ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ


Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական ԵԿԴ/0142/01/14
շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Ա. Բեկթաշյան


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

19 մարտի 2015թ. ք. Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Տ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ. ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա. ԱԹՈՅԱՆԻ


դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Ա. Աթոյանի շահերի պաշտպան Վ. Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արման Արթուրի Աթոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
2014 թվականի հուլիսի 17-ին ժամը 21:00-ի սահմաններում ապօրինի կերպով սառը զենք կրելու կասկածանքով ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի 4-րդ հատուկ գումարտակի 2-րդ վաշտի աշխատակիցների կողմից ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին է բերման ենթարկվել Արման Արթուրի Աթոյանը:
2014 թվականի հուլիսի 30-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15126114 քրեական գործը:
2014 թվականի օգոստոսի 02-ի որոշմամբ կասկածյալ Արման Արթուրի Աթոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2014 թվականի օգոստոսի 02-ի որոշմամբ Արման Արթուրի Աթոյանը թիվ 15126114 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով այն բանի համար, որ նա 2014 թվականի հուլիսի 17-ին ապօրինի կերպով կրել է արհեստագործական եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ պատրաստված հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող մետաղյա առարկա, որը նույն օրը` ժամը 20:50-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աբովյան 18-րդ հասցեում գտնվող <<Մոսկվա>> կինոթատրոնի մոտակայքում հայտնաբերվել է ոստիկանության ծառայողների կողմից:
Արման Արթուրի Աթոյանի նկատմամբ խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ:
2014 թվականի օգոստոսի 08-ի ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Հ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 15126114 քրեական գործով 17.07.2014 թվականին ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին ՊՊԾ գնդի 4-րդ հատուկ գումարտակի ծառայողների կողմից ներկայացված արհեստագործական եղանակով պատրաստված կռփազենքերի նմանողությամբ պատրաստված սառը զենք հանդիսացող հարվածող-փշրող մետաղյա առարկան ճանարվել է որպես իրեղեն ապացույց, որը գտնվում է ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում:
2014 թվականի օգոստոսի 08-ի ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական որոշմամբ թիվ 15126114 քրեական գործով այլ փաստաթուղթ հանդիսացող 17.07.2014 թվականին ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ 4-րդ հատուկ գումարտակի 2-րդ վաշտի 2-րդ դասակի ավագ ոստիկան Պետրոս Հայրապետյանի կողմից` Կենտրոնական բաժնի պետին ներկայացված զեկուցագիրը և ոստիկանության Կետրոնական բաժնի հետաքննության բաժանմունքի տեսուչ Մ.Ավետիսյանի կողմից մեղադրյալ Արթուր Աթոյանին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկելու մասին կազմված արձանագրությունը ճանաչվել է որպես ապացույց:
2014 թվականի օգոստոսի 19-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ` Դատարան/:
Դատարանի 02.12.2014 թվականի դատավճռով Արման Արթուրի Աթոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և դատապարտվել է տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկի` 600.000 /վեցհարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Արման Արթուրի Աթոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է` իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում գտնվող` կռփազենքերի նմանողությամբ սառը զենք հանդիսացող մետաղյա առարկա ոչնչացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իսկ ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող և քրեական գործին կցված 17.07.2014 թվականին ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ 4-րդ հատուկ գումարտակի 2-րդ վաշտի 2-րդ դասակի ավագ ոստիկան Պետրոս Հայրապետյանի կողմից` Կենտրոնական բաժնի պետին ներկայացված զեկուցագիրը և ոստիկանության Կետրոնական բաժնի հետաքննության բաժանմունքի տեսուչ Մ. Ավետիսյանի կողմից մեղադրյալ Արթուր Աթոյանին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկելու մասին կազմված արձանագրությունը` թողնել քրեական գործին կցված:
Դատարանի 02.12.2014 թվականի դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 30.12.2014 թվականին վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Ա. Աթոյանի շահերի պաշտպան Վ. Մնացականյանը:
Թիվ ԵԿԴ/0142/01/14 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Մ. Պետրոսյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 20.01.2015 թվականին և Վերաքննիչ դատարանի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ:

2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Բողոքի հեղինակը` պաշտպան Վ. Մնացականյանը, գտել է, որ Դատարանի թիվ ԵԿԴ /0142/01/14 քրեական գործով կայացված դատավճիռը անհիմն է և ենթակա է բեկանման, քանի որ քրեական գործի դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի կողմը չի ներկայացրել որևէ թույլատրելի ապացույց այն մասին, որ Արման Աթոյանի կողմից կատարվել է իրեն մեղսագրվող հանցագործությունը, ավելին Դատարանի կողմից դատավճռի հիմքում դրվել է օրենքի ակնհայտ խախտումներով ստացված ապացույցներ, ինչպես նաև գործի ելքով ուղղակիորեն շահագրգռված, իրենց ապօրինի գործողություններն ամեն կերպ կոծկել փորձող ոստիկանության աշխատակիցների ցուցմունքներ:
Համաձայն դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների` Դատարանում հարցաքննված ոստիկանության աշխատակիցների ցուցմունքների` սույն թվականի հուլիսի 17-ին ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ 4-րդ հատուկ գումարտակի 3 աշխատակիցները Երևան քաղաքի Աբովյան 18 հասցեում իրենց ծառայության ընթացքում (ընդ որում հարկ է նշել, որ դատարանում հետազոտված ապացույցների մեջ չկա որնէ փաստաթուղթ, որով հնարավոր է հաստատված համարել, որ ոստիկանության վերը նշված աշխատակիցները նշված վայրում ծառայություն են իրականացրել օրենքով սահամանված կարգով) Սրման Աթոյանի մոտ նկատել են արգելված առարկա, նրանց պահանջով, վերջինս գրպանից հանել և ցույց է տվել այն, ինչից հետո ոստիկանության աշխատակիցները ըստ իրենց ցուցմունքի հայտաբերած արգելված իրը թողել են Աթոյանի մոտ և վերջինիս առանց որևէ իրավական հիմքի բերման ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնի բաժին, որտեղ զեկուցագիր գրելուց հետո հեռացել են։
Ընդ որում, գործում առկա և դատարանում հետազոտված անձնական խուզարկության արձանագրության համաձայն` Արման Աթոյանի մոտ հետաքննիչը որևէ արգելված իր չի հայտնաբերել։
Նշված գործողություններից հետո, չգիտես ինչպես, քրեական գործում հայտնվում է դատաքրեագիտական փորձաքննության թիվ 2574-14 եզրակացությունը, որի մասին պաշտպանական կողմը տեղեկացել է միայն քննիչի կողմից քրեական գործի ավարտի հայտարարման ժամանակ։
Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 29-րդ, 121-րդ, 226-րդ և 266-րդ հոդվածների պահանջներին` նշել է, որ Դատարան ներկայացրված սառը զենքի դատատեխնիկական փորձաքննության թիվ 2574-14 եզրակացությունը ստացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 29-րդ, 121-րդ, 226-րդ, 228-րդ, 229-րդ, 230-րդ, 231-րդ, 247-րդ հոդվածների խախտմամբ։
Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ, 3-րդ և 5-րդ կետերի պահանջներին` նշել է, որ ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածին վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ա. Սարգսյանի գործով և Մելինե Մարգարյանի ԵԿԴ/0081/01/11 գործով որոշումների մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(...) որպես քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքները պարզելու միջոց կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի ապացույցներ, որոնք ձեռք են բերվել, ամրագրվել և գործին կցվել են քրեադաաավարական օրենքով սահմանված և թույլատրելի համարվող կարգով։ Ապացույցների ձեռքբերման և ամրագրման թույլատրելիությունը կարգավորող նորմերից հետևում է, որ որպես ապացույց չեն կարող օգտագործվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ ձեռք բերված փաստական տվյալները, հատկապես եթե դրանք իրենց հերթին հանգեցրել են դատավարության մասնակիցների իրավունքների էական խախտման, ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Այսպիսով, ապացույցների հավաքմանը և ստուգմանն ուղղված դատավարական գործողությունների կատարման ընթացքում պետք է ապահովվի անձանց իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը։ Հակառակ դեպքում կատարված դատավարական գործողության արդյունքում ստացված փաստական տվյալը, անկախ գործի համար ունեցած նշանակությունից, կորցնում է իր իրավական ուժը, ապացուցողական նշանակությունը և չի կարող ընդգրկվել կոնկրետ քրեական գործով ապացույցների համակցության մեջ և դրվել մեղադրանքի հիմքում։
Այն ապացույցները, որոնց բովանդակությունն ամբողջությամբ հիմնված է եղել անթույլատրելի ճանաչված քննչական գործողության տվյալների վրա, ապա օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների օգտագործման սահմանադրական արգելքը վերաբերում է նաև դրանցից բխող ապացույցներին>> (տես Արմեն Աեյրանի Աարգսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԵՔՐԴ/0295/01/08 որոշման 15-րդ, 17-րդ կետերը, գործով վերաբերյալ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԿԴ/0081/01/11 որոշման 28֊րդ կետը)։
Նույնական մեկնաբանություններ են պարունակում նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի բազմաթիվ որոշումներ, որոնցում նման կերպ ձեռք բերված ապացույցները բնորոշվում են որպես <<թունավոր ծառի պտուղներ>>։
Բացի վերոգրյալը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 244-րդ և 247-րդ հոդվածների վերլուծության արդյունքում արձանագրում ենք, որ փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշումը փորձաքննության կատարման միակ դատավարական հիմքն է։ Ուստի, փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշմանը կասկածյալին, մեղադրյալին ծանոթացնելն անհրաժեշտ է վերջիններիս կողմից իրենց իրավունքներն արդյունավետ կերպով իրականացնելու համար։ Մասնավորապես, փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշմանը ծանոթանալուց հետո կասկածյալը, մեղադրյալը կարող են բացարկ հայտնել փորձագետներին, միջնորդել նոր փորձագետ նշանակել, փորձագետներին առաջադրել լրացուցիչ հարցեր, քննիչի թույլտվությամբ ներկա գտնվել փորձաքննության կատարմանը և այլն։
Սույն գործի շրջանակներում Դատարանում ուսումնասիրված նյութերից երևում է, որ 17.07.2014թ. սառը զենքի դատատեխնիկական փորձաքննություն նշանակելու և դրա կատարումը ՀՀ ոստիկանության ՓՔՎ փորձագետներին հանձնարարելու վերաբերյալ որոշմանը մեղադրյալ Ա. Աթոյանր չի ծանոթացվել, իսկ գործում առկա փորձագիտական եզրակացությանը ծանոթացնելու մասին արձանագրությունը թվագրված է 02.08.2014թ., երբ փորձագիտական եզրակացությունը արդեն վաղուց պատրաստ էր։
Վերը նշվածի կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշմանը մեղադրյալին կամ կասկածյալին չծանոթացնելը հանգեցնում է վերջինիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 247-րդ հոդվածով սահմանված իրավունքների խախտմանը (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԷԴ/0002/11/10 որոշում)։
Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(...) քրեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ,
բ) այդ փաստական տվյալները պետք է ձեռք բերվեն օրենքով նշված աղբյուրներից և վերաբերեն կոնկրետ տվյալ գործին և ապացուցմաև առարկային,
գ) ապացույցները պետք է ձեռք բերվեն, ամրագրվեն և օգտագործվեն քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով։
Նշված պահանջների պահպանման հետ է անմիջականորեն կապված ապացույցների թույլատրելիության և վերաբերելիության հարցի լուծումը, որն իր հերթին կազմում է ապացույցների գնահատման բաղկացուցիչ մասը>> (տես Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-րդ կետը)։
Բողոքաբերը նշել է, որ հիմք ընդունելով վերոգրյալը կարող է եզրակացնել, որ սույն գործի շրջանակներում քրեական հետապնդման մարմինները թույլ են տվել քրեադատավարական նորմերի մի շարք էական խախտումներ։
Մասնավորապես, քրեական գործում առկա նյութերից պարզ չէ, թե սույն գործով որպես վկա և միաժամանակ որպես պետական հատուկ ծառայություն իրականացնող անձ հանդիսացող ոստիկանության աշխատակիցները գործել են արդյոք իրենց լիազորությունների շրջանակում, թե ոչ, այսինքն արդյոք նրանք իրավասու են եղել դեպքի վայրում ծառայություն իրականացնել, թե ոչ, հրահանգավորվել և տեղյակ եղել են արդյոք իրենց ծառայողական պարտականություններին, ինչը լուրջ կասկածի տեղիք է տալիս հատկապես, եթե հաշվի առնենք այն, որ իրենք, ըստ դատարանում տրված ցոցմունքների ղեկավարվում են բացառապես Ոստիկանության մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածով, ուստի զարմանալի չէ, որ իրենց գործողությունների ամբողջ ընթացքում ուղղակի ոտնահարել են մարդու տարրական իրավունքները։
Դատարանում ուսումնասիրված նյութերից պարզ չէ, թե իբր Ա. Աթոյանի մոտ հայտնաբերված և անհայտ պայմաններում փորձաքննության ուղարկված առարկան, ինչպես է հայտնվել քրեական գործում, քանի որ առկա չէ ոչ առգրավման արձանագրություն, այն չի հայտնաբերվել կատարված անձնական խուզարկությամբ, ըստ ոստիկանների ցուցմունքների` նրանք Աթոյանից որևէ առարկա չեն վերցրել։ Նման պայմաններում անհասկանալի է, թե ինչպես է փորձաքննության ուղարկվել մի առարկա, որը հետագայում փորձագետի կողմից ճանաչվել է որպես սառը զենք։ Ընդ որում` փորձագիտական եզրակացության հետազոտություն մասում նշված է, որ ներկայացված առարկան փաթեթավորված է և կնքված, ինչը ևս զարմանալի է, քանի որ անհայտ է, թե ինչպես և երբ է դա կատարվել։
Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 107-րդ, 127-րդ, 365-րդ և 371-րդ հոդվածների պահանջներին` նշել է, որ Դատարանի դատավճիռը կայացվել է առանց հաշվի առնելու պաշտպանական կողմի մատնանշած վերր նշված բացմաթիվ խախտումներն ու ապօրինությունները, Դատավճռում պատշաճ անդրադարձ չի կատարվել պաշտպանական կողմի ապացույցները անթույլատրելի ճանաչելու մասին միջնորդությանը, դրանում բերված բազմաթիվ ակնառու փաստերին, ինչի հետևանքով էլ Դատարանի կողմից կայացվել է ապօրինի, չպատճառաբանված և անհիմն դատական ակտ։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ, 3761-րդ, 3801-րդ և 381-րդ հոդվածներով, բողոք բերած անձը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է`
<<1. ՀՀ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ Դատարան) թիվ ԵԿԴ/0142/01/14 քրեական գործով 2014 թվականի դեկտեմբերի 2-ին կայացրած դատավճիռը` Սրման Աթոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղավոր ճանաչելու վերաբերյալ բեկանել և Արման Աթոյանին արդարացնել>>։

3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում քննության առնելով բողոքարկվող դատական ակտը, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու վերաբերյալ պաշտպանական կողմի ներկայացրած փաստարկները, մեղադրողի պատասխանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպան Վ. Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Քրեական պատասխանատվության հիմքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները>>:
Անձնական պատասխանատվության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն անձամբ իր կատարած հանցանքի համար>>:
Ըստ մեղքի պատասխանատվության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի`
<<Անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն հանրության համար վտանգավոր այնպիսի գործողության կամ անգործության և հանրության համար վտանգավոր հետևանքների համար, որոնց վերաբերյալ նրա մեղքը հաստատված է իրավասու դատարանի կողմից>>:
Քրեադատավարական օրենսդրության խնդիրներն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Քրեական դատավարությունն իրականացվում է ապահովելու համար`
1/ անձի, հասարակության և պետության պաշտպանությունը հանցագործությունից.
2/ անձի և հասարակության պաշտպանությունը պետական իշխանության ինքնիրավ գործողություններից և չարաշահումներից` կապված իրական կամ ենթադրվող հանցավոր արարքի հետ:
Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում`
1/ քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի.
2/ ոչ մի անմեղ անձ հանցանքի կատարման մեջ չկասկածվի, չմեղադրվի և չդատապարտվի.
3/ ոչ ոք անօրինական և կամ առանց անհրաժեշտության չենթարկվի դատավարական հարկադրանքի միջոցների, պատժի, իրավունքների և ազատությունների այլ սահմանափակման>>:
Օրինականության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը, ինչպես նաև քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձինք պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, սույն օրենսգիրքը և մյուս օրենքները>>:
Գործի արդարացի քննությունն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք:
2. Դատավորը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմնի աշխատակիցը չեն կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե նրանք ուղղակի կամ անուղղակի շահագրգռված են գործի ելքով:
3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը>>:
Անմեղության կանխավարկածի հիմնարար քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը:
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի
/…/>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալներ, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1/ դեպքը և հանգամանքները /կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն/.
2/ կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3/ հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4/ անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5/ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6/ այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է>>:
Նույն օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ>>:
Քրեական պատասխանատվության հիմքի, անձնական պատասխանատվության, ըստ մեղքի պատասխանատվության, քրեական դատավարության օրենսդրության խնդիրների, օրինականության, անմեղության կանխավարկածի, ապացույցների, դրանց ստուգման, իրավական գնահատության, ապացուցման ենթական հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ քրեական և քրեադատավարական օրենսդրության վերոհիշյալ հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով հաստատված ճանաչված փաստական հանգամանքներն առ այն, որ ամբաստանյալ Արման Աթոյանը 2014 թվականի հուլիսի 17-ին ապօրինի կերպով կրել է արհեստագործական եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ պատրաստված հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող մետաղյա առարկա, որը նույն օրը` ժամը 20:50-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աբովյան 18-րդ հասցեում գտնվող <<Մոսկվա>> կինոթատրոնի մոտակայքում հայտնաբերվել է ոստիկանության ծառայողների կողմից, և առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով վերը նշված փաստական հանգամանքների հիմքում դրված ապացույցները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի հիմքում դրված ապացույցներով կամ գոնե դրանց որոշակի համակցությամբ հնարավոր չէ միանշանակորեն հիմնավորված համարելու ամբաստանյալ Արման Արթուրի Աթոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հանցակազմը, մասնավորապես, դրա օբյեկտիվ կողմը:
Վերաքննիչ դատարանն իր վերը նշված եզրահանգման հիմքում դնում է հետևյալ հանգամանքները.
Ապացուցման ենթակա հանգամանքներն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ քրեական գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները դա, ըստ էության, հանցագործության հատկանիշների փաստացի համակցությունն է, այն տարրերի համակցությունը, որոնք բնութագրում են տվյալ հանցագործության հատկանիշները, այսինքն` տվյալ հանցագործության հանցակազմը` օբյեկտը, օբյեկտիվ կողմը, սուբյեկտը, սուբյեկտիվ կողմը, այդ տարրերից յուրաքանչյուրի ենթատարրերը:
Այսինքն, յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածով նախատեսված թվով վեց հանգամանքներից յուրաքանչյուրը, այդ թվում` հանցագործության կատարման եղանակը:
Նախաքննական մարմինը Արթուր Աթոյանին մեղադրանք է առաջադրել ապօրինի կերպով արհեստագործական եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ պատրաստված հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող մետաղյա առարկա կրելու համար, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելու համար:
Քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է նշված առարկաներից որևէ մեկը ապօրինի կրելու մեջ:
Ինչպես նախաքննության, այնպես էլ առաջին ատյանի դատարանի դատաքննության ընթացքում Արման Արթուրի Աթոյանը իրեն մեղավոր չի ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով իրեն առաջադրված մեղադրանքում և հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց:
Դատարանը Ա. Աթոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը հաստատված է համարել քրեական գործով ձեռք բերված հետևյալ ապացույցներով.
Վկա Պետրոս Հայրապետյանի ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնտի 4-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկան: Դեպքի օրը Երևան քաղաքի <<Մոսկվա>> կինոթատրոնի մոտակայքում ծառայություն է իրականացրել նույն գումարտակի ոստիկաններ Վահագն Ղազարյանի և Գևորգ Միքայելյանի հետ: 2014 թվականի հուլիսի 17-ին երթուղու ավագը եղել է ինքը: Իրենք ունեն երթուղու քարտ, որտեղ նշված է լինում իրենց տարածքը, համաձայն որի` ծառայություն են իրականացնում: Իրենք հրանգավորվում են անցնում: Հրահանգում է այդ օրվա պատասխանատու հերթապահը և գնդի և գումարտակի, թե ով որտեղ է ծառայություն իրականացնելու: Իրենք հասարակական կարգ են պահպանում: Եթե հետախուզվող մեքենաներ են լինում իրենց են տալիս այդ մեքենանների համարները, իսկ եթե հետախուզվողներ են լինում` նրանց նկարները: Երևան քաղաքի Աբովյան 18-րդ հասցեում գտնվող <<Մոսկվա>> կինոթատրոնի մոտակայքում, ժամը 21:00-ի սահմաններում նկատել են մի քաղաքացու, որի տաբատի հետևի գրպանում նշմարվել է կռփազենքի նմանվող իր: Մոտենալով նրան` ներկայացել են և, ճշտելու համար պահանջել են, որպեսզի ցույց տա գրպանի պարունակությունը: Նա ցույց է տվել գրպանի պարունակությունը և, տեսնելով, որ դա կռփազենք է` քաղաքացուն իրենց ծառայողական մեքենայով տարել են ոստիկանության Կենտրոնական բաժին: Իրենց կատարած գործողությունը նախատեսված է ՀՀ ոստիկանության մասին օրենքի 2-րդ կետով, այսինքն` խափանել, կանխել, նախականխել: Արգելված իրը թողնվել է նրա մոտ և բերման են ենթարկել, որպեսզի լիազոր մարմինն նրա մոտից առգրավի: Քաղաքացին իրը բաժնում դրել է սեղանին, դրանից հետո համապատասխան զեկուցագիր է գրել: Միաժամանակ հայտնել է, որ ներկայացնել ասելով` նկատի է ունեցել ցույց տալ:
Վկա Պետրոս Հայրապետյանի լրացուցիչ ցուցմունքով այն մասին, որ սառը զենքի կասկածանքով են ամբաստանյալին բերել բաժին և այդ ժամանակ ասել է, որպեսզի գրպանի պարունակությունը տա: Կռփազենքը եղել է նրա մոտ, իսկ բաժին մտնելուց հետո ինքը պահանջել է ամբաստանյալից կռփազենքը և զեկուցագրին կից ներկայացրել է: Զեկուցագիրը գրում է մի հոգի: Կռփազենքը եղել է սև գույնի, մետաղից, չորս մատների տեղերով:
Վկա Վահագան Ղազարյանի ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնտի 4-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկան: Հուլիսի 17-ին, ժամը 21:00-ի սահմաններում ծառայություն է իրականացրել նույն գումարտակի ոստիկաններ Պետրոս Հայրապետյանի և Գևորգ Միքայելյանի հետ: <<Մոսկվա>> կինոթատրոնի մոտակայքում նկատել են մի քաղաքացու, որի տաբատի աջ գրպանում նկատել են կռփազենքի նմանվող իր և, մոտենալով քաղաքացուն պահանջել են, որպեսզի ցույց տա իրը: Նա ցույց է տվել գրպանի պարունակությունը և տեսնելով, որ դա կռփազենք է, քաղաքացուն տարել են ոստիկանության բաժին, այնուհետև գրել են զեկուցագիր: Զեկուցագիր գրելուց հետո մնացած գործողությունը կատարվում է բաժնի կողմից: Իրը բաժնում ինքնակամ դրել է սեղանի վրա և դրանից հետո իրը ինչ է եղել չի հիշում:
Վկա Գևորգ Միքայելյանի ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնտի 4-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկան: Հուլիսի 17-ին ծառայություն են իրականացրել Կենտրոն վարչական շրջանում Աբովյան փողոցի` <<Մոսկվա>> կինոթատրոնի տարածքում: Այդ օրը իրենք շուտ են սկսել ծառայությունը քանի որ այդ օրը <<Մոսկվա>> կինոթատրոնի բակում պետք է տեղի ունենար <<Ոսկե Ծիրան>> միջոցառումը: Ծառայությունն իրականացրել է նույն գումարտակի ոստիկաններ` Պետրոս Հայրապետյանի և Վահագն Ղազարյանի հետ միասին, այդ օրը երթուղու ավագը եղել է Հայրապետյանը: Յուրաքանչյուր ոստիկան ծառայության անցնելուց առաջ հրահանգավորվում է: Ծառայությունը սովորաբար 8 ժամ է, բայց լինում է հատուկ հրահանգ մինչ ծառայության ավարտը: Ժամը 21:00-ի սահմաններում նկատել են մի քաղաքացու, որի ջինսե տաբատի հետևի աջ գրպանում նշմարվել է կռփազենքի նմանվող իր: Մոտենալով նրան պահանջել են ներկայացնել գրպանի պարունակությունը և նա իր ձեռքով հանել է կռփազենք: Կռփազենքը իր ձեռքով հանել է և իրենք չեն վերցրել, թողել են նրա մոտ, քանի որ զրուցելով նրա հետ հասկացել են, որ հավասարակշռված է և վստահություն է ներշնչել: Իրը տեսնելու ժամանակ զեկուցում են վերադասության կարգով, ստանում են հրանգավորում և իրենց պարեկային մեքենայով նշված քաղաքացուն բերման են ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնի բաժին հանցագործություն կատարելու կասկածանքով` առաջնորդվելով ՀՀ ոստիկանության մասին օրենքով: Բաժնում Հայրապետյանը նրա մոտից վերցրել է այդ իրը և զեգուցագրին կից ներկայացրել է բաժին` հետագա պարզաբանումների համար:
Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող` 17.07.2014 թվականին ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ 4-րդ հատուկ գումարտակի 2-րդ վաշտի 2-րդ դասակի ավագ ոստիկան Պետրոս Հայրապետյանի կողմից` Կենտրոնական բաժնի պետին ներկայացված զեկուցագրով և ոստիկանության Կետրոնական բաժնի հետաքննության բաժանմունքի տեսուչ Մ. Ավետիսյանի կողմից մեղադրյալ Արթուր Աթոյանին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկելու մասին կազմված արձանագրությամբ:
Դատաքրեագիտական փորձաքննության թիվ 2274-14 եզրակացությամբ, համաձայն որի` մեղադրյալ Արման Արթուրի Աթոյանի մոտից հայտնաբերված և փորձաքննությանը ներկայացված մետաղյա առարկան պատրաստված է ինքնաշեն եղանակով` կռփազենքի նմանողությամբ, դասվում է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին:
Արման Արթուրի Աթոյանի մոտից հայտնաբերված և 2014 թվականի օգոստոսի 08-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված` մետաղյա առարկայով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 121-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները սույն օրենսգրքով նախատեսված գրավոր կազմված փաստաթղթեր են, որոնք հաստատում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից անմիջականորեն ընկալված, քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները:
Որպես ապացույց կարող են օգտագործվել սույն օրենսգրքի պահանջների պահպանմամբ կատարված հետևյալ քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները.
1) զննության.
2) քննման.
/…/
5) առգրավման.
6) խուզարկության.
/…/>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 226-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Գործի համար նշանակություն ունեցող որոշակի առարկաներ և փաստաթղթեր վերցնելու անհրաժեշտության դեպքում և, եթե ստույգ հայտնի են, թե որտեղ և ում մոտ են դրանք գտնվում, քննիչը կատարում է առգրավում:
/…/>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 247-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<1. Փորձաքննություն նշանակելիս և կատարելիս կասկածյալը, մեղադրյալը և տուժողն իրավունք ունեն`
1) մինչև փորձաքննություն կատարելը ծանոթանալ փորձաքննություն նշանակելու մասին քննիչի որոշմանը և ստանալ իրենց իրավունքների պարզաբանում. այդ մասին կազմվում է արձանագրություն.
2) բացարկ հայտնել փորձագետին.
3) միջնորդել, որ փորձագետ նշանակվի իր մատնանշած անձանց թվից.
4) փորձագետի եզրակացության հետ համաձայն չլինելու դեպքում միջնորդել, որ նշանակվի լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն.
5) փորձագետին առաջադրել լրացուցիչ հարցեր.
6) քննիչի թույլտվությամբ ներկա գտնվել փորձաքննության կատարմանը.
7) բացատրություններ տալ փորձագետին.
8) քննիչի կողմից փորձագետի եզրակացությունն ստանալու օրվանից 10 օրվա ընթացքում ծանոթանալ փորձագետի եզրակացությանը.
9) մասնակցել իր միջնորդությամբ կատարվող` փորձագետի հարցաքննությանը>>:
Վերոգրյալ հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշումը փորձաքննության կատարման միակ դատավարական հիմքն է։ Ուստի, փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշմանը կասկածյալին, մեղադրյալին ծանոթացնելն անհրաժեշտ է վերջիններիս կողմից իրենց իրավունքներն արդյունավետ կերպով իրականացնելու համար։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանի դատավճռում պարունակվող վերլուծությունները` ամբաստանյալ Արման Արթուրի Աթոյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշների առկայության վերաբերյալ` չեն հիմնավորվում քրեական գործով ձեռք բերված փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ:
Այսպես.
Համաձայն դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների` Դատարանում հարցաքննված ոստիկանության աշխատակիցների ցուցմունքների` 2014 թվականի հուլիսի 17-ին ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ 4-րդ հատուկ գումարտակի 3 աշխատակիցները Երևան քաղաքի Աբովյան 18 հասցեում իրենց ծառայության ընթացքում Սրման Աթոյանի մոտ նկատել են արգելված առարկա, նրանց պահանջով, վերջինս գրպանից հանել և ցույց է տվել այն, ինչից հետո ոստիկանության աշխատակիցները ըստ իրենց ցուցմունքների` հայտաբերած արգելված իրը թողել են Ա. Աթոյանի մոտ և վերջինիս, առանց որևէ իրավական հիմքի` բերման ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնի բաժին, որտեղ զեկուցագիր գրելուց հետո հեռացել են։
Համաձայն անձնական խուզարկություն կատարելու մասին 17.07.2014թ. արձանագրության` հետաքննիչ Մ. Ավետիսյանը Արման Արթուրի Աթոյանի մոտից որևէ արգելված իր չի հայտնաբերվել և չի առգրավվել:
Չնայած դրան` նույն օրը հետաքննիչը որոշում է կայացրել սառը զենքի դատատեխնիկական փորձաքննություն նշանակելու մասին:
25.07.2014 թվականի N 2274-14 դատաքրեագիտական փորձաքննության եզրակացության համաձայն` <<Փորձաքննության ներկայացված սև գույնի մետաղյա առարկան պատրաստված է արհեստագործական եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, դասվում է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին>>:
Այնուհետև քննիչը` 02.08.2014 թվականին, վերը նշված փորձաքննության որոշումը ծանոթացրել է Ա. Աթոյանին, չնայած այն հանգամանքին, որ արդեն իսկ 25.07.2014 թվականին կայացվել է դատաքրեագիտական փորձաքննության N 2274-14 եզրակացությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել`
/…/
2) կասկածյալի և մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի, դատավարության լեզվին չտիրապետող անձանց իրավունքների` սույն օրենսգրքով նախատեսված լրացուցիչ երաշխիքների էական խախտմամբ.
/…/
5) քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ.
/…/
7) անհայտ կամ դատական նիստում չբացահայտվող աղբյուրից.
/…/
2. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են այն խախտումները, որոնք, դրսևորվելով մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների կամ սույն օրենսգրքի որևէ պահանջի խախտմամբ, դատավարության մասնակիցներին` օրենքով երաշխավորված իրավունքների զրկմամբ կամ սահմանափակմամբ կամ որևէ այլ կերպ ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա:
3. Մեղադրանքի կողմի թույլ տված քրեադատավարական օրենքի պահանջների խախտման հետևանքով ապացուցողական նշանակությունը կորցնելու ենթակա նյութը պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ կարող է թույլատրվել որպես ապացույց: Այդպիսի ապացույցը թույլատրվում է միայն համապատասխան կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ>>:
Ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ. Մարգարյանի վերաբերյալ գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. <<(…) որպես քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքները պարզելու միջոց կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի ապացույցներ, որոնք ձեռք են բերվել, ամրագրվել և գործին կցվել են քրեադատավարական օրենքով սահմանված և թույլատրելի համարվող կարգով: Ապացույցների ձեռքբերման և ամրագրման թույլատրելիությունը կարգավորող նորմերից հետևում է, որ որպես ապացույց չեն կարող օգտագործվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ ձեռք բերված փաստական տվյալները, հատկապես եթե դրանք իրենց հերթին հանգեցրել են դատավարության մասնակիցների իրավունքների էական խախտման, ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա:
Այսպիսով, ապացույցների հավաքմանը և ստուգմանն ուղղված դատավարական գործողությունների կատարման ընթացքում պետք է ապահովվի անձանց իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը: Հակառակ դեպքում կատարված դատավարական գործողության արդյունքում ստացված փաստական տվյալը, անկախ գործի համար ունեցած նշանակությունից, կորցնում է իր իրավական ուժը, ապացուցողական նշանակությունը և չի կարող ընդգրկվել կոնկրետ քրեական գործով ապացույցների համակցության մեջ և դրվել մեղադրանքի հիմքում: (…)>>: /տես Մելինե Միշայի Մարգարյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ԵԿԴ/0081/01/11 նախադեպային որոշման 28-րդ կետը/>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Մ. Հովհաննիսյանի և Ա. Մարտիրոսյանի գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
<<(…)
13. Ապացույցն անթույլատրելի համարելու հիմքերը սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով:
Վերոնշյալ իրավական դրույթների վերլուծությունից բխում է, որ քրեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ,
բ) այդ փաստական տվյալները պետք է ձեռք բերվեն օրենքով նշված աղբյուրներից և վերաբերվեն կոնկրետ տվյալ գործին և ապացուցման առարկային,
գ) ապացույցները պետք է ձեռք բերվեն, ամրագրվեն և օգտագործվեն քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով:
Նշված պահանջների պահպանման հետ է անմիջականորեն կապված ապացույցների թույլատրելիության և վերաբերելիության հարցի լուծումը, որն իր հերթին կազմում է ապացույցների գնահատման բաղկացուցիչ մասը:
14. Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը:
Գնահատման ենթակա են ինչպես ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, այնպես էլ աղբյուրները: Ապացույցների գնահատումը համապատասխան որոշումներում պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների ձևով` հիմնավորելով, թե ինչու որոշ ապացույցներ դրվել են որոշման հիմքում, իսկ մյուսները մերժվել են` ճանաչվելով ոչ հավաստի:
15. Ապացույցների գնահատման քրեադատավարական սկզբունքի բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ օրենքը, որպես կանոն, չի նշում, թե հատկապես որ ապացույցներով պետք է հաստատվի այս կամ այն հանգամանքը, ինչպես նաև չի սահմանում ապացույցի որևէ տեսակի գերակայությունը մյուսի նկատմամբ, հետևաբար դատարանն ազատ է ապացույցների գնահատման գործում: Նշված կանոնից միակ բացառությունը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108-րդ հոդվածով, որը կրում է մասնավոր բնույթ և սույն գործին վերաբերելի չէ:
16. Ապացույցները գնահատելիս պետք է ղեկավարվել օրենքով: Քրեադատավարական օրենքը քրեական դատավարության խնդիրների և սկզբունքների միջոցով սահմանում է ապացուցման առարկայի, ապացույցների հատկանիշների, ապացույցների հավաքման, ստուգման կանոնների, դատավարական որոշումներին և դրանց կայացման պայմաններին առաջադրվող պահանջները:
17. Կոնկրետ հանցանքի կատարման մեջ անձի մեղավորության կամ անմեղության մասին եզրահանգումների հիմնավորվածությունը կախված է նաև բացահայտված փաստերի վերաբերելիության ճիշտ գնահատականից: Հետևաբար, օրենքը քիչ կարևոր չի համարում ապացույցի գնահատականը` գործին վերաբերելու կամ չվերաբերելու տեսանկյունից: Վերջին հաշվով, յուրաքանչյուր ապացույցի վերաբերելիության ճիշտ որոշումը պետք է հանգեցնի օրինական և հիմնավոր որոշում կայացնելու համար անհրաժեշտ և բավարար ապացույցների հավաքմանը:
(…)>>: /տես Մակար Ռազմիկի Հովհաննիսյանի և Աշոտ Վաղարշակի Մարտիրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 12.02.2010 թվականի նախադեպային որոշման 13-17-րդ կետերը/:
Նույանական մեկնաբանություններ են պարունակում նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի բազմաթիվ որոշումներ, որոնցում նման կերպ ձեռք բերված ապացույցները բնորոշվում են որպես <<թունավոր ծառի պտուղներ>>:
Վերոգրյալ հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների ուսումնասիրությունից երևում է, որ որպես քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքները պարզելու միջոց կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի ապացույցներ, որոնք ձեռք են բերվել, ամրագրվել և գործին կցվել են քրեադատավարական օրենքով սահմանված և թույլատրելի համարվող կարգով: Ապացույցների ձեռքբերման և ամրագրման թույլատրելիությունը կարգավորող նորմերից հետևում է, որ որպես ապացույց չեն կարող օգտագործվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ ձեռք բերված փաստական տվյալները, հատկապես եթե դրանք իրենց հերթին հանգեցրել են դատավարության մասնակիցների իրավունքների էական խախտման, ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա:
Այսպիսով, ապացույցների հավաքմանը և ստուգմանն ուղղված դատավարական գործողությունների կատարման ընթացքում պետք է ապահովվի անձանց իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը: Հակառակ դեպքում կատարված դատավարական գործողության արդյունքում ստացված փաստական տվյալը, անկախ գործի համար ունեցած նշանակությունից, կորցնում է իր իրավական ուժը, ապացուցողական նշանակությունը և չի կարող ընդգրկվել կոնկրետ քրեական գործով ապացույցների համակցության մեջ և դրվել մեղադրանքի հիմքում:
Ապացույցների, ապացուցման վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերը նշված իրավադրույթների և դրանց տրված մեկնաբանությունների համատեքստում ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը փաստում է հետևյալը.
Սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Արման Աթոյանի մեղադրանքի հիմքում դրված դատաքրեագիտական փորձաքննության թիվ 2574-14 եզրակացության համաձայն` մեղադրյալ Արման Արթուրի Աթոյանի մոտից հայտնաբերված և փորձաքննությանը ներկայացված մետաղյա առարկան պատրաստված է ինքնաշեն եղանակով` կռփազենքի նմանողությամբ, դասվում է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին:
Համաձայն քրեական գործում առկա <<Փորձաքննության նշանակելու մասին որոշումը կասկածյալին ծանոթացնելու մասին>> 02.08.2014թ. արձանագրության, նշված օրը քննիչը կասկածյալ Ա. Աթոյանին ծանոթացրել է դատաքրեագիտական փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշմանը:
Որոշմանը ծանոթանալուց հետո պաշտպանության կողմը հայտարարել և արձանագրության մեջ նշել է, որ <<02.08.2014թ. ծանոթացնելով փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշման հետ այն դեպքում, երբ նույն օրը ծանոթացել ենք փորձագետի եզրակացության հետ, իմ պաշտպանյալի պաշտպանության իրավունքի խախտում է և այն չի կարող ծառայել իր նպատակին>>:
Վերը նշվածը ուղղակիորեն նշանակում է, որ նախաքննական մարմինը փորձաքննություն նշանակելիս և կատարելիս չի պահպանել փորձաքննություն նշանակելիս և կատարելիս կասկածյալի, մեղադրյալի և տուժողի իրավունքներն ամրագրած ՀՀ քր. դատ. օր.-ի 247հդ.-ի պահանջները, մասնավորապես, մինչև փորձաքննության կատարումը ծանոթացել են փորձաքննություն նշանակելու մասին քննիչի որոշմանը, ստացել այդ փուլումիրենց իրավունքների պարզաբանում:
Նկատի առնելով սույն գործով ձեռք բերված և ամբաստանյալ Արման Աթոյանին ՀՀ քր. օր.-ի 235հդ.-ի 4-րդ մասով մեղսագրված հանցանքի հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը նշված պայմաններում դա դիտում է որպես քրեադատավարական օրենքի էական խախտում:
Այնուհետև.
Ըստ ոստիկանների ցուցմունքների` նրանք Ա. Աթոյանից որևէ առարկա չեն վերցրել։
Համաձայն <<Անձնական խուզարկություն կատարելու մասին>> արձանագրության` Արման Աթոյանի մոտից արգելված ոչինչ չի հայտնաբերվել և չի վերցվել:
Քրեական գործում չկա նաև զենքի առգրավման արձանագրություն:
Նման պայմաններում ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ չէ, թե Ա. Աթոյանի մոտ հայտնաբերված և անհայտ պայմաններում փորձաքննության ուղարկված առարկան ինչպես է հայտնվել քրեական գործում, քանի որ առկա չէ առգրավման արձանագրություն, այն չի հայտնաբերվել կատարված անձնական խուզարկությամբ, իսկ ըստ ոստիկանների ցուցմունքների` նրանք Ա. Աթոյանից որևէ առարկա չեն վերցրել։
Վերոգրյալից հետևում է, որ փորձաքննության է ուղարկվել մի առարկա, որը հետագայում փորձագետի կողմից ճանաչվել է որպես սառը զենք։ Ընդ որում` փորձագիտական եզրակացության հետազոտություն մասում նշված է, որ ներկայացված առարկան փաթեթավորված է և կնքված, սակայն հայտնի չէ, թե ինչպես և երբ է դա կատարվել։
Վերը նշվածն իր հերթին նշանակում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը խախտել է ապացույցների հավաքման, ստուգման, իրավական գնահատության վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ սահմանված ընթացակարգերը, որն էլ իր հերթին հանգեցրել է նրան, որ քրեական գործում հայտնվել է իրեղեն ապացույց հանդիսացող զենք, որը սույն գործով հանդիսանում է հանցագործության առարկա, որի ապօրինի կրումը մեղսագրվել է ամբաստանյալ Ա. Աթոյանին, և որի շարժի ընթացքը քրեական գործում հստակ չի երևում:
Ապացույցների հավաքման, ստուգման և իրավական գնահատության վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերը նշված խախտումները իրենց հերթին ուղեկցվել են կասկածյալի, մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի էական խախտումներով, որն արտահայտվել է, մասնավորապես, նրանում, որ կասկածյալը նույն օրն է/02.08.2014թ./ ծանոթացվել և <<Սառը զենքի դատատեխնիկական փորձաքննություն նշանակելու մասին>> քննիչի 17.07.2014թ. որոշմանը և փորձագետի 25.07.2014թ. թիվ 2274-14եզրակացությանը, ինչը զրկել է պաշտպանության կողմին այդ փուլում ՀՀ քր. դատ. օր.-ի 247հդ.-ով երաշխավորված իրավունքների իրացման հնարավորությունից, որը, ինչպես նշվեց վերևում, սույն քրեական գործի պայմաններում քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գալիս է համոզման, որ 25.07.2014 թվականի N 2274-14 դատաքրեագիտական փորձաքննության եզրակացությունը չի կարող գնահատվել որպես արժանահավատ և թույլատրելի ապացույց:
Նույն կերպ և նույն հիմնավորումներով ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ անթույլատրելի պետք է ճանաչել նախաքննական մարմնի 08.08.2014թ. որոշումը <<Իրեղեն ապացույց ճանաչելու և քրեական գործին կցելու մասին>>:
Ա. Սարգսյանի վերաբերյալ գործով ԵԱԴԴ/0085/06/09 որոշման մեջ ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը ընդհանրական մակարդակում դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ <<օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցի>> ներքո անհրաժեշտ է հասկանալ նաև այն ապացույցները, որոնք ձեռք են բերվել թեկուզ առանց օրենքի խախտման, սակայն այն ապացույցների հիման վրա, որոնք ձեռք էին բերվել օրենքի խախտմամբ: Այսպիսով, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հաստատել է ՀՀ ներպետական իրավունքում ապացուցողական իրավունքի հիմնարար հարցերից մեկի` <<թունավոր ծառի պտուղների>> կանոնի առկայությանը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` <<Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն`
<<Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե արարքի մեջ հանցակազմ չկա>>:
Հանցակազմի առկայության կամ բացակայության, մեղադրական դատավճռին ներկայացվող վերը նշված իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով ամբաստանյալ Արման Աթոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ.
Քրեական գործով ձեռք բերված և պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ձեռք բերված փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ չի հիմնավորվում ամբաստանյալ Արման Աթոյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության բոլոր հատկանիշների, մասնավորապես, օբյեկտիվ կողմի, հետևաբար և, ամբողջ հանցակազմի առկայությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
/…/
2) ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
/…/>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 3-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն`
<<1. Քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ են դատական քննության ժամանակ սույն օրենսգրքի սկզբունքների և այլ ընդհանուր դրույթների խախտումները, որոնք գործին մասնակցող անձանց` օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու կամ այլ ճանապարհով խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա>>:
Ընդհանուր իրավասության դատարանի բեկանման վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերը նշված իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով ամբաստանյալ Արման Արթուրի Աթոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից ապացույցների ստուգման և իրավական գնահատության վերաբերյալ ՀՀ քրեական և քրեադատավարական օրենսդրության վերը նշված խախտումներն էական են իրենց բնույթով, ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, որի արդյունքում էլ Արման Աթոյանի նկատմամբ գործով վարույթի կարճման կամ քրեական հետապնդման դադարեցման համար հիմքերի առկայության դեպքում առաջին ատյանի դատարանը չի կարճել վարույթը կամ չի դադարեցրել հետապնդումը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35 հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ>>:
Քննության առնելով Արման Աթոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 395-րդ, և 398-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 02-ի դատավճիռն Արման Արթուրի Աթոյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, բեկանել:
Ամբաստանյալ Արման Արթուրի Աթոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ճանաչել անմեղ և արդարացնել` արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
Արման Աթոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, պահպանել` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում գտնվող` կռփազենքերի նմանողությամբ սառը զենք հանդիսացող մետաղյա առարկան` ոչնչացնել:
Ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող և քրեական գործին կցված 17.07.2014 թվականին ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ 4-րդ հատուկ գումարտակի 2-րդ վաշտի 2-րդ դասակի ավագ ոստիկան Պետրոս Հայրապետյանի կողմից` Կենտրոնական բաժնի պետին ներկայացված զեկուցագիրը և ոստիկանության Կետրոնական բաժնի հետաքննության բաժանմունքի տեսուչ Մ. Ավետիսյանի կողմից մեղադրյալ Արթուր Աթոյանին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժին բերման ենթարկելու մասին կազմված արձանագրությունը` թողնել քրեական գործին կցված:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ