ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԵԿԴ/0135/01/14
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

17 նոյեմբերի 2015 թվական ք.Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
դատավորներ` Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆՒ

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ամբաստանյալներ` Մ.ԱԲԱԴԴԱՐԻԻ
Լ.ՈՍԿԱՆՅԱՆԻ
Ե.ԹԱՀՄԱԶՅԱՆԻ
Հ.ԳԻՐԱԳՈՍՅԱՆԻ
Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ
պաշտպաններ` Ա.ԱԼԻԽԱՆՅԱՆԻ
Ս.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
Գ.ՔԱԼԱՇՅԱՆԻ
թարգման` ՕՎ.ԲԱՂՈՒՄՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանի, ամբաստանյալ Մ.Աբադդարիի պաշտպան Ա.Ալիխանյանի, ամբաստանյալ Լ.Ոսկանյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանի, ամբաստանյալ Հ.Գիրագոսյանի պաշտպան Ս.Հարությունյանի, ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանի և վերջինիս պաշտպան Գ.Քալաշյանի, ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Հ.Հակոբյանի, տուժողներ Ա.Ալիաղաեի և Ն.Նազարիի ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքները` բերված Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 09-ի դատավճռի դեմ, և վերանայելով դատական ակտը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ

1. ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Թևանյանի 2014 թվականի մարտի 12-ի որոշմամբ Նադիր Մահմուդի Նազարիի կողմից ակնհայտ կեղծ պաշտոնական փաստաթուղթ օգտագործելու և առանց սահմանված փաստաթղթի ՀՀ պահպանվող պետական սահմանը ապօրինի հատելու փորձ կատարելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 58202714 քրեական գործը:
2. 2014 թվականի մարտի 12-ին Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանը ձերբակալվել է:
2014 թվականի մարտի 12-ին Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարին ձերբակալվել է:
3. 5. Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի մարտի 13-ի որոշմամբ Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանը թիվ 58202714 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-329-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 35-38-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի մարտի 13-ի որոշմամբ Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարին թիվ 58202714 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-329-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 35-38-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
4. Նախաքննական մարմնի միջնորդությունների հիման վրա Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի մարտի 14-ի համապատասխան որոշումներով թիվ 58202714 քրեական գործով մեղադրյալներ Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանի և Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` 2 /երկու/ ամիս ժամանակով:
5. Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի մարտի 28-ի որոշմամբ Նադեր Մահմուդի Նազարին թիվ 58202714 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի մարտի 28-ի որոշմամբ թիվ 58202714 քրեական գործով մեղադրյալ Նադեր Մահմուդի Նազարիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:
6. Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի ապրիլի 04-ի որոշմամբ թիվ 58202714 քրեական գործով կասկածյալ Ալիռեզա Դավուդի Ալիաղաեի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:
Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի ապրիլի 11-ի որոշմամբ թիվ 58202714 քրեական գործով կասկածյալ Ալիռեզա Դավուդի Ալիաղաեի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը չհեռանալու մասին վերացվել է:
7. Նախաքննական մարմնի միջնորդությունների հիման վրա Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի մայիսի 07-ի համապատասխան որոշումներով թիվ 58202714 քրեական գործով մեղադրյալներ Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանի և Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացվել է 2 /երկու/ ամիս ժամանակով:
8. Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի հունիսի 13-ի որոշմամբ Նադեր Մահմուդի Նազարիի կողմից ակնհայտ կեղծ պաշտոնական փաստաթուղթ օգտագործելու և առանց սահմանված փաստաթղթի ՀՀ պահանվող պետական սահմանն ապօրինի հատելու փորձ կատարելու վերաբերյալ մասով թիվ 58202714 քրեական գործի վարույթի մասը կարճվել է և այդ մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` նրա արարքներում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի հունիսի 13-ի որոշմամբ Ալիռեզա Դավուդի Ալիաղաեի ակնհայտ կեղծ պաշտոնական փաստաթուղ օգտագործելու և առանց սահմանված փաստաթղթի ՀՀ պահանվող պետական սահմանն ապօրինի հատելու փորձ կատարելու վերաբերյալ մասով թիվ 58202714 քրեական գործի վարույթի մասը կարճվել է և այդ մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` նրա արարքներում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
9. Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի հունիսի 13-ի որոշմամբ Նադեր Մահմուդի Նազարիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը չհեռանալու մասին վերացվել է:
10. Նախաքննական մարմնի 2013 թվականի հունիսի 13-ի համապատասխան որոշումներով Նադեր Մահմուդի Նազարին թիվ 58202714 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող և քաղ.հայցվոր:
Նախաքննական մարմնի 2013 թվականի հունիսի 13-ի համապատասխան որոշումներով Ալիռեզա Դավուդի Ալիաղաեն թիվ 58202714 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող և քաղ.հայցվոր:
11. Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի հունիսի 16-ի որոշմամբ թիվ 58202714 քրեական գործով կասկածյալ Հենրիկ Արիստակի Գիրագոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:
12. Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի հունիսի 19-ի որոշմամբ թիվ 58202714 քրեական գործով մեղադրյալ Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարիին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ առանձնապես խոշոր չափերով խարդախություն կատարելու համար, այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
13. Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի հունիսի 20-ի որոշմամբ Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանը թիվ 58202714 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի հունիսի 20-ի որոշմամբ թիվ 58202714 քրեական գործով մեղադրյալ Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:
14. Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի հունիսի 23-ի որոշմամբ թիվ 58202714 քրեական գործով մեղադրյալ Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ առանձնապես խոշոր չափերով խարդախություն կատարելու համար, այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
15. Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի հունիսի 20-ի որոշմամբ Հենրիկ Արիստակի Գիրագոսյանը թիվ 58202714 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
16. Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի հուլիսի 04-ի համապատասխան որոշումներով Արթուր Վահանի Կարապետյանը ճանաչվել է թիվ 58202714 քրեական գործով տուժողներ Ալիռեզա Դավուդի Ալիաղաեի և Նադեր Մահմուդի Նազարիի ներկայացուցիչ:
17. Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի հուլիսի 04-ի որոշմամբ Արմեն Ազատի Մանուկյանը թիվ 58202714 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի հուլիսի 04-ի որոշմամբ թիվ 58202714 քրեական գործով մեղադրյալ Արմեն Ազատի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:
18. Նախաքննական մարմնի միջնորդությունների հիման վրա Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 03-ի համապատասխան որոշումներով թիվ 58202714 քրեական գործով մեղադրյալներ Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանի և Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացվել է 2 /երկու/ ամիս ժամանակով:
19. Նախաքննական մարմնի 2014 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ թիվ 58202714 քրեական գործի վարույթից Նադեր Մամուդի Նազարիի, Ալիռեզա Դավուդի Ալիաղաեի, Ֆատեմահ Մահմուդի Ռահիմիի և Սալմա Ալիռեզա Ալիաղաեի տվյալներով Իտալիայի Հանրապետությունում կացության կարգավիճակը հավաստող կեղծ փաստաթղթեր պատրաստելու և դրանք իրացնելու միջոցով Մահմուդ Աբադդարիի, Երջանի Թահմազյանի և Լևոն Ոսկանյանի կողմից նախնական համաձայությամբ, խարդախության եղանակով առանձնապես խոշոր չափերով գումարները հափշտակելուն օժանդակելու վերաբերյալ մասը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով անջատվել է մաս, այն թողնվել է ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Թևանյանի վարույթում, անջատված մասին շնորհվել է 58209914 համարը և այդ մասով նախաքննությունը շարունակվել է 58209914 համարով:
20. 2014 թվականի օգոստոսի 11-ին թիվ 58202714 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարիի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Հենրիկ Արոստակի Գիրագոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Արմեն Ազատի Մանուկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ` առաջին ատյանի դատարան/:
21. Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարիի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Հենրիկ Արոստակի Գիրագոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Արմեն Ազատի Մանուկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ընդունվել է վարույթ, իսկ 2014 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշմամբ վերոնշյալ քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության 2014 թվականի սեպտեմբերի 04-ին, ժամը 12.30-ին:
22. Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 09-ի դատավճռով.
Ա/ Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարին մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել` ազատազրկում 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։
Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվվելով 2014 թվականի մարտի 12-ից։
Բ/ Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել` ազատազրկում 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։
Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվվելով 2014 թվականի մարտի 12-ից։
Գ/ Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել` ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով` Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դնելով ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ԱՊԿ համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դ/ Հենրիկ Արոստակի Գիրագոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել` ազատազրկում 3 /երեք/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով` Հենրիկ Արոստակի Գիրագոսյանի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դնելով ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ԱՊԿ համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Հենրիկ Արոստակի Գիրագոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ե/ Արմեն Ազատի Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել` ազատազրկում 5 /հինգ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։
Արմեն Ազատի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Դատավճռով որոշվել է տուժողների ներկայացուցիչ Արթուր Կարապետյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերը թողնել առանց քննության՝ վերջինիս պարզաբանելով քաղաքացիական դատավարության կարգով դատարան դիմելու՝ տուժողների իրավունքը։
Ամբաստանյալներ Մահմուդ Աբբադարից, Լևոն Ոսկանյանից և Արմեն Մանուկյանից՝ համապարտության կարգով հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 219.840 ՀՀ դրամ՝ որպես դատական ծախսեր։
Դատավճռով որոշվել է քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Ն.Նազարիի անվամբ Իտալիայի կացության իրավունքի թիվ ITA58788RM կեղծ վկայականը /պլաստիկ քարտը/, Q 736371 Իտալիայի Հանրապետությունում կացության կարգավիճակը հավաստող կեղծ փաստաթուղթը, Ալիռեզա Դավուդ Ալիաղաեիի, Ֆատեմեհ Մահմուդ Ռահիմիիի և Սալմա Ալիռեզա Ալիաղաեիի տվյալներով Իտալիայի Հանրապետությունում կացության իրավունքի թիվ 103732012 կեղծ վկայականը /պլաստիկ քարտ/, թիվ W238407 Իտալիայի Հանրապետությունում կացության կարգավիճակը հավաստող կեղծ փաստաթուղթը, թիվ 103733426 թիվ կեղծ վկայականը /պլաստիկ քարտ/, W419881 Իտալիայի Հանրապետությունում կացության կարգավիճակը հավաստող կեղծ փաստաթուղթը, թիվ 103733425 կեղծ վկայականը /պլաստիկ քարտ/, թիվ W419882 Իտալիայի Հանրապետությունում կացության կարգավիճակը հավաստող կեղծ փաստաթուղթը՝ ոչնչացնել։
Դատավճռով որոշվել է նաև 2014 թվականի հունիսի 16-ին Տիգրան Մեծի 18/20 հասցեում գործող ինտերնետ ակումբի տնօրեն Աննա Հովհաննիսյանի կողմից ներկայացված, Լևոն Ոսկանյանի կողմից «mima 74@yahoo74.it» էլեկտրոնային հասցեի օգտատիրոջը ուղարկված նամակագրությունը, 2014 թվականի հունիսի 17-ին «TNT» փոստային առաքումների գրասենյակի տնօրեն Տիգրան Վարդանյանի կողմից ներկայացված 3 էջից բաղկացած փաստաթղթերը և ՀՀ կենտրոնական բանկից առգրավված, Լևոն Ոսկանյանի տվյալներով ՀՀ բանկերում հաշիվներ կամ դրամական փոխանցումներ կատարելու վերաբերյալ տեղեկությունները, 2014 թվականի մարտի 12-ին «Զվարթնոց» օդանավակայանի սահմանային հսկողության ստորաբաժանման աշխատակիցների կողմից կազմված թիվ 4/120301 ակտը, 12.03.2014 թվականին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից կազմված՝ ներկայացման արձանագրությունը և «Ղ-Տելեկոմ» ու «Վիվա-Սելլ» ՓԲԸ-ից ստացված՝ 32 թերթից բաղկացած վերծանումները՝ պահել քրեական գործի հետ միասին։
23. Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 09-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանը, ամբաստանյալ Մ.Աբադդարիի պաշտպան Ա.Ալիխանյանը, ամբաստանյալ Լ.Ոսկանյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանը, ամբաստանյալ Հ.Գիրագոսյանի պաշտպան Ս.Հարությունյանը, ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանը և վերջինիս պաշտպան Գ.Քալաշյանը, ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Հ.Հակոբյանը, տուժողներ Ա.Ալիաղաեի և Ն.Նազարիի ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանը:
Վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ գրավոր պատասխաններ չեն ստացվել:
24. Ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանի, ամբաստանյալ Մ.Աբադդարիի պաշտպան Ա.Ալիխանյանի, ամբաստանյալ Լ.Ոսկանյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանի վերաքննիչ բողոքները վերաքննիչ դատարանում ստացվել են 2015 թվականի օգոստոսի 07-ին, ամբաստանյալ Հ.Գիրագոսյանի պաշտպան Ս.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2015 թվականի հուլիսի 27-ին, ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանի և վերջինիս պաշտպան Կ.Քալաշյանի վերաքննիչ բողոքը փոստին հանձնվել է 2015 թվականի օգոստոսի 08-ին, իսկ վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2015 թվականի օգոստոսի 10-ին, ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Հ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2015 թվականի հուլիսի 31-ին, տուժողներ Ա.Ալիաղաեի և Ն.Նազարիի ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանն առաջին ատյանի դատարանի 09.07.2015թ. դատավճռի պատճենը ստացել է 2015 թվականի օգոստոսի 10-ին, որի դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքներն էլ վերաքննիչ դատարանում ստացվել են 2015 թվականի օգոստոսի 19-ին:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարիի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Հենրիկ Արոստակի Գիրագոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Արմեն Ազատի Մանուկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2015 թվականի օգոստոսի 31-ին:
25. Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի սեպտեմբերի 01-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանի, ամբաստանյալ Մ.Աբադդարիի պաշտպան Ա.Ալիխանյանի, ամբաստանյալ Լ.Ոսկանյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանի, ամբաստանյալ Հ.Գիրագոսյանի պաշտպան Ս.Հարությունյանի, ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանի և վերջինիս պաշտպան Գ.Քալաշյանի, ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Հ.Հակոբյանի, տուժողներ Ա.Ալիաղաեի և Ն.Նազարիի ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարիի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Հենրիկ Արոստակի Գիրագոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Արմեն Ազատի Մանուկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, նշանակվել է վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության 2015 թվականի սեպտեմբերի 24-ին, ժամը` 12.00-ին, Երևան քաղաքում:

ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ

26. ՀՀ ԿԱ Ազգային անվտանգության ծառայության քննչական վարչությունում 2014 թվականի մարտի 12-ին` ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ Երևանի քաղաքային վարչության կողմից նախապատրաստված նյութերով, հարուցված թիվ 58202714 քրեական գործով կատարված նախաքննությամբ պարզվել և հիմնավորվել է հետևյալը.
27. Այսպես. ըստ նախաքննական մարմնի` Իրանի Իսլամական հանրապետության քաղաքացի Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարը, նպատակ ունենալով խաբեությամբ տիրանալ արտասահման մշտական բնակության մեկնելու ցանկություն ունեցող` Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացիներ հանդիսացող, անձանց գույքին, 2013 թվականի նոյեմբեր ամսին ժամանելով Հայաստան, Երևան քաղաքում իրանահայ, ԻԻՀ և ՀՀ երկքաղաքացի հանդիսացող` Հենրիկ Գիրագոսյանի միջնորդությամբ, ծանոթացել է ԻԻՀ քաղաքացի Երջանիկ Թահմազյանի, նրա միջոցով էլ ՀՀ քաղաքացի Լևոն Ոսկանյանի հետ և նրանց հետ նախնական համաձայնության է եկել արտասահման մեկնելու գործընթացը կազմակերպելու պատրվակով ԻԻՀ քաղաքացի հանդիսացող ծանոթներից գումարներ խաբեությամբ հափշտակելու շուրջ, ընդ որում սկզբում Երջանիկ Թահմազյանը, այնուհետև՝ արդեն Լևոն Ոսկանյանը, հանձն են առել համապատասխան վարձատրության /մասնաբաժնի/ դիմաց կազմակերպել շենգենյան համաձայնության գոտու երկրներ մեկնել ցանկացող Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացիների համար Իտալիայի Հանրապետության իբր կացության իրավունքի թույլտվություն հանդիսացող, սակայն իրականում՝ կեղծ պլաստիկ քարտերի պատրաստումը, որպեսզի դրանք ներկայացնելով իբրև թե օրինական կարգով մեկնումը թույլատրող փաստաթղթեր, դրա դիմաց ստանան գումարներ։
Մահմուդ Աբադդարը և Երջանիկ Թահմազյանը հաստատապես տեղյակ լինելով, որ Իրանի իսլամական հանրապետության քաղաքացիներ Նադեր Նազարին, Ալիռեզա Ալիաղաեին և Ալիռեզա Հայաթին երբևէ չեն եղել Շենգենյան համաձայնագրի երկրներում, այնտեղ չեն բնակվել, ինքը և իր հանցակիցները չունեն նշված անձանց անունից պետական մարմիններին և օտարերկրյա դիվանագիտական ներկայացուցչություններին դիմելու լիազորություններ, նրանց և նրանց ընտանիքների անդամներին տվել են կեղծ խոստումներ` վերջիններիս համար օրինական կարգով Շենգենյան համաձայնագրի երկրներ մուտք գործելու, այնտեղ բնակվելու իրավունք վերապահող փաստաթղթեր ձեռք բերելու վերաբերյալ։
Մահմուդ Աբադդարը Նադեր Մահմուդի Նազարիից ստանալով 6.072.450 ՀՀ դրամին համարժեք 15.000 ԱՄՆ դոլլար՝ նրա մեկնումը կազմակերպելու, Ալիռեզա Դավուդ Ալիաղաեից ստանալով 4.857.960 ՀՀ դրամին համարժեք 12.000 ԱՄՆ դոլլար՝ նրա, նրա կնոջ՝ Ֆատեմեհ Մահմուդ Ռահիմիի և անչափահաս դստեր՝ Սալմա Ալիռեզա Ալիաղաեիի մեկնումը կազմակերպելու, իսկ Ալիռեզա Ֆառոխզադ Հայաթիից էլ ստանալով 6.072.450 ՀՀ դրամին համարժեք 15.000 ԱՄՆ դոլլար գումար՝ նրա, նրա մոր՝ Ազիտա Դառաբ Խոշ Նավազի և եղբոր՝ Առիյան Ֆառոխզադ Հայաթիի մեկնումը կազմակերպելու պատրվակով, Երջանիկ Թահմազյանին է փոխանցել այդ անձանց անձնագրերի պատճեններն ու այդ գումարների մի մասը՝ 9000 եվրո, իսկ հետագայում նաև Լևոն Ոսկանյանին՝ Հենրիկ Գիրագոսյանի միջոցով, փոխանցել է ևս՝ 3000 եվրո, Երջանիկ Թահմազյանն էլ այդ 9000 եվրոյից 4000 եվրոն նույնպես փոխանցել է Լևոն Ոսկանյանին։
Լևոն Ոսկանյանը, ձեռք բերված համաձայնության շրջանակներում, ընկերոջ՝ Արմեն Ազատի Մանուկյանի օժանդակությամբ, համակարգչային և հեռախոսային կապի միջոցով ծանոթացել և համաձայնություն է ձեռք բերել Իտալիայում բնակվող նրա ծանոթի՝ ազգությամբ արաբ, նախկինում Եգիպտոսի քաղաքացի Սաիդ Մոհամեդ Էլ-Զողբիի հետ, որպեսզի վերջինս համապատասխան վարձատրության դիմաց կազմակերպի Իտալիայի Հանրապետության իբր կացության իրավունքի թույլտվություն հանդիսացող, սակայն իրականում՝ կեղծ պլաստիկ քարտերի պատրաստումն ու դրանք ուղարկի իրեն՝ արտասահման մեկնելու ցանկություն ունեցող Նադեր Նազարիի, Ալիռեզա Ալիաղաեիի և Ալիռեզա Հայաթիի վստահությունը ստանալու և այն չարաշահելով գումարները հափշտակելու համար։
2014 թվականի մարտի սկզբներին Լևոն Ոսկանյանը Իտալիայից, Ս.էլ-Զողբիից, ստացել և Մահմուդ Աբադդարին է տրամադրել Նադեր Մահմուդի Նազարիի անվամբ Իտալիայի Հանրապետության կացության կեղծ վկայականը /պլաստիկ քարտը/ և Նադեր Նազարին, 2014 թվականի մարտի 12-ին ՀՀ պետական սահմանի «Զվարթնոց» հսկիչ-անցագրային կետով, «Երևան-Մոսկվա» թիվ 1867 չվերթի ինքնաթիռով՝ ՌԴ, այնուհետև՝ «Մոսկվա-Փարիզ» չվերթով՝ Ֆրանսիա, մեկնելու ժամանակ, ՀՀ պահպանվող պետական սահմանը հատելու ժամանակ, սահմանային վերահսկողության ընթացքում, ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ Սահմանապահ զորքերի աշխատակիցներին ներկայացրել է իր լուսանկարով և կենսորոշիչ տվյալներով Իտալիայի Հանրապետության կացության իրավունքի թիվ 58788 կեղծ վկայականը, սակայն կեղծիքը բացահայտվել է սահմանապահների կողմից։
Բացի այդ, Լևոն Ոսկանյանը Նադեր Նազարիի անվամբ կացության այդ կեղծ քարտի հետ միասին տրամադրել է Իտալիայի Հանրապետության կացության իրավունքի կեղծ վկայականներ նաև ամուսիններ՝ Ալիռեզա Դավուդ Ալիաղաեիի, Ֆատեմեհ Մահմուդ Ռա-հիմիիի և նրանց անչափահաս դստեր՝ Սալմա Ալիռեզա Ալիաղաեիի անուններով, ինչպես նաև Ալիռեզա Ֆառոխզադ Հայաթիի, Ազիտա Դառաբ Խոշ Նավազի, նրա որդու՝ Առիյան Ֆառոխ-զադ Հայաթիի անձնագրերի պատճենները ինտերնետ կապի միջոցով ուղարկել է Սաիդ Մոհամեդ Էլ-Զողբիին՝ այդ վկայականներից պատրաստելու համար։
28.Առաջին ատյանի դատարանը դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով ապացուցված և հաստատված է համարել հետևյալը.
29. Ամբաստանյալ Մահմուդ Աբադդարը, տեղափոխվելով Հայաստան, նպատակ է ունեցել մեկնել Եվրոպա մշտական բնակության, սակայն Հայաստանում Հենրիկ Գիրագոսյանի միջոցով ծանոթանալով գործով մյուս ամբաստանյալ Երջանիկ Թահմազյանի հետ, վերջիններիս միջոցով փորձել է գործով տուժողներին ուղարկել եվրոպա և այդ կերպ որոշակի գումար վաստակել։ Սույն գործի նյութերից և դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներից ակներև է, որ ամբաստանյալ Մահմուդ Աբադդարը Երջանիկ Թահմազյանի հետ նախնական պայմանավորվածություն են ձեռք բերել տուժողներին եվրոպա ուղարկելու կապակցությամբ, մանրամասն հստակեցնելով, այդ գործառույթն իրականացնելու համար անհրաժեշտ գումարների չափը, դրանց տրման և տուժողներին եվրոպա ուղարկելու ժամկետները։ Այնուհետև, ամբաստանյալ Մահմուդ Աբադդարը, տուժողներին շուտափույթ, իր խոստացած ժամկետում եվրոպա ուղարկելու գործընթացը կազմակերպելու նպատակով Հենրիկ Գիրագոսյանի միջոցով 9000 եվրո գումար է փոխանցել Երջանիկ Թահմազյանին նրանց կողմից խոստացված՝ այլ անձանց միջոցով իրականացվելիք գործողությունները կազմակերպելու նպատակով։
Ամբաստանյալ Հենրիկ Գիրագոսյանի դերակատարությունը կայացել է նրանում, որ վերջինս ամբաստանյալներ Աբադդարի և Երջանիկ Թահմազյանի հանդիպումների ժամանակ, նաև հետագայում, գործով տուժողների համար կատարել է թարգմանություն և մատուցել նմանատիպ այլ ծառայություններ, որոնց դիմաց իրեն վճարել են։ Ինչ վերաբերում է իր կողմից Երջանիկ Թահմազյանին գումար փոխանցելու հանգամանքին, ապա գործի դատաքննությամբ հաստատվեց, որ վերջինս կատարել է միջնորդի դեր՝ գումարը Մ.Աբբադարից վերցնելու, Ե.Թահմազյանին փոխանցելու և հակառակը՝ ստացված փաստաթղթերը նույն եղանակով հասցեատերերին հասցնելու համար։ Ավելին, վերջինս տուժողների մեկնելու օրը նրանց անձամբ է ուղեկցել օդանավակայն։ Այլ կերպ, օժանդակել է խմբի կողմից անձանց՝ պետական սհամնանն ապօրինի հատելու փորձին ուղղված գործողությունների իրականացմանը։
Ամբաստանյալ Երջանիկ Թահմազյանն իր հերթին պայմանավորվածություն է ձեռք բերել գործով մյուս ամբաստանյալներ Մահմուդ Աբադդարի և Լևոն Ոսկանյանի հետ, նույն տուժողների` Եվրոպա մեկնելու գործընթացը կազմակերպելու վերաբերյալ։ Այդ նպատակով վերջինս Լևոն Ոսկանյանին է փոխանցել Մահմուդ Աբադդարից ստացած 9000 եվրո գումարից 4500 եվրոն, որպեսզի Լևոնը կազմակերպի տուժողներից մեկի Եվրոպա մեկնելու վիզայի հարցը, իսկ մնացած 4500 եվրո գումարը պայմանավորվել են, որ կտա գործարքը կատարվելուց հետո։ Սակայն, քանի որ, գործարքները չեն կատարվել ինքը մնացած 4500 եվրոն Լևոն Ոսկանյանին չի փոխանցել։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ ամբաստանյալ Թահմազյանն այդ գումարը տուժողների ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանին վերադարձրեց գործի դատական քննության ժամանակահատվածում։ Փաստորեն, ամբաստանյալ Թահմազյանն իր գործողություններով նույնպես աջակցել՝ օժանդակել է Մ.Աբադդարին ԻԻհ քաղաքացիների կողմից ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու փորձին։
Ամբաստանյալ Լևոն Ոսկանյանը Երջանիկ Թահմազյանից վերցնելով 4500 եվրոն, այն փոխանցել է ամբաստանյալ Արմեն Մանուկյանին, քանի որ Արմեն Մանուկյանն է իրեն ասել, որ կարող է Եգիպտոսի դեսպանատան միջոցով կազմակերպել Եվրոպա մշտական բնակության մեկնելու համար անհրաժեշտ վիզաները։ Արմենն իրեն ասել է, որ ընկերոջ քույրը աշխատում է նշված դեսպանատանը և ինքը կարող է կազմակերպել մուտքի արտոնագրերի ստացման հարցը։ Հետագայում սակայն, տեսնելով և համոզվելով, որ նշված ընթացակարգով արտոնագրերի տրամադրումը չի ստացվում, անձամբ, ինչպես նաև Արմեն Մանուկյանի միջոցով, կապի մեջ է մտել Սաիդ Մոհամեդ Այման Էլ-Զողբիի՝ նույն ինքը Մեմայի, հետ որին ուղարկելով տուժողների անձնագերի պատճեններն ու որոշակի գումարներ անմիջականորեն իրականացրել է վերջիններիս՝ ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելուն ուղղված գործողություններ, ինչն իր կամքից անկախ հանգամանքներում սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել։
Ամբաստանյալ Արմեն Մանուկյանը Լևոն Ոսկանյանից վերցնելով գումարները կատարել է հստակ գործողություններ` տուժողի անձնագիրը, օդանավի տոմսերը` գումարի վճարման անդորրագրեր ՀՀ-ում Եգիպտոսի դեսպանատուն ներկայացնելու առումով։ Դրանից զատ, գործով ամբաստանյալներ Լևոն Ոսկանյանի, Հենրիկ Գիրագոսյանի և տուժողի հետ գնացել է ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչություն, որտեղ երկարացրել է տուժողի անձնագրում առկա՝ ՀՀ-ում գտնվելու թույլտվության համար սահմանված ժամկետը։ Դրանից հետո, տեսնելով, որ մուտքի արտոնագրերի ստացման գործընթացը չի ստացվում, որոշել են այլ ճանապարհով լուծել տուժողներին Եվրոպա ուղարկելու հարցը։ Այդ նպատակով Արմեն Մանուկյանը կապվել է իր վաղեմի ծանոթ Մեմայի հետ և արդեն վերջինիս միջոցով է փորձել կարգավորել տուժողներին Եվրոպա ուղարկելու հարցը։ Ավելին, Ա.Մանուկյանը, անձամբ մի քանի անգամ խոսելով նրա հետ, եկել են որոշակի համաձայնության կեղծ փաստաթղթերը արտասահմանում պատրաստելու և Հայաստան առաքելու շուրջ, ինչն էլ հետագայում իրականացրել ու մյուս ամբաստանյալների հետ միասին փոխանցել են Մ.Աբադդարին, վերջինս էլ՝ տուժողներին։

ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔՆԵՐԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ ԵՎ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

30. Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 09-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանը, ամբաստանյալ Մ.Աբադդարիի պաշտպան Ա.Ալիխանյանը, ամբաստանյալ Լ.Ոսկանյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանը, ամբաստանյալ Հ.Գիրագոսյանի պաշտպան Ս.Հարությունյանը, ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանը և վերջինիս պաշտպան Գ.Քալաշյանը, ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Հ.Հակոբյանը, տուժողներ Ա.Ալիաղաեի և Ն.Նազարիի ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանը:
Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
31. Ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանը վերաքննիչ բողոքով խնդրել է բեկանել առաջին ատյանի դատարանի 09.07.2015թ. դատավճիռը, իր նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ կամ գործն ուղարկել ստորադաս դատարան` նոր քննության:
Ի հիմնավորումն իր վերաքննիչ բողոքի` ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանը վերաքննիչ բողոքում բերել է մասնավորապես հետևյալ փաստարկներն ու հիմնավորումները.
Ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով նախաքննությամբ պարզված և հիմնավորված համարված գործի փաստական հանգամանքները, նշել է, որ առաջին ատյանի դատարանը դատավճիռ կայացնելիս թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Ըստ ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանի` առաջին ատյանի դատարանն ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և դրանց վերլուծության ու գործով ձեռք բերված ապացույցները միմյանց հետ համադրելու հարցում ցուցաբերել է կամայական վերաբերմունք, որի արդյունքում ճիշտ քրեաիրավական որակման չի արժանացրել իր փաստացի կատարած գործողությունները:
Ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանը գտնում է, որ իր կատարած գործողությունները որևէ հանցակազմ չեն պարունակում, ուստի իր նկատմամբ մեղադրական դատավճիռ կայացնելն անհիմն է և անօրինական:
32. Ամբաստանյալ Մ.Աբադդարիի պաշտպան Ա.Ալիխանյանը վերաքննիչ բողոքով խնդրել է բեկանել առաջին ատյանի դատարանի 09.07.2015թ. դատավճիռը, հանցակազմի բացակայության հիմքով իր պաշտպանյալի նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ և վերջինիս նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել:
Ի հիմնավորումն իր վերաքննիչ բողոքի` պաշտպան Ա.Ալիխանյանը վերաքննիչ բողոքում բերել է մասնավորապես հետևյալ փաստարկներն ու հիմնավորումները.
Պաշտպան Ա.Ալիխանյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, նշել է այն մասին, որ նախաքննական մարմինն ամբաստանյալ Մ.Աբադդարիի արարքին տվել է ոչ ճիշտ քրեաիրավական գնահատական:
Մեջբերելով ՄԻԵԿ 6-րդ, 7-րդ հոդվածների, ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ, 5-րդ, 18-րդ հոդվածների իրավական դրույթները, վկայակոչելով Տիգրան Ժորայի Շմավոնյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-107/07, Վարուժան Գագիկի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՍԴ3/0013/01/11 գործերով և ՄԻԵԴ մի շարք նախադեպային որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` արարքի հանցավորության, անձին հանցագործություն կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու հիմքերի վերաբերյալ, վերլուծելով խարդախության հանցակազմը, վկայակոչելով նաև նշված հանցակազմի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0176/01/09 գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումը, պաշտպան Ա.Ալիխանյանը նշել է նաև այն մասին, որ ամբաստանյալ Մ.Աբադդարիին առաջադրված մեղադրանքը դատաքննությամբ չի հիմնավորվել և գործով ձեռք բերված ապացույցներով չի ապացուցվել:
Վերաքննիչ բողոքում մեջբերելով առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված համարված հանգամանքները, վկայակոչելով նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՏԴ/0115/01/09 որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջի վերաբերյալ, պաշտպան Ա.Ալիխանյանը նշել է այն մասին, որ իր պաշտպանյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանք չկա, որպիսի պայմաններում առաջին ատյանի դատարանը խախտել է ՀՀ դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջը, համաձայն որի` գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել:
Վերաքննիչ բողոքում նշվել է նաև այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանը որևէ ապացույց ձեռք չի բերել այն մասին, որ Մ.Աբադդարին տեղյակ է եղել Իրանի քաղաքացիների համար ուղարկված ռեզիդենտ քարտերի կեղծ լինելու մասին, բացի այդ` գործում չկա նաև որևէ ապացույց, որը կվկայի այն մասին, որ Մ.Աբադդարին մտադրություն կամ դիտավորություն է ունեցել օժանակել նման ռեզիդենտ քարտով ապօրինաբար սահմանը հատելու գործընթացին:
Այսպիսով, պաշտպան Ա.Ալիխանյանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները որևէ ապացույցով չեն հաստատվում և հիմնավորվում, ուստի առաջին ատյանի դատարանը դատավճիռ կայացնելիս թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ, 127-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, որոնք ազդել են գործով ճիշտ եզրահանգման գալու վրա:
33. Ամբաստանյալ Լ.Ոսկանյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանը վերաքննիչ բողոքով խնդրել է բեկանել առաջին ատյանի դատարանի 09.07.2015թ. դատավճիռը, հանցակազմի բացակայության հիմքով իր պաշտպանյալի նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ:
Ի հիմնավորումն իր վերաքննիչ բողոքի` պաշտպան Ա.Ալվանդյանը վերաքննիչ բողոքում բերել է մասնավորապես հետևյալ փաստարկներն ու հիմնավորումները.
ՀՀ Սահմանադրության 2-րդ հոդվածի համաձայն` ,/…/ Մարդուն չի կարելի հանցագործության համար մեղավոր ճանաչել, եթե արարքի կատարման պահին գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` <<Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օչենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն օրենքով:
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` <<Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով:
Վերոհիշյալ նկատառումներով պաշտպանության կողմը գտնում է, որ տվյալ դեպքում քրեական գործով ձեռք բերված նյութերը բավարար հիմք չեն տալիս ենթադրելու, որ Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի որևէ հանցանք, ինչին չի անդրադարձել նաև դատարանը, քանի որ որևէ հիմնավոր կասկած չի ներկայացվել կեղծ փաստաթղթերի հետ կապված, այն դեպքում, երբ Լ.Ոսկանյանը մանրամասն ցուցմումքներ է տվել և վարությն իրականացնող մարմնին հայտնել բոլոր մանրամասներն, բացի այդ ունի առողջական խնդիրներ>>:
34. Ամբաստանյալ Հ.Գիրագոսյանի պաշտպան Ս.Հարությունյանը վերաքննիչ բողոքով խնդրել է բեկանել առաջին ատյանի դատարանի 09.07.2015թ. դատավճիռը, հանցակազմի բացակայության հիմքով իր պաշտպանյալի նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ:
Ի հիմնավորումն իր վերաքննիչ բողոքի` պաշտպան Ս.Հարությունյանը վերաքննիչ բողոքում բերել է մասնավորապես հետևյալ փաստարկներն ու հիմնավորումները.
Պաշտպան Ս.Հարությունյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, քրեական գործով հաստատված և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը, նշել է այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանը քրեական գործի քննության արդյունքում հանգելով այն եզրակացության, որ ամբաստանյալ Հ.Գիրագոսյանին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը պետք է վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329-րդ հոդվածով, այնուամենայնիվ չի հռչակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Հ.Գիրագոսյանի անմեղությունը:
Ըստ պաշտպան Ս.Հարությունյանի` առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը` Հ.Գիրագոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելու առումով անհիմն է, քանի որ նրա գործողություններում բացակայում է նշված հոդվածի հանցակազմը:
Մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329-րդ հոդվածի իրավական դրույթները, պաշտպան Ս.Հարությունյանը նշել է նաև այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանը որևէ ապացույց ձեռք չի բերել այն մասին, որ Հ.Գիրագոսյանը տեղյակ է եղել Իրանի քաղաքացիների համար ուղարկված ռեզիդենտ քարտերի կեղծ լինելու մասին, բացի այդ` գործով ձեռք չի բերվել նաև որևէ ապացույց, որը կվկայի այն մասին, որ Հ.Գիրագոսյանը դիտավորություն կամ մտադրություն է ունեցել օժանդակել նման ռեզիդենտ քարտով ապօրինաբար սահմանը հատելու գործընթացին:
Ըստ պաշտպան Ս.Հարությունյանի` դատարանի հետևությունները որևէ ապացույցով կամ փաստական տվյալով չեն հիմնավորվում, դրանց արդյուքնում առաջին ատյանի դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ և 127-րդ հոդվածների պահանջները:
Այսպիսով, պաշտպան Ս.Հարությունյանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները անհիմն են, քանի որ գործում բացակայում է որևէ ապացույց այն մասին, որ Հ.Գիրագոսյանը նախ` տեղյակ է եղել ստացված փաստաթղթերի կեղծ կամ ոչ պատշաճ լինելու մասին, հետո` ապացուցված չէ, որ Հ.Գիրագոսյանը, իբր իմանալով այդ փաստաթղթերի կեղծ լինելու մասին, դիտավորություն է ունեցել այդ պայմաններում օժանդակել դրանցով սահմանն ապօրինաբար հատելուն:
35. Ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանը և վերջինիս պաշտպան Գ.Քալաշյանը վերաքննիչ բողոքով խնդրել են բեկանել առաջին ատյանի դատարանի 09.07.2015թ. դատավճիռը, հանցակազմի բացակայության հիմքով Ե.Թահմազյանի նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ:
Ի հիմնավորումն իրենց վերաքննիչ բողոքի` ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանը և վերջինիս պաշտպան Գ.Քալաշյանը վերաքննիչ բողոքում բերել են մասնավորապես հետևյալ փաստարկներն ու հիմնավորումները.
Ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանը և պաշտպան Գ.Քալաշյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, ամբաստանյալներ Ե.Թահմազյանի, Ա.Մանուկյանի և Լ.Ոսկանյանի կողմից տրված ցուցմունքների էությունը, նշել են այն մասին, որ ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքն անհիմն է, ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանն ընդհանրապես չի ճանաչել տուժող Ն.Նազարիին, ուստի վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել առանց բավարար ապացույցների և փաստական տվյալների:
Վերաքննիչ բողոքում նշվել է այն մասին, որ Ե.Թահմազյանը աշխատանքի բնույթից ելնելով ընդամենը թարգմանություններ է կատարել սույն գործով ամբաստանյալներ Մ.Աբադդարիի և Լ.Ոսկանյանի միջև` առանց որևէ տեղեկություն ունենալու վերջիններիս կամ գործով մյուս ամբաստանյալներ Հ.Գիրագոսյանի և Ա.Մանուկյանի մտադրությունների կամ գործողությունների վերաբերյալ:
Ավելին` ըստ ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանի և պաշտպան Կ.Քալաշյանի` Ե.Թահմազյանը կամովին հրաժարվել է մասնակցել կատարվող կամ կատարվելիք կասկածելի գործարքներին օժանդակելուց, ուստի նման պայմաններում խոսք անգամ չի կարող լինել կատարվող կամ կատարվելիք հանցագործությանն օժանդակելու մասին:
Վերաքննիչ բողոքում մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 5-րդ կետի իրավական դրույթները, վերաքննիչ բողոքի հեղինակները նշել են նաև այն մասին, որ ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանը չի իմացել և չէր էլ կարող իմանալ, որ կատարվել կամ կատարվելու է հանցագործություն, քանի որ սույն գործով մյուս բոլոր ամբաստանյալները նրան հայտնել էին, որ Լ.Ոսկանյանի կողմից ոմն Ն.Նազարիի անվամբ լրացրած փաստաթղթերն օրինական են, դրանցում որևէ կեղծիք կամ անօրինականություն չկա:
Ըստ վերաքննիչ բողոքի հեղինակների` քրեական գործի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանն առնչություն է ունեցել միայն Ն.Նադարիի փաստաթղթերի հետ, մյուսների փաստաթղթերը չի էլ ընդունել, դրանք հետ է վերադարձրել` վերադարձնելով նաև իրեն տրված գումարները:
Ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանը և պաշտպան Կ.Քամալյանը գտնում են, որ իրականում ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանը կասկածելով և վախենալով սույն գործով մյուս ամբաստանյալների գործողություններից, ցանկացել է ազատվել նրանցից և կամովին հրաժարվել է նրանց գործողությունների մեջ որևէ մասնակցություն ունենալուց:
Այսպիսով, վերաքննիչ բողոքի հեղինակների կարծիքով ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հանցակազմը, որպիսի պայմաններում վերջինիս նկատմամբ մեղադրական դատավճիռ կայացնելն անհիմն է և անօրինական:
36. ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Հ.Հակոբյանը վերաքննիչ բողոքով խնդրել է բեկանել առաջին ատյանի դատարանի 09.07.2015թ. դատավճիռը, Մահմուդ Աբադդարիին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի համար և դատապարտել ազատազրկման 5 տարի 6 ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, Լևոն Ոսկանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի համար և դատապարտել ազատազրկման 5 տարի 6 ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, Երջանիկ Թահմազյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի համար և դատապարտել ազատազրկման 5 տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, Արմեն Մանուկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի համար և դատապարտել ազատազրկման 6 տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, Հենրիկ Գիրագոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի համար և դատապարտել ազատազրկման 4 տարի 6 ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
Ի հիմնավորումն իր վերաքննիչ բողոքի` դատախազ Հ.Հակոբյանը վերաքննիչ բողոքում բերել է մասնավորապես հետևյալ փաստարկներն ու հիմնավորումները.
Դատախազ Հ.Հակոբյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունն ու փաստական հանգամանքները, մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի իրավական դրույթները, վկայակոչելով Լ.Ավետիսյանի և Վ.Մաթևոսյանի վերաբերյալ գործերով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածով նախատեսված <<խարդախություն>> հանցակազմի վերաբերյալ, նշել է այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանը գործի քննության արդյունքում հանգել է սխալ հետևությունների, որը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ քրեական գործում առկա որոշ ապացույցներ թեև կայացված դատավճռով առանձին գնահատվել են, սակայն փաստացի չեն գնահատվել գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցների հետ համակցության մեջ:
Ըստ դատախազ Հ.Հակոբյանի` քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների սխալ գնահատման հետևանքով առաջին ատյանի դատարանը քրեական գործով ամբաստանյալների գործողություններում փաստել է մեկ այլ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշների առկայությունը:
Դատախազ Հ.Հակոբյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով նաև առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները` ամբաստանյալների գործողություններում խարդախության հանցակազմի բացակայության վերաբերյալ, նշել է, որ առաջին ատյանի դատարանի նման հետևությունները ոչնչով հիմնավորված չեն և հակասում են գործում առկա գերակշռող մյուս ապացույցներին, որոնք, փաստորեն, որևէ գնահատական չեն ստացել կայացված դատական ակտով:
Այս առումով դատախազ Հ.Հակոբյանը վերաքննիչ բողոքում մեջբերելով տուժողներ Նադեր Նազարիի, Ալիռեզա Ալիաղաեի, Ալիռեզա Հայաթիի, վկա Ֆաթեմահ Ռահիմիի ցուցմունքները, նշել է, որ նշված ցուցմունքների և քրեական գործում առկա մյուս ապացույցների համադրությամբ ակնհայտ է, որ տուժողներից հափշտակված գոմարները վերցնելիս Մահմուդ Աբադդարին և վերջինիս հանցակիցները դիմել են բազմաթիվ մեթոդների, նրանց գործողություններն ուղղված են եղել տուժողների մոտ վստահություն ձեռք բերելուն, համոզելուն և իրական փաստերը դիտավորյալ խեղաթյուրելուն:
Վերլուծելով գործով ձեռք բերված փաստական տվյալները, դատախազ Հ.Հակոբյանը նշել է, որ քրեական գործում առկա բոլոր ապացույցների համակցության մեջ կարելի է փաստել, որ Մահմուդ Աբադդարիի, Լևոն Ոսկանյանի, Երջանիկ Թահմազյանի, Հենրիկ Գիրագոսյանի և Արմեն Մանուկյանի գործողություններն ուղղված են եղել ոչ թե ՀՀ պետական սահմանի ապօրինի հատումը միջնորդավորված եղանակով կատարելուն, այլ` խաբեությամբ տուժողներից առանձնապես խոշոր չափերով գումարներ հափշտակելուն:
Դատախազ Հ.Հակոբյանն անդրադառնալով տուժողների կողմից հետագայում կեղծ փաստաթղթերով եվրոպական երկրներ ուղարկելու հանգամանքին, նշել է, որ դա չի կարող վկայել խարդախության հանցակազմի բացակայության մասին, ավելին` տուժողներին կեղծ կացության քարտի տրամադրումն ուղղված է եղել կատարած հանցագործությունը թաքցնելուն, տուժողներին մոլորության մեջ գցելուն, որպիսի պայմաններում ամբաստանյալների միասնական դիտավորությունը բացառապես ուղղված է եղել խարդախությամբ գումարներ հափշտակելուն:
Վերոգրյալի հիման վրա դատախազ Հ.Հակոբյանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանը գործի քննության արդյունքում կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող` չհիմնավորված և չպատճառաբանված դատական ակտ և չկիրառելով քրեական օրենսգրքի այն հոդվածը, որը ենթակա էր կիրառման, թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա:
37. Տուժողներ Ա.Ալիաղաեի և Ն.Նազարիի ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանը վերաքննիչ բողոքներով խնդրել է առաջին ատյանի դատարանի 09.07.2015թ. դատավճիռը քաղաքացիական հայցի մասով բեկանել, բավարարել ներկայացված քաղ.հայցերը, այն է` ամբաստանյալներ Մահմուդ Աբադդարիից, Լևոն Ոսկանյանից, Արմեն Մանուկյանից և Հենրիկ Գիրագոսյանից համապարտության կարգով հօգուտ Ալիռեզա Դավուդի Ալիաղաեի բռնագանձել 9.540 ԱՄՆ դոլարին` բռնագանձման օրվա դրությամբ համարժեք ՀՀ դրամ, իսկ հօգուտ Նադեր Նազարիի` 12.540 ԱՄՆ դոլարին` բռնագանձման օրվա դրությամբ համարժեք ՀՀ դրամ` որպես հանցագործությամբ վերջիններիս պատճառված վնասի հատուցում:
Ի հիմնավորումն իր վերաքննիչ բողոքների` տուժողների ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանը վերաքննիչ բողոքներում բերել է մասնավորապես հետևյալ փաստարկներն ու հիմնավորումները.
Տուժողների ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանը վերաքննիչ բողոքներում ներկայացնելով առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկվող դատավճռի էությունը, նշել է այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով խախտվել են տուժողներ Ն.Նազարիի և Ա.Ալիաղաեի նյութական և դատավարական իրավունքները, որի հիման վրա էլ առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը քաղաքացիական հայցի մասով ենթակա է բեկանման և փոփոխման:
Վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալներին առաջադրված մեղադրանքների էությունը, ինչպես նաև առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված համարված գործի փաստական հանգամանքները, տուժողների ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանը նշել է նաև այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալներին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը վերաորակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329-րդ հոդվածով, փաստել է, որ քննվող քրեական գործով հաստատվել և հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալների կողմից օրենքով թույլատրված արարքներ կատարելու հետևանքով վնասներ են պատճառվել գործով տուժողներին:
Առաջին ատյանի դատարանը միևնույն ժամանակ արձանագրելով, որ ամբաստանյալները չեն ընդունում ներկայացված քաղաքացիական հայցերը, գտել է, որ ամբաստանյալների հանցավոր գործողությունների արդյունքում նրանց կողմից տնօրինված գումարների չափը հստակ ճշգրտման անհրաժեշտություն ունի, ինչը կարող է առավել արդյունավետ իրականացվել հայցի հետագա` քաղաքացիական դատավարության ընթացակարգով լուծման արդյունքում, որի արդյունքում էլ ներկայացված քաղաքացիական հայցերը թողնվել է առանց քննության:
Վերաքննիչ բողոքի հեղինակը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի նման եզրահանգումներն անհիմն են և չեն բխում օրենքի պահանջներից, քանի որ սույն գործի շրջանակներում էական է ոչ թե այն հանգամանքը, թե ինչ ցուցմունքներ են տվել ամբաստանյալները, ընդունել, թե չեն ընդունել իրենց ներկայացված հայցապահանջները, այլ այն, որ ամբաստանյալները թե նախաքննության, և թե դատաքննության ընթացքում ընդունել են, որ ստացել են տուժողների կողմից նշված գումարները, ուստի նման պայմաններում մտացածին է առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասին, որ տուժողներին պատճառված վնասների չափը հստակ ճշգրտման անհրաժեշտություն ունի:
Այսպիսով, տուժողների ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանը քաղաքացիական հայցը թողնելով առանց քննության, կիրառել է օրենք, որը ենթակա չէր կիրառման, ուստի դատավճիռ կայացնելիս առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա և հիմք են առաջին ատյանի դատարանի 09.07.2015թ. դատավճիռը քաղաքացիական հայցի մասով բեկանելու և փոփոխելու համար:

ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ՈՒ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ
38. Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքներում նշված հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով դատավճիռը, լսելով ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանի, ամբաստանյալ Մ.Աբադդարիի պաշտպան Ա.Ալիխանյանի, ամբաստանյալ Լ.Ոսկանյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանի, ամբաստանյալ Հ.Գիրագոսյանի պաշտպան Ս.Հարությունյանի, ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանի և վերջինիս պաշտպան Գ.Քալաշյանի, ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Հ.Հակոբյանի, տուժողներ Ա.Ալիաղաեի և Ն.Նազարիի ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանի հիմնավորումները` բերված վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ, ներկայացված վերաքննիչ բողոքների դեմ կողմերի պատասխանները, ուսումնասիրելով և գնահատության ենթարկելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 09-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
39. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արմեն Ազատի Մանուկյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Լևոն Ոսկանյանին ճանաչում է բավականին երկար ժամանակ, նրա հետ գտնվել են մտերիմ հարաբերությունների մեջ։
2013 թվականի հունիս-հուլիս ամիսներին, Վանաձորից վերադառնալով Երևան, հանդիպել է Լևոնին, ով հայտնել է, որ կինը մեկնել է արտասահման` աղջկա մոտ աշխատելու և ասելով, որ մենակ է՝ առաջարկել մնալ իր տանը։ Սույն գործով անցնող Սաիդ Մոհամեդ Այման Էլ-Զողբիի՝ նույն ինքը Մեմայի, հետ ծանոթացել է դեռևս 2006 թվականին՝ երբ կալանավորված է եղել և նրա հետ միասին պահվել են ԱԱԾ-ի մեկուսարանում։ Ազատվելուց հետո հանդիպել է Այմանի հետ, ով այդ ժամանակ Երևանում ինչ-որ տուրիստական գործունեություն էր ծավալել և անձանց արտասահման էր ուղարկում։ Թեև վերջինս 2007 թվականին մեկնել է Իտալիա՝ մշտական բնակության, սակայն կապը նրա հետ պահպանվել է։
2013 թվականի ամռանը Լյովա Ոսկանյանի տանից «սկայպ»-ով, կապվել է Մեմայի հետ, խնդրել է որպեսզի գումարով օգնի իրեն։ Այդ ընթացքում Լևոնը «սկայպ»-ով ծանոթացել է Մեմայի հետ և նրանից խորհուրդ է հարցրել՝ կապված կնոջ՝ արտասահմանում անձնագիրը կորցնելու և այն վերականգնելու հնարավորության հետ։ Մեման չի կարողացել գումարով օգնել և ինքը որոշել է վերադառնալ Վանաձոր և կապ չի ունեցել ոչ Լևոն Ոսկանյանի հետ, ոչ էլ Իտալիայում գտնվող Մեմայի հետ։ 2013 թվականի դեկտեմբեր ամսվա կեսերին Լևոն Ոսկանյանը զանգահարել է իրեն՝ Վանաձոր, և հայտնել, որ, ինչ-որ կնոջ հետ է ծանոթացել, ով ծանոթ պարսիկներ ունի, որոնք ցանկանում են մեկնել արտասահման։ Հայտնել է, որ ինքն այդ կնոջ հետ միասին ցանկանում է նրանց վիզաների հարցը լուծել։ Մի քանի օր անց վերադարձել է Երևան, որտեղ հանդիպել է Լյովային և նա հայտնել է, որ իր մոտ ազգությամբ մի պարսիկի ինչ որ անձնագիր է գտնվում և խնդրել է, որ օգնի Եգիպտոսի վիզա ստանալու հարցում։ Ինքը չի մերժել, սակայն հայտնել է, որ նախ ինքնաթիռի տոմսերը պետք է գնվեն և դեսպանատան մուտքի գումարը տան, որից հետո կփորձի օգնել նրանց։
Պայմանավորվածության համաձայն` պարսիկները պետք է ստանային Եգիպտոսի մուտքի վիզա, մեկնեին Երևանից Փարիզ ինքնաթջռի չվերթում, Փարիզում իջնեին և հանձնվեին այնտեղի իշխանություններին։ Եվ քանի որ Իրանի քաղաքացուն Հայաստան չէին կարող վերադարձնել /արտաքսել/, այդպես նրանք պետք է մեկնեին Եվրոպա և այլևս չվերադառնային ԻԻՀ։ Փաստաթղթերի նախապատրաստման ողջ ընթացքում ինքը, թե Լյովայից և թե Մեմայից փորձել է ճշտել, թե արդյոք այդ փաստաթղթերի փաթեթը ձեռք է բերվում օրինական ճանապարհով։ Վերջիններս իրեն հավաստիացրել են, որ բոլոր գործողությունները կատարվում է օրինական ճանապարհով։ Բացի այդ, ինքը նախկինում տեսել է, թե ինչպես է Լևոնն աշխատել տուրիստական կազմակերպությունում և իր մոտ որևէ կասկած չի առաջացել փաստաթղթերի ձեռք բերման օրինականության վերաբերյալ։ Մեման ամեն մի ռեզիդենտ քարտ ուղարկելու համար իրենցից պահանջել է մոտ 2500 եվրո, որից նա ինչ-որ վճարումներ է կատարել և այդ անձանց անվամբ բացված բանկային քարտերի վրա ինչ-որ չափի գումարներ է փոխանցել։ Որոշ ժամանակ անց Լևոն Ոսկանյանն իր մոտ է եկել է երկու անծանոթի հետ և ներկայացրել նրանց. մեկը եղել է ազգությամբ այն պարսիկը, ով ցանկանում էր մեկնել Եվրոպա։ Բռնվելու օրը իմացել է, որ անունը Նադեր է, իսկ մյուսը եղել է նրա ծանոթը, ով եկել է որպես թարգմանիչ, անունը՝ Հենրիկ։ Միասին գնացել են ՀՀ-ում Եգիպտոսի դեսպանատուն, որտեղ ինքը այդ պարսիկի փաստաթղթերը, նկարներն ու տոմսերը տարել և հանձնել է համապատասխան ընթացակարգով մուտքի արտոնագիր ստանալու համար։ Միաժամանակ, նրանք վերցրել են իր հեռախոսահամարը։ Դրանից հետո գնացել է Վանաձոր, իսկ մի քանի օր հետո դեսպանատնից զանգահարել և ասել են, որ ազգությամբ պարսիկ քաղաքացիներին վիզա չեն տրամադրել, որի մասին ինքը տեղյակ է պահել Լևոնին։
Դրանից մի քանի օր անց եկել և ստացել է անձնագիրն ու տոմսը, որոնք վերադարձրել է Լևոնին։ Հիշում է, որ նրա խնդրանքով գնացել են նաև «Օվիր», որպեսզի երկարացնեն իրեն տրված անձնագրի վիզայի ժամկետը։ Այնուհետև մեկնել է Վանաձոր։
Որոշ ժամանակ անց Մեման զանգահարել է իրեն և ասել, որ Լյովայի համար ինչ-որ գործ է արել, սակայն նա գումարը չի ուղարկում, ձգձգում է։ Նա խնդրել է կապվել Լյովայի հետ և պարզել պատճառը։ Ինքը զանգահարել է Լյովային ու փոխանցել Մեմայի ասածը։ Վերջինս պատասխանել է, որ ազգությամբ այն պարսիկի համար, որին Եգիպտոսի վիզա չտվեցին, Մեմայի միջոցով ինչ-որ ռեզիդենտ քարտ է ստացել և պետք է նա այդ ռեզիդենտ քարտով մեկնի արտասահման, սակայն քանի որ դեռ գումարը չի տվել, չի կարողանում Մեմային ուղարկի նրան հասանելիքը։ Խոստացել է, որ մեկ երկու օրվա ընթացքում կստանա և կուղարկի այդ գումարը։ Այնուհետև, Մեմային փոխանցել են մոտ 500-600 եվրո, սակայն դրանից հետո Մեման զանգահարել և ասել է, որ դա ամբողջ գումարի 1/3 մասն է։
Ամբաստանյալը հայտնել է, որ իր տեղեկությամբ այդ ռեզիդենտ քարտը ստացվել է փոստի միջոցով, որը ինքը տեսել է ուղարկելուց մոտ մեկ ամիս հետո։ Իրեն հայտնի չէ, թե Լևոնի տուժողները ինչ չափի գումարներ են տվել և նրանից միայն տեղեկացել է, որ տուժողներից վերցրած գումարները ուղարկել է Մեմային։
Իրեն առաջադրված հարցերին ի պատասխան, ամբաստանյալը չի կարողացել պատասխանել, թե հեռակա կարգով ինչպես պետք է Մեման կարգավորեր և իրականացներ անձանց ռեզիդենտ քարտերի օրինական տրամադրումն այն դեպքում, երբ նրանք այդ երկրում չեն։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
40. ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում Հենրիկ Արոստակի Գիրագոսյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ կոնկրետ ժամանակահատվածը չի հիշում, ծանոթացել է Մահմուդ անունով անձի հետ, որի համար օգնել է գտնել վարձով բնակարան։ Մահմուդին կոչել են նաև Հաջի անունով։ Սկզբում Մահմուդի պատմելով հասկացել է, թե իբր նա ցանկանում է երկաթի գործ անել ու նրան ծանոթացրել է մեկ այլ հաճախորդի՝ Երջանիկ Թահմասյանի հետ, որը Իրանից էր և իրեն հայտնել էր, որ միջնորդ է հանդիսացել գառան միս և երկաթ Հայաստանից Իրան արտահանելուն։ Հաջիի հետ շփման ընթացքում նա խնդրել էր գտնել վարձով բնակարաններ, որպեսզի Իրանի ծանոթները գան և բնակվեն։ Սկզբում եկել է Ալիաղայի ընտանիքը, հետո եկել է Հայաթիի ընտանիքը, որոնց համար ինքը բնակարաններ է վարձել, մանր-մունր ծառայություններ է մատուցել, որոնց դիմաց իրեն վճարել են օրական 5000 ՀՀ դրամ։ Հաջին իրեն ասել է, որ Հայաթիի և Ալիաղայի ընտանիքները ցանկանում են գնալ Եվրոպա ու նրանց ինքն է օգնելու։ Այդ նպատակով Հաջին ասել է, որ տուժողների գործերը անելու համար պետք է Երջանիկին փոխանցել 9000 եվրո գումար, որի ժամանակ նոր միայն իմացել է, որ Երջանիկը նույնպես կապ ունի այդ գործընթացի հետ։ Նույն հարցերի հետ կապված ծանոթացել է նաև սույն գործով ամբաստանյալ Լևոն Ոսկանյանի հետ, որին մինչ այդ չի ճանաչել, սակայն ծանոթությունից հետո անընդհատ հեռախոսով խոսել է նրա հետ, քանի որ Հաջին հայերեն չգիտեր։ Խոսակցություններից տեղեկացել և հասկացել է, որ այդ վիզաների հարցով զբաղվում է Երջանիկը մեկ այլ օտար անձի հետ միասին, սակայն այդ օտար անձի անունը չի հիշում։ Հետագայում այդ գործարքը չի ստացվել, անընդհատ ձգձգվել է և Երջանիկը տարբեր պատճառաբանություններ է բելել դրանց վերաբերյալ։ Այդ ընթացքում, Հաջիի խնդրանքով նաև գնացել է նրա ու Նադերի հետ «ՕՎԻՐ»՝ վերջինիս վիզայի ժամկետը երկարացնելու։ Ավելի ուշ մոտեցել է նաև Լևոնը, Արմեն անունով մի երիտասարդի հետ, նրանք ասել են, որ իրենք կերկարացնեն վիզայի ժամկետը, սակայն երբ մտել են ինչ-որ կաբինետ ու վերադարձել, ասել են, որ ժամկետը խախտվել է և 79 հազար դրամ տուգանք պետք է վճարվի։
Նշել է, որ գործերը նորմալ ընթանալու դեպքում իրենք շահույթ պետք է ունենային, սակայն չի հիշում, թե վիզաները ստացվելու դեպքում ինչ չափի գումար պետք է իրեն մնար։ Եղել է դեպք, որ տուժողների, Երջանիկի, Հաջիի հետ հավաքվել են, որտեղ խոսել են վիզաների օրինական լինելու մասին։ Երբևե, որևէ խոսակցություն չի լսել, վիզաների անօրինական լինելու վերաբերյալ։ Պայմանը միշտ եղել է այն, որ գործարքները պետք է լինեն օրինական։ Հիշում է, որ տուժողները հավաքվել և միմյանց հետ հանդիպել են, որպեսզի պարզեն, թե կոնկրետ ով է իրենց վիզաների գործով զբաղվում։ Իր իմանալով այդ գործով պետք է զբաղվեր Երջանիկը, այլ անձանց` Արմենի և Լևոնի միջոցով։ Տուժողներին բռնելու օրն ինքն օդանավակայան է գնացել Մահմուդի խնդրանքով, քանի որ նա վատառողջ է եղել և չի կարողացել գնալ։ Բացի այդ, այնտեղ ինքը նաև պետք է թարգմանություն կատարեր, ինչ-որ հարցեր առաջանալու դեպքում։ Օդանավակայանում հանդիպել են Լևոնին, ով Նադերին է փոխանցել նրա անձնագիրը, տոմսը, ինչ-որ մի մեծ փաստաթուղթ և պլաստիկ քարտ։ Դրանից հետո տուժողներն անցել են տոմսերի գրանցում, իսկ այնուհետև գնացել են թռիչքի։ Հետագայում տեղեկացել է, որ սահմանապահ հսկիչ կետով անցնելիս, նրանց բռնել են։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
41. ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ դեպքից մոտ 6-7 ամիս առաջ հանդիպել է իր վաղեմի ծանոթ, սույն գործով մյուս ամբաստանյալ Արմեն Մանուկյանի հետ։ Վերջինս իրեն խնդրել է, որպեսզի ինչ-որ ժամանակ բնակվի իր տանը, քանի որ գտնվել է սոցիալապես վատ վիճակում։ Ինքը չի մերժել և նրան ընդունել է իր տուն, օգնել ամեն հարցով։ Այդ ընթացքում աշխատանք չգտնելու պատճառով ու լինելով ծանր ֆինանսական դրության մեջ, իսկ բնակարանը գրավադրված, փորձել է ինչ-որ կերպ դուրս գալ այդ վիճակից։ Այդ ամենը տեսնելով Արմենն իրեն առաջարկել է տուրիստական գործունեությամբ զբաղվել։ Վերջինս խորհուրդ է տվել իրեն մարդիկ գտնել ովքեր կցանկանան արտերկիր մեկնել, խոստանալով, որ դրանց փաստաթղթերի կազմակերպումից նորմալ գումարներ կվաստակեն։ Արմենն ասել է նաև, որ այդ ամենն ինքը կատարում է միայն օրինական ճանապարհով, իր վաղեմի ծանոթ, ոմն Մեմայի միջոցով։ Դրանից հետո հանդիպել է իր ծանոթ Երջանիկին, ում ներկայացրել է անձանց Եվրոպա մեկնման գործընթացի վերը նշված տարբերակով կազմակերպելու հնարավորությունները, որին ի պատասխան Երջանիկը հայտնել է, որ հետաքրքրված է այդ առաջարկությամբ և կգտնի Եվրոպա մեկնել ցանկացող իրանցիներ։ Որոշ ժամանակ անց, Երջանիկը կապվել է իր հետ և խնդչրել է հանդիպել։ Հանդիպման ժամանակ ներկայացրել ԻԻՀ քաղաքացու անձնագիր` ոմն Նադիրի անունով։ Վերցնելով այն, Երջանիկ Թահմազյանից ստացել է նաև 1000 եվրո գումար։ Սկզբում այդ գումարը և անձնագիրը փոխանցել է Արմեն Մանուկյանին, քանի որ նա ասել էր, որ հենց Երևանում Եգիպտոսի դեսպանատնով կկազմակերպի վիզայի ստացումը, այնուհետև կգնեն Երևան-Մոսկվա ուղղությամբ ինքնաթիռի տոմս և կուղարկեն այդ անձին։ Արմեն Մանուկյանի, Եվրոպա մեկնել ցանկացող իրանցու և իրանահայ թարգմանիչ Հենրիկի հետ միասին այցելել են ՀՀ-ում Եգիպտոսի դեսպանատուն, որտեղ պետք է կազմակերպվեր Եգիպտոսի մուտքի արտոնագրի ստացման գործընթացը, քանի որ ըստ Արմենի՝ Մեմայի քույրը դեսպանատանն էր աշխատում։ Այնուհետև, Արմենն ասել է, որ վիզայի հարցը չի լինում, դեսպանատան հետ կապված խնդիրներ կան, չի ստացվում իրանցիներին վիզա տրամադրելը, քանի, որ իրանցիներին Հայաստանի դեսպանատնից չեն ուղարկում։ Դրանից հետո Արմենը ոչ գումարն է վերադարձրել, ոչ էլ անձնագիրը, պատճառաբանելով, որ այդ անձնագիրը գտնվում է ԱԱԾ-ում, ինչ-որ հարցումներ են կատարում և տարբեր այլ պատաճառաբանություններ է բերել։ Հետագայում, տեսնելով, որ այլ տարբերակ չկա և չի կարողանում վիզայի հարցերը լուծել, Արմենը զանգահարել է Մեմային, որպեսզի նրա միջոցով որևէ մի բան անի՝ իրադրությունը փրկելու նպատակով։ Մեման ասել է, որ այդ անձի տվյալներն ուղարկեն իրեն, ու գումար, որպեսզի կարողանա այդ անձի համար ռեզիդենտ քարտ վերցնել։ Այդ քարտը վերցնելու համար այստեղից ուղղարկել են գունավոր նկար և անձնագրի պատճենը։ Դրանից հետո իր հիշելով ստացել են ընդհանուրը չորս անձի ռեզիդենտ քարտերը։ Արմենը հավաստիացրել է, որ ամեն ինչ կատարվում է օրինական ճանապարհով։ Ապա, Երջանիկի կողմից տրված 4000 եվրո գումարն ուղարկվել է Իտալիա` Մեմային։ Արմենը, ինչպես նաև Մեման կրկին ասել են, որ ամեն ինչ օրինական է և Մեմայի ուղղարկած քարտով անձինք, ովքեր պետք է գնային, կարող են երկու տարի առանց որևէ խնդրի ապրել տվյալ երկրում։ Միևնույն ժամանակ, քանի որ լրացած է եղել Նադիրի ՀՀ-ում մնալու ժամկետը, հանդիպել են Արմենի հետ։ Այնտեղ են եղել նաև Նադիրը և Հաջին։ Արմենն օգնել է, որ Նադիրի անձնագրի ժամկետը երկարացվի։ Խոսակցության ժամանակ պարզվել է, որ Երջանիկը մեծ գումարներ է վերցրել անձանց արտասահման ուղարկելու համար, որի մասին իրենք տեղյակ չեն եղել։ Մի քանի օրից այդ հարցով հանդիպել են նաև Երջանիկի տանը, սակայն նրանք խոսել են պարսկերեն և ինքը մինչև վերջ չի հասկացել, թե ինչ է կատարվում, սակայն խոսողների միջև եղել է ընդհանուր դժգոհություն միմյանց հանդեպ։ Հետագայում, Հենրիկից ստացել են նաև 3000 եվրո` երեք անձի համար ռեզիդենտ քարտ ստանալու համար, որը նույնպես ուղարկել են Մեմային։
Ամբաստանյալ Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանը պնդել է, որ ձեռք բերվող փաստաթղթերն իրենց համոզմամբ, նաև Արմեն Մանուկյանի պնդմամբ պետք է լինենին միմիայն օրինական, հակառակ դեպքում ինքը չէր համաձայնվի մասնակցություն ունենալ այդ գործարքում։
Իրեն առաջադրված հարցերին ի պատասխան սակայն, ամբաստանյալը չի կարողացել պատասխանել, թե ԻԻՀ քաղաքացիների բացակայության պայմաններում, հեռակա կարգով ինչպես պետք է Մեման կարգավորեր և իրականացներ անձանց ռեզիդենտ քարտերի օրինական տրամադրումը։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
42. ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ քննվող քրեական գործի շրջանակներում իր առաքելությունը կայացել է նրանում, որ Իրանի իսլամական հանրապետությունում գտել է մարդկանց, ովքեր ցանկացել են մեկնել եվրոպա։
Այսպես, Իրանից Հայաստան գալուց հետո զանգահարել և հանդիպել է իր վաղեմի ծանոթ՝ իրանահայ Հենրիկին, ում խնդրել է օգնել Եվրոպա մեկնելու հարցում։ Որոշ ժամանակ անց Հենրիկը ծանոթացրել է Երևանում բնակվող ոմն Երջանիկի հետ, ասելով, որ նա զբաղվում է Եվրոպա մեկնելու գործընթացի կազմակերպմամբ։ Երջանիկի հետ հանդիպման ժամանակ վերջինս պատմել է, որ կարող է Եվրոպա մեկնելու հարցը կազմակերպել իր ընկերների միջոցով, քանի որ ինքը համալսարանի դասախոս է, ունի ծանոթներ համալսարանում և ԱԱԾ-ում։ Միաժամանակ, վստահեցրել է, որ ամբողջ գործընթացն օրինական ճանապարհով է կատարվում։ Ինքը Երջանիկին հայտնել է, որ եվրոպա մեկնողները թվով յոթ հոգի են, որից հետո Երջանիկը համաձայնվել է և գործընթացը սկսելու համար յուրաքանչյուր անձի համար պահանջել է կանխավճար՝ 1500 եվրո գումար, իսկ ընդհանուր առմամբ յուրաքանչյուր անձի համար պահանջել է վճարել 6500 եվրո։
Ամբաստանյալը հայտնել է, որ ինքը Երևանում բնակվել է այն 7 անձանց հետ միասին, ովքեր եկել էին Իրանից և օատրաստվում էին մեկնել Եվրոպա։ Ամբողջ ժամանակահատվածում վճարել է նրանց բնակվելու և սնունդի համար անհրաժեշտ գումարները։ Մասնավորապես ինքն Իրանից եկել էր Նադերի հետ միասին և դեռևս այնտեղ իրենց ընդհանուր ընկերներին խոստացել էր, որ կօգնի նրան արտասահման մեկնել։ Նադեր Նազարիին նույնիսկ ասել էր, որ եթե մարդ գտնի Հայաստանում, ապա կօգնի ուղարկել նրանց Եվրոպա, իսկ եթե ոչ, ապա միասին էլ կվերադառնան Իրան։ Նախկինում լսել էր, որ Հայաստանում հնարավոր է օրինական ճանապարհով ձևակերպել Եվրոպա մեկնման փաստաթղթերը։ Ինքը Երջանիկին հայտնել է, որ Ալիաղայի ընտանիքը, որը բաղկացած էր 3 անձից, այդքան գումար չունի և խնդրել է գումարը պակասեցնել, որին ի պատասխան վերջինս համաձայնվել է այդ ընտանիքին Եվրոպա ուղարկել յուրաքանչյուրից վերցնելով 3500 եվրո գումարով։ Այդ նպատակով Հենրիկի միջոցով Երջանիկին փոխանցել է 6000 եվրո գումար՝ Ալիաղայի ընտանիքի երեք անդամների և Ն. Նազարիի համար, ինչպես նաև պայմանավորվել, որ մնացած 3 Իրանի քաղաքացիների համար, որոնք նույնպես ցանկանում էին մեկնել Եվրոպա, վճարել որպես կանխավճար ոչ թե ընդհանուր 4500 եվրո, այլ 3000 եվրո։ Գումարը վերցնելուց հետո Երջանիկն ասել է, որ 20-30 օրվա ընթացքում 7 հոգուն էլ կտրամադրեն շենգենյան երկրների մուտքի արտոնագիր կամ եվրոպական երկրներից մեկի աշխատանքի թույլտվության քարտ։ Եվրոպա մեկնելու գործընթացը ձգձգվելու պատճառով, երբ լրացել էր Նադեր Նազարիի անձնագրի ՀՀ-ում գտնվելու վիզայի ժամկետը, հարց են բարձրացրել Երջանիկի առջև` կապված Եվրոպա մեկնելու ժամկետների երկարացման և անձնագրի վիզայի հետ ու այդ ժամանակ Երջանիկը ծանոթացրել է Լևոն անունով մի անձնավորության հետ, որը հայտնել է, որ կկարգավորի նաև Նադեր Նազարիի անձնագրի վիզայի ժամկետի երկարացման հարցը։ Ինքը Հենրիկի, Լևոնի և Նադեր Նազարիի հետ հանդիպել են Դավիթաշեն թաղամասի անձնագրային բաժնում /ըստ ամբաստանյալի պարզաբանումների` անձնագրային և վիզաների վարչության շենքի մոտ/, որտեղ Լևոնը վերցրել է Նազարիի անձնագիրը, երկարացրել վիզայի ժամկետը, սակայն պահանջել է դրա համար վճարել 70.000 դրամ։ Հենրիկից խնդրել է 20000 ՀՀ դրամ, քանի որ իր մոտ այդքան գումար չի եղել։ Լևոնն այդտեղ է եկել Արմեն անունով մի տղամարդու հետ։ Դրանից հետո, միասին գնացել են սրճարան, որտեղ զրույցի ընթացքում տեղեկացել են, որ իրականում, իր բերած Իրանի քաղաքացիների գործերով զբաղվում են Լևոնը և Արմենը։ Բացի այդ, այնտեղ տեղեկացել են, որ Երջանիկը իրենց կողմից տրված գումարների մի մասը չի փոխանցել այդ անձանց։ Անձնագրի հարցերը կարգավորելուց հետո, սրճարանում գտնվելու ընթացքում խոսք է գնացել այն մասին, թե Երջանիկին ինչքան գումար են տվել։ Լևոնը զարմացել է այն բանից, որ տվել են 9000 եվրո, միաժամանակ հայտնելով, որ նա իրեն է տվել ընդհամենը 4000 կամ 5000 եվրո։ Այնուհետև, հանդիպել են տիկին Երջանիկին և վերջինիցս բացատրություն պահանջել այս ամենի վերաբերյալ։ Տիկին Երջանիկը կրկին անգամ վստահեցրել է, որ ամեն ինչ կարգին է, հեռախոսով ցույց է տվել ինչ-որ ռեզիդենտ քարտ և հորդորել է հանգիստ լինել, հավաստիացնելով, որ գործն ընթացքի մեջ է և որոշակի ժամանակ է պահանջվում ամեն ինչ ավարտին հասցնելու համար։ Հանդիպման արդյունքներից ելնելով որոշել են մնացած գումարը տալ արդեն Լևոնին, որպեսզի նա կազմակերպի մեկնումը Եվրոպա։ Դրանից հետո Լևոնին տվել են 3000 եվրո գումար` 4 հոգու համար, խոստանալով հետագայում մաս-մաս վճարել մնացած 14000 եվրոն։ Որոշ ժամանակ անց, Լևոնը բերել և իրեն է տվել Նադեր Նազարիի անվամբ Իտալիայում բնակվելու կացության քարտը և ավիատոմսերը՝ ասելով, որ նա դրանցով պետք է մեկնի Փարիզ, սակայն օդանավակայանում իրավապահները իրենց բռնել են։ Ամբաստանյալը ցուցմունք է տվել, որ այդ քարտերը երբևէ իր մոտ չեն եղել, այլ միայն բերելու օրն է դրանք տեսել։ Քարտերն իր մոտ որևէ կասկած, կապված օրինական լինելու հետ, չեն հարուցել։ Հայտնել է, որ իրենք վստահել են Երջանիկին և եթե պարսիկներն իմանային, որ այդ ռեզիդենտ քարտերը կեղծ են, չէին գնա օդանավակայան։ Նշել է, որ ընդհանուր առմամբ ինքը սկզբից Երջանիկին տվել է 9000 եվրո, որից հետո ևս 3000 եվրո։ Սկզբից պայմանավորվածություն են ունեցել, որպեսզի գումարի կեսը գործը սկսելուց վճարի, իսկ մնացած կեսը, երբ անձինք կհասնեին եվրոպա, սակայն գործարքի կեսից իրենց ասել են, որ պետք է պարտադիր վճարեն գումարի մնացած մասը ևս` գործն ավարտին հասցնելու համար։ Ամբաստանյալը կասկածելի է համարել գործով մյուս ամբաստանյալ Երջանիկ Թահմազյանի այն վարքագիծը, որ վերջինս, ի սկզբանե, իր հետ ծանոթանալիս ցույց է տվել, որ չի տիրապետում պարսկերենին և շփվել է թարգմանչի` Հենրիկ Գիրագոսյանի միջոցով։ Հետագայում սակայն, երբ իրենց միջև տարաձայնություններ են առաջացել` կապված անձանց Եվրոպա ուղարկելու հետ, պարզվել է, որ Երջանիկը գերազանց տիրապետում է պարսկերենին և նա սկսել է իրենց հետ հավասարապես խոսել պարսկերեն։
Մահմուդ Աբբադարը կրկին անգամ դատարանում պնդել է, որ ինքը երբևիցե չի իմացել և չի էլ կասկածել, որ այդ վիզաները կամ ռեզիդենտ քարտերը կեղծ են, քանի որ իրենց վստահեցրել են, որ ամբողջ գործընթացն օրինական է:
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
43. ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2002 թվականից ժամանակավոր բնակվում է ՀՀ-ում։ Այստեղ հիմնադրել է կազմակերպություն և զբաղվել է պարսկերենից-հայերեն և հակառակը թարգմանչական գործունեությամբ։
2014 թվականի հունվարի 17-ին հանդիպել է Հենրիկի հետ, ով զբաղվում էր ԻԻՀ-ից Հայաստան ժամանած անձանց համար վարձով բնակարաններ փնտրելու, նրանց թարգմանչական և այլ մանր-մունր ծառայություններ մատուցելու գործունեությամբ։ Խոսակցության ընթացքում նրան հայտնել է, որ ծանոթ ունի, որը կարող է օգնել տարբեր մարդկանց արտասահման մեկնելու հարցում։ Հենրիկն էլ ասել է, որ ինքն էլ ծանոթ ունի, որոնք ցանկանում են մեկնել Եվրոպա։ Նույն թվականի հունվարի 20-ին Հենրիկի միջոցով ծանոթացել է Մահմուդ Աբադդարի հետ, որն այդ պահին ներկայացել է որպես Քամրան։ Աբադդարի հետ պայմանավորվածություն են ձեռք բերել, ըստ որի վերջինս պետք է տար իրանցիների տվյալներ և ինքն էլ նրանց համար Լևոնի միջոցով պետք է ձեռք բերեր շենգեն երկրներից որևէ մեկի մուտքի վիզա։ Նշել է, որ Լևոնի հետ ծանոթացել է մի քանի տարի առաջ, Ռուբենի միջոցով։ Լևոնն իրեն օգնել է Ֆրանսիա գնալու հարցով, նա կազմակերպել է վիզայի հարցերը, սակայն իր որդին հիվանդացել է, ինչի արդյունքում Ֆրանսիա չի գնացել։ Հտևաբար, ինքը վստահում էր Լևոնին, ով այս գործում լուրջ մարդու տպավորություն էր թողել իր վրա։ Պայմանավորվածության համաձայն՝ Հենրիկը փոխանցել է թվով 3 ԻԻՀ քաղաքացիների տվյալներ և ընդհանուրը 9000 եվրո գումար։ Հենրիկին ու Հաջիին ասել է, որ գործը ինքը չի անում, այլ դրանով զբաղվում է Լևոն Ոսկանյանը, ով իր հերթին ասել էր, որ գործը կատարվում է լրիվ և միմիայն օրինական ճանապարհով։ Անձնագրերի պատճեններն ու ստացած 9000 եվրոյից 4500-ը տվել է Լևոնին, ասելով, որ մնացած գումարը կտա, երբ գործը վերջնական ավարտին կհասցնի և մարդիկ օրինական ճանապարհով կհասնեն խոստացված վայրը։ Նման կերպ է վարվել, քանի որ իմ մեջ վախ է եղել, որ հնարավոր է որևէ բան չստացվի և այդ քաղաքացիները ետ պահանջեն իրենց գումարները։ Որոշ ժամանակ անց Լևոնը բերել է Նադերի Նազերիի Իտալիայի ժամանակավոր կացության քարտը, որը ցույց է տվել Աբադդարին, ով տեսնելով այդ փաստաթուղթն ասել է, որ սա 100%-անոց գործ է։ Հետագայում սակայն, գործը չի ստացվել և իրենց ձերբակալել են։ Ձերբակալելուց հետո իմացել է, որ իր ծանոթի՝ Քամրանի, իրական անունը Մահմուդ է և այն, փաստորեն, փոխված է։ Հետագայում ստացել է տարբեր տեղեկություններ, որոնց մասին նախկինում տեղյակ չի եղել։ Մասնավորապես այն մասին, որ դրանից որոշ ժամանակ առաջ Հենրիկը, Աբադդարն ու Լևոնը գնացել են «օվիր», ինչ-որ վիզայի ժամկետ են երկարացրել, որի համար նրանք Լևոնին գումար են տվել։ Ինչ վերաբերվում է ի սկզբանե Աբադդարի հետ Հենրիկի միջոցով հայերեն խոսելուն, ապա այդպես է վարվել, քանի որ վստահել է Հենրիկին և չի ցանկացել Աբադդարի հետ պարսկերեն շփվել, որի հնարավորությունն իհարկե ունեցել է։ Չի կարող սական բացատրել, թե ինչու է նման կերպ վարվել։
Որոշակի էական հակասություններ հայտնաբերելու հիմքով դատարանում հրապարակվել է Երջանիկ Թահմազյանի և Հենրիկ Գիրագոսյանի միջև կատարված առերես հարցաքննության արձանագրությունը, համաձայն որի` 2002 թվականի հունիս ամսից ժամանակավոր բնակվում է ՀՀ-ում, սկզբում ստացել է ռեզիդենտ քարտ, այնուհետև ժամանակավոր կացության իրավունք, բացել է ՍՊԸ և զբաղվում է պարսկերեն լեզվի թարգմանչական գործունեությամբ։ Մոտ 6 տարի առաջ ՍՊԸ-ով նաև իրականացրել է միջնորդական գործունեություն՝ ՀՀ-ից Իրան միս արտահանողների համար։
2013 թվականի ընթացքում, ցանկություն ունենալով մշտական բնակության տեղափոխվել Մեծ Բրիտանիա, ծանոթների շրջանում հետաքրքրվել է, թե ով կարող է օգնել Մեծ Բրիտանիայի մուտքի արտոնագիր ստանալու հարցում և ոմն Ռուբենի միջոցով հանդիպել և զրուցել է Լևոնի հետ, որի ընթացքում վերջինս հայտնել է, որ կձևակերպի շենգենյան վիզա, իսկ եվրոպական երկրից էլ արդեն կուղարկի այնտեղ՝ շրջագայության, և այդ ձևով կլուծի Մեծ Բրիտանիա մեկնելու հարցը և որ դրա համար պետք է վճարվի 4000 եվրո գումար՝ ներառյալ ավիատոմսի արժեքը։ Հանդիպման ընթացքում Լևոնն առաջարկել է գտնել անձանց, ովքեր կցանկանան ձեռք բերել եվրոպական երկրների մուտքի արտոնագրեր կամ ժամանակավոր կացության քարտեր, ինչի դիմաց խոստացել է իր գործն անել ցածր գումարով։ Նա նշել է, որ աշխատում է դեսպանատների հետ։ Ինքը հայտնել է, որ կլինեն արտասահման մեկնել ցանկացողներ, սակայն նրանք հնարավոր է լինեն Իրանի քաղաքացիներ։ Լևոնը պատասխանել է, որ իր համար որևէ տարբերություն չկա, նա հայտնել է նաև արժեքը՝ ամեն անձի համար 5500 եվրո՝ ներառյալ տոմսի արժեքը։ Լևոնը պատմել է, որ Իրանի քաղաքացիների համար ձևակերպելու է Եգիպտոսի մուտքի վիզա, արդեն Եգիպտոսում էլ նրանց կտան շենգենյան վիզա, իսկ կացության քարտերի մասին էլ նա ասել է, որ դեսպանատան միջոցով Իտալիա կարող է ուղարկել անձի տվյալները և ստանալ Իտալական ռեզիդենտ քարտ, միայն թե դա կարժենա արդեն 7.500 եվրո գումար։ Դրանից հետո ինքը սկսել է հետաքրքրվել, թե ով կցանկանա ձեռք բերել եվրոպական երկրների մուտքի վիզա կամ Իտալիայի ժամանակավոր կացության քարտ և 2014թվականի հունվար ամսին, ծանոթ ուսանողի միջոցով, ծանոթացել է Հենրիկի հետ, որը ծնունդով Իրանից էր և զբաղվում էր վարձով տների բրոկերությամբ։ Նրան հայտնել է, որ ծանոթ ունի, որը կարող է օգնել արտասահման մեկնելու հարցում։ Հենրիկն էլ իր հերթին ասել է, որ ինքն էլ ծանոթ պարսիկ ունի, որը զբաղվում է տարբեր բիզնեսներով, այդ թվում նաև ունի պարսիկ հաճախորդներ, որոնք ցանկանում են մեկնել Եվրոպա։ Արդյունքում Հենրիկի միջնորդությամբ ծանոթացել է ոմն Հաջիի հետ, որն այդ պահին ներկայացել է որպես Քամրան։ Հաջիի հետ պայմանավորվածություն են ձեռք բերել, ըստ որի՝ վերջինս պետք է տար իրանցիների տվյալներ, որոնց համար Լևոնի միջոցով ինքն էլ պետք է ձեռք բերեր Իտալիայի ժամանակավոր կացության քարտեր կամ վիզաներ, դրա դիմաց Հաջին վճարելու էր 6500 եվրո, որից 1000 եվրոն մնալու էր իրեն ուՀենրիկին, քանի որ նախկինում Հենրիկի հետ այդպես էին պայմանավորվել։
Ցուցմունքները հրապարակվելուց հետո ամբաստանյալը հայտնել է, որ 1000 եվրո ավել գումար վերցնելու հանգամանքը կապված է նրա հետ, որ եթե գործը հաջող ավարտվեր և լիներ շարունակական, ապա այդ դեպքում իրենք պետք է 1000 եվրո ավել վերցնեին։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
44. Առաջին ատյանի դատարանում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի կարգով հրապարակվել է տուժող Նադեր Նազարիի նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ` իր մայրը և քույրը մեկնել են մշտական բնակության՝ Գերմանիա, իսկ իր մեկնելը չի ստացվել, քանի որ եվրոպական երկրների դեսպանատները հրաժարվել են իրեն մուտքի վիզա տրամադրել։ Այդ հարցով դիմել է ծանոթներին և մոտավորապես 7-8 ամիս առաջ հոր` Ամիր անունով ընկերը, հայտնել է, որ ունի մի ծանոթ, որն օգնել է քրոջը մեկնել Եվրոպա։ Ամիրը հորը տվել է մի հեռախոսահամար և հայտնել, որ ծանոթը Իրանից Եվրոպա չի կարողանում մարդիկ ուղարկել, սակայն Հայաստանում ունի ծանոթ, որը կարող է ձևակերպել վիզան։ Հայրն ասել է, որ պետք է մեկնի Հայաստան, որտեղ այդ անձնավորությունը 30-35 օրում կտրամադրի Եվրոպայի օրինական վիզա, որով էլ կկարողանա մեկնել, դրա դիմաց վճարելով 10.000 կամ 15.000 ԱՄՆ դոլար գումար։ Հայրն ուղարկել է տոմսի գումարը, Ամիրի ծանոթը գնել է Թեհրան-Երևան ավտոբուսի տոմս և պատահական տաքսիով փոխանցել հորը։ 2013 թվականի նոյեմբերին ավտոբուսով ժամանել է Հայաստան, իր կողքին եղել է Բենիամին անունով մի երիտասարդ տղա, որը ճանաչում էր դիմավորող անձին։
Երևանի ավտոկայանում դիմավորել է թիկնեղ մի մարդ, որին Բենիամինը մոտեցել ու ողջունել։ Այդ անձը ներկայացրել է Քամրան անունով, սակայն հետագայում նրան դիմում էր նաև Հաջի անունով։ Ավտոկայանից այդ անձի հետ ուղևորվել են Մաշտոցի պողոտայում գտնվող մի բնակարան, որտեղ բնակվել է վարձով ՝ մինչև փաստաղթղային հարցերի կարգավորումը։ ՀՀ ժամանելու օրը Հաջին տեղեկացրել է, որ Եվրոպա մեկնելու հետ կապված բոլոր հարցերով զբաղվելու է ինքը, որի դիմաց պետք է վճարի 15.000 դոլար գումար։ Նախապես նրան տվել է 5000 դոլար կանխավճար, ինչպես նաև անձնագիրը, դրա պատճենն ու 2 լուսանկար։ Եվս 10.000 դոլար՝ մաս-մաս, տվել է Հաջիին մի քանի ամիսների ընթացքում։ Ընթացքում Հաջին ծանոթացրել է Հենրիկ անունով մի անձի հետ, որը պարզապես զբաղվում էր իրենց հարցերով, թարգմանություններ էր կատարում, առևտուր անում։ Հենրիկի հետ մեկ անգամ ինչ որ կնոջ հետ են հանդիպել, որին փոխանցել է 3000 կամ 4000 եվրո գումար։ Այդ կինը պարսկերեն էր խոսում, հիմնականում խոսում էր Հաջին, ինքը անընդհատ շեշտել է, որ ցանկանում է մեկնել միայն օրինական կարգով, որին այդ կինը հայտնել է, որ բացառվում է, որ որևէ անօրինական բան արվի։ Հայաստանում ծանոթացել է նաև ԻԻՀ քաղաքացի Ալիաղայի ընտանիքի հետ, որը նույնպես Հաջիի միջոցով պետք է մեկներ Եվրոպա։
2014 թվականի մարտի 9-ին, թռիչքից երկու կամ երեք օր առաջ, Հաջին ցույց է տվել պլաստիկ քարտ, որի վրա իտալերենով նշված էր, որ ինքը համարվելու է երկքաղաքացի՝ Իրանի և Իտալիայի։ Դրանից 2-3 շաբաթ առաջ էլ Հաջին իր հեռախոսի մեջ ցույց էր տվել դրա նկարը, ասելով, որ ամեն ինչ պատրաստ։ Ինքն այդ ժամանակ է տեղեկացել, որ ոչ թե վիզա է ստանալու, այլ երկքաղաքացիության քարտ և իր այն հարցին, թե օրինական է այն թե ոչ, Հաջին պատասխանել է, որ այն օրինական է և դրանով կարող է բանկում հաշվեհամար բացել։ Մեկնելու օրը Հենրիկը տաքսիով եկել է իր ետևից։ Արդեն օդանավակայանում իրենց է մոտեցել է մի գիրուկ տղամարդ, որն էլ տվել է տոմսը, քարտը և անձնագիրը։ Ինքը մոտեցել է հաշվառման, ստացել նստեցման քարտը, որից հետո իրենց բռնել են։
Վստահ է եղել, որ ամեն ինչ օրինական կարգով է լինելու, քանի որ անօրինական ձևով մեկնել չէր ցանկանում, որպեսզի դրա պատճառով Եվրոպայում խնդիր չունենա։
/տես` հ. 1, գ.թ. 13-14, 177-180, հ.2, գ.թ. 138-139, 161,
դատական նիստի արձանագրությունը/
45. Առաջին ատյանի դատարանում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի կարգով հրապարակվել է տուժող Ալիռեզա Ալիաղաեիի նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ 2013 թվականին որոշել է ընտանիքի հետ մեկնել Հայաստան՝ մշտական բնակության, քանի որ Իրանում խնդիրները շատ էին, իսկ Հայաստանը ավելի լավ երկիր էր քան Թուրքիան։ Միաժամանակ ցանկանում էր նաև կազմակերպել աղջկա տարրական կրթությունը, որպեսզի հետագայում, եթե հնարավորություն լիներ, կրթական ծրագրով նրան ուղարկեր արտերկիր։ ՀՀ-ում ցանկանում էին նաև կացության թույլտվություն ստանալ։
2013 թվականի հոկտեմբերին կամ նոյեմբերին, Թեհրան-Երևան ավտոբուսով, կնոջ և աղջկա հետ, եկել են Երևան։ Իրանում գտնված ժամանակ ծանոթներից մեկը հայտնել է, որ ճանաչում է ինչ որ մեկին, որի ծանոթն էլ Հայաստանում կօգնի բնակարան գտնելու և այլ կենցաղային հարցերում։ Այդ ծանոթն ասել է, որ իր ծանոթը Հայաստանում Հաջին է, սակայն նրա միջոցով սկզբում ձեռք է բերել Երևանում բնակվող ոմն Հենրիկի բջջային հեռախոսահամարը, որպեսզի Հենրիկն օգներ վարձակալական հիմունքներով բնակարան գտնելու հարցում։ Հայաստան գալուց հետո Հենրիկը օգնել է տարբեր կազմակերպչական հարցերում, մասնավորապես բնակարանի ձեռքբերման, ՀՀ վիզայի ժամկետը երկարացնելու, տարբեր փաստաթղթային և կենցաղային հարցերով, իսկ 2013թ.-ի դեկտեմբերի սկզբին Հենրիկի հետ իր վարձակալած բնակարան է եկել Հաջին։ Նախկինում Հենրիկին ասել էր, որ մտադիր է Հայաստանում բնակվել և կրթություն ստանալ։ Այդ օրը նրանք առաջարկել են, որ Հայաստանում մնալու փոխարեն կարող են աջակցություն ցուցաբերել Եվրոպայում կրթության և կացության իրավունք ստանալու հարցում և որ դա բնականաբար լինելու է օրինական կարգով։ Հաջին առաջարկել է կազմակերպել ընտանիքի Եվրոպա մեկնելու փաստաթղթային հարցերը կրթական կացության իրավունքով, որի դիմաց յուրաքանչյուր անձի համար պետք է վճարեր 4000 ԱՄՆ դոլար։ Հաջիին տվել է համաձայնությունը և 12.000 ԱՄՆ դոլար, ինչպես նաև իր, կնոջ և դստեր իրանական անձնագրերը։ Գումարը և անձնագրերը փոխանցելուց հետո, Հաջին ասել է, որ հարկավոր է սպասել և քանի որ կացության իրավունքի ստացումը կատարվելու է օրինական կարգով, ապա այն տևելու է 2-3 ամիս։ Արդեն վերջին օրերին նա ասել է, որ կփոխանցի Իտալիայի կրթական վիզա կամ Իտալիայում կրթական կացության իրավունքի պլաստիկ քարտ։ Իր բոլոր հարցերին պատասխանել է, որ ամեն ինչ օրինական կարգով է ձևակերպվում։
/տես` հ. 1, գ.թ. 39-40, 190-193, 239-240, հ.2, գ.թ. 140, 172,
դատական նիստի արձանագրությունը/
46. Առաջին ատյանի դատարանում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի կարգով հրապարակվել է տուժող Ալիռեզա Ֆառոխզադի Հայաթիի նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ մայրը՝ Ազիթա Խոշնավազը, 2013 թվականին որոշել է մեկնել Իրանից՝ այլ երկրում աշխատանք գտնելու, ինչպես նաև երեխաների կրթության և ավելի լավ ապագա ունենալու հարցը լուծելու համար։ Սկզբում մեկնել են Թուրքիա, իսկ 2013 թվականի հունիսին՝ Հայաստան։ Համացանցի «Ֆեյսբուք» սոցիալական ցանցի միջոցով ծանոթացած Դանիել Ասադի տվյալներով մի պարսիկի միջոցով ծանոթացել են Մահմուդ Աբադդար տվյալներով մի անձի հետ, որին դիմում էին նաև Հաջի անունով։ Դանիելն ասել է, որ Մահմուդը կարող է օրինական ձևով իրենց համար Հայաստանի կացության իրավունք ստանալ, և որ կարող է ձևակերպել նաև ԱՄՆ-ի մուտքի վիզա՝ Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանատան միջոցով։ Իրենք որոշել են հանդիպել և զրուցել Աբադդարի հետ, սակայն հանդիպման ժամանակ, ինչ որ սրճարանում, նա ասել է, որ հավանականությունը 50 տոկոսանոց է։ Ասել է, որ կարող է ձևակերպել լրիվ օրինական կարգով եվրոպական երկրի 5 տարվա կացության իրավունք՝ երաշխավորելով, որ դրանով կարող են և աշխատել և կրթություն ստանալ։ Դա հոկտեմբերի սկզբներին է եղել։ Մահմուդը հայտնել է, որ կմտնեն Իտալիայի դեսպանատուն, որտեղ աշխատում են իր ծանոթները, կանցնեն հարցազրույց և կստանան կացության իրավունք, շեշտել է, որ ծանոթները հերթը առաջ կգցեն։ այդ ամենն իրականացնելու համար պայմանավորվել են, որ ինքը պետք է վճարի 15.000 ԱՄՆ դոլլար 3 անձի համար՝ առանց ավիատոմսի արժեքի՝ պայմանով, որ ամեն ինչ օրինական է լինելու և պարտադիր դեսպանատուն են մտնելու։ Դրանից 10 օր հետո Մահմուդի հետ գնացել են ՀՀ-ում Իտալիայի դեսպանատան մոտ, նա իրենց անձնագրերով ներս է մտել՝ պատճառաբանելով, որ ցանկանում է անձնագրերը ցույց տալ և ճշտել, թե հնարավոր է արդյոք հերթը առաջ գցել, իսկ դուրս գալուց հետո էլ ասել է, որ ամեն ինչ նորմալ է և ստացվել է համաձայնություն։ Մի քանի օրից 15.000 ԱՄՆ դոլլարը և անձնագրերը փոխանցել են Հաջիին՝ Մահմուդ Աբադդարին, ով ասել է, որ հարկավոր է սպասել, քանի որ, եթե կացության իրավունքի ստացումը կատարվում է օրինական կարգով, ապա այն տևում է 2-3 ամիս։ Դրանից հետո գործը անընդհատ ձգձգվել է, բազմաթիվ վեճեր են եղել, սակայն Հաջին չի վերադարձրել գումարն ու անձնագրերը։
/տես` հ. 1, գ.թ. 215-217, հ.2, գ.թ. 135-137, 182, դատական նիստի արձանագրությունը/
47. Առաջին ատյանի դատարանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի կարգով հրապարակվել է վկա Ֆաթեմեհ Ռահիմիի նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ 2013 թվականի հոկտեմբերին ընտանիքի՝ ամուսնու՝ Ալիաղա Ալիռեզայի, և աղջկա հետ եկել են Հայաստան՝ մշտական բնակության, քանի որ ցանկանում էին աղջկա տարրական կրթությունը կազմակերպել և հետագայում, եթե հնարավորություն լիներ, ապա լուծել նաև կրթական ծրագրով նրա արտերկիր մեկնելու հարցը։ ՀՀ-ում որոշ ժամանակ բնակվելուց հետո, երևի դեկտեմբեր ամսվա սկզբներին, ամուսինը հայտնել է, որ Հաջի անունով անձնավորությունը առաջարկել է օրինական կարգով կազմակերպել ընտանիքի Եվրոպա մեկնելը և այնտեղ աղջկա ուսանելը։ Ինքն էլ որոշել ու համաձայնվել է։
/տես` հ. 1, գ.թ. 201-202, դատական նիստի արձանագրությունը/
48. Առաջին ատյանի դատարանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի կարգով հրապարակվել է վկա Ազիթա Խոշնավազի նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ 2013 թվականին որոշել է մեկնել Իրանից այլ երկրում աշխատանք գտնելու, ինչպես երեխաների կրթության և ավելի լավ ապագա ունենալու հարցը լուծելու համար։ Որդիների հետ մեկնել են Թուրքիա, իսկ 2013 թվականի հունիսին Հայաստան։ Համացանցի «Ֆեյսբուք» սոցիալական ցանցի միջոցով ծանոթացած Դանիել Ասադի տվյալներով մի պարսիկի միջոցով ծանոթացել են Մահմուդ Աբադդար տվյալներով մի անձի հետ, որին դիմում էին նաև Հաջի անունով։ Դանիելը ասել է, որ Մահմուդը կարող է օրինական ձևով իրենց համար Հայաստանի կացության իրավունք ստանալ, որ կարող է ձևակերպել նաև ԱՄՆ-ի մուտքի վիզա Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանատան միջոցով։ Իրենք որոշել են հանդիպել և զրուցել Աբադդարի հետ։ Հանդիպման ժամանակ, ինչ որ սրճարանում, նա ասել է, որ հավանականությունը 50 տոկոսանոց է, որ կարող է ձևակերպել լրիվ օրինական կարգով եվրոպական երկրի 5 տարվա կացության իրավունք՝ երաշխավորելով, որ դրանով կարող են և աշխատել և կրթություն ստանալ։ Դա հոկտեմբերի սկզբներին է եղել, Մահմուդը հայտնել է, որ կմտնեն Իտալիայի դեսպանատուն, որտեղ աշխատում են իր ծանոթները, կանցնեն հարցազրույց և կստանան կացության իրավունք։ Համաձայնության են եկել վճարել 15.000 ԱՄՆ դոլլար 3 անձի համար՝ առանց ավիատոմսի արժեքի՝ պայմանով, որ ամեն ինչ օրինական է լինելու և պարտադիր դեսպանատուն են մտնելու։ Դրանից 10 օր հետո Մահմուդի հետ գնացել են ՀՀ-ում Իտալիայի դեսպանատան մոտ, նա իրենց անձնագրերով ներս է մտել, իսկ դուրս գալուց հետո էլ ասել է, որ ամեն ինչ նորմալ է և ստացվել է գործընթացը սկսելու համաձայնություն։ Մի քանի օրից 15.000 ԱՄՆ դոլլարը և անձնագրերը փոխանցել են Հաջիին՝ Մահմուդ Աբադդարին, սակայն գործն անընդհատ ձգձգվել է, բազմաթիվ վեճեր են եղել, իսկ Հաջին էլ չի վերադարձրել գումարն ու անձնագրերը։
/տես` հատոր 1-ին, գ.թ. 207-210, դատական նիստի արձանագրությունը/
49. Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները.
- 2014 թվականի մարտի 12-ին, Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայանից, «Երևան-Փարիզ» ավիաչվերթով մեկնող՝ ԻԻՀ քաղաքացի, Նադեր Նազարիի կողմից, ՀՀ պետական սահմանը հատելիս, ներկայացրած Իտալիայի կացության իրավունքի թիվ ITA58788RM կեղծ վկայականը /պլաստիկ քարտը/ և Իտալիայի Հանրապետությունում կացության կարգավիճակը հավաստող թիվ Q 736371 կեղծ փաստաթուղթը, համաձայն որոնց իբրև թե Նազարին բնակվում է Իտալիայի Հռոմ քաղաքում և ունի աշխատանք։
/տես` հ.1, գ.թ. 9-11, 66, հ.3, գ.թ. 116-117, դատական նիստի արձանագրությունը/
50. 2014 թվականի մարտի 12-ին Հենրիկ Գիրագոսյանի կողմից ներկայացրած Ալիռեզա Դավուդ Ալիաղաեիի, Ֆատեմեհ Մահմուդ Ռահիմիիի և Սալմա Ալիռեզա Ալիաղաեիի տվյալներով Իտալիայի Հանրապետությունում կացության իրավունքի թիվ 103732012 կեղծ վկայականը /պլաստիկ քարտ/ և թիվ W238407 Իտալիայի Հանրապետությունում կացության կարգավիճակը հավաստող կեղծ փաստաթուղթը, Իտալիայի Հանրապետությունում կացության իրավունքի թիվ 103733426 թիվ կեղծ վկայականը /պլաստիկ քարտ/ և Իտալիայի Հանրապետությունում կացության կարգավիճակը հավաստող թիվ W419881 կեղծ փաստաթուղթը, Իտալիայի Հանրապետությունում կացության իրավունքի թիվ 103733425 կեղծ վկայականը /պլաստիկ քարտ/ և Իտալիայի Հանրապետությունում կացության կարգավիճակը հավաստող թիվ W419882 կեղծ փաստաթուղթը։
/տես` հ.1 գ.թ. 29-31, 66, հ.3, գ.թ. 116-117, դատական նիստի արձանագրությունը/
51. 2014 թվականի հունիսի 16-ին Տիգրան Մեծի 18/20 հասցեում գործող ինտերնետ ակումբի տնօրեն Աննա Հովհաննիսյանի ներկայացրած, Լևոն Ոսկանյանի կողմից «mima 74@yahoo74.it» էլեկտրոնային հասցեյի օգտատիրոջը ուղարկված նամակագրությունը, որի 1-ին էջը դա Լևոն Ոսկանյանի կողմից Իտալիայի Նապոլի քաղաք՝ Խալաթյան Կարինե տվյալներով անձին, 25.02.2014 թվականին, 800 եվրո և 16 եվրո տոկոսադրույք գումար «Ինտել-Էքսպրես» համակարգով փոխանցելու անդորրագիրն է, մնացած 3 էջերը ԻԻՀ քաղաքացիներ Ալիռեզա Դավուդ Ալիաղաեիի, Ֆատեմեհ Մահմուդ Ռահիմիիի և Սալմա Ալիռեզա Ալիաղաեիի իրանական անձնագրերի պատճեններն են և նրանց լուսանկարները։
/տես` հ.2 գ.թ. 3-7, հ.3, գ.թ. 116-117, դատական նիստի արձանագրությունը/
52. 2014 թվականի հունիսի 17-ին «TNT» փոստային առաքումների գրասենյակի տնօրեն Տիգրան Վարդանյանի ներկայացրած 3 էջից բաղկացած փաստաթղթերը, համաձայն որոնց՝ Լևոն Ոսկանյանը այդ գրասենյակի միջոցով 10.03.2014 թվականին Իտալիայի Նապոլի /Նեապոլ/ քաղաքից ստացել է 142 գրամ քաշով ծրար։
/տես` հ.2 գ.թ. 18-21, հ.3, 116-117, դատական նիստի արձանագրությունը/
53. ՀՀ կենտրոնական բանկից առգրավված՝ Լևոն Ոսկանյանի տվյալներով ՀՀ բանկերում հաշիվներ կամ դրամական փոխանցումներ կատարելու վերաբերյալ տեղեկությունները՝ 8 թերթից, համաձայն որոնց Լ.Ոսկանյանը «Կոնվերս Բանկ» ՓԲԸ-ի միջոցով՝ 27.02.2014 թվականին, «Մոնեյ գրամ» համակարգով, 997 դոլլար գումար է փոխանցել Իտալիա՝ Նահապետ Թովմասյանի անվամբ, «Արդշինինվեստբանկ» ՓԲԸ-ի միջոցով՝ 25.02.2014 թվականին, «Ինտել Էքսպրես» համակարգով, 800 եվրո գումար է փոխանցել Իտալիա՝ Կարինե Խալաթյանի անվամբ, որը 27.02.2014 թվականին ետ է վերադարձվել։
/տես` հ.2 գ.թ. 62-75, հ.3, գ.թ. 116-117, դատական նիստի արձանագրությունը/
54. 2014 թվականի մարտի 12-ին «Զվարթնոց» օդանավակայանի սահմանային հսկողության ստորաբաժանման աշխատակիցների կողմից կազմված թիվ 4/120301 ակտը, համաձայն որի՝ ՀՀ պետական սահմանը հատող Նադեր Նազարիի կողմից ներկայացրած փաստաթուղթը՝ Իտալիայի կացության իրավունքի թիվ ITA58788RM վկայականը, ենթարկվել է հատուկ ստուգման, որի արդյունքում որոշվել է դրա ամբողջական կեղծումը՝ օֆսեթային կնիքի, ծիածանաթաղանթային ճզմակնիքի, լատենթային նմուշի, ՈՒՖՃ ներքո պաշտպանիչ ճառագայթման բացակայության և հոլոգրաֆիկ նշանի նմանակման հատկանիշներով։
/տես` հ.1 գ.թ. 5, հ.3, գ.թ. 118-120, դատական նիստի արձանագրությունը/
55. 12.03.2014թվականին ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից կազմված ներկայացման արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Հենրիկ Գիրագոսյանը ներկայացրել է Ալիռեզա Դավուդ Ալիաղաեիի, Ֆատեմեհ Մահմուդ Ռահիմիիի և Սալմա Ալիռեզա Ալիաղաեիի տվյալներով Իտալիայի Հանրապետությունում կացության կարգավիճակը հավաստող կեղծ փաստաթղթեր։
/տես` հ.1 գ.թ. 28, հ.3, գ.թ. 118-120, դատական նիստի արձանագրությունը/
56. «Ղ-Տելեկոմ» /«Վիվա-Սելլ»/ ՓԲԸ-ից ստացված, 32 թերթից բաղկացած, վերծանումները, համաձայն որոնց՝ Լևոն Ոսկանյանը իր 077-58-29-38 հեռախոսահամարից 25.12.2013թ. մինչև 12.03.2014թ. ընկած ժամանակահատվածում կապ է պաշտպանել Իտալական հեռախոսահամարի հետ։
/տես` հ.2, գ.թ. 23-55, հ.3, գ.թ. 118-120, դատական նիստի արձանագրությունը/
57. Իրեղեն ապացույցների և ապացույցների՝ 02.07.2014 թվականի զննման արձանագրությունը։
/տես` հ.3, գ.թ. 1-3, դատական նիստի արձանագրությունը/
58. ՀՀ ԳԱԱ «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի 10.04.2014 թվականի թիվ 14-0913 եզրակացությունը, համաձայն որի՝
«Նադեր Նազարիի անվամբ Իտալիայի կացության իրավունքի թիվ ITA58788RM կեղծ վկայականը /պլաստիկ քարտը/ և Իտալիայի Հանրապետությունում կացության կարգավիճակը հավաստող թիվ Q736371 կեղծ փաստաթուղթը, Ալիռեզա Դավուդ Ալիաղաեիի անվամբ Իտալիայի Հանրապետությունում կացության իրավունքի թիվ 103732012 կեղծ վկայականը /պլաստիկ քարտ/ և Իտալիայի Հանրապետությունում կացության կարգավիճակը հավաստող թիվ W238407 կեղծ փաստաթուղթը, Ֆատեմեհ Մահմուդ Ռահիմիիի անվամբ Իտալիայի կացության իրավունքի թիվ 103733426 կեղծ վկայականը /պլաստիկ քարտ/ և Իտալիայի Հանրապետությունում կացության կարգավիճակը հավաստող թիվ W419881 կեղծ փաստաթուղթը, Սալմա Ալիռեզա Ալիաղաեիի տվյալներով Իտալիայի կացության իրավունքի թիվ 103733425 կեղծ վկայականը /պլաստիկ քարտ/ և Իտալիայի Հանրապետությունում կացության կարգավիճակը հավաստող թիվ W419882 կեղծ փաստաթուղթը կատարված են պլաստիկ քարտեր տպագրելու համար նախատեսված գունավոր տպիչով, գործարանային տպագրման եղանակով և պաշտպանական հատկանիշների բացակայությամբ հավանաբար չեն համապատասխանում Իտալիայի կացության համար նախատեսված պլաստիկ քարտերին ու Իտալիայի ԱԳՆ կողմից տրված փաստաթղթերի կատարման եղանակներին։
/տես` հ.1, գ.թ. 245-248, դատական նիստի արձանագրությունը/
59. Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել և հրապարակվել են նաև ամբաստանյալների վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագրերը, Լևոն Ոսկանյանի վերաբերյալ բժշկական տեղեկանքը և Հենրիկ Գիրագոսյանի անչափահաս երեխայի անձնագրի պատճենը։
/տես` հատոր 1, գ.թ. 68, 69, 86, 88-89, հատոր 3, գ.թ. 96, 102, քրեական գործի դատաքննական նյութերը դատական նիստի արձանագրությունը/
60. Ինչպես երևում է գործի նյութերի ուսումնասիրությունից, նախաքննական մարմինը Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարիին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Հենրիկ Արոստակի Գիրագոսյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Արմեն Ազատի Մանուկյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև այն հանգամանքը, որ Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարիի, Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանի, Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանի, Հենրիկ Արոստակի Գիրագոսյանի, Արմեն Ազատի Մանուկյանի վերաբերյալ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ առաջին ատյանի դատարան է ուղարկվել համապատասխանաբար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
61. Ինչպես երևում է առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի ուսումնասիրությունից և վերլուծությունից, առաջին ատյանի դատարանը դատաքննությամբ հետազոտելով ամբաստանյալներ Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարի, Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանի, Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանի, Հենրիկ Արոստակի Գիրագոսյանի և Արմեն Ազատի Մանուկյանի, տուժողներ Նադեր Մահմուդի Նազարիի, Ալիռեզա Դավուդի Ալիաղայեի և Ալիռեզա Ֆառողզադի Հայաթիի, վկաներ Ֆաթեմեհ Մահմուդի Ռահիմի և Ազիթա Դառաբի Խոշնավազի ցուցմունքները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, այդ ամենը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, հանգել է այն հետևության, որ նախաքննությամբ ձեռք բերված և որպես ամբաստանյալներ Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարի, Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանի, Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանի, Հենրիկ Արոստակի Գրագոսյանի և Արմեն Ազատի Մանուկյանի մեղքը հիմնավորող ներկայացված ապացույցները փաստական տվյալներ չեն պարունակում այն մասին, որ վերջիններս խարդախությամբ հափշտակել են տուժողներ Նադեր Մահմուդի Նազարիի, Ալիռեզա Դավուդի Ալիաղայի և Ալիռեզա Ֆառողզադի Հայաթիի առանձնապես խոշոր չափերի գումարները և դրանով իսկ կատարել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն, այսինքն` առաջին ատյանի դատարանը ներկայացված ապացույցների գնահատմամբ եկել է այն եզրահանգման, որ նախաքննական մարմինն ամբաստանյալների արարքներին տվել է ոչ ճիշտ քրեաիրավական գնահատական։
62. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով վերաքննիչ բողոքներ բերած անձինք` ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանը, ամբաստանյալ Մ.Աբադդարիի պաշտպան Ա.Ալիխանյանը, ամբաստանյալ Լ.Ոսկանյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանը, ամբաստանյալ Հ.Գիրագոսյանի պաշտպան Ս.Հարությունյանը, ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանը և վերջինիս պաշտպան Գ.Քալաշյանը վերաքննիչ բողոքներով խնդրել են բեկանել առաջին ատյանի դատարանի 09.07.2015թ. դատավճիռը և հանցակազմի բացակայության հիմքով ամբաստանյալների նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ:
63. Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով և հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, գործով ձեռք բերված ապացույցները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրեն համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, գտնում է, որ Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարիի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Հենրիկ Արոստակի Գիրագոսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Արմեն Ազատի Մանուկյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 09-ի մեղադրական դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված:
64. Այսպես. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…)։
2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան։(…)»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել (…)»։
ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը։ Չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
Վերոգրյալ նորմերի վերլուծությունից բխում է, որ արարքը հանցավոր ճանաչելու համար անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանների միաժամանակյա առկայությունը՝
ա/ արարքը պետք է նախատեսված լինի քրեական օրենքով,
բ/ այն պետք է բովանդակի հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Այլ կերպ` նշված պայմաններից որևէ մեկի բացակայությունը բացառում է հանցանքի առկայությունը։
Նշված հետևությունը բխում է նաև Տիգրան Ժորայի Շմավոնյանի վերաբերյալ ՎԲ-107/07 գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումից, որի համաձայն`
«4. (...) Արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները։ Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է՝ օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ։ Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունը անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին։ (…)»։
Այսպիսով, արարքը հանցագործություն ճանաչելու համար այն պետք է նախատեսված լինի քրեական օրենսգրքով և բովանդակի հանցակազմի բոլոր տարրերը։
Մեջբերված նորմերով սահմանված է նաև օրինականության սկզբունքը, որի անբաժանելի տարրն է «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը։ Վերջինս իր արտացոլումն է գտել ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Եվրոպական դատարան), այնպես էլ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում։
Այսպես` Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության և Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործերով Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածում ամրագրված երաշխիքները, լինելով օրենքի գերակայության էական տարրեր, Կոնվենցիայի պաշտպանության համակարգում կայուն տեղ ունեն, և դա հատկապես ընդգծվում է այն փաստով, որ Կոնվենցիայի 15-րդ հոդվածի համաձայն` անգամ պատերազմի կամ արտակարգ դրության ժամանակ 7-րդ հոդվածից որևէ շեղում չի թույլատրվում։ Վերջինս, ելնելով իր առարկայից և նպատակից, պետք է այնպես մեկնաբանվի ու կիրառվի, որպեսզի նախատեսի կամայական մեղադրման, դատապարտման և պատժման դեմ ուղղված արդյունավետ երաշխիքներ (տե՛ս Ս.Ռ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (C.R. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20190/92, կետ 32, Ս.Վ.-ն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության գործով (S.W. v. THE UNITED KINGDOM), 1995 թվականի նոյեմբերի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 20166/92, կետ 34)։
Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով վճռում Եվրոպական դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին կետը նախատեսված չէ միայն նրա համար, որ ի վնաս մեղադրյալի հետադարձության կարգով քրեական օրենքի կիրառումն արգելվի։ Այն ընդհանուր առմամբ ամրագրում է նաև այն սկզբունքը, որ միայն օրենքը կարող է սահմանել հանցանքը և նախատեսել պատիժը (nullum crimen, nulla poena sine lege), ինչպես նաև այն սկզբունքը, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանության ենթարկվի, օրինակ՝ այն չպետք է կիրառվի անալոգիայով (տե՛ս Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով (KOKKINAKIS v. GREECE), 1993 թվականի մայիսի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 14307/88, կետ 52)։
Քննարկվող կանոնն իր արտացոլումն է գտել նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայում։
Մասնավորապես` Վարուժան Գագիկի Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ3/0013/01/11 գործով 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի որոշման 13-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը`
«13. Նախորդ կետում շարադրված միջազգային և ներպետական իրավադրույթների վերլուծությունից հետևում է, որ անձին հանցագործություն (հանցագործություններ) կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու և այդ հանցագործության (հանցագործությունների) համար պատիժ նշանակելու միակ հիմքն է կատարման պահին նրա արարքն օրենքով հանցագործություն համարվելը և այդ հանցագործության համար պատիժ նախատեսված լինելը։ Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված դեպքերում, կարգով և չափով։ Անձը չի կարող ենթարկվել պատասխանատվության այնպիսի արարքի համար, որն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով։ Անձը չի կարող ենթարկվել նաև այնպիսի պատժի, որը նախատեսված չէ գործող օրենքով։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր։ Այն բացարձակ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից որևէ շեղում անթույլատրելի է»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Երվանդ Մելքոնյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0090/01/10 քրեական գործով 2011 թվականի մայիսի 11-ի որոշման 14-16-րդ կետերում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«14. Վերոգրյալ իրավանորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ անձին հանցագործություն կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու միակ հիմքը կատարման պահին նրա արարքի` օրենքով սահմանված կարգով հանցագործություն համարվելն է։ Այսինքն` արարքը կարող է որպես հանցագործություն նախատեսվել միայն քրեական օրենքով, և ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան քրեական օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված հանցանք կատարելու համար։ Այսպիսով` չկա հանցագործություն, չկա պատիժ, եթե արարքն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով (nullum crimen, nulla poena sine lege)։
15. Վերոնշյալ սկզբունքն իր արտացոլումն է գտել նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքում, որի համաձայն` բացառապես օրենքի հիման վրա կարող է որոշվել հանցագործության առկայությունը և դրա համար պատիժ սահմանվել (nullum crimen, nulla poena sine lege)։ Մասնավորապես, արգելելով նախատեսված հանցագործությունների սահմանների ընդլայնումն ի հաշիվ այն գործողությունների, որոնք նախկինում հանցագործություն չեն համարվել` «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածը նաև սահմանում է, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանվի, օրինակ` մեկնաբանվի անալոգիայի կիրառմամբ (տե՛ս Կաֆկարիսն ընդդեմ Կիպրոսի գործով (KAFKARIS v. CYPRUS) 2008 թվականի փետրվարի 12-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21906/04, կետ 138)։
16. Սույն որոշման 13-15-րդ կետերում մեջբերված սահմանադրական, կոնվենցիոն և օրենսդրական դրույթների, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների վերլուծությունից հետևում է, որ այդ դրույթներով սահմանված երաշխիքը (nullum crimen, nulla poena sine lege), հանդիսանալով օրենքի գերակայության անքակտելի տարր, առաջնային տեղ է զբաղեցնում ՀՀ Սահմանադրությամբ և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված պաշտպանության համակարգում, որից որևէ շեղում չի թույլատրվում։
Nullum crimen, nulla poena sine lege սկզբունքից հետևում է, որ ցանկացած հանցագործություն և պատիժ պետք է հստակ ամրագրված լինի օրենքով։ Այդ օրենքը չի կարող տարածական մեկնաբանվել, և այն չի կարող կիրառվել անալոգիայով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը՝
/…/
3. Խարդախությունը, որը կատարվել է՝
1/ առանձնապես խոշոր չափերով։
…)»։
Խարդախության հանցակազմի քրեաիրավական բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանի կողմից վերլուծության է ենթարկվել Լիա Ավետիսյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0176/01/09 քրեական գործով 2011 թվականի փետրվարի 24-ի որոշման 22-32-րդ կետերում, որտեղ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«22. (…)
Թեև խարդախության պարագայում առկա է գույքի սեփականատիրոջ կողմից հանցագործին գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու կամային ակտ, սակայն գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու ակտի կամային բնույթը սեփականատիրոջ գիտակցության և կամքի վրա հանցագործի ունեցած ներգործության հետևանք է։ Այս կապակցությամբ էական նշանակություն կարող է ունենալ թե գույքն ուրիշին հանձնելու գործում ով է նախաձեռնություն դրսևորել։
Արդյոք գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնելու տուժողի մտադրությունն առաջացել է հանցավորի կողմից նրան համոզելու և հորդորելու արդյունքում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի իմաստով վերոնշյալ հանցավոր ներգործությունն իրականացվում է խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով։
Ասինքն` օբյեկտիվ կողմից խարդախության հանցակազմը դրսևորվում է կատարման հատուկ եղանակով` խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով։
23. Խաբեությունը գույքի սեփականատիրոջը կամ գույքը տիրապետողին մոլորության մեջ գցելու նպատակով իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրումն է կամ ճշմարտության մասին լռելը։ Այսպիսով, խաբեությունը դրսևորվում է հետևյալ երկու եղանակով՝
ա) իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրում,
բ) ճշմարտության մասին լռել։
(…)։
25. Ամփոփելով սույն որոշման 22-24-րդ կետերում շարադրված իրավական վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օբյեկտիվ կողմից խարդախությունը կատարվում է խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով, ինչի արդյունքում մոլորության մեջ ընկած սեփականատերը կամ իրավասու այլ անձը կամավոր կերպով գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնում է հանցագործին կամ այլ անձի կամ անձանց կամ չի խոչընդոտում վերջիններիս կողմից այդ գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները վերցնելուն։
26. Սուբյեկտիվ կողմից խարդախությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ և շահադիտական նպատակով։
26.1. Խարդախությունը կատարվում է միայն ուղղակի դիտավորության մեղքի ձևով. հանցավորը պետք է գիտակցի, որ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, ինչպես նաև պետք է նախատեսի և ցանկանա դա։
26.2. Խարդախության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է նաև շահադիտական նպատակի առկայությամբ, այսինքն` մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը հանցավորն ի սկզբանե նպատակ է ունենում հափշտակելու այն, չվերադարձնելու գույքը, չկատարելու խոստումը կամ պայմանագրային պարտավորությունները։
Հակառակ դեպքում, երբ գույքը չվերադարձնելու, խոստումը կամ պարտավորությունները չկատարելու դիտավորությունն առաջանում է գույքը վերցնելուց հետո (անկախ շարժառիթից), խարդախության հանցակազմը բացակայում է։
26.3. Խարդախության միջոցով ուրիշի գույքը հափշտակելու ուղղակի դիտավորության և գույքը հափշտակելու շահադիտական նպատակի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցության վրա։
Նշված ապացույցների գնահատման արդյունքում դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հաստատված համարի, որ անձն ի սկզբանե նպատակ է ունեցել խարդախության միջոցով հափշտակել ուրիշի գույքը, և եթե ապացուցվի, որ ունեցել է, ապա խարդախության հանցակազմն առկա է։
26.4. Ընդ որում, եթե ապացույցների բավարար համակցությամբ և հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով չի հիմնավորվում, որ շահադիտական նպատակը ծագել է համապատասխան գործարքի կնքումից առաջ, ապա նման դեպքերում խարդախության հանցակազմ առկա չէ։
II. Խարդախության հանցակազմը` դիտարկված մասնավոր-իրավական պարտավորությունների հետ հարաբերակցության մեջ.
27. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ նաև այն հարցին, թե ինչ հատկանիշների հիման վրա է սահմանազատվում խարդախության հանցակազմը քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման դեպքերից։
(…)։
29. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խարդախությունը քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման դեպքերից տարանջատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքները.
ա) խարդախության դեպքում տուժողին խաբելու կամ նրա վստահությունը չարաշահելու մտադրությունն անձի մոտ ծագում է նախքան գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքներ ձեռք բերելը։
բ) խարդախության դեպքում անձի մոտ քաղաքացիաիրավական պայմանագրով ստանձնած պարտավորությունները (գույքը փոխանցել, կատարել վարկային պարտավորությունը, պարտքը վերադարձնել և այլն) չկատարելու դիտավորությունը ծագում է նախքան գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքներ ձեռք բերելը։
30. Ելնելով վերոգրյալից` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ եթե քաղաքացիաիրավական հարաբերության հենքը վերաբերում է կարգավորիչ գործառույթ իրականացնող իրավունքի ճյուղին, ապա քրեական իրավունքը և դատավարությունը, մարմնավորելով իրավունքի պահպանիչ գործառույթը, իրենց բնույթով ածանցյալ են իրավունքի տվյալ ճյուղերից, մասնավորապես քաղաքացիական իրավունքից և դատավարությունից։ Այլ կերպ` ներգործության քրեաիրավական և քրեադատավարական միջոցները չպետք է այնպիսին լինեն, որ խաթարեն քաղաքացիաիրավական ու քաղաքացիադատավարական հարաբերությունների ներքին տրամաբանությունը, անորոշություն ու անկանխատեսելիություն ստեղծեն քաղաքացիաիրավական շրջանառության մեջ։
31. Այս առումով անթույլատրելի է գործող քաղաքացիական օրենսդրության պահանջների անտեսմամբ բնականոն գույքային շրջանառությունը խաթարող գործարքներ կնքելու պրակտիկան։ Այդ փաստերը կարող են խեղաթյուրել քաղաքացիաիրավական հարաբերությունները, սպառնալ իրավական անվտանգությանը, պայմաններ ստեղծել, որ անձինք խուսափեն հարկային պարտավորությունների կատարումից, ինչպես նաև այլ եղանակներով վնասել իրավաչափ հանրային շահերը։
Նման դեպքերում պետությունը պարտավոր չէ գործող քաղաքացիական օրենսդրության պահանջների անտեսմամբ գործարքներ կնքած քաղաքացիների գույքային և այլ իրավունքների վերականգնումը դիտել հանրային շահի տիրույթում և հանրային միջոցներ ծախսելով՝ իրականացնել նշված մասնավոր շահերի քրեաիրավական պաշտպանություն։
Այդ մասնավոր շահերի պաշտպանությունը, որպես ընդհանուր կանոն, պետք է կատարվի մասնավոր իրավունքի տիրույթում` քաղաքացիաիրավական և քաղաքացիադատավարական միջոցներով։…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածով նախատեսված խարդախության հանցակազմը քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների խախտման դեպքերից սահմանազատելու կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Վարդան Մարատի Մաթևոսյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0037/01/11 քրեական գործով 2012թ. հունիսի 8-ի որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները`
«(…) 22. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում առանձնացնել քրեաիրավական ներգործության միջոցներից քաղաքացիաիրավական ներգործության միջոցների տարբերակման հետևյալ հիմքերը՝
ա) քրեաիրավական ներգործության միջոցը հիմնվում է օրինականության սկզբունքի վրա. քրեական պատասխանատվության միակ հիմքն այնպիսի արարքի կատարումն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք կատարած անձը ենթակա է պատասխանատվության՝ անկախ որևէ անձին վնաս պատճառված լինելու հանգամանքից։ Այլ խոսքով՝ քրեաիրավական ներգործության միջոցները նպատակ են հետապնդում պատժել հանցանք կատարած անձին։
Քաղաքացիաիրավական ներգործության միջոցները հիմնվում են ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին պատճառված վնասը վերականգնելու, փոխհատուցելու գաղափարի վրա և իրավախախտի համար առաջացնում են միայն գույքային հետևանքներ։
բ) արարքի ճիշտ քրեաիրավական որակման և հետևաբար նաև քրեաիրավական ներգործության միջոցի ընտրության համար կարևոր նշանակություն ունի մեղքի ձևը։
Քաղաքացիաիրավական ներգործության միջոցների կիրառման ժամանակ իրավախախտի կողմից պատճառված վնասը ենթակա է հատուցման ամբողջ ծավալով՝ անկախ նրա մեղքի ձևից։
գ) ՀՀ քրեական օրենքով արգելված արարք կատարած անձին պատասխանատվության ենթարկելիս պետությունը (բացառությամբ մասնավոր մեղադրանքի գործերի) կաշկանդված չէ տուժողի կարծիքով և հանրային միջոցներով իրականացնում է քրեաիրավական պաշտպանություն։
Քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների խախտման դեպքում կողմերը կարող են ազատ կամահայտնության արդյունքում համաձայնության գալ հասցված վնասի վերականգնման հարցում։ Այլ խոսքով՝ քաղաքացիները և իրավաբանական անձինք իրենց քաղաքացիական իրավունքների պաշտպանությունն իրականացնում են իրենց հայեցողությամբ։
23. Ընդհանրացնելով քրեաիրավական ներգործության միջոցներից քաղաքացիաիրավական ներգործության միջոցների տարբերակման վերոնշյալ հիմքերը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների խախտումն իր մեջ չի պարունակում քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշները, նշված արարքը կատարած անձի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության միջոցների կիրառությունը բացառվում է։ Այս դեպքում քաղաքացիական իրավունքների պաշտպանությունը տուժողի հայեցողությամբ պետք է կատարվի մասնավոր իրավունքի տիրույթում` քաղաքացիաիրավական և քաղաքացիադատավարական միջոցներով։
Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ քրեական օրենքով արգելված արարքի հետևանքով որևէ անձի գույքային վնաս է պատճառվել, քրեական պատասխանատվությունից բացի, դրա հետ համակցության մեջ, կարող են գործել նաև քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության միջոցները։
24. (…)
բ) խարդախության և քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների խախտման դեպքերը միմյանցից տարանջատվում են օբյեկտիվ կողմի հատկանիշներով։
Ինչպես արդեն նշվել է Լ.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ, օբյեկտիվ կողմից խարդախությունը կատարվում է խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով, ինչի արդյունքում մոլորության մեջ ընկած սեփականատերը կամ իրավասու այլ անձը կամավոր կերպով գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնում է հանցագործին կամ այլ անձի կամ անձանց կամ չի խոչընդոտում վերջիններիս կողմից այդ գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները վերցնելուն։
Մինչդեռ քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների խախտում արձանագրելիս պետք չէ, որ անձը գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքը ստանալիս խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ազդած լինի գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի կամքի վրա` վերջինիս մոտ առաջ բերելով գույքի հանձնման օրինականության պատրանք։ Այս դեպքում քաղաքացիական իրավահարաբերությունների անբարեխիղճ սուբյեկտը գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքը կարող է ստանալ օրինական ճանապարհով, սակայն հետագայում ինչ-ինչ պատճառներով չկատարել կամ ոչ պատշաճ կատարել գույքի փոխանցման հետ կապված ստանձնած պարտավորությունները։
25. Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խարդախությունը և քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների խախտումն օբյեկտիվ կողմի հատկանիշներով հաճախ համընկնում են։ Հետևաբար, այստեղ պետք է նկատի ունենալ, որ խարդախությունը` որպես հանցագործություն, քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների խախտման դեպքերից տարբերվում է սուբյեկտիվ կողմով։ Մասնավորապես՝ խարդախությունը սուբյեկտիվ կողմից բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, ինչը ենթադրում է, որ հանցավորը գիտակցում է, որ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, ինչպես նաև նախատեսում և ցանկանում է դա։
Միևնույն ժամանակ խարդախության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է շահադիտական նպատակի առկայությամբ, այսինքն` մինչև գույքին կամ գույքային իրավունքին տիրանալը հանցավորը նպատակ է ունենում հափշտակել այն, չվերադարձնել գույքը, չկատարել խոստումը կամ պայմանագրային պարտավորությունները։ Մինչդեռ քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների խախտման դեպքում անձը նման նպատակ չի ունենում։
26. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խարդախության մեղադրանքով անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հիմնավորել, որ հանցավորը դիտավորություն է ունեցել խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակել ուրիշին պատկանող գույքը։
Այն դեպքում, երբ առկա է մասնավոր-իրավական պայամանագրի կամ այլ տեսակի քաղաքացիաիրավական պարտավորության խախտում, ապա նշվածը որպես խարդախություն որակելու համար անհրաժեշտ է հաստատված համարել, որ անձն ի սկզբանե նպատակ չի ունեցել իրականացնելու գույքի կամ դրա նկատմամբ իրավունքի փոխանցման հետ կապված իր վրա վերցրած պարտավորությունները։
27. Անձի կողմից խարդախություն կատարելու դիտավորության առկայության մասին, մասնավորապես, կարող են վկայել պարտավորությունների կատարման համար անհրաժեշտ ֆինանսական կամ տեխնիկական միջոցների, համապատասխան արտոնագրերի բացակայությունը, հանցավորի կողմից կեղծ փաստաթղթերի, երաշխավորագրերի օգտագործումը, ունեցած ֆինանսական պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկությունները թաքցնելը, կեղծ ձեռնարկություն ստեղծելը, որը հանդես է եկել որպես պայմանագրի կողմ և այլն։
Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում շեշտել նաև, որ վերը նշված փաստական հանգամանքների հետ մեկտեղ յուրաքանչյուր դեպքում, գործով ձեռք բերված ապացույցների ամբողջ զանգվածի գնահատմամբ, պետք է հիմնավորվի, որ անձը նպատակադրված չի եղել իրականացնելու իր վրա վերցված քաղաքացիաիրավական պարտավորությունները և ցանկացել է խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակել ուրիշին պատկանող գույքը։
Ընդ որում, եթե ապացույցների բավարար համակցությամբ և հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով չի հաստատվում վերոգրյալը, ապա անձի արարքում բացակայում է խարդախության հանցակազմը, հետևաբար նրան պատասխանատվության ենթարկելու հարցը պետք է լուծվի մասնավոր իրավունքի տիրույթում` քաղաքացիաիրավական և քաղաքացիադատավարական միջոցներով»»։
65. Սույն գործի շրջանակներում անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմին, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդված 329-ը պատասխանատվություն է սահմանում առանց սահմանված փաստաթղթերի կամ առանց պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պահպանվող պետական սահմանը հատելու համար։
Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն այն գիծն է և այդ գծով անցնող այն ուղղաձիգ մակերևույթը, որոնք որոշում են Հայաստանի Հանրապետության տարածքի՝ ցամաքի, ջրերի, ընդերքի, օդային տարածության շրջանակները։ Պետական սահմանի առկայությունը պետության կարևորագույն հատկանիշներից է։ Այն վկայում է պետության տարածքի առկայության մասին, որի վրա պետությունն իրականացնում է իր տարածքային գերիշխանությունը։ Պետական սահմանի անձեռնմխելիությունը պետության տարածքային ամբողջականության կարևոր պայմաններից է։ Դրա համար էլ օրենքը պատասխանատվություն է սահմանում պետական սահմանի անձեռնմխելիության դեմ կատարված ոտնձգությունների համար։
Այսպիսով, քննարկվող հասցագործության օբյեկտ են հանդիսանում պետական սահմանի անձեռնմխելիության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները։
Հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է առանց սահմանված փաստաթղթերի կամ առանց պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելու մեջ։ Պետական սահմանի հատումը առկա է ինչպես ՀՀ մուտք գործելու, այնպես էլ ՀՀ-ից մեկնելու դեպքում։ Արարքի որակման համար նշանակություն չունի, թե պետական սահմանի հատումը ինչ եղանակով է իրականացվել՝ տրանսպորտային միջոցով, հետիոտն և այլն։ ՀՀ պետական սահմանի հատման կանոնները սահմանվում են «ՀՀ պետական սահմանի մասին» օրենքով։
Հիշյալ օրենքի դրույթների համաձայն՝
«Պետական սահմանով` անձանց, տրանսպորտային միջոցների, կենդանիների, բեռների և այլ գույքի բացթողնումը Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած անցման կետերով իրականացնում են սահմանապահ զորքերի զինծառայողները` անձանց Հայաստանի Հանրապետություն մուտք գործելու կամ Հայաստանի Հանրապետությունից մեկնելու` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված համապատասխան փաստաթղթերի առկայության դեպքում։»
«Սահմանային վերահսկողությունը միջոցառումների համակարգ է, որն ապահովում է պետական սահմանի հատման օրինականությունը։
Սահմանային վերահսկողությունը միջազգային հաղորդակցության ուղիներում իրականացվում է`
/…/
բ) փաստաթղթերի ստուգման միջոցով անձի ինքնությունը և պետական սահմանը հատելու իրավունքը հաստատելու նպատակով»։
«Պետական սահմանի անցման կետերում անձանց, տրանսպորտային միջոցների մուտքը (ելքը), բեռների, կենդանիների և այլ գույքի տեղափոխումն իրականացվում է սահմանապահ զորքերի թույլտվությամբ` համապատասխան փաստաթղթերի առկայության դեպքում։»
Ասվածից հետևում է, որ ՀՀ սահմանը հատողները, լինի դա թե երկրից դուրս գնալու կամ երկիր մուտք գործելու դեպքերում, պարտավոր են ներկայացնել համապատասխան՝ անհրաժեշտ փաստաղթղեր, ինչը տվյալ դեպքում հանդիսացել է մեկնողների անձնագրերն ու նրանց կողմից սահմանապահ ծառայությանը ներկայացված Իտալիայի հանրապետությաունում կացության կեղծ փաստաղթղերն ու պլաստիկ քարտերը։
Փաստորեն, առանց տուժողների գիտության, ամբաստանյալները փորձել են իրականացնել ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու գործընթացը, ինչն իրենց կամքից անկախ հանգամաներով չի ստացվել, քանի որ իրավապահ մարմինների կողմից կանխվել է տուժողների կողմից ՀՀ պետական սահմանի ապօրինի հատումը։
Այլ կերպ, պետական սահմանի հատումը կհամարվի անօրինական, եթե կատարվում է անցման կետերը շրջանցելով կամ անցման կետերով, սակայն առանց համապատասխան փաստաթղթերի՝ անձնագրի, հրավերքի և այլն։ Քննարկվող հանցակազմը ձևական է, հանցագործությունը համարվում է ավարտված պետական սահմանագիծը հատելու կամ անցման կետով անցնելու պահից։ Պետական սահմանն ապօրինի հատելու փորձը որակվում է որպես օրենսգրքի հոդված 329-ով նախատեսված հանցագործության փորձ։
Հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է, որ ապօրինաբար հատում է պետական սահմանը։
Անզգուշությամբ պետական սահմանը հատելու դեպքում (օրինակ՝ անձը կարող է մոլորվել և անզգուշությամբ հատել պետական սահմանը) հանցակազմը բացակայում է։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329-ի հոդվածի երկրորդ մասում որպես հանցակազմի ծանրացնող հանգամանք է նախատեսված նույն արարքի կատարումը մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կամ կազմակերպված խմբի կողմից կամ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով։
66. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցափորձ է համարվում ուղղակի դիտավորությամբ կատարված այն գործողությունը (անգործությունը), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն, եթե հանցագործությունն ավարտին չի հասցվել անձի կամքից անկախ հանգամանքներով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կատարողի հետ մեկտեղ հանցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը։
2. Կատարող է համարվում այն անձը, ով անմիջականորեն կատարել է հանցանքը կամ դրա կատարմանն անմիջականորեն մասնակցել է այլ անձանց (համակատարողների) հետ համատեղ, ինչպես նաև հանցանքը կատարել է այլ այնպիսի անձանց օգտագործելու միջոցով, ովքեր օրենքի ուժով ենթակա չեն քրեական պատասխանատվության կամ հանցանքը կատարել են անզգուշությամբ։
3. Կազմակերպիչ է համարվում այն անձը, ով կազմակերպել կամ ղեկավարել է հանցանքի կատարումը, ինչպես նաև ստեղծել է կազմակերպված խումբ կամ հանցավոր համագործակցություն կամ ղեկավարել է դրանք։
4. Դրդիչ է համարվում այն անձը, ով մեկ ուրիշ անձի դրդել է հանցանք կատարելու՝ համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալիքի միջոցով կամ այլ եղանակով։
5. Օժանդակող է համարվում այն անձը, ով հանցագործությանն օժանդակել է խորհուրդներով, ցուցումներով, տեղեկատվություն կամ միջոցներ, գործիքներ տրամադրելով կամ խոչընդոտները վերացնելով, ինչպես նաև այն անձը, ով նախապես խոստացել է պարտակել հանցագործին, հանցագործության միջոցները կամ գործիքները, հանցագործության հետքերը կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված առարկաները, ինչպես նաև այն անձը, ով նախապես խոստացել է ձեռք բերել կամ իրացնել այդպիսի առարկաները»։
67. Վերոնշյալ իրավական դրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով գործով ձեռք բերված ապացույցներն ու տվյալները, դրանք համադրելով միմյանց հետ, վերաքննիչ դատարանը ևս հաստատված է համարում այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Մահմուդ Աբադդարը, տեղափոխվելով Հայաստան, նպատակ է ունեցել մեկնել Եվրոպա մշտական բնակության, սակայն Հայաստանում Հենրիկ Գիրագոսյանի միջոցով ծանոթանալով գործով մյուս ամբաստանյալ Երջանիկ Թահմազյանի հետ, վերջիններիս միջոցով փորձել է գործով տուժողներին ուղարկել եվրոպա և այդ կերպ որոշակի գումար վաստակել։ Սույն գործի նյութերից և դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներից ակներև է, որ ամբաստանյալ Մահմուդ Աբադդարը Երջանիկ Թահմազյանի հետ նախնական պայմանավորվածություն են ձեռք բերել տուժողներին եվրոպա ուղարկելու կապակցությամբ, մանրամասն հստակեցնելով, այդ գործառույթն իրականացնելու համար անհրաժեշտ գումարների չափը, դրանց տրման և տուժողներին եվրոպա ուղարկելու ժամկետները։ Այնուհետև, ամբաստանյալ Մահմուդ Աբադդարը, տուժողներին շուտափույթ, իր խոստացած ժամկետում եվրոպա ուղարկելու գործընթացը կազմակերպելու նպատակով Հենրիկ Գիրագոսյանի միջոցով 9000 եվրո գումար է փոխանցել Երջանիկ Թահմազյանին նրանց կողմից խոստացված՝ այլ անձանց միջոցով իրականացվելիք գործողությունները կազմակերպելու նպատակով։
Ամբաստանյալ Հենրիկ Գիրագոսյանի դերակատարությունը կայացել է նրանում, որ վերջինս ամբաստանյալներ Աբադդարի և Երջանիկ Թահմազյանի հանդիպումների ժամանակ, նաը հետագայում, գործով տուժողների համար կատարել է թարգմանություն և մատուցել նմանատիպ այլ ծառայություններ, որոնց դիմաց իրեն վճարել են։ Ինչ վերաբերում է իր կողմից Երջանիկ Թահմազյանին գումար փոխանցելու հանգամանքին, ապա գործի դատաքննությամբ հաստատվեց, որ վերջինս կատարել է միջնորդի դեր՝ գումարը Մ.Աբբադարից վերցնելու, Ե.Թահմազյանին փոխանցելու և հակառակը՝ ստացված փաստաթղթերը նույն եղանակով հասցեատերերին հասցնելու համար։ Ավելին, վերջինս տուժողների մեկնելու օրը նրանց անձամբ է ուղեկցել օդանավակայն։ Այլ կերպ, օժանդակել է խմբի կողմից անձանց՝ պետական սհամնանն ապօրինի հատելու փորձին ուղղված գործողությունների իրականացմանը։
Ամբաստանյալ Երջանիկ Թահմազյանն իր հերթին պայմանավորվածություն է ձեռք բերել գործով մյուս ամբաստանյալներ Մահմուդ Աբադդարի և Լևոն Ոսկանյանի հետ, նույն տուժողների` Եվրոպա մեկնելու գործընթացը կազմակերպելու վերաբերյալ։ Այդ նպատակով վերջինս Լևոն Ոսկանյանին է փոխանցել Մահմուդ Աբադդարից ստացած 9000 եվրո գումարից 4500 եվրոն, որպեսզի Լևոնը կազմակերպի տուժողներից մեկի Եվրոպա մեկնելու վիզայի հարցը, իսկ մնացած 4500 եվրո գումարը պայմանավորվել են, որ կտա գործարքը կատարվելուց հետո։ Սակայն, քանի որ, գործարքները չեն կատարվել ինքը մնացած 4500 եվրոն Լևոն Ոսկանյանին չի փոխանցել։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ ամբաստանյալ Թահմազյանն այդ գումարը տուժողների ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանին վերադարձրեց գործի դատական քննության ժամանակահատվածում։ Փաստորեն, ամբաստանյալ Թահմազյանն իր գործողություններով նույնպես աջակցել՝ օժանդակել է Մ.Աբադդարին ԻԻհ քաղաքացիների կողմից ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու փորձին։
Ամբաստանյալ Լևոն Ոսկանյանը Երջանիկ Թահմազյանից վերցնելով 4500 եվրոն, այն փոխանցել է ամբաստանյալ Արմեն Մանուկյանին, քանի որ Արմեն Մանուկյանն է իրեն ասել, որ կարող է Եգիպտոսի դեսպանատան միջոցով կազմակերպել Եվրոպա մշտական բնակության մեկնելու համար անհրաժեշտ վիզաները։ Արմենն իրեն ասել է, որ ընկերոջ քույրը աշխատում է նշված դեսպանատանը և ինքը կարող է կազմակերպել մուտքի արտոնագրերի ստացման հարցը։ Հետագայում սակայն, տեսնելով և համոզվելով, որ նշված ընթացակարգով արտոնագրերի տրամադրումը չի ստացվում, անձամբ, ինչպես նաև Արմեն Մանուկյանի միջոցով, կապի մեջ է մտել Սաիդ Մոհամեդ Այման Էլ-Զողբիի՝ նույն ինքը Մեմայի, հետ որին ուղարկելով տուժողների անձնագերի պատճեններն ու որոշակի գումարներ անմիջականորեն իրականացրել է վերջիններիս՝ ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելուն ուղղված գործողություններ, ինչն իր կամքից անկախ հանգամանքներում սակայն չի կարողացել ավարտին հասցնել։
Ամբաստանյալ Արմեն Մանուկյանը Լևոն Ոսկանյանից վերցնելով գումարները կատարել է հստակ գործողություններ` տուժողի անձնագիրը, օդանավի տոմսերը` գումարի վճարման անդորրագրեր ՀՀ-ում Եգիպտոսի դեսպանատուն ներկայացնելու առումով։ Դրանից զատ, գործով ամբաստանյալներ Լևոն Ոսկանյանի, Հենրիկ Գիրագոսյանի և տուժողի հետ գնացել է ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչություն, որտեղ երկարացրել է տուժողի անձնագրում առկա՝ ՀՀ-ում գտնվելու թույլտվության համար սահմանված ժամկետը։ Դրանից հետո, տեսնելով, որ մուտքի արտոնագրերի ստացման գործընթացը չի ստացվում, որոշել են այլ ճանապարհով լուծել տուժողներին Եվրոպա ուղարկելու հարցը։ Այդ նպատակով Արմեն Մանուկյանը կապվել է իր վաղեմի ծանոթ Մեմայի հետ և արդեն վերջինիս միջոցով է փորձել կարգավորել տուժողներին Եվրոպա ուղարկելու հարցը։ Ավելին, Ա.Մանուկյանը, անձամբ մի քանի անգամ խոսելով նրա հետ, եկել են որոշակի համաձայնության կեղծ փաստաթղթերը արտասահմանում պատրաստելու և Հայաստան առաքելու շուրջ, ինչն էլ հետագայում իրականացրել ու մ յուս ամբաստանյալների հետ միասին փոխանցել են Մ.Աբադդարին, վերջինս էլ՝ տուժողներին։
68. Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալներ Մահմուդ Աբադդարը, Հենրիկ Գիրագոսյանը, Երջանիկ Թահմազյանը, Լևոն Ոսկանյանը և Արմեն Մանուկյանը, ի սկզբանե, որևէ նպատակ կամ դիտավորություն չեն ունեցել տուժողներից խաբեությամբ կամ նրանց վստահությունը չարաշահելու միջոցով գումարներ հափշտակել։ Դրա մասին են վկայում գործով ձեռք բերված այն ապացույցները համաձայն որոնց՝ ամբաստանյալները որոշակի գումար վաստակելու նպատակով ցանկացել են ԻԻՀ-ից ժամանած քաղաքացիներից գումարներ վերցնելով կազմակերպել նրանց մեկնումը Եվրոպա` վերջիններիս համար ՀՀ-ում Եգիպտոսի դեսպանատնից օրինական կարգով համապատասխան մուտքի արտոնագրեր ստանալու, նրանց համար Եվրոպական որևէ քաղաքի ավիատոմսեր գնելու և նրանց այդ` իրականում, տարանցիկ երկրներ ուղարկելու եղանակով։ Դրա մասին են վկայում գործով հավաքված ապացույցները, համաձայն որոնց՝ ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրն, իր չափով և ըստ ստանձնած որոշակի պարտավորության կատարել է այն գործողությունները, որը պարտավոր էր կատարել, սակայն վերջիններիս մտածած ծրագիրը չի իրականացել լոկ այն պատճառով, որ ՀՀ-ում Եգիպտոսի դեսպանատնունը մերժել է ԻԻՀ քաղաքացիներին այդ երկիր մուտքի արտոնագրերի տրամադրումը։
Չկարողանալով հաջողությամբ ավարտին հասցնել իրենց նախնական մտադրությունը` տուժողներին ՀՀ-ում Եգիպտոսի դեսպանատան միջոցով Եվրոպա ուղարկելու առումով, փաստորեն ամբաստանյալները ձեռնամուխ են եղել արդեն ցանկացած եղանակով ստեղծել համապատասխան հիմքեր, այս դեպքում` կեղծ փաստաթղթեր, նախկինում վերցրած գումարները տուժողներին չվերադարձնելու, ավելին, նրանց ամեն գնով Եվրոպական որևէ երկիր ուղարկելու առումով:
69. Նշվածի հիման վրա վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալներից և ոչ ոք երբևէ չի ունեցել տուժողներից խարդախությամբ գումար հափշտակելու ոչ դիտավորություն, և ոչ էլ նպատակ։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ ամբաստանյալների գործողություններում առկա չէ նաև տուժողներին համոզելու, հորդորելու կամ խաբեությամբ ու վստահությունը չարաշահելու եղանակով նրանց նկատմամբ հանցավոր ներգործություն իրականացնելու որևէ տարր։
70. Ուստի, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասին, որ ամբաստանյալներ Մահմուդ Աբադդարը, Լևոն Ոսկանյանն ու Արմեն Մանուկյանը կատարել են հանցագործություններ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, իսկ Երջանիկ Թահմազյանն ու Հենրիկ Գիրագոսյանը հանցագործություններ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, օրինական են և հիմնավորված, դրանք բխում են գործի նյութերից և գործով ձեռք բերված ախացույցներից ու տվյալներից:
71. Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Հ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքի այն պնդումներին և փաստարկներին, որ ամբաստանյալների գործողություններում խարդախության հանցակազմի բացակայության վերաբերյալ հետևությունները ոչնչով հիմնավորված չեն և հակասում են գործում առկա գերակշռող ապացույցներին, որոնք փաստորեն որևէ գնահատական չեն ստացել կայացված դատական ակտով, վերաքննիչ դատարանը գտնում է անհիմն և մտացածին, քանի որ գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է, որ առաջին ատյանի դատարանը դատավճիռ կայացնելիս հետազոտել է ամբաստանյալներ Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարի, Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանի, Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանի, Հենրիկ Արոստակի Գրագոսյանի և Արմեն Ազատի Մանուկյանի, տուժողներ Նադեր Մահմուդի Նազարիի, Ալիռեզա Դավուդի Ալիաղայեի և Ալիռեզա Ֆառողզադի Հայաթիի, վկաներ Ֆաթեմեհ Մահմուդի Ռահիմի և Ազիթա Դառաբի Խոշնավազի ցուցմունքները, հրապարակել և հետազոտել է նաև գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք համադրել է քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, այդ ամենը գնահատել է վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից և հանգել հիմնավոր հետության այն մասին, որ ամբաստանյալներ Մահմուդ Աբադդարը, Լևոն Ոսկանյանն ու Արմեն Մանուկյանը կատարել են հանցագործություններ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, իսկ Երջանիկ Թահմազյանն ու Հենրիկ Գիրագոսյանը հանցագործություններ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
72. Ինչ վերաբերվում է դատախազ Հ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքի այն փաստարկներին, որ տուժողներից հափշտակված գումարները վերցնելիս Մահմուդ Աբադդարին և վերջինիս հանցակիցները դիմել են բազմաթիվ մեթոդների, նրանց գործողություններն ուղղված են եղել տուժողների մոտ վստահություն ձեռք բերելուն, համոզելուն և իրական փաստերը դիտավորյալ խեղաթյուրելուն, որ տուժողներին կեղծ կացության քարտի տրամադրումն ուղղված է եղել կատարած հանցագործությունը թաքցնելուն, տուժողներին մոլորության մեջ գցելուն, որպիսի պայմաններում ամբաստանյալների միասնական դիտավորությունը բացառապես ուղղված է եղել խարդախությամբ գումարներ հափշտակելուն, վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ քրեական գործի դատաքննությամբ հաստատված է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալներն իրականում չկարողանալով հաջողությամբ ավարտին հասցնել տուժողներին ՀՀ-ում Եգիպտոսի դեսպանատան միջոցով Եվրոպա ուղարկելու վերաբերյալ իրենց նախնական համաձայնությունը, ձեռնամուխ են եղել ցանկացած այլ եղանակով ստեղծել համապատասխան հիմքեր` կեղծ փաստաթղթեր, արդեն իսկ վերցրած գումարները տուժողներին չվերադարձնելու և վերջիններիս ամեն գնով Եվրոպա ուղարկելու առումով:
73. Անդրադառնալով ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանի, ամբաստանյալ Մ.Աբադդարիի պաշտպան Ա.Ալիխանյանի, ամբաստանյալ Լ.Ոսկանյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանի, ամբաստանյալ Հ.Գիրագոսյանի պաշտպան Ս.Հարությունյանի, ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանի և վերջինիս պաշտպան Գ.Քալաշյանի վերաքննիչ բողոքների պահանջներին այն մասին, որ ամբաստանյալներ Մ.Աբադդարիի, Լ.Ոսկանյանի, Ե.Թահմազյանի, Հ.Գիրագոսյանի, Ա.Մանուկյանի նկատմամբ պետք է կայացնել արդարացման դատավճիռ` հանցակազմի բացակայության հիմքով, վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է անհիմն և արձանագրում, որ ամբաստանյալներին առաջադրված մեղադրանքները հիմնավորված և ապացուցված են գործին վերաբերող և սույն որոշման 39-59-րդ կետերում արձանագրված փոխկապակցված ապացույցների բավարար ամբողջականությամբ, ավելին` գործի փաստական հանգամանքների վերաբերյալ հավաքված վերոնշյալ ապացույցները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ, 106-րդ հոդվածների կարգով անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ հիմքեր չկան:
74. Ինչ վերաբերվում է վերաքննիչ բողոքների հեղինակների այն պնդումներին, որ ամբաստանյալներին մեղսագրված հանցանքները հիմնավորված և ապացուցված չեն գործով ձեռք բերված ապացույցներով, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքների հեղինակների նման պնդումներն անհիմն են, դրանք իրենց հիմնավորումը չեն գտնում գործի նյութերում, քանի որ գործով ձեռք բերված ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար են գալու հիմնավոր եզրահանգման այն մասին, որ ամբաստանյալներ Մ.Աբադդարին, Լ.Ոսկանյանը, Ե.Թահմազյանը, Հ.Գիրագոսյանը, Ա.Մանուկյանը կատարել են իրեն մեղսագրված հանցանքները, այն գործելու մեջ վերջիններիս մեղավորության մասին առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հաստատված են սույն գործին վերաբերող փոխկապակցված, արժանահավատ և թույլատրելի ապացույցների բավարար ամբողջականությամբ:
75. Վերաքննիչ դատարանը, նկատի ունենալով վերոգրյալը, նույնպես հանգում է այն հետևության, որ առաջին ատյանի դատարանում` դատաքննության ընթացքում հետազոտված և դատավճռում շարադրված փաստական տվյալներով ապացուցված են այն արարքները, որոնց կատարման մեջ մեղադրվում են Մ.Աբադդարին, Լ.Ոսկանյանը, Ե.Թահմազյանը, Հ.Գիրագոսյանը, Ա.Մանուկյանը և այդ արարքները համապատասխանում են համապատասխանաբար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին և, որ ապացուցված է ամբաստանյալների կողմից այդ արարքները կատարելը:
Ուստի քրեական գործում բացակայում են Մ.Աբադդարիի, Լ.Ոսկանյանի, Ե.Թահմազյանի, Հ.Գիրագոսյանի, Ա.Մանուկյանի վերաբերյալ վերոնշյալ հոդվածների հատկանիշներով արդարացման դատավճիռ կայացնելու հիմքերը:
76. Անդրադառնալով տուժողների ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքի այն պնդումներին, որ գործով ամբաստանյալները թե նախաքննության, և թե դատաքննության ընթացքում ընդունել են, որ ստացել են տուժողների կողմից նշված գումարները, ուստի նման պայմաններում մտացածին է առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասին, որ տուժողներին պատճառված վնասների չափը հստակ ճշգրտման անհրաժեշտություն ունի, վերաքննիչ դատարանը գտնում է անհիմն` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
77. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հայցադիմումում նշվում է, թե որ քրեական գործով, ով, ում, ինչի հիման վրա և ինչ չափով է հարուցում քաղաքացիական հայց, ինչպես նաև պետք է բովանդակի խնդրանք` վնասի հատուցման համար կոնկրետ դրամական գումարի և գույքի բռնագանձման մասին:
Փաստորեն քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկա է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հարուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 163-րդ հոդվածը սահմանում է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը լուծվում է դատավճռով: Ի դեպ, օրենսդիրը տվյալ դեպքում տարբերություն չի դնում, թե դատավճիռը մեղադրական է, թե արդարացման է (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 364-366-րդ հոդվածներ):
Քաղաքացիական հայցի լուծմանը վերաբերող օրենսդրական պահանջն արտացոլված է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետում, համաձայն որի` <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` ... 10) քաղաքացիական հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե քաղաքացիական հայց չի հարուցվել:>>:
Փաստորեն, տվյալ նորմերը քաղաքացիական հայցի լուծումը կապում են դատավճռի կայացման հետ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը լուծում է նաև այն հարցը, թե դատական ծախսերն ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն։
Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության:
78. Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ա.Մկրտչյանի և Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում:
Մասնավորապես, Ա.Մկրտչյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի: (…)>> (տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը):
Ա.Ստեփանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում: Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս (…):
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը>> (տե՛ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշման 21-րդ կետը):
Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված և համապատասխանաբար Ա.Մկրտչյանի, Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի լուծման համար պարտադիր է հանցագործության և հատուցման ենթակա վնասի միջև անմիջական պատճառահետևանքային կապի առկայությունը, ինչպես նաև քաղաքացիական հայցի հիմքի և առարկայի՝ պատշաճ կերպով հիմնավորված լինելը: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է, որ քաղաքացիական հայցի հիմքը հայց հարուցելու իրավունք առաջացնող փաստերի ամբողջությունն է, իսկ հայցի առարկան` այդ փաստերի վրա հիմնված պահանջը: Ընդ որում, քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերը պետք է հիմնավորեն վնասի առկայությունն ու այն հանցագործությամբ պատճառված լինելու հանգամանքը: Հետևաբար, քրեական դատավարությունում հայց հարուցելու իրավունքն առկա է այն դեպքում, երբ վնասն անմիջականորեն պատճառվել է հանցագործությամբ:
Ելնելով վերոգրյալից` Վճռաբեկ դատարանը արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերն են`
ա) հակաիրավական արարքը` հանցագործությունը, վնաս հասցնելու փաստը և դրանց միջև առկա անմիջական պատճառահետևանքային կապը.
բ) հատուցման ենթակա գույքային վնասը հայցվորին պատճառված լինելու հանգամանքը,
գ) մեղադրյալի կամ նրա գործողությունների համար գույքային պատասխանատվություն կրող անձի կողմից վնասի հատուցման պարտականությունը կամովին չկատարելու հանգամանքը:
Քաղաքացիական հայցի առարկան, ինչպես արդեն նշվեց, կազմում է հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը: Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար, քրեական դատավարության շրջանակներում հատուցման ենթակա չէ այն վնասը, որը թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով:
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանը արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության շրջանակներում ենթակա են հատուցման`
ա) քրեական օրենքով արգելված արարքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը,
բ) վնասված կամ ոչնչացված (կորսված) գույքը վերականգնելու, գնելու ծախսերը,
գ) տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության համար կատարված անհրաժեշտ ծախսերը (mutatis mutandis տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը):
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են միայն վերոնշյալ վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս):
79. Ինչպես երևում է գործի նյութերից, տուժողներ, քաղ.հայցվորներ Ն.Նազարիի և Ռ.Ալիաղաեի ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանը 19.06.2015թ. հայցադիմումներ է ներկայացրել առաջին ատյանի դատարան` խնդրելով Մահմուդ Աբադդարիից, Լևոն Ոսկանյանից, Հենրիկ Գիրագոսյանից և Արմեն Մանուկյանից համապարտության կարգով հօգուտ Ալիռեզա Ալիաղաեի բռնագանձել 9540, իսկ հօգուտ Նադեր Նազարիի` 12.540 ԱՄՆ դոլարին բռնագանձման օրվա դրությամբ համարժեք ՀՀ դրամ` որպես վերջիններիս հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում:
80. Գործի նութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալների կողմից օրենքով չթույլատրված արարքներ կատարելու հետևանքով վնասներ են պատճառվել գործով տուժողներ Ա.Նազարիին և Ա.Ալիաղաեին:
Այս առումով վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ գործի նութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալները ներկայացված քաղաքացիական հայցերը չեն ընդունել, բացի այդ` ամբաստանյալ Երջանիկ Թահմազյանի կողմից այս ժամանակահատվածում հատուցվել է վնասի որոշակի մասը, որը ենթակա է ճշգրտման հետագայում՝ հնարավոր քաղաքացիական հայցը հարուցելու և լուծելու ժամանակ։
Նման պայմաններում վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ ամբաստանյալների հանցավոր գործողությունների արդյունքում նրանց կողմից տնօրինված գումարների չափն ունի հստակ ճշգրտման անհրաժեշտություն, ինչը կարող է առավել արդյունավետ իրականացվել հայցի հետագա` քաղաքացիական դատավարության ընթացակարգով լուծման ընթացքում։
81. Վերոգրյալի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասին, որ քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցչի կողմից ներկայացրած քաղաքացիական հայցերը պետք է թողնել առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորներին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը, օրինական են և հիմնավոր, բխում են գործի նյութերից և գործով ձեռք բերված տվյալներից:
82. ՀՀ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննությունը և լուծումը կանոնակարգված է օրենսգրքի 154-164-րդ հոդվածներով (գլուխ 20-րդ` քաղաքացիական հայցը քրեական դատավարությունում): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով: Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ քաղաքացիական դատավարության օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն քրեական դատավարության օրենսգրքով:
Քաղաքացիական հայցով որոշումն ընդունվում է քաղաքացիական օրենսդրության նորմերին համապատասխան:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ կետերի համաձայն` քրեական դատավարությունում հարուցված քաղաքացիական հայցը, որը դատարանի կողմից թողնվել է առանց քննության, կարող է հետագայում հարուցվել քաղաքացիական դատավարության կարգով:
83. Վերոնշյալ իրավական դրույթների և փաստական տվյալների վերլուծության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տուժողների
ներկայացուցչի կողմից ներկայացված հայցադիմումներն առանց քննության թողնելու, տուժողներին քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու իրավունք վերապահելու մասին առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն օրինական են և հիմնավորված, բխում են գործով ձեռք բերված տվյալներից:
Ուստի տուժողների ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանի կողմից վերաքննիչ բողոքներում բերված պնդումները հիմք չեն հանդիսանում առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը քաղ.հայցի մասով բեկանելու և ներկայացված քաղ.հայցն ամբողջությամբ բավարարելու համար` վերոնշյալ պատճառաբանությամբ:
84. Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը վերոշարադրյալ հիմքերով առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 09-ի դատավճիռը համարում է օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված, իսկ վերաքննիչ բողոքներում ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանի, ամբաստանյալ Մ.Աբադդարիի պաշտպան Ա.Ալիխանյանի, ամբաստանյալ Լ.Ոսկանյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանի, ամբաստանյալ Հ.Գիրագոսյանի պաշտպան Ս.Հարությունյանի, ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանի և վերջինիս պաշտպան Գ.Քալաշյանի, ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Հ.Հակոբյանի, տուժողներ Ա.Ալիաղաեի և Ն.Նազարիի ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանի կողմից բերված փաստարկներն` անհիմն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ և 402-րդ հոդվածներով, վերաքննիչ քրեական դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1. Ամբաստանյալ Ա.Մանուկյանի, ամբաստանյալ Մ.Աբադդարիի պաշտպան Ա.Ալիխանյանի, ամբաստանյալ Լ.Ոսկանյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանի, ամբաստանյալ Հ.Գիրագոսյանի պաշտպան Ս.Հարությունյանի, ամբաստանյալ Ե.Թահմազյանի և վերջինիս պաշտպան Գ.Քալաշյանի, ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Հ.Հակոբյանի, տուժողներ Ա.Ալիաղաեի և Ն.Նազարիի ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել:
2. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 09-ի դատավճիռը` Մահմուդ Մանսուրի Աբադդարիի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Լևոն Ռուբենի Ոսկանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երջանիկ Տիկրանի Թահմազյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Հենրիկ Արոստակի Գիրագոսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Արմեն Ազատի Մանուկյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-329-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ