Հիմնական

Գործի համար: ԵԿԴ/0191/01/14
Վիճակագրական տողի համար : 1.9

Պատասխանող

Նարեկ Խաչատրյան
Նարեկ Խաչատրյան
Նարեկ Խաչատրյան Լևոնի
Նարեկ Խաչատրյան

Դատավոր

Քրեական վերաքննիչ

Ռուզաննա Բարսեղյան

Արարատ Պետրոսյան

Գագիկ Ավետիսյան

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Արշակ Վարդանյան

Վճռաբեկ

Դավիթ Ավետիսյան

Սերժիկ Ավետիսյան

Հոդվածներ

Վճռաբեկ

Հոդված 16, 39, 43, 361/1/, 397, 398, 419, 422-423

Դատավոր

Քրեական վերաքննիչ

Ռուզաննա Բարսեղյան

Արարատ Պետրոսյան

Գագիկ Ավետիսյան

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Արշակ Վարդանյան

Վճռաբեկ

Դավիթ Ավետիսյան

Սերժիկ Ավետիսյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Նարեկ Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2014թ. ապրիլի 20-ին Եարևան քաղաքի <<Արարատ>> կոնյակի գործարանի մոտ, տաքսի ավտոմեքենայով տեղափոխման ուղեվարձի կապակցությամբ ծագած վիճաբանության ժամանակ, իր մոտ եղած դանակով մի քանի անջամ հարվածներ է հասցրել Անդրանիկ Առաքելյանին` վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս:
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Քրեական վերաքննիչ 2016-01-18 12:00 2
Վճռաբեկ 2015-08-28 11:00 2
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2015-03-25 16:00 5 Կայացել է
Վճռաբեկ 2015-03-18 12:30 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2015-02-19 16:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2015-02-06 12:30 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2015-01-23 14:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-12-27 17:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-12-18 14:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2014-12-01 17:00 5 Չի կայացել
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին
ատյանի դատարան դատավճիռ ԵԿԴ/0191/01/14
նախագահող դատավոր` Ա.Վարդանյան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Վ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ն. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ

2016 թվականի հունվարի 18-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան/ 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ` Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը

ՊԱՐԶԵՑ

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

2014 թվականի ապրիլի 21-ի Ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Կարապետյանի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 16120514 քրեական գործը:
2014 թվականի ապրիլի 29-ի նախաքննության մարմնի որոշմամբ` Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և վերջինիս նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2014 թվականի ապրիլի 29-ի ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Կարապետյանի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
2014 թվականի ապրիլի 29-ի նույն մարմնի մեկ այլ որոշմամբ` միջնորդություն է հարուցվել մեղադրյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումը կիրառելու մասին, որը նույն օրը Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ` բավարարվել է:
2014 թվականի հունիսի 21-ի ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Կարապետյանի որոշմամբ թիվ 16120514 քրեական գործով վարույթը կասեցվել է՝ մեղադրյալ Նարեկ Խաչատրյանի գտնվելու վայրը պարզված չլինելու հիմքով:
2014 թվականի հունիսի 27-ի ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Վ.Կալաչյանի որոշմամբ թիվ 16120514 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և Նարեկ Խաչատրյանի հայտնաբերման հիմքով վերսկսվել է գործի քննությունը:
2014 թվականի հունիսի 30-ին Նարեկ Խաչատրյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել և վերջինին կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հունիսի 30-ի որոշմամբ վերահաստատվել է Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը:
2014 թվականի նոյեմբերի 07-ին թիվ 16120514 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան:
Նույն դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ընդունվել է վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճռով (քրեական գործը քննվել է արագացված դատական կարգով) Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ` ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով:
Նարեկ Խաչատրյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2014թ. հունիսի 27-ից, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2015 թվականի ապրիլի 08-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ` Վ.Հարությունյանը:
Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի մայիսի 05-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
2015 թվականի մայիսի 18-ի Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է` Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ։
Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի հուլիսի 17-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։
Վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշմամբ` վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է, ամբաստանյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշումը բեկանվել և գործն ուղարկվել է նույն դատարան` նոր քննության։
Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ։
Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի 10-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ` Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել Վճռաբեկության կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա, 2014թվականի ապրիլի 20-ին՝ ժամը 21:00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի «Արարատ» կոնյակի գործարանի մոտ, տաքսի ավտոմեքենայով տեղափոխման ուղավարձի կապակցությամբ ծագած վիճաբանության ժամանակ, իր մոտ եղած դանակով մի քանի անգամ հարվածներ է հասցրել Անդրանիկ Լևոնի Առաքելյանին` վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վնասվածք` թոքի վնասումով` ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսի առաջացմամբ, ձախ բազկի կտրած վերքերի, կզակային շրջանի քերծվածքի ձևով, ձախ բազկի եռագլուխ մկանի փակեղի և մկանաթելերի վնասումով, առողջության ծանր վնաս:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Վ.Հարությունյանը վերաքննիչ բողոքում վկայակոչելով ՀՀ քեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 61-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի դրույթները` նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքեր է դիտել այն, որ ըստ էության հարթվել է տուժողին պատճառված վնասը, քանի որ տուժողը ոչ մի պահանջ չի ներկայացրել: Տվյալ դեպքում դատարանի կողմից մատնանշած պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող այդ հանգամանքը չի բխում քրեական գործի նյութերից, քանի որ ոչ նախաքննության և ոչ էլ դատաքննության ընթացքում ձեռք չի բերվել վնասը հարթելու վերաբերյալ տվյալ, իսկ սոսկ այն հանգամանքը, որ տուժողը վնասի փոխհատուցման պահանջ չի ներկայացրել, կարող է պայմանավորված լինել մի շարք հանգամանքներով:
Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել նաև հանցագործության գործիքի ընտրության հանգամանքը, քանի որ ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանը մարմնական վնասվածք հասցնելու համար գործադրել է դանակ և վնասվածքը հասցրել է տուժողի մարմնի կենսականորեն կարևոր օրգանների շրջանում՝ կրծքավանդակի ձախ կեսին, ձախ նախաբազկի հետին մակերեսին և կզակին, այսինքն՝ տվյալ դեպքում կարելի է եզրակացնել, որ թեև Նարեկ Խաչատրյանը գործել է չկոնկրետացված դիտավորությամբ, նրա համար միևնույն է եղել, թե ինչ հետևանք կառաջացնի իր գործողությունը՝ տուժողի առողջությանը կպատճառվի ծանր վնաս, թե հարվածի արդյունքում տուժողը կմահանա: Տվյալ հանգամանքը վկայում է նրա անձի հասարակական մեծ վտանգավորության մասին, որպիսի պայմաններում հոդվածի սանկցիայով սահմանված պատժի նվազագույն չափի կիրառումը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը: Վերոշարադրյալը վկայում է Նարեկ Խաչատրյանի հանդգնության և նրա անձի հասարակական վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին, ինչը դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել պատիժ նշանակելիս:
Առաջին ատյանի դատարանն օբյեկտիվ ստուգման և գնահատման չի ենթարկել Նարեկ Խաչատրյանի կողմից կատարված հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները և նրա նկատմամբ նշանակել է ակնհայտ մեղմ պատիժ: Դրանով իսկ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածով նախատեսված դատական սխալ, քանի որ դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, ինչը հիշյալ հոդվածով դիտվում է որպես դատավճռի բեկանման հիմք: Դատարանը վերջինի նկատմամբ պատիժ է նշանակել օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքերի խախտմամբ և այդ ամենը հանգեցրել է անօրինական և չհիմնավորված դատավճռի կայացման:
Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը, կայացնել նոր դատական ակտ՝ Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակելով նրա կատարած հանցագործության ծանրությանն ու հանցավորի անձին համապատասխան արդարացի պատիժ:
Վերաքննիչ դատարանում դատախազ Վ. Հարությունյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով բավարարել այն:
Ամբաստանյալ Ն. Խաչատրյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց մերժել այն` Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը թողնելով օրինական ուժի մեջ:

4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը

Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին մեղադրող Վ. Հարությունյանի ելույթը, ամբաստանյալ Ն. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքի առարկությունները, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը` պատժի մասով փոփոխել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<< 1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից յոթ տարի ժամկետով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>>:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Պատժի արդարացիության հետ կապված հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Կ. Հարությունյանի վերաբերյալ որոշման մեջ, որում դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ <<(…): Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: (…)>> (տե´ս Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Հ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)>> (տե՛ս Հազարապետ Ալբերտի Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը):
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Առաջին ատյանի դատարանը 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճռում արձանագրել է.
<<… Դատարանը որպես ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալ է գնահատում՝ նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2014թ. մայիսի 12-ին կատարված հարցման արդյունքների), վատառողջ լինելը (ըստ ամբուլատոր դատահոգեբուժական հանձնաժողովային փորձաքննության 2014թ. սեպտեմբերի 9-ի թիվ 359/14 եզրակացության), իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` տուժողին պատճառված վնասն ըստ էության հարթելը` հաշվի առնելով այն, որ վերջինս Դատարանում նշեց, որ որևէ պահանջ, այդ թվում` նյութաիրավական, ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանից չունի, իր համար ցանկալի չէ, որ վերջինս անգամ քրեական պատասխանատվության ենթարկվի։
Անձը բնութագրող վերոնշյալ տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը հաստատված են գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված, թույլատրելիության ու վերաբերելիության չափանիշներին համապատասխանող ապացույցներով և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի հանրային վտանգավորությունը։
Դատարանն ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու համատեքստում անդրադառնալով ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակին և այն կրելու անհրաժեշտության հարցին` Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցակազմը նախատեսում է պատիժ` բացառապես որոշակի ժամկետով ազատազրկման ձևով, ուստի սույն գործի շրջանակներում քննարկման ենթակա են ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատժաչափի, այդ թվում՝ տվյալ հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), ինչպես նաև նշանակվող պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում) հարցերը։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանին վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, դանակի գործադրման փաստը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են։ Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով մեղսագրված հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժն ամբաստանյալը պետք է կրի, այն արդարացի և անհրաժեշտ է նրան ուղղելու, նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու և սոցիալական արդարությունը վերականգնելու համար։ Ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվություն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները Դատարանը հաշվի է առնում նրա նկատմամբ պատժաչափը սահմանելիս։…>>:
Վերաքննիչ դատարանը 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշմամբ անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված դատավճիռը` մերժել է դատախազ Վ. Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
<<...Տվյալ դեպքում առաջին ատյանի դատարանը գործի հանգամանքների, մասնավորապես՝ կատարված արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես՝ նախկինում արատավորված՝ դատապարտված, չլինելը, վատառողջ լինելու հանգամանքը, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ճիշտ գնահատման արդյունքում նշանակել է ազատազրկման ձևով պատիժ 3 տարի ժամկետով:
Անդրադառնալով առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրած այն փաստին, որ ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է տուժողի պատճառված վնասն ըստ էության հարթելը, քանի որ տուժողը դատարանում հայտարարել է, որ որևէ պահանջ ամբաստանյալի նկատմամբ չունի և ցանկալի չէ, որ ամբաստանյալը քրեական պատասխանատվության ենթարկվի՝ վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տուժողի կողմից որևէ պահանջ չներկայացնելը դեռևս չի կարող վկայել (բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հարթված լինելու արդյուքնում չի ներկայացվում) պատճառված վնասը հարթելու մասին, այլ նշված պայմաններում ամբաստանյալի տեսանկյունից տուժողի դրական դիրքորոշումը և արտահայտած տեսակետը դատարանի կողմից կարող է հաշվի առնվել պատասխանատվությունը և պատիժը նշանակելիս:
Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պատճառաբանությանը, որ Նարեկ Խաչատրյանը մարմնական վնասվածք հասցնելու համար գործադրել է դանակ և վնասվածքը հասցրել է տուժողի մարմնի կենսականորեն կարևոր օրգանների շրջանում, իսկ տվյալ հանգամանքը վկայում է նրա անձի հասարակական մեծ վտանգավորության մասին, որպիսի պայմաններում հոդվածի սանկցիայով սահմանված պատժի նվազագույն չափի կիրառումը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը, ապա Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով Նարեկ Խաչատրյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ վիճաբանությունն առաջացել է բարեկամական հարաբերությունների հիման վրա ձևավորված կենցաղային վեճի արդյունքում, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, տուժողի հայտնած դիրքորոշումը, գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից վերը նշված պատճառաբանությունները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի կարգավորմամբ չեն կարող վկայել ակնհայտ մեղմ պատիժ նշանակված լինելու մասին:...>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշմամբ` վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է և ամբաստանյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշումը բեկանվել և գործն ուղարկվել է նույն դատարան` նոր քննության։ Նշված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է.
<< 12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված] հանրորեն վտանգավոր արարքների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է այս ոլորտում համապատասխան քրեական, այդ թվում` պատժողական քաղաքականության իրականացում։ Իսկ դա իր հերթին ենթադրում է ոչ միայն համապատասխան օրենսդրական հիմքերի առկայություն, այլև դրանց գործնական կիրառման հնարավորության ապահովում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում մարդու առողջության դեմ ուղղված հանցագործություններից ամենավտանգավորի` դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։ Քննարկվող հանցագործության հանրային առավել բարձր վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ համապատասխան հակաիրավական արարքի արդյունքում մարդուն պատճառվում է վնաս, որը խիստ բացասական է անդրադառնում նրա առողջական վիճակի վրա, այլև նրանով, որ կարող է առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ՝ ընդհուպ մինչև տուժողի մահ։ Այս հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի (…)։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ Մասնավորապես, հանցավորը տուժողի առողջությանը ծանր վնաս կարող է պատճառել՝ իր ֆիզիկական հնարավորությունները գործադրելով (ձեռքով կամ ոտքով հարվածելով, հրել-վայր գցելով, մարմնի որևէ մաս ջարդելով և այլն), տարբեր գործիքներ, իրեր կամ առարկաներ (դանակ, կացին, մուրճ, մետաղյա ձող, քար և այլն) օգտագործելով, զանազան մեխանիզմներ, միջոցներ կամ նյութեր (հրազեն, թույն, թմրանյութ և այլն) կիրառելով, տարերային աղետի իրադրությունը կամ առավել վտանգի աղբյուրն օգտագործելով և այլն։ Քննարկվող հանցագործության կատարման նշված եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես՝ տուժողի կենսական կարևոր օրգանների շրջանում դանակով հարված հասցնելիս հանցավորը ոչ միայն նախատեսում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, այլև գիտակցում է կամ առնվազն պարտավոր է գիտակցել, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է առողջության ծանր վնաս, որը վտանգավոր է կյանքի համար և անգամ կարող է հանգեցնել մահվան։ Այլ խոսքով՝ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա։ Վերոգրյալն ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, ուստի օբյեկտիվորեն պետք է գնահատվի և հաշվի առնվի դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
Առանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Արմեն Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 15-17-րդ կետերը)։
13. Վերահաստատելով Ա.Շահբազյանի որոշմամբ արտահայտված և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնասի պատճառումը առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում իր վտանգավորության բնույթով առանձնանում է. այն ոչ միայն լուրջ, երբեմն նաև անդառնալի վնաս է պատճառում մարդու առողջությանը, այլև անմիջական սպառնալիքի տակ է դնում մարդկային կյանքը։ Դրանով պայմանավորված նշված գործերով պատիժ նշանակելիս դատարանները պետք է հատկապես ուշադրություն դարձնեն դիտավորության ձևին, հանցագործության գործիքներին ու միջոցներին, հասցված հարվածների քանակին և դրանց տեղակայմանը, փաստացի պատճառված վնասի բնույթին և այլ հանգամանքներին, որոնք ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա։
Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները, առարկաները կամ սարքավորումները, վնասվածքի տեղակայումը, հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևը (հատկապես` ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը (տե՛ս, mutatis mutandis, Սարգիս Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14 որոշման 14-րդ կետը)։
14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Ն.Խաչատրյանը տաքսի ավտոմեքենայով տեղափոխման ուղեվարձի կապակցությամբ ծագած վիճաբանության ժամանակ իր մոտ եղած դանակով մի քանի անգամ հարվածներ է հասցրել Ա.Առաքելյանին` վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով կյանքի համար վտանգավոր ծանր վնաս` կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վնասվածք` թոքի վնասումով` ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսի առաջացմամբ, ձախ բազկի կտրած վերքերի, ձախ բազկի եռագլուխ մկանի փակեղի և մկանաթելերի վնասումով, ինչպես նաև կզակային շրջանի քերծվածք (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։
Առաջին ատյանի դատարանը Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկում պատժատեսակի նվազագույն չափը` հաշվի առնելով, որ վերջինս նախկինում դատապարտված չի եղել, վատառողջ է, տուժողին պատճառված վնասն ըստ էության հարթել է, քանի որ տուժող Ա.Առաքելյանն ամբաստանյալի նկատմամբ որևէ պահանջ, այդ թվում` նյութական, չունի, բացի այդ բացակայում են պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքները (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, մասնավորապես` նախկինում դատապարտված չլինելու, վատառողջ լինելու, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայության վերաբերյալ եկել է ճիշտ եզրահանգման և նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ` 3 տարի ժամկետով, իսկ բողոքաբերի կողմից բերված պատճառաբանությունները չեն վկայում ակնհայտ մեղմ պատիժ նշանակված լինելու մասին (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։
15. Սույն որոշման նախորդ կետում վերլուծված փաստական տվյալները համադրելով սույն որոշման 11-13-րդ կետերում մեջբերված և վերահաստատված իրավական դիրքորոշումների հետ` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելիս պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, մասնավորապես` հանցագործության եղանակը, գործիքը, հասցված հարվածների քանակն ու տեղակայումը, պատճառված վնասի բնույթը և մեղքի ձևը։ Այսպես` Ն.Խաչատրյանի արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին է վկայում տուժողի մարմնի կենսականորեն կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածի` կրծքավանդակի ձախ շրջանի, ինչպես նաև ձախ բազկի ու կզակի շրջանում հարվածներ հասցնելը։ Կատարվածի հանրորեն վտանգավոր բնույթն արտահայտվում է նաև ուղղակի դիտավորությամբ տուժողի առողջությանն այնպիսի ծանր վնաս պատճառելով, որը վտանգավոր է կյանքի համար։
15.1. Վճռաբեկ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում նաև բողոքաբերի փաստարկներին առ այն, որ Վերաքննիչ դատարանը, վկայակոչելով վիճաբանության` բարեկամական հարաբերությունների վրա ձևավորված կենցաղային վեճի արդյունքում տեղի ունենալու հանգամանքը, հաշվի չի առել այդ նույն հարաբերությունների պայմաններում Ն.Խաչատրյանի կողմից հանցավոր մտադրությանը հասնելու համար ընտրված առավել վտանգավոր եղանակը, կիրառված գործիքը, առաջին իսկ հնարավորության դեպքում այն գործի դնելու պատրաստակամությունը (տե’ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։
16. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատիժ նշանակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները հիմնավորված չեն։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացման։ Այսինքն՝ թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ, 406-րդ և 419-րդ հոդվածների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու հիմք են։...>>:
Վերոգրյալը և Վճռաբեկ դատարանի իրավական վերլուծություներն ու դիրքորոշումը հիմք ընդունելով Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելիս պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, մասնավորապես` հանցագործության եղանակը, գործիքը, հասցված հարվածների քանակն ու տեղակայումը, պատճառված վնասի բնույթը և մեղքի ձևը։ Այսպես` Ն.Խաչատրյանի արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին է վկայում տուժողի մարմնի կենսականորեն կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածի` կրծքավանդակի ձախ շրջանի, ինչպես նաև ձախ բազկի ու կզակի շրջանում հարվածներ հասցնելը։ Կատարվածի հանրորեն վտանգավոր բնույթն արտահայտվում է նաև ուղղակի դիտավորությամբ տուժողի առողջությանն այնպիսի ծանր վնաս պատճառելով, որը վտանգավոր է կյանքի համար։
Վերաքննիչ դատարանը, ղեկավարվելով սույն որոշման մեջ նշված ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշումներով, հիմնավոր է համարում վերաքննիչ բողոքի այն փաստարկները, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի կողմից հանցավոր մտադրությանը հասնելու համար ընտրված առավել վտանգավոր եղանակը` կիրառված գործիքը, առաջին իսկ հնարավորության դեպքում այն գործի դնելու պատրաստակամությունը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի ամբաստանյալ Ն. Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատիժ նշանակելու վերաբերյալ հետևությունները հիմնավորված չեն, և խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մի շարք որոշումների դրույթները:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ մեղմ պատժաչափ նշանակելու վերաբերյալ իր որոշումը հիմնավորել է նաև նրանով, որ վերջինս նախկինում դատապարտված չի եղել, վատառողջ է, տուժողին պատճառված վնասն ըստ էության հարթել է։ Մինչդեռ նշված հանգամանքները չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել հանցավորի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, ուստի և չեն կարող հաշվի առնվել նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը հիմնավորված է, Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ն. Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակել է ակնհայտ մեղմ պատիժ, որը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, կանխել հանցագործությունները, ուստի ամբաստանյալ Ն. Խաչատրյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրա կատարած արարքին համապատասխան պատիժ, որի նշանակումը կապահովի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների պահանջների կատարումը:
Վերաքննիչ դատարանը պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, անձը բնութագրող պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները` մասնավորապես այն, որ վերջինս նախկինում դատապարտված չի եղել, վատառողջ է, տուժողին պատճառված վնասն ըստ էության հարթել է, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատախազ Վ. Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը` բեկանել և փոփոխել, ամբաստանյալ Ն. Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի համաձայն`
<<... 4) բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին: ...>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 395-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 412-րդ և 418-րդ և հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ` Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը` բավարարել:
Ամբաստանյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը` պատժի մասով փոփոխել:
Ամբաստանյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնվել է անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Գործ թիվ ԵԿԴ/0191/01/14




ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տարանը (այսուհետ` Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,

քարտուղարությամբ` Հասմիկ Արտաշեսյանի,
Նաիրա Թումանյանի և
Գևորգ Պողոսյանի,
մասնակցությամբ`

մեղադրող, Երևանի Մալաթիա-
Սեբաստիա վարչական շրջանի
դատախազի տեղակալ` Վազգեն Հարությունյանի,

տուժող` Անդրանիկ Առաքելյանի,

պաշտպան` Կարեն Ղազարյանի,

2015թ. մարտի 25-ին՝ նույն Դատարանում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավար¬տեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի` (ծնված 1989թ. հուլիսի 13-ին, Երևանում, ազ¬գութ¬¬¬յամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, ամուրի, նախկինում չդատապարտված, չի աշխատել, հաշվառված և բնակվել է Երևանի Կիլիկիա թաղամասի Այասի փողոցի 33-րդ տանը, սույն գործով կալանքի տակ է 2014թ. հունիսի 27-ից)։

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 16120514 քրեական գործն հարուցվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մա¬սի հատ¬¬կանիշներով 2014թ. ապրիլի 21-ին ՀՀ ոստիկա¬նության ՔԳՎ Երևան քաղաքի Մալաթիայի քննչական բաժ¬նում։
2014թ. ապրիլի 29-ին Նարեկ Խաչատրյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մա¬սով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրա նկատմամբ նույն օրը հայտարարվել է հետախուզում։
2014թ. ապրիլի 29-ին Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վար¬չա¬կան շրջա¬ն¬¬ի ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տարանը, բավարարելով նախաքննական մարմ¬նի միջնոր¬դութ¬յունը, հետախուզվող Նարեկ Խա¬չատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանա¬վո¬րում։
2014թ. հունիսի 21-ին քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մինչև Նարեկ Խաչատրյանի հայտ¬նաբերումը կամ կամովին ներկայանալը։
2014թ. հունիսի 27-ին հետախուզվող Նարեկ Խաչատրյանը հայտնաբերվել և բերման է ենթարկ¬վել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչություն, որի կապակցությամբ քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով։
2014թ. հունիսի 30-ին Նարեկ Խաչատրյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով (պայմանավորված Ա.Առաքելյանի վերաբերյալ դա¬տաբժշկական փորձաքննության 2014թ. մայիսի 6-ի թիվ 666/հ եզրա¬կացության հետևությունները մեղադրանքում ար¬տացոլելու անհրաժեշտությամբ)։
2014թ. հունիսի 30-ին Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վար¬չա¬կան շրջա¬ն¬¬ի ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տարանը, մեղադրյալ Նարեկ Խաչատրյանի մասնակցությամբ քննության առնելով նա¬խաքննական մարմ¬նի միջնոր¬դութ¬յունը, այն բավարարել է և Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խա¬փանման միջոց է ընտրել կալանա¬վո¬րում` երկու ամսով, որի ժամկետը հետագայում երկարացվել է։
2014թ. հոկտեմբերի 29-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել տուժող Անդրանիկ Առաքելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդ¬վածով քրեական հետապնդում չիրա¬կանացնելու մասին` նրա արարքում հանցակազմի բա¬ցա¬կայության պատճա¬ռա¬բանությամբ։
2014թ. նոյեմբերի 7-ին քրեական գործը Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬¬¬չական շրջան¬ների ընդ¬հանուր իրավա¬սության դա¬տարան, 2014թ. նոյեմբերի 10-ին ընդուն¬¬վել է վարույթ և նշանակվել դատական քննության։

2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաս¬¬տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանը տաքսի ավտո¬մե¬քենայով տեղափոխման համար վճարած փոխադրավարձն իրեն վերադարձնելու առիթով 2014թ. ապրիլի 20-ին` ժամը 21։00-ի սահման¬ներում, Երևան քաղաքի «Արարատ» կոնյակի գործարանի մոտ տաքսու վարորդ, միաժամանակ նույն բակի բնակիչ Անդրանիկ Առաքելյանի հետ տեղի ունեցած վիճաբա¬նութ¬յան ընթացքում իր մոտ եղած դանակով մի քանի անգամ հարվածներ է հասցրել Ա.Առաքելյանին` նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով կյանքի համար վտանգավոր ծանր վնաս` կրծքա¬վանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափան¬ցող վնասվածք, որն ուղեկցվել է թոքի վնա¬սումով` ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսի առաջացմամբ, ձախ բազկի կտրած վերքեր, որոնք ուղեկցվել են բազկի եռագլուխ մկանի փակեղի և մկանաթելերի վնասումով, ինչպես նաև կզակային շրջանի քերծվածք, այսինքն՝ կատարել է հան¬ցավոր արարք, որը նախա¬տեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանն իրեն մեղա¬վոր ճա¬նա¬չեց մասնակիորեն` ընդունելով Ա.Առաքելյանին դանակով հարվածելու փաստը, սակայն հստակեցնելով, որ դա կատա¬րել է պաշտպանվելիս։ Պահպանելով նախաքննության ընթաց¬քում արտահայտած իր դիրքորոշումը` օգտվեց լռելու իրավունքից։
Ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի պատճառաբանությունն անհիմն է և մտացածին, հե¬տապնդում է քրեական պատասխանատվությունից և հնարավոր խիստ պատժից խուսափելու նպա¬տակ, հերքվել է պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտված հետևյալ ապա¬ցույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով.
Տուժող Անդրանիկ Առաքելյանի ցուցմունքներով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2014թ. ապրիլի 20-ին Նարեկ Խաչատրյանի խնդրանքով, նրանից նախապես փոխադրավարձի գումարը ստանալով, իր տաքսի ավտոմեքենայով մեկնել են Ապարան քաղաք` վերջինիս տատիկի գերեզմանին այցելության։ Դրանից հետո վերադարձել են Երևան, Նարեկ Խա¬չատրյանի հրավերն ընդունելով` բոլորով գնացել են Երևանի Այասի փողոցի 33 հասցեում գտնվող նրա տուն, ուր հաց են կերել և ոգելից խմիչք գործածել։ Միջոցառման վերջում որոշել է փոխադրավարձի գումարը վերա¬դարձ¬նել Նարեկին` հաշվի առնելով իրենց միջև առկա բարեկամական կապը, սակայն այդ հարցի շուրջ իրենց միջև վիճաբանություն է ծագել։ Դրանից հետո` ժամը 21։00-ի սահմաններում, իրենց թաղամասի բնակիչ` տաքսու վարորդ Սպարտակ Մարկոսյանի հետ իր «Օպել Աստրա» մակնիշի 35 TL 892 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով ուղևորվել են Երևանի «Արարատ» կոն¬յակի գործա¬րանի մոտ, որտեղ հանդիպել են Նարեկ Խա¬չատրյանին։ Ինքը և Նարեկն առանձնացել են և զրույցի ընթացքում փոխադրավարձի վերադարձման շուրջ վիճաբանությունը շարունակվել է, որի ընթացքում միմյանց քաշքշել են։
Հարցերին պատասխանելիս նշեց նաև, որ վիճաբանության ընթացքում միմյանց հրմշտել են, սակայն Նարեկին ձեռքերով հարվածել է իր հագուստի վրա արյունը տեսնելուց հետո։ Թեև դանակով հարված ստանալու պահը չի նկատել, սակայն մարմնի վնասված հատվածը տաքացել է, ինչից էլ զգա¬ցել, որ Նարեկը դանակով է հարվածել իրեն։ Նշեց, որ միմյանց վատ խոսքեր են ասել, որի պատճառով էլ Նարեկը հարվածել է իրեն։
Տուժողը հայտնեց նաև, որ ամբաստանյալի հետ թե՛ մինչև միջադեպը, թե՛ ներկայում, գտնվում են բարեկամական լավ հարաբերություններում, վիճաբանության պատճառն անհեթեթությունն էր, այն սկսվել է իր մեղքով. եթե ոգելից խմիչք օգտագործած չլիներ, գումարը վերադարձնելու միտքը հավանաբար չէր ծագի և որևէ միջադեպ տեղի չէր ունենա։ Գումարը ցանկացել է վերադարձնել Նարեկին` ցանկանալով այդ կերպ նրա նկատմամբ որոշակի դրական վերաբերմունք ցուցադրել։ Դեպքին ականատես են եղել պատահական անցորդներ, ովքեր փորձել են միջամտել, սակայն ինքն ասել է, որ դրա անհրաժեշտությունը չկա, իրար հարազատ են։ Միայն Սպարտակ Մարկոսյանն է վիճաբանությանը միջամտել և իրենց բաժանել։
Նշեց, որ Նարեկից նյութաիրավական բնույթի պահանջ չունի, վերջինիս հայրը մշտապես առաջարկել է աջակցություն, սակայն ինքն ու Նարեկը հաշտվել են, չի ցանկանում, որ վերջինս խիստ պատժի ենթարկվի, նույնիսկ` դատապարտվի։ Նշեց, որ չի հիշում` արդյո՞ք մինչև դանակով հարված ստանալն ինքը Նարեկին սպառնացել է քարով հարվածել, թե` ոչ։
Վկա Սպարտակ Մարկոսյանի ցուցմունքներով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2014թ. ապրիլի 20-ին` ժամը 12։00-ի սահմաններում, Նարեկ Խաչատրյանն իրեն և Անդրանիկ Առաքելյանին խնդրել է իրենց տաքսի ավտոմեքենաներով գնալ Ապարան` նրա տատիկի գերեզմանին այցելության, որի համար իրեն և Ա.Առաքելյանին, որպես փոխադրավարձ, տվել է 5.000 ՀՀ դրամ։ Ապարանից վերա¬¬դառ¬նալուց հետո Ն.Խաչատրյանի հրավերով գնա¬ցել են Երևան քաղաքի Այասի փողոցի 33 հասցեում գտնվող նրա տուն` հաց ուտելու։ Ինքը կես ժամ այնտեղ մնալուց հետո իր անձնական գոր¬ծերով դուրս է եկել և վերադարձել մոտ մեկ ժամ անց։ Ն.Խաչատրյանի տնից դուրս է եկել Ա.Առաքելյանի հետ միասին, ուղևորվել են գազալցակայան` վերջինիս ավտոմեքենան գազով լիցքա¬վորելու, որից հետո վերադառնալով «Կիլիկիա» թաղամաս` խանութից գնել են գարեջուր։ Ա.Առաքել¬յանն առաջարկել է նրա ավտոմեքենայով ուղևորվել և գարեջուրը խմել «Արարատ» կոնյակի գոր¬ծարանի մոտ, միաժամանակ հայտնել, որ Նարեկի հետ հանդիպելու պայմանավորվածություն ունի։ Երբ հասել են «Արարատ» կոնյակի գործարանի մոտ, մի քանի րոպե անց եկել է Նարեկ Խաչատրյանը։ Ա.Առաքել¬յանը և Ն.Խաչատրյանը մոտ 10 մետր քայլել և առանձնացել են իրենից։ 10-15 րոպե հետո նկա¬տել է, որ Ա.Առաքելյանը և Ն.Խաչատրյանն իրար քաշքշում և հրմշտում են, անմիջապես մոտեցել է նրանց` փորձելով բաժանել։ Տեսել է, որ Ա.Առաքելյանի ձեռքին քար կա, սակայն վերջինս դրանով Նարեկին չի հարվածել և այն դեն է նետել։ Նարեկը, դիմելով Անդրանիկին, հարցրել է. «Էս ուզում ես ի՞նձ քարով խփես»։ Այդ պահին նայելով Ա.Առաքելյանին` տեսել է, որ վերջինիս թևն արյունոտված է, սակայն նրան հարվածելու պահը չի նկա¬տել։ Դրանից հետո Նարեկը հեռացել է։
Հարցերին պատասխանելիս նաև հայտնեց, որ հետագա խոսակցություններից է տեղյակ, որ Նարեկի և Անդրանիկի վիճաբանության պատճառը եղել է այն, որ վերջինս վերադարձրել է որպես ուղեվարձ Նարեկից ստացած գումարը` երևի հաշվի առնելով հարազատական կապի առկա¬յությունը։ Մի քանի օր անց իմացել է, որ Անդրանիկին տեղափոխել են հիվանդանոց, նրա մեջքի հատվածում նույնպես վնասվածք է եղել։ Տեղեկացել է նաև, որ Նարեկն է այդ վնասվածքները պատճառել։
Վկա Լևոն Առաքելյանի ցուցմունքներով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2014թ. ապրիլի 20-ին` ժամը 21։30-ի սահմաններում, վերադառնալով տուն, տեսել է, որ տան նախասրահի հատվածը արյունոտ է, իսկ հայրը` գործով տուժող Անդրանիկ Առաքելյանը, պառկած է հյուրասենյակի բազ¬մոցին և նրա մեջքի հատվածից արյունահոսում է։ Հայրը եղել է ոգելից խմիչք օգտագործած վիճակում։ Տատը` Լիլիթ Առաքելյանը, վիրակապել է հոր վնաս¬վածքները, որից հետո հոր ցավերը մեղմվել են։ Հաջորդ օրը` ժամը 16։00-ի սահ¬մաններում, տեսնելով, որ հոր վիճակը վատանում է` նրան տեղափոխել են հիվանդանոց։ Հիվանդանոց տանելու ճանապարհին հայրն իրեն ասել է, որ վիճաբանության ժամանակ իրեն հարվածել է Նարեկը, ում ինքը ճանաչել է որպես նույն թաղի բնակչի։ Տեղյակ է, որ աշխատանքի բերումով հայրը և Նարեկն ինչ-որ տեղ են գնացել, վիճաբանություն է եղել, սակայն չի հիշում, թե ինչն է վիճաբանության պատճառ հանդիսացել, այլ մանրամասներից ևս տեղյակ չէ։
Վկա Լիլիթ Առաքելյանի ցուցմունքներով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2014թ. ապրիլի 20-ին որդուն` Անդրանիկ Առաքելյանին տեսել է հյուրասենյակի բազմոցին պառկած վիճակում, իսկ վերջինիս կրած հագուստները եղել են ամբողջովին արյունոտված։ Նկատել է, որ որդու ձախ բազկին, ձախ թոքին և կզակին առկա են վնասվածքներ, որոնցից արյունահոսում է։ Դրանք մշակել և վիրա¬կապել է, քանի որ որդին հրաժարվել է հիվանդանոց գնալ։ Հաջորդ օրը` առավոտյան, տեսնելով, որ վիրակապը բացելուց հետո արյունա¬հոսությունը չի դադարում և որդու վիճակը վատանում է` նրան տեղափոխել են հիվանդանոց։ Իր կարծիքով` որդին հրաժարվել է շտապօգնության դիմել, քանի որ չի ցանկացել, որ Նարեկն իրավապահների հետ խնդիրներ ունենա։
Ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի մեղավորության վերաբերյալ հետևության Դատարանը հանգեց նաև հետևյալ ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով.
Դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, համաձայն որի` 2014թ. մայիսի 6-ին կատարված այդ քննչական գործողության մասնակից, գործով տուժող Ա.Առաքելյանը մատնացույց է արել Երևան քաղաքի «Արարատ» կոնյակի գործարանի աջակողմյան պարսպի վերջնամասի հատվածը և հայտա¬րարել, որ հենց այդտեղ է 2014թ. ապրիլի 20-ին իր և Ն.Խաչատրյանի միջև տեղի ունեցել վիճաբա¬նությունը։
Դատաբժշկական փորձաքննության 2014թ. մայիսի 6-ի թիվ 666/հ եզրակացությամբ, ինչպես նաև ի լրումն նույն եզրակացության` փորձագետ Ի.Մելքոնյանի 2014թ. մայիսի 27-ի գրությամբ, համաձայն որոնց` Ա.Առաքելյանի մարմնական վնասվածքները` կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող, ձախ բազկի կտրած վերքերի, կզակային շրջանի քերծվածքի ձևով, որոնք ուղեկցվել են թոքի վնա¬սումով, ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, ձախ բազկի եռագլուխ մկանի փակեղի և մկանաթելերի վնասումով, պատճառվել են` ծակած կտրած վերքը` ծակող-կտրող գործիքով, կտրած վերքը` ծակող-կտրող կամ կտրող գործիքով, իսկ քերծվածքը` բութ, կոշտ առար¬կայով։ Ծակած-կտրած վերքն առաջացրել է առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառ¬նացող, կտրած վերքը` առողջության տևական քայքայումով ուղեկցված միջին ծանրության վնաս` նկա¬տի ունենալով վնաս¬վածքի հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքի տևո¬ղությունը` 21 օրից ավելի։ Քերծվածքն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունա¬կում։
Դատակենսաբանական փորձաքննության 2014թ. մայիսի 26-ի թիվ 174 եզրակացությամբ, համաձայն որի` տուժող Անդրանիկ Առաքելյանի արյան նմուշը, ըստ արյան «ABO» իզոշճաբանական համակարգի, պատկանում է ուղեկցող «H» հակածինով «A» խմբին։ Տուժող Ա.Առաքելյանի հագուստ¬ների` մեկ զույգ սպորտային կոշիկների, վերնաշապկի, ժակետի, անդրավար¬տիքի և մեկ բամբակյա խծուծի վրա տեղակայված կասկածելի հետքերում հաստատվել է արյան առկայություն, որը պատ¬կանում է մարդու և առաջացել է ըստ արյան «ABO» իզոշճաբանական համակարգի ուղեկցող «H» հա¬կածինով «A» խումբ ունեցող որևէ անձից, կամ անձանցից, այդ թվում կարող էր առա¬¬ջանալ Անդրա¬նիկ Առաքելյանից։
Դատամատնադրոշմային փորձաքննության 2014թ. մայիսի 30-ի թիվ 1666-14 եզրակացությամբ, համաձայն որի` գործով տուժող Ա.Առաքելյանին պատկանող «Օպել Աստրա» մակնիշի 35 TL 892 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի (տաքսու) հետևի աջ դռան ապակուց դակտոժապավենով վերցված մատնահետքը թողել է գործով ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանը։
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական հանձնաժողովային փորձաքննության 2014թ. սեպտեմբերի 9-ի թիվ 359/14 եզրակացությամբ, համաձայն որի` գործով ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանը որևէ խրոնիկական հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և չի տառապում, այլ հանդիսանում է «անձի հիստերիկ խանգարում» ախտորոշմամբ պսիխոպաթ անձնավորություն։ Մեղսագրվող արարքը կա¬տարելու պահին նա կարող էր, իսկ ներկա պահին կարող է իրեն հաշիվ տալ իր գործողությունների համար և ղեկավարել դրանք, ուստի մեղսագրվող արարքի նկատմամբ նրան հարկ է ճանաչել մեղսու¬նակ։ Ներկա հոգեկան վիճակով նա կարող է մասնակցել դա¬տաքննչական գործողություններին, ճիշտ հասկանալ քրեական գործի համար կարևոր նշանակություն ունեցող հանգամանքները և տալ ճշմարիտ ցուցմունքներ։
Կրիմինալ դեպքերի գրանցման մատյանը զննելու արձանագրությամբ, համաձայն որի` 2014թ. ապրիլի 21-ին «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն ընդունվելիս Անդրանիկ Առաքելյանը հայտարարել է, որ վնասվածքները ստացել է դանակի հարվածներից, բժշկական կենտրոն դիմելու նախորդ օրը։
Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու արձա¬նագրությամբ, համա¬ձայն որի` 2014թ. ապրիլի 25-ին կատարված այդ քննչական գործողության արդյունքներով տուժող Անդրանիկ Առա¬քել¬յանը ճանաչել է Նարեկ Լևոնի Խա¬չատրյանին և հայտարարել, որ հենց նա է իրեն դանակա¬հարել (նախաքննական ցուցմունքի հետ համադրմամբ)։

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տարանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանը դանակի մի քանի հարված¬ներով տուժող Անդրանիկ Առաքելյանի առող¬ջությանը դիտավորությամբ պատճառել է կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս, այսինքն` մեղավո¬րութ¬յամբ կա¬¬տա¬րել է հան¬ցավոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 112-րդ հոդ¬¬վածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬¬գոր¬ծության հատ¬կանիշ¬ներին։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը իր մի շարք նախադեպային վճիռներում (օրի¬նակ` Hiro Balani v. Spain, գանգատ թիվ 18064/91, 1994թ. դոկտեմբերի 9-ի վճիռ և այլն) փաստել է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասը պարտավորեցնում է դատարաններին` նշելու իրենց վճիռների, որոշումների և դրանցում կատարված հետևությունների պատճառները, սակայն այն չի կարող հաս¬կացվել որպես յուրաքանչյուր փաստարկին հանգա¬մա¬նալից պատասխան տալու պարտականություն։ Եվրոպական դատարանը նաև փաստել է, որ պատ¬ճառ¬ները նշելու պարտականության կիրառման սահ¬մանը կարող է տարբեր լինել` պայմանավորված դատական ակտի բնույթով։ Նույն դատարանը նաև արձա¬նագրել է, որ այն հարցը, թե արդյոք դատարանը թերացել է պատճառաբանելու իր պարտա¬կանութ¬յունը կատարելու հարցում, կարող է որոշվել միայն կոնկրետ գործի հանգամանքների լույսի ներքո։
Եվրոպական դատարանի վերոնշյալ իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո Դատարանը փաստում է, որ վիճաբանության ընթացքում տուժող Ա.Առաքելյանը դանակի գործադրմամբ մարմնա¬կան վնասվածքներ է ստացել նախքան գործով ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյա¬նին հարվածելը կամ քարով հարվածելու սպառնալիք տալը, հետևաբար` վերջինիս վերագրված գոր¬ծո¬ղությունները որպես անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում կատարված արարք դիտար¬կելու կամ Ն.Խաչատրյա¬նին վերագրված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬¬սով վերաորակելու վերաբերյալ պաշտպանի վիճարկումներն անհիմն են, ամբաս¬տանյալը քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬կա է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 112-րդ հոդ¬¬վածի 1-ին մասով։ Դատարանը փաստում է նաև, որ վերոնշյալ պատճառաբանությունն ինքնին բավարար է գործով ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանին վերագրված արաքի ճիշտ որակման վերաբերյալ հետևության հան¬գելու համար։
Ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանն հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬գործությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգոր¬ծության այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, հա¬մա¬¬պա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րութ¬յանը, այն կատարելու հանգա¬մանք¬ներին, հանցավորի անձ¬նա¬¬վո¬րությանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կան¬¬խե¬լու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հան¬րության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալ¬ներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծան¬րացնող հանգա¬մանք¬ներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պար¬տադիր են դատարանի համար նույ¬նանման փաստական հանգամանքներով այլ գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գոր¬ծով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախա¬տես¬ված իրա¬վա¬նոր¬մը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատվությունը մեղմացնող հան¬գա¬մանք¬¬ների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշ¬¬վի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածում նշված չեն։
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալ է գնա¬հատում՝ նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆոր¬մացիոն կենտրոն 2014թ. մայիսի 12-ին կատարված հարցման արդյունքների), վատառողջ լինելը (ըստ ամբուլատոր դատահոգեբուժական հանձնաժողովային փորձաքննության 2014թ. սեպտեմբերի 9-ի թիվ 359/14 եզրակացության), իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` տուժողին պատճառված վնասն ըստ էության հարթելը` հաշվի առնելով այն, որ վերջինս Դատարա¬նում նշեց, որ որևէ պահանջ, այդ թվում` նյութաիրավական, ամ¬բաս¬տանյալ Ն.Խաչատրյանից չունի, իր համար ցանկալի չէ, որ վերջինս անգամ քրեական պատաս¬խանատվության ենթարկվի։
Անձը բնու¬թագրող վերոնշյալ տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը հաս¬տատված են գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետա¬զոտված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերաբերելիության չափանիշներին համապատասխանող ապա¬ցույց¬ներով և ող¬ջամտո¬րեն նվազեցնում են ամբաս¬տանյալ Նարեկ Խաչատրյանի հանրային վտան¬¬գավո¬րությունը։
Դատարանն ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու համատեքստում անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակին և այն կրելու անհրաժեշտութ¬յան հարցին` Դա¬տա¬¬րանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հան¬ցա¬կազմը նախատեսում է պատիժ` բացառապես որոշա¬կի ժամկե¬տով ազա¬տազրկման ձևով, ուստի սույն գործի շրջանակներում քննարկման ենթակա են ամբաս¬տանյալի նկատմամբ նշանակ¬վող պատ¬ժաչա¬փի, այդ թվում՝ տվյալ հոդվածով նախա¬տեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պա¬տիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), ինչպես նաև նշանակվող պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րա¬ռում) հար¬ցերը։
Հաշվի առնելով ամբաս¬տանյալ Նարեկ Խաչատրյանին վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, դանակի գործադրման փաստը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տեսանկյու¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬ների բացակա¬յութ¬յունը` Դատարանն արձա¬նագրում է, որ ամբաս¬տան¬յալի նկատմամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակվող պատիժը պայմա¬նա¬¬կանորեն չկիրա¬ռելու, ազա¬տազրկման նվա¬զագույն չափից ավելի ցածր պատիժ նշանակելու հիմքերը բացա¬կայում են։ Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով մեղսագրված հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակվող պա¬տիժն ամբաստանյալը պետք է կրի, այն արդա¬րացի և անհրաժեշտ է նրան ուղղելու, նոր հան¬ցագոր¬ծությունների կատա¬րումը կանխելու և սոցիալական արդարությունը վերա¬կանգ¬նելու համար։ Ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, նրա պատասխա¬նատ¬վություն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները Դատարանը հաշվի է առնում նրան նկատ¬մամբ պատժաչափը սահմանելիս։
Քննարկելով ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի նկատ¬մամբ ընտրված խափանման միջոց կալա¬նա¬վորման հարցը` Դատարանը գտնում է, որ այդ խափանման միջոցը վերացնելու կամ փո¬փո¬խելու հիմքերը բացակայում են` պայմա¬նա¬վորված նրան իրական պատժի` ազա¬տազրկման դատա¬պար¬տելու և դա¬տավճռի կա¬տա¬¬րումն ապահովելու անհրաժեշ¬տութ¬յամբ։
Միաժամանակ անդրա¬դառնալով պատժի կրման սկիզբն հաշ¬վարկելու և անազատության մեջ պահվելու ժամկետն նշանակվող պատ¬ժին հաշվակցելու հարցերին` Դատա¬րանը գտնում է, որ ամբաս¬տանյալ Նարեկ Խաչատրյանի պատժի կրման սկիզբն անհրա¬ժեշտ է հաշվարկել նրան հետախուզման արդյունքում հայտնաբերելու և փաստացի բերման ենթարկելու (ազատ տեղա¬շարժվելու իրավունքը սահ¬մանափակելու) պահից` 2014թ. հունիսի 27-ից։ Այդ դեպքում նրան կալանքի տակ պա¬հելու ժամ¬կետը լրացուցիչ հաշ¬վակցելու անհրա¬ժեշտութ¬¬յունը վերանում է, քանի որ հաշ¬վակցման ենթա¬կա ժամ¬կետն ինքնին ընդգրկում է 2014թ. հունիսի 27-ից մինչև սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելն ըն¬կած ժամանակա¬հատվածը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, գույքի նկատ¬մամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Տվյալ խնդրին անդ¬րա¬¬¬¬¬¬դառնալով` Դատարանն արձանագրում է, որ տուժողը հրաժարվել է ամբաստանյալի դեմ նյու¬թաիրավական պահանջ ներկայացնելու իրավունքն իրականացնելուց, ամբաս¬տան¬յալ Ն.Խաչատրյա¬նի գույքի վրա արգելանք չի կիրառ¬վել, իսկ իրեղեն ապացույցներ քրեական գործում առկա չեն։
Դատարանը գտնում է, որ որպես դատա¬կան ծախս` ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանից հօգուտ ՀՀ պե¬տա¬¬կան բյուջեի անհրաժեշտ է բռնա¬գանձել 8.000 (ութ հազար) ՀՀ դրամ գումար, որպես սույն գործով նշանակված դատաբժշկական փոր¬ձաքննութ¬յան (2014թ. մայիսի 6-ի թիվ 666/հ եզրակա¬ցություն) համար կատարված ծախս։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկա¬վար¬վելով ՀՀ քրեական դատավա¬րա¬կան օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդված¬ներով՝ Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝

Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշանակել պատիժ` ազա¬տազրկում 3 ( երեք ) տարի ժամ¬կետով։
Նարեկ Խաչատրյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվել 2014թ. հունիսի 27-ից, նրա նկատմամբ որ¬պես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորումը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նա¬կան ուժի մեջ մտնելը։
Տուժող Անդրանիկ Առաքելյանին պատ¬ճառված վնասի հատուց¬ման հարցն համարել լուծված` վերջինիս կողմից նման պահանջ ներկայացնելուց հրաժարվելու հիմքով։
Որպես դատական ծախս` Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնա¬գանձել 8.000 (ութ հազար) ՀՀ դրամ գումար։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեա¬կան դա¬տարան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
ԵԿԴ/0191/01/14






ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0191/01/14
Նախագահող դատավոր՝ Վ.Ռշտունի
Դատավորներ` Մ.Պապոյան
Ա.Դանիելյան

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)

նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ



2015 թվականի օգոստոսի 28-ին ք.Երևանում


դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը,


Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Կարապետյանի` 2014 թվականի ապրիլի 21-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 16120514 քրեական գործը։
2014 թվականի ապրիլի 29-ին Նարեկ Խաչատրյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2014 թվականի ապրիլի 29-ի որոշմամբ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։ Նույն օրը նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։
2014 թվականի հունիսի 21-ին քրեական գործով վարույթը կասեցվել է Ն.Խաչատրյանի գտնվելու վայրը պարզված չլինելու պատճառաբանությամբ։
2014 թվականի հունիսի 27-ին քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է Ն.Խաչատրյանի հայտնաբերման հիմքով, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2014 թվականի հունիսի 30-ին Ն.Խաչատրյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է, և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Նույն օրը նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերահաստատվել է։
2. 2014 թվականի նոյեմբերի 7-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)։
Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճռով Ն.Խաչատրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման` 3 (երեք) տարի ժամկետով։
3. Մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է` Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ։
4. Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի հուլիսի 17-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։
Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Ն.Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2014 թվականի ապրիլի 20-ին` ժամը 21։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Արարատ» կոնյակի գործարանի մոտ տաքսի ավտոմեքենայով տեղափոխման ուղեվարձի կապակցությամբ ծագած վիճաբանության ժամանակ իր մոտ եղած դանակով մի քանի անգամ հարվածներ է հասցրել Անդրանիկ Լևոնի Առաքելյանին` վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով կյանքի համար վտանգավոր ծանր վնաս` կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վնասվածք` թոքի վնասումով` ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսի առաջացմամբ, ձախ բազկի կտրած վերքերի, ձախ բազկի եռագլուխ մկանի փակեղի և մկանաթելերի վնասումով, ինչպես նաև կզակային շրջանի քերծվածք (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթ 264)։
6. Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է. «(...) Դատարանը որպես ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալ է գնահատում նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2014թ. մայիսի 12-ին կատարված հարցման արդյունքների), վատառողջ լինելը (ըստ ամբուլատոր դատահոգեբուժական հանձնաժողովային փորձաքննության 2014թ. սեպտեմբերի 9-ի թիվ 359/14 եզրակացության), իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` տուժողին պատճառված վնասն ըստ էության հարթելը` հաշվի առնելով այն, որ վերջինս Դատարանում նշեց, որ որևէ պահանջ, այդ թվում` նյութաիրավական, ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանից չունի, իր համար ցանկալի չէ, որ վերջինս անգամ քրեական պատասխանատվության ենթարկվի։
(…)
Դատարանն ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրեց։
(…)
Ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները Դատարանը հաշվի է առնում նրա նկատմամբ պատժաչափը սահմանելիս (…)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթեր 83-84)։
7. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն` «(...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանը գործի հանգամանքների, մասնավորապես` կատարված արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես` նախկինում արատավորված` դատապարտված, չլինելը, վատառողջ լինելու հանգամանքը, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ճիշտ գնահատման արդյունքում նշանակել է ազատազրկման ձևով պատիժ` 3 տարի ժամկետով։
(...)
Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պատճառաբանությանը, որ Նարեկ Խաչատրյանը մարմնական վնասվածք հասցնելու համար գործադրել է դանակ և վնասվածքը հասցրել է տուժողի մարմնի կենսականորեն կարևոր օրգանների շրջանում, իսկ տվյալ հանգամանքը վկայում է նրա անձի հասարակական մեծ վտանգավորության մասին, որպիսի պայմաններում հոդվածի սանկցիայով սահմանված պատժի նվազագույն չափի կիրառումը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը, ապա Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով Նարեկ Խաչատրյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ վիճաբանությունն առաջացել է բարեկամական հարաբերությունների հիման վրա ձևավորված կենցաղային վեճի արդյունքում, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, տուժողի հայտնած դիրքորոշումը, գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից վերը նշված պատճառաբանությունները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի կարգավորմամբ չեն կարող վկայել ակնհայտ մեղմ պատիժ նշանակված լինելու մասին։ (…)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթ 26-27)։

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
8. Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերի կարծիքով ստորադաս դատարանները թույլ են տվել դատական սխալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 61-րդ հոդվածների, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ոչ ճիշտ կիրառում։
Այսպես` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակելով կատարված արարքի համար սահմանված նվազագույն պատժաչափը` դատարանները հաշվի չեն առել հանցագործության` հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, գործի հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող իրական հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև օրենքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը։
Բացի այդ, բողոքի հեղինակը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը վկայակոչել է բարեկամական հարաբերությունների վրա ձևավորված կենցաղային վեճի արդյունքում կատարված գործողությունների վտանգավորության աստիճանը։ Մինչդեռ հաշվի չի առել նույն բարեկամական հարաբերություններն անտեսող հանցավորի կողմից հանցավոր մտադրությանը հասնելու համար ընտրված առավել վտանգավոր եղանակը, արհամարհական վերաբերմունքն այդ հարաբերությունների հանդեպ, կիրառված գործիքը և առաջին իսկ հնարավորության դեպքում այն գործի դնելու պատրաստակամությունը, ինչն էականորեն բարձրացնում է նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը։
Մեջբերելով Վճռաբեկ դատարանի` Գ.Մադաթյանի, Ա.Շահբազյանի, Պ.Բայրամյանի և մի շարք այլ գործերով որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` բողոքաբերը նշել է, որ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չեն հետազոտվել և գնահատվել ամբաստանյալի դիտավորության տեսակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հասցված հարվածների քանակը, հանցագործության գործիքներն ու միջոցները, իսկ շարադրված մեղմացնող հանգամանքները զուտ դատարանների սուբյեկտիվ գնահատման արդյունք են և չեն նվազեցնում ամբաստանյալի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։
Արդյունքում բողոքաբերը եզրահանգել է, որ գործում առկա չէ մեղմացնող հանգամանքների և հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների բավարարար համակցություն, որով կհիմնավորվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի համար նվազագույն պատժաչափ կիրառելու անհրաժեշտությունը։
9. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է վճռաբեկ բողոքն ընդունել վարույթ, Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշումը մասնակիորեն` պատժի մասով բեկանել և Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկումն ավելի ծանր պատժաչափով փոխարինելու համար գործն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության։

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյոք Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատիժ նշանակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները։
11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը (…)
պատժվում է ազատազրկմամբ` երեքից յոթ տարի ժամկետով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»։
Վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգմանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված] հանրորեն վտանգավոր արարքների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է այս ոլորտում համապատասխան քրեական, այդ թվում` պատժողական քաղաքականության իրականացում։ Իսկ դա իր հերթին ենթադրում է ոչ միայն համապատասխան օրենսդրական հիմքերի առկայություն, այլև դրանց գործնական կիրառման հնարավորության ապահովում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում մարդու առողջության դեմ ուղղված հանցագործություններից ամենավտանգավորի` դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։ Քննարկվող հանցագործության հանրային առավել բարձր վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ համապատասխան հակաիրավական արարքի արդյունքում մարդուն պատճառվում է վնաս, որը խիստ բացասական է անդրադառնում նրա առողջական վիճակի վրա, այլև նրանով, որ կարող է առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ՝ ընդհուպ մինչև տուժողի մահ։ Այս հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի (…)։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ Մասնավորապես, հանցավորը տուժողի առողջությանը ծանր վնաս կարող է պատճառել՝ իր ֆիզիկական հնարավորությունները գործադրելով (ձեռ¬քով կամ ոտ¬քով հար¬վա¬ծե¬լով, հրել-վայր գցե¬լով, մարմ¬նի որևէ մաս ջար¬դե¬լով և այլն), տար¬բեր գոր¬ծիք¬ներ, ի¬րեր կամ ա¬ռար¬կա¬ներ (դանակ, կա¬ցին, մուրճ, մե¬տաղ¬յա ձող, քար և այլն) օգտագործելով, զա¬նա¬զան մե¬խա-նիզմ¬ներ, մի¬ջոց¬ներ կամ նյու¬թեր (հրազեն, թույն, թմրանյութ և այլն) կի¬րա¬ռե¬լով, տա¬րե¬րա-յին ա¬ղե¬տի իրադ¬րութ¬յու¬նը կամ ա¬ռա¬վել վտան¬գի աղբյու¬րն օգ¬տա¬գոր¬ծե¬լով և այլն։ Քննարկվող հանցագործության կատարման նշված եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես՝ տուժողի կենսական կարևոր օրգանների շրջանում դանակով հարված հասցնելիս հանցավորը ոչ միայն նախատեսում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, այլև գիտակցում է կամ առնվազն պարտավոր է գիտակցել, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է առողջության ծանր վնաս, որը վտանգավոր է կյանքի համար և անգամ կարող է հանգեցնել մահվան։ Այլ խոսքով՝ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա։ Վերոգրյալն ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, ուստի օբյեկտիվորեն պետք է գնահատվի և հաշվի առնվի դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
[Ա]ռանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Արմեն Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 15-17-րդ կետերը)։
13. Վերահաստատելով Ա.Շահբազյանի որոշմամբ արտահայտված և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնասի պատճառումը առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում իր վտանգավորության բնույթով առանձնանում է. այն ոչ միայն լուրջ, երբեմն նաև անդառնալի վնաս է պատճառում մարդու առողջությանը, այլև անմիջական սպառնալիքի տակ է դնում մարդկային կյանքը։ Դրանով պայմանավորված նշված գործերով պատիժ նշանակելիս դատարանները պետք է հատկապես ուշադրություն դարձնեն դիտավորության ձևին, հանցագործության գործիքներին ու միջոցներին, հասցված հարվածների քանակին և դրանց տեղակայմանը, փաստացի պատճառված վնասի բնույթին և այլ հանգամանքներին, որոնք ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա։
Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները, առարկաները կամ սարքավորումները, վնասվածքի տեղակայումը, հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևը (հատկապես` ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը (տե՛ս, mutatis mutandis, Սարգիս Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14 որոշման 14-րդ կետը)։
14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Ն.Խաչատրյանը տաքսի ավտոմեքենայով տեղափոխման ուղեվարձի կապակցությամբ ծագած վիճաբանության ժամանակ իր մոտ եղած դանակով մի քանի անգամ հարվածներ է հասցրել Ա.Առաքելյանին` վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով կյանքի համար վտանգավոր ծանր վնաս` կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վնասվածք` թոքի վնասումով` ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսի առաջացմամբ, ձախ բազկի կտրած վերքերի, ձախ բազկի եռագլուխ մկանի փակեղի և մկանաթելերի վնասումով, ինչպես նաև կզակային շրջանի քերծվածք (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։
Առաջին ատյանի դատարանը Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկում պատժատեսակի նվազագույն չափը` հաշվի առնելով, որ վերջինս նախկինում դատապարտված չի եղել, վատառողջ է, տուժողին պատճառված վնասն ըստ էության հարթել է, քանի որ տուժող Ա.Առաքելյանն ամբաստանյալի նկատմամբ որևէ պահանջ, այդ թվում` նյութական, չունի, բացի այդ բացակայում են պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքները (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, մասնավորապես` նախկինում դատապարտված չլինելու, վատառողջ լինելու, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայության վերաբերյալ եկել է ճիշտ եզրահանգման և նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ` 3 տարի ժամկետով, իսկ բողոքաբերի կողմից բերված պատճառաբանությունները չեն վկայում ակնհայտ մեղմ պատիժ նշանակված լինելու մասին (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։
15. Սույն որոշման նախորդ կետում վերլուծված փաստական տվյալները համադրելով սույն որոշման 11-13-րդ կետերում մեջբերված և վերահաստատված իրավական դիրքորոշումների հետ` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելիս պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, մասնավորապես` հանցագործության եղանակը, գործիքը, հասցված հարվածների քանակն ու տեղակայումը, պատճառված վնասի բնույթը և մեղքի ձևը։ Այսպես` Ն.Խաչատրյանի արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին է վկայում տուժողի մարմնի կենսականորեն կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածի` կրծքավանդակի ձախ շրջանի, ինչպես նաև ձախ բազկի ու կզակի շրջանում հարվածներ հասցնելը։ Կատարվածի հանրորեն վտանգավոր բնույթն արտահայտվում է նաև ուղղակի դիտավորությամբ տուժողի առողջությանն այնպիսի ծանր վնաս պատճառելով, որը վտանգավոր է կյանքի համար։
15.1. Վճռաբեկ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում նաև բողոքաբերի փաստարկներին առ այն, որ Վերաքննիչ դատարանը, վկայակոչելով վիճաբանության` բարեկամական հարաբերությունների վրա ձևավորված կենցաղային վեճի արդյունքում տեղի ունենալու հանգամանքը, հաշվի չի առել այդ նույն հարաբերությունների պայմաններում Ն.Խաչատրյանի կողմից հանցավոր մտադրությանը հասնելու համար ընտրված առավել վտանգավոր եղանակը, կիրառված գործիքը, առաջին իսկ հնարավորության դեպքում այն գործի դնելու պատրաստակամությունը (տե’ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։
16. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատիժ նշանակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները հիմնավորված չեն։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացման։ Այսինքն՝ թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ, 406-րդ և 419-րդ հոդվածների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու հիմք են։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 397-րդ, 398-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարան
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել։ Ամբաստանյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության։
Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։


Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0191/01/14
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 07-11-2014
Քրեական գործի համարը 0191/01/14
Ինչ կարգով է գործը ստացվել Առաջին անգամ
Դատախազություն Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 16120514
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Նարեկ Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2014թ. ապրիլի 20-ին Եարևան քաղաքի <<Արարատ>> կոնյակի գործարանի մոտ, տաքսի ավտոմեքենայով տեղափոխման ուղեվարձի կապակցությամբ ծագած վիճաբանության ժամանակ, իր մոտ եղած դանակով մի քանի անջամ հարվածներ է հասցրել Անդրանիկ Առաքելյանին` վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս:
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Նարեկ
Ազգանուն Խաչատրյան
Հայրանուն Լևոնի
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Լրացուցիչ ինֆորմացիա անձնագիրը կցված է քր. գործին
Վիճակագրական տողի համարը 1.9
Չափահաս Այո
Մակագրել
Երբ 07-11-2014
Նախագահող դատավոր
Անուն Արշակ
Ազգանուն Վարդանյան
Ընդունվել է վարույթ
Երբ 10-11-2014
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին 11-11-2014
Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը 11-11-2014
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 01-12-2014
Դատավարության կողմեր Մեղադրող
Դատավարության կողմեր Տուժող
Դատավարության կողմեր Պաշտպան
Դատավարության կողմեր
Անուն Հ.
Ազգանուն Փիլիպոսյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Անդրանիկ
Ազգանուն Առաքելյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Կարեն
Ազգանուն Ղազարյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ժամ 17:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Չի կայացել
Չկայացման պատճառը Մեղադրողի հերթական արձակուրդ մեկնելու պատճառով:
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 18-12-2014
Ժամ 14:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 27-12-2014
Ժամ 17:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 23-01-2015
Ժամ 14:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2015թ.
Տեսակը Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 06-02-2015
Ժամ 12:30
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 19-02-2015
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 18-03-2015
Ժամ 12:30
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 25-03-2015
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 25-03-2015
Մեղադրական
Մեղադրյալ
Անուն Նարեկ
Ազգանուն Խաչատրյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ամսաթիվ 25-03-2015
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Օրենսգիրք Քրեական դատավարության օրենսգիրք
Առավել ծանր հանցագործության հոդված
Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով Դատապարտվել է
Հիմնական պատիժ Որոշակի ժամկետով ազատազրկում
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը Գործ թիվ ԵԿԴ/0191/01/14




ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տարանը (այսուհետ` Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,

քարտուղարությամբ` Հասմիկ Արտաշեսյանի,
Նաիրա Թումանյանի և
Գևորգ Պողոսյանի,
մասնակցությամբ`

մեղադրող, Երևանի Մալաթիա-
Սեբաստիա վարչական շրջանի
դատախազի տեղակալ` Վազգեն Հարությունյանի,

տուժող` Անդրանիկ Առաքելյանի,

պաշտպան` Կարեն Ղազարյանի,

2015թ. մարտի 25-ին՝ նույն Դատարանում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավար¬տեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի` (ծնված 1989թ. հուլիսի 13-ին, Երևանում, ազ¬գութ¬¬¬յամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, ամուրի, նախկինում չդատապարտված, չի աշխատել, հաշվառված և բնակվել է Երևանի Կիլիկիա թաղամասի Այասի փողոցի 33-րդ տանը, սույն գործով կալանքի տակ է 2014թ. հունիսի 27-ից)։

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 16120514 քրեական գործն հարուցվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մա¬սի հատ¬¬կանիշներով 2014թ. ապրիլի 21-ին ՀՀ ոստիկա¬նության ՔԳՎ Երևան քաղաքի Մալաթիայի քննչական բաժ¬նում։
2014թ. ապրիլի 29-ին Նարեկ Խաչատրյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մա¬սով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրա նկատմամբ նույն օրը հայտարարվել է հետախուզում։
2014թ. ապրիլի 29-ին Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վար¬չա¬կան շրջա¬ն¬¬ի ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տարանը, բավարարելով նախաքննական մարմ¬նի միջնոր¬դութ¬յունը, հետախուզվող Նարեկ Խա¬չատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանա¬վո¬րում։
2014թ. հունիսի 21-ին քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մինչև Նարեկ Խաչատրյանի հայտ¬նաբերումը կամ կամովին ներկայանալը։
2014թ. հունիսի 27-ին հետախուզվող Նարեկ Խաչատրյանը հայտնաբերվել և բերման է ենթարկ¬վել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչություն, որի կապակցությամբ քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով։
2014թ. հունիսի 30-ին Նարեկ Խաչատրյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով (պայմանավորված Ա.Առաքելյանի վերաբերյալ դա¬տաբժշկական փորձաքննության 2014թ. մայիսի 6-ի թիվ 666/հ եզրա¬կացության հետևությունները մեղադրանքում ար¬տացոլելու անհրաժեշտությամբ)։
2014թ. հունիսի 30-ին Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վար¬չա¬կան շրջա¬ն¬¬ի ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տարանը, մեղադրյալ Նարեկ Խաչատրյանի մասնակցությամբ քննության առնելով նա¬խաքննական մարմ¬նի միջնոր¬դութ¬յունը, այն բավարարել է և Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խա¬փանման միջոց է ընտրել կալանա¬վո¬րում` երկու ամսով, որի ժամկետը հետագայում երկարացվել է։
2014թ. հոկտեմբերի 29-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել տուժող Անդրանիկ Առաքելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդ¬վածով քրեական հետապնդում չիրա¬կանացնելու մասին` նրա արարքում հանցակազմի բա¬ցա¬կայության պատճա¬ռա¬բանությամբ։
2014թ. նոյեմբերի 7-ին քրեական գործը Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬¬¬չական շրջան¬ների ընդ¬հանուր իրավա¬սության դա¬տարան, 2014թ. նոյեմբերի 10-ին ընդուն¬¬վել է վարույթ և նշանակվել դատական քննության։

2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաս¬¬տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանը տաքսի ավտո¬մե¬քենայով տեղափոխման համար վճարած փոխադրավարձն իրեն վերադարձնելու առիթով 2014թ. ապրիլի 20-ին` ժամը 21։00-ի սահման¬ներում, Երևան քաղաքի «Արարատ» կոնյակի գործարանի մոտ տաքսու վարորդ, միաժամանակ նույն բակի բնակիչ Անդրանիկ Առաքելյանի հետ տեղի ունեցած վիճաբա¬նութ¬յան ընթացքում իր մոտ եղած դանակով մի քանի անգամ հարվածներ է հասցրել Ա.Առաքելյանին` նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով կյանքի համար վտանգավոր ծանր վնաս` կրծքա¬վանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափան¬ցող վնասվածք, որն ուղեկցվել է թոքի վնա¬սումով` ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսի առաջացմամբ, ձախ բազկի կտրած վերքեր, որոնք ուղեկցվել են բազկի եռագլուխ մկանի փակեղի և մկանաթելերի վնասումով, ինչպես նաև կզակային շրջանի քերծվածք, այսինքն՝ կատարել է հան¬ցավոր արարք, որը նախա¬տեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանն իրեն մեղա¬վոր ճա¬նա¬չեց մասնակիորեն` ընդունելով Ա.Առաքելյանին դանակով հարվածելու փաստը, սակայն հստակեցնելով, որ դա կատա¬րել է պաշտպանվելիս։ Պահպանելով նախաքննության ընթաց¬քում արտահայտած իր դիրքորոշումը` օգտվեց լռելու իրավունքից։
Ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի պատճառաբանությունն անհիմն է և մտացածին, հե¬տապնդում է քրեական պատասխանատվությունից և հնարավոր խիստ պատժից խուսափելու նպա¬տակ, հերքվել է պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտված հետևյալ ապա¬ցույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով.
Տուժող Անդրանիկ Առաքելյանի ցուցմունքներով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2014թ. ապրիլի 20-ին Նարեկ Խաչատրյանի խնդրանքով, նրանից նախապես փոխադրավարձի գումարը ստանալով, իր տաքսի ավտոմեքենայով մեկնել են Ապարան քաղաք` վերջինիս տատիկի գերեզմանին այցելության։ Դրանից հետո վերադարձել են Երևան, Նարեկ Խա¬չատրյանի հրավերն ընդունելով` բոլորով գնացել են Երևանի Այասի փողոցի 33 հասցեում գտնվող նրա տուն, ուր հաց են կերել և ոգելից խմիչք գործածել։ Միջոցառման վերջում որոշել է փոխադրավարձի գումարը վերա¬դարձ¬նել Նարեկին` հաշվի առնելով իրենց միջև առկա բարեկամական կապը, սակայն այդ հարցի շուրջ իրենց միջև վիճաբանություն է ծագել։ Դրանից հետո` ժամը 21։00-ի սահմաններում, իրենց թաղամասի բնակիչ` տաքսու վարորդ Սպարտակ Մարկոսյանի հետ իր «Օպել Աստրա» մակնիշի 35 TL 892 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով ուղևորվել են Երևանի «Արարատ» կոն¬յակի գործա¬րանի մոտ, որտեղ հանդիպել են Նարեկ Խա¬չատրյանին։ Ինքը և Նարեկն առանձնացել են և զրույցի ընթացքում փոխադրավարձի վերադարձման շուրջ վիճաբանությունը շարունակվել է, որի ընթացքում միմյանց քաշքշել են։
Հարցերին պատասխանելիս նշեց նաև, որ վիճաբանության ընթացքում միմյանց հրմշտել են, սակայն Նարեկին ձեռքերով հարվածել է իր հագուստի վրա արյունը տեսնելուց հետո։ Թեև դանակով հարված ստանալու պահը չի նկատել, սակայն մարմնի վնասված հատվածը տաքացել է, ինչից էլ զգա¬ցել, որ Նարեկը դանակով է հարվածել իրեն։ Նշեց, որ միմյանց վատ խոսքեր են ասել, որի պատճառով էլ Նարեկը հարվածել է իրեն։
Տուժողը հայտնեց նաև, որ ամբաստանյալի հետ թե՛ մինչև միջադեպը, թե՛ ներկայում, գտնվում են բարեկամական լավ հարաբերություններում, վիճաբանության պատճառն անհեթեթությունն էր, այն սկսվել է իր մեղքով. եթե ոգելից խմիչք օգտագործած չլիներ, գումարը վերադարձնելու միտքը հավանաբար չէր ծագի և որևէ միջադեպ տեղի չէր ունենա։ Գումարը ցանկացել է վերադարձնել Նարեկին` ցանկանալով այդ կերպ նրա նկատմամբ որոշակի դրական վերաբերմունք ցուցադրել։ Դեպքին ականատես են եղել պատահական անցորդներ, ովքեր փորձել են միջամտել, սակայն ինքն ասել է, որ դրա անհրաժեշտությունը չկա, իրար հարազատ են։ Միայն Սպարտակ Մարկոսյանն է վիճաբանությանը միջամտել և իրենց բաժանել։
Նշեց, որ Նարեկից նյութաիրավական բնույթի պահանջ չունի, վերջինիս հայրը մշտապես առաջարկել է աջակցություն, սակայն ինքն ու Նարեկը հաշտվել են, չի ցանկանում, որ վերջինս խիստ պատժի ենթարկվի, նույնիսկ` դատապարտվի։ Նշեց, որ չի հիշում` արդյո՞ք մինչև դանակով հարված ստանալն ինքը Նարեկին սպառնացել է քարով հարվածել, թե` ոչ։
Վկա Սպարտակ Մարկոսյանի ցուցմունքներով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2014թ. ապրիլի 20-ին` ժամը 12։00-ի սահմաններում, Նարեկ Խաչատրյանն իրեն և Անդրանիկ Առաքելյանին խնդրել է իրենց տաքսի ավտոմեքենաներով գնալ Ապարան` նրա տատիկի գերեզմանին այցելության, որի համար իրեն և Ա.Առաքելյանին, որպես փոխադրավարձ, տվել է 5.000 ՀՀ դրամ։ Ապարանից վերա¬¬դառ¬նալուց հետո Ն.Խաչատրյանի հրավերով գնա¬ցել են Երևան քաղաքի Այասի փողոցի 33 հասցեում գտնվող նրա տուն` հաց ուտելու։ Ինքը կես ժամ այնտեղ մնալուց հետո իր անձնական գոր¬ծերով դուրս է եկել և վերադարձել մոտ մեկ ժամ անց։ Ն.Խաչատրյանի տնից դուրս է եկել Ա.Առաքելյանի հետ միասին, ուղևորվել են գազալցակայան` վերջինիս ավտոմեքենան գազով լիցքա¬վորելու, որից հետո վերադառնալով «Կիլիկիա» թաղամաս` խանութից գնել են գարեջուր։ Ա.Առաքել¬յանն առաջարկել է նրա ավտոմեքենայով ուղևորվել և գարեջուրը խմել «Արարատ» կոնյակի գոր¬ծարանի մոտ, միաժամանակ հայտնել, որ Նարեկի հետ հանդիպելու պայմանավորվածություն ունի։ Երբ հասել են «Արարատ» կոնյակի գործարանի մոտ, մի քանի րոպե անց եկել է Նարեկ Խաչատրյանը։ Ա.Առաքել¬յանը և Ն.Խաչատրյանը մոտ 10 մետր քայլել և առանձնացել են իրենից։ 10-15 րոպե հետո նկա¬տել է, որ Ա.Առաքելյանը և Ն.Խաչատրյանն իրար քաշքշում և հրմշտում են, անմիջապես մոտեցել է նրանց` փորձելով բաժանել։ Տեսել է, որ Ա.Առաքելյանի ձեռքին քար կա, սակայն վերջինս դրանով Նարեկին չի հարվածել և այն դեն է նետել։ Նարեկը, դիմելով Անդրանիկին, հարցրել է. «Էս ուզում ես ի՞նձ քարով խփես»։ Այդ պահին նայելով Ա.Առաքելյանին` տեսել է, որ վերջինիս թևն արյունոտված է, սակայն նրան հարվածելու պահը չի նկա¬տել։ Դրանից հետո Նարեկը հեռացել է։
Հարցերին պատասխանելիս նաև հայտնեց, որ հետագա խոսակցություններից է տեղյակ, որ Նարեկի և Անդրանիկի վիճաբանության պատճառը եղել է այն, որ վերջինս վերադարձրել է որպես ուղեվարձ Նարեկից ստացած գումարը` երևի հաշվի առնելով հարազատական կապի առկա¬յությունը։ Մի քանի օր անց իմացել է, որ Անդրանիկին տեղափոխել են հիվանդանոց, նրա մեջքի հատվածում նույնպես վնասվածք է եղել։ Տեղեկացել է նաև, որ Նարեկն է այդ վնասվածքները պատճառել։
Վկա Լևոն Առաքելյանի ցուցմունքներով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2014թ. ապրիլի 20-ին` ժամը 21։30-ի սահմաններում, վերադառնալով տուն, տեսել է, որ տան նախասրահի հատվածը արյունոտ է, իսկ հայրը` գործով տուժող Անդրանիկ Առաքելյանը, պառկած է հյուրասենյակի բազ¬մոցին և նրա մեջքի հատվածից արյունահոսում է։ Հայրը եղել է ոգելից խմիչք օգտագործած վիճակում։ Տատը` Լիլիթ Առաքելյանը, վիրակապել է հոր վնաս¬վածքները, որից հետո հոր ցավերը մեղմվել են։ Հաջորդ օրը` ժամը 16։00-ի սահ¬մաններում, տեսնելով, որ հոր վիճակը վատանում է` նրան տեղափոխել են հիվանդանոց։ Հիվանդանոց տանելու ճանապարհին հայրն իրեն ասել է, որ վիճաբանության ժամանակ իրեն հարվածել է Նարեկը, ում ինքը ճանաչել է որպես նույն թաղի բնակչի։ Տեղյակ է, որ աշխատանքի բերումով հայրը և Նարեկն ինչ-որ տեղ են գնացել, վիճաբանություն է եղել, սակայն չի հիշում, թե ինչն է վիճաբանության պատճառ հանդիսացել, այլ մանրամասներից ևս տեղյակ չէ։
Վկա Լիլիթ Առաքելյանի ցուցմունքներով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2014թ. ապրիլի 20-ին որդուն` Անդրանիկ Առաքելյանին տեսել է հյուրասենյակի բազմոցին պառկած վիճակում, իսկ վերջինիս կրած հագուստները եղել են ամբողջովին արյունոտված։ Նկատել է, որ որդու ձախ բազկին, ձախ թոքին և կզակին առկա են վնասվածքներ, որոնցից արյունահոսում է։ Դրանք մշակել և վիրա¬կապել է, քանի որ որդին հրաժարվել է հիվանդանոց գնալ։ Հաջորդ օրը` առավոտյան, տեսնելով, որ վիրակապը բացելուց հետո արյունա¬հոսությունը չի դադարում և որդու վիճակը վատանում է` նրան տեղափոխել են հիվանդանոց։ Իր կարծիքով` որդին հրաժարվել է շտապօգնության դիմել, քանի որ չի ցանկացել, որ Նարեկն իրավապահների հետ խնդիրներ ունենա։
Ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի մեղավորության վերաբերյալ հետևության Դատարանը հանգեց նաև հետևյալ ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով.
Դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, համաձայն որի` 2014թ. մայիսի 6-ին կատարված այդ քննչական գործողության մասնակից, գործով տուժող Ա.Առաքելյանը մատնացույց է արել Երևան քաղաքի «Արարատ» կոնյակի գործարանի աջակողմյան պարսպի վերջնամասի հատվածը և հայտա¬րարել, որ հենց այդտեղ է 2014թ. ապրիլի 20-ին իր և Ն.Խաչատրյանի միջև տեղի ունեցել վիճաբա¬նությունը։
Դատաբժշկական փորձաքննության 2014թ. մայիսի 6-ի թիվ 666/հ եզրակացությամբ, ինչպես նաև ի լրումն նույն եզրակացության` փորձագետ Ի.Մելքոնյանի 2014թ. մայիսի 27-ի գրությամբ, համաձայն որոնց` Ա.Առաքելյանի մարմնական վնասվածքները` կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող, ձախ բազկի կտրած վերքերի, կզակային շրջանի քերծվածքի ձևով, որոնք ուղեկցվել են թոքի վնա¬սումով, ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսով, ձախ բազկի եռագլուխ մկանի փակեղի և մկանաթելերի վնասումով, պատճառվել են` ծակած կտրած վերքը` ծակող-կտրող գործիքով, կտրած վերքը` ծակող-կտրող կամ կտրող գործիքով, իսկ քերծվածքը` բութ, կոշտ առար¬կայով։ Ծակած-կտրած վերքն առաջացրել է առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառ¬նացող, կտրած վերքը` առողջության տևական քայքայումով ուղեկցված միջին ծանրության վնաս` նկա¬տի ունենալով վնաս¬վածքի հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքի տևո¬ղությունը` 21 օրից ավելի։ Քերծվածքն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունա¬կում։
Դատակենսաբանական փորձաքննության 2014թ. մայիսի 26-ի թիվ 174 եզրակացությամբ, համաձայն որի` տուժող Անդրանիկ Առաքելյանի արյան նմուշը, ըստ արյան «ABO» իզոշճաբանական համակարգի, պատկանում է ուղեկցող «H» հակածինով «A» խմբին։ Տուժող Ա.Առաքելյանի հագուստ¬ների` մեկ զույգ սպորտային կոշիկների, վերնաշապկի, ժակետի, անդրավար¬տիքի և մեկ բամբակյա խծուծի վրա տեղակայված կասկածելի հետքերում հաստատվել է արյան առկայություն, որը պատ¬կանում է մարդու և առաջացել է ըստ արյան «ABO» իզոշճաբանական համակարգի ուղեկցող «H» հա¬կածինով «A» խումբ ունեցող որևէ անձից, կամ անձանցից, այդ թվում կարող էր առա¬¬ջանալ Անդրա¬նիկ Առաքելյանից։
Դատամատնադրոշմային փորձաքննության 2014թ. մայիսի 30-ի թիվ 1666-14 եզրակացությամբ, համաձայն որի` գործով տուժող Ա.Առաքելյանին պատկանող «Օպել Աստրա» մակնիշի 35 TL 892 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի (տաքսու) հետևի աջ դռան ապակուց դակտոժապավենով վերցված մատնահետքը թողել է գործով ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանը։
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական հանձնաժողովային փորձաքննության 2014թ. սեպտեմբերի 9-ի թիվ 359/14 եզրակացությամբ, համաձայն որի` գործով ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանը որևէ խրոնիկական հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և չի տառապում, այլ հանդիսանում է «անձի հիստերիկ խանգարում» ախտորոշմամբ պսիխոպաթ անձնավորություն։ Մեղսագրվող արարքը կա¬տարելու պահին նա կարող էր, իսկ ներկա պահին կարող է իրեն հաշիվ տալ իր գործողությունների համար և ղեկավարել դրանք, ուստի մեղսագրվող արարքի նկատմամբ նրան հարկ է ճանաչել մեղսու¬նակ։ Ներկա հոգեկան վիճակով նա կարող է մասնակցել դա¬տաքննչական գործողություններին, ճիշտ հասկանալ քրեական գործի համար կարևոր նշանակություն ունեցող հանգամանքները և տալ ճշմարիտ ցուցմունքներ։
Կրիմինալ դեպքերի գրանցման մատյանը զննելու արձանագրությամբ, համաձայն որի` 2014թ. ապրիլի 21-ին «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն ընդունվելիս Անդրանիկ Առաքելյանը հայտարարել է, որ վնասվածքները ստացել է դանակի հարվածներից, բժշկական կենտրոն դիմելու նախորդ օրը։
Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու արձա¬նագրությամբ, համա¬ձայն որի` 2014թ. ապրիլի 25-ին կատարված այդ քննչական գործողության արդյունքներով տուժող Անդրանիկ Առա¬քել¬յանը ճանաչել է Նարեկ Լևոնի Խա¬չատրյանին և հայտարարել, որ հենց նա է իրեն դանակա¬հարել (նախաքննական ցուցմունքի հետ համադրմամբ)։

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տարանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանը դանակի մի քանի հարված¬ներով տուժող Անդրանիկ Առաքելյանի առող¬ջությանը դիտավորությամբ պատճառել է կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս, այսինքն` մեղավո¬րութ¬յամբ կա¬¬տա¬րել է հան¬ցավոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 112-րդ հոդ¬¬վածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬¬գոր¬ծության հատ¬կանիշ¬ներին։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը իր մի շարք նախադեպային վճիռներում (օրի¬նակ` Hiro Balani v. Spain, գանգատ թիվ 18064/91, 1994թ. դոկտեմբերի 9-ի վճիռ և այլն) փաստել է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասը պարտավորեցնում է դատարաններին` նշելու իրենց վճիռների, որոշումների և դրանցում կատարված հետևությունների պատճառները, սակայն այն չի կարող հաս¬կացվել որպես յուրաքանչյուր փաստարկին հանգա¬մա¬նալից պատասխան տալու պարտականություն։ Եվրոպական դատարանը նաև փաստել է, որ պատ¬ճառ¬ները նշելու պարտականության կիրառման սահ¬մանը կարող է տարբեր լինել` պայմանավորված դատական ակտի բնույթով։ Նույն դատարանը նաև արձա¬նագրել է, որ այն հարցը, թե արդյոք դատարանը թերացել է պատճառաբանելու իր պարտա¬կանութ¬յունը կատարելու հարցում, կարող է որոշվել միայն կոնկրետ գործի հանգամանքների լույսի ներքո։
Եվրոպական դատարանի վերոնշյալ իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո Դատարանը փաստում է, որ վիճաբանության ընթացքում տուժող Ա.Առաքելյանը դանակի գործադրմամբ մարմնա¬կան վնասվածքներ է ստացել նախքան գործով ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյա¬նին հարվածելը կամ քարով հարվածելու սպառնալիք տալը, հետևաբար` վերջինիս վերագրված գոր¬ծո¬ղությունները որպես անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում կատարված արարք դիտար¬կելու կամ Ն.Խաչատրյա¬նին վերագրված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬¬սով վերաորակելու վերաբերյալ պաշտպանի վիճարկումներն անհիմն են, ամբաս¬տանյալը քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬կա է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 112-րդ հոդ¬¬վածի 1-ին մասով։ Դատարանը փաստում է նաև, որ վերոնշյալ պատճառաբանությունն ինքնին բավարար է գործով ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանին վերագրված արաքի ճիշտ որակման վերաբերյալ հետևության հան¬գելու համար։
Ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանն հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬գործությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգոր¬ծության այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, հա¬մա¬¬պա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րութ¬յանը, այն կատարելու հանգա¬մանք¬ներին, հանցավորի անձ¬նա¬¬վո¬րությանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կան¬¬խե¬լու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հան¬րության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալ¬ներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծան¬րացնող հանգա¬մանք¬ներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պար¬տադիր են դատարանի համար նույ¬նանման փաստական հանգամանքներով այլ գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գոր¬ծով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախա¬տես¬ված իրա¬վա¬նոր¬մը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատվությունը մեղմացնող հան¬գա¬մանք¬¬ների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշ¬¬վի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածում նշված չեն։
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալ է գնա¬հատում՝ նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆոր¬մացիոն կենտրոն 2014թ. մայիսի 12-ին կատարված հարցման արդյունքների), վատառողջ լինելը (ըստ ամբուլատոր դատահոգեբուժական հանձնաժողովային փորձաքննության 2014թ. սեպտեմբերի 9-ի թիվ 359/14 եզրակացության), իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` տուժողին պատճառված վնասն ըստ էության հարթելը` հաշվի առնելով այն, որ վերջինս Դատարա¬նում նշեց, որ որևէ պահանջ, այդ թվում` նյութաիրավական, ամ¬բաս¬տանյալ Ն.Խաչատրյանից չունի, իր համար ցանկալի չէ, որ վերջինս անգամ քրեական պատաս¬խանատվության ենթարկվի։
Անձը բնու¬թագրող վերոնշյալ տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը հաս¬տատված են գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետա¬զոտված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերաբերելիության չափանիշներին համապատասխանող ապա¬ցույց¬ներով և ող¬ջամտո¬րեն նվազեցնում են ամբաս¬տանյալ Նարեկ Խաչատրյանի հանրային վտան¬¬գավո¬րությունը։
Դատարանն ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու համատեքստում անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակին և այն կրելու անհրաժեշտութ¬յան հարցին` Դա¬տա¬¬րանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հան¬ցա¬կազմը նախատեսում է պատիժ` բացառապես որոշա¬կի ժամկե¬տով ազա¬տազրկման ձևով, ուստի սույն գործի շրջանակներում քննարկման ենթակա են ամբաս¬տանյալի նկատմամբ նշանակ¬վող պատ¬ժաչա¬փի, այդ թվում՝ տվյալ հոդվածով նախա¬տեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պա¬տիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), ինչպես նաև նշանակվող պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րա¬ռում) հար¬ցերը։
Հաշվի առնելով ամբաս¬տանյալ Նարեկ Խաչատրյանին վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, դանակի գործադրման փաստը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տեսանկյու¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬ների բացակա¬յութ¬յունը` Դատարանն արձա¬նագրում է, որ ամբաս¬տան¬յալի նկատմամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակվող պատիժը պայմա¬նա¬¬կանորեն չկիրա¬ռելու, ազա¬տազրկման նվա¬զագույն չափից ավելի ցածր պատիժ նշանակելու հիմքերը բացա¬կայում են։ Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով մեղսագրված հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակվող պա¬տիժն ամբաստանյալը պետք է կրի, այն արդա¬րացի և անհրաժեշտ է նրան ուղղելու, նոր հան¬ցագոր¬ծությունների կատա¬րումը կանխելու և սոցիալական արդարությունը վերա¬կանգ¬նելու համար։ Ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, նրա պատասխա¬նատ¬վություն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները Դատարանը հաշվի է առնում նրան նկատ¬մամբ պատժաչափը սահմանելիս։
Քննարկելով ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի նկատ¬մամբ ընտրված խափանման միջոց կալա¬նա¬վորման հարցը` Դատարանը գտնում է, որ այդ խափանման միջոցը վերացնելու կամ փո¬փո¬խելու հիմքերը բացակայում են` պայմա¬նա¬վորված նրան իրական պատժի` ազա¬տազրկման դատա¬պար¬տելու և դա¬տավճռի կա¬տա¬¬րումն ապահովելու անհրաժեշ¬տութ¬յամբ։
Միաժամանակ անդրա¬դառնալով պատժի կրման սկիզբն հաշ¬վարկելու և անազատության մեջ պահվելու ժամկետն նշանակվող պատ¬ժին հաշվակցելու հարցերին` Դատա¬րանը գտնում է, որ ամբաս¬տանյալ Նարեկ Խաչատրյանի պատժի կրման սկիզբն անհրա¬ժեշտ է հաշվարկել նրան հետախուզման արդյունքում հայտնաբերելու և փաստացի բերման ենթարկելու (ազատ տեղա¬շարժվելու իրավունքը սահ¬մանափակելու) պահից` 2014թ. հունիսի 27-ից։ Այդ դեպքում նրան կալանքի տակ պա¬հելու ժամ¬կետը լրացուցիչ հաշ¬վակցելու անհրա¬ժեշտութ¬¬յունը վերանում է, քանի որ հաշ¬վակցման ենթա¬կա ժամ¬կետն ինքնին ընդգրկում է 2014թ. հունիսի 27-ից մինչև սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելն ըն¬կած ժամանակա¬հատվածը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, գույքի նկատ¬մամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Տվյալ խնդրին անդ¬րա¬¬¬¬¬¬դառնալով` Դատարանն արձանագրում է, որ տուժողը հրաժարվել է ամբաստանյալի դեմ նյու¬թաիրավական պահանջ ներկայացնելու իրավունքն իրականացնելուց, ամբաս¬տան¬յալ Ն.Խաչատրյա¬նի գույքի վրա արգելանք չի կիրառ¬վել, իսկ իրեղեն ապացույցներ քրեական գործում առկա չեն։
Դատարանը գտնում է, որ որպես դատա¬կան ծախս` ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանից հօգուտ ՀՀ պե¬տա¬¬կան բյուջեի անհրաժեշտ է բռնա¬գանձել 8.000 (ութ հազար) ՀՀ դրամ գումար, որպես սույն գործով նշանակված դատաբժշկական փոր¬ձաքննութ¬յան (2014թ. մայիսի 6-ի թիվ 666/հ եզրակա¬ցություն) համար կատարված ծախս։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկա¬վար¬վելով ՀՀ քրեական դատավա¬րա¬կան օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդված¬ներով՝ Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝

Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշանակել պատիժ` ազա¬տազրկում 3 ( երեք ) տարի ժամ¬կետով։
Նարեկ Խաչատրյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվել 2014թ. հունիսի 27-ից, նրա նկատմամբ որ¬պես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորումը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրի¬նա¬կան ուժի մեջ մտնելը։
Տուժող Անդրանիկ Առաքելյանին պատ¬ճառված վնասի հատուց¬ման հարցն համարել լուծված` վերջինիս կողմից նման պահանջ ներկայացնելուց հրաժարվելու հիմքով։
Որպես դատական ծախս` Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնա¬գանձել 8.000 (ութ հազար) ՀՀ դրամ գումար։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեա¬կան դա¬տարան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 25-03-2015
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 27-04-2015
Էջերի քանակ 269, 95
Գործն ուղարկվել է
Գործը ուղարկվել է 27-04-2015
Էջերի քանակը 269, 95
ՈՒր(դատարան) Քրեական վերաքննիչ
Ելքի գրության համարը Ե-17631
Գործը բողոքարկվել է
Ամսաթիվ 04-05-2015
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
Ամսաթիվ 16-03-2016
Դատավճռի, որոշման կատարում
Ամսաթիվ 18-03-2016
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 22-03-2016
Էջերի քանակ 269, 95, 188
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
Ամսաթիվ 22-03-2016
Էջերի քանակը 269, 95, 188
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0191/01/14
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
Ամսաթիվ 08-04-2015
Ամսաթիվ 07-04-2015
Ում կողմից է բերվել բողոքը Մեղադրող
Բողոքը բերող անձը
Անուն Վ
Ազգանուն Հարությունյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Բողոքի բովանդակությունը Նարեկ Խաչատրյան Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի / ՀՀ քր. օր-ի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով-ազատազրկում 3 տարի ժամկետով / վերաբերյալ 25.03.2015թ-ի դատավճիռը, կայացնել նոր դատական ակտ Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակելով նրա կատարած հանցագործության ծանրությանն ու հանցավորի անձին համապատասխան արդարացի պատիժ:
Բողոքի ստացման կարգը Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ
Չափահաս Այո
Բողոքը ստացվել է Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
Մակագրել
Ամսաթիվ 10-04-2015
Նախագահող դատավոր
Անուն Վազգեն
Ազգանուն Ռշտունի
Քրեական գործի մուտքագրում
Ամսաթիվ 04-05-2015
Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց Նարեկ Խաչատրյանի անձնագիրը
Ընդունվել է վարույթ
Ամսաթիվ 05-05-2015
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 18-05-2015
Ժամ 14:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացվել է
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
Անփոփոխ թողնված դատական ակտը Պատճառաբանվել է
Ամսաթիվ 18-05-2015
Ամբաստանյալ
Անուն Նարեկ
Ազգանուն Խաչատրյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր.օր. հոդված
Դատական ակտ
Դատական ակտ ԵԿԴ/0191/01/14




ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)

Նախագահող դատավոր Վ.Ռշտունի
դատավորներ Մ.Պապոյան
Ա.Դանիելյան

դատական նիստի քարտուղար Մ.Մահտեսյան
մեղադրող Վ.Հարությունյան
պաշտպան Կ.Ղազարյան
ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյան




18.05.2015թ. ք.Երևան

վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի (ծնված՝ 1989 թվականի հուլիսի 13-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, չամուսնացած, նախկինում` չդատված, հաշվառված և բնակվում է Երևանի Կլիկիա թաղամասի Այասի փողոցի 33-րդ տանը) վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաև դատարան) 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճռի դեմ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը`

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2014 թվականի ապրիլի 21-ի ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Կարապետյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 16120514 քրեական գործը:
2014 թվականի ապրիլի 29-ին Նարեկ Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2014 թվականի ապրիլի 29-ի ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Կարապետյանի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 29-ի որոշմամբ Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
2014 թվականի հունիսի 21-ի ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Կարապետյանի որոշմամբ թիվ 16120514 քրեական գործով վարույթը կասեցվել է ՝ մեղադրյալ Նարեկ Խաչատրյանի գտնվելու վայրը պարզված չլինելու հիմքով:
2014 թվականի հունիսի 27-ի ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Վ.Կալաչյանի որոշմամբ թիվ 16120514 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և Նարեկ Խաչատրյանի հայտնաբերման հիմքով վերսկսկվել է գործի քննությունը:
2014 թվականի հունիսի 30-ին Նարեկ Խաչատրյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել և վերջինին կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հունիսի 30-ի որոշմամբ վերահաստատվել է Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը:
2014 թվականի նոյեմբերի 7-ին թիվ 16120514 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճռով Նարեկ Խաչատրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3 տարի ժամկետով։
2015 թվականի ապրիլի 8-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը: Իսկ թիվ ԵԿԴ/0191/01/14 քրեական գործը ստացվել է նույն թվականի մայիսի 4-ին:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Վ.Հարությունյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ դատարանը պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքեր է դիտել այն, որ ըստ էության հարթվել է տուժողին պատճառված վնասը, քանի որ տուժողը ոչ մի պահանջ չի ներկայացրել: Տվյալ դեպքում դատարանի կողմից մատնանշած պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող այդ հանգամանքը չի բխում քրեական գործի նյութերից, քանի որ ոչ նախաքննության և ոչ էլ դատաքննության ընթացքում ձեռք չի բերվել վնասի հարթելու վերաբերյալ տվյալ, իսկ սոսկ այն հանգամանքը, որ տուժողը վնասի փոխհատուցման պահանջ չի ներկայացրել, կարող է պայմանավորված լինել մի շարք հանգամանքներով:
Դատարանը հաշվի չի առել նաև հանցագործության գործիքի ընտրության հանգամանքը, քանի որ ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանը մարմնական վնասվածք հասցնելու համար գործադրել է դանակ և վնասվածքը հասցրել է տուժողի մարմնի կենսականորեն կարևոր օրգանների շրջանում՝ կրծքավանդակի ձախ կեսին, ձախ նախաբազկի հետին մակերեսին և կզակին, այսինքն՝ տվյալ դեպքում կարելի է եզրակացնել, որ թեև Նարեկ Խաչատրյանը գործել է չկոնկրետացված դիտավորությամբ, նրա համար միևնույն է եղել, թե ինչ հետևանք կառաջացնի իր գործողությունը՝ տուժողի առողջությանը կպատճառվի ծանր վնաս, թե հարվածի արդյունքում տուժողը կմահանա: Տվյալ հանգամանքը վկայում է նրա անձի հասարակական մեծ վտանգավորության մասին, որպիսի պայմաններում հոդվածի սանկցիայով սահմանված պատժի նվազագույն չափօ կիրառումը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը: Վերոշարադրյալը վկայում է Նարեկ Խաչատրյանի հանդգնության և նրա անձի հասարակական վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին, ինչը դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել պատիժ նշանակելիս:
Այսպիսով՝ Երևան քաղաքի կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանն օբյեկտիվ ստուգման և գնահատման չի ենթարկել Նարեկ Խաչատրյանի կողմից կատարված հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, գործի կոնկրետ հանգամանքերը, նրա անձը բնութագրող տվյալները և նրա նկատմամբ նշանակել է ակնհայտ մեղմ պատիժ: Դրանով իսկ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածով նախատեսված դատական սխալ, քանի որ դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, ինչը հիշյալ հոդվածով դիտվում է որպես դատավճռի բեկանման հիմք: Դատարանը վերջինի նկատմամբ պատիժ է նշանակել օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքերի խախտմամբ և այդ ամենը հանգեցրել է անօրինական և չհիմնավորված դատավճռի կայացման:
Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը, կայացնել նոր դատական ակտ՝ Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակելով նրա կատարած հանցագործության ծանրությանն ու հանցավորի անձին համապատասխան արդարացի պատիժ:
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները.
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են տուժող Անդրանիկ Առաքելյանի, վկաներ Սպարտակ Մարկոսյանի, Լևոն Առաքելյանի, ԼԻլիթ Առաքելյանի դատաքննական ցուցմունքները, դեպքի վայրի զննության, կրիմինալ դեպքերի գրանցման մատյանը զննելու, լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու արձանագրությունները, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 666/հ, դատակենսաբանական փորձաքննության թիվ 174, դատամատնադրոշմային փորձաքննության թիվ 1666-14, ամբուլատոր դատահոգեբուժական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 359/14 եզրակացությունները և ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագիրը:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Մեղադրող Վ.Հարությունյանը վերոնշյալ հիմնավորումներով պնդեց վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել:
Պաշտպան Կ.Ղազարյանը նշեց, որ առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը օրինական և հիմնավոր, քանի որ նշանակված պատիժը համաչափ է կատարված արարքի բնույթին և վտանգավորության աստիճանին: Բացի այդ, պաշտպանը հայտնեց, որ նախաքննության ընթացքում չի ձեռնարկվել այնպիսի գործողություններ պարզելու գործի ամբողջական հանգամանքները, մասնավորապես՝ տուժողի դրսևորած հակաօրինական վարքագիծը, որն էլ էականորեն կնվազեցներ ամբաստանյալի կողմից կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը:
Ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանը միացավ պաշտպանի արտահայտած դիրքորոշմանը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները, գտնում է, որ պաշտպան Կ.Ղազարյանի բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները:
Տվյալ դեպքում առաջին ատյանի դատարանը գործի հանգամանքների, մասնավորապես՝ կատարված արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես՝ նախկինում արատավորված՝ դատապարտված, չլինելը, վատառողջ լինելու հանգամանքը, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ճիշտ գնահատման արդյուքնում նշանակել է ազատազրկման ձևով պատիժ 3 տարի ժամկետով:
Անդրադառնալով առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրած այն փաստին, որ ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է տուժողի պատճառված վնասն ըստ էության հարթելը, քանի որ տուժողը դատարանում հայտարարել է, որ որևէ պահանջ ամբաստանյալի նկատմամբ չունի և ցանկալի չէ, որ ամբաստանյալը քրեական պատասխանատվության ենթարկվի՝ վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տուժողի կողմից որևէ պահանջ չներկայացնելը դեռևս չի կարող վկայել (բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հարթված լինելու արդյուքնում չի ներկայացվում) պատճառված վնասը հարթելու մասին, այլ նշված պայմաններում ամբաստանյալի տեսանկյունից տուժողի դրական դիրքրոշումը և արտահայտած տեսակետը դատարանի կողմից կարող է հաշվի առնվել պատասխանատվությունը և պատիժը նշանակելիս:
Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պատճառաբանությանը, որ Նարեկ Խաչատրյանը մարմնական վնասվածք հասցնելու համար գործադրել է դանակ և վնասվածքը հասցրել է տուժողի մարմնի կենսականորեն կարևոր օրգանների շրջանում, իսկ տվյալ հանգամանքը վկայում է նրա անձի հասարակական մեծ վտանգավորության մասին, որպիսի պայմաններում հոդվածի սանկցիայով սահմանված պատժի նվազագույն չափի կիրառումը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը, ապա Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով Նարեկ Խաչատրյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ վիճաբանությունն առաջացել է բարեկամական հարաբերությունների հիման վրա ձևավորված կենցաղային վեճի արդյունքում, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, տուժողի հայտնած դիրքորոշումը, գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից վերը նշված պատճառաբանությունները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի կարգավորմամբ չեն կարող վկայել ակնհայտ մեղմ պատիժ նշանակված լինելու մասին:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1-րդ, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ, 399-րդ և 412-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ


Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ


Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 18-05-2015
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Ամսաթիվ 16-06-2015
Էջերի քանակը 269, 95, 35
Գործին կից նյութեր ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի անձնագիրը կից քր. գործի 1-ին հատորին:
Գործն ուղարկվել է
Գործն ուղարկվել է 16-06-2015
Էջերի քանակը 269, 95, 35
Գործին կից նյութերը ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի անձնագիրը կից քր. գործի 1-ին հատորին:
Ուր Վճռաբեկ
Գրության համարը Ե-12019/15
Գործը բողոքարկվել է
Ամսաթիվ 25-06-2015
Գործը ստացվել է բեկանվելուց հետո՝ նոր քննության համար
Գործի ստացման ամսաթիվ 09-12-2015
Մակագրել
Ամսաթիվ 09-12-2015
Նախագահող դատավոր
Անուն Ռուզաննա
Ազգանուն Բարսեղյան
Դատավոր
Անուն Արարատ
Ազգանուն Պետրոսյան
Դատավոր
Անուն Գագիկ
Ազգանուն Ավետիսյան
Ընդունվել է վարույթ
Ամսաթիվ 10-12-2015
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 24-12-2015
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 18-01-2016
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
Ամսաթիվ 18-01-2016
Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է Բեկանվել է դատական ակտը և փոփոխվել
Ամբաստանյալ
Անուն Նարեկ
Ազգանուն Խաչատրյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. օր. հոդված
Դատական ակտ
Դատական ակտ Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին
ատյանի դատարան դատավճիռ ԵԿԴ/0191/01/14
նախագահող դատավոր` Ա.Վարդանյան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Վ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ն. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ

2016 թվականի հունվարի 18-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան/ 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ` Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը

ՊԱՐԶԵՑ

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

2014 թվականի ապրիլի 21-ի Ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Կարապետյանի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 16120514 քրեական գործը:
2014 թվականի ապրիլի 29-ի նախաքննության մարմնի որոշմամբ` Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և վերջինիս նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2014 թվականի ապրիլի 29-ի ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Կարապետյանի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
2014 թվականի ապրիլի 29-ի նույն մարմնի մեկ այլ որոշմամբ` միջնորդություն է հարուցվել մեղադրյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումը կիրառելու մասին, որը նույն օրը Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ` բավարարվել է:
2014 թվականի հունիսի 21-ի ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Կարապետյանի որոշմամբ թիվ 16120514 քրեական գործով վարույթը կասեցվել է՝ մեղադրյալ Նարեկ Խաչատրյանի գտնվելու վայրը պարզված չլինելու հիմքով:
2014 թվականի հունիսի 27-ի ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Վ.Կալաչյանի որոշմամբ թիվ 16120514 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և Նարեկ Խաչատրյանի հայտնաբերման հիմքով վերսկսվել է գործի քննությունը:
2014 թվականի հունիսի 30-ին Նարեկ Խաչատրյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել և վերջինին կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հունիսի 30-ի որոշմամբ վերահաստատվել է Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը:
2014 թվականի նոյեմբերի 07-ին թիվ 16120514 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան:
Նույն դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ընդունվել է վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճռով (քրեական գործը քննվել է արագացված դատական կարգով) Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ` ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով:
Նարեկ Խաչատրյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2014թ. հունիսի 27-ից, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2015 թվականի ապրիլի 08-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ` Վ.Հարությունյանը:
Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի մայիսի 05-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
2015 թվականի մայիսի 18-ի Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է` Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ։
Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի հուլիսի 17-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։
Վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշմամբ` վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է, ամբաստանյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշումը բեկանվել և գործն ուղարկվել է նույն դատարան` նոր քննության։
Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ։
Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի 10-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ` Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել Վճռաբեկության կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա, 2014թվականի ապրիլի 20-ին՝ ժամը 21:00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի «Արարատ» կոնյակի գործարանի մոտ, տաքսի ավտոմեքենայով տեղափոխման ուղավարձի կապակցությամբ ծագած վիճաբանության ժամանակ, իր մոտ եղած դանակով մի քանի անգամ հարվածներ է հասցրել Անդրանիկ Լևոնի Առաքելյանին` վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վնասվածք` թոքի վնասումով` ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսի առաջացմամբ, ձախ բազկի կտրած վերքերի, կզակային շրջանի քերծվածքի ձևով, ձախ բազկի եռագլուխ մկանի փակեղի և մկանաթելերի վնասումով, առողջության ծանր վնաս:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Վ.Հարությունյանը վերաքննիչ բողոքում վկայակոչելով ՀՀ քեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 61-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի դրույթները` նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքեր է դիտել այն, որ ըստ էության հարթվել է տուժողին պատճառված վնասը, քանի որ տուժողը ոչ մի պահանջ չի ներկայացրել: Տվյալ դեպքում դատարանի կողմից մատնանշած պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող այդ հանգամանքը չի բխում քրեական գործի նյութերից, քանի որ ոչ նախաքննության և ոչ էլ դատաքննության ընթացքում ձեռք չի բերվել վնասը հարթելու վերաբերյալ տվյալ, իսկ սոսկ այն հանգամանքը, որ տուժողը վնասի փոխհատուցման պահանջ չի ներկայացրել, կարող է պայմանավորված լինել մի շարք հանգամանքներով:
Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել նաև հանցագործության գործիքի ընտրության հանգամանքը, քանի որ ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանը մարմնական վնասվածք հասցնելու համար գործադրել է դանակ և վնասվածքը հասցրել է տուժողի մարմնի կենսականորեն կարևոր օրգանների շրջանում՝ կրծքավանդակի ձախ կեսին, ձախ նախաբազկի հետին մակերեսին և կզակին, այսինքն՝ տվյալ դեպքում կարելի է եզրակացնել, որ թեև Նարեկ Խաչատրյանը գործել է չկոնկրետացված դիտավորությամբ, նրա համար միևնույն է եղել, թե ինչ հետևանք կառաջացնի իր գործողությունը՝ տուժողի առողջությանը կպատճառվի ծանր վնաս, թե հարվածի արդյունքում տուժողը կմահանա: Տվյալ հանգամանքը վկայում է նրա անձի հասարակական մեծ վտանգավորության մասին, որպիսի պայմաններում հոդվածի սանկցիայով սահմանված պատժի նվազագույն չափի կիրառումը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը: Վերոշարադրյալը վկայում է Նարեկ Խաչատրյանի հանդգնության և նրա անձի հասարակական վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին, ինչը դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել պատիժ նշանակելիս:
Առաջին ատյանի դատարանն օբյեկտիվ ստուգման և գնահատման չի ենթարկել Նարեկ Խաչատրյանի կողմից կատարված հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները և նրա նկատմամբ նշանակել է ակնհայտ մեղմ պատիժ: Դրանով իսկ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածով նախատեսված դատական սխալ, քանի որ դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, ինչը հիշյալ հոդվածով դիտվում է որպես դատավճռի բեկանման հիմք: Դատարանը վերջինի նկատմամբ պատիժ է նշանակել օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքերի խախտմամբ և այդ ամենը հանգեցրել է անօրինական և չհիմնավորված դատավճռի կայացման:
Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը, կայացնել նոր դատական ակտ՝ Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակելով նրա կատարած հանցագործության ծանրությանն ու հանցավորի անձին համապատասխան արդարացի պատիժ:
Վերաքննիչ դատարանում դատախազ Վ. Հարությունյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով բավարարել այն:
Ամբաստանյալ Ն. Խաչատրյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց մերժել այն` Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը թողնելով օրինական ուժի մեջ:

4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը

Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին մեղադրող Վ. Հարությունյանի ելույթը, ամբաստանյալ Ն. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքի առարկությունները, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը` պատժի մասով փոփոխել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<< 1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից յոթ տարի ժամկետով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>>:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Պատժի արդարացիության հետ կապված հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Կ. Հարությունյանի վերաբերյալ որոշման մեջ, որում դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ <<(…): Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: (…)>> (տե´ս Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Հ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)>> (տե՛ս Հազարապետ Ալբերտի Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը):
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Առաջին ատյանի դատարանը 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճռում արձանագրել է.
<<… Դատարանը որպես ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալ է գնահատում՝ նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2014թ. մայիսի 12-ին կատարված հարցման արդյունքների), վատառողջ լինելը (ըստ ամբուլատոր դատահոգեբուժական հանձնաժողովային փորձաքննության 2014թ. սեպտեմբերի 9-ի թիվ 359/14 եզրակացության), իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` տուժողին պատճառված վնասն ըստ էության հարթելը` հաշվի առնելով այն, որ վերջինս Դատարանում նշեց, որ որևէ պահանջ, այդ թվում` նյութաիրավական, ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանից չունի, իր համար ցանկալի չէ, որ վերջինս անգամ քրեական պատասխանատվության ենթարկվի։
Անձը բնութագրող վերոնշյալ տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը հաստատված են գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված, թույլատրելիության ու վերաբերելիության չափանիշներին համապատասխանող ապացույցներով և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի հանրային վտանգավորությունը։
Դատարանն ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու համատեքստում անդրադառնալով ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակին և այն կրելու անհրաժեշտության հարցին` Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցակազմը նախատեսում է պատիժ` բացառապես որոշակի ժամկետով ազատազրկման ձևով, ուստի սույն գործի շրջանակներում քննարկման ենթակա են ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատժաչափի, այդ թվում՝ տվյալ հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), ինչպես նաև նշանակվող պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում) հարցերը։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանին վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, դանակի գործադրման փաստը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են։ Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով մեղսագրված հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժն ամբաստանյալը պետք է կրի, այն արդարացի և անհրաժեշտ է նրան ուղղելու, նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու և սոցիալական արդարությունը վերականգնելու համար։ Ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվություն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները Դատարանը հաշվի է առնում նրա նկատմամբ պատժաչափը սահմանելիս։…>>:
Վերաքննիչ դատարանը 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշմամբ անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված դատավճիռը` մերժել է դատախազ Վ. Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
<<...Տվյալ դեպքում առաջին ատյանի դատարանը գործի հանգամանքների, մասնավորապես՝ կատարված արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես՝ նախկինում արատավորված՝ դատապարտված, չլինելը, վատառողջ լինելու հանգամանքը, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ճիշտ գնահատման արդյունքում նշանակել է ազատազրկման ձևով պատիժ 3 տարի ժամկետով:
Անդրադառնալով առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրած այն փաստին, որ ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է տուժողի պատճառված վնասն ըստ էության հարթելը, քանի որ տուժողը դատարանում հայտարարել է, որ որևէ պահանջ ամբաստանյալի նկատմամբ չունի և ցանկալի չէ, որ ամբաստանյալը քրեական պատասխանատվության ենթարկվի՝ վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տուժողի կողմից որևէ պահանջ չներկայացնելը դեռևս չի կարող վկայել (բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հարթված լինելու արդյուքնում չի ներկայացվում) պատճառված վնասը հարթելու մասին, այլ նշված պայմաններում ամբաստանյալի տեսանկյունից տուժողի դրական դիրքորոշումը և արտահայտած տեսակետը դատարանի կողմից կարող է հաշվի առնվել պատասխանատվությունը և պատիժը նշանակելիս:
Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պատճառաբանությանը, որ Նարեկ Խաչատրյանը մարմնական վնասվածք հասցնելու համար գործադրել է դանակ և վնասվածքը հասցրել է տուժողի մարմնի կենսականորեն կարևոր օրգանների շրջանում, իսկ տվյալ հանգամանքը վկայում է նրա անձի հասարակական մեծ վտանգավորության մասին, որպիսի պայմաններում հոդվածի սանկցիայով սահմանված պատժի նվազագույն չափի կիրառումը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը, ապա Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով Նարեկ Խաչատրյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ վիճաբանությունն առաջացել է բարեկամական հարաբերությունների հիման վրա ձևավորված կենցաղային վեճի արդյունքում, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, տուժողի հայտնած դիրքորոշումը, գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից վերը նշված պատճառաբանությունները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի կարգավորմամբ չեն կարող վկայել ակնհայտ մեղմ պատիժ նշանակված լինելու մասին:...>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի որոշմամբ` վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է և ամբաստանյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշումը բեկանվել և գործն ուղարկվել է նույն դատարան` նոր քննության։ Նշված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է.
<< 12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված] հանրորեն վտանգավոր արարքների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է այս ոլորտում համապատասխան քրեական, այդ թվում` պատժողական քաղաքականության իրականացում։ Իսկ դա իր հերթին ենթադրում է ոչ միայն համապատասխան օրենսդրական հիմքերի առկայություն, այլև դրանց գործնական կիրառման հնարավորության ապահովում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում մարդու առողջության դեմ ուղղված հանցագործություններից ամենավտանգավորի` դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։ Քննարկվող հանցագործության հանրային առավել բարձր վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ համապատասխան հակաիրավական արարքի արդյունքում մարդուն պատճառվում է վնաս, որը խիստ բացասական է անդրադառնում նրա առողջական վիճակի վրա, այլև նրանով, որ կարող է առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ՝ ընդհուպ մինչև տուժողի մահ։ Այս հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի (…)։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ Մասնավորապես, հանցավորը տուժողի առողջությանը ծանր վնաս կարող է պատճառել՝ իր ֆիզիկական հնարավորությունները գործադրելով (ձեռքով կամ ոտքով հարվածելով, հրել-վայր գցելով, մարմնի որևէ մաս ջարդելով և այլն), տարբեր գործիքներ, իրեր կամ առարկաներ (դանակ, կացին, մուրճ, մետաղյա ձող, քար և այլն) օգտագործելով, զանազան մեխանիզմներ, միջոցներ կամ նյութեր (հրազեն, թույն, թմրանյութ և այլն) կիրառելով, տարերային աղետի իրադրությունը կամ առավել վտանգի աղբյուրն օգտագործելով և այլն։ Քննարկվող հանցագործության կատարման նշված եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես՝ տուժողի կենսական կարևոր օրգանների շրջանում դանակով հարված հասցնելիս հանցավորը ոչ միայն նախատեսում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, այլև գիտակցում է կամ առնվազն պարտավոր է գիտակցել, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է առողջության ծանր վնաս, որը վտանգավոր է կյանքի համար և անգամ կարող է հանգեցնել մահվան։ Այլ խոսքով՝ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա։ Վերոգրյալն ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, ուստի օբյեկտիվորեն պետք է գնահատվի և հաշվի առնվի դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
Առանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Արմեն Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 15-17-րդ կետերը)։
13. Վերահաստատելով Ա.Շահբազյանի որոշմամբ արտահայտված և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնասի պատճառումը առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում իր վտանգավորության բնույթով առանձնանում է. այն ոչ միայն լուրջ, երբեմն նաև անդառնալի վնաս է պատճառում մարդու առողջությանը, այլև անմիջական սպառնալիքի տակ է դնում մարդկային կյանքը։ Դրանով պայմանավորված նշված գործերով պատիժ նշանակելիս դատարանները պետք է հատկապես ուշադրություն դարձնեն դիտավորության ձևին, հանցագործության գործիքներին ու միջոցներին, հասցված հարվածների քանակին և դրանց տեղակայմանը, փաստացի պատճառված վնասի բնույթին և այլ հանգամանքներին, որոնք ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա։
Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները, առարկաները կամ սարքավորումները, վնասվածքի տեղակայումը, հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևը (հատկապես` ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը (տե՛ս, mutatis mutandis, Սարգիս Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14 որոշման 14-րդ կետը)։
14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Ն.Խաչատրյանը տաքսի ավտոմեքենայով տեղափոխման ուղեվարձի կապակցությամբ ծագած վիճաբանության ժամանակ իր մոտ եղած դանակով մի քանի անգամ հարվածներ է հասցրել Ա.Առաքելյանին` վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով կյանքի համար վտանգավոր ծանր վնաս` կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վնասվածք` թոքի վնասումով` ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսի առաջացմամբ, ձախ բազկի կտրած վերքերի, ձախ բազկի եռագլուխ մկանի փակեղի և մկանաթելերի վնասումով, ինչպես նաև կզակային շրջանի քերծվածք (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։
Առաջին ատյանի դատարանը Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկում պատժատեսակի նվազագույն չափը` հաշվի առնելով, որ վերջինս նախկինում դատապարտված չի եղել, վատառողջ է, տուժողին պատճառված վնասն ըստ էության հարթել է, քանի որ տուժող Ա.Առաքելյանն ամբաստանյալի նկատմամբ որևէ պահանջ, այդ թվում` նյութական, չունի, բացի այդ բացակայում են պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքները (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, մասնավորապես` նախկինում դատապարտված չլինելու, վատառողջ լինելու, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայության վերաբերյալ եկել է ճիշտ եզրահանգման և նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ` 3 տարի ժամկետով, իսկ բողոքաբերի կողմից բերված պատճառաբանությունները չեն վկայում ակնհայտ մեղմ պատիժ նշանակված լինելու մասին (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։
15. Սույն որոշման նախորդ կետում վերլուծված փաստական տվյալները համադրելով սույն որոշման 11-13-րդ կետերում մեջբերված և վերահաստատված իրավական դիրքորոշումների հետ` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելիս պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, մասնավորապես` հանցագործության եղանակը, գործիքը, հասցված հարվածների քանակն ու տեղակայումը, պատճառված վնասի բնույթը և մեղքի ձևը։ Այսպես` Ն.Խաչատրյանի արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին է վկայում տուժողի մարմնի կենսականորեն կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածի` կրծքավանդակի ձախ շրջանի, ինչպես նաև ձախ բազկի ու կզակի շրջանում հարվածներ հասցնելը։ Կատարվածի հանրորեն վտանգավոր բնույթն արտահայտվում է նաև ուղղակի դիտավորությամբ տուժողի առողջությանն այնպիսի ծանր վնաս պատճառելով, որը վտանգավոր է կյանքի համար։
15.1. Վճռաբեկ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում նաև բողոքաբերի փաստարկներին առ այն, որ Վերաքննիչ դատարանը, վկայակոչելով վիճաբանության` բարեկամական հարաբերությունների վրա ձևավորված կենցաղային վեճի արդյունքում տեղի ունենալու հանգամանքը, հաշվի չի առել այդ նույն հարաբերությունների պայմաններում Ն.Խաչատրյանի կողմից հանցավոր մտադրությանը հասնելու համար ընտրված առավել վտանգավոր եղանակը, կիրառված գործիքը, առաջին իսկ հնարավորության դեպքում այն գործի դնելու պատրաստակամությունը (տե’ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։
16. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատիժ նշանակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները հիմնավորված չեն։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացման։ Այսինքն՝ թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ, 406-րդ և 419-րդ հոդվածների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու հիմք են։...>>:
Վերոգրյալը և Վճռաբեկ դատարանի իրավական վերլուծություներն ու դիրքորոշումը հիմք ընդունելով Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելիս պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, մասնավորապես` հանցագործության եղանակը, գործիքը, հասցված հարվածների քանակն ու տեղակայումը, պատճառված վնասի բնույթը և մեղքի ձևը։ Այսպես` Ն.Խաչատրյանի արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին է վկայում տուժողի մարմնի կենսականորեն կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածի` կրծքավանդակի ձախ շրջանի, ինչպես նաև ձախ բազկի ու կզակի շրջանում հարվածներ հասցնելը։ Կատարվածի հանրորեն վտանգավոր բնույթն արտահայտվում է նաև ուղղակի դիտավորությամբ տուժողի առողջությանն այնպիսի ծանր վնաս պատճառելով, որը վտանգավոր է կյանքի համար։
Վերաքննիչ դատարանը, ղեկավարվելով սույն որոշման մեջ նշված ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշումներով, հիմնավոր է համարում վերաքննիչ բողոքի այն փաստարկները, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի կողմից հանցավոր մտադրությանը հասնելու համար ընտրված առավել վտանգավոր եղանակը` կիրառված գործիքը, առաջին իսկ հնարավորության դեպքում այն գործի դնելու պատրաստակամությունը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի ամբաստանյալ Ն. Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատիժ նշանակելու վերաբերյալ հետևությունները հիմնավորված չեն, և խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մի շարք որոշումների դրույթները:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ մեղմ պատժաչափ նշանակելու վերաբերյալ իր որոշումը հիմնավորել է նաև նրանով, որ վերջինս նախկինում դատապարտված չի եղել, վատառողջ է, տուժողին պատճառված վնասն ըստ էության հարթել է։ Մինչդեռ նշված հանգամանքները չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել հանցավորի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, ուստի և չեն կարող հաշվի առնվել նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը հիմնավորված է, Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ն. Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակել է ակնհայտ մեղմ պատիժ, որը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, կանխել հանցագործությունները, ուստի ամբաստանյալ Ն. Խաչատրյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրա կատարած արարքին համապատասխան պատիժ, որի նշանակումը կապահովի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների պահանջների կատարումը:
Վերաքննիչ դատարանը պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, անձը բնութագրող պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները` մասնավորապես այն, որ վերջինս նախկինում դատապարտված չի եղել, վատառողջ է, տուժողին պատճառված վնասն ըստ էության հարթել է, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատախազ Վ. Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը` բեկանել և փոփոխել, ամբաստանյալ Ն. Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի համաձայն`
<<... 4) բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին: ...>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 395-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 412-րդ և 418-րդ և հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ` Վ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը` բավարարել:
Ամբաստանյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը` պատժի մասով փոփոխել:
Ամբաստանյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնվել է անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 18-01-2016
Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ
Անուն Ռուզաննա
Ազգանուն Բարսեղյան
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Ամսաթիվ 11-03-2016
Էջերի քանակը 269, 95, 178
Գործին կից նյութեր Ն.Խաչատրյանի անձնագիրը
Գործն ուղարկվել է
Գործն ուղարկվել է 11-03-2016
Էջերի քանակը 269, 95, 178 թերթից
Գործին կից նյութերը Ն.Խաչատրյանի անձնագիրը
Ուր Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գրության համարը Ե-5444/16
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0191/01/14
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
Բողոքի ստացման ամսաթիվ 12-06-2015
Բողոք բերող անձինք Գլխավոր դատախազի տեղակալ
Բողոք բերող անձինք
Անուն Ա
Ազգանուն Հարությունյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Լրացուցիչ ինֆորմացիա ամբաստանյալ` Նարեկ Լևոնի Խաչատրյան
Չափահաս Այո
Բողոքը ստացվել է Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
Գործը ստացվել է վճռաբեկ դատարան
Գործի առաքման ամսաթիվը 16-06-2015
Գրության համարը Ե-12019
Գործի ստացման ամսաթիվը 25-06-2015
Քրեական գործի հատորներ /փաստաթղթեր/ 3 հատոր, կից` Նարեկ Խաչատրյանի անձնագիրը
Գործի համարը ԵԿԴ/0191/01/14
Գործը ստացվել է Քրեական վերաքննիչ
Պատասխանատվության ենթարկվածների թիվը 1
Մակագրել
Ամսաթիվ 25-06-2015
Նախագահող դատավոր
Անուն Դավիթ
Ազգանուն Ավետիսյան
Դատավոր
Անուն Սերժիկ
Ազգանուն Ավետիսյան
Ընդունվել է վարույթ
Ամսաթիվ 17-07-2015
Որոշման առաքման ամսաթիվը 17-07-2015
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 28-08-2015
Ուղարկվել է ծանուցագիր 17-08-2015
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
Ամսաթիվ 28-08-2015
Ամսաթիվ 28-08-2015
Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է Բեկանվել է և գործն ուղարկվել է ստորադաս դատարան նոր քննության
Հոդված
Դատական ակտ
Դատական ակտ ԵԿԴ/0191/01/14






ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0191/01/14
Նախագահող դատավոր՝ Վ.Ռշտունի
Դատավորներ` Մ.Պապոյան
Ա.Դանիելյան

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)

նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ



2015 թվականի օգոստոսի 28-ին ք.Երևանում


դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը,


Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Կարապետյանի` 2014 թվականի ապրիլի 21-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 16120514 քրեական գործը։
2014 թվականի ապրիլի 29-ին Նարեկ Խաչատրյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2014 թվականի ապրիլի 29-ի որոշմամբ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։ Նույն օրը նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։
2014 թվականի հունիսի 21-ին քրեական գործով վարույթը կասեցվել է Ն.Խաչատրյանի գտնվելու վայրը պարզված չլինելու պատճառաբանությամբ։
2014 թվականի հունիսի 27-ին քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է Ն.Խաչատրյանի հայտնաբերման հիմքով, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2014 թվականի հունիսի 30-ին Ն.Խաչատրյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է, և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Նույն օրը նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերահաստատվել է։
2. 2014 թվականի նոյեմբերի 7-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)։
Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճռով Ն.Խաչատրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման` 3 (երեք) տարի ժամկետով։
3. Մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է` Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ։
4. Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի հուլիսի 17-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։
Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Ն.Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2014 թվականի ապրիլի 20-ին` ժամը 21։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Արարատ» կոնյակի գործարանի մոտ տաքսի ավտոմեքենայով տեղափոխման ուղեվարձի կապակցությամբ ծագած վիճաբանության ժամանակ իր մոտ եղած դանակով մի քանի անգամ հարվածներ է հասցրել Անդրանիկ Լևոնի Առաքելյանին` վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով կյանքի համար վտանգավոր ծանր վնաս` կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վնասվածք` թոքի վնասումով` ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսի առաջացմամբ, ձախ բազկի կտրած վերքերի, ձախ բազկի եռագլուխ մկանի փակեղի և մկանաթելերի վնասումով, ինչպես նաև կզակային շրջանի քերծվածք (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթ 264)։
6. Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է. «(...) Դատարանը որպես ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալ է գնահատում նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2014թ. մայիսի 12-ին կատարված հարցման արդյունքների), վատառողջ լինելը (ըստ ամբուլատոր դատահոգեբուժական հանձնաժողովային փորձաքննության 2014թ. սեպտեմբերի 9-ի թիվ 359/14 եզրակացության), իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` տուժողին պատճառված վնասն ըստ էության հարթելը` հաշվի առնելով այն, որ վերջինս Դատարանում նշեց, որ որևէ պահանջ, այդ թվում` նյութաիրավական, ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանից չունի, իր համար ցանկալի չէ, որ վերջինս անգամ քրեական պատասխանատվության ենթարկվի։
(…)
Դատարանն ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրեց։
(…)
Ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները Դատարանը հաշվի է առնում նրա նկատմամբ պատժաչափը սահմանելիս (…)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթեր 83-84)։
7. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն` «(...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանը գործի հանգամանքների, մասնավորապես` կատարված արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես` նախկինում արատավորված` դատապարտված, չլինելը, վատառողջ լինելու հանգամանքը, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ճիշտ գնահատման արդյունքում նշանակել է ազատազրկման ձևով պատիժ` 3 տարի ժամկետով։
(...)
Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պատճառաբանությանը, որ Նարեկ Խաչատրյանը մարմնական վնասվածք հասցնելու համար գործադրել է դանակ և վնասվածքը հասցրել է տուժողի մարմնի կենսականորեն կարևոր օրգանների շրջանում, իսկ տվյալ հանգամանքը վկայում է նրա անձի հասարակական մեծ վտանգավորության մասին, որպիսի պայմաններում հոդվածի սանկցիայով սահմանված պատժի նվազագույն չափի կիրառումը չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը, ապա Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով Նարեկ Խաչատրյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ վիճաբանությունն առաջացել է բարեկամական հարաբերությունների հիման վրա ձևավորված կենցաղային վեճի արդյունքում, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, տուժողի հայտնած դիրքորոշումը, գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից վերը նշված պատճառաբանությունները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի կարգավորմամբ չեն կարող վկայել ակնհայտ մեղմ պատիժ նշանակված լինելու մասին։ (…)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթ 26-27)։

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
8. Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերի կարծիքով ստորադաս դատարանները թույլ են տվել դատական սխալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 61-րդ հոդվածների, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ոչ ճիշտ կիրառում։
Այսպես` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակելով կատարված արարքի համար սահմանված նվազագույն պատժաչափը` դատարանները հաշվի չեն առել հանցագործության` հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, գործի հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող իրական հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև օրենքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը։
Բացի այդ, բողոքի հեղինակը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը վկայակոչել է բարեկամական հարաբերությունների վրա ձևավորված կենցաղային վեճի արդյունքում կատարված գործողությունների վտանգավորության աստիճանը։ Մինչդեռ հաշվի չի առել նույն բարեկամական հարաբերություններն անտեսող հանցավորի կողմից հանցավոր մտադրությանը հասնելու համար ընտրված առավել վտանգավոր եղանակը, արհամարհական վերաբերմունքն այդ հարաբերությունների հանդեպ, կիրառված գործիքը և առաջին իսկ հնարավորության դեպքում այն գործի դնելու պատրաստակամությունը, ինչն էականորեն բարձրացնում է նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը։
Մեջբերելով Վճռաբեկ դատարանի` Գ.Մադաթյանի, Ա.Շահբազյանի, Պ.Բայրամյանի և մի շարք այլ գործերով որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` բողոքաբերը նշել է, որ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չեն հետազոտվել և գնահատվել ամբաստանյալի դիտավորության տեսակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հասցված հարվածների քանակը, հանցագործության գործիքներն ու միջոցները, իսկ շարադրված մեղմացնող հանգամանքները զուտ դատարանների սուբյեկտիվ գնահատման արդյունք են և չեն նվազեցնում ամբաստանյալի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։
Արդյունքում բողոքաբերը եզրահանգել է, որ գործում առկա չէ մեղմացնող հանգամանքների և հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների բավարարար համակցություն, որով կհիմնավորվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի համար նվազագույն պատժաչափ կիրառելու անհրաժեշտությունը։
9. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է վճռաբեկ բողոքն ընդունել վարույթ, Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մարտի 25-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշումը մասնակիորեն` պատժի մասով բեկանել և Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկումն ավելի ծանր պատժաչափով փոխարինելու համար գործն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության։

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյոք Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատիժ նշանակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները։
11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը (…)
պատժվում է ազատազրկմամբ` երեքից յոթ տարի ժամկետով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»։
Վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգմանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված] հանրորեն վտանգավոր արարքների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է այս ոլորտում համապատասխան քրեական, այդ թվում` պատժողական քաղաքականության իրականացում։ Իսկ դա իր հերթին ենթադրում է ոչ միայն համապատասխան օրենսդրական հիմքերի առկայություն, այլև դրանց գործնական կիրառման հնարավորության ապահովում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում մարդու առողջության դեմ ուղղված հանցագործություններից ամենավտանգավորի` դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։ Քննարկվող հանցագործության հանրային առավել բարձր վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ համապատասխան հակաիրավական արարքի արդյունքում մարդուն պատճառվում է վնաս, որը խիստ բացասական է անդրադառնում նրա առողջական վիճակի վրա, այլև նրանով, որ կարող է առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ՝ ընդհուպ մինչև տուժողի մահ։ Այս հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի (…)։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ Մասնավորապես, հանցավորը տուժողի առողջությանը ծանր վնաս կարող է պատճառել՝ իր ֆիզիկական հնարավորությունները գործադրելով (ձեռ¬քով կամ ոտ¬քով հար¬վա¬ծե¬լով, հրել-վայր գցե¬լով, մարմ¬նի որևէ մաս ջար¬դե¬լով և այլն), տար¬բեր գոր¬ծիք¬ներ, ի¬րեր կամ ա¬ռար¬կա¬ներ (դանակ, կա¬ցին, մուրճ, մե¬տաղ¬յա ձող, քար և այլն) օգտագործելով, զա¬նա¬զան մե¬խա-նիզմ¬ներ, մի¬ջոց¬ներ կամ նյու¬թեր (հրազեն, թույն, թմրանյութ և այլն) կի¬րա¬ռե¬լով, տա¬րե¬րա-յին ա¬ղե¬տի իրադ¬րութ¬յու¬նը կամ ա¬ռա¬վել վտան¬գի աղբյու¬րն օգ¬տա¬գոր¬ծե¬լով և այլն։ Քննարկվող հանցագործության կատարման նշված եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես՝ տուժողի կենսական կարևոր օրգանների շրջանում դանակով հարված հասցնելիս հանցավորը ոչ միայն նախատեսում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, այլև գիտակցում է կամ առնվազն պարտավոր է գիտակցել, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է առողջության ծանր վնաս, որը վտանգավոր է կյանքի համար և անգամ կարող է հանգեցնել մահվան։ Այլ խոսքով՝ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա։ Վերոգրյալն ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, ուստի օբյեկտիվորեն պետք է գնահատվի և հաշվի առնվի դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
[Ա]ռանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Արմեն Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 15-17-րդ կետերը)։
13. Վերահաստատելով Ա.Շահբազյանի որոշմամբ արտահայտված և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնասի պատճառումը առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում իր վտանգավորության բնույթով առանձնանում է. այն ոչ միայն լուրջ, երբեմն նաև անդառնալի վնաս է պատճառում մարդու առողջությանը, այլև անմիջական սպառնալիքի տակ է դնում մարդկային կյանքը։ Դրանով պայմանավորված նշված գործերով պատիժ նշանակելիս դատարանները պետք է հատկապես ուշադրություն դարձնեն դիտավորության ձևին, հանցագործության գործիքներին ու միջոցներին, հասցված հարվածների քանակին և դրանց տեղակայմանը, փաստացի պատճառված վնասի բնույթին և այլ հանգամանքներին, որոնք ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա։
Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները, առարկաները կամ սարքավորումները, վնասվածքի տեղակայումը, հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևը (հատկապես` ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը (տե՛ս, mutatis mutandis, Սարգիս Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14 որոշման 14-րդ կետը)։
14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Ն.Խաչատրյանը տաքսի ավտոմեքենայով տեղափոխման ուղեվարձի կապակցությամբ ծագած վիճաբանության ժամանակ իր մոտ եղած դանակով մի քանի անգամ հարվածներ է հասցրել Ա.Առաքելյանին` վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով կյանքի համար վտանգավոր ծանր վնաս` կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վնասվածք` թոքի վնասումով` ձախակողմյան լարված պնևմոթորաքսի առաջացմամբ, ձախ բազկի կտրած վերքերի, ձախ բազկի եռագլուխ մկանի փակեղի և մկանաթելերի վնասումով, ինչպես նաև կզակային շրջանի քերծվածք (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։
Առաջին ատյանի դատարանը Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկում պատժատեսակի նվազագույն չափը` հաշվի առնելով, որ վերջինս նախկինում դատապարտված չի եղել, վատառողջ է, տուժողին պատճառված վնասն ըստ էության հարթել է, քանի որ տուժող Ա.Առաքելյանն ամբաստանյալի նկատմամբ որևէ պահանջ, այդ թվում` նյութական, չունի, բացի այդ բացակայում են պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքները (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, մասնավորապես` նախկինում դատապարտված չլինելու, վատառողջ լինելու, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայության վերաբերյալ եկել է ճիշտ եզրահանգման և նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ` 3 տարի ժամկետով, իսկ բողոքաբերի կողմից բերված պատճառաբանությունները չեն վկայում ակնհայտ մեղմ պատիժ նշանակված լինելու մասին (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։
15. Սույն որոշման նախորդ կետում վերլուծված փաստական տվյալները համադրելով սույն որոշման 11-13-րդ կետերում մեջբերված և վերահաստատված իրավական դիրքորոշումների հետ` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, իսկ Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելիս պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, մասնավորապես` հանցագործության եղանակը, գործիքը, հասցված հարվածների քանակն ու տեղակայումը, պատճառված վնասի բնույթը և մեղքի ձևը։ Այսպես` Ն.Խաչատրյանի արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին է վկայում տուժողի մարմնի կենսականորեն կարևոր նշանակություն ունեցող հատվածի` կրծքավանդակի ձախ շրջանի, ինչպես նաև ձախ բազկի ու կզակի շրջանում հարվածներ հասցնելը։ Կատարվածի հանրորեն վտանգավոր բնույթն արտահայտվում է նաև ուղղակի դիտավորությամբ տուժողի առողջությանն այնպիսի ծանր վնաս պատճառելով, որը վտանգավոր է կյանքի համար։
15.1. Վճռաբեկ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում նաև բողոքաբերի փաստարկներին առ այն, որ Վերաքննիչ դատարանը, վկայակոչելով վիճաբանության` բարեկամական հարաբերությունների վրա ձևավորված կենցաղային վեճի արդյունքում տեղի ունենալու հանգամանքը, հաշվի չի առել այդ նույն հարաբերությունների պայմաններում Ն.Խաչատրյանի կողմից հանցավոր մտադրությանը հասնելու համար ընտրված առավել վտանգավոր եղանակը, կիրառված գործիքը, առաջին իսկ հնարավորության դեպքում այն գործի դնելու պատրաստակամությունը (տե’ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։
16. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատիժ նշանակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները հիմնավորված չեն։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացման։ Այսինքն՝ թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ, 406-րդ և 419-րդ հոդվածների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու հիմք են։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 397-րդ, 398-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարան
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել։ Ամբաստանյալ Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 18-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության։
Նարեկ Լևոնի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։


Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 28-08-2015
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
Ամսաթիվ 04-12-2015
Գործի առաքում
Գործի առաքման ամսաթիվ 08-12-2015
Դատարան Քրեական վերաքննիչ
Այլ նշումներ 3 հատոր` 269, 95, 126 թերթ, կից` Նարեկ Խաչատրյանի անձնագիրը: