Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԵԿԴ-0206/01/14

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը,

նախագահությամբ դատավոր` Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա. Հովհաննիսյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
ավագ դատախազ
Տ. Ենոքյանի,

պաշտպան Ս. Ասլանյանի,

տուժողներ և քաղաքացիական
հայցվորներ Ս. Մովսիսյանի,
Ա. Սարգսյանի,
Գ. Կանդայանի,
Հ. Պողոսյանի,
Ս. Հացպանյանի,

2015թ. ապրիլի 1-ին Երևանում,


դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Նաիրա Աշոտի Բադալյանի`
ծնված 1959թ. մայիսի 29-ին, Երևանում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, նախկինում չդատված, չի աշխատում, հաշվառված է Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի Մադոյան փողոցի թիվ 6/1 տանը, բնակվում է Երևանի Մանանդյան փողոցի թիվ 1/2 շենքի թիվ 30 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

2014թ. հուլիսի 29-ին, ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում, Սարգիս Գևորգի Հացպանյանի հաղորդման առթիվ նախապատրաստված նյութերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 15125314 քրեական գործը և ընդունվել է քննիչի վարույթ։
2014թ. սեպտեմբերի 22-ին քննիչը որոշում է կայացրել Նաիրա Աշոտի Բադալյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք առաջադրելու մասին։ Նույն օրը Ն. Բադալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին և հայտարարվել է նրա հետախուզումը։
Նախաքննության մարմինը Նաիրա Աշոտի Բադալյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, հետևյալ արարքի համար` «որ նա ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու միասնական հանցավոր մտադրությամբ, 2014թ. հուլիս ամսին Հունաստանում կայանալիք երաժշտական փառատոնի հարմար առիթն օգտագործելով, իր մոտ կիթառի դասընթացներին հաճախող երեխաների և այլ անձանց մասնակցությունը հիշյալ փառատոնին ապահովելու պատրվակով 2014թ. մայիս-հուլիս ամիսներին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների տարբեր վայրերում, չարաշահելով Անուշ Սարգսյանի, Սոֆիա Մովսիսյանի, Գայանե Կանդայանի և Հասմիկ Պողոսյանի վստահությունը, նրանցից վերցրել է ընդհանուր առմամբ խոշոր չափերի` 2.195.800 ՀՀ դրամին համարժեք 5.390 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն փառատոնին մասնակցությունն ապհովելուն ուղղված որևէ գործողություն չի կատարել և խաբեությամբ տիրացել է նշված գումարին։»։
2014թ. դեկտեմբերի 2-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։


Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Նաիրա Աշոտի Բադալյանը 2012թ.-ից սկսած, մասնավոր կարգով, կիթառ նվագել է դասավանդել շուրջ երեսուն աշակերտի։
2014թ. մայիսին, Երևանի քաղաքապետարանի «Յու. Բախշյանի անվան մանկական ֆիլհարմոնիա» համայնքային ոչ առևտրային կազմակերպության /այսուհետ Ֆիլհարմոնիա/ տնօրեն Սերգեյ Մարգարյանից տեղեկանալով, որ Ֆիլհարմոնիայի վարչակազմը ուղևորություն է կազմակերպում Հունաստան` այնտեղ 2014թ. հուլիսին կայանալիք երաժշտական փառատոնին մասնակցելու համար, նախապես մտադրվել է այդ առիթն օգտագործելով` իր մոտ կիթառի դասընթացների հաճախող անձանցից գումարներ հափշտակել։
Այդ նպատակով, ամբաստանյալ Ն. Բադալյանը չարաշահելով տուժողներ Սոֆիա Նապալեոնի Մովսիսյանի, Անուշ Սերյոժայի Սարգսյանի, Գայանե Թովմասի Կանդայանի, Հասմիկ Նարիբեկի Պողոսյանի և նրա ամուսին Սարգիս Գևորգի Հացպանյանի վստահությունը, 2014թ. մայիսից հուլիս ամիսները ներառյալ ժամանակահատվածում, Հունաստանում անցկացվելիք երաժշտական փառատոնին նրանց մասնակցությունն ապահովելու պատրվակով, խաբեությամբ խոշոր չափի ընդհանուր գումար հափշտակելու միասնական դիտավորությամբ, Երևանում, նրանցից մաս-մաս ստացել է խոշոր չափի` 2.195.800 ՀՀ դրամին համարժեք 5.390 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար հետևյալ չափերով`
-տուժող Անուշ Սերյոժայի Սարգսյանից` ստացել և խարդախությամբ հափշտակել է նրան պատկանող, խոշոր չափի` 651.648 ՀՀ դրամին համարժեք 1.600 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար,
-տուժող Սոֆիա Նապալեոնի Մովսիսյանից` ստացել և խարդախությամբ հափշտակել է նրան պատկանող, խոշոր չափի` 325.824 ՀՀ դրամին համարժեք 800 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար,
-տուժող Գայանե Թովմասի Կանդայանից ստացել և խարդախությամբ հափշտակել է նրան պատկանող, զգալի չափի` 325.824 ՀՀ դրամին համարժեք 800 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար,
-տուժողներ, ամուսիններ Հասմիկ Նարիմբեկի Պողոսյանից և Սարգիս Գևորգի Հացպանյանից ստացել և խարդախությամբ հափշտակել է նրանց պատկանող, խոշոր չափի` 892.500 ՀՀ դրամին համարժեք 2.190 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար։
Ստացված գումարներն ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանն ամբողջությամբ տնօրինել է իր հայեցողությամբ, գործով չպարզված եղանակով։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանը նախկինում դատված չի եղել, վատառողջ է, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, տուժողներին պատճառված գույքային վնասը մասնկիորեն կամովին հատուցել է։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ ամբաստանյալին մեղսագրված, խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի հափշտակության խոշոր չափը առավել մոտ է տվյալ հանցագործության համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված խոշոր չափի /խոշոր չափ է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից երեքհազարապատիկը չգերազանցող գումարը (արժեքը)/ առավելագույն սահմանին։

Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Անուշ Սարգսյանի կողմից 2015թ. մարտի 12-ին քաղաքացիական հայց է ներկայացվել ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանի դեմ, որի համաձայն` Ա. Սարգսյանը պահանջել է ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանից հօգուտ իրեն բռնագանձել 1.600 (մեկ հազար վեց հարյուր) ԱՄՆ դոլարին համարժեք գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Սոֆյա Մովսիսյանի կողմից 2015թ. մարտի 12-ին քաղաքացիական հայց է ներկայացվել ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանի դեմ, որի համաձայն` Ս. Մովսիսյանը պահանջել է ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանից հօգուտ իրեն բռնագանձել 800 (ութ հարյուր) ԱՄՆ դոլարին համարժեք 325.000 ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Գայանե Կանդանյանի կողմից 2015թ. մարտի 12-ին քաղաքացիական հայց է ներկայացվել ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանի դեմ, որի համաձայն` Գ. Կանդանյանը պահանջել է ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանից հօգուտ իրեն բռնագանձել 800 (ութ հարյուր) ԱՄՆ դոլար գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։
Տուժողներ և քաղաքացիական հայցվորներ Հասմիկ Պողոսյանի և Սարգիս Հացպանյանի կողմից 2015թ. մարտի 17-ին քաղաքացիական հայց է ներկայացվել ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանի դեմ, որի համաձայն` Հ. Պողոսյանը և Ս. Հացպանյանը պահանջել են ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանից հօգուտ իրենց բռնագանձել 2.190 (երկու հազար հարյուր իննսուն) ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում` այդ գումարի վրա հաշվարկելով ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածով սահմանված տոկոսները։
Ամբաստանյալ Ն. Բադալյանը վերոհիշյալ քաղաքացիական հայցերի դեմ չի առարկել և հայտարարել է, որ դրանք ընդունում է։
Քրեական գործում առկա, 2015թ. ապրիլի 1-ի թիվ 5 անդորրագրի համաձայն` Նաիրա Բադալյանի կողմից 821.000 (ութ հարյուր քսանմեկ հազար) ՀՀ դրամ գումար է փոխանցվել ՀՀ Կենտրոնական գանձապետարանի թիվ 900013298014 հաշվեհամարին` որպես տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցում։


Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Նաիրա Աշոտի Բադալյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում։ Շուրջ 35 տարի աշխատել է երեխաների հետ` մանկապատանեկան ստեղծագործական կենտրոնում։ 2010թ.-ից սկսած իրենք տարբեր միջազգային փառատոնների են մասնակցել։ 2014թ.-ից զբաղվել է կիթառի մասնավոր դասընթացներով և ունեցել է մոտ 30 աշակերտ։ 2014թ. մայիսին տեղեկացել է, որ Ֆիլհարմոնիայի տնօրինությունն ուղևորություն է կազմակերպում Հունաստան` այնտեղ կայանալիք երաժշտական փառատոնին մասնակցելու համար։ Այցելել է նույն կազմակերպության տնօրեն Սերգեյ Մարգարյանին և հետաքրքրվել փառատոնին մասնակցելու պայմաններով։ Վերջինիցս տեղեկացել է, որ այդ միջոցառմանը կարող են մասնակցել նաև իր աշակերտները։ Դրա վերաբերյալ ժողովում խմբի չորս ղեկավարների և կազմակերպիչների հետ որոշվել է, որ գումար պետք է հավաքել։ Կազմակերպիչն առաջարկել է մեկ երեխայի համար հավաքել 800 ԱՄՆ դոլար։
Ժողովի ընթացքում Հունաստանում անցկացվելիք երաժշտական փառատոնին մասնակցելու ցանկություն են հայտնել տասնյոթ անձ` Հասմիկ Պողոսյանն իր երկու երեխաների հետ, Անուշ Սարգսյանը և նրա ամուսին Ալբերտ Ստեփանյանը, Գայանե Կանդայանը, Սոֆիա Մովսիսյանը, Գայանեն և նրա աղջիկը, չորս անձից բաղկացած Ղարիբյանների ընտանիքը և ևս չորս անձից բաղկացած Բաբլոյանների ընտանիքը։ Վերոհիշյալ յուրաքանչյուր անձի համար պահանջել և ստացել է 800-ական ԱՄՆ դոլար գումար։
Չնայած այն հանգամանքին, որ վերոհիշյալ անձանց մասնակցությունը փառատոնին ապահովելու համար Ֆիլհարմոնիայի ղեկավարությանը պետք է վճարվեր 8.305 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար, սակայն ինքը նրանցից մաս-մաս, տարբեր չափաբաժիններով վերցրել է 10.190 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար։
Այդ գումարից 3.200 ԱՄՆ դոլարը փոխանցել է նվագախմբի ղեկավար Սերգեյ Մարգարյանին, իսկ մնացած 6.990 ԱՄՆ դոլարն աբողջությամբ ծախսել է իր անձնական կարիքների համար։ Հետագայում գումարի հետ վերադարձման վերաբերյալ իր խոստումները չի կարողացել կատարել։
Իր հարազատներից մեկի հետ դեպք է պատահել և հարազատների խնդրանքով, երկու օրից վերադարձնելու պայմանով այդ գումարները տվել է նրանց, սակայն իրեն խաբել են։ Մինչ օրս այդ գումարը չի վերադարձվել և իրեն նման փաստի առաջ են կանգնեցրել։ Այլ անձանց պատճառով ինքը խայտառակվել է։ Նույնիսկ մեկնման օրը` 2014թ. հուլիսի 7-ին, ինքնասպանության փորձ է կատարել` ընդունել է արյան ճնշումն իջեցնող 20 հաբ, 10 հատ էլ քնաբեր հատկություն ունեցող հաբեր, որից գիտակցության կորուստ է ունեցել և երեկոյան հայտնվել է հիվանդանոցում։ Այդտեղ գիտակցության գալով` տեղեկացել է, որ խումբը մեկնել է։ Նախաքննության ընթացքում ցուցմունքները գրել է ֆիզիկապես և հոգեպես վատ վիճակում։ Քանի որ տուժողները 2014թ. օգոստոսի 2-ին իրավապահ մարմիններին հաղորդում են տվել կատարվածի մասին, այդ պատճառով ինքը գումարները մինչև 2014թ. օգոսոտոսի 31-ը վերադարձնելու մասին պարտավորագրով ստանձնած իր պարտավորությունը չի կատարել և ասել է, որ իր պարտավորությունը կկատարի դատական գործընթացում։
Իրեն խաբող անձը ՀՀ-ից բացակայում է, նա խոստացել է մարտ ամսին վերադարձնել այդ գումարը։ Նրա մասին տեղեկություններ հայտնել չի ցանկանում։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ/թ. 159, 216/
Տուժող Անուշ Սերյոժայի Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ ամուսնական ճանապարհորդության մեկնելու նպատակով իր ամուսին Ալբերտ Ստեփանյանն իրեն առաջարկել է Ն. Բադալյանի կիթառի խմբակի հետ մեկնել Հունաստան։ 2014թ. հունիսից սկսած այդ նպատակով իրենք 1.600 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար են տվել Ն. Բադալյանին, որից 500 ԱՄՆ դոլար գումարն ինքը տվել է Ն. Բադալյանի որդի Հովհաննես Սուքիասյանին։ Այդ գումարը տալուց հետո, մինչև 2014թ.-ի հուլիսի 05-ը, երբ Ն. Բադալյանը զանգահարել է իր ամուսին Ա. Ստեփանյանին և հայտնել, որ հուլիսի 6-ին, ժամը 12-ին Ֆիլհարմոնիայում ժողով է լինելու` Ն. Բադալյանից տեղեկություն չի ունեցել։ Ժողովին մասնակցելու ընթացքում Ն. Բադալյանից տեղեկացել է, որ իրենց կողմից տրված գումարներն իր բնակարանից գողացել են և ինքը պարտավորվում է որդու ավտոմեքենայի վաճառքից ստացված գումարը ստանալուն պես վերադարձնել իրենց պարտքը։
2014թ. հուլիսի 7-ին գնացել է Ն. Բադալյանի բնակարան` պարզելու համար, թե երբ է Ն. Բադալյանը վերադարձնելու իր գումարը, սակայն վերջինս տանը չի եղել։ Այնուհետև պարզել է, որ Հունաստան ուղևորության համար նախատեսված գումարի չափը յուրաքանչյուր անձի համար կազմում է 655 ԱՄՆ դոլար։ Դրանից հասկացել է, որ Ն. Բադալյանն իրեն և ուղևորության մյուս մասնակիցներին խաբել է և Հունաստան ուղևորության հարմար առիթն օգտագործելով` հափշտակել է իր կողմից տրված 1.600 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 651.648 ՀՀ դրամ գումարը։ Պարզելով դեպի Հունաստան ուղևորության համար նախատեսված գումարի իրական չափը` իր և ամուսնու ուղևորության համար կրկին վճարել է 533.536 ՀՀ դրամին համարժեք 1.310 ԱՄՆ դոլար գումար։
Ն. Բադալյանի կողմից իրեն պատճառված գույքային վնասը չի վերականգնվել, նրա դեմ բողոք է ներկայացնում և ցանկանում է, որ նա իր այդ արարքի համար ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 19-21, 40-41/
Տուժող Սոֆիա Նապալեոնի Մովսիսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Հունաստանում կայանալիք երաժշտական փառատոնին մասնակցելու համար, 2014թ. մայիս-հունիս ամիսների ընթացքում, մաս-մաս, տարբեր չափաբաժիններով, իր մտերիմ ընկերուհի Նաիրա Բադալյանին անձամբ տվել է 800 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար։ Այդ կապակցությամբ պարբերաբար զանգահարել է Ն. Բադալյանին, ով հայտնել է, որ ամեն ինչ կարգին է, գումարը մուծված է և ուղևորության հետ կապված որևէ խնդիր չկա։
2014թ. հուլիսի 6-ին, Ֆիլհարմոնիայի ղեկավար Սերգեյ Մարգարյանի կողմից հրավիրված ժողովի ընթացքում տեղեկացել է, որ Հունաստան ուղևորվելու համար Ն. Բադալյանին իր կողմից տրված գումարը չի վճարվել և այդ պատճառով ինքը չի կարող մասնակցել Հունաստանում կայանալիք երաժշտական փառատոնին։ Ն. Բադալյանը պատճառաբանել է, իբրև թե գումարները գողացել են ներքնակի տակից։ Այդ պատճառով որդին ավտոմեքնան վաճառել է և դրանից ստացված գումարներից վճարելու է մեկնումը կազմակերպելու համար նախատեսված գումարը, սակայն Ն. Բադալյանն իրեն խաբել է և այդ գումարը դեռևս չի վերադարձրել։ 2014թ. հուլիսի 7-ին տեղեկացել է, որ հիշյալ փառատոնին մասնակցելու համար գումարը յուրաքանչյուր անձի համար կազմում է 655 ԱՄՆ դոլար, որը Քոբուլեթիում վճարել է Ս. Մարգարյանին։
Ն. Բադալյանը խաբեությամբ իրենից հափշտակել է 800 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար։ Նրա կողմից իրեն պատճառված գույքային վնասը չի վերականգնվել, որի պատճառով նրա դեմ բողոք է ներկայացնում և ցանկանում է, որ նա իր այդ արարքի համար ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 16-18, 44/
Տուժող Գայանե Թովմասի Կանդայանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Նաիրա Բադալյանի մոտ կիթառի դասընթացների է հաճախել։ Այդ ժամանակ Ն. Բադալյանն իրեն հայտնել է, որ Հունաստանում տեղի է ունենալու փառատոն, որին մասնակցելու համար պետք է վճարի 800 ԱՄՆ դոլար գումար։ 2014թ. հունիսի 25-ից սկսած Նաիրա Բադալյանին մաս-մաս, տարբեր չափաբաժիններով տվել է 800 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար, որից 400 ԱՄՆ դոլար գումարը Ն. Բադալյանին փոխանցել է նրա որդի Հովիկի միջոցով։ Մինչև ուղևորության համար սահմանված օրը, պարբերաբար Ն. Բադալյանից տեղեկացել է, որ գումարները մուծված են և ուղևորության հետ կապված որևէ խնդիր չկա։ 2014թ. հուլիսի 7-ին, առանց որևէ տեղեկություն ունենալու գնացել է Հունաստան մեկնելու համար նախատեսված վայր, որտեղ տեղեկացել է, որ Նաիրա Բադալյանը չի վճարել իր կողմից տրված 800 ԱՄՆ դոլար գումարը, որի պատճառով չի կարող մեկնել Հունաստան։
Հունաստան մեկնող մի կին իր փոխարեն վճարել է 655 ԱՄՆ դոլար գումար` փառատոնին իր մասնակցությունն ապահովելու համար։
Ն. Բադալյանը խաբեությամբ իրենից հափշտակել է 325.824 ՀՀ դրամին համարժեք 800 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար։ Նրա կողմից իրեն պատճառված գույքային վնասը չի վերականգնվել, որի պատճառով նրա դեմ բողոք է ներկայացնում և ցանկանում է, որ նա իր այդ արարքի համար ենթարկվի քրեական պատասխանատվության
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 22-24, 42-43/
Տուժող Հասմիկ Նարիմբեկի Պողոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իր և երկու երեխաների մասնակցությունը Հունաստանում անցկացվելիք երաժշտական փառատոնին ապահովելու համար Նաիրա Բադալյանն իրենից պահանջել և մաս մաս ստացել է 2.190 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար, որից 600 ԱՄՆ դոլար գումարը նրան հանձնել է որպես կանխավճար։ 2014թ. հունիսի կեսերին, «Սոս» երաժշտական գործիքների խանութի մոտ Նաիրա Բադալյանին հանձնել է մնացած 1.590 ԱՄՆ դոլար գումարը։
Այնուհետև Ֆիլհարմոնիայի ղեկավար Ս. Մարգարյանից տեղեկացել է, որ Ն. Բադալյանն իրենց ուղևորության համար նախատեսված գումարները չի վճարել։ Հանդիպել է Ն. Բադալյանին` պարզելու համար իր կողմից տրված գումարը չվճարելու պատճառը, սակայն վերջինս իրեն տարբեր պատճառաբանություններով խաբել և այդ գումարը չի վերադարձրել։ Դրանից հետո տեղեկացել է, որ իր և երկու երեխաների ուղևորությունը կազմակերպելու գումարն իրականում կազմում է 1.755 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար։
2014թ. հուլիսի 7-ին իր ամուսին Ս. Հացպանյանը Սերգեյ Մարգարյանին վճարել է 1.755 ԱՄՆ դոլար գումար և իրենք փառատոնին մասնակցելու համար ուղևորվել են դեպի Հունաստան։ Իր և երկու երեխաների համար վճարման ենթակա գումարը մյուսներից քիչ է եղել, քանի որ իրենք Ֆրանսիայի Հանրապետության քաղաքացիներ են և Հունաստան մեկնելիս մուտքի արտոնագրի կարիք չունեն։
Ն. Բադալյանի կողմից իրենց պատճառված գույքային վնասը կազմում է 892.500 ՀՀ դրամին համարժեք 2.190 ԱՄՆ դոլար գումար, որը նա դեռևս չի վերականգնել։
Ցանկանում է, որ Ն. Բադալյանն իրենցից գումար հափշտակելու համար ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 51-55, 78/
Տուժող Սարգիս Գարեգինի Հացպանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իր կին Հասմիկ Պողոսյանի և երկու երեխաների մասնակցությունը Հունաստանում անցկացվելիք երաժշտական փառատոնին ապահովելու համար, ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանն իր կին Հ. Պողոսյանից պահանջել և ստացել է 2.190 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար։ 2014թ. մայիսին իր կինը Ն. Բադալյանին տվել է 600 ԱՄՆ դոլար` որպես կանխավճար, իսկ մնացած գումարն ամբողջությամբ նրան հանձնել է նույն տարվա հունիսին։ Ուղևորությունից մի քանի օր առաջ տեղեկացել է, որ Ն. Բադալյանն իր կնոջից ստացած գումարը կազմակերպիչներին չի վճարել։ Հանդիպել է Ն. Բադալյանին և նրանից պահանջել է վերադարձնել այդ գումարը։ Ն. Բադալյանը հավաստիացրել է մի քանի օրվա ընթացքում վերադարձնել նշված գումարը, սակայն բերել է տարբեր պատճառաբանություններ և անհիմն ձգձգել է գումարի վերադարձը։
2014թ. հուլիսի 6-ից սկսած Ն. Բադալյանից տեղեկություններ չի ունեցել։ Նա իր կնոջից ստացած 2.190 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումարը դեռևս չի վերադարձրել։
Իր կնոջ և երկու երեխաների ուղևորությունը կազմակերպելու համար Ֆիլհարմոնիայի ղեկավար Սերգեյ Մարգարյանին առձեռն լրացուցիչ վճարել է 1.755 ԱՄՆ դոլար գումար և նրանց ճանապարհել Հունաստան։ Իր ընտանիքի անդամների համար վճարման ենթակա գումարը մյուսներից քիչ է եղել, քանի որ իրենք Ֆրանսիայի Հանրապետության քաղաքացիներ են և Հունաստան մեկնելիս մուտքի արտոնագրի կարիք չունեն։
Ամբաստանյալ Ն. Բադալյանի կողմից իրենց ընտանիքին պատճառված գույքային վնասը` 892.500 ՀՀ դրամին համարժեք 2.190 ԱՄՆ դոլար գումարը, հանդիսանում է իր և տուժող Հ. Պողոսյանի համատեղ սեփականությունը, որը դեռևս չի վերականգնվել։ Ցանկանում է, որ Ն. Բադալյանն իրենցից գումար հափշտակելու համար ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 27-28/
Վկա Ալվարդ Ժորայի Նալբանդյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 1995թ.-ից աշխատում է Ֆիլհարմոնիայում որպես փոխտնօրեն։ 2014թ. մայիսին ծանոթացել է Նաիրա Բադալյանի հետ, ով Հունաստանում կայանալիք երաժշտական փառատոնին մասնակցելու ցանկություն է հայտնել։ Նրա խումբը բաղկացած է եղել տասներեք անձից։ Դեպի Հունաստան ուղևորության գումարը կազմել է յուրաքանչյուր անձի համար 655 ԱՄՆ դոլար գումար, իսկ Ս. Հացպանյանի ընտանիքի անդամների համար` 585 ԱՄՆ դոլար, որի մասին ինքը և Ս. Մարգարյանը տեղյակ են պահել Նաիրա Բադալյանին։
Այդ անձանց ուղևորությունը դեպի Հունաստան կազմակերպելու համար Նաիրա Բադալյանը Ս. Մարգարյանին մաս-մաս վճարել է 3.200 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար, այսինքն` վեց անձի համար նախատեսված գումարը։ Նա 2014թ. հունիսի սկզբին իր ներկայությամբ Սերգեյ Մարգարյանին տվել է 800 ԱՄՆ դոլար գումար որպես կանխավճար, որից հետո, հունիսի վերջին` ևս 2.400 ԱՄՆ դոլար գումար և ասել, որ գումարն ամբողջությամբ վճարել չի կարող, քանի որ այն գողացել են։ Ս. Մարգարյանի կողմից հրավիրված ժողովի ընթացքում Ն. Բադալյանն ասել է, որ չի հրաժարվում փառատոնին մասնակցելու ցանկություն հայտնած անձանցից վերցրած գումարները վերադարձնելուց և պարտավորվել է մինչև 2014թ. օգոստոսի 31-ը վերադարձնել այդ գումարները։ Բացի այդ, ժողովի ընթացքում իրենց հայտնի է դարձել, որ Ն. Բադալյանը նշված անձանցից յուրաքանչյուրի համար պահանջել և ստացել է 800 ԱՄՆ դոլար գումար։ Հացպանյանների ընտանիքի երեք անդամները, Գայանեն, Ալբերտը, Անուշը և Սոֆիան ցանկություն են հայտնել կրկին վճարելու պայմանով մեկնել Հունաստան` այնտեղ անցկացվելիք երաժշտական փառատոնին մասնակցելու նպատակով, որի համար նրանցից յուրաքանչյուրը նորից վճարում են կատարել և 2014թ. հուլիսի 7-ին մեկնել են Հունաստան։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 124-125/
Վկա Սարգիս Կոնստանտինի Մարգարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 1994թ.-ից հանդիսանում է Ֆիլհարմոնիայի տնօրենը։
2014թ. մայիսին ծանոթացել է ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանի հետ, ով Հունաստանում կայանալիք երաժշտական փառատոնին մասնակցելու ցանկություն է հայտնել։ Ուղևորությունը կազմակերպելու համար մասնակիցներից յուրաքանչյուրի համար պահանջվել է 655 ԱՄՆ դոլար գումար, իսկ Ս. Հացպանյանի ընտանիքի անդամների համար պահանջվել է ընդհանուր 585 ԱՄՆ դոլար գումար, քանի որ նրանք Ֆրանսիայի քաղաքացիներ են և մուտքի արտոնագրի խնդիր չեն ունեցել։ Այդ մասին տեղյակ է եղել նաև Նաիրա Բադալյանը։
2014թ. հունիսի սկզբին Ն. Բադալյանն իրեն տվել է 800 ԱՄՆ դոլար գումար որպես կանխավճար, իսկ հունիսի 24-ին` ևս 2.400 ԱՄՆ դոլար գումար, ասելով, որ մնացած գումարը կտա վիզա ստանալուց հետո։ Սահմանված ժամկետում փառատոնին մասնակցելու ցանկություն հայտնած անձանցից վերցրած գումարները Ն. Բադալյանը չի վճարել, որի պատճառով նրանցից ոմանց մեկնումը կազմակերպելու համար խնդիրներ են առաջացել։
Ս. Հացպանյանն իրեն խնդրել է գումարը տեղում վճարելու պայմանով կազմակերպել իր կնոջ և երկու երեխաների ուղևորությունը, որը կատարել է` նրանից ստանալով 1.755 ԱՄՆ դոլար գումար։
Գայանե Կանդանյանի ուղևորությունը կազմակերպելու համար նրա փոխարեն վճարել է մեկնողներից Գայանե անունով մի կին, որից ստացել է 655 ԱՄՆ դոլար գումար, իսկ Անուշի և նրա ամուսնու մեկնումը կազմակերպելու համար նրանք Քոբուլեթիում իրեն վճարել են 1.310 ԱՄՆ դոլար գումար։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 79-81/
Վկա Հովհաննես Օլեգի Սուքիասյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իր մայր, ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանը զբաղվում է կիթառի մասնավոր դասընթացներով և ունեցել է շուրջ 30 աշակերտ։ 2014թ. հուլիսի 7-ին, Ֆիլհարմոնիայի վարչակազմի կողմից դեպի Հունաստան ուղևորություն է կազմակերպվել` այնտեղ կայանալիք երաժշտական փառատոնին մասնակցելու նպատակով։ Այդ առիթով իր մայր Ն. Բադալյանը գումարներ է հավաքել իր մոտ կիթառի դասընթացների հաճախող աշակերտների ծնողներից և այլ անձանցից, յուրաքանչյուր անձի համար 800-ական ԱՄՆ դոլար գումարի չափով։ Հավաքված ընդհանուր գումարից շուրջ 5.200-5.300 ԱՄՆ դոլար գումարը մայրը Ս. Մարգարյանին պակաս է վճարել։ Մինչև 2014թ. օգոստոսի 31-ը պարտավորվել են այդ գումարն ամբողջությամբ վերադարձնել, որի վերաբերյալ պարտավորագիր է կազմվել։ Ուղևորությունից հետո իրենց տուն այցելած անձանց իր մայր Ն. Բադալյանը հայտնել է, որ իրենց կողմից տրված գումարները կորցրել է։
Ալբերտ Ստեփանյանն իրեն տվել է 100 ԱՄՆ դոլար գումար, իսկ Գայանե Կանդայանը տվել է իր անձնագրի պատճենը և 30.000 ՀՀ դրամ` իր մայր Ն. Բադալյանին փոխանցելու համար, որը կատարել է։
/դատական նիստի արձանագրությւոն, գ.թ. 72-73/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, Նաիրա Աշոտի Բադալյանի, Ալբերտ Ստեփանյանի, Անուշ Սարգսյանի, Գայանե Կանդայանի միջև կազմված պարտավորագրով, որի համաձայն Ն. Բադալյանը պարտավորվել է Ա. Ստեփանյանին, Ա. Սարգսյանին և Գ. Կանդայանին մինչև օգոստոսի 31-ը վճարել 655-ական ԱՄՆ դոլար գումար։
/գ.թ. 25/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Վերլուծելով ամբաստանյալ Նաիրա Աշոտի Բադալյանի ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի նախաքննությամբ և դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նաիրա Աշոտի Բադալյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, խոշոր չափերով խարդախություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Նաիրա Աշոտի Բադալյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, վատառողջ է, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, տուժողներին պատճառված վնասը մասնակիորեն կամովին հատուցել է։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ ամբաստանյալին մեղսագրված, խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի հափշտակության խոշոր չափը` երկու միլիոն հարյուր իննսունհինգ հազար ութ հարյուր (2.195.800) ՀՀ դրամ գումարը, առավել մոտ է տվյալ հանցագործության համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված խոշոր չափի /խոշոր չափ է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից երեքհազարապատիկը չգերազանցող գումարը (արժեքը)/ առավելագույն` երեք միլիոն (3.000.000) ՀՀ դրամ գումարի սահմանին։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելու պահին հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված գույքային վնասը մասնակիորեն կամովին հատուցելը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, այնպես էլ ազատազրկման ձևով։
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ (…)» (տե’ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…)
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
(…)
- դրա չափը (…),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (…)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
(…)»։
Դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Նաիրա Աշոտի Բադալյանի կողմից միջին ծանրության հանցագործություն կատարած լինելը և դրա` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այն, որ ամբաստանյալին մեղսագրված, ուրիշի գույքի հափշտակության խոշոր չափը առավել մոտ է տվյալ հանցագործության համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված խոշոր չափի առավելագույն սահմանին։
Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, այն, որ Ն. Բադալյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տուժողներին պատճառված գույքային վնասը մասնակիորեն կամովին հատուցել է։
Հաշվի առնելով նաև ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ Նաիրա Աշոտի Բադալյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` տուգանքի ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանը պետք է կրի, քանի որ պատժի կրումից նրան ազատելու հիմքեր չկան, պատժի կրմանը խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։
Քննարկելով քաղաքացիական հայցերի և գույքային վնասի հատուցման հարցերը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Քաղաքացիական պատասխանող է ճանաչվում ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի վրա օրենքով, քրեական գործով վարույթի ընթացքում ներկայացված հայցի հիման վրա կարող է դրվել գույքային պատասխանատվություն քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով գույքային վնաս պատճառած մեղադրյալի գործողությունների համար։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն «Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով։»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Քաղաքացիական դատավարական օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն սույն օրենսգրքով։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել։ (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից` ԼԴ/0327/01/10 գործով 2011թ. հոկտեմբերի 20-ին կայացված որոշման 21-րդ կետում դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում։ Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս։ Միևնույն ժամանակ, եթե չկա հանցագործություն, ապա չի կարող լինել նաև քրեական դատավարությունում քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն։
Շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը։»։
Նույն որոշման 23-րդ կետում դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) ինչպես բխում է սույն որոշման 21-րդ կետում շարադրված վերլուծությունից, քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասն է, հետևաբար հանցագործություն չհամարվող արարքի համար չէր կարող առաջանալ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից` ԵԷԴ/0044/01/09 գործով 2012թ. մարտի 30-ին կայացված որոշման մեջ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) թեև մինչդատական վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները և կայացված որոշումները դատարանի համար ունեն նախնական և օժանդակ նշանակություն, այդուհանդերձ, մինչդատական վարույթի արդյունքները կանխորոշում են դատական քննության սահմանները, այսինքն` գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն նրան առաջադրված մեղադրանքի սահմաններում։ (…)
Դատական քննության փուլում դատարանի խնդիրն է ստուգել ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունն ու ապացուցվածությունը, և եթե ապացույցների հետազոտման արդյունքում մեղսագրվող արարքը կհաստատվի, դատարանը պարտավոր է կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը նշված հանցավոր արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ` անկախ այն հանգամանքից, թե հաստատված փաստական հանգամանքների պայմաններում ամբաստանյալի արարքը պետք է լրացուցիչ որակվեր նաև այլ հոդվածներով, թե ոչ։ (…)»։
Դատական քննությամբ հաստատվել է, որ ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանի կատարած հանցագործության հետևանքով տուժող Սոֆիա Մովսիսյանին պատճառվել է 800 /ութ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք 325.824 /երեք հարյուր քսանհինգ հազար ութ հարյուր քսանչորս/ ՀՀ դրամ գումարի չափով գույքային վնաս, տուժող Անուշ Սարգսյանին պատճառվել է 1.600 /հազար վեց հարյուր/ ԱՄՆ դոլար գումարին համարժեք 651.648 /վեց հարյուր հիսունմեկ հազար վեց հարյուր քառասունութ/ ՀՀ դրամ գումարի չափով գույքային վնաս, տուժող Գայանե Կանդանյանին` 800 /ութ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք 325.824 /երեք հարյուր քսանհինգ հազար ութ հարյուր քսանչորս/ ՀՀ դրամ գումարի չափով գույքային վնաս, տուժողներ Հասմիկ Պողոսյանին և Սարգիս Հացպանյանին պատճառվել է 2.190 /երկու հազար հարյուր իննսուն/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք 892.500 /ութ հարյուր իննսուներկու հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարի չափով գույքային վնաս։
Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ և քաղաքացիական պատասխանող Նաիրա Բադալյանի կողմից որպես տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցում, ՀՀ Կենտրոնական գանձապետարանի թիվ 900013298014 հաշվեհամարին փոխանցվել է 821.000 ՀՀ դրամ գումար, դատարանը գտնում է, որ այդ գումարը նույն համամասնությամբ ենթակա է բաշխման տուժողներ և քաղաքացիական հայցվորներ Անուշ Սարգսյանի, Սոֆիա Մովսիսյանի, Գայանե Կանդայանի, Հասմիկ Պողոսյանի և Սարգիս Հացպանյանի միջև հետևյալ չափերով`
տուժող Անուշ Սարգսյանին` 244.000 (երկու հարյուր քառասունչորս հազար) ՀՀ դրամ,
տուժող Սոֆիա Մովսիսյանին` 121.000 (մեկ հարյուր քսանմեկ հազար) ՀՀ դրամ,
տուժող Գայանե Կանդանյանին` 121.000 (մեկ հարյուր քսանմեկ հազար) ՀՀ դրամ,
տուժողներ Հասմիկ Պողասյանին և Սարգիս Հացպանյանին` 335.000 (երեք հարյուր երեսունհինգ հազար) ՀՀ դրամ։
Քննարկելով տուժող Հասմիկ Պողոսյանի և Սարգիս Հացպանյանի քաղաքացիական հայցը` ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածով սահմանված տոկոսներն ամբաստանյալից բռնագանձելու մասով` դատարանը գտնում է, որ քաղաքացիական հայցվորներ Հասմիկ Պողոսյանի և Սարգիս Հացպանյանի հայցը ենթակա է քննարկման և լուծման միայն 2.190 /երկու հազար հարյուր իննսուն/ ԱՄՆ դոլարին համարժեք 892.500 /ութ հարյուր իննսուներկու հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարի մասով, քանի որ դատարանում քննության առարկա կարող է լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված վնասին վերաբերվող քաղաքացիական հայցը։ Հետևաբար, ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 411-րդ հոդվածով սահմանված տոկոսներն ամբաստանյալից բռնագանձելու մասով տուժողներ և քաղաքացիական հայցվորներ Հ. Պողոսյանի և Ս. Հացպանյանի քաղաքացիական հայցը պետք է թողնել առանց քննության։
Այսպիսով, ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Նաիրա Աշոտի Բադալյանից` հօգուտ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Անուշ Սարգսյանի բռնագանձման է ենթակա 407.648 /չորս հարյուր յոթ հազար վեց հարյուր քառասունութ/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում,
հօգուտ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Սոֆիա Մովսիսյանի բռնագանձման է ենթակա 204.824 /երկու հարյուր չորս հազար ութ հարյուր քսանչորս/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում,
հօգուտ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Գայանե Կանդանյանի բռնագանձման է ենթակա 204.824 /երկու հարյուր չորս հազար ութ հարյուր քսանչորս/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում,
հօգուտ տուժողներ և քաղաքացիական հայցվորներ Հասմիկ Պողոսյանի և Սարգիս Հացպանյանի բռնագանձման է ենթակա 556.693 /հինգ հարյուր հիսունվեց հազար վեց հարյուր իննսուներեք/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։
Մնացած մասով քաղաքացիական հայցերը պետք է թողնել առանց քննության։
Քննարկելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նաիրա Աշոտի Բադալյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2014թ. սեպտեմբերի 23-ի որոշմամբ դրված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի կատարումը։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ տուգանքի դատապարտվելու դեպքում ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանի կողմից քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու, դատարանի դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-164-րդ, 232-238-րդ, 357-360-րդ, 364-րդ, 365-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Նաիրա Աշոտի Բադալյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի` 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալ Նաիրա Բադալյանի կողմից որպես տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցում, ՀՀ Կենտրոնական գանձապետարանի թիվ 900013298014 հաշվեհամարին փոխանցված 821.000 ՀՀ դրամ գումարը բաշխել հետևյալ կերպ.
տուժող Անուշ Սարգսյանին` 244.000 (երկու հարյուր քառասունչորս հազար) ՀՀ դրամ,
տուժող Սոֆիա Մովսիսյանին` 121.000 (մեկ հարյուր քսանմեկ հազար) ՀՀ դրամ,
տուժող Գայանե Կանդանյանին` 121.000 (մեկ հարյուր քսանմեկ հազար) ՀՀ դրամ,
տուժողներ Հասմիկ Պողոսյանին և Սարգիս Հացպանյանին` 335.000 (երեք հարյուր երեսունհինգ հազար) ՀՀ դրամ։
Տուժողներ և քաղաքացիական հայցվորներ Անուշ Սարգսյանի, Սոֆիա Մովսիսյանի, Գայանե Կանդանյանի, Հասմիկ Պողոսյանի և Սարգիս Հացպանյանի քաղաքացիական հայցերը բավարարել մասնակիորեն.
Ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Նաիրա Բադալյանից բռնագանձել`
հօգուտ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Անուշ Սարգսյանի` 407.648 (չորս հարյուր յոթ հազար վեց հարյուր քառասունութ) ՀՀ դրամ գումար,
հօգուտ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Սոֆիա Մովսիսյանի` 204.824 (երկու հարյուր չորս հազար ութ հարյուր քսանչորս) ՀՀ դրամ գումար,
հօգուտ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Գայանե Կանդանյանի` 204.824 (երկու հարյուր չորս հազար ութ հարյուր քսանչորս) ՀՀ դրամ գումար,
հօգուտ տուժողներ և քաղաքացիական հայցվորներ Հասմիկ Պողոսյանի և Սարգիս Հացպանյանի` 556.693 (հինգ հարյուր հիսունվեց հազար վեց հարյուր իննսուներեք) ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։
Մնացած մասով քաղաքացիական հայցերը թողնել առանց քննության։
Ամբաստանյալ Նաիրա Աշոտի Բադալյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2014թ. սեպտեմբերի 23-ի որոշմամբ դրված կալանքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի կատարումը։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ