Գործ
ԵԿԴ/0189/01/14

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը /այսուհետև` դատարան/

Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի

Մասնակցությամբ՝
Մեղադրող Ա.Հովհաննիսյանի
Հ.Խաչատրյանի
Պաշտպան Ա. Հովհաննիսյանի
Տուժող Ա.Բալայանի

2015թ.-ի մայիսի 11-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`

Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանի`ծնված 14.11.1981թ.-ին Երևան քաղաքում, ՀՀ քաղաքացի, ազգությամբ հայ, ութամյա կրթությամբ, չի աշխատում, իր հայտարարությամբ փաստացի ամուսնացած, նախկինում դատված, դատվածությունը չմարված, գրանցված է Արարատի մարզ, գ. Նորամարգ, 16 փողոց, տուն 19, բնակվել է ք.Երևան, Նոր Արեշ 33փ., տուն 4 հասցեում, Ներկայումս հանդիասանում է ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ի կալանավոր։


1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ըստ դատարան ուղարկված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության.
«Գործով մեղադրյալներ Մամիկոն և Յուրի Մարտիրոսյան եղբայրները հեռուստատեսության հայտարարություններից տեղեկանալով, որ գործով տուժող Արսեն Շալիկոյի Բալայանը ցանկանում է 35.000 ԱՄՆ դոլարով վաճառել իր «Ֆոլքսվագեն» մակնիշի 77 00 999 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, նախնական համաձայնության են եկել խարդախությամբ Ա. Բալայանից գումար հափշտակելու վերաբերյալ և նրան ներկայանալով որպես ավտոմեքենաների առք ու վաճառքով զբաղվող, մեծ կապեր ունեցող անձինք, խոստացել 2010թ. փետրվար ամսին գնորդ գտնել և վաճառել ավտոմեքենան, եթե այն իրենց հանձնի 30.000 ԱՄՆ դոլարով։ Այնուհետև, իրենց հանցավոր մտադրությունն իրագործելու համար Ա. Բալայանին հայտնել են, թե իբր ԱՄՆ-ից գնորդ են գտել և նշված ավտոմեքենան պայմանավորվածության համաձայն գրավադրել են Երևանի Ամիրյան 4/6 հասցեում գործող «Վեմ և Վիգ» ՄՊԸ-ին պատկանող գրավատանը, որտեղ գրավատան ներկայացուցչի և Ա. Բալայանի կնոջ՝ գործով վկա Լուսինե Կարապետյանի միջև կնքվել է վարկային պայմանագիր։ Գրավադրման դիմաց Մամիկոն և Յուրի Մարտիրոսյանները ստացել են 9.200.000 ՀՀ դրամ, նշված գումարի չափը Ա.Բալայանին ներկայացրել են որպես իր մեքենայի գնահատման ընդհանուր արժեք, նրան տվել են իրենց ընկեր, գորրծով վկա Վահրամ Ռուդիկի Գևորգյանի միջոցով նախօրոք փոխանակած 10.000 ԱՄՆ դոլար գումարը՝ խաբեությամբ տիրանալով մնացած 5.388.800 ՀՀ դրամին։ Այնուհետև, Ա.Բալայանի վստահությունն ամրապնդելու համար, երեկոյան նրան հրավիրել են ռեստորան՝ իբր ավտոմեքենայի վաճառքի հետ կապված հաջող գործարքը նշելու, որի ընթացքում Մամիկոն և Յուրի Մարտիրոսյանները բազմիցս վստահեցրել են Ա.Բալայանին, թե մեքենան մոտակա օրերին կհանձնեն գնորդին և մնացած գումարը կտան։ Բացի այդ, Ա.Բալայանի վստահությունն ավելի ամրապնդելու և իրենց հանցավոր գործունեությունը քողարկելու նպատակով, առաջարկել և հաջորդ օրր վերջինիս կնոջ՝ Լ.Կարապետյանի հետ նոտարական կարգով Վ.Գևորգյանի անունով կնքել են 20.000 ԱՄՆ դոլարի չափով փոխառության պայմանագիր, սակայն հետագայում, խուսափել են Ա.Բալայանի հետ հանդիպումներից և դիմել փախուստի։
Բացի այդ, մինչ փախուստի դիմելը, շարունակաբար Ա.Բալայանին վստահեցնելով, որ ավտոմեքենայի հետ կապված հարցն ընթացքի մեջ է, իբրև արդեն միմյանց հետ գործարք կատարած և մտերմացած անձիք, նախնական համաձայնության գալով միմյանց հետ, Մամիկոն և Յուրի Մարտիրոսյանները 2010թ. մարտ ամսին Ա.Բալայանին խաբել և հայտնել են, թե իբր Յ.Մարտիրոսյանը մեկնելու է ՌԴ՝ իրենց բարեկամի հարսանիքին, խնդրել են իրենց տրամադրել ոսկյա զարդեր դրանք այնտեղ վաճառելու և ճանապարհածախսը հոգալու համար։ Խոստացել են, որ ոսկյա զարդերի գումարը կվերադարձնեն 15 օրյա ժամկետում և այդ պատրվակով չարաշահելով Ա.Բալայանի վստահությունը, նրանից վերցրել են խոշոր չափի՝ 4.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 1.576.905 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողության ոսկյա զարդեր ու խաբեությամբ տիրացել դրանց։ Այդ զարդերի մի մասը Ա.Բալայանը վերցրել է «Տաշիր» առևտրի կենտրոնում ոսկյա իրերի վաճառքով զբաղվող, գործով վկա Սուսաննա Տիգրանի Աղաբաբյանից։
Բացի այդ, մեղադրյալ Մ.Մարտիրոսյանը, նպատակադրվելով ևս մեկ անգամ խարդախությամբ գումար հափշտակել, նորից օգտագործել է Վ.Գևորգյանի «Վատու» ՍՊԸ-ի տարադրամի կետի սեփականատիրոջ հետ ունեցած կապերը և իր հանցավոր մտադրությունն իրագործելու նպատակով Վ.Գևորգյանին խնդրել է 2010թ. ապրիլի 2-ին իբրև թե հերթական գործարքը կատարելու և կարճ ժամկետում ԱՄՆ դոլարր ՀՀ դրամի վերածելով վերադարձնելու պատրվակով իրեն տրամադրել 4.000 ԱՄՆ դոլար։ Վ.Գևորգյանը համաձայնվել է և նշված ՍՊ ընկերության հիմնադիր՝ գործով վկա Էդիկ Ղուկասյանից տարադրամի փոխանակման կետում ստանալով 1.608.440 ՀՀ գրամին համարժեք 4.000 ԱՍՆ դոլար գումար՝ ընկերոջ՝ գործով վկա Սամվել Կարապետյանի, ուղեկցությամբ տարել է Երևան քաղաքի Զաքիյան փողոց, որտեղ Մ.Մարտիրոսյանն այդ գումարը, վերը նշված պատրվակով խաբեությամբ հափշտակել է ու նույն օրը դիմել է փախուստի՝ ժամը 20։22-ին «Բագրատաշենի» սահմանակետով հատել է ՀՀ սահմանը։

Թիվ 13139710 քրեական գործով 13.06.2011թ. Յուրի Մարտիրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով ու 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-հն կետով, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը, այնուհետև քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և նա դատապարտվել ազատազրկման։

Փաստի առթիվ 2014 թվականի օգոստոսի 9-ին հարուցվել է քրեական գործ։
2010 թվականի հոկտեմբերի 7-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի ՔՎ Կենտրոնի քննչական բաժնի կողմից կայացվել է որոշում` Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։

13.06.2011թ-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի կողմից կայացվել է որոշում` Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխելու մասին և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով։
15.10.2014թ-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից կայացվել է որոշում` Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխելու մասին և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
Քրեական գործը ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի աշխատակազմի գրասենյակ է ստացվել և մուտքագրվել 05.11.2014թ.-ին։

2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանը միջնորդել է դատաքննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում լիովին։
Մեղադրող Ա.Հովհաննիսյանն, օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, դատարանում չփոխելով իր կողմից նախկինում արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու դեմ առարկելու վերաբերյալ դիրքորոշումը, հայտնել է, որ առարկում է դատաքննությունն նցկացնել արագացված կարգով։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 հոդվածով և արձանագրելով, որ առկա է նույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված պայմանը` մասնավորապես այն, որ մեղադրողը առարկում է արագացված կարգ կիրառելու դեմ, որոշում է կայացրել ընդհանուր կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Ընդհանուր կարգով դատական քննություն անցկացնելուց արդեն, ամբաստանյալ Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքներում իրեն դատարանում մեղավոր է ճանաչել և ընդունել իրեն առաջադրված մեղադրանքը, սակայն ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատարանում հրաժարվել է ցուցմունք տալուց։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Բացի ամբաստանյալի խոստովանական ցուցմունքից, վերջինիս մեղսագրված հանցավոր արարքների կատարումը հիմնավորվեց նաև դատարանում հետազոտված հետևյալ ապացույցների բավարար ամբողջությամբ.
Տուժող Արսեն Բալայանի դատաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ ցանկացել է 35.000 ԱՄՆ դոլար գումարով վաճառել իր անձնական օգտագործման` «Ֆոլկսվագեն» մակնիշի 77 999 պետհամարանիշի ավտոմեքենան։ Իրեն է զանգահարել սույն գործով ամբաստանյալ Մամիկոն Մամիկոնյանը, ով ներկայացել է որպես ավտոմեքենաների առուվաճառքով զբաղվող անձ, և հայտնել, որ ցանկանում է տեսնել վաճառվող ավտոմեքենան և ներկայացնել իր պայմանները։ Մամիկոնը հայտնել է, որ ավտոմեքենան անհրաժեշտ է գրավադրել գրավատանը, որից հետո, նախնական իրեն կհանձնի 15.000 ԱՄՆ դոլար գումար, իսկ գումարի մնացած մասը կտրամադրի հետագայում։ Իրենք միասին գնացել են «Վեմ և Վիգ» ՍՊԸ-ին պատկանող գրավատուն, որտեղ գրավադրել են ավտոմեքենան։ Գրավատանը, վստահելով Մամիկոնին և քանի որ չի կարողանում գրել և կարդալ հայերեն, ստորագրել է փաստաթուղթը` չիմանալով, թե ինչ է ստորագրում։ Գրավադնելով մեքենան և գրավի դիմաց ստանալով գումար, Մամիկոնը հեռացել է։
Տուժողը նշել է, որ ավտոմեքենայի ձևակերպման ժամանակ Մամիկոնն իրեն է տրամադրել 10.000 ԱՄՆ դոլար գումար և չնայած, որ պայմանավորվել են, որ գումարի մնացած մասը կտա հետագայում, այդպես էլ այլևս իրեն գումար չի տվել ու անհետացել է։
Հայտնել է նաև, որ հետագայում վստահելով Մամիկոնին, նրա խնդրանքով հանձնել է նաև ոսկյա զարդեր` վերավաճառելու նպատակով։
Ա.Բալայանն հայտնել է, որ ամբաստանյալ Մամիկոնյանի նկատմամբ որևէ բողոք, քաղաքացիական հայցի պահանջ չունի։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/

Վկա Վահրամ Գևորգյանի դատաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ ճանաչել է ամբաստանյալ Մամիկոնյանին, ով նախկինում բնակվել է Նոր Արեշ 4-րդ թաղամասում։ Ինքը աշխատատել է տարադրամի փոխանակման կետում։ Մամիկոնը զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ ավտոմեքենայի առուվաճառքի հետ կապված իրեն 10.000 ԱՄՆ դոլար գումար է անհրաժեշտ։ Մամիկոնին առձեռն տրամադրել է այդ գումարը, և հայտնել, որ գումարը պետք է վերադարձնի մեկ ժամվա ընթացքում։ Իր ներկայությամբ Մամիկոնը 10.000 ԱՄՆ դոլար գումարն առձեռն տրամադրել է սույն քրեական գործի շրջանակներում տուժող Ա.Բալայանին, որից հետո գրավատնից գրավադրման դիմաց իրեն է տվել 10.000 ԱՄՆ դոլար, որն էլ ինքը մուտք է արել փոխանկաման կետի դրամարկղ։
Այնուհետև, Մամիկոնը, օգտվելով իրենց միջև ձևավորված մտերիմ հարաբերոթյուններից, խնդրել է ԱՄՆ դոլար փոխանակել։ Ինքը տարադրամի փոխանակաման կետից Մամիկոնին է հանձնել 4.000 ԱՄՆ դոլար գումար, իսկ նա հայտնել է, որ հերթական գործարքը կատարելուց հետո կվերադարձնի գումարը։ Հետագայում, երբ իր նկատմամբ հարուցվել է քրեական գործ, ինքն այդ գումարը հատուցել է տարադրամի փոխանակման կետին։
Հայտնել է նաև, որ հետագայում տեղեկացել է Մամիկոնի կողմից Ա.Բալայանից ոսկյա զարդեր վերցնելու, և դրանք վերավաճառելու վերաբերյալ, սակայն ինչ պայմաններով է նա վերցրել և ինչ հանգամանքներում՝ տեղյակ չէ։
Հայտնել է նաև, որ նախկինում ևս եղել են դեպքեր, երբ Մամիկոնին տրամադրել է գումար, սակայն երբևէ որևէ խնդիր չի առաջացել իրենց մեջ, քանի որ նա մշտապես խոստացացած ժամանակ վերադարձրել է այդ գումարը։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանում հրապարակված և հետազոտված ներքոհիշյալ ապացույցներով՝

Տուժող Ա. Բալայանի կնոջ եղբայր՝ գործով վկա Գաբրիել Արտաշեսի Կարապետյանի ցուցմունքով այն մասին, որ Ա.Բալայանից տեղեկացել է, որ Մամիկոն և Յուրի Մարտիրոսյանները ցանկություն են հայտնել գնել նրա ավտոմեքեանան և գրավադրել են այն գրավատանը, որտեղից վերցված գումարից միայն 10.000 ԱՄՆ դոլար են տվել նրան՝ մնացածը խոստանալով, որ կտան ավտոմեքենան վաճառելուց հետո։ Դրանից հետո տարբեր կերպերով սկսել են մտերմանալ Ա. Բալայանի հետ, ձեռք բերել վստահությունը։ Նույն անձիք ՌԴ Մոսկվա քաղաք տանելու և վաճառելու պատրվակով չարաշահելով Ա.Բալայանի վստահությունը վերցրել են ընդհանուրը՝ 4.000 ԱՄՆ դոլար արժողության ոսկյա զարդեր, որոնց մի մասը Ա.Բալայանը խնդրել էր Մ.Աղաբաբյանից, խոստացել են գումարը վերադարձնել 15 օրյա ժամկետում։ Սակայն նրան խաբել և ձևանալով որպես մտերիմ անձինք, չարաշահելով Ա. Բալայանի վստահությունը հափշտակել են ավտոմեքենայի գումարն ու տիրացել ոսկյա զարդերին։

/տես` հատոր 1, գ.թ. 80-81, դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Մուսաննա Տիգրանի Աղաբաբյանի ցուցմունքով այն մասին, որ Ա. Բալայանի հետ գտնվել է մտերիմ հարաբերությունների մեջ։ Վերջինս 2010թ. մարտ ամսին իրենից պարտքով խնդրել է մոտ 100 գրամ քաշով ոսկյա զարդեր։ Դրանց հետ միասին իր զարդերից ևս Ա. Բալայանը տվել է Մամիկոն և Յուրի անունով անձանց, որոնք Ա. Բալայանին հայտնել են, որ ՌԴ են մեկնելու և այնտեղ վաճառեն ոսկյա զարդերը և կարճ ժամանակահատվածում վերադարձնեն գումարը, սակայն խաբել են Ա. Բալայանին և հափշտակել ոսկեղենը։ Վերջինիցս տեղեկացել է նաև, որ այդ նույն անձիք խաբեությամբ հափշտակել են նաև Ա. Բալայանի ավտոմեքենայի գումարները, այնուհետև դիմել փախուստի։

/տես` հատոր 1, գ.թ. 66-67, դատական նիստի արձանագրությունը/
«Վատու» ՍՊԸ-ի հիմնադիր՝ գործով վկա Էդիկ Գուրգենի Ղուկասյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2010թ. ապրիլի 2-ին իր որդու՝ Արտակ Ղուկասյանի կնոջ ազգական Վահրամ Գևորգյանն առաջարկել է օգնել տարադրամի փոխանակման կետում հավաքված ԱՄՆ դոլարը ՀՀ դրամով փոխանակելու հարցում, ուստի նրան է տվել 4.000 ԱՄՆ դոլար, որը նա կարճ ժամանակահատվածում պետք է վերաադարձներ ՀՀ դրամով։ Տեղեկացել է, որ Վ. Գևրոգյանն այդ գումարր տվել է րնկերոջը՝ Մամիկոն Մարտիրոսյանին, որը նրան այն հետ չի վերադարձրել։
/տես` հատոր 1, գ.թ. 131-133, դատական նիստի արձանագրությունը/

Վկա Սամվել Կառլենի Կարապետյանի ցուցմունքով այն մասին, որ Վահրամ Գևորգյանի հետ գտնվել է մտերիմ փոխհարաբերությունների մեջ և նրա խնդրանքով 2010թ. ապրիլի 2-ին ուղեկցել է Երևանի Տ. Մեծ փողոցի վրա գտնվող տարադրամի փոխանակման կետ, որտեղ Վ. Գևորգյանը հանդիպել ու մի տղամարդուց վերցրել է 4.000 ԱՍՆ դոլար գումար՝ ՀՀ դրամով փախանակելու համար։ Դրանից հետո գնացել և Երևանի Զաքյան փողոցում հանդիպել են Մամիկոն Մարտիրոսյանին, որը գումարի փոխանակման հարցերով հաճախ է դիմել Վ. Գևորգյանին։ Այդ անգամ կրկին Վ.Գևորգյանը հաշվել և առձեռն Մ.Մարտիրոսյանին է տվել 4.000 ԱՄՆ դոլար գումարը, որը Մ.Մարտիրոսյանը վերցնելով՝ խոստացել է փոխարինել ՀՀ դրամով և արագ վերադարձնել։ Մ.Մարտիրոսյանի հեռանալուց հետո սպասել են երկար ժամանակ, սակայն վերջինս խաբել ու այլևս չի եկել։

/տես` հատոր 1, գ.թ. 157-158, դատական նիստի արձանագրությունը/

Լուսանկարներով անձին ճանաչման ներկայացնելու արձանագրությամբ, համաձայն որի` վկա Վահրամ Գևորգյանն իրեն ճանաչման ներկայացված անձանց լուսանկարների շարքում ճանաչել է Մամիկոն Մարտիրոսյանի լուսանկարը և հայտնել, որ նա հանդիսանում է այն անձնավորությունը, որը ՀՀ դրամ վերածելու և վերադարձնելու պատրվակով 2010թ. ապրիլի 2-ին խաբեությամբ հափշտակել է Էդիկ Ղուկասյանից վերցրած 4.000 ԱՄՆ դոլար գումարն ու չի վերադարձրել։

/տես` հատոր 1, գ.թ. 178, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանում հրապարակվել և ուսումնասիրվել են նար հետըևյալ փաստաթղթղերը.
ՀՀ արդարադատության նախարարության «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ-ի տեղեկանքը, համաձայն որի` «կալանավոր Մամիկոն Նորիկի Մարտիրսյանը «Դատապարտյալների հիվանդանոց» քրեակատարողական հիմնարկի տուբերկուլյոզային բաժանմունք է ընդունվել 23.12.2014թ.-ին, կատարված գործիքային և լաբորատոր քննությունների արդյունքում ախտորոշվել է «Թոքերի ֆիբրոզ-կավերնոզ տուբերկուլյոզ ինֆիլտրացիայի և սերմնացրման փուլում, ծահրահեղ դեղորայքակայուն ձև, ԹԿԲ +։ Խրոնիկական հեպատիտ «C»։ Ներկա առողջական վիճակը ծանր է, կարքիք ունի շարունակական բուժման»։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Մամիկոն Մարտիրսյանի հոր` Նորիկ Մարտիրոսյանի նամակը ՀՀ ոստիկանության պետ գեներալ տեյտենանտ Վ.Գասպարյանին, համաձայն որի` «Որդիս՝ Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանը 2010թ. ապրիլից բացակայում է Հանրապետությունից։ Նրա նկատմամբ Կենտրոնի քննչական բաժնի կողմից հետախուզում է հայտարարվել 2010թ. հոկտեմբերից։
Որդուս գտնվելու վայրի մասին ես և իմ ընտանիքը նույնպես տեղեկություն չենք ունեցել և մենք մշտապես գտնվել ենք անհանգիստ վիճակում։
Միայն վերջերս, որդիս զանգահարել է և հայտնել ցանկություն վերադառնալու Հայաստան, մեղայականով ներկայանալու իրավապահ մարմիններին։
Ես ողջունել եմ նրա մտադրությունը և որդիս մոտ օրերս կներկայանա դեսպանատուն, Հայաստան վերադառնալու համար։
Խնդրում եմ որդուս նկատմամբ մեղմ վարվել, երիտասարդ է և չի գիտակցել իր գործողությունների հետևանքը»։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Մամիկոն Մարտիրսյանի հոր` Նորիկ Մարտիրոսյանի դիմումը ՀՀ գլխավոր դատախազին համաձայն որի` «որդիս՝ Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանը, 2010թ. ապրիլից բացակայում է Հանրապետությունից։ Նրա նկատմամբ Կենտրոնի քննչական բաժնի կողմից հետախուզում է հայտարարվել 2010թ. հոկտեմբերից։
Որդուս գտնվելու վայրի մասին ես և իմ ընտանիքը նույնպես տեղեկություն չենք ունեցել և մենք մշտապես գտնվել ենք անհանգիստ վիճակում։
Միայն վերջերս, որդիս զանգահարել է և հայտնել, որ ցանկություն ունի մեղայականով ներկայանալու իրավապահ մարմիններին։
Ես ողջունել եմ նրա մտադրությունը և որդիս մեղայականով ներկայացել է Մոսկվա քաղաքի իրավապահ մարմիններին, այժմ գտնվում է կալանքի տակ։ Սակայն մինչ օրս էտապավորում չի կատարվել, իսկ որդիս տառապում է թոքերի ինֆիլտրատիվ տուբերկուլոզ քայքայման, սերմնացրման փուլում, BK դրական։ Հիվանդությունը որդիս ստացել է զին ծառայության ընթացքում և համաձայն ՀՀ ՊՆ 2001թ. N 322 հրամանի 22 Ա 1 սյան` զորացրվել է, որպես զին ծառայության ոչ պիտանի։
Որդիս հաշվառվել և բուժվել է Նոր Արեշ ՓԲԸ-ի կակատուբերկուզոզային կաբինտեում՝ 23.01.2005թ-ից մինչև 2008թ-ի նոյեմբեր ամիսը։
Այժմ որդուս առողջական վիճակը էլ ավելի է վատացել անհրաժեշտ է նրան հատուկ բուժօգնություն, իսկ ես վատառողջ եմ, հիվանդության 3-րդ կարգի հաշմանդամ, կինս չի աշխատում, որդուս ընտանիքը 2 երախաներ հետ իմ խնամքին է, միջոցներ չունեմ երկրից դուրս գալու, որդուս մոտ գնալու, սակայն նորից եմ նշում, որ նրա առողջական վիճակը գնալով վատանում է և կյանքի տևողության խնդիր է առաջանում։ Խնդրում եմ Ձեր օգնությունը որդուս էտապավորումը հնարավորին չափ արագացնելու հարցում, որ գոնե այստեղ կարողանանք նրա բուժման խնդիրը կարգավորենք»։

/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել է նաև Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը, 2-րդ կարգի հաշմանդամոթյան վերաբերյալ բժշկական փորձաքննական որոշումը, թիվ 082944 և թիվ 170878 երեխաների ծննդյան վկայականները։
/տես` հատոր 1, գ.թ. 36 դատական նիստի արձանագրությունը/

3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Ոչ ոք չի կարող հանցագործության մեջ մեղադրվել որևէ արարք կատարելու կամ անգործության համար, որոնք կատարվելու պահին ազգային օրենքներով կամ միջազգային իրավունքով հանցագործություն չեն համարվել։ Չի կարող նաև ավելի ծանր պատիժ տրվել, քան այն, որը կարող էր սահմանվել հանցանքը կատարելու ժամանակ»։
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Ոչ ոք չի կարող մեղավոր ճանաչվել որևէ գործողության կամ թողտվության հետևանքով որևէ քրեական հանցագործություն կատարելու մեջ, որը, այն կատարվելու պահին գործող ներպետական օրենսդրության կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, չի հանդիսացել քրեական հանցագործություն։ Հավասարապես չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը կիրառման էր ենթակա քրեական հանցագործության կատարման պահին։ Եթե հանցագործությունը կատարվելուց հետո օրենքով ավելի թեթև պատիժ է սահմանվում, այդ օրենքի գործողությունը տարածվում է տվյալ հանցագործի վրա»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, քրեական հանցագործություն չի համարվել։ Չի կարող նաև նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը կիրառելի է եղել քրեական հանցագործության կատարման պահին»։
ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«Արգելվում է նշանակել ավելի ծանր պատիժ, քան կարող էր կիրառվել հանցագործության կատարման պահին գործող օրենքով։ Մարդուն չի կարելի հանցագործության համար մեղավոր ճանաչել, եթե արարքի կատարման պահին գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել։ Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ։ Պատասխանատվություն սահմանող կամ պատասխանատվությունը խստացնող օրենքը հետադարձ ուժ չունի»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն` տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն։
2. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքը հետադարձ ուժ չունի։
3. Պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և միաժամանակ պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացնող օրենքը հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը»։
«Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 78-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Իրավական ակտը տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը ծագած հարաբերությունների վրա, այսինքն` ունի հետադարձ ուժ միայն սույն օրենքով և այլ օրենքներով, ինչպես նաև տվյալ իրավական ակտով նախատեսված դեպքերում։
Հետադարձ ուժ չի կարող տրվել իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձանց իրավունքները կամ ազատությունները սահմանափակող, դրանց իրականացման կարգը խստացնող կամ պատասխանատվություն սահմանող կամ պատասխանատվությունը խստացնող կամ պարտականություններ սահմանող կամ պարտականությունների կատարման կարգ սահմանող կամ խստացնող, իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձանց գործունեության նկատմամբ հսկողության կամ վերահսկողության կարգ սահմանող կամ խստացնող, ինչպես նաև նրանց իրավական վիճակն այլ կերպ վատթարացնող իրավական ակտերին։
2. Իրավախախտման համար սահմանված պատասխանատվությունը վերացնող կամ մեղմացնող կամ իրավախախտում կատարած իրավաբանական և ֆիզիկական անձանց դրությունն այլ կերպ բարելավող իրավական ակտը տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը ծագած հարաբերությունների վրա, այսինքն` ունի հետադարձ ուժ, եթե օրենքով կամ այդ իրավական ակտով այլ բան նախատեսված չէ (…)»։
Արարքը քրեականացնող կամ հանցագործության համար պատասխանատվությունը խստացնող, ինչպես նաև անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքին հետադարձ ուժ տալու անթույլատրելիության և հակառակ դրան` արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքին հետադարձ ուժ տալու պարտադիր լինելու վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Գ.Պողոսյանի գործով որոշմամբ։
Մասնավորապես, նշված որոշմամբ արձանագրվել է, որ «(…) «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր։ Այն բացառիկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից շեղումը բացարձակապես անթույլատրելի է։ Սա նշանակում է, որ անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե արարքը կատարելու ժամանակ գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել, ինչպես նաև` հանցանք կատարած անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն այն օրենքով, որը գործել է նրա կողմից արարքը կատարելու ժամանակ։ Nullum crimen, nulla poena sine lege սկզբունքի բաղադրամասերից է նաև այն դրույթը, համաձայն որի` չի կարող կիրառվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որն օրենքով կիրառելի է եղել հանցագործության կատարման պահին։
Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ժամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության ընդհանուր կանոնն ունի նաև բացառություն։ Քրեական օրենքը հետադարձ ուժ է ստանում, այսինքն` դրա գործողությունը տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց վրա հետևյալ դեպքերում.
1. նոր օրենքը վերացնում է արարքի հանցավորությունը (ապաքրեականացում),
2. նոր օրենքը մեղմացնում է պատիժը,
3. նոր օրենքն այլ կերպ բարելավում է հանցանք կատարած անձի վիճակը։
Ինչպես երևում է վերոգրյալից, քրեական օրենքին հետադարձ ուժ տալու պայմանները սպառիչ են և ունեն իմպերատիվ բնույթ, այսինքն` եթե նոր ընդունված օրենքը պարունակում է վերը նշված պայմաններից առնվազն մեկը, ապա իրավակիրառող մարմինը պարտավոր է դրա գործողությունը տարածել մինչև օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են այն, սակայն ունեն դատվածություն։
Այն դեպքերում, երբ նոր ընդունված օրենքը միաժամանակ բովանդակում է պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացնող դրույթներ, ապա օրենքը հետադարձ ուժ է ստանում միայն մեղմացման առումով» (տե՛ս Գասպար Արամի Պողոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ1/0013/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը)։
Մինչև 2011 թվականի մայիսի 24-ը ՀՀ քրեական օրենսգրքում կատարված փոփոխությունների համաձայն, օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում հոդվածի դիսպոզիցիան շարադրված է եղել հետևյալ կերպ՝
«խարդախությունը` խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը
(...) որը կատարվել է կրկին անգամ (...)»։ /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետ՝ օրենքի նախկին խմբագրությամբ/։
Նույն ժամանակահատվածում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 21-րդ հոդվածում նախատեսված էր, որ՝
«1. Հանցագործությունների կրկնակիություն է համարվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի միևնույն հոդվածով կամ հոդվածի մասով նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված կրկնակիությունը բացակայում է շարունակվող հանցագործության դեպքում, որը բաղկացած է միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված երկու կամ ավելի արարքից։
3. Սույն օրենսգրքի տարբեր հոդվածներով նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը կրկնակի է համարվում միայն սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում։
4. Կրկնակիությունը բացակայում է, եթե նախկինում կատարած հանցանքի համար անձը քրեական պատասխանատվությունից ազատվել է օրենքով սահմանված հիմքերով, կամ այդ հանցանքի համար դատվածությունը մարվել է կամ հանվել»։
«ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքի ընդունումից հետո նշված նորմերը ուժը կորցրած են ճանաչվել։
Այլ կերպ, 2003 թվականի օգոստոսի 1-ից գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը գործել է մինչև 2011 թվականի մայիսի 23-ը, որից հետո «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» ՀՕ-143-Ն օրենքով այն ենթարկվել է փոփոխության և վերացել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում որխես որակյալ հատկանիշ հանդիսացող խարդախությունը կրկին անգամ կատարելու մասին նորմը։
Այսինքն, տեղի է ունեցել անձի վիճակը վատթարացնող օրենսդրական փոփոխություն, որը քրեական օրենքի հետադարձության կանոնի համաձայն՝ չի կարող տարածվել մինչ այդ փոփոխությունը հանցանք կատարած անձանց վրա, քանի որ դրանից հետո կատարված նմանանատիպ, բազմադրվագ հանցագործությունները որակվում են առանձին առանձին՝ համապատասխան քանակի մեղադրանքներով։
Քննվող քրեական գործով դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված է համարում այն, որ մեղադրյալներ Մամիկոն և Յուրի Մարտիրոսյան եղբայրները հեռուստատեսության հայտարարություններից տեղեկանալով, որ գործով տուժող Արսեն Շալիկոյի Բալայանը ցանկանում է 35.000 ԱՄՆ դոլարով վաճառել իր «Ֆոլքսվագեն» մակնիշի 77 00 999 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, նախնական համաձայնության են եկել խարդախությամբ Ա. Բալայանից գումար հափշտակելու վերաբերյալ և նրան ներկայանալով որպես ավտոմեքենաների առք ու վաճառքով զբաղվող, մեծ կապեր ունեցող անձինք, խոստացել 2010թ. փետրվար ամսին գնորդ գտնել և վաճառել ավտոմեքենան, եթե այն իրենց հանձնի 30.000 ԱՄՆ դոլարով։ Այնուհետև, իրենց հանցավոր մտադրությունն իրագործելու համար Ա. Բալայանին հայտնել են, թե իբր ԱՄՆ-ից գնորդ են գտել և նշված ավտոմեքենան պայմանավորվածության համաձայն գրավադրել են Երևանի Ամիրյան 4/6 հասցեում գործող «Վեմ և Վիգ» ՄՊԸ-ին պատկանող գրավատանը, որտեղ գրավատան ներկայացուցչի և Ա. Բալայանի կնոջ՝ գործով վկա Լուսինե Կարապետյանի միջև կնքվել է վարկային պայմանագիր։ Գրավադրման դիմաց Մամիկոն և Յուրի Մարտիրոսյանները ստացել են 9.200.000 ՀՀ դրամ, նշված գումարի չափը Ա.Բալայանին ներկայացրել են որպես իր մեքենայի գնահատման ընդհանուր արժեք, նրան տվել են իրենց ընկեր, գորրծով վկա Վահրամ Ռուդիկի Գևորգյանի միջոցով նախօրոք փոխանակած 10.000 ԱՄՆ դոլար գումարը՝ խաբեությամբ տիրանալով մնացած 5.388.800 ՀՀ դրամին։ Այնուհետև, Ա.Բալայանի վստահությունն ամրապնդելու համար, երեկոյան նրան հրավիրել են ռեստորան՝ իբր ավտոմեքենայի վաճառքի հետ կապված հաջող գործարքը նշելու, որի ընթացքում Մամիկոն և Յուրի Մարտիրոսյանները բազմիցս վստահեցրել են Ա.Բալայանին, թե մեքենան մոտակա օրերին կհանձնեն գնորդին և մնացած գումարը կտան։ Բացի այդ, Ա.Բալայանի վստահությունն ավելի ամրապնդելու և իրենց հանցավոր գործունեությունը քողարկելու նպատակով, առաջարկել և հաջորդ օրր վերջինիս կնոջ՝ Լ.Կարապետյանի հետ նոտարական կարգով Վ.Գևորգյանի անունով կնքել են 20.000 ԱՄՆ դոլարի չափով փոխառության պայմանագիր, սակայն հետագայում, խուսափել են Ա.Բալայանի հետ հանդիպումներից և դիմել փախուստի։
Բացի այդ, մինչ փախուստի դիմելը, շարունակաբար Ա.Բալայանին վստահեցնելով, որ ավտոմեքենայի հետ կապված հարցն ընթացքի մեջ է, իբրև արդեն միմյանց հետ գործարք կատարած և մտերմացած անձիք, նախնական համաձայնության գալով միմյանց հետ, Մամիկոն և Յուրի Մարտիրոսյանները 2010թ. մարտ ամսին Ա.Բալայանին խաբել և հայտնել են, թե իբր Յ.Մարտիրոսյանը մեկնելու է ՌԴ՝ իրենց բարեկամի հարսանիքին, խնդրել են իրենց տրամադրել ոսկյա զարդեր դրանք այնտեղ վաճառելու և ճանապարհածախսը հոգալու համար։ Խոստացել են, որ ոսկյա զարդերի գումարը կվերադարձնեն 15 օրյա ժամկետում և այդ պատրվակով չարաշահելով Ա.Բալայանի վստահությունը, նրանից վերցրել են խոշոր չափի՝ 4.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 1.576.905 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողության ոսկյա զարդեր ու խաբեությամբ տիրացել դրանց։ Այդ զարդերի մի մասը Ա.Բալայանը վերցրել է «Տաշիր» առևտրի կենտրոնում ոսկյա իրերի վաճառքով զբաղվող, գործով վկա Սուսաննա Տիգրանի Աղաբաբյանից։
Բացի այդ, մեղադրյալ Մ.Մարտիրոսյանը, նպատակադրվելով ևս մեկ անգամ խարդախությամբ գումար հափշտակել, նորից օգտագործել է Վ.Գևորգյանի «Վատու» ՍՊԸ-ի տարադրամի կետի սեփականատիրոջ հետ ունեցած կապերը և իր հանցավոր մտադրությունն իրագործելու նպատակով Վ.Գևորգյանին խնդրել է 2010թ. ապրիլի 2-ին իբրև թե հերթական գործարքը կատարելու և կարճ ժամկետում ԱՄՆ դոլարր ՀՀ դրամի վերածելով վերադարձնելու պատրվակով իրեն տրամադրել 4.000 ԱՄՆ դոլար։ Վ.Գևորգյանը համաձայնվել է և նշված ՍՊ ընկերության հիմնադիր՝ գործով վկա Էդիկ Ղուկասյանից տարադրամի փոխանակման կետում ստանալով 1.608.440 ՀՀ գրամին համարժեք 4.000 ԱՍՆ դոլար գումար՝ ընկերոջ՝ գործով վկա Սամվել Կարապետյանի, ուղեկցությամբ տարել է Երևան քաղաքի Զաքիյան փողոց, որտեղ Մ.Մարտիրոսյանն այդ գումարը, վերը նշված պատրվակով խաբեությամբ հափշտակել է ու նույն օրը դիմել է փախուստի։
Ինչպես նշվեց վերևում, նախաքննական մարմինն ամբաստանյալին շարադրված հանցագործությունները կատարելու համար մեղադրանքներ է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։ Այսինք, ամբաստանյալ Մարտիրոսյանի արարքները որակվել են առանձին առանձին, ինչը չի բխում դատարանի՝ վերը շարադրված պատճառաբանությամբ արտահաըտած այն դիրքորոշումից, որ այդ կերպ վատթարանում է ամբաստանյալի վիճակն այն տեսանկյունից, որ վերջինս, իրեն մեղսագրված բոլոր երեք դրվագներով հանցանքները կատարել է 2010 թվականի ընթացքում, այսիքն, մինչև «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 23-ի ՀՕ-143-Ն օրենքն ուժի մեջ մտնելը։ Հետևաբար նրա արարքները՝ դրանք կատարելու ժամանակ կվորակվեին և նրան մեղադրանք կառաջադրվեր ՀՀ քրեական 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով և 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։ Մինչդեռ սույն գործով ամբաստանյալին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ինչն իրականում չի բխում ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, այնպես էլ ՀՀ օրենքներով երաշխավորված անձի իրավունքներից ուշահերից։
Այլ խոսքով, դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Մարտիրոսյանը պետք է մեղավոր ճանաչվի և դատապարտվի իր կողմից հանցանքները կատարելու ժամանակ գործող օրենքով՝ այն է ՀՀ քրեական 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ կետերով և 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ Մամիկոն Մարտիրոսյանը կատարել է արարքներ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, ուստի վերջինս, կատարած հանցավոր արարքների համար, ենթակա է պատժի։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործությունների բնույթն ու դրանց հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես Մամիկոն Մարտիրոսյանի անձը բացասականորեն բնութագրող բացասական հանգամանք, դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով անցնում է որպես նախկինում մեկ անգամ դատապարտված և սույն գործով հանցանքները կատարելիս դատվածությունը չմարած անձ։
/տես` հատոր 1, գ-թ 36, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Մամիկոն Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում կատարած հանցանքի համար անկեղծորեն զղջալը։
Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ և 63-րդ հոդվածների համաձայն՝ ամբաստանյալ Մամիկոն Մարտիրոսյանի արարքում նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է համարվում հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը՝ այն, որ նա 21.04.2009թ.-ին Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով դատապարտվել է ազատազրկման՝ 3 տարի ժամկետով։ Համաներման ակտի կիրառմամբ՝ 23.06.2009թ.-ին ազատվել է պատժից։ Սույն գործով հանցանքները կատարելիս Մարտիրոսյանն ունեցել է չմարված, չհանված դատվածություն՝ միջին ծանրության հանցանք կատարելու համար։
/տես` հատոր 1, գ.թ. 36, 166, դատական նիստի արձանագրությունը/
Ելնելով գործի հանգամանքներից, հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի դրույթը, համաձայն որի` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատաuխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար», ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի դրույթը, համաձայն որի` «Պատժի նպատակն է վերականգնել uոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպեu նաև կանխել հանցագործությունները» և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասը` համաձայն որի` «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով», դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մամիկոն Մարտիրոսյանի կողմից կատարված արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով՝ առանց գույքի բռնագարվման և որ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը վերջինս պետք է կրի։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատժաչափերի հարցին, դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքուն նաև կիրառելի չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածով նախատեսված սահմանափակումը, քանի որ, ինչպես նշվեց վերևում, ամբաստանյալն իրեն մեղսագրված հանցանքները կատարել է մինչև այդ հոդվածը ՀՀ քրեական օրենսգիրք ներմուծելը։

Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանի կողմից կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, միևնույն ժամանակ, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ՝ գտնում է, որ Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործությունների համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստ պատժի` ազատազրկման ձևով, քանի որ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում պատժի մեղմ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Միաժամանակ ուսումնասիրելով քրեական գործում առկա՝ «Վատու» ՍՊԸ-ի կողմից նախաքննության ընթացքում ներկայացված քաղաքացիական հայցը, դատարանն արձանագրում է, որ այն ընդունելուց պետք է հրաժարվել` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին չհամապատասխանելու հիմքով։
Դատարանն, անդրադառնալով Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` կալանավորման հարցին, գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։

4. Եզրափակիչ մաս
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360, 365, 369-373 375.1-375.4-րդ հոդվածներով, դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ։
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում` 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման, ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով պատիժ նշանակել ազատազրկում` 2 /երկու/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կարգով, հանցանքների համակցությամբ՝ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով՝ Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 5 /հինգ/ տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման։
Մամիկոն Նորիկի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվել 2014թ. մայիսի 23-ից։
Հրաժարվել «Վատու» ՍՊԸ կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցն ընդունելուց, այն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին չհամապատասխանելու հիմքով։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։



Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն