։ Այդ ընթացքում, զուգահեռաբար մեծացել է նաև մարդկանց քանակը։ Երբ իրավիճակն ավելի է թեժացել և ոստիկանները սկսել են բերման ենթարկել բողոքին մասնակցող անձանց` նրանց տանելով և նստեցնելով ոստիկանական ավտոմեքենաները, մյուս քաղաքացիները, այդ թվում նաև ինքը, ստիպված են եղել նստել այդ մեքենաներից մեկի դիմաց` թույլ չտալով, որպեսզի այն շարժվի տեղից, սակայն բավականին մեծ քանակությամբ ոստիկաններ ուժով ազատել են ճանապարհը և մեքենան շարժվել է տեղից։ Ապա, հավաքված քաղաքացիները, շարունակելով արտահայտել իրենց բողոքը, փակել են Սարյան փողոցը, իսկ ոստիկանները, կիրառելով անհամաչափ ուժ՝ ազատել են Սարյան փողոցը` բերման ենթարկելով ևս մոտ 20 քաղաքացու։ Երբ Սարյան փողոցն արդեն բաց է եղել, իսկ բերման չենթարկված քաղաքացիները գտնվել են ոստիկանական շղթայի մեջ պարփակված, այդ պահին ինքը կանգնած է եղել դեմքով դեպի Սարյան փողոցը։ Իր կողքին, իր հիշելով կանգնած է եղել վկա Հարություն Աղլամազյանը, իսկ դիմացը` կանաչ գազոնի մեջ, եղել ևս 3-4 հոգի։ Այդ հատվածում ընդհանուր առմամբ եղել է մոտ 40 հոգի։ Հայտնել է, որ այս տվյալները կարող է հաստատել Ռիմա Սարգսյանը։ Հանկարծակի իրենց են մոտեցել են 5-6 ոստիկան և առանց որևէ պահանջ ներկայացնելու կամ խոսք ասելու, բռնել են Հ.Աղլամազյանի ձեռքերից և ոտքերից ու բարձրացնելով նրան գետնից, փորձել են բերման ենթակել։ Այդ ժամանակ ինքը կանգնած է եղել նույն տեղում` 90 աստիճանով պտտված դեպի Հ.Աղլամազյանի կողմը, իսկ ձախ ուսով դեպի Սարյան փողոցը։ Ոստիկանների կտրուկ գործողություններից դրդված անմիջապես հեռացել է այդ տարածքից, որպեսզի իրեն նույնպես բերման չենթարկեն ոստիկանություն։ Երբ հասել է Սարյան փողոցի գլխավոր փոստատան խաչմերուկի մոտ, իրեն է մոտեցել մի ոստիկան, ով հանդիսանում է նույն ինքը՝ սույն գործով վկա Խ.Հովակիմյանը, և սկսել է քաշել իրեն։ Ապա, ետևի կողմից մոտեցել են ևս մի քանի ոստիկաններ, և բռնելով իր ձեռքերից և ոտքերից ու բարձրացնելով վեր, փորձել են տանել դեպի ոստիկանական ավտոմեքենան։ Հայտնել է, որ Խ.Հովակիմյանն իրեն ոստիկանության բաժին բերման չի ենթարկել և նրա՝ դատարանում այդ մասին հայտնած տեղեկությունները, չեն համապատասխանում իրականությանը։ Միևնույն ժամանակ, նշել է, որ այդ պահին տուժող Կ.Սաղաթելյանին դեպքի վայրում ընդհանրապես չի տեսել։ Ոստիկանական բաժնում մոտ 2 ժամ մնալուց հետո, ոստիկան Խ.Հովակիմյանից տեղեկացել է, որ իրեն բերման են ենթարկել իբր մյուս ոստիկան Կ.Սաղաթելյանին հարվածելու համար։
Ամբաստանյալը դատարանում պնդել է, որ իրեն մեղսագրված արարքի հետ որևէ առնչություն չունի, որևէ ոստիկանի չի հարվածել և երբևէ մտքով չի անցել, որ կարող է կատարել նման արարք, գործողություն։ Ավելին, գտնում է, որ հավանական է, որ Կ.Սաղաթելյանը նման վնասվածքներ կարող էր ստանալ ավելի վաղ` քանի որ նախաքննական մարմնից տեղեկացել է, որ նա ունեցել է արմունկի վնասվածք, որը առաջացել է ասֆալտին քսվելու հետևանաքով, սակայն նկարագրված դեպքից առաջ։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-343-րդ հոդվածների պահանջների պահպանմամբ հրապարակվել է քրեական գործով տուժող Կարեն Սաղաթելյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ`

«2013թ. հունվար ամսից մինչ օրս աշխատում է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 3-րդ գումարտակում` որպես 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան, կոչումով սերժանտ է։
2014թ. հունիսի 23-ին ժամը 13։30-ի սահմաններում ղեկավարության ցուցումով, իրենց գումարտակի մյուս ծառայողների հետ գնացել են Երևան քաղաքի Սարյան 22 շենքի մոտ, որտեղ տեղի է ունեցել բողոքի ակցիա` կապված էլեկտրաէներգիայի գների թանկացման հետ։ Իրենց հանձնարարված է եղել որպես օժանդակ ուժեր, անհրաժեշտության դեպքում աջակցել նշված բողոքի ակցիայի ընթացքում հասարակական կարգը պահպանող ոստիկանության այլ ստորաբաժանման աշխատակիցնեին։ Ժամը 14։00-ի սահմաններում նկատել է, որ բողոքի ակցիայի մասնակիցներից մի երիտասարդ մոտեցել է ոստիկանության ծառայողական «Գազել» մակնիշի ավտոմեքենային և մեքենայի ետևի անվադողի մոտ կռացած՝ փորձում է այն իջեցնել։ Ինքը, և իր համածառայակից ոստիկան Էդգար Գաֆիցան, անմիջապես մոտեցել են այդ երիտասարդին, բռնել նրան՝ նպատակ ունենալով բերման ենթարկել ոստիկանության բաժին` վերջինիս անձը պարզելու և համապատասխան վարչական պատասխանատվության ենթարկելու համար։ Երբ իրենք բռնել են այդ երիտասարդին, վերջինս պառկել է գետնին, իսկ բողոքի ակցիայի մյուս մասնակիցները մոտեցել ու կուտակվել են իրենց շուրջ, որպեսզի իրենց համար դժվար լինի այդ երիտասարդին տանել դեպի ոստիկանության ավտոմեքենան։ Այդ պահին իրենից մի փոքր ետ կանգնած, մոտ 25 տարեկան, 175-180սմ հասակի մի երիտասարդ, անսպասելիորեն ոտքով հարվածել է իր գոտկատեղին` ետևի ձախ հատվածին։ Ինքը տեսել է նրա դեմքը, քանի որ այդ պահին գլուխը թեքած է եղել դեպի ձախ։ Երբ այդ երիտասարդը հարվածել է իրեն, ինքն ամբողջությամբ շրջվել է նրա կողմը, որպեսզի բռնի նրան, սակայն վերջինս մեկ անգամ էլ բռունցքով հարվածել է իր գլխի ետևի հատվածին և փախել դեպի Սարյան փողոցի փոստատան մուտքի ուղղությամբ, սակայն իրենց գումարտակի հրամանատար Խ.Հովակիմյանը վազել է նրա ետևից, բռնել նրան և նստեցրել ոստիկանական ավտոմեքենայի մեջ։ Այդ ժամանակ ինքը, համածառայակից Էդ.Գաֆիցայի հետ, ի վերջո կարողացել են ոստիկանական ավտոմեքենայի մեջ նստեցնել նաև այն երիտասարդին, ով մինչ այդ փորձում էր իջեցնել իրենց ավտոմեքենայի անվադողերը։ Նշված երիտասարդին բերման են ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, որտեղ պարզվել է, որ իրեն հարվածներ հասցրած անձը հանդիսանում է Նարեկ Արեգի Հակոբյանը, իսկ այն երիտասարդը, ով փորձում էր իջեցնել ոստիկանական ավտոմեքենայի անվադողերը՝ Հարություն Կարենի Աղլամազյանն է։ Իրեն հարվածներ հասցնող երիտասարդին` Նարեկ Արեգի Հակոբյանին, ինքը նախկինում, մինչ այդ դեպքը երբևէ չի տեսել և նրա հետ ծանոթ չի եղել։
Նախաքննական մարմնի կողմից տրված հարցին ի պատասխան՝ տուժողը հայտնել է, որ Նարեկ Արեգի Հակոբյանի կողմից գոտկատեղի ձախ հատվածին ոտքով հարվածելու հետևանքով այդ մասում առաջացել են քերծվածքներ, իսկ գլխի հետևի հատվածում ստացած հարվածի հետևանքով՝ զգացել է ֆիզիկական ցավ, սակայն այդ մասում իրեն որևէ մարմնական վնասվածք չի պատճառվել։
/տես` հատոր 1 գ.թ. 27-29,
դատական նիստի արձանագրությունը /

11.08.2014թ.-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնում տուժող Կ.Սաղաթելյանի և կասկածյալ Նարեկ Հակոբյանի միջև կատարվել է առերես հարցաքննություն, որին մասնակցել է նաև Հակոբյանի շահերի պաշտպանը։ Առերեսման ժամանակ տուժող Կ.Սաղաթելյանը ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի ներկայությամբ՝ նրան առերես, պնդել է իր՝ որպես տուժողի, նախկինում տրված ցուցմունքներն ու հայտնել, որ՝
«Ճանաչում է իր հետ առերեսվող անձին` Նարեկ Հակոբյանին։ Նրան տեսել է Երևան քաղաքի Սարյան փողոցում տեղի ունեցած էլեկտրաէներգիայի թանկացման դեմ բողոքի ակցիայի ժամանակ։ Վերջինս հանդիսանում է այդտեղ տեղի ունեցած միջադեպի ընթացքում իրեն հարվածող անձը։ Նրա անունն իմացել է ոստիկանական բաժնում, վերջինիս հետ այլ հարաբերություններ երբևէ չի ունեցել։
Պնդել է, որ 23.06.2014թ. ժամը 14։00-ի սահմաններում բողոքի ակցիայի ժամանակ, որը տեղի է ունեցել Սարյան 23-րդ շենքի մոտ, փորձել է բերման ենթարկել իրավախախտում կատարած մի անձի, որը մինչ այդ իջեցնելիս է եղել ծառայողական մեքենայի անիվները։ Քանի որ ավտոմեքենայի անիվներն իջեցնող երիտասարդը պառկած է եղել գետնին, իսկ ինքը եղել է կիսականգնած, համածառայակից Էդգար Գաֆիցայի հետ բռնել են նրա ձեռքերից և փորձել բերման ենթարկել։ Այդ պահին իր հետ առերեսվող անձը` Նարեկ Հակոբյանը, ետևի մասից ոտքով մեկ անգամ հարվածել է գոտկատեղի ձախակողմյան հատվածին, ապա բռունցքով հարվածել է նաև իր գլխին։ Իրեն հարվածողի դեմքը հաստատապես տեսել է, քանի որ կրծքավանդակով թեքված է եղել փոքր-ինչ դեպի ձախ։ Պնդել է, որ իրեն հարվածներ հասցնողը հանդիսացել է իր հետ առերեսվող Ն.Հակոբյանը։ Հարվածները հասցնելուց հետո, վերջինս, հավաքված մարդկանց միջով դիմել է փախուստի` դեպի Սարյան փողոցի կողմ։ Գումարտակի հրամանատար Խ.Հովակիմյանը վազել է նրա ետևից և բռնել նրան»։
Նույն առերեսման ժամանակ կասկածյալ Նարեկ Հակոբյանը պնդել է, որ`
«Իր հետ առերեսվողին առաջին անգամ տեսել է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում, ուր իրեն բերման են ենթարկել Սարյան փողոցում տեղի ունեցած բողոքի ակցիայից հետո։ Գիտի, որ նրա անումը Կարեն է, սակայն վերջինիս հետ նախկինում որևէ անռչություն չի ունեցել։
Չի բացառել, որ նշված միջադեպի ժամանակ տուժող Սաղաթելյանին հարվածած լինեն, սակայն հաստատապես պնդել է, որ նրան հարվածող անձը ինքը չէ։ Դեպքը զարգացել է հետևյալ կերպ. ինքը բողոքի ակցիայի ընթացքում կանգնած է եղել մայթի վրա, այնուհետև մոտեցել են մի խումբ ոստիկաններ և փորձել են բերման ենթակել իր կողքին կանգնած անձին։ Այդ անձին ճանաչել է հեռվից, անունը Հարութ է, նրան մի քանի անգամ տեսել է բողոքի այլ ակցիաների ժամանակ, սակայն նրա հետ շփում գրեթե չի ունեցել։ Մտածելով, որ իրեն նույնպես ցանկանում են բերման ենթարկել, հեռացել է մի քանի քայլ հեռու և կանգնել տեղում։ Քիչ անց, իր ետևից մոտեցել է մի ոստիկան և իրեն բերման ենթարկել։ Իր հետ առերեսվող անձին ակցիայի ընթացքում չի տեսել, նրան երբևէ չի հարվածել»։
/տես՝ գ.թ. 61-63, դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Խաչատուր Հովակիմյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ծառայում է ՀՀ ոստիկանության հատուկ` ռեզերվային ստորաբաժանում՝ որպես ոստիկան։
2014թ. հունիսի 23-ին ծառայություն է իրականացրել Երևան քաղաքի Սարյան փողոցում գտնվող «Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի» շենքի մոտ, որտեղ անցկացվում էր բողոքի ակցիա` ընդդեմ էլեկտրաէներգիայի թանկացման։ Ակցիայի ընթացքում նկատել է, որ ոստիկանության աշխատակիցները փորձում են մասնակիցներից 2 հոգու տեղափոխել ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, սակայն ակցիայի մասնակիցները խոչընդոտում են և թույլ չեն տալիս այդ։ Փորձել են խանգարողներին մի կողմ քաշել, որպեսզի ոստիկանության «Գազել» մակնիշի ավտոմեքենայի ճանապարհը բացվի և այն շարժվի։ Այդ ընթացքում մասնակիցները սկսել են դիմադրություն ցուցաբերել։ Մոտավորապես 10-20 րոպե հետո իրենց հաջողվել է հավաքվածներին մի կողմ քաշել, և մեքենան երթևեկել է դեպի ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։ Տեսնելով այդ ամենը, ակցիայի մասնակիցներն իջել են Սարյան փողոց և նստելով գետնին, փակել են երթևեկությունը։ Ինքը, այլ ոստիկանների հետ միասին մոտեցել են ակցիայի մասնակիցներին, համոզել, հորդորել և բացատրական աշխատանքներ են տարել, որպեսզի դուրս գան փողոցի բանուկ մասից և չխոչընդոտեն երթևեկությանը, սակայն այդ պահին նորից բախում է սկսվել ոստիկանների և ակցիայի մասնակիցների միջև, և մի քանի մասնակիցներ բերման են ենթարկվել ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։ Խառնաշփոթի ընթացքում տեղեկացել է, որ մասնակիցներից մեկը, իջեցնելով իրենց ծառայողական մեքենայի անիվները, փորձել է այդպիսով խոչընդոտել, կարգազանց անձանց ոստիկանության բաժին բերման ենթարկելուն։ Ինքը, ևս 2 այլ աշխատակիցների հետ, մոտեցել են այդ երիտասարդին, բռնել նրան, որպեսզի նույնպես բերման ենթարկեն ոստիկանության բաժին, սակայն հավաքվածները սկսել է հրել և խոչընդոտել իրենց գործողություններին։ Այն պահին, երբ ոստիկան, սույն գործով տուժող Կ.Սաղաթելյանը բռնել էր այդ երիտասարդին, ով ինչպես պարզվեց հետագայում, հանդիսանում է Հ.Աղլամազյանը, ինքը շրջվել է դեպի այդտեղ հավաքված ակտիվիստները և տեսել, թե ինչպես է ջինսե տաբատով, կամիր գույնի վերնաշապիկով մի երիտասարդ, ով հետագայում պարզվել է, որ հանդիսանում է սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանը, ոտքով հարվածում Կ.Սաղաթելյանի գոտկատեղի հատվածին։ Հարվածից հետո, երբ Կ.Սաղաթելյանը շրջվել է նրա ուղղությամբ, Ն.Հակոբյանը մեկ անգամ էլ բռունցքով հարվածել է Կ.Սաղաթելյանի գլխի ետևի հատվածին, սակայն վերջինս շրջել է գլուխը և հարվածն անցել է նրա գլխին քսվելով։ Դրանից հետո, երբ Ն.Հակոբյանը նկատել է, որ ինքը տեսել է, թե ինչպես է հարվածում ոստիկանին, շրջվել և վազելով փորձել է փախչել դեպի Սարյան փողոցի փոստատան ուղղությամբ։ Վազելու ընթացքում Ն.Հակոբյանի ոտքը սայթաքել է և նա ընկել է գետնին։ Գետնին ընկած վիճակում Ն.Հակոբայնին առաջինը մոտեցել է ինքը, բռնել նրան, ապա մոտեցել են մյուս ոստիկանները, բարձացրել և ոլորելով թևերը, նստեցրել են ավտոմեքենան և տեղափոխել են ոստիկանութնյուն։ Վկան հայտնել է, որ ինքն անձամբ նրան մոտեցրել է մինչև ոստիկանական մեքենան, սակայն նրանց հետ բաժին չի գնացել։

Դատարանն արձանագրելով, որ վկա Հովակիմյանի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա է էական հակասություն, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ՝ «երբ Կարեն Սաղաթելյանը, շրջվելով երիտասարդի ուղղությամբ, փորձել է բռնել նրան, վերջինս մեկ անգամ բռունցքով հարվածել է Կ.Սաղաթելյանի գլխի կողային հատվածին։ Դրանից հետո այդ երիտասարդը վազել է Սարյան փողոցի փոստի մուտքի ուղղությամբ, իսկ ինքը վազել է նրա ետևից, բռնել նրան և իրենց մյուս աշխատակիցների հետ միասին նշված երիտասարդին նստեցրել ավտոմեքենայի մեջ ու բերման ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին»։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո, Խ.Հովակիմյանը պնդել է որպես վկա դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքն այն մասին, որ տվյալ երիտասարդին ոստիկանության համապատասխան բաժին բերման են ենթարկել ոստիկանության մյուս աշխատակիցները` իր ենթակաները, այլ ոչ թե անձամբ ինքը։ Պնդել է, որ ինքն օգնել է միայն նրան նստեցնել ավտոմեքենա, սակայն ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին նրանց հետ չի գնացել, քանի որ մնալով տեղում շարունակել է իրականացնել իր ծառայողական պարտականությունները։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Էդգար Գաֆիցան դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014թ.-ին /օրը և ամիսը կոնկրետ չի հիշում/, երբ գտնվել է արձակուրդի մեջ, դասակի հրամանատար Ս.Կիրակոսյանից հրահանգ է ստացել` ծառայություն իրականացրել Երևան քաղաքի Սարյան փողոցում գտնվող «Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի» շենքի մոտ, որտեղ անցկացվում էր բողոքի ակցիա` ընդդեմ էլեկտրաէներգիայի թանկացման։ Անմիջապես հասնելով Երևան քաղաքի Սարյան փողոց, տեսել է մի խումբ անձանց` բողոքի մասնակիցների, ովքեր փակել էին փողոցի երթևեկելի հատվածը։ Այդ ընթացքում ինքը, այլ ոստիկանների հետ միասին, հորդորել են ակցիայի մասնակցիներին, որպեսզի վերջիններս չփակեն ճանապարհի երթևեկելի մասը և այդ կերպ չխոչընդոտեն քաղաքացիների ազատ տեղաշարժին։ Այն ժամանակ, երբ իր գործընկեր Կ.Սաղաթելյանի հետ բերման ենթարկելիս են եղել ակցիայի մասնակիցներից մեկին` Հ.Աղլամազային, պարեկային ավտոմեքենայի մեջ Սաղաթելյանն իրեն ասել է, որ իրեն հարվածել են։ Հ.Աղլամազյանին ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկելուց հետո, ինքը և Կ.Սաղաթելյանը սահմանված կարգով զեկուցագիր են ներկայացրել, որում նշել են Հ.Աղլամազյանին բերման ենթարկելու հիմքերն ու պատճառները։
Հետագայում, երբ Կ.Սաղաթելյանը ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում զննվել է դատաբժիշկ-փորձագետի կողմից, նրա մարմնի վրա տեսել է վնասվածք` ետևի` կոնքի հատվածում։
Հայտնել է, որ ակցիայի ընթացքում բախումներ են տեղի ունեցել մասնակիցների և ոստիկանների միջև, մասնավորապես, քաշքշել են միմյանց, մասնակիցները չեն թողել, որպեսզի ոստիկանները բերման ենթարկեն ակցիային մասնակցող անձանցից որևէ մեկին։
Հայտնել է, որ ինքն անձամբ չի տեսել, թե ով և ինչպես է հարվածել Կ.Սաղաթելյանին։ Նշել է նաև, որ այդ օրը ակցիայի անցկացման ժամանակ չի հիշում, որ տեսած լինի ամբաստանյալ Ն.Հակոբյանին կամ նկատած լինի, թե նա ինչ գործողություններ է կատարում։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Հարություն Աղլամազյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Ն.Հակոբյանի ընկերը, ում հետ մասնակցել են տարբեր ցույցերի, բողոքի ակցիաների։
2014թ. հունիսի 23-ին Երևան քաղաքի Սարյան փողոցում գտնվող «Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի» գրասենյակի մոտ բողոքի ակցիա են իրականացրել` ընդդեմ էլեկտրաէներգիայի թանկացման, որին մասնակցել է նաև Ն.Հակոբյանը։ Ակցիայի նպատակը եղել է կոչ անել «Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի» անդամներին` կանխելու էլեկտրաէներգիայի անհիմն, ապօրինի թանկացումը։ Ակցիան սկսվել է մոտավորապես ժամը 12։00-ին։ Ակցիայի իրականացման ընթացքում ոստիկանները պահանջել են, որպեսզի դրա մասնակիցները հեռանան գրասենյակի մոտից, սակայն իրենք շարունակել են իրականացնել իրենց ակցիան։ Հայտնել է, որ ակցիայի ընթացքում իրենց ընկերներից մեկին` Վահան Դուրինյանին, առանց որևէ պատճառի, ոստիկանները բռնի ուժով նստեցրել են «Գազել» մակնիշի ոստիկանական ավտոմեքենան և բերման են ենթարկել։ Այնուհետև, ձերբակալել են նաև ակցիայի մի քանի այլ մասնակիցների և նրանց նույնպես տեղափոխել «Գազել» մակնիշի ոստիկանության ավտոմեքենան։ Ցույցի մասնակիցները, տեսնելով այդ ամենը, կանգնել են «Գազել» մակնիշի ավտոմեքենայի առջև` չթողնելով, որպեսզի ավտոմեքենան շարժվի տեղից։ Որոշակի ժամանակ անց եկել են ոստիկանները, ովքեր կոպիտ կերպով հեռացրել են ցույցի մասնակիցներին և այդ կերպ բացել «Գազել» մակնիշի ավտոմեքենայի ճանապարհը։ Ցույցի մասնակցիները, տեսնելով այդ անհամափաչ ուժի կիրառումը, վազել են և նստացույց են սկսել հենց Սարյան փողոցի երթևեկելի ուղեմասում։ Այդ ընթացքում ոստիկաններին են միացել նաև «կարմիր բերետավորները», ովքեր սկսել են կոպիտ վարվել ակցիայի մասնակիցների հետ, մասնավորապես, քաշել են նրանց ձեռքերից, ոտքերից և մաս-մաս նստեցնելով «Գազել» մակնիշի ավտոմեքենան, նրանց բերման են ենթարկել։ Վկան նշել է, որ ընդհանուր առմամբ այդ օրը բերման են ենթարկվել 27 ակտիվիստ։ Խառնաշփոթ իրավիճակի մեջ, այն պահին, երբ ինքն իր ընկերների հետ կանգնած է եղել Սարյան փողոցում, ոստիկանները մոտեցել են իրեն և բռնելով ոտքերից և ձեռքերից, տարել ու նստացրել են ոստիկանության «Գազել» մակնիշի ավտոմեքենան ու տեղափոխել են ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։
Վկա Աղլամազյանը ցուցմուքն է տվել նաև, որ ակցիայի ընթացքում ոստիկանները հարվածել են նաև ակցիայի մասնակիներին, բացի այդ, մասնակիցների ձեռքից վերցրել են բարձրախոսը, որի պատճառով իրենք չեն կարողացել հրահանգներ տալ և կազմակերպել իրենց խաղաղ հավաքը։
Հայտնել է նաև, որ ցույցի ընթացում Ն.Հակոբյանն իրեն դրսևորել է շատ հանգիստ։ Վերջինս մշտապես եղել է իր տեսադաշտում և ինքը չի տեսել, որ նա ոստիկանության աշխատակիցներից որևէ մեկին հարվածի։ Չի տեսել նաև այն պահը, թե ինչպես են ոստիկանության աշխատակիցները բերման ենթարկել Նարեկ Հակոբյանին։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ որպես վկա դատարան հրավիրված Գոռ Գասպարյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Ն.Հակոբյանի ծանոթը, ում ճանաչել է որպես քաղաքացիական նախաձեռնությունների ակտիվ մասնակից։ Հայտնել է, որ 2014թ. հունիսի 23-ին Երևան քաղաքի Սարյան փողոցում գտնվող «Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի» գրասենյակի մոտ բողոքի ակցիա են իրականացրել` ընդդեմ էլեկտրաէներգիայի անհիմն թանկացման։ Ինքը ակցիայի իրականացմանը միացել և մասնակցել է ժամը 12։00-ի սահմաններում։ Նշել է, որ ակցիան ընթացել է խաղաղ պայմաններում, մինչև ոստիկանների հետ տեղի ունեցած բախումը։ Ակցիայի ժամանակ տեսել է նաև Ն.Հակոբյանին, ով խաղաղ կերպով մասնակցել է ցույցին։ Հայտնել է նաև, որ երբ ոստիկանները, բռնելով Հ.Աղլամազյանի ոտքերից և ձեռքերից, նրան փորձել են բերման ենթարկել, Ն.Հակոբյանը գտնվել է իր տեսադաշտում, սակայն չի նկատել, որ Ն.Հակոբյանը որևէ հարված հասցրած լինի որևէ ոստիկանի։
Չի տեսել նաև, թե ինչպես են հետագայում բերման ենթարկել Ն.Հակոբյանին։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ դատարան հրավիրված, քննվող քրեական գործով դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացություն տված դատաբժիշկ փորձագետ Ա.Բաբայանը դատարանում պնդելով իր կողմից տրված դատաբժշական փորձաքննության թիվ 1738 եզրակացության հետևությունները, ցուցմունք է տվել այն մասին, որ քննարկվող փորձաքննությունը կատարվել է իր կողմից՝ միանձնյա։ Ընդհանրապես փորձաքննության կատարման մեթոդներն են հանդիսանում տեսողական, չափողական, նկարագրական, լաբորատոր, ֆոտոնկարահանման մեթոդները։ Տվյալ դեպքում կիրառվել է օբյեկտիվ զննության՝ տեսողական և չափողական մեթոդը։
Փորձագետը նշել, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից փորձագետին առաջադրված հարցերից` հանգամանքներից, մեկը հանդիսացել է Կ.Սաղաթելյանին պատճառված մարմնական վնասվածքների առաջացման մեխանիզմը, բնույթը և առաջացման վաղեմությունը պարզելը։ Այդ ամենի վերաբերյալ ինքը փորձագիտական եզրակացության մեջ նշել է, որ Կ.Սաղաթելյանի մարմնական վնասվածքները` ձախ արմնկահոդի շրջանի արյունազեղման, ձախ հետույքային շրջանի քերծվածքի ձևով, հասցվել են` սահմանափակ մակերեսներ ունեցող բութ կոշտ առարկաներով, չի բացառվում` ձեռքերով, ոտքերով։ Այսինքն, թվարկելով բութ, կոշտ առարկաները, ինքը, չի բացառել նաև հարված հասցնելը ոտքերով և ձեռքերով։ Ինչ վերաբերվում է առաջած վնասվածքների բնույթին, ապա նշել է, որ դրանք կրում են արյունազեղման և քերծվածքի բնույթ, իսկ վաղեմությունը` համապատասխանում է որոշման մեջ նշված ժամկետին։
Հայտնել է, որ փորձագիտական եզրակացության կազմման ժամանակ օգտագործել է բժշկական գրականության ցանկ` կապված դատական բժշկության հետ, սակայն եզրակացության մեջ գրականության ցանկն իր կողմից չնշելը, պայմանավորված է նրանով, որ տվյալ դեպքում այդպիսի անհրաժեշտություն չի առաջացել։
Ի պատասխան պաշտպանության կողմի տրված որոշ հարցերի՝ փորձագետը հայտնել է նաև, որ փորձաքննության ժամանակ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից իրեն չեն ներկայացվել իրեղեն ապացույցներ, նյութեր, ինչպես նաև որևէ տաբատ։ Բացի այդ, իրեն առաջադրված չի եղել հարց՝ թե արդյոք տուժող Սաղաթելյանը կարող էր ստանալ իր մարմնական վնասվածքները ինչ-որ այլ առարկաների, մասնավորապես, մեքենայի որոշ դետալների հետ շփվելու կամ դրանց համահարվածվելու հետևանքով։ Տվյալ դեպքում, այդ հարցերին ճշգրիտ պատասխաններ տալու համար, անհրաժեշտ կլիներ նաև փորձաքննությանը ներկայացնել այդ դետալները կամ ավտոմեքենան։ Մինչդեռ ձեռքով կամ ոտքով հնարավոր հարված ստանալու մասին հարցը պարզաբանելու համար որևէ իր կամ այլ առարկա փորձաքննությանը ներկայացնել պետք չէ, քանի որ ինքը, որպես բժիշկ հստակ տեղյակ է մարդու ձեռքերի կամ ոտքերի անատոմիական մոտավոր չափերի մասին և գործի հանգամանքներից ելնելով կարողանում է տալ եզրակացություն այն մասին, որ այս կամ այն վնասվածքը հնարավոր է առաջացած լինի ձեռքի կամ ոտքի հարվածի հետևանքով, ինչպես այս դեպքում։ Ինչ վերաբերվում է փորձաքննության ընթացքում ֆոտոլուսանկարահանում չկատարելուն, ապա այն կատարվում է միայն դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ժամանակ` ինչը տվյալ դեպքում, բնականաբար, չի եղել։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել են նաև՝

Դատաբժշական փորձաքննության թիվ 1738 եզրակացությունը, համաձայն որի` «Կարեն Սաղաթելյանի Մարմնական վնասվածքները` ձախ հետույքային շրջանի քերծվածքի ձևով, հասցվել են սահմանափակ մակերեսներ ունեցող բութ կոշտ առարկաներով, չի բացառվում` ձեռքերով, ոտքերով, հնարավոր է` 23.06.2014թ. ժամը 14։00-ի սահմաններում և առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում»։
/տես` հատոր 1, գ.թ. 32-33, դատական նիստի արձանագրությունը/
Նարեկ Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը, պաշտպանության կողմի ներկայացված լուսանկարներն ու լազերային սկավառակները, Նարեկ Հակոբյանի՝ Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության անդամատոմսը, միջնակարգ ընդհանուր կրթության վերաբերյալ ատեստատը, Երևանի պետական համալսարանի թիվ AB 046569 բակալավրի աստիճանի դիպլոմը, Երևանի պետական համալսարանի թիվ AM 015169 մագիստրոսի աստիճանի դիպլոմը, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության N 703147 տեղեկանքը, Նարեկ Հակոբյանի մոր` Անահիտ Լևոնի Հարությունյանի` կենսաթոշակի N 80263 վկայականը։
/տես` գ.թ. 97, 98, 99, 101, 103, 104
դատական նիստի արձանագրությունը/

Այսպսով, դատարանը, դատաքննությամբ հետազոտված և ուսումնասիրված ապացույցների համադրության և գնահատման արդյունքում ստորև անդրադառնում է դրանց արժանահավատության, մյուս ապացույցների հետ փոխկապակցվածության և դրանց արդյունքում գործի արդարացի լուծման հիմնարար հարցերին։

Դատարանն արձանագրում է, որ քննվող քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները վերականգնելու և դրա արդյունքում ամբաստանյալին մեղսագրված արարքը նրա կողմից կատարած կամ հակառակը` չկատարած լինելու մասին դատարանի հետևությունները պետք է բխեն միայն քրեական գործի դատական քննության ընթացքում իրավական պատշաճ ընթացակարգի ապահովմամբ ուսումնասիրված ապացույցների բավարար ամբողջությունից։
Ինչպես արդեն իսկ նշվեց վերևում, քրեական գործի դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրվել են հետևյալ ապացույցները.
1. Ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի ցուցմունքը
2. Տուժող Կարեն Սաղաթելյանի նախաքննական ցուցմունը
3. Ամբաստանյալ Հակոբյանի և տուժող Սաղաթելյանի միջև գործի նախաքննության ընթացքում իրականացված առերես հարցաքննության արձանագրությունը
4. Վկա Խաչատուր Հովակիմյանի ցուցմունքը
5. Վկա Էդգար Գաֆիցայի ցուցմունքը
6. Վկա Հարություն Աղլամազյանի ցուցմունքը
7. Վկա Գոռ Գասպարյանի ցուցմունքը
8. Դատաբժիշկ-փորձագետ Ա.Բաբայանի ցուցմունքը
9. Դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը
10. Պաշտպանության կողմի ներկայացրած լազերային սկավառակներն ու լուսանկարները /դիտարկվում են որպես մեկ խումբ/։
Այլ կերպ սա է քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների այն զանգվածը, որի հետազոտման հիման վրա ինչպես դատավարության կողմերը, այնպես էլ դատարանը պետք է գան այն համոզման` եզրահանգման, թե արդյոք ամբաստանյալը կատարել է այն արարքը, որը մեղսագրված է նրան։
Գործի նախաքննության և դատական քննության ընթացքում հարցաքննված առնվազն երկու անձ` տուժող Կարեն Սաղաթելյանն ու վկա Խաչատուր Հովակիմյանը պնդել և վերահաստատել են այն փաստը, որ անձամբ են տեսել, թե ինչպես է դեպքի օրը, Երևան քաղաքի Սարյան փողոցում գտնվող փոստատան հարակից հատվածում տեղի ունեցած բողոքի ակցիայի ժամանակ, ոստիկանության աշխատակիցների կողմից, Սարյան փողոցի խափանված երթևեկությունը վերականգնելու, ցուցարարներին հանդարտեցնելու, իսկ նրանցից առավել ակտիվներին` օրենքով սահմանված կարգով ոստիկանության համապատասխան բաժին բերման ենթարկելու ժամանակ, գործով ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանը հարվածել տուժող Կարեն Սաղաթելյանին։ Մասնավորապես, վկա Հովակիմյանը, դատարանում նախազգուշացված լինելով ակնհայտ սուտ ցուցմունք տալու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին, պնդել է, որ դեպքի ժամանակ անձամբ է տեսել, թե ինչպես է ջինսե տաբատով, կամիր գույնի վերնաշապիկով մի երիտասարդ, ով հետագայում պարզվել է, որ հանդիսանում է սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանը, ոտքով հարվածում Կ.Սաղաթելյանի գոտկատեղի հատվածին։ Հարվածից հետո, երբ Կ.Սաղաթելյանը շրջվել է նրա ուղղությամբ, Ն.Հակոբյանը մեկ անգամ էլ բռունցքով հարվածել է Կ.Սաղաթելյանի գլխի ետևի հատվածին, սակայն վերջինս շրջել է գլուխը և հարվածն անցել է նրա գլխին քսվելով։
Նույն ինքը` տուժող Կարեն Սաղաթելյանը, նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, իսկ ամբաստանյալի հետ առերես հարցաքննվելիս նաև` պնդել, որ «/…/ այդ պահին իրենից մի փոքր ետ կանգնած, մոտ 25 տարեկան, 175-180 սմ հասակ ունեցող մի երիտասարդ, անսպասելիորեն ոտքով հարվածել է իր գոտկատեղին` ետևի ձախ հատվածին։ Ինքը տեսել է նրա դեմքը, քանի որ այդ պահին գլուխը թեքած է եղել դեպի ձախ։ Երբ այդ երիտասարդը հարվածել է իրեն, ինքն ամբողջությամբ շրջվել է նրա կողմը, որպեսզի բռնի նրան, սակայն վերջինս մեկ անգամ էլ բռունցքով հարվածել է իր գլխի ետևի հատվածին և փախել դեպի Սարյան փողոցի փոստատան մուտքի ուղղությամբ, սակայն իրենց գումարտակի հրամանատար Խ.Հովակիմյանը վազել է նրա ետևից, բռնել նրան և նստեցրել ոստիկանական ավտոմեքենայի մեջ։ /…/ Նշված երիտասարդին բերման են ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, որտեղ պարզվել է, որ իրեն հարվածներ հասցրած անձը հանդիսանում է Նարեկ Արեգի Հակոբյանը /…/»։
Ավելին, տուժող Սաղաթելյանի ցուցմունքը հաստատել է նաև գործով վկա Էդգար Գաֆիցան, ով նշել է, թե` այն ժամանակ, երբ իր գործընկեր Կ.Սաղաթելյանի հետ բերման ենթարկելիս են եղել ակցիայի մասնակիցներից մեկին` Հ.Աղլամազային, պարեկային ավտոմեքենայի մեջ, խոսակցության ընթացքում Սաղաթելյանն իրեն ասել է, որ իրեն հարվածել են։ Հ.Աղլամազյանին ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկելուց հետո, ինքը և Կ.Սաղաթելյանը սահմանված կարգով զեկուցագիր են ներկայացրել, որում նշել են Հ.Աղլամազյանին բերման ենթարկելու հիմքերն ու պատճառները։
Հետագայում, երբ Կ.Սաղաթելյանը ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում զննվել է դատաբժիշկ-փորձագետի կողմից, նրա մարմնի վրա անձամբ տեսել է վնասվածք` ետևի կոնքի հատվածում։

Ի թիվս հիշյալ ապացույցների` ամբաստանյալ Հակոբյանի կողմից տուժողին հարվածելու փաստը հիմնավորվել է ոչ միայն դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ առ այն, որ` «Կարեն Սաղաթելյանի Մարմնական վնասվածքները` ձախ հետույքային շրջանի քերծվածքի ձևով, հասցվել են սահմանափակ մակերեսներ ունեցող բութ կոշտ առարկաներով, չի բացառվում` ձեռքերով, ոտքերով, հնարավոր է` 23.06.2014թ. ժամը 14։00-ի սահմաններում և առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում», այլ նաև դատարանում տվյալ եզրակացությունը տված փորձագետի ցուցմունքերով, ով վերահաստատելով եզրակացությամբ հայտնած իր դիրքորոշումը պնդել է, որ քննիչի կողմից իրեն առաջադրված հարցերի և գործի փաստերի համադրությամբ եկել է այն եզրահանգման, որ տուժողի մարմնական վնասվածքը հնարավոր է, որ հասցվեր նկարագրված պայմաններում և ժամանակ։
Որպես հիշալ վեց ապացույցների հերքում պաշտպանական կողմը դատարանում հետազոտված մյուս չորս ապացույցների` Նարեկ Հակոբյանի, Հարություն Աղլամազյանի, Գոռ Գասպարյանի ցուցմունքների և ներկայացրած լազերային սկավառակների ու լուսանկարների միջոցով փորձեց հերքել մեղադրանքն ամբողջությամբ` պատճառաբանելով, որ այդ ապացույցները բավարար են գալու այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալը որևէ առնչություն չունի իրեն մեղսագրված հանցագործության հետ։
Պաշտպանության կողմի ներկայացրած ապացույցները համադրության մեջ դնելով մեղադրանքի կողմի ներկայացրած ապացույցների հետ դատարանը փաստում է հետևյալը.
Իրականում, ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանն ի սկզբանե հերքելով իրեն առաջադրված մեղադրանքը, հայտնել ու բազմիցս վերահաստատել է, որ դեպքի օրը մասնակցելով բողոքի ակցիային որևէ ակտիվ, արտառոց և անօրինական գործողություն չի կատարել, հիմնականում գտնվել է հանգիստ վիճակում` իրացնելով իր սահմանադրական իրավունքները։
Գործով հարցաքննված մյուս վկաները` Հարություն Աղլամազյանն ու Գոռ Գասպարյանը դատարանին հայտնել են, որ բացառում են Նարեկ Հակոբյանի կողմից այդ օրը նմանատիպ արարք կատարելը։ Աղլամազյանը նշել է, որ` «/…/ Խառնաշփոթ իրավիճակի մեջ, այն պահին, երբ ինքն իր ընկերների հետ կանգնած է եղել Սարյան փողոցում, ոստիկանները մոտեցել են իրեն և բռնելով ոտքերից և ձեռքերից, տարել ու նստացրել են ոստիկանության «Գազել» մակնիշի ավտոմեքենան ու տեղափոխել են ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։ /…/ Հայտնել է նաև, որ ցույցի ընթացում Ն.Հակոբյանն իրեն դրսևորել է շատ հանգիստ։ Վերջինս մշտապես եղել է իր տեսադաշտում և ինքը չի տեսել, որ նա ոստիկանության աշխատակիցներից որևէ մեկին հարվածի։ Չի տեսել նաև այն պահը, թե ինչպես են ոստիկանության աշխատակիցները բերման ենթարկել Նարեկ Հակոբյանին։ /…/»։
Վկա Աղլամազյանի ցուցմունքի պարզ վերլուծությունն անգամ թույլ է տալիս գալու այն եզրահանգման, որ վերջինս ինքը գտնվելով խառնաշփոթ իրավիճակների կիզակետում, չէր կարող անընդհատ ու ակնդետ հետևել, իր իսկ խոսքով՝ հավաքված բազմության յուրաքանչյուր անդամին ու հստակ նկարագրել նրանցից յուրաքանչյուրի ամեն վայրկյան իրականացրած գործողությունները։ Ավելին, վերջինս հայտնել է, որ նույնիսկ չի էլ տեսել , թե ինչպես են բերման ենթարկում Նարեկ Հակոբյանին` գործողություն, որը չէր կարող վրիպել վերջինիս նկատմամբ «մշտադիտարկում» իրակացնող Աղլամազյանի ուշադրությունից։ Հետևապես, դատարանն անարժանահավատ է համարում վերջինիս այն պնդումները, թե ինքն ուշի ուշով հետևել է Նարեկի գործողություններին և կարող է հաստատապես ասել, որ նա որևէ ոստիկանի չի հարվածել։

Իր հերթին, վկա Գոռ Գասպարյանը ցուցմունք է տվել, որ` « /…/ ակցիան ընթացել է խաղաղ պայմաններում, մինչև ոստիկանների հետ տեղի ունեցած բախումը։ Ակցիայի ժամանակ տեսել է նաև Ն.Հակոբյանին, ով խաղաղ կերպով մասնակցել է ցույցին։ /…/ Երբ ոստիկանները, բռնելով Հ.Աղլամազյանի ոտքերից և ձեռքերից, նրան փորձել են բերման ենթարկել, Ն.Հակոբյանը գտնվել է իր տեսադաշտում, սակայն չի նկատել, որ Ն.Հակոբյանը որևէ հարված հասցրած լինի որևէ ոստիկանի։ Չի տեսել նաև, թե ինչպես են հետագայում բերման ենթարկել Ն.Հակոբյանին»։

Դատարանը վկա Գասպարյանի ցուցմունքը դիտարկում է որպես ընդհանրական` դեպքերի զարգացման ու ժամանակագրական հաջորդականության առումով` անորոշ ու չփաստարկված։ Վկան չի կարողացել հստակ նշել, թե երբ են հատկապես բերման ենթարկել Աղլամազյանին` Ն.Հակոբյանին բերման ենթարկելուց առաջ, թե հետո, ինչն առանցքային նշանակություն ունի պարզելու համար, թե արդյոք Գասպարյանը կարող է տեսած կամ հակառակը` չտեսած լիներ Նարեկ Հակոբյանի բոլոր գործողությունները մինչև բերման ենթարկվելը։ Ավելին, հայտնելով, որ չի տեսել Ն.Հակոբյանին բերման ենթարկելու պահը` դեպք, որն ըստ էության չպետք է վրիպեր Հակոբյանի նկատմամբ առանձնակի ուշադրություն դարձրած անձի աչքից, վերջինս, ինչպես նաև նրա օգնությամբ պաշտպանական կողմը, չկարողացան դատարանին բերել այն համոզման, թե այդ դեպքում ինչպես նա կարող է հաստատապես հերքել Ն.Հակոբյանի կողմից որևէ մեկին` տվյալ դեպքում ոստիկանին, հարվածելու պահը` գործողոթյուն, որը տրամաբանորեն պետք է տևեր վայրկյաններ։

Այլ կերպ, դատարանը վկա Գասպարյանի ցուցմունքով ևս հերքված չի համարում ամբաստանյալ Հակոբյանի կողմից տուժող Սաղաթելյանին հարվածելու հանգամանքը, ավելին, գտնում է, որ տվյալ վկան ունի որոշակի շահագրգռվածություն` նմանատիպ ցուցմունքով օգնել ընկերոջը` Նարեկ Հակոբյանին, պատասխանատվությունից խուսափելու հարցում։

Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի` դատարանին ներկայացված մյուս ապացույցներին` տեսասկավառակներին ու լուսանկարներին, դատարանը փաստում է, որ, ըստ էության դրանք վերաբերելի են քննվող քրեական գործին, քանի որ տեսասկավառակներում պատկերված տեղեկույթը վերաբերում է այն դեպքի օրվա ընթացքում տեղի ունեցած իրադարձություններին, որի ժամանակ ամբաստանյալի իրականացրած գործողությունները հետագայում հիմք են հանդիսացել քրեական գործը հարուցելու համար։ Ինչ վերաբերվում է լուսանկարներին, ապա ճիշտ է դրանք արվել են հետագայում, սակայն նկարագրում են դեպքի վայրը։

Այդուամենայնիվ, հետազոտելով ներկայացված տեսասկավառակները, դատարանն արձանագրում է, որ դրանցում պատկերված են տեսարաններ, որոնք ևս մեկ անգամ հաստատում են, որ տվյալ օրը Սարյան փողոցում տեղի ունեցած բողոքի ակցիան` որոշակի պահից սկսած, թևակոխել է լարվածության փուլ, ոստիկանների և բողոքի ակցիայի մասնակիցների միջև սկսվել է քաշքշուկ, հրմշտոց։ Տեսանյութերում երևում է, որ ոստիկանները, փորձելով բացել ու վերականգնել ակտիվիստների կողմից փակված Սարյան փողոցի երթևեկությունը, միջոցներ են ձեռնարկում վերջիններիս փողոցի բանուկ մասից դեպի մայթեր տեղափոխելու ուղղությամբ, իսկ նրանցից ոմանց` այդ թվում նաև ամբաստանյալ Հակոբյանին ու վկա Աղլամազյանին բերման են ենթարկում դեպի ոստիկանական մեքենաները` ոստիկանության բաժին տեղափոխելու համար։

Դատարանը փաստում է, որ ներկայացված տեսագրությունները չեն պարունակում որևէ նյութ, փաստ, տեղեկություն կամ կասկած, որոնք կարող էին հերքել մեղադրանքի կողմից ներկայացված փաստերն ու ապացույցներն առ այն, որ Ն.Հակոբյանը բռնություն է գործադրել իր օրինական լիազորութւններն իրականացնող ոստիկանի` Կարեն Սաղաթելյանի նկատմամբ։

Պաշտպանության կողմը, դատարանում վիճարկելով ամբաստանյալի մեղքի հիմնավորվածությունը, այն փաստարկել է նաև նրանով, որ տեսանյութում, այն բանից հետ, երբ բերման են ենթարկում Նարեկ Հակոբյանին, հավաքված քաղաքացիներից ինչ-որ մեկը հարցնում է ոստիկանության աշխատակից Խաչատուր Հովակիմյանին, թե ինչ հիմքով և ինչու են նրան բերման ենթարկում, իսկ վերջինս պատասխանում է, թե` «/…/ ես ստեղ կանգնած եմ ի՞նչ գիտեմ, թե ընդեղ ինչա կատարվում /…/»։ Հիշյալ փաստը պաշտպանական կողմը գնահատելով որպես Հովակիմյանի` ամբաստանյալի կողմից տուժողին հարվածելը չտեսնելու մասին ապացույց, դրել է նաև իր պաշտպանական ճառի հիմքում։

Դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանական կողմը որևէ կերպ չհիմնավորեց, որ իր կողմից մատնանշած և վկա Խաչատուր Հովակիմյանի կողմից արտաբերած այն բառերը, թե «/…/ ես ստեղ կանգնած եմ ի՞նչ գիտեմ, թե ընդեղ ինչա կատարվում /…/», վերաբերվում են հենց ամբաստանյալ նարեկ Հակոբյանին բերման ենթարկելուն։ Փաստ է՝ նաև վկա Հարություն Աղլամազյանի ցուցմունքով, որ այդ օրը ոստիկանություն են բերման ենթարկվել մի քանի տասնյակ քաղաքացի։ Հետևաբար պաշտպանական կողմի այն պնդումները, թե Հովակիմյանի խոսքերը պետք է, որ վերաբերեին Նարեկ Հակոբյանին, առարկայազուրկ են և՝ ոչնչով չփաստարկված ենթադրություն։

Ասվածից հետևում է, որ վկա Հովակիմյանի կողմից իրեն հարց ուղղած անձին նմանօրինակ պատասխան տալը չի հերքում վայրկյաններ կամ րոպեներ առաջ /ինչու չէ նաև հետո` քանի որ տվյալ տեսագրությունից պարզ չէ նաև դեպքերի նկարագրության հաջորդականությունը/, ամբաստանյալի կողմից տուժողին հարվածելու փաստն անձամբ տեսնելու հանգամանքը։

Դատարանը պաշտպանական կողմի դիտարկումները` կապված տեսանյութում պատկերված` անձանց բերման ենթարկելու, այն կատարող անձանց, բերման ենթարկելու ձևերի և եղանակների հետ, քննվոք քրեական գործի հետ համարում է առնչություն չունեցող, քանի որ դատարանն այս գործի շրջանակներում քննության առարկա չի դարձնում ոստիկանների գործողությունների իրավաչափության, ենթադրաբար կիրառված ուժի համաչափության և նամանտիպ այլ հարցերը։ Հետևաբար, պաշտպանական կողմի այն փաստարկները, թե տեսանյութում պատկերված տեսարաններն ու ոստիկանների դատարանում տրված ցուցմունքները չեն համապատասխանում իրար` անձանց բերման ենթարկելու ձևերի նկարագրության խիստ անհամապատասխանության առումով, նույնպես չի համարում էական և վերաբերելի քննվող քրեական գործին, քանի որ, ինչպես արդեն նշվեց, սույն քրեական գործի քննությամբ դատարանը պետք է պատասխան տա մեկ հարցի`

արդյոք ամբաստանյալ Նարեկ Արեգի Հակոբյանը 2014թ. հունիսի 23-ին Երևան քաղաքի Սարյան փողոցում գտնվող «Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի» շենքի մոտ, որտեղ անցկացվել է բողոքի ակցիա` ընդդեմ էլեկտրաէներգիայի թանկացման, հարվածներ է հասցրել իր ծառայողական պարտականություններն իրականացնող ոստիկան, սույն գործով տուժող Կարեն Ռուբենի Սաղաթելյանին։

Շարունակելով վերլուծել դատարանին ներկայացված տեսագրություններում և լուսանկարներում պատկերված տեղեկությունները, դատարանն անդրադառնում է նաև պաշտպանության կողմի այն դատողություններին` ենթադրությանը, որ չի բացառվում, որ տուժող Սաղաթելյանն իր մարմնի վրա առկա վնասվածքը ստացած լինի գործով վկա Աղլամազյանին բերման ենթարկելիս՝ փողոցում կայանված ավտոմեքենաներին քսվելու կամ համահարվածվելու հետևանքով։
Ինչպես ակնհայտ է ներկայացված տեսանյութերից ու լուսանկարներից, իրականում, Սարյան փողոցի մայթեզրից վկա Աղլամազյանին ոստիկանթյան մեքենա բերման ենթարկելիս, ինչպես տուժող Սաղաթելյանը, այնպես էլ նրա հետ վկային բերման ենթարկող մյուս ոստիկանները ստիպված են լինում անցնել փողոցում կայանված ավտոմեքենաների արանքով։
Այդուամենայնիվ, չկա որևէ փաստ կամ ապացույց, որ Սաղաթելյանն իր մարմնի վնասվածքը ստացել է այդ պահին։ Նշված հանգամանքը չի կարող դիտարկվել նաև չփարատված կասկածի տիրույթում, հաշվի առնելով այն, որ տուժողի` մարմնական վնասվածքը ստանալու հանգամանքը հերքող կողմը դատարանին չկարողացավ ներկայացնել բավարար հիմնավորումներ այն մասին, թե հատկապես որ մեքենայի, որ հատվածի և մասնավորապես որ դետալին հարվածելու կամ շփվելու հետևանքով է առաջացել այն մարմնական վնասվածքը, որը նկարագրել է փարձագետն իր եզրակացությամբ։ Ի հակառակ դրան, տուժողն ու վկա Հովակիմյանը անձամբ են տեսել Հակոբյանի կողմից տուժողին հարվածներ հասցնելու փաստը, վկա Գաֆիցան անձամբ է տուժողից լսել ինչ-որ մեկի կողմից հարվածներ ստանալու մասին տեղեկությունը, իսկ մարմնական վնասվածքը տվյալ մեխանիզմով պատճառելու հանգամանքը հաստատել է նաև փորձագետը։ Հարկ է փաստել, որ վերջինս, դատարանում ևս հայտարարեց, որ որպես բժիշկ ծանոթ լինելով մարդու մարմնի անատոմիական առանձնահատկություններին ու մարմնի տարբեր մասերի չափային հատկանիշներին, կարող է հաստատել, որ տուժողի վնասվածքը կարող էր հասցվել ոտքի այն հատվածով, որը նկարագրված է իրեն տրամադրված որոշմամբ նկարագրված իրավիճակում։

Դատարանը գնահատելով դատաբժիշկ-փորձագետի դատաքննական ցուցմունքը, այն տեսնում է որպես հիմնավոր, փաստարկված և առաջադրված հարցերի շուրջ հստակ ու համոզիչ պատասխաններ պարունակող։ Դատարանը կասկածի տակ չի դնում նաև վերջինիս կողմից տրված դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը՝ այն օրենքի և այդ ոլորտում անցկացվող փորձաքննություններին առաջադրվող պահանջներին լիովին համապատասխանելու հիմքով։ Հակառակը պաշտպանական կողմը դատարանին չկարողացավ ապացուցել։

Որպես ամբաստանյալի մեղքը բացառող հանգամանք, պաշտպանական կողմը դիտարկել է գործի այն փաստը, որ Նարեկ Հակոբյանի հարվածի հետևանքով պատռվել է նաև տուժողի համազգեստի տաբատի մարմնական վնասվածք ստանալու մասը։

Հիշյալ փաստի վերաբերյալ, որպես այն հերքող որևէ հիմնավորում, պաշտպանական կողմը, բացի սեփական ենթադրությունը, դատարանին չներկայացրեց։ Չբացառելով նմանօրինակ հարվածի հետևանքով տուժողի տաբատը պատռելու փաստը, այդուամենայիվ դատարանն արձանագրում է, որ այն էական և կարևոր չէ ամբաստանյալի մեղքն իրեն մեղսագրված արարքում հաստատված համարելու տեսանկյունից։ Անկախ այն բանից, թե արդյոք հարվածի հետևանքով կարող էր պատռվել տուժող ոստիկանի տաբատը, թե ոչ, պետք է դարձյալ փաստել, որ գործով ապացուման կան հերքման առարկան միայն ամբաստանյալի կողմից տուժողին հարվածելու կամ հակառակը՝ չհարվածելու իրողությունը պարզելն է։

Ինչ վերաբերվում է ներկայացված լուսանկարներով, դեպքի վայրի պատկերները ցուցադրելու միջոցով ամբաստանյալի մեղքի հերքմանը, ապա դատարանը կրկին վերահաստատում է այն, որ միջադեպի ողջ ժամանակահատվածում եղել է լարված իրավճակ, իրարանցում, երբեմն նաև՝ քաշքշուկ, ինչը վկայում է այն մասին, որ միջադեպին մասնակցած ոչ մի անձ չէր կարող գտնվել կայուն՝ ստատիկ, վիճակում։ Այլ խոսքով, միջադեպի անմիջական մասնակիցները՝ ինչպես ակցիայի ակտիվիստները, այնպես էլ ոստիկանները, մշտապես գտնվել են ընթացքի, շարժման, տեղափոխությունների մեջ։ Հետևաբար, եզրահանգումներ անել, թե այս կամ այն դիրքով, կամ այս կամ այն հեռավորության վրա հարվածներ հասցնել կամ ստանալը հնարավոր չէ՝ չի կարող օբյեկտիվ ու առարկայական համարվել՝ հարվածներ հասցրած և ստացած անձաց կոնկրետ տվյալ պահին համապատասխան վայրերում ու դիրքերում գտնվելու մասին ապացույցներ դատարանին ներկայացված չլինելու հիմքով։
Այսպիսով, որպես Հ.Աղլամազյանի, Գ.Գասպարյանի և իր՝ Նարեկ Հակոբյանի, վերջինիս կողմից տուժողին՝ նույն ինքը ոստիկան Կ.Սաղաթելյանին, մարմնական վնասվածք չպատճառելու մասին վկայող ցուցմունքների արժանահավատությունը գնահատող իրավական հիմք, դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա են բավարար փաստեր ու ապացույցներ, կա իրողություն, առ այն, որ, այնուամենայնիվ, Նարեկ Հակոբյանն է 2014թ-ի հունիսի 23-ին Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 22-րդ շենքում գտնվող ՀՀ «Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի» գրասենյակի մոտ էլեկտրաէներգիայի սակագների թանկացման դեմ քաղաքացիների կողմից անցկացվող բողոքի ակցիայի ժամանակ ժամը 14։00-ի սահմաններում կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրել ոստիկան Կ.Ռ.Սաղաթելյանի նկատմամբ՝ մեկ անգամ ոտքով հարվածել նրա ձախ հետույքային շրջանին, մեկ անգամ էլ՝ բռունցքով գլխի ետևի շրջանին՝ այդ կերպ Կ.Ռ.Սաղաթելյանին պատճառելով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարանուկող մարմնական վնասվածքներ։
3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Ինչպես արդեն իսկ նշվեց վերևում, քննվող քրեական գործով դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված է համարում այն, որ ամբաստանյալ Նարեկ Արեգի Հակոբյանը, 2014թ-ի հունիսի 23-ին մասնակցելով Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 22-րդ շենքում գտնվող ՀՀ «Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի» գրասենյակի մոտ էլեկտրաէներգիայի սակագների թանկացման դեմ քաղաքացիների կողմից անցկացվող բողոքի ակցիային, ժամը 14։00-ի սահմաններում ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի երրորդ հատուկ գումարտակի ծառայողներ, տուժող՝ ոստիկանության սերժանտ Կարեն Ռուբենի Սաղաթելյանի և վկա՝ ոստիկանության կրտսեր սերժանտ Էդգար Վասիլիի Գաֆիցայի կողմից իրենց ծառայողական պարտականությունները կատարելու, այն է` վարչական իրավախախտման կատարման մեջ կասկածվող՝ նույն ակցիայի մասնակից վկա Հարություն Կարենի Աղլամազյանին բերման ենթարկելու ընթացքում, գտնվելով նրանց մոտակայքում, փորձել է խոչընդոտել իշխանության ներկայացուցիչ հանդիսացող ոստիկանության` ոստիկանության աշխատակիցների, գործողություններին և այդ նպատակով կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն է գործադրել Կ.Ռ.Սաղաթելյանի նկատմամբ՝ մեկ անգամ ոտքով հարվածել Է նրա ձախ հետույքային շրջանին և մեկ անգամ բռունցքով՝ գլխի ետևի շրջանին՝ այդ կերպ Կ.Ռ.Սաղաթելյանին պատճառելով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ։ Այնուհետև, Ն.Ա.Հակոբյանը դիմել Է փախուստի, սակայն Սարյան 22-րդ շենքում գտնվող «Հայփոստ» ՓԲ ընկերության գրասենյակի մուտքի դիմաց բռնվել և ՀՀ ոստիկանության կենտրոնական բաժին Է բերման ենթարկվել վերջինիս ապօրինի գործողությունները նկատած վկա` ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի երրորդ հատուկ գումարտակի հրամանատար, ոստիկանության մայոր Խաչատուր Ստյոպայի Հովակիմյանի կողմից։
Դատարանն, ամբաստանյալին մեղսագրված հանրորեն վտանգավոր արարքի վերաբերյալ ապացույցների բավարարությունը գնահատելիս, հարկ է համարում անդրադառնալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից` թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշմամբ ապացույցների գնահատման վերաբերյալ արտահայտած հետևյալ իրավական դիրքորոշմանը։
ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հետևյալի մասին.
««13.Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունը ճանաչողական գործունեություն է, որն ուղղված է նախկինում տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների հետազոտմանը և վերականգմանը։ Քրեադատավարական ճանաչողության բովանդակության և կառուցվածքի բացահայտումը սերտորեն կապված է ապացուցում հասկացության հետ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Ապացուցումը՝ գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»։
Ապացուցման նպատակը կազմող ապացուցման ենթակա հանգամանքների համակարգը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում, որի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով։
14. Նշված հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ կազմում են ապացուցման առարկան, որն օրենքում ձևակերպված է ընդհանուր տեսքով և կիրառելի է բոլոր տեսակի հանցագործությունների համար։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ապացուցման առարկայի՝ օրենքում ամրագրված տիպական թվարկումը յուրաքանչյուր գործով ճշգրտվում և լրացվում է հանցագործության քրեաիրավական որակմանը համապատասխան։ Սա նշանակում է, որ կատարված իրադարձությունը (ինչպես ամբողջությամբ, այնպես էլ նրա յուրաքանչյուր հանգամանքը առանձին վերցված) յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հետազոտել հաշվի առնելով քրեական օրենքով նախատեսված կոնկրետ հանցակազմի հատկանիշները։
15. Ապացուցման առարկա կամ ապացուցման ենթակա հանգամանքներ հասկացության հետ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը կապում է «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունը։
Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած։
16. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու առաջին չափանիշը վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքն է։ Վերջինիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Զարգացնելով վկայակոչված որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ներքին համոզմունքը վարույթն իրականացնող մարմնի համոզմունքն է այն մասին, որ առկա ապացույցները բավարար են գործի ճիշտ լուծման համար անհրաժեշտ հանգամանքները բացահայտված դիտելու համար։
17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։
18.Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երկրորդ չափանիշը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջն է։
Քրեական վարույթի ընթացքում ընդունվում են բազմաթիվ դատավարական որոշումներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պահանջում է ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների ապացուցվածության տարբեր աստիճաններ։ Օրինակ, քրեական գործ հարուցելու կամ խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշման համար բավարար է նաև այդ հանգամանքների ենթադրյալ ապացուցվածությունը, մինչդեռ մեղադրական դատավճռի դեպքում պահանջվում է այդ հանգամանքների հավաստի ապացուցվածություն։
Ապացույցների բավարարությունը այս տեսանկյունից ընդգծում է ապացուցողական գործունեության շրջանակները, որն ապահովում է այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար անհրաժեշտ հանգամանքների վերաբերյալ ապացուցման սուբյեկտի իմացության չափը։
19.Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երրորդ չափանիշը անմեղության կանխավարկածի սկզբունքն է (անմեղության կանխավարկածի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշումը տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետում)։
20. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 12-19-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցումը քրեադատավարական գործունեության միջուկն է, առանց որի հնարավոր չէ քրեական գործն ըստ էության լուծել և կայացնել այնպիսի դատական ակտ, որը կպարունակի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածում ամրագրված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանը ենթակա հարցերի պատասխանները։
21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ապացուցումը սերտորեն կապված է «հանցագործությունների որակում» հասկացության հետ. դրանք հարաբերակցվում են որպես գործունեություն և արդյունք։ Հանցագործությունների որակումը ենթադրում է գործով բացահայտված հանգամանքների հետազոտություն, օրենքի իմաստի բացահայտում, կոնկրետ նորմի ընտրություն, այդ նորմում ամրագրված հատկանիշների համադրում բացահայտված փաստերի հետ և որպես արդյունք համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում հետևության ձևավորում։ Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն որոշման 12-րդ կետում բարձրացված հարցին պատասխանելու համար անհրաժեշտ է պարզել սույն գործով ապացուցման առարկան, մասնավորապես տեղի ունեցած դեպքը և հանգամանքները, /..ամբաստանյալի../ առնչությունը դեպքին և այդ պարզված հանգամանքներին համապատասխան քրեաիրավական գնահատական տալ /..ամբաստանյալի../ արարքին։
Անդրադառնալով ապացույցների բովանդակության, թույլատրելիության և վերաբերելիության հարցերին Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ,
բ) այդ փաստական տվյալները պետք է ձեռք բերվեն օրենքով նշված աղբյուրներից և վերաբերեն կոնկրետ տվյալ գործին և ապացուցման առարկային,
գ) ապացույցները պետք է ձեռք բերվեն, ամրագրվեն և օգտագործվեն քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-րդ կետը)։
ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի իր խախտված իրավունքները վերականգնելու, ինչպես նաև իրեն ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը պարզելու համար հավասարության պայմաններում, արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր գործի հրապարակային քննության իրավունք (…)»։
Մասնավորեցնելով Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի պահանջները` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածը սահմանում է, որ
«1. Քրեական դատավարությունն իրականացվում է մրցակցության սկզբունքի հիման վրա։
2. Քրեական հետապնդումը, պաշտպանությունը և գործի լուծումը տարանջատված են. դրանք իրականացնում են տարբեր մարմիններ և անձինք։
3. Դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը։
4.Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ։
Դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար։
5.Քրեական դատավարությանը մասնակցող կողմերը քրեական դատավարական օրենսդրությամբ օժտված են իրենց դիրքորոշումը պաշտպանելու հավասար հնարավորություններով (…)»։
30. Շարադրված դրույթների համակարգային վերլուծությունը թույլ է տալիս եզրակացություն անել այն մասին, որ արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի ապահովման անկյունաքարը, ի թիվս քրեական դատավարության այլ կարևորագույն սկզբունքների, մրցակցության սկզբունքն է, որը կարող է երաշխավորվել երեք բաղադրատարրերի միաժամանակյա պահպանման դեպքում։ Դրանք են`
ա) կողմերի դատավարական իրավահավասարություն` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար,
բ) կողմերի միջև մեղադրանքի և պաշտպանության գործառույթների տարանջատում և դրանց սահմանազատում գործի լուծման գործառույթից,
գ) անկախ և անկողմնակալ դատարանի առկայություն։
Ա.Բաբայանի և Ս.Թումանյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կարգավիճակի բնութագրական կողմերից մեկն էլ այն է, որ որպես քրեական գործը քննող անկախ և անկողմնակալ մարմին, դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը։ Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար պետք է ստեղծի գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ՝ դրանով իսկ ապահովելով մրցակցության սկզբունքի կենսագործումը և հասնելով քրեական դատավարության առջև դրված խնդիրների իրագործմանը» (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 13-րդ կետը)։
31. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ գործող քրեադատավարական օրենսդրությունը դատական քննության փուլում ապացուցման գործունեության հիմքում դրել է ոչ թե յուրաքանչյուր քրեական գործով օբյեկտիվ ճշմարտությունը բացահայտելու պարտադիր պայմանը, այլ մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության ապահովման պահանջը, որը համարվում է արդարացի դատական ակտ կայացնելու գլխավոր պայմանը։ Միաժամանակ արձանագրում է, որ դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը, ինչպես նաև այն, որ դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մրցակցությունը և ապացուցման գործընթացում դատարանի ակտիվությունը չեն հակասում միմյանց, սակայն կարևոր է հստակ որոշել դատական ակտիվության սահմանները և նպատակը, որպեսզի թույլ չտրվի դատարանին ներքաշվելու մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմին օգնելու, մեղադրյալի մեղքի ապացուցման կամ հերքման գործին։
32. Սույն որոշման 30-31-րդ կետերում շարադրված վերլուծության ներքո Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցման գործունեության մեջ դատարանի ակտիվությունը նրա համար է, որպեսզի
ա) ապահովվի կողմերի իրական հավասարությունը և մրցակցությունը,
բ) կանխվեն անձի իրավունքների ու օրինական շահերի խախտումները կամ անհիմն սահմանափակումները
գ) դատարանը կայացնի հիմնավորված, օրինական և արդարացի դատական ակտ։
Վերոնշյալից հետևում է, որ դատարանը չի կրում մեղադրանքը ապացուցելու կամ քրեական հետապնդման մարմնի թույլ տված թերացումները վերացնելու պարտականություն։ Ապացուցմանը մասնակցելը դատարանի իրավունքն է, այլ ոչ թե պարտականությունը, ընդ որում, դատարանն ինքն է որոշում նոր ապացույց հավաքելու անհրաժեշտության հարցը, բնականաբար, նպատակ չհետապնդելով աջակցելու մեղադրանքը ապացուցելուն։ Մեղադրանքը ապացուցելու պարտականությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ և 124-րդ հոդվածների ուժով կրում են քրեական հետապնդման մարմինները։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքը նույնպես ելնում է այն գաղափարից, որ ապացուցման պարտականությունը դրված է մեղադրանքի կողմի վրա և ցանկացած կասկած պետք է մեկնաբանվի հօգուտ մեղադրյալի (տե՛ս Barbera, Messegue and Jabardo v. Spain, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 10590/83, կետ 77)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է դատական ճշմարտությունը պարզելու նպատակով կողմերի համար ապահովել հավասար պայմաններ` միաժամանակ բացառելով անձի իրավունքների և օրինական շահերի խախտումները կամ անհիմն սահմանափակումները։ Այս առումով դատարանը սեփական նախաձեռնությամբ նոր ապացույցներ հավաքելու իր իրավունքը կարող է իրացնել միայն այն ժամանակ, երբ դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են բոլոր ապացույցները, և կողմերը նոր ապացույցներ ձեռք բերելու միջնորդություններ չեն ներկայացրել և այն պայմանով, որ հետազոտված ապացույցները դատարանին օբյեկտիվորեն հնարավորություն չեն տալիս կայացնել հիմնավորված, պատճառաբանված և արդարացի դատական ակտ»»։
ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը Ա.Ավագյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հետևյալի մասին.
«I. 28. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,

2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,

3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։ Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հան•ամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանԳեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը»»։
Քննվող քրեական գործով անդրադառնալով պաշտպանության կողմի ներկայացված փաստարկներին և դրանք դիտարկելով հիշյալ նախադեպային որոշումների համատեքստում դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Պաշտպանական կողմն իր հիմնավորումներով ներկայացրել է դիրքորոշում այն մասին, թե իբր՝ 2014թ. հունիսի 23-ին Երևան քաղաքի Սարյան փողոցում իրականացվող քաղաքացիական ակցիայի ժամանակ տուժող Կարեն Սաղաթելյանն իր մարմնական վնասվածքները ստացել է այլ իրավիճակում, մասնավորապես, այն պահին, երբ գտնվել է փողոցում կայանված մեքենաների արանքում` երբ այլ ոստիկանների հետ միասին փորձել է բերման ենթարկել վկա Աղլամազյանին և նստեցնել ոստիկանական ավտոմեքենան։ Այլ խոսքով, վնասվածքը ստացել է մեքենայի հետ շփման /միգուցե համահարվածման/ արդյունքում։
Դատարանն ուսումնասիրելով ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատարանում գործով ձեռք բերված փաստական տվյալները, ապացույցները, ինչպես նաև պաշտպանության կողմի ներկայացված սկավառակներն ու լուսանկարները, արձանագրում է, որ Սաղաթելյանի՝ նշված պայմաններում մարմնական վնասվածք ստանալը, պաշտպանական կողմի վարկածն է, չհիմնավորված կարծիքը, քանի որ դրա վերաբերյալ դատարանին որևէ ապացույց կամ ողջամիտ փաստարկ չի ներկայացվել։
Հակառակը, դատարանն, անդրադառնալով վերը նշված նախադեպային որոշումներով սահմանված՝ «ապացույցների բավարարությունը» բնորոշող իրավական չափանիշներին, դրանք վերլուծելով գործով ձեռք բերված ապացույցների լուսի ներքո, հաստատված է համարում ամբաստանյալին մեղսագրված արարքը վերջինիս կողմից կատարելը։
Անդրադառնալով 11.08.2014թ. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնում կասկածյալ Ն.Հակոբյանի և տուժող Կ.Սաղաթելյանի միջև իրականացված առերես հարցաքննությունը՝ որպես ապացույց սույն դատավճռում օգտագործելու իրավաչափության հարցին, դատարանն արձանագրում է, որ նշված դատավարական գործողությունը` առերես հարցաքննությունը, կատարվել է վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից` դատավարական նորմերի պահանջների պահպանմամբ։ Ավելին, տվյալ առերես հարցաքննությանը մասնակցել է նաև Ն.Հակոբյանի շահերի պաշտպան Գ.Մադոյանը, ում, քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով, վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ընձեռնվել է հնարավորություն և օրենքով սահմանված իրավունք` ինչպես մասնակցելու իր պաշտպանյալի առերես հարցաքննությանը, այնպես էլ` այդ հարցաքննության ժամանակ հարցեր տալու, կասկածյալի դեմ մեղադրող ցուցմունք տվող անձին։
Դատարանը փաստում է, որ տվյալ դատավարական գործողությունը` առերես հարցաքննությունը, նախաքննության կատարման ընթացքում իրականացվել է օրենքի պահանջների պահպանմամբ և այդ հարցաքննությամբ ստացված փաստական տվյալները` ապացուցները, ձեռք են բերվել օրենքով սահմանված աղբյուրից` վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից, վերաբերում են տվյալ գործին և ապացուցման առարկային։ Միաժամանակ, տվյալ գործողության արդյունքում ստացված փաստական տվյալները ամրագրվել և օգտագործվել են քրեադատավարական օրենքով սահամանված կարգով։
Գործի դատական քննության փուլում դատարանն օրենքի նորմերի պահանջների պահպանմամբ փորձել է ապահովել տուժող Կ.Սաղաթելյանի մասնակցությունը հրապարակային դատաքննությանը։
Դատարանի կողմից 19.12.2014թ.-ին տուժող Սաղաթելյանին ուղարկված, իր իրավունքների և պարտականությունների մասին հուշաթերթիկը վերջինս ստացել է։ Այնուհետև, դատարանի կողմի դատական ծանուցագիր է ուղարկվել տուժող Սաղաթելյանին 26.12.2014թ.-ին նշանակված առաջին դատական նիստին ներկայանալու համար։ Վերջինս, ստացել է դատարանի ծանուցումը, սակայն դատական նիստը չի կայացել՝ նախագահող դատավորիս այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով։ Հաջորդ՝ 17.02.2015թ.-ին նշանակված դատական նիստին, տուժող Սաղաթելյանը հերթական անգամ պատշաճ կարգով ծանուցվել է կայանալիք դատական նիստի օրվա և ժամի մասին, սակայն դատարան չի ներկայացել։ Դրան հաջորդող դատական նիստերին կրկին Սաղաթելյանին են ուղարկվել դատական ծանուցագրեր, սակայն դրանք վերջինիս արդեն չեն հանձնվել նրա՝ բնակության վայրից բացակայելու հիմքով։ Հետագայում, ի պատասխան դատարանի կողմից ուղարկված համապատասխան գրությունների պարզվել է, որ տուժող Սաղաթելյանը ազատվել է ոստիկանությունում ծառայությունից, ավելին, վերջինս մեկնել է Հայաստանի Հանրապետությունից։ Այլ խոսքով, դատարանը ձեռնարկել է, բոլոր հնարավոր և արդյունավետ միջոցները և ամեն կերպ փորձել է ապահովել տուժող Սաղաթելյանի ներկայությունը` մասնակցությունը հրապարակային դատական քննությանը, սակայն դատարանին դա չի հաջողվել՝ օբյեկտիվ պատճառներով։ Վերոգրյալ հիմքերից ելնելով, դատարան, չկարողանալով ապահովել տուժող Սաղաթելյանի ներկայությունը, օրենքով սահմանված կարգով, հրապարակել է վերջինիս՝ ինչպես նախաքննության ժամանակ տրված ցուցմունքը, այնպես էլ նրա և կասկածյալ Ն.Հակոբյանի միջև վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կատարված առերես հարցաքննության արձանագրությունը։
Այս առումով դատարանը ցանկանում է անդրադադարձ կատարել ՄԻԵԴ-ի կողմից քննված՝ Գաբրիելյանն ընդդեմ Հայաստանի թիվ 8088/05 գանգատին։ Մասնավորապես այդ որոշմամբ եվրոպական դատարանն արձանագրել է`
«Դատարանը կրկնում է, որ ապացույցի ընդունելիությունը ի սկզբանե ներպետական օրենսդրության կարգավորման խնդիր է, և որպես համընդհանուր կանոն, ներպետական դատարանները պետք է գնահատական տան ներկայացված ապացույցներին։ Կոնվենցիայի ներքո Դատարանի խնդիրն է ոչ թե սահմանել կանոն որով վկաների ցուցմունքները ճիշտ կընդունվեն որպես ապացույց, այլ հստակեցնել, թե արդյոք վարույթն ամբողջությամբ, ներառյալ` ապացույցների ձեռքբերման գործընթացը, արդար էր։ /Տես այլոց շարքում` Doorson v. The Netherlands, 26 մարտի 1996թ., 67.Reports of Judgments and Decisions/։
Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի /դ/ ենթակետը արտացոլում է այն սկզբունքը, որ մինչ մեղադրյալի դատապարտումն ներկայացված բոլոր ապացույցները պետք է պատշաճ դիտարկվեն իր ներկայությամբ հրապարակային դատաքննության ընթացքում` հաշվի առնելով մրցակցության սկզբունքը։ Այս սկզբունքից հնարավոր է բացառություններ կատարել, սակայն այդ դեպքում չպետք է խախտվի պաշտպանության իրավունքը, որը, որպես կանոն պահանջում է, որպեսզի մեղադրյալին ընձեռնվի բավարար և պատշաճ հնարավորություն առարկություններ ներկայացնելու և հարցաքննելու իր դեմ ցուցմունք տված վկաներին, ինչպես վկայի ցուցմունք տալու ընթացքում, այնպես էլ դատավարության հետագա փուլերում / տես Delta v France, 19 դեկտեմբերի 1990, 36, Series A թիվ 191-A; Van Mechelen and Others v Netherlands Reports of Judgments and Decisions-1997-, Luca v Italy, թիվ 33354/96, 39, ՄԻԵԴ 2001/։
Վերը նշված սկզբունքից բխում են 2 պահանջներ.
Առաջին, պետք է լինի հարգելի պատճառ վկայի չներկայանալու համար։
Երկրորդ, երբ դատապարտումը հիմնվում է միայն կամ վճռորոշ կերպով գրավոր ցուցմունքների վրա, որոնք արել է անձն, ում մեղադրյալը չի կարողացել հարցաքննել ինքնուրույն, հետաքննության կամ դատաքննության փուլում, ապա պաշտպանական կողմի իրավունքները կարող են սահմանափակվել այն չափով, որքանով չեն համապատասխանում հոդված 6-ով ամրագրված երաշխիքներին / տես` Al –Khawaja and Tahery v United Kingdom /ՄՊ/ թիվ 26766/05 և թիվ 22228/06, 119, 15 դեկտեմբերի 2011թ./։
Բացակայող վկայի կողմից ներկայացված ապացույցները ընդունելու համար լավ պատճառաբանման պահանջն առաջնային քննարկման խնդիր է, որը պետք է ուսումնասիրվի մինչ այդ ապացույցները միակը և վճռորոշը համարելը։ Նույնիսկ, երբ բացակայող վկայի ապացույցը միակը կամ վճռորոշը չի եղել, Դատարանը այնուամենայնիվ գտել է, որ տեղի է ունեցել 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի և 3-րդ /դ/ ենթակետի խախտում, քանի որ վկային չհարցաքննելու համար լավ պատճառաբանություն չի ներկայացվել։ Սա այն պատճառով է, որ, որպես կանոն վկաները պետք է տան ցուցմունքներ դատաքննության ընթացքում և որ բոլոր ողջամիտ ջանքերը պետք է ներդրվեն նրանց ներկայությունն ապահովելու համար։ Այսպիսով, եթե վկան չի ներկայանում բանավոր ցուցմունք տալու համար, ապա պարտավորվածություն կա տեղեկանալ, թե արդյոք այդ բացակայությունն արդարացված էր»։
Միևնույն ժամանակ, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 20.10.2011թ. ԼԴ/0212/01/10 որոշմամբ հայտնած իրավական դիրքորոշումներով արձանագրել է.
«ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի իրեն ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը պարզելու համար հավասարության պայմաններում, արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից իր գործի քննության իրավունք»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Յուրաքանչյուր ոք նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից արդարացի դատաքննության իրավունք։ Քրեական հանցագործութուն կատարելու մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր ոք ունի հետևյալ նվազագույն իրավունքները. բավարար ժամանակ ու հնարավորություններ՝ իր պաշտպանությունը նախապատրաստելու համար, հարցաքննելու իր դեմ ցուցմունք տվող վկաներին կամ իրավունք ունենալու, որ այդ վկաները ենթարկվեն հարցաքննության, և իրավունք ունենալու՝ իր վկաներին կանչելու ու հարցաքննելու միևնույն պայմաններով, ինչ իր դեմ ցուցմունք տված վկաները»։
Քրեական դատավարության օրենսգրքի 353-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝
«Երբ ապացույցները հետազոտված են, նախագահողը՝
1) կողմերին բացատրում է, որ նրանք դատական վիճաբանությունների փուլում, իսկ դատարանը՝ դատավճիռ կայացնելիս, իրավունք ունեն հիմնվել միայն այն ապացույցների վրա, որոնք հետազոտվել են դատաքննության ժամանակ (...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի իմաստով՝ «Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը« «ապացուցված» համարվելու համար inter alia անհրաժեշտ է, որ դատարանը բացառապես «[հիմնվի] պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա» և «դատաքննաթյան ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների» վրա։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ առանց պաշտպանության կողմին ծանոթանալու հնարավորություն տալու, առանց դատաքննության ընթացքում հետազոտվելու՝ որևէ ապացույց չի կարող դրվել մեղադրական դատավճռի հիմքում։ Այլ կերպ՝ չբացահայտված բովանդակությամբ ապացույցի հիման վրա անձին դատապարտելու արգելքը բացարձակ բնույթ է կրում՝ անկախ ապացույցների ընդհանուր զանգվածում այդ ապացույցի դերից։ Այդ արգելքը խախտելն ինքնին կազմում է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի իմաստով։
Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում իրավական դիրքորոշումներ հայտնել այն դեպքերի կապակցությամբ, երբ անձը դատապարտվում է բացահայտված բովանդակությամբ ապացույցի հիման վրա, որի կապակցությամբ սակայն հնարավորություն չի ստացել իրացնել հակընդդեմ հարցման (կոնֆրոնտացիայի) իրավունքը («Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3(դ) ենթակետ)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը, կիրառելով և մեկնաբանելով «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին« եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3 (դ) ենթակետը, եկել է այն ընդհանուր հետևության, որ եթե մեղադրյալին դատավարության որևէ փուլում հնարավորության չի տրվել հարցեր ուղղելու իր դեմ ցուցմունք տված անձին, ապա նա զրկվում է արդար դատաքննության իրավունքից (տես Ռնտերպերտինգերն ընդդեմ Ավստրիայի, գանգատ թիվ 9120/80, 1986 թվականի նոյեմբերի 24-ի վճիռ, 31-33-րդ կետեր)։ Իսկ Սադակը և ուրիշներն ընդդեմ Թուրքիայի (թիվ 1) գործով վճռում Եվրոպական դատարանը զարգացրել է Ունտերպերտինգերի գործով ամրագրված իրավական դիրքորոշումը և սահմանել, որ անձի դատապարտումը չի կարող ամբողջապես կամ վճռական չափով հիմնվել այնպիսի անձի հայտնած տվյալների վրա, որին հարցեր ուղղելու համարժեք հնարավորության պաշտպանության կողմը չի ունեցել (տես Մադակը և ուրիշներն ընդդեմ Թուրքիայի (թիվ 1), գանգատներ թիվ29900/96 և այլն, 2001 թվականի հուլիսի 17-ի վճիռ, 65-րդ կետ)։
Ունտերպերտինգերի և Սադակի գործերով Եվրոպական դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները ոչ թե կոնկրետ գործի փաստերով պայմանավորված դատողություններ են, այլ Եվրոպական դատարանի կայուն նախադեպային պրակտիկայի արտահայտություն։ Դրա մասին է վկայում այն, որ նշված իրավական դիրքորոշումները հետագայում բազմիցս վերահաստատվել ու կիրառվել են, մասնավորապես, հետևյալ գործերով. Հուլկի Գյունեշն ընդդեմ Թուրքիայի, գանգատ թիվ 28490/95, 2003 թվականի հունիսի 19-ի վճիռ, 53-54-րդ կետեր, Գոսսան ընդդեմ Լեհաստանի, գանգատ թիվ 47986/99, 2007 թվականի հունվարի 9-ի վճիռ, 54-55-րդ կետեր, Բալսիտե-Լիդեիկյենեն ընդդեմ Լիտվայի, գանգատ թիվ 72596/01, 2008 թվականի նոյեմբերի 4-ի վճիռ, 86-րդ կետ, Չական ընդդեմ Ալբանիայի, գանգատ թիվ 44023/02, 2009 թվականի դեկտեմբերի 8-ի վճիռ, 102-րդ կետ, Խամեշինն ընդդեմ Ռուսաստանի, գանգատ թիվ 18487/03, 2010 թվականի մարտի 4-ի վճիռ, 32-րդ կետ, Ա.Ս.-ն ընդդեմ Ֆինլանդիայի, գանգատ թիվ 40156/07, 2010 թվականի սեպտեմբերի 28-ի վճիռ, 62-րդ կետ, և այլն։
Հիմք ընդունելով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի հաստատուն նախադեպային իրավունքը՝ վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հակընդդեմ հարցման (կոնֆրոնտացիայի) իրավունքով չապահովված ապացույցը մեղադրական դատավճռի հիմքում դնելը քրեադատավարական օրենքի էական խախտում չի կազմի միայն այն դեպքում, եթե այդ ապացույցը վճռական կշիռ չունի անձի մեղքը հաստատող ապացույցների զանգվածում»։
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով նախ՝ դատարանը ձեռնարկել է բոլոր ողջամիտ և արդյունավետ միջոցները տուժողի մասնակցությունը դատական քննությանը ապահովելու համար, բացի այդ, տուժող Նարեկ Հակոբյանի կողմից Կ.Սաղաթելյանին հարվածելու և նրան մարմնական վնասվածք պատճառելու վերաբերյալ տուժողի ցուցմունքն ու նրա մասնակցությամբ կատարված առերես հարցաքննությունը որպես ապացույցներ՝ միակն ու վճռորոշը չեն՝ գործի այդ փաստական հանգամանքը հաստատված համարելու տեսանկյունից։
Դատարանն արձանագրում է, որ 2014թ. հունիսի 23-ին տեղի ունեցած իրադարձությունների ժամանակ Նարեկ Հակոբյանի կողմից իր ծառայողական պարտականություններն իրականացնող ոստիկանին՝ տուժող Սաղաթելյանին, հարվածելու հանգամանքը, հաստատվում է նաև դատաքննությամբ ձեռք բերված այլ ապացույցներով, որպիսիք են` վկաներ Խ.Հովակիմյանի, Էդ.Գաֆիցայի, ցուցմունքները, 1738 դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը և դրա հետ կապված՝ փորձագետ Բաբայանի հարցաքննությունը։
Ընդհանրացնելով վերոգրյալը դատարանը ևս մեկ անգամ փաստում է, որ ամբաստանյալ Հակոբյանի մեղքը դատարանում հիմնավորվել են հետևյալ ապացույցներով՝
1. Տուժող Կարեն Սաղաթելյանի նախաքննական ցուցմունքով
2. Կասկածյալ Հակոբյանի և տուժող Սաղաթելյանի միջև գործի նախաքննության ընթացքում իրականացված առերես հարցաքննության արձանագրությամբ
3. Վկա Խաչատուր Հովակիմյանի ցուցմունքով
4. Վկա Էդգար Գաֆիցայի ցուցմունքով
5. Դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ
6. Դատաբժիշկ-փորձագետ Ա.Բաբայանի դատաքննական ցուցմունքով։

Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Հակոբյանը կատարել է արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ուստի վերջինս կատարած հանցավոր արարքի համար ենթակա է պատժի։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու դրա հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել։
Հայաստանի Հանրապետական Կուսակցություն Կենտրոն Տարածքային կազմակերպության բնութագրի համաձայն՝
«Նարեկ Հակոբյանը ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետում ուսանելու տարիներից` 2008թ.-ից, դարձել է Հայաստանի Հանրապետական Կուսակցության «Կենտրոն» տարածքային կազմակերպության անդամ։
2011թ.-ից հանդիսանում է ԵՊՀ ասպիրանտուրայի ուսանող և Երևանի ֆիզիկայի Ինստիտուտի աշխատակից։ Աշխատանքին զուգահեռ նա ակտիվ մասնակցել է Հանրապետական Կուսակցության ընտրական շտաբների աշխատանքներին և դրսևորել է իրեն իբրև հետևողական և լջամիտ երիտասարդ։ Կուսակցության աշխատանքներին վերաբերվել է պատասխանատվությամբ և կատարել է պատշաճ կերպով։
Նարեկ Հակոբյանը աչքի է ընկնում իր հավասարակշռությամբ և բարեկրթությամբ»։

«Ծնվել է մտավորականների ընտանիքում։ Մայրը՝ բանասեր-մանկավարժ /ներկայումս` չի աշխատում, կենսաթոշակառու/, հայրը՝ տնտեսագետ /ներկայումս՝ չի աշխատում, 2-րդ կարգի հաշմանդամ- թոշակառու/։ 1994թ.-ին ընդունվել և 10 տարի անընդմեջ գերազանցության գովասանագրերով սովորել, 2004թ.-ին ավարտել է Երևանի Եղիշե Չարենցի անվան N67 միջնակարգ դպրոցը։ Նույն թվականին գերազանց միավորներով ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը, որի մագիստրատուրան ավարտել է 2010թ-ին` դարձյալ գերազանց առաջադիմությամբ։ Նույն տարվա ընթացքում դարձել է ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի ասպիրանտ՝ զուգահեռ ընդունվելով Ա.Ալիախանյանի անվան ազգային գիտական լաբորատորիա /Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտ/, որպես գիտաշխատող, ուր աշխատում է մինչև այժմ։
2007թ.-ից Հայաստանի հանրապետական կուսակցության անդամ է, մսանակցել է ընտրական գործընթացներին։
Խոհեմ, կարգապահ, ընկերասեր երիտասարդ է, շրջապատում վայելում է բացառիկ սեր և հարգանք։ Ոչ մի հակահասարակական արարք երբևէ թույլ չի տվել։ Հարևանների կողմից երբեք ոչ մի բողոք կամ դժգոհություն չի եղել՝ կապված նրա վարքի և պահվածքի հետ։
Բարեկրիթ է, հանդուրժողական և ուշադիր մարդկանց նկատմամբ։ Երբեք չի մտնում կոնֆլիկտային իրավիճակների մեջ, այլ ընդհակառակը՝ այդպիսի իրավիճակեերի հանդիպելիս փորձում է հարթել, որպեսզի մարդիկ կարողանան իրար հասկանալ։
Աշխատասեր է, ամբողջ ընտանիքի հոգսի մեծ մասը իր վրա է։ Հայրը բացի հաշմանդամությունից՝ տարել է նաև սրտի ծանր վիրահատություն. նրա վրա է նաև հոր խնամքն ու բուժման շարունակությունը։
Շրջապատի և հարևանության կողմից գնահատվում է որպես բարձր մարդկային և բարոյական արժանիքների տեր և ինտելեկտուալ անձնավորություն»։

Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի արաքում նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ինչպես մեղմացնող, այնպես էլ ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
Ելնելով գործի հանգամանքներից, հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի դրույթը, համաձայն որի` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատաuխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար», ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի դրույթը, համաձայն որի` «Պատժի նպատակն է վերականգնել uոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպեu նաև կանխել հանցագործությունները» և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասը` համաձայն որի` «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով», դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Հակոբյանի կողմից կատարված արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով՝ որը վերջինս պետք է կրի։

Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատժատեսակի ընտրության և պատժաչափի հարցերին, դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ինչպես նշվեց վերևում, դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջներով` հաշվի առնելով ինչպես օրենսդրական, այնպես էլ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային մի շարք մոտեցումներ` մասնավորապես, իր ՎԲ-142/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում քննարկվող հարցի առումով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է ներքոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները.
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածն ամրագրել է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը։ Պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
Միևնույն ժամանակ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն՝ պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։
Այլ կերպ` դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործությունների բնույթն ու դրանց հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` իշխանության ներկայացուցչի կամ նրա մերձավոր ազգականի նկատմամբ կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելը կամ բռնություն գործադրելու սպառնալիքը՝ կապված նրա կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով կամ կալանքով՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Նարեկ Արեգի Հակոբյանի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, միևնույն ժամանակ, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքների հետ, դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Արեգի Հակոբյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունան համար ենթակա է պատժի` այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստ պատժի` ազատազրկման ձևով, քանի որ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում պատժի մեղմ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։

Անդրադառնալով Նարեկ Արեգի Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` չհեռանալու մասին ստորագրության, հարցին, գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, հաշվի առնելով, որ վերջինս ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ դատարանում մշտապես դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, որի հիման վրա դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը դրա ավելի խիստ տեսակով՝ կալանավորմամբ, փոխելու հիմքերը այս պահին բացակայում են։

4. Եզրափակիչ մաս
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360, 365, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Նարեկ Արեգի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել` ազատազրկում 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։
Նարեկ Արեգի Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը՝ թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Քրեական գործով որպես այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչված նյութերը, լուսանկարներն ու լազերային սկավառակները՝ պահել քրեական գործի հետ միասին։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։



Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն