Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0204/01/14
Վիճակագրական տողի համար :
11.3
Պատասխանող
Գագիկ Ասլանյան
Գագիկ Ասլանյան Ազատի
Գագիկ Ասլանյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սերգեյ Չիչոյան
Գագիկ Ավետիսյան
Ռուզաննա Բարսեղյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սերգեյ Չիչոյան
Գագիկ Ավետիսյան
Ռուզաննա Բարսեղյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2015-03-18 | 11:00 | 2 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2014-12-26 | 10:00 | 5 | Կայացել է |
Գործ ԵԿԴ/0204/01/14
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
2015 թվականի մարտի 18-ին Երևան քաղաքում
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Հ. ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ ԱՐՈԻ ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա. ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Գ. ԱՍԼԱՆՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով մեղադրող` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքը` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ի դատավճռի դեմ
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2014 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 13809814 քրեական գործը:
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2014 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ Գագիկ Ազատի Ասլանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2014 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Գագիկ Ազատի Ասլանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2014 թվականի նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ թիվ 13809814 քրեական գործի նյութերով անհայտ անձի կողմից Գագիկ Ասլանյանին ապօրինի թմրամիջոց իրացնելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13821414 քրեական գործը:
2014 թվականի նոյեմբերի 28-ին, թիվ 13809814 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, 2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ի դատավճռով, Գագիկ Ազատի Ասլանյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել է պատիժ` ազատազրկում 6(վեց) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառել և սահմանել է փորձաշրջան 1(մեկ) տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման համապատասխան ստորաբաժանմանը:
Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը վերացրել է` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Վճռել է նաև գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում պահվող 0,55 գրամ <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Դատական ծախսերի հարցը համարել է լուծված` գործն արագացված դատաքննության կարգով քննելու պատճառաբանությամբ։
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել մեղադրող` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Սարգսյանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2015 թվականի փետրվարի 18-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի փետրվարի 19-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան է ստացվել ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի շահերի պաշտպան Արմեն Բաղդասարյանից:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
Գագիկ Ազատի Ասլանյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա գործով չպարզված հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի` իր օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և իր մոտ պահել զգալի չափի` տնայնագործական եղանակով պատրաստված 0.65 գրամ քաշը գերազանցող <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը 2014 թվականի սեպտեմբերի 25-ին` ժամը 0150-ի սահմաններում, ծխելու միջոցով գործածել է, իսկ 0.65 գրամ հաստատուն քաշով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է վերջինիս մոտ` Երևանի Չարենցի 1 հասցեում:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Մեղադրող` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Սարգսյանը, վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժն ակնհայտ մեղմ է, ՀՀ քրեական օրենագրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումն անհիմն է, չի համապատասխանում կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորությանը, և դատական ակտը` պատժի մասով, ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը՝ նախկինում դատապարտված չլինելը և երիտասարդ լինելը, անկեղծորեն զղջալն ու առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, նրան վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը /ոչ մեծ ծանրության հանցանք/, թմրամիջոցի տեսակը և քաշը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը՝ հանգել է այն համոզվածության, որ ամբաստանյալ Գ.Ասլանյանի ուղղվելը և նոր հանցագործությունների կանխումը հնարավոր է նրա նկատմամբ առավել խիստ պատիժ՝ ազատազրկում նշանակելու, սակայն այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և միաժամանակ ողջամիտ, տվյալ դեպքում՝ մեկ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու պայմաններում:
Դատարանը Գ.Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանակնորեն չկիրառելով՝ խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը: Խախտվել են նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 61-րդ հոդվածով սահմանված դրույթները:
Մեղադրողը, մեջբերելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Դավիթ Հովհաննիսյանի գործով 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Վանյա Բեգյանի վերաբերյալ 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13 որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, նշել է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը կայուն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալի կողմից փաստացի չկրելու պայմաններում պատժի նպատակների իրացվելիության վերաբերյալ հետևությունը չի կարող լինել հայեցողական ու կամայական, այլ պետք է հիմնված լինի գործի կոնկրետ հանգամանքների, մասնավորապես, տվյալ հանցատեսակի կրիմինոլոգիական նկարագրի, դրա դեմ պայքարի քաղաքականության ուղղությունների, կոնկրետ դեպքում դրա կատարման առանձնահատկությունների, հանցավորի անձի, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող իրական հանգամանքների համակցված գնահատման վրա:
Դատարանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը պատճառաբանվել է նրանով, որ Գ.Ասլանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում դրական, երիտասարդ է, հաշվի են առնվել կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը:
Դատարանը վկայակոչելով նշված հանգամանքները՝ հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալ Գ.Ասլանյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու: Սահմանափակվելով նման դատողությամբ՝ դատարանը չի հստակեցրել, թե ինչ նշանակություն ունեն նշված հանգամանքներն այդպիսի հետևության հանգելու համար:
Դատարանի կողմից ամբաստանյալի երիտասարդ տարիքը, որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի առնելն անհասկանալի և անընդնունելի է, քանի որ չի հիմնավորել, թե որ տարիքում այդ հանցանքը կատարելն ավելի վտանգավոր կլիներ:
Գ.Ասլանյանի տարիքի և կատարած հանցագործության օրենսդրական դասակարգումը որևէ կերպ չեն ազդում վերջինիս արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա:
Դատարանը հաշվի չի առել Գ.Ասլանյանին մեղսագրվող հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, դրանով վնասվող հասարակական հարաբերությունների արժեքն ու կարևորությունը, հանցագործության այս տեսակի տարածվածությունն ու տարածման անհանգստացնող չափերը, որն ինքնին հանդիսանում է դրա դեմ պայքարի քաղաքականության ուղղությունների՝ խստացման առումով վերափոխման հրամայական:
Դատարանի կողմից Գ.Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակներին և նշանակված պատիժը չի կարող ուղղել վերջինիս, կանխել նոր հանցագործությունների կատարումն ինչպես նրա, այնպես էլ այլ անձանց կողմից:
Թեև Գ.Ասլանյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել առաջադրված մեղադրանքում, սակայն քննությանը չի ներկայացրել թմրամիջոցն իրեն ապօրինի իրացրած անձի տվյալները, որպիսի պայմաններում հարավոր չի եղել կանխելու անհայտ անձի կողմից հետագայում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարումը:
Նկատի ունենալով, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը լատենտային բնույթի հանցագործություն է և դրա դեմ պայքարը պայմանավորված է նաև խիստ պատժողական քաղաքականությամբ, հետևաբար Գ.Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում արդարադատության արդյունավետության շահերից և Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատժով հնարավոր չէ հասնել քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակների իրականացմանը:
Այսպիսով, դատարանը, Գ.Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառել դրա հիմքերի բացակայության պայմաններում՝ թույլ տալով դատական սխալ՝ նյութական օրենքի սխալ կիրառում, որը հիմք է դատավճիռը բեկանելու համար:
Վերոգրյալի հիման վրա մեղադրող Հ.Սարգսյանը խնդրել է Գագիկ Ազատի Ասլանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ի դատական ակտը` պատժի մասով, բեկանել և նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ՝ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման:
4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված պատասխանը.
Ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի շահերի պաշտպան Արմեն Բաղդասարյանը վերաքննիչ բողոքի դեմ ներկայացված գրավոր պատասխանում նշել է, որ վերաքննիչ բողոքում դատական ակտը բեկանելու` այսինքն վերաքննիչ բողոք բերելու կամ պատշաճ իրավական հիմնավորումներ չկան:
Մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերը և հիմնավորումները վերաբերում են Դատարանի հողմից Գ.Ասլանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հետևանքով նյութական իրավունքի խախտում թույլ տալու հանգամանքներին, սակայն Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է վերացնել Դատարանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը, բեկանել դատավճիռը և Գ.Ասլանյանի նկատմամբ պատիժ սահմանել ազատազրկման ձևով: Այնինչ բողոքում որևէ բառ անգամ նշված չէ այն մասին, որ դատարանը 6 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, թույլ է տվել որևէ խախտում կամ կայացրել է այնպիսի դատական ակտ, որը խաթարում է արդարադատության բուն էությունը:
Վերաքննիչ բողոքում մեջբերված ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի որոշումների փաստական հանգամանքները չեն համընկնում քննության առարկա հանդիսացող սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների հետ, հակասում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջներն, ուստի դրանք պարտադիր չեն սույն գործով դատավճիռ կայացնելիս:
Դատարանի կողմից դատավճիռ կայացնելիս պահպանվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջները, որի արդյունքում Դատարանը եկել այն հետևության, որ ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցներն ըստ էության համապատասխանում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված թույլատրելիության և վերաբերելիության չափանիշներին:
Դատարանը հաստատված է համարել այն, որ ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքը՝ առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի թմրամիջոց ապօրինաբար ձեռք բերելը և պահելը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով որակված է ճիշտ, ամբաստանյալը քրեական պատասխանատվության ու պատժի ենթակա է վերոնշյալ հոդվածի համապատասխան մասով:
Ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը որպես ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ է գնահատել` նախկինում դատապարտված չլինելը, երիտասարդ լինելը, իսկ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք՝ իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը: Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոնշյալ հանգամանքներն հաստատված են գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված, թույլատրելիության ու վերաբերելիության չափանիշներին համապատասխանող ապացույցներով և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի հանրային վտանգավորությունը:
Դատարանը, ղեկավարվել է նաև ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջով և ելնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին մեղսագրվող հանցագործության բնույթից, հաշվի առնելով, որ թմրամիջոցի գործածումը չի նպաստել ամբաստանյալին մեղսագրվող հանցանքի կատարմանը, թմրամիջոցի ազդեցության տակ մեղսագրվող հանցանք կատարելը որպես նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք չի գնահատել: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրել:
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով անդրադառնալով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժին` Դատարանը փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցակազմի պատժամասն այլընտրանքային է, նախատեսում է պատժատեսակներ, որոնք ուղեկցվում են հասարակությունից անձի մեկուսացմամբ, հետևաբար` քննարկման ենթակա է ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատժատեսակի ընտրության, պատժաչափի և պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու հարցերը։
Դատարանը փաստել է նաև, որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ հանգամանքների բացակայությունը, ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են, իսկ ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքն անհրաժեշտ է հաշվի առնել նրա նկատմամբ նշանակվող վերջնական պատժի կրման անհրաժեշտության հարցը քննարկելիս:
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը` նախկինում դատապարտված չլինելը և երիտասարդ լինելը, անկեղծորեն զղջալն ու առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, նրան վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը (ոչ մեծ ծանրության հանցանք է), թմրամիջոցի տեսակը և քաշը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը հանգել է այն համոզվածության, որ ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի ուղղվելը և նոր հանցագործությունների կանխումն հնարավոր է նրա նկատմամբ առավել խիստ պատիժ՝ ազատազրկում նշանակելու, սակայն այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և միաժամանակ ողջամիտ, տվյալ դեպքում՝ մեկ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու պայմաններում: Հաշվի առնելով նաև ամբաստանյալի կողմից վերոնշյալ թմրամիջոցը գործածելու փաստը՝ Դատարանը գտել է, որ հատկապես այդ պատիժն է արդարացի ու միաժամանակ անհրաժեշտ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, ամբաստանյալին ուղղելու և համասեռ նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
Դատարանը կայացրել է հիմնավորված, պատճառաբանված դատական ակտ և ամբաստանյալ Գ.Ասլանյանի նկատմամբ սահմանել համաչափ պատիժ:
Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպան Արմեն Բաղդասարյանը խնդրել է թիվ ԵԿԴ/0204/01/14 քրեական գործով դատավճռի դեմ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ մերժել` հիմնավորված և պատճառաբանված չլինելու հիմքով:
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին մեղադրանքի կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած պաշտպանության կողմի պատասխանը, ինչպես նաև վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ` հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`…
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>:
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: (…)>> /Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշում/:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման մեջ, արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, դիրքորոշում է արտահայտել, որի համաձայն` <<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
(…) Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը (…)>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վանյա Ռաֆիկի Բեգյանի վերաբերյալ 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13 որոշման մեջ հետևյալ իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել. <<(…) Գ.Մադաթյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համատեքստում զարգացնելով Դ.Հովհաննիսյանի գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Այլ խոսքով՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի՝
ա) կատարված հանցագործության նպատակն ու շարժառիթը,
բ) քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
գ) կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը,
դ) հանցագործության կատարման եղանակը,
ե) հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը,
զ) հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը(…)>>:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով` բավարար չափով ստուգման և գնահատության է ենթարկել կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` նախկինում դատապարտված չլինելը, երիտասարդ լինելը, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով:
Միևնույն ժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, սակայն նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու պայմաններում:
ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի կանոնակարգումը նախատեսող իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատժատեսակի, պատժաչափի և պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է ճիշտ հետևության: Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Գագիկ Ասլանյանին մեղսագրվող հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, դրանով վնասվող հասարակական հարաբերությունների արժեքն ու կարևորությունը հաշվի չառնելու, նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը արդարադատության արդյունավետության շահերից չբխելու, դրանով քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակների իրականացմանը չհասնելու մասին վերաքննիչ բողոքի մյուս պատճառաբանությունները վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում և գտնում է, որ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը` ազատազրկում վեց ամիս ժամկետով, պայմանականորեն չկիրառելը, համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի արդարացիության, նպատակների, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իրավադրույթներին, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով տրված իրավական դիրքորոշումներին և ի զորու է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակները:
Վերը նշված հանգամանքների վերլուծությամբ վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը քրեական գործի քննության ընթացքում նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չի տվել, այդ առումով դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված ու պատճառաբանված, համապատասխանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին, ուստի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մեղադրող` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
2015 թվականի մարտի 18-ին Երևան քաղաքում
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Հ. ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ ԱՐՈԻ ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա. ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Գ. ԱՍԼԱՆՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով մեղադրող` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքը` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ի դատավճռի դեմ
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2014 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 13809814 քրեական գործը:
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2014 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ Գագիկ Ազատի Ասլանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2014 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Գագիկ Ազատի Ասլանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2014 թվականի նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ թիվ 13809814 քրեական գործի նյութերով անհայտ անձի կողմից Գագիկ Ասլանյանին ապօրինի թմրամիջոց իրացնելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13821414 քրեական գործը:
2014 թվականի նոյեմբերի 28-ին, թիվ 13809814 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, 2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ի դատավճռով, Գագիկ Ազատի Ասլանյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել է պատիժ` ազատազրկում 6(վեց) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառել և սահմանել է փորձաշրջան 1(մեկ) տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման համապատասխան ստորաբաժանմանը:
Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը վերացրել է` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Վճռել է նաև գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում պահվող 0,55 գրամ <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Դատական ծախսերի հարցը համարել է լուծված` գործն արագացված դատաքննության կարգով քննելու պատճառաբանությամբ։
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել մեղադրող` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Սարգսյանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2015 թվականի փետրվարի 18-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի փետրվարի 19-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան է ստացվել ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի շահերի պաշտպան Արմեն Բաղդասարյանից:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
Գագիկ Ազատի Ասլանյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա գործով չպարզված հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի` իր օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և իր մոտ պահել զգալի չափի` տնայնագործական եղանակով պատրաստված 0.65 գրամ քաշը գերազանցող <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը 2014 թվականի սեպտեմբերի 25-ին` ժամը 0150-ի սահմաններում, ծխելու միջոցով գործածել է, իսկ 0.65 գրամ հաստատուն քաշով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է վերջինիս մոտ` Երևանի Չարենցի 1 հասցեում:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Մեղադրող` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Սարգսյանը, վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժն ակնհայտ մեղմ է, ՀՀ քրեական օրենագրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումն անհիմն է, չի համապատասխանում կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորությանը, և դատական ակտը` պատժի մասով, ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը՝ նախկինում դատապարտված չլինելը և երիտասարդ լինելը, անկեղծորեն զղջալն ու առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, նրան վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը /ոչ մեծ ծանրության հանցանք/, թմրամիջոցի տեսակը և քաշը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը՝ հանգել է այն համոզվածության, որ ամբաստանյալ Գ.Ասլանյանի ուղղվելը և նոր հանցագործությունների կանխումը հնարավոր է նրա նկատմամբ առավել խիստ պատիժ՝ ազատազրկում նշանակելու, սակայն այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և միաժամանակ ողջամիտ, տվյալ դեպքում՝ մեկ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու պայմաններում:
Դատարանը Գ.Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանակնորեն չկիրառելով՝ խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը: Խախտվել են նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 61-րդ հոդվածով սահմանված դրույթները:
Մեղադրողը, մեջբերելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Դավիթ Հովհաննիսյանի գործով 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Վանյա Բեգյանի վերաբերյալ 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13 որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, նշել է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը կայուն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալի կողմից փաստացի չկրելու պայմաններում պատժի նպատակների իրացվելիության վերաբերյալ հետևությունը չի կարող լինել հայեցողական ու կամայական, այլ պետք է հիմնված լինի գործի կոնկրետ հանգամանքների, մասնավորապես, տվյալ հանցատեսակի կրիմինոլոգիական նկարագրի, դրա դեմ պայքարի քաղաքականության ուղղությունների, կոնկրետ դեպքում դրա կատարման առանձնահատկությունների, հանցավորի անձի, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող իրական հանգամանքների համակցված գնահատման վրա:
Դատարանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը պատճառաբանվել է նրանով, որ Գ.Ասլանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում դրական, երիտասարդ է, հաշվի են առնվել կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը:
Դատարանը վկայակոչելով նշված հանգամանքները՝ հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալ Գ.Ասլանյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու: Սահմանափակվելով նման դատողությամբ՝ դատարանը չի հստակեցրել, թե ինչ նշանակություն ունեն նշված հանգամանքներն այդպիսի հետևության հանգելու համար:
Դատարանի կողմից ամբաստանյալի երիտասարդ տարիքը, որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի առնելն անհասկանալի և անընդնունելի է, քանի որ չի հիմնավորել, թե որ տարիքում այդ հանցանքը կատարելն ավելի վտանգավոր կլիներ:
Գ.Ասլանյանի տարիքի և կատարած հանցագործության օրենսդրական դասակարգումը որևէ կերպ չեն ազդում վերջինիս արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա:
Դատարանը հաշվի չի առել Գ.Ասլանյանին մեղսագրվող հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, դրանով վնասվող հասարակական հարաբերությունների արժեքն ու կարևորությունը, հանցագործության այս տեսակի տարածվածությունն ու տարածման անհանգստացնող չափերը, որն ինքնին հանդիսանում է դրա դեմ պայքարի քաղաքականության ուղղությունների՝ խստացման առումով վերափոխման հրամայական:
Դատարանի կողմից Գ.Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակներին և նշանակված պատիժը չի կարող ուղղել վերջինիս, կանխել նոր հանցագործությունների կատարումն ինչպես նրա, այնպես էլ այլ անձանց կողմից:
Թեև Գ.Ասլանյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել առաջադրված մեղադրանքում, սակայն քննությանը չի ներկայացրել թմրամիջոցն իրեն ապօրինի իրացրած անձի տվյալները, որպիսի պայմաններում հարավոր չի եղել կանխելու անհայտ անձի կողմից հետագայում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարումը:
Նկատի ունենալով, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը լատենտային բնույթի հանցագործություն է և դրա դեմ պայքարը պայմանավորված է նաև խիստ պատժողական քաղաքականությամբ, հետևաբար Գ.Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում արդարադատության արդյունավետության շահերից և Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատժով հնարավոր չէ հասնել քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակների իրականացմանը:
Այսպիսով, դատարանը, Գ.Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառել դրա հիմքերի բացակայության պայմաններում՝ թույլ տալով դատական սխալ՝ նյութական օրենքի սխալ կիրառում, որը հիմք է դատավճիռը բեկանելու համար:
Վերոգրյալի հիման վրա մեղադրող Հ.Սարգսյանը խնդրել է Գագիկ Ազատի Ասլանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ի դատական ակտը` պատժի մասով, բեկանել և նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ՝ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման:
4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված պատասխանը.
Ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի շահերի պաշտպան Արմեն Բաղդասարյանը վերաքննիչ բողոքի դեմ ներկայացված գրավոր պատասխանում նշել է, որ վերաքննիչ բողոքում դատական ակտը բեկանելու` այսինքն վերաքննիչ բողոք բերելու կամ պատշաճ իրավական հիմնավորումներ չկան:
Մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերը և հիմնավորումները վերաբերում են Դատարանի հողմից Գ.Ասլանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հետևանքով նյութական իրավունքի խախտում թույլ տալու հանգամանքներին, սակայն Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է վերացնել Դատարանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը, բեկանել դատավճիռը և Գ.Ասլանյանի նկատմամբ պատիժ սահմանել ազատազրկման ձևով: Այնինչ բողոքում որևէ բառ անգամ նշված չէ այն մասին, որ դատարանը 6 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, թույլ է տվել որևէ խախտում կամ կայացրել է այնպիսի դատական ակտ, որը խաթարում է արդարադատության բուն էությունը:
Վերաքննիչ բողոքում մեջբերված ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի որոշումների փաստական հանգամանքները չեն համընկնում քննության առարկա հանդիսացող սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների հետ, հակասում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջներն, ուստի դրանք պարտադիր չեն սույն գործով դատավճիռ կայացնելիս:
Դատարանի կողմից դատավճիռ կայացնելիս պահպանվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջները, որի արդյունքում Դատարանը եկել այն հետևության, որ ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցներն ըստ էության համապատասխանում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված թույլատրելիության և վերաբերելիության չափանիշներին:
Դատարանը հաստատված է համարել այն, որ ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքը՝ առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի թմրամիջոց ապօրինաբար ձեռք բերելը և պահելը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով որակված է ճիշտ, ամբաստանյալը քրեական պատասխանատվության ու պատժի ենթակա է վերոնշյալ հոդվածի համապատասխան մասով:
Ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը որպես ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ է գնահատել` նախկինում դատապարտված չլինելը, երիտասարդ լինելը, իսկ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք՝ իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը: Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոնշյալ հանգամանքներն հաստատված են գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված, թույլատրելիության ու վերաբերելիության չափանիշներին համապատասխանող ապացույցներով և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի հանրային վտանգավորությունը:
Դատարանը, ղեկավարվել է նաև ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջով և ելնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին մեղսագրվող հանցագործության բնույթից, հաշվի առնելով, որ թմրամիջոցի գործածումը չի նպաստել ամբաստանյալին մեղսագրվող հանցանքի կատարմանը, թմրամիջոցի ազդեցության տակ մեղսագրվող հանցանք կատարելը որպես նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք չի գնահատել: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրել:
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով անդրադառնալով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժին` Դատարանը փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցակազմի պատժամասն այլընտրանքային է, նախատեսում է պատժատեսակներ, որոնք ուղեկցվում են հասարակությունից անձի մեկուսացմամբ, հետևաբար` քննարկման ենթակա է ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատժատեսակի ընտրության, պատժաչափի և պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու հարցերը։
Դատարանը փաստել է նաև, որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ հանգամանքների բացակայությունը, ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են, իսկ ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքն անհրաժեշտ է հաշվի առնել նրա նկատմամբ նշանակվող վերջնական պատժի կրման անհրաժեշտության հարցը քննարկելիս:
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը` նախկինում դատապարտված չլինելը և երիտասարդ լինելը, անկեղծորեն զղջալն ու առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, նրան վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը (ոչ մեծ ծանրության հանցանք է), թմրամիջոցի տեսակը և քաշը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը հանգել է այն համոզվածության, որ ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի ուղղվելը և նոր հանցագործությունների կանխումն հնարավոր է նրա նկատմամբ առավել խիստ պատիժ՝ ազատազրկում նշանակելու, սակայն այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և միաժամանակ ողջամիտ, տվյալ դեպքում՝ մեկ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու պայմաններում: Հաշվի առնելով նաև ամբաստանյալի կողմից վերոնշյալ թմրամիջոցը գործածելու փաստը՝ Դատարանը գտել է, որ հատկապես այդ պատիժն է արդարացի ու միաժամանակ անհրաժեշտ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, ամբաստանյալին ուղղելու և համասեռ նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
Դատարանը կայացրել է հիմնավորված, պատճառաբանված դատական ակտ և ամբաստանյալ Գ.Ասլանյանի նկատմամբ սահմանել համաչափ պատիժ:
Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպան Արմեն Բաղդասարյանը խնդրել է թիվ ԵԿԴ/0204/01/14 քրեական գործով դատավճռի դեմ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ մերժել` հիմնավորված և պատճառաբանված չլինելու հիմքով:
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին մեղադրանքի կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած պաշտպանության կողմի պատասխանը, ինչպես նաև վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ` հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`…
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>:
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: (…)>> /Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշում/:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման մեջ, արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, դիրքորոշում է արտահայտել, որի համաձայն` <<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
(…) Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը (…)>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վանյա Ռաֆիկի Բեգյանի վերաբերյալ 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13 որոշման մեջ հետևյալ իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել. <<(…) Գ.Մադաթյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համատեքստում զարգացնելով Դ.Հովհաննիսյանի գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Այլ խոսքով՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի՝
ա) կատարված հանցագործության նպատակն ու շարժառիթը,
բ) քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
գ) կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը,
դ) հանցագործության կատարման եղանակը,
ե) հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը,
զ) հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը(…)>>:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով` բավարար չափով ստուգման և գնահատության է ենթարկել կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` նախկինում դատապարտված չլինելը, երիտասարդ լինելը, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով:
Միևնույն ժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, սակայն նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու պայմաններում:
ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի կանոնակարգումը նախատեսող իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատժատեսակի, պատժաչափի և պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է ճիշտ հետևության: Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Գագիկ Ասլանյանին մեղսագրվող հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, դրանով վնասվող հասարակական հարաբերությունների արժեքն ու կարևորությունը հաշվի չառնելու, նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը արդարադատության արդյունավետության շահերից չբխելու, դրանով քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակների իրականացմանը չհասնելու մասին վերաքննիչ բողոքի մյուս պատճառաբանությունները վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում և գտնում է, որ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը` ազատազրկում վեց ամիս ժամկետով, պայմանականորեն չկիրառելը, համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի արդարացիության, նպատակների, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իրավադրույթներին, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով տրված իրավական դիրքորոշումներին և ի զորու է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակները:
Վերը նշված հանգամանքների վերլուծությամբ վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը քրեական գործի քննության ընթացքում նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չի տվել, այդ առումով դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված ու պատճառաբանված, համապատասխանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին, ուստի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մեղադրող` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
Գործ թիվ ԵԿԴ/0204/01/14
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տարանը (այսուհետ` Դատարան),
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Հասմիկ Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող, Երևանի Կենտրոն
և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների դատախազության
դատախազ` Հարություն Սարգսյանի,
պաշտպան` Ավագ Լալայանի,
2014թ. դեկտեմբերի 26-ին դռնբաց դատական նիստում արա¬գաց¬ված դա¬տա¬կան քննության կար¬գով քննեց և ավարտեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Գագիկ Ազատի Ասլանյանի` (ծնված 1989թ. նոյեմբերի 10-ին, Երևան քաղաքում, ազ¬գութ¬¬¬յամբ հայ, ՀՀ քաղա¬քա¬ցի, միջնակարգ կրթու¬թ¬յամբ, ամուրի, նախ¬կինում չդատապարտ¬ված, չի աշ¬խա¬¬¬տում, հաշ¬վառ¬¬ված և բնակվում է Երևա¬նի Գյուլիքեխվյան նրբանցքի 3-րդ շենքի 1-ին բնակարանում)
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 13809814 քրեական գործն հարուցվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով 2014թ. հոկտեմբերի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտ¬րոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում` Գագիկ Ասլանյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի «մարիխուանա» տեսակի թմրա¬միջոց ապօրինաբար ձեռք բերելու և պահելու դեպքի առթիվ։
2014թ. հոկտեմբերի 16-ին Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն։
2014թ. հոկտեմբերի 20-ին Գագիկ Ասլանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2014թ. նոյեմբերի 20-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել անհայտ անձի կողմից Գագիկ Ասլանյանին թմրամիջոց ապօրինի իրացնելու դեպքի առթիվ թիվ 13809814 քրեական գործի նյութերով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նոր քրեական գործ հա¬րու¬ցելու, առանձնաց¬նելու և այդ մասով նախաքննությունը թիվ 13809814 համարով շարունակելու մասին։
2014թ. նոյեմբերի 28-ին քրեական գործն Գագիկ Ազատի Ասլանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կա¬ցությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտ¬¬րոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդ¬հանուր իրավա¬սութ¬յան դա¬տարան, 2014թ. դեկտեմբերի 2-ին ընդուն¬¬վել է վարույթ և նշանակվել դատական քննության։
2. Առաջադրված մեղադրանքի բովանդակությունը.
Նախաքննական մարմինն ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին մեղադրանք է առա¬ջադրել այն բանի համար, որ նա «գործով չպարզված հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի` իր օգտա¬գործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և իր մոտ պահել զգալի չափի` տնայնագործական եղանակով պատրաստված 0.65 գրամ քաշը գերազանցող «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը 2014թ. սեպտեմբերի 25-ին` ժամը 01։50-ի սահմաններում, ծխելու միջոցով գործածել է, իսկ 0.65 գրամ հաս¬տատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է վերջինիս մոտ` Երևանի Չա¬րենցի 1 հասցեում»։
Վերոնշյալ հանցավոր արարքի կատարման համար ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին մեղադրանք առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մա¬սով։
3. Արագացված դատական քննություն.
Մինչ դատաքննություն սկսելն ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանը միջնորդեց գործը քննել դա¬տա¬կան քննության արագացված կարգով` հայտարարելով, որ վերը նշված միջ¬նոր¬¬դութ¬յունը ներկա¬յաց¬նում է կամավոր` նախա¬պես խորհրդակցելով իր պաշտպանի հետ, գիտակ¬ցում է արա¬գացված կարգով դատաքննութ¬յուն անցկացնելու իրավական հետևանք¬ները։ Ամբաս¬¬տան¬յալը հայտարարեց նաև, որ առաջադրված մե¬ղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է, հա¬մա¬ձայն է դրա հետ, ավելին` առա¬ջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանա¬չում։
Քննության առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի վերոնշյալ միջ¬նոր¬դութ¬յունը, հաշվի առ¬նելով այն, որ մեղադրողը չի չառարկել գործն արա¬գաց¬ված դա¬տաքննութ¬յան կարգով քննելու դեմ, նկատի ունենալով, որ ամ¬բաս¬տան¬յալը չա¬փահաս և մեղ¬սունակ է, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րության օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդ¬ված¬ներով նախա¬տեսված` գործն արագացված դա¬տաքննութ¬յան կարգով քննելու հիմ¬քն ու բոլոր պայման¬ները` Դա¬տա¬¬րա¬նը, համապա¬տաս¬¬խան որոշ¬ման կայացմամբ, գործը քննեց արա¬գաց¬ված դա¬տաքննութ¬յան կար¬գով։
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին առա¬¬ջադրված մեղադրանքը, բացի վերջինիս նախաքննական ցուց¬¬մունքից, Դատա¬րանն հաս¬տատված հա¬մա¬րեց վկաներ Դավիթ Սողոմոնյանի, Արմեն Վարդանյանի, Պարույր Ենոքյանի, Լևոն Օհանյանի, Վլադիմիր Հովսեփյանի, Նարեկ Մովսիսյանի, Վանիկ Ասլանյանի և Տիգրան Սողոմոնյանի ցուցմունք¬ներով, իրեղեն ապացույց ճանաչ¬ված և գործին կցված 0.55 գրամ «մա¬րիխունա» տե¬սակի թմրամիջոցի (0,1 գրամը ծախսվել է դատաքիմիական փորձաքննության ընթացքում), որպես ա¬պա¬ցույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի` ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ ոստիկա¬նության գնդի 3-րդ հատուկ գումար¬տակի 2-րդ վաշտի 2-րդ դասակի ոստիկան Ա.Վարդանյանի 2014թ. սեպտեմբերի 25-ի զեկուցագրի առկա¬յութ¬¬յամբ, դատաքիմիական փոր¬ձաքննության 2014թ. հոկտեմբերի 8-ի թիվ 14-2771 եզրակացությամբ։
Նախաքննությամբ ձեռք բերված վերոնշյալ ապացույցները գնահատելիս` Դատարա¬նը եկավ այն հետևության, որ ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին առաջադրված մեղադ¬րանքի հիմ¬քում դրված այդ ապա¬ցույցներն ըստ էության հա¬մա¬պա¬տաս¬խանում են ՀՀ քրեա¬կան դա¬տա¬վա¬րութ¬յան օրենսգրքով սահ¬ման¬ված թույլատրելիության և վերա¬բերե¬լիության, իսկ համակ¬ցութ¬¬¬յամբ գործի ճիշտ լուծման տես¬անկյու¬¬նով` բավարա¬րութ¬յան չափա¬նիշներին։
Դատա¬րա¬նը հաստատված է համարում այն, որ ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանը նրան մեղ¬սագրվող հանցավոր արարքը` առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի թմրամիջոց ապօրինաբար ձեռք բերելը և պահելը, ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 268-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով որակված է ճիշտ, ամբաս¬տան¬յալը քրեա¬կան պատաս¬խա¬նատ¬վության ու պատժի ենթա¬կա է վերոնշյալ հոդվածի համապատաս¬խան մասով։
Ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանն հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա¬գոր¬ծությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատ¬մամբ կի¬րառ¬վող պատիժը և քրեաիրավական ներգոր¬ծության այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համա¬պա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րութ¬յանը, այն կատարելու հանգա¬մանք¬ներին, հանցավորի անձնա¬վո¬րութ¬յանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կան¬խելու հա¬մար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հան¬րության համար վտան¬գավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալ¬ներով, այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծան¬րացնող հանգամանքներով։ Նույն հոդ¬վածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նա¬խա¬տեսված պատիժներից առավել խիստը նշա¬նակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմ¬նավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պար¬տադիր են դատարանի համար նույ¬նան¬ման փաստական հանգամանքներով այլ գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գոր¬ծով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախա¬տես¬ված իրա¬վանորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատվությունը մեղմացնող հան¬գամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղ¬մացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալներ է գնա¬հա¬տում` նախ¬կինում դատա¬պարտված չլինելը (ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2014թ. հոկտեմբերի 16-ի դրությամբ կատարված ստուգ¬ման արդյունքներով), երիտասարդ լինելը (համաձայն 2007թ. մայիսի 1-ին 005-ի կողմից տրված թիվ AH0425160 անձնագրի` ծնվել է 1989թ. նոյեմբերի 10-ին), իսկ որպես պատասխանատվությունը և պա¬տի¬ժը մեղմացնող հանգա¬մանք` իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը։
Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոնշյալ հանգամանքներն հաս¬տատված են գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետա¬զոտված, թույլատրելիութ¬յան ու վերաբերելիության չա¬փանիշներին համապատասխանող ապացույց¬ներով և ող¬ջամտո¬րեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի հանրային վտան¬գավո¬րությունը։
Դատաքննությամբ ուսումնասիրված ապացույցի` տոքսիկոքիմիական փորձաքննության 2014թ. հոկտեմբերի 8-ի թիվ 14-2771 եզրակացության համաձայն` Գագիկ Ասլանյանից վերցված մեզի և մազի փոր¬ձանմուշներում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների խմբերին պատկանող թմրամիջոցի թմրալկալոիդներ։ Դա¬տա¬րանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դա¬տա¬¬վա¬րական օրենսգրքի 63-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի պա¬հան¬ջով և ելնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին մեղ¬սագրվող հանցա¬գոր¬ծութ¬յան բնույթից, հաշվի առնե¬լով, որ թմրամիջոցի գոր¬ծածումը չի նպաստել ամբաս¬տանյալին մեղսագրվող հան¬ցանքի կատար¬մանը, թմրամի¬ջոցի ազդեցության տակ մեղսագրվող հան¬ցանք կա¬¬տա¬րելը որպես նրա պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պա¬տիժը ծանրացնող հանգա¬մանք չի գնա¬հատում։
Այսպիսով, ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬րաց¬նող հանգա¬մանք Դատարանը չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ¬ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժին` Դա¬տա¬րանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով սահմանված հան¬ցա¬¬¬կազ¬մի պատժամասն այլ¬ընտրան¬¬քային է, նախա¬տեսում է պատժատեսակներ, որոնք ուղեկց¬վում են հասա¬րակութ¬յունից անձի մեկու¬¬սաց¬մամբ, հետևա¬բար` քննարկման ենթակա է ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակ¬վող պատ¬ժա¬տեսակի ընտ¬րության, պատժաչափի և պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու հարցերը։
Դատարանը փաստում է նաև« որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տես¬անկյու¬նով բացառիկ հան¬գա¬մանքների բացա¬կայությունը« ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ նշա¬նակելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են« իսկ ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալները« պատասխանատ¬վությունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հանգամանքն անհրաժեշտ է հաշ¬վի առ¬նել նրա նկատմամբ նշանակվող վերջնական պատժի կրման անհրա¬ժեշտութ¬յան հար¬ցը քննարկելիս։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը կա¬լանքի« ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշա¬նակելիս հանգում է հետևության« որ դատապարտյալի ուղղվելն հնարավոր է առանց պա¬տիժը կրելու« ապա կարող է որո¬շում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համա¬ձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատա¬րանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները« պատաս¬խա¬նատվութ¬յունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգա¬մանք¬ները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ դրույթների մեկնաբանությունից ակնհայտ է« որ պա¬տիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ինչպես հանցագործությունների տեսակ¬նե¬րի« հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի« այնպես էլ անձանց շրջա¬նակի հետ կապ¬ված որևէ հա¬տուկ սահմանափակում օրենսդիրը չի նախատեսել« այսինքն` պատի¬ժը պայմանականորեն չկի¬րա¬ռելու հիմք է համարվում դատարանի համոզ¬վածությունն առ այն« որ դատապարտյալի ուղղվելն հնա¬րա¬վոր է առանց որոշակի պատժա¬տեսակները ռեալ կրե¬լու (նման մեկնաբանություն է արել նաև ՀՀ Վճռա¬բեկ դատա¬րանը Հասմիկ Պետրոսյանի վերա¬բերյալ թիվ ԱՐԱԴ/0050/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 29-ին կայացրած որոշմամբ)։
Դատարանի այդ համոզվածությունը կարող է կայանալ պատասխանատվությունը և պա¬տիժը մեղմացնող« ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված (ինչպես նաև չնախատեսված« բայց Դատարանի համոզմամբ այդ¬պիսին դիտարկվող) և 63-րդ հոդվածում սպառիչ թվարկված« պա¬տաս¬խանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների գնա¬հատման արդյունքներով։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալ¬ները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը` նախ¬կի¬նում դա¬տա¬պարտ¬ված չլինելը և երիտասարդ լինելը, անկեղծորեն զղջալն ու առաջադրված մե¬ղադրանքում իրեն մե¬ղա¬վոր ճանաչելը, նրան վե¬րագրվող հանցագոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վո¬րութ¬յան աստի¬ճանը (ոչ մեծ ծանրության հան¬ցանք է), թմրամիջոցի տեսակը և քաշը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծանրաց¬նող հանգա¬մանք¬ների բացակայությունը` Դատա¬րա¬նը հանգում է այն համոզվա¬ծության« որ ամբաս¬տանյալ Գագիկ Ասլանյանի ուղղվե¬լը և նոր հանցա¬գործությունների կանխումն հնա¬րավոր է նրա նկատ¬մամբ առավել խիստ պա¬տիժ` ազատազրկում նշա¬նակելու« սակայն այդ պատիժը պայմա¬նա¬կանորեն չկիրա¬ռելու և միաժամանակ ողջամիտ« տվյալ դեպքում՝ մեկ տարի ժամ¬կետով փոր¬ձաշրջան սահմա¬նելու պայ¬ման¬ներում։ Հաշվի առնելով նաև ամ¬բաստանյալի կողմից վերոնշյալ թմրամիջոցը գործածելու փաս¬տը` Դատարանը գտնում է, որ հատկապես այդ պատիժն է արդա¬րացի ու միա¬ժա¬¬մանակ անհրաժեշտ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու« ամբաս¬տան¬յալին ուղղելու և համասեռ նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու հա¬մար։
Դատարանը գտնում է նաև, որ սույն դատավճիռը կայացնելու պահին ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬¬փան¬ման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստո¬րագրությունը փո¬փո¬խելու կամ վերաց¬նելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են, այն անհրաժեշտ է վերաց¬նել սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, գույքի նկատ¬մամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Տվյալ խնդրին անդ¬րա¬¬¬¬դառ¬նալով` Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաս¬տան¬յալի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներ¬կա¬յացվել, նրա գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման խնդրին` Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` նյութագիտական փորձաքննութ¬յուններից հե¬տո մնացած 0.55 գրամ «մա¬րիխուանա» տե¬սակի թմրամիջոցն անհրաժեշտ է ոչնչացնել` սույն դատավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով թվարկված դատական ծախսերը« ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համա¬ձայն« ամ¬բաստանյալ Գագիկ Ասլանյանից բռնա¬գա¬նձ¬ման ենթակա չեն« հետևա¬բար` Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված։
Գնահատելով և ամփոփելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույց¬ները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատա¬վա¬¬րա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, ինչպես նաև 375.1-375.4-րդ հոդ¬ված¬ներով, Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Գագիկ Ազատի Ասլանյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշանակել պատիժ` ազա¬տազրկում 6 (վեց) ամիս ժամ¬կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահ¬մանել փոր¬ձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ քրեա¬¬կա¬¬տա¬¬¬րողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման համապա¬տաս¬¬խան ստո¬րաբա¬ժան¬մանը։
Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը վերացնել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող 0,55 գրամ «մա¬րիխուանա» տե¬սակի թմրամիջոցն ոչնչացնել` սույն դատավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված` գործն արագացված դատաքննության կարգով քննելու պատճառաբանությամբ։
Դատավճիռը հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեական դատարան` բացառությամբ գործի փաստական հանգա¬մանք¬ների վերա¬բերյալ Դա¬տա¬րանի հետևությունների։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տարանը (այսուհետ` Դատարան),
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Հասմիկ Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող, Երևանի Կենտրոն
և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների դատախազության
դատախազ` Հարություն Սարգսյանի,
պաշտպան` Ավագ Լալայանի,
2014թ. դեկտեմբերի 26-ին դռնբաց դատական նիստում արա¬գաց¬ված դա¬տա¬կան քննության կար¬գով քննեց և ավարտեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Գագիկ Ազատի Ասլանյանի` (ծնված 1989թ. նոյեմբերի 10-ին, Երևան քաղաքում, ազ¬գութ¬¬¬յամբ հայ, ՀՀ քաղա¬քա¬ցի, միջնակարգ կրթու¬թ¬յամբ, ամուրի, նախ¬կինում չդատապարտ¬ված, չի աշ¬խա¬¬¬տում, հաշ¬վառ¬¬ված և բնակվում է Երևա¬նի Գյուլիքեխվյան նրբանցքի 3-րդ շենքի 1-ին բնակարանում)
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 13809814 քրեական գործն հարուցվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով 2014թ. հոկտեմբերի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտ¬րոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում` Գագիկ Ասլանյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի «մարիխուանա» տեսակի թմրա¬միջոց ապօրինաբար ձեռք բերելու և պահելու դեպքի առթիվ։
2014թ. հոկտեմբերի 16-ին Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն։
2014թ. հոկտեմբերի 20-ին Գագիկ Ասլանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2014թ. նոյեմբերի 20-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել անհայտ անձի կողմից Գագիկ Ասլանյանին թմրամիջոց ապօրինի իրացնելու դեպքի առթիվ թիվ 13809814 քրեական գործի նյութերով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նոր քրեական գործ հա¬րու¬ցելու, առանձնաց¬նելու և այդ մասով նախաքննությունը թիվ 13809814 համարով շարունակելու մասին։
2014թ. նոյեմբերի 28-ին քրեական գործն Գագիկ Ազատի Ասլանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կա¬ցությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտ¬¬րոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդ¬հանուր իրավա¬սութ¬յան դա¬տարան, 2014թ. դեկտեմբերի 2-ին ընդուն¬¬վել է վարույթ և նշանակվել դատական քննության։
2. Առաջադրված մեղադրանքի բովանդակությունը.
Նախաքննական մարմինն ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին մեղադրանք է առա¬ջադրել այն բանի համար, որ նա «գործով չպարզված հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի` իր օգտա¬գործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և իր մոտ պահել զգալի չափի` տնայնագործական եղանակով պատրաստված 0.65 գրամ քաշը գերազանցող «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը 2014թ. սեպտեմբերի 25-ին` ժամը 01։50-ի սահմաններում, ծխելու միջոցով գործածել է, իսկ 0.65 գրամ հաս¬տատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է վերջինիս մոտ` Երևանի Չա¬րենցի 1 հասցեում»։
Վերոնշյալ հանցավոր արարքի կատարման համար ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին մեղադրանք առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մա¬սով։
3. Արագացված դատական քննություն.
Մինչ դատաքննություն սկսելն ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանը միջնորդեց գործը քննել դա¬տա¬կան քննության արագացված կարգով` հայտարարելով, որ վերը նշված միջ¬նոր¬¬դութ¬յունը ներկա¬յաց¬նում է կամավոր` նախա¬պես խորհրդակցելով իր պաշտպանի հետ, գիտակ¬ցում է արա¬գացված կարգով դատաքննութ¬յուն անցկացնելու իրավական հետևանք¬ները։ Ամբաս¬¬տան¬յալը հայտարարեց նաև, որ առաջադրված մե¬ղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է, հա¬մա¬ձայն է դրա հետ, ավելին` առա¬ջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանա¬չում։
Քննության առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի վերոնշյալ միջ¬նոր¬դութ¬յունը, հաշվի առ¬նելով այն, որ մեղադրողը չի չառարկել գործն արա¬գաց¬ված դա¬տաքննութ¬յան կարգով քննելու դեմ, նկատի ունենալով, որ ամ¬բաս¬տան¬յալը չա¬փահաս և մեղ¬սունակ է, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րության օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդ¬ված¬ներով նախա¬տեսված` գործն արագացված դա¬տաքննութ¬յան կարգով քննելու հիմ¬քն ու բոլոր պայման¬ները` Դա¬տա¬¬րա¬նը, համապա¬տաս¬¬խան որոշ¬ման կայացմամբ, գործը քննեց արա¬գաց¬ված դա¬տաքննութ¬յան կար¬գով։
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին առա¬¬ջադրված մեղադրանքը, բացի վերջինիս նախաքննական ցուց¬¬մունքից, Դատա¬րանն հաս¬տատված հա¬մա¬րեց վկաներ Դավիթ Սողոմոնյանի, Արմեն Վարդանյանի, Պարույր Ենոքյանի, Լևոն Օհանյանի, Վլադիմիր Հովսեփյանի, Նարեկ Մովսիսյանի, Վանիկ Ասլանյանի և Տիգրան Սողոմոնյանի ցուցմունք¬ներով, իրեղեն ապացույց ճանաչ¬ված և գործին կցված 0.55 գրամ «մա¬րիխունա» տե¬սակի թմրամիջոցի (0,1 գրամը ծախսվել է դատաքիմիական փորձաքննության ընթացքում), որպես ա¬պա¬ցույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի` ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ ոստիկա¬նության գնդի 3-րդ հատուկ գումար¬տակի 2-րդ վաշտի 2-րդ դասակի ոստիկան Ա.Վարդանյանի 2014թ. սեպտեմբերի 25-ի զեկուցագրի առկա¬յութ¬¬յամբ, դատաքիմիական փոր¬ձաքննության 2014թ. հոկտեմբերի 8-ի թիվ 14-2771 եզրակացությամբ։
Նախաքննությամբ ձեռք բերված վերոնշյալ ապացույցները գնահատելիս` Դատարա¬նը եկավ այն հետևության, որ ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին առաջադրված մեղադ¬րանքի հիմ¬քում դրված այդ ապա¬ցույցներն ըստ էության հա¬մա¬պա¬տաս¬խանում են ՀՀ քրեա¬կան դա¬տա¬վա¬րութ¬յան օրենսգրքով սահ¬ման¬ված թույլատրելիության և վերա¬բերե¬լիության, իսկ համակ¬ցութ¬¬¬յամբ գործի ճիշտ լուծման տես¬անկյու¬¬նով` բավարա¬րութ¬յան չափա¬նիշներին։
Դատա¬րա¬նը հաստատված է համարում այն, որ ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանը նրան մեղ¬սագրվող հանցավոր արարքը` առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի թմրամիջոց ապօրինաբար ձեռք բերելը և պահելը, ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 268-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով որակված է ճիշտ, ամբաս¬տան¬յալը քրեա¬կան պատաս¬խա¬նատ¬վության ու պատժի ենթա¬կա է վերոնշյալ հոդվածի համապատաս¬խան մասով։
Ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանն հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա¬գոր¬ծությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատ¬մամբ կի¬րառ¬վող պատիժը և քրեաիրավական ներգոր¬ծության այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համա¬պա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րութ¬յանը, այն կատարելու հանգա¬մանք¬ներին, հանցավորի անձնա¬վո¬րութ¬յանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կան¬խելու հա¬մար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հան¬րության համար վտան¬գավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալ¬ներով, այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծան¬րացնող հանգամանքներով։ Նույն հոդ¬վածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նա¬խա¬տեսված պատիժներից առավել խիստը նշա¬նակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմ¬նավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պար¬տադիր են դատարանի համար նույ¬նան¬ման փաստական հանգամանքներով այլ գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գոր¬ծով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախա¬տես¬ված իրա¬վանորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատվությունը մեղմացնող հան¬գամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղ¬մացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալներ է գնա¬հա¬տում` նախ¬կինում դատա¬պարտված չլինելը (ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2014թ. հոկտեմբերի 16-ի դրությամբ կատարված ստուգ¬ման արդյունքներով), երիտասարդ լինելը (համաձայն 2007թ. մայիսի 1-ին 005-ի կողմից տրված թիվ AH0425160 անձնագրի` ծնվել է 1989թ. նոյեմբերի 10-ին), իսկ որպես պատասխանատվությունը և պա¬տի¬ժը մեղմացնող հանգա¬մանք` իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը։
Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոնշյալ հանգամանքներն հաս¬տատված են գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետա¬զոտված, թույլատրելիութ¬յան ու վերաբերելիության չա¬փանիշներին համապատասխանող ապացույց¬ներով և ող¬ջամտո¬րեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի հանրային վտան¬գավո¬րությունը։
Դատաքննությամբ ուսումնասիրված ապացույցի` տոքսիկոքիմիական փորձաքննության 2014թ. հոկտեմբերի 8-ի թիվ 14-2771 եզրակացության համաձայն` Գագիկ Ասլանյանից վերցված մեզի և մազի փոր¬ձանմուշներում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների խմբերին պատկանող թմրամիջոցի թմրալկալոիդներ։ Դա¬տա¬րանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դա¬տա¬¬վա¬րական օրենսգրքի 63-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի պա¬հան¬ջով և ելնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին մեղ¬սագրվող հանցա¬գոր¬ծութ¬յան բնույթից, հաշվի առնե¬լով, որ թմրամիջոցի գոր¬ծածումը չի նպաստել ամբաս¬տանյալին մեղսագրվող հան¬ցանքի կատար¬մանը, թմրամի¬ջոցի ազդեցության տակ մեղսագրվող հան¬ցանք կա¬¬տա¬րելը որպես նրա պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պա¬տիժը ծանրացնող հանգա¬մանք չի գնա¬հատում։
Այսպիսով, ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬րաց¬նող հանգա¬մանք Դատարանը չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ¬ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժին` Դա¬տա¬րանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով սահմանված հան¬ցա¬¬¬կազ¬մի պատժամասն այլ¬ընտրան¬¬քային է, նախա¬տեսում է պատժատեսակներ, որոնք ուղեկց¬վում են հասա¬րակութ¬յունից անձի մեկու¬¬սաց¬մամբ, հետևա¬բար` քննարկման ենթակա է ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակ¬վող պատ¬ժա¬տեսակի ընտ¬րության, պատժաչափի և պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու հարցերը։
Դատարանը փաստում է նաև« որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տես¬անկյու¬նով բացառիկ հան¬գա¬մանքների բացա¬կայությունը« ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ նշա¬նակելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են« իսկ ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալները« պատասխանատ¬վությունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հանգամանքն անհրաժեշտ է հաշ¬վի առ¬նել նրա նկատմամբ նշանակվող վերջնական պատժի կրման անհրա¬ժեշտութ¬յան հար¬ցը քննարկելիս։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը կա¬լանքի« ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշա¬նակելիս հանգում է հետևության« որ դատապարտյալի ուղղվելն հնարավոր է առանց պա¬տիժը կրելու« ապա կարող է որո¬շում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համա¬ձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատա¬րանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները« պատաս¬խա¬նատվութ¬յունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգա¬մանք¬ները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ դրույթների մեկնաբանությունից ակնհայտ է« որ պա¬տիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ինչպես հանցագործությունների տեսակ¬նե¬րի« հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի« այնպես էլ անձանց շրջա¬նակի հետ կապ¬ված որևէ հա¬տուկ սահմանափակում օրենսդիրը չի նախատեսել« այսինքն` պատի¬ժը պայմանականորեն չկի¬րա¬ռելու հիմք է համարվում դատարանի համոզ¬վածությունն առ այն« որ դատապարտյալի ուղղվելն հնա¬րա¬վոր է առանց որոշակի պատժա¬տեսակները ռեալ կրե¬լու (նման մեկնաբանություն է արել նաև ՀՀ Վճռա¬բեկ դատա¬րանը Հասմիկ Պետրոսյանի վերա¬բերյալ թիվ ԱՐԱԴ/0050/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 29-ին կայացրած որոշմամբ)։
Դատարանի այդ համոզվածությունը կարող է կայանալ պատասխանատվությունը և պա¬տիժը մեղմացնող« ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված (ինչպես նաև չնախատեսված« բայց Դատարանի համոզմամբ այդ¬պիսին դիտարկվող) և 63-րդ հոդվածում սպառիչ թվարկված« պա¬տաս¬խանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների գնա¬հատման արդյունքներով։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալ¬ները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը` նախ¬կի¬նում դա¬տա¬պարտ¬ված չլինելը և երիտասարդ լինելը, անկեղծորեն զղջալն ու առաջադրված մե¬ղադրանքում իրեն մե¬ղա¬վոր ճանաչելը, նրան վե¬րագրվող հանցագոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վո¬րութ¬յան աստի¬ճանը (ոչ մեծ ծանրության հան¬ցանք է), թմրամիջոցի տեսակը և քաշը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծանրաց¬նող հանգա¬մանք¬ների բացակայությունը` Դատա¬րա¬նը հանգում է այն համոզվա¬ծության« որ ամբաս¬տանյալ Գագիկ Ասլանյանի ուղղվե¬լը և նոր հանցա¬գործությունների կանխումն հնա¬րավոր է նրա նկատ¬մամբ առավել խիստ պա¬տիժ` ազատազրկում նշա¬նակելու« սակայն այդ պատիժը պայմա¬նա¬կանորեն չկիրա¬ռելու և միաժամանակ ողջամիտ« տվյալ դեպքում՝ մեկ տարի ժամ¬կետով փոր¬ձաշրջան սահմա¬նելու պայ¬ման¬ներում։ Հաշվի առնելով նաև ամ¬բաստանյալի կողմից վերոնշյալ թմրամիջոցը գործածելու փաս¬տը` Դատարանը գտնում է, որ հատկապես այդ պատիժն է արդա¬րացի ու միա¬ժա¬¬մանակ անհրաժեշտ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու« ամբաս¬տան¬յալին ուղղելու և համասեռ նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու հա¬մար։
Դատարանը գտնում է նաև, որ սույն դատավճիռը կայացնելու պահին ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬¬փան¬ման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստո¬րագրությունը փո¬փո¬խելու կամ վերաց¬նելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են, այն անհրաժեշտ է վերաց¬նել սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, գույքի նկատ¬մամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Տվյալ խնդրին անդ¬րա¬¬¬¬դառ¬նալով` Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաս¬տան¬յալի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներ¬կա¬յացվել, նրա գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման խնդրին` Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` նյութագիտական փորձաքննութ¬յուններից հե¬տո մնացած 0.55 գրամ «մա¬րիխուանա» տե¬սակի թմրամիջոցն անհրաժեշտ է ոչնչացնել` սույն դատավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով թվարկված դատական ծախսերը« ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համա¬ձայն« ամ¬բաստանյալ Գագիկ Ասլանյանից բռնա¬գա¬նձ¬ման ենթակա չեն« հետևա¬բար` Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված։
Գնահատելով և ամփոփելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույց¬ները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատա¬վա¬¬րա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, ինչպես նաև 375.1-375.4-րդ հոդ¬ված¬ներով, Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Գագիկ Ազատի Ասլանյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշանակել պատիժ` ազա¬տազրկում 6 (վեց) ամիս ժամ¬կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահ¬մանել փոր¬ձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ քրեա¬¬կա¬¬տա¬¬¬րողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման համապա¬տաս¬¬խան ստո¬րաբա¬ժան¬մանը։
Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը վերացնել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող 0,55 գրամ «մա¬րիխուանա» տե¬սակի թմրամիջոցն ոչնչացնել` սույն դատավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված` գործն արագացված դատաքննության կարգով քննելու պատճառաբանությամբ։
Դատավճիռը հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեական դատարան` բացառությամբ գործի փաստական հանգա¬մանք¬ների վերա¬բերյալ Դա¬տա¬րանի հետևությունների։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0204/01/14
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 28-11-2014 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 0204/01/14 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13809814 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Գագիկ Ասլանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա գործով չպարզված հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի` իր օգտագործման համար ապօրինի ձեռք է բերել և իր մոտ պահել զգալի չափի` տնայնագործական եղանակով պատրաստված 0,65 գրամ քաշը գերազանցող <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով գործածել է, օսյ 0,65 գրամ հաստատուն քաշով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է վերջինիս մոտ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ասլանյան |
| Հայրանուն | Ազատի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 11.3 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 01-12-2014 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 02-12-2014 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 02-12-2014 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 02-12-2014 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 26-12-2014 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Սարգսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 26-12-2014 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ասլանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 26-12-2014 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 70 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ թիվ ԵԿԴ/0204/01/14 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տարանը (այսուհետ` Դատարան), նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի, քարտուղարությամբ` Հասմիկ Արտաշեսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ` Հարություն Սարգսյանի, պաշտպան` Ավագ Լալայանի, 2014թ. դեկտեմբերի 26-ին դռնբաց դատական նիստում արա¬գաց¬ված դա¬տա¬կան քննության կար¬գով քննեց և ավարտեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի` (ծնված 1989թ. նոյեմբերի 10-ին, Երևան քաղաքում, ազ¬գութ¬¬¬յամբ հայ, ՀՀ քաղա¬քա¬ցի, միջնակարգ կրթու¬թ¬յամբ, ամուրի, նախ¬կինում չդատապարտ¬ված, չի աշ¬խա¬¬¬տում, հաշ¬վառ¬¬ված և բնակվում է Երևա¬նի Գյուլիքեխվյան նրբանցքի 3-րդ շենքի 1-ին բնակարանում) 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. Թիվ 13809814 քրեական գործն հարուցվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով 2014թ. հոկտեմբերի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Կենտ¬րոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում` Գագիկ Ասլանյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի «մարիխուանա» տեսակի թմրա¬միջոց ապօրինաբար ձեռք բերելու և պահելու դեպքի առթիվ։ 2014թ. հոկտեմբերի 16-ին Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն։ 2014թ. հոկտեմբերի 20-ին Գագիկ Ասլանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2014թ. նոյեմբերի 20-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել անհայտ անձի կողմից Գագիկ Ասլանյանին թմրամիջոց ապօրինի իրացնելու դեպքի առթիվ թիվ 13809814 քրեական գործի նյութերով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նոր քրեական գործ հա¬րու¬ցելու, առանձնաց¬նելու և այդ մասով նախաքննությունը թիվ 13809814 համարով շարունակելու մասին։ 2014թ. նոյեմբերի 28-ին քրեական գործն Գագիկ Ազատի Ասլանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կա¬ցությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտ¬¬րոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդ¬հանուր իրավա¬սութ¬յան դա¬տարան, 2014թ. դեկտեմբերի 2-ին ընդուն¬¬վել է վարույթ և նշանակվել դատական քննության։ 2. Առաջադրված մեղադրանքի բովանդակությունը. Նախաքննական մարմինն ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին մեղադրանք է առա¬ջադրել այն բանի համար, որ նա «գործով չպարզված հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի` իր օգտա¬գործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և իր մոտ պահել զգալի չափի` տնայնագործական եղանակով պատրաստված 0.65 գրամ քաշը գերազանցող «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը 2014թ. սեպտեմբերի 25-ին` ժամը 01։50-ի սահմաններում, ծխելու միջոցով գործածել է, իսկ 0.65 գրամ հաս¬տատուն քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է վերջինիս մոտ` Երևանի Չա¬րենցի 1 հասցեում»։ Վերոնշյալ հանցավոր արարքի կատարման համար ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին մեղադրանք առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մա¬սով։ 3. Արագացված դատական քննություն. Մինչ դատաքննություն սկսելն ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանը միջնորդեց գործը քննել դա¬տա¬կան քննության արագացված կարգով` հայտարարելով, որ վերը նշված միջ¬նոր¬¬դութ¬յունը ներկա¬յաց¬նում է կամավոր` նախա¬պես խորհրդակցելով իր պաշտպանի հետ, գիտակ¬ցում է արա¬գացված կարգով դատաքննութ¬յուն անցկացնելու իրավական հետևանք¬ները։ Ամբաս¬¬տան¬յալը հայտարարեց նաև, որ առաջադրված մե¬ղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է, հա¬մա¬ձայն է դրա հետ, ավելին` առա¬ջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանա¬չում։ Քննության առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի վերոնշյալ միջ¬նոր¬դութ¬յունը, հաշվի առ¬նելով այն, որ մեղադրողը չի չառարկել գործն արա¬գաց¬ված դա¬տաքննութ¬յան կարգով քննելու դեմ, նկատի ունենալով, որ ամ¬բաս¬տան¬յալը չա¬փահաս և մեղ¬սունակ է, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րության օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդ¬ված¬ներով նախա¬տեսված` գործն արագացված դա¬տաքննութ¬յան կարգով քննելու հիմ¬քն ու բոլոր պայման¬ները` Դա¬տա¬¬րա¬նը, համապա¬տաս¬¬խան որոշ¬ման կայացմամբ, գործը քննեց արա¬գաց¬ված դա¬տաքննութ¬յան կար¬գով։ 4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին առա¬¬ջադրված մեղադրանքը, բացի վերջինիս նախաքննական ցուց¬¬մունքից, Դատա¬րանն հաս¬տատված հա¬մա¬րեց վկաներ Դավիթ Սողոմոնյանի, Արմեն Վարդանյանի, Պարույր Ենոքյանի, Լևոն Օհանյանի, Վլադիմիր Հովսեփյանի, Նարեկ Մովսիսյանի, Վանիկ Ասլանյանի և Տիգրան Սողոմոնյանի ցուցմունք¬ներով, իրեղեն ապացույց ճանաչ¬ված և գործին կցված 0.55 գրամ «մա¬րիխունա» տե¬սակի թմրամիջոցի (0,1 գրամը ծախսվել է դատաքիմիական փորձաքննության ընթացքում), որպես ա¬պա¬ցույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի` ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ ոստիկա¬նության գնդի 3-րդ հատուկ գումար¬տակի 2-րդ վաշտի 2-րդ դասակի ոստիկան Ա.Վարդանյանի 2014թ. սեպտեմբերի 25-ի զեկուցագրի առկա¬յութ¬¬յամբ, դատաքիմիական փոր¬ձաքննության 2014թ. հոկտեմբերի 8-ի թիվ 14-2771 եզրակացությամբ։ Նախաքննությամբ ձեռք բերված վերոնշյալ ապացույցները գնահատելիս` Դատարա¬նը եկավ այն հետևության, որ ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին առաջադրված մեղադ¬րանքի հիմ¬քում դրված այդ ապա¬ցույցներն ըստ էության հա¬մա¬պա¬տաս¬խանում են ՀՀ քրեա¬կան դա¬տա¬վա¬րութ¬յան օրենսգրքով սահ¬ման¬ված թույլատրելիության և վերա¬բերե¬լիության, իսկ համակ¬ցութ¬¬¬յամբ գործի ճիշտ լուծման տես¬անկյու¬¬նով` բավարա¬րութ¬յան չափա¬նիշներին։ Դատա¬րա¬նը հաստատված է համարում այն, որ ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանը նրան մեղ¬սագրվող հանցավոր արարքը` առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի թմրամիջոց ապօրինաբար ձեռք բերելը և պահելը, ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 268-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով որակված է ճիշտ, ամբաս¬տան¬յալը քրեա¬կան պատաս¬խա¬նատ¬վության ու պատժի ենթա¬կա է վերոնշյալ հոդվածի համապատաս¬խան մասով։ Ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանն հաշվի է առնում հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա¬գոր¬ծությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատ¬մամբ կի¬րառ¬վող պատիժը և քրեաիրավական ներգոր¬ծության այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համա¬պա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րութ¬յանը, այն կատարելու հանգա¬մանք¬ներին, հանցավորի անձնա¬վո¬րութ¬յանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կան¬խելու հա¬մար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հան¬րության համար վտան¬գավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալ¬ներով, այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծան¬րացնող հանգամանքներով։ Նույն հոդ¬վածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նա¬խա¬տեսված պատիժներից առավել խիստը նշա¬նակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։ Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմ¬նավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պար¬տադիր են դատարանի համար նույ¬նան¬ման փաստական հանգամանքներով այլ գործի քննության ժամանակ։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գոր¬ծով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախա¬տես¬ված իրա¬վանորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատվությունը մեղմացնող հան¬գամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղ¬մացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։ Դատարանը որպես ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալներ է գնա¬հա¬տում` նախ¬կինում դատա¬պարտված չլինելը (ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2014թ. հոկտեմբերի 16-ի դրությամբ կատարված ստուգ¬ման արդյունքներով), երիտասարդ լինելը (համաձայն 2007թ. մայիսի 1-ին 005-ի կողմից տրված թիվ AH0425160 անձնագրի` ծնվել է 1989թ. նոյեմբերի 10-ին), իսկ որպես պատասխանատվությունը և պա¬տի¬ժը մեղմացնող հանգա¬մանք` իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը։ Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոնշյալ հանգամանքներն հաս¬տատված են գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետա¬զոտված, թույլատրելիութ¬յան ու վերաբերելիության չա¬փանիշներին համապատասխանող ապացույց¬ներով և ող¬ջամտո¬րեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի հանրային վտան¬գավո¬րությունը։ Դատաքննությամբ ուսումնասիրված ապացույցի` տոքսիկոքիմիական փորձաքննության 2014թ. հոկտեմբերի 8-ի թիվ 14-2771 եզրակացության համաձայն` Գագիկ Ասլանյանից վերցված մեզի և մազի փոր¬ձանմուշներում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների խմբերին պատկանող թմրամիջոցի թմրալկալոիդներ։ Դա¬տա¬րանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դա¬տա¬¬վա¬րական օրենսգրքի 63-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի պա¬հան¬ջով և ելնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին մեղ¬սագրվող հանցա¬գոր¬ծութ¬յան բնույթից, հաշվի առնե¬լով, որ թմրամիջոցի գոր¬ծածումը չի նպաստել ամբաս¬տանյալին մեղսագրվող հան¬ցանքի կատար¬մանը, թմրամի¬ջոցի ազդեցության տակ մեղսագրվող հան¬ցանք կա¬¬տա¬րելը որպես նրա պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պա¬տիժը ծանրացնող հանգա¬մանք չի գնա¬հատում։ Այսպիսով, ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծան¬րաց¬նող հանգա¬մանք Դատարանը չարձանագրեց։ Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ¬ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժին` Դա¬տա¬րանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով սահմանված հան¬ցա¬¬¬կազ¬մի պատժամասն այլ¬ընտրան¬¬քային է, նախա¬տեսում է պատժատեսակներ, որոնք ուղեկց¬վում են հասա¬րակութ¬յունից անձի մեկու¬¬սաց¬մամբ, հետևա¬բար` քննարկման ենթակա է ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակ¬վող պատ¬ժա¬տեսակի ընտ¬րության, պատժաչափի և պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու հարցերը։ Դատարանը փաստում է նաև« որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տես¬անկյու¬նով բացառիկ հան¬գա¬մանքների բացա¬կայությունը« ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ նշա¬նակելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են« իսկ ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալները« պատասխանատ¬վությունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հանգամանքն անհրաժեշտ է հաշ¬վի առ¬նել նրա նկատմամբ նշանակվող վերջնական պատժի կրման անհրա¬ժեշտութ¬յան հար¬ցը քննարկելիս։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը կա¬լանքի« ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշա¬նակելիս հանգում է հետևության« որ դատապարտյալի ուղղվելն հնարավոր է առանց պա¬տիժը կրելու« ապա կարող է որո¬շում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համա¬ձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատա¬րանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները« պատաս¬խա¬նատվութ¬յունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգա¬մանք¬ները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ դրույթների մեկնաբանությունից ակնհայտ է« որ պա¬տիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ինչպես հանցագործությունների տեսակ¬նե¬րի« հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի« այնպես էլ անձանց շրջա¬նակի հետ կապ¬ված որևէ հա¬տուկ սահմանափակում օրենսդիրը չի նախատեսել« այսինքն` պատի¬ժը պայմանականորեն չկի¬րա¬ռելու հիմք է համարվում դատարանի համոզ¬վածությունն առ այն« որ դատապարտյալի ուղղվելն հնա¬րա¬վոր է առանց որոշակի պատժա¬տեսակները ռեալ կրե¬լու (նման մեկնաբանություն է արել նաև ՀՀ Վճռա¬բեկ դատա¬րանը Հասմիկ Պետրոսյանի վերա¬բերյալ թիվ ԱՐԱԴ/0050/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 29-ին կայացրած որոշմամբ)։ Դատարանի այդ համոզվածությունը կարող է կայանալ պատասխանատվությունը և պա¬տիժը մեղմացնող« ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված (ինչպես նաև չնախատեսված« բայց Դատարանի համոզմամբ այդ¬պիսին դիտարկվող) և 63-րդ հոդվածում սպառիչ թվարկված« պա¬տաս¬խանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների գնա¬հատման արդյունքներով։ Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալ¬ները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը` նախ¬կի¬նում դա¬տա¬պարտ¬ված չլինելը և երիտասարդ լինելը, անկեղծորեն զղջալն ու առաջադրված մե¬ղադրանքում իրեն մե¬ղա¬վոր ճանաչելը, նրան վե¬րագրվող հանցագոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վո¬րութ¬յան աստի¬ճանը (ոչ մեծ ծանրության հան¬ցանք է), թմրամիջոցի տեսակը և քաշը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծանրաց¬նող հանգա¬մանք¬ների բացակայությունը` Դատա¬րա¬նը հանգում է այն համոզվա¬ծության« որ ամբաս¬տանյալ Գագիկ Ասլանյանի ուղղվե¬լը և նոր հանցա¬գործությունների կանխումն հնա¬րավոր է նրա նկատ¬մամբ առավել խիստ պա¬տիժ` ազատազրկում նշա¬նակելու« սակայն այդ պատիժը պայմա¬նա¬կանորեն չկիրա¬ռելու և միաժամանակ ողջամիտ« տվյալ դեպքում՝ մեկ տարի ժամ¬կետով փոր¬ձաշրջան սահմա¬նելու պայ¬ման¬ներում։ Հաշվի առնելով նաև ամ¬բաստանյալի կողմից վերոնշյալ թմրամիջոցը գործածելու փաս¬տը` Դատարանը գտնում է, որ հատկապես այդ պատիժն է արդա¬րացի ու միա¬ժա¬¬մանակ անհրաժեշտ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու« ամբաս¬տան¬յալին ուղղելու և համասեռ նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ները կան¬խելու հա¬մար։ Դատարանը գտնում է նաև, որ սույն դատավճիռը կայացնելու պահին ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬¬փան¬ման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստո¬րագրությունը փո¬փո¬խելու կամ վերաց¬նելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են, այն անհրաժեշտ է վերաց¬նել սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, գույքի նկատ¬մամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Տվյալ խնդրին անդ¬րա¬¬¬¬դառ¬նալով` Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաս¬տան¬յալի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներ¬կա¬յացվել, նրա գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել։ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման խնդրին` Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` նյութագիտական փորձաքննութ¬յուններից հե¬տո մնացած 0.55 գրամ «մա¬րիխուանա» տե¬սակի թմրամիջոցն անհրաժեշտ է ոչնչացնել` սույն դատավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով թվարկված դատական ծախսերը« ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համա¬ձայն« ամ¬բաստանյալ Գագիկ Ասլանյանից բռնա¬գա¬նձ¬ման ենթակա չեն« հետևա¬բար` Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված։ Գնահատելով և ամփոփելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույց¬ները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատա¬վա¬¬րա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, ինչպես նաև 375.1-375.4-րդ հոդ¬ված¬ներով, Դատա¬րանը Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝ Գագիկ Ազատի Ասլանյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշանակել պատիժ` ազա¬տազրկում 6 (վեց) ամիս ժամ¬կետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահ¬մանել փոր¬ձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ քրեա¬¬կա¬¬տա¬¬¬րողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման համապա¬տաս¬¬խան ստո¬րաբա¬ժան¬մանը։ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը վերացնել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող 0,55 գրամ «մա¬րիխուանա» տե¬սակի թմրամիջոցն ոչնչացնել` սույն դատավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։ Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված` գործն արագացված դատաքննության կարգով քննելու պատճառաբանությամբ։ Դատավճիռը հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեական դատարան` բացառությամբ գործի փաստական հանգա¬մանք¬ների վերա¬բերյալ Դա¬տա¬րանի հետևությունների։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 26-12-2014 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 30-01-2015 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 05-02-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 129 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 05-02-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 129 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 17-02-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 133 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-5595 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 18-02-2015 |
|---|
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 04-05-2015 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 07-05-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 188 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 07-05-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 188 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0204/01/14
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 12-02-2015 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 11-02-2015 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Հ |
| Ազգանուն | Սարգսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գագիկ Ասլանյան Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի ՀՀ քր. օր 268 հոդ. 1-ին մասսվ - ազատազրկում 6 ամիս ժամկետով , ՀՀ քր.օր. 70 հոդ.` 1 տարի փորձաշրջան / վերաբերյալ 26.12.2014թ. դատական ակտը պատժի մասով և նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ` առանց ՀՀ քր.օր. 70 հոդվածի կիրառման : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 16-02-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Չիչոյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Բարսեղյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 18-02-2015 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | Չկան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 19-02-2015 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-03-2015 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 19-02-2015 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | Դատարանի` մեկ այլ գործով ծանրաբեռնված լինելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-03-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 18-03-2015 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ասլանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ ԵԿԴ/0204/01/14 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 2015 թվականի մարտի 18-ին Երևան քաղաքում ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Հ. ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ ԱՐՈԻ ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա. ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Գ. ԱՍԼԱՆՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով մեղադրող` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքը` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ի դատավճռի դեմ Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2014 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 13809814 քրեական գործը: Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2014 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ Գագիկ Ազատի Ասլանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին: 2014 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Գագիկ Ազատի Ասլանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2014 թվականի նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ թիվ 13809814 քրեական գործի նյութերով անհայտ անձի կողմից Գագիկ Ասլանյանին ապօրինի թմրամիջոց իրացնելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13821414 քրեական գործը: 2014 թվականի նոյեմբերի 28-ին, թիվ 13809814 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, 2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ի դատավճռով, Գագիկ Ազատի Ասլանյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել է պատիժ` ազատազրկում 6(վեց) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառել և սահմանել է փորձաշրջան 1(մեկ) տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման համապատասխան ստորաբաժանմանը: Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը վերացրել է` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո: Վճռել է նաև գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում պահվող 0,55 գրամ <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո: Դատական ծախսերի հարցը համարել է լուծված` գործն արագացված դատաքննության կարգով քննելու պատճառաբանությամբ։ Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել մեղադրող` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Սարգսյանը: Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2015 թվականի փետրվարի 18-ին: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի փետրվարի 19-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով: Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան է ստացվել ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի շահերի պաշտպան Արմեն Բաղդասարյանից: 2. Գործի փաստական հանգամանքները. Գագիկ Ազատի Ասլանյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա գործով չպարզված հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի` իր օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և իր մոտ պահել զգալի չափի` տնայնագործական եղանակով պատրաստված 0.65 գրամ քաշը գերազանցող <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը 2014 թվականի սեպտեմբերի 25-ին` ժամը 0150-ի սահմաններում, ծխելու միջոցով գործածել է, իսկ 0.65 գրամ հաստատուն քաշով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է վերջինիս մոտ` Երևանի Չարենցի 1 հասցեում: 3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով: Մեղադրող` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Սարգսյանը, վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժն ակնհայտ մեղմ է, ՀՀ քրեական օրենագրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումն անհիմն է, չի համապատասխանում կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորությանը, և դատական ակտը` պատժի մասով, ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ: Դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը՝ նախկինում դատապարտված չլինելը և երիտասարդ լինելը, անկեղծորեն զղջալն ու առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, նրան վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը /ոչ մեծ ծանրության հանցանք/, թմրամիջոցի տեսակը և քաշը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը՝ հանգել է այն համոզվածության, որ ամբաստանյալ Գ.Ասլանյանի ուղղվելը և նոր հանցագործությունների կանխումը հնարավոր է նրա նկատմամբ առավել խիստ պատիժ՝ ազատազրկում նշանակելու, սակայն այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և միաժամանակ ողջամիտ, տվյալ դեպքում՝ մեկ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու պայմաններում: Դատարանը Գ.Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանակնորեն չկիրառելով՝ խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը: Խախտվել են նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 61-րդ հոդվածով սահմանված դրույթները: Մեղադրողը, մեջբերելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Դավիթ Հովհաննիսյանի գործով 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Վանյա Բեգյանի վերաբերյալ 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13 որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, նշել է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը կայուն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալի կողմից փաստացի չկրելու պայմաններում պատժի նպատակների իրացվելիության վերաբերյալ հետևությունը չի կարող լինել հայեցողական ու կամայական, այլ պետք է հիմնված լինի գործի կոնկրետ հանգամանքների, մասնավորապես, տվյալ հանցատեսակի կրիմինոլոգիական նկարագրի, դրա դեմ պայքարի քաղաքականության ուղղությունների, կոնկրետ դեպքում դրա կատարման առանձնահատկությունների, հանցավորի անձի, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող իրական հանգամանքների համակցված գնահատման վրա: Դատարանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը պատճառաբանվել է նրանով, որ Գ.Ասլանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում դրական, երիտասարդ է, հաշվի են առնվել կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը: Դատարանը վկայակոչելով նշված հանգամանքները՝ հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալ Գ.Ասլանյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու: Սահմանափակվելով նման դատողությամբ՝ դատարանը չի հստակեցրել, թե ինչ նշանակություն ունեն նշված հանգամանքներն այդպիսի հետևության հանգելու համար: Դատարանի կողմից ամբաստանյալի երիտասարդ տարիքը, որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի առնելն անհասկանալի և անընդնունելի է, քանի որ չի հիմնավորել, թե որ տարիքում այդ հանցանքը կատարելն ավելի վտանգավոր կլիներ: Գ.Ասլանյանի տարիքի և կատարած հանցագործության օրենսդրական դասակարգումը որևէ կերպ չեն ազդում վերջինիս արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա: Դատարանը հաշվի չի առել Գ.Ասլանյանին մեղսագրվող հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, դրանով վնասվող հասարակական հարաբերությունների արժեքն ու կարևորությունը, հանցագործության այս տեսակի տարածվածությունն ու տարածման անհանգստացնող չափերը, որն ինքնին հանդիսանում է դրա դեմ պայքարի քաղաքականության ուղղությունների՝ խստացման առումով վերափոխման հրամայական: Դատարանի կողմից Գ.Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակներին և նշանակված պատիժը չի կարող ուղղել վերջինիս, կանխել նոր հանցագործությունների կատարումն ինչպես նրա, այնպես էլ այլ անձանց կողմից: Թեև Գ.Ասլանյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել առաջադրված մեղադրանքում, սակայն քննությանը չի ներկայացրել թմրամիջոցն իրեն ապօրինի իրացրած անձի տվյալները, որպիսի պայմաններում հարավոր չի եղել կանխելու անհայտ անձի կողմից հետագայում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարումը: Նկատի ունենալով, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը լատենտային բնույթի հանցագործություն է և դրա դեմ պայքարը պայմանավորված է նաև խիստ պատժողական քաղաքականությամբ, հետևաբար Գ.Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում արդարադատության արդյունավետության շահերից և Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատժով հնարավոր չէ հասնել քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակների իրականացմանը: Այսպիսով, դատարանը, Գ.Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառել դրա հիմքերի բացակայության պայմաններում՝ թույլ տալով դատական սխալ՝ նյութական օրենքի սխալ կիրառում, որը հիմք է դատավճիռը բեկանելու համար: Վերոգրյալի հիման վրա մեղադրող Հ.Սարգսյանը խնդրել է Գագիկ Ազատի Ասլանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ի դատական ակտը` պատժի մասով, բեկանել և նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ՝ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման: 4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված պատասխանը. Ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի շահերի պաշտպան Արմեն Բաղդասարյանը վերաքննիչ բողոքի դեմ ներկայացված գրավոր պատասխանում նշել է, որ վերաքննիչ բողոքում դատական ակտը բեկանելու` այսինքն վերաքննիչ բողոք բերելու կամ պատշաճ իրավական հիմնավորումներ չկան: Մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերը և հիմնավորումները վերաբերում են Դատարանի հողմից Գ.Ասլանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հետևանքով նյութական իրավունքի խախտում թույլ տալու հանգամանքներին, սակայն Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է վերացնել Դատարանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը, բեկանել դատավճիռը և Գ.Ասլանյանի նկատմամբ պատիժ սահմանել ազատազրկման ձևով: Այնինչ բողոքում որևէ բառ անգամ նշված չէ այն մասին, որ դատարանը 6 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, թույլ է տվել որևէ խախտում կամ կայացրել է այնպիսի դատական ակտ, որը խաթարում է արդարադատության բուն էությունը: Վերաքննիչ բողոքում մեջբերված ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի որոշումների փաստական հանգամանքները չեն համընկնում քննության առարկա հանդիսացող սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների հետ, հակասում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջներն, ուստի դրանք պարտադիր չեն սույն գործով դատավճիռ կայացնելիս: Դատարանի կողմից դատավճիռ կայացնելիս պահպանվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջները, որի արդյունքում Դատարանը եկել այն հետևության, որ ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցներն ըստ էության համապատասխանում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված թույլատրելիության և վերաբերելիության չափանիշներին: Դատարանը հաստատված է համարել այն, որ ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքը՝ առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի թմրամիջոց ապօրինաբար ձեռք բերելը և պահելը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով որակված է ճիշտ, ամբաստանյալը քրեական պատասխանատվության ու պատժի ենթակա է վերոնշյալ հոդվածի համապատասխան մասով: Ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը որպես ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ է գնահատել` նախկինում դատապարտված չլինելը, երիտասարդ լինելը, իսկ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք՝ իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը: Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոնշյալ հանգամանքներն հաստատված են գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված, թույլատրելիության ու վերաբերելիության չափանիշներին համապատասխանող ապացույցներով և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի հանրային վտանգավորությունը: Դատարանը, ղեկավարվել է նաև ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջով և ելնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանին մեղսագրվող հանցագործության բնույթից, հաշվի առնելով, որ թմրամիջոցի գործածումը չի նպաստել ամբաստանյալին մեղսագրվող հանցանքի կատարմանը, թմրամիջոցի ազդեցության տակ մեղսագրվող հանցանք կատարելը որպես նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք չի գնահատել: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրել: Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով անդրադառնալով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժին` Դատարանը փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցակազմի պատժամասն այլընտրանքային է, նախատեսում է պատժատեսակներ, որոնք ուղեկցվում են հասարակությունից անձի մեկուսացմամբ, հետևաբար` քննարկման ենթակա է ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատժատեսակի ընտրության, պատժաչափի և պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու հարցերը։ Դատարանը փաստել է նաև, որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ հանգամանքների բացակայությունը, ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են, իսկ ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքն անհրաժեշտ է հաշվի առնել նրա նկատմամբ նշանակվող վերջնական պատժի կրման անհրաժեշտության հարցը քննարկելիս: Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը` նախկինում դատապարտված չլինելը և երիտասարդ լինելը, անկեղծորեն զղջալն ու առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, նրան վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը (ոչ մեծ ծանրության հանցանք է), թմրամիջոցի տեսակը և քաշը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը հանգել է այն համոզվածության, որ ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի ուղղվելը և նոր հանցագործությունների կանխումն հնարավոր է նրա նկատմամբ առավել խիստ պատիժ՝ ազատազրկում նշանակելու, սակայն այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և միաժամանակ ողջամիտ, տվյալ դեպքում՝ մեկ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու պայմաններում: Հաշվի առնելով նաև ամբաստանյալի կողմից վերոնշյալ թմրամիջոցը գործածելու փաստը՝ Դատարանը գտել է, որ հատկապես այդ պատիժն է արդարացի ու միաժամանակ անհրաժեշտ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, ամբաստանյալին ուղղելու և համասեռ նոր հանցագործությունները կանխելու համար: Դատարանը կայացրել է հիմնավորված, պատճառաբանված դատական ակտ և ամբաստանյալ Գ.Ասլանյանի նկատմամբ սահմանել համաչափ պատիժ: Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպան Արմեն Բաղդասարյանը խնդրել է թիվ ԵԿԴ/0204/01/14 քրեական գործով դատավճռի դեմ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ մերժել` հիմնավորված և պատճառաբանված չլինելու հիմքով: 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին մեղադրանքի կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած պաշտպանության կողմի պատասխանը, ինչպես նաև վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ` հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`… 6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար. 7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ. 8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>: Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: (…)>> /Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշում/: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)>>: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման մեջ, արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, դիրքորոշում է արտահայտել, որի համաձայն` <<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը>>: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: (…) Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը (…)>>: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վանյա Ռաֆիկի Բեգյանի վերաբերյալ 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13 որոշման մեջ հետևյալ իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել. <<(…) Գ.Մադաթյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համատեքստում զարգացնելով Դ.Հովհաննիսյանի գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Այլ խոսքով՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի՝ ա) կատարված հանցագործության նպատակն ու շարժառիթը, բ) քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, գ) կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, դ) հանցագործության կատարման եղանակը, ե) հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, զ) հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը(…)>>: Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով` բավարար չափով ստուգման և գնահատության է ենթարկել կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` նախկինում դատապարտված չլինելը, երիտասարդ լինելը, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով: Միևնույն ժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, սակայն նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու պայմաններում: ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի կանոնակարգումը նախատեսող իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատժատեսակի, պատժաչափի և պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է ճիշտ հետևության: Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Գագիկ Ասլանյանին մեղսագրվող հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, դրանով վնասվող հասարակական հարաբերությունների արժեքն ու կարևորությունը հաշվի չառնելու, նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը արդարադատության արդյունավետության շահերից չբխելու, դրանով քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակների իրականացմանը չհասնելու մասին վերաքննիչ բողոքի մյուս պատճառաբանությունները վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում և գտնում է, որ Գագիկ Ասլանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը` ազատազրկում վեց ամիս ժամկետով, պայմանականորեն չկիրառելը, համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի արդարացիության, նպատակների, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իրավադրույթներին, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով տրված իրավական դիրքորոշումներին և ի զորու է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակները: Վերը նշված հանգամանքների վերլուծությամբ վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը քրեական գործի քննության ընթացքում նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չի տվել, այդ առումով դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված ու պատճառաբանված, համապատասխանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին, ուստի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրող` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Գագիկ Ազատի Ասլանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 18-03-2015 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 28-04-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 185 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 28-04-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 185 |
| Ուր | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Գրության համարը | Ե-8183/15 |