ԵԿԴ/0129/01/14


ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Ռ.Մխիթարյան
դատավորներ` Ս.Չիչոյան
Ա.Մնացականյան

քարտուղարությամբ` Հ.Հակոբյանի

մասնակցությամբ`
ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանի
պաշտպան Մ.Ֆարմանյանի
տուժող, քաղաքացիական հայցվոր և
տուժողների ու քաղաքացիական
հայցվորների ներկայացուցիչ
Դ.Հարությունյանի
տուժող և քաղաքացիական հայցվոր
Ն.Առուշանովայի

2017 թվականի մայիսի 22-ին, Երևան քաղաքում,

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Հասմիկ Հրանտի Հարությունյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԿԴ/0129/01/14 դատավճռի դեմ տուժող, քաղաքացիական հայցվոր և տուժողների ու քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցիչ Դերենիկ Հարությունյանի և ամբաստանյալ Հասմիկ Հարությունյանի պաշտպան Մարինե Ֆարմանյանի վերաքննիչ բողոքները.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2012 թվականի հուլիսի 27-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 13143512 քրեական գործը:
2012 թվականի օգոստոսի 1-ին Դերենիկ Հովհաննեսի Հարությունյանը գործով ճանաչվել է տուժող:
Նույն օրը՝ 2012 թվականի օգոստոսի 1-ին, Հասմի Հրանտի Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2012 թվականի օգոստոսի 8-ին Հ.Հարությունյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
2013 թվականի մարտի 7-ին քրեական գործով տուժող է ճանաչվել նաև Նինա Կոնստանտինի Առուշանովան:
Նախաքննության մարմնի՝ 2014 թվականի ապրիլի 3-ի և 2014 թվականի մայիսի 23-ի որոշումներով գործով տուժողներ են ճանաչվել նաև Էդուարդ Դերենիկի Հարությունյանը, Էլեոնորա Կոնստանտինի Առուշանովան, Կարեն Բորիսի Առաքելովը և Կարինե Էրնեստի Դոնատը:
2014 թվականի հունիսի 12-ին Հ.Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` երկու դրվագով:
2014 թվականի հուլիսի 1-ին Դ.Հարությունյանը նաև ճանաչվել է տուժողների ներկայացուցիչ:
2014 թվականի հուլիսի 16-ին նախաքննության մարմինը գործով որոշում է կայացրել Ն.Քանքանյանի, Գ.Մինասյանի, Ժ.Սարգսյանի, Ն.Վարդանյանի, Գ.Հայրապետյանի և Գ.Վարդանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին՝ նրանց արարքներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի բացակայության հիմքով:
2014 թվականի հուլիսի 17-ին Հ.Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքը կրկին փոփոխվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
2014 թվականի հուլիսի 31-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
2. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի հունիսի 30-ի դատավճռով Հ.Հարությունյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ, և հանցանքների համակցությամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 4 (չորս) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի` 100.000 (հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը փոփոխվել է, խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը և Հ.Հարությունյանը կալանավորվել է դատական նիստերի դահլիճում:
Նույն դատավճռով տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Դ.Հարությունյանի քաղաքացիական հայցն ընդդեմ ամբաստանյալ Հ. Հարությունյանի ամբողջությամբ մերժվել է` անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ, Ն.Առուշանովայի քաղաքացիական հայցը բավարարել է մասնակի՝ 34.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով, իսկ Է.Առուշանովայի, Կ.Առաքելովի և Կ.Դոնատի քաղաքացիական հայցերը բավարարվել են ամբողջությամբ, համապատասխանաբար՝ 4.000 և 6.000-ական ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի չափով:
3. Նախորդ կետում նշված դատավճիռը տուժող և տուժողների ներկայացուցիչ Դ.Հարությունյանի, գործով մեղադրող Հ.Խաչատրյանի և ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանի պաշտպան Ա.Ալիխանյանի կողմից բողոքարկվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2016 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ մեղադրող Հ.Խաչատրյանի և ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանի պաշտպան Ա.Ալիխանյանի վերաքննիչ բողոքները մերժվել են, իսկ տուժող, տուժողների ներկայացուցիչ Դ.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի, որի արդյունքում՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի հունիսի 30-ի դատավճիռը քաղաքացիական հայցի մասով բեկանվել և գործն ուղարկվել է նույն դատարան`այդ մասով նոր քննության:
4. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) նոր քննության արդյունքում կայացրած իր՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի դատավճռով տուժողներ և քաղաքացիական հայցվորներ Դ.Հարությունյանի և Ն.Առուշանովայի քաղաքացիական հայցերը բավարարել է մասնակի, մասնավորապես՝ վճռել է ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանից Դ.Հարությունյանի և Ն.Առուշանովայի օգտին բռնագանձել 34.000 (երեսունչորս հազար) ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում, իսկ մնացած մասով՝ քաղաքացիական հայցերը թողնել առանց քննության՝ պարզաբանելով քաղաքացիական դատավարության կարգով դատարան դիմելու նրանց իրավունքը։
Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերվել տուժող, քաղաքացիական հայցվոր և տուժողների ու քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցիչ Դ.Հարությունյանի, ինչպես նաև ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանի պաշտպան Մ.Ֆարմանյանի կողմից:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2016 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ:

Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքների քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Նախաքննության մարմինը Հ.Հարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքների համար, որ. «[Հ.Հարությունյանը,] բնակվելով ամուսնու՝ Էդուարդ Դերենիկի Հարությունյանի՝ Երևան քաղաքի Դեմիրճյան փողոցի 17ա շենքի 20-րդ բնակարանում, 2010 թվականից մինչև 2012 թվականի հուլիսի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում, միասնական հանցավոր դիտավորությամբ՝ շարունակաբար, մաս-մաս գաղտնի հափշտակել է նույն բնակարանում գտնվող իր ամուսնու ծնողների՝ Դերենիկ Հովհաննեսի Հարությունյանի և Նինա Կոնստանտինի Առուշանովայի ննջասենյակում պահված և վերջիններիս պատկանող՝ առանձնապես խոշոր չափի՝ 91.276.754 ՀՀ դրամին համարժեք 254.963 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր արժողությամբ տարբեր տեսակի ոսկյա և թանկարժեք քարերով զարդերը, ոսկյա և արծաթյա սպասքի պարագաները։
Բացի այդ, Հասմիկ Հարությունյանը, խաբեությամբ խոշոր չափի գումար հափշտակելու դիտավորությամբ, 2012 թվականի հունվարի 20-ին հեռախոսազրույց է ունեցել իր ամուսնու՝ Էդուարդ Դերենիկի Հարությունյանի մորաքրոջ՝ Ռուսաստանի Դաշնությունում գտնվող Էլեոնորա Կոնստանտինի Առուշանովայի հետ, որի ընթացքում վերջինին խնդրել է իրեն ուղարկել 4000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ խոստանալով մոտակա ժամանակները մարել այդ գումարը և այդ գումարի անհրաժեշտությունը բացատրելով ամուսնու եղբոր՝ Տիգրան Դերենիկի Հարությունյանի պարտքերը մարելու մտացածին պատճառաբանությամբ։ Նույն ժամանակահատվածում ստանալով այդ գումարը՝ Հասմիկ Հարությունյանն այն ծախսել է իր անձնական կարիքների համար ու հետագայում այն չի վերադարձրել՝ այդ կերպ խաբեությամբ հափշտակելով Է.Առուշանովային պատկանող՝ խոշոր չափերի գումարը՝ 1.548.000 ՀՀ դրամին համարժեք 4.000 ԱՄՆ դոլարը։
Բացի այդ, Հասմիկ Հարությունյանը, խաբեությամբ առանձնապես խոշոր չափի գումար հափշտակելու դիտավորությամբ, 2012 թվականի մայիսի 18-ին հեռախոսազրույցներ է ունեցել իր ամուսնու՝ Էդուարդ Դերենիկի Հարությունյանի ազգականներ՝ Ռուսաստանի Դաշնությունում գտնվող Կարեն Բորիսի Առաքելովի և Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում գտնվող Կարինե Էրնեստի Դոնատի հետ, որոնց ընթացքում վերջիններին խնդրել է պարտքով՝ 1 ամիս ժամկետով տրամադրել 15.000 ԱՄՆ դոլար՝ որպես պատճառաբանություն նշելով այն մտացածին հանգամանքը, թե իբր այլ անձանցից պարտքով այդ չափի գումար վերցնելով մարել է ամուսնու եղբոր՝ Տիգրան Դերենիկի Հարությունյանի պարտքը և ներկայում իր պարտատերերը պահանջում են վերդարձնել այդ գումարը, սպառնում են իր և իր երեխաների կյանքին ու առողջությանը։ Հավատալով Հ.Հարությունյանի սուտ տեղեկություններին՝ նրան օգնելու նպատակով Կ.Առաքելովը և Կ.Դոնատը 2012 թվականի մայիսի 23-ին յուրաքանչյուրը 6.000-ական ԱՄՆ դոլար են փոխանցել նրան։ Հասմիկ Հարությունյանը, ստանալով այդ գումարը, այն ծախսել է իր անձնական կարիքների համար ու հետագայում այն չի վերադարձրել՝ այդ կերպ խաբեությամբ հափշտակելով Կ.Առաքելովին և Կ.Դոնատին պատկանող՝ առանձնապես խոշոր չափերի գումարը՝ 4.812.000 ՀՀ դրամին համարժեք 12.000 ԱՄՆ դոլարը»։
6. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն իր՝ 2015 թվականի հունիսի 30-ի դատավճռով Հ.Հարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ մեղավոր է ճանաչել՝ հաստատված համարելով, որ. «[Հ.Հարությունյանը, ամուսնու՝ Էդ.Հարությունյանի հետ միասին մինչև 2012 թվականի հուլիս ամիսը բնակվելով] Էդ.Հարությունյանի ծնողների` տուժողներ Դերենիկ Հարությունյանի և Նինա Առուշանովայի բնակարանում` Երևան քաղաքի Դեմիրճյան փողոցի թիվ 17ա շենքի թիվ 20-րդ հասցեում, 2010 թվականի գործով չպարզված օրվանից մինչև 2012 թվականի հուլիսի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում, միասնական հանցավոր դիտավորությամբ, շարունակաբար, տարբեր չափաբաժիններով, գաղտնի հափշտակել է նույն բնակարանում գտնվող՝ իր ամուսնու մոր՝ տուժող Նինա Կոնստանտինի Առուշանովայի ննջասենյակում պահված և նրան պատկանող՝ առանձնապես խոշոր չափի՝ 34.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 12.172.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ գույքը։
Բացի այդ, ամբաստանյալ Հասմիկ Հարությունյանը, խաբեությամբ խոշոր չափի գումար հափշտակելու դիտավորությամբ, 2012 թվականի հունվարի 20-ին հեռախոսազրույց է ունեցել իր ամուսնու՝ Էդուարդ Հարությունյանի մորաքույր, տուժող, Ռուսաստանի Դաշնությունում բնակվող՝ Էլեոնորա Կոնստանտինի Առուշանովայի հետ, որի ընթացքում վերջինին խնդրել է իրեն ուղարկել 4.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ խոստանալով սեղմ ժամկետում վերադարձնել այն։ Այդ գումարի անհրաժեշտությունը նա պատճառաբանել է ամուսնու եղբայր Տիգրան Դերենիկի Հարությունյանի պարտքերը մարելու մտացածին անհրաժեշտությամբ։
Հավատալով Հասմիկ Հարությունյանին՝ իր քրոջ որդի Տ.Հարությունյանին օգնելու նպատակով՝ տուժող Է.Առուշանովան Ռուսաստանի Դաշնությունից ամբաստանյալ Հասմիկ Հարությունյանին է ուղարկել 4.000 ԱՄՆ դոլար։ Հասմիկ Հարությունյանը, ստանալով այդ գումարը, այն ծախսել է իր անձնական կարիքների համար՝ այդ կերպ խաբեությամբ հափշտակելով Է.Առուշանովային պատկանող՝ խոշոր չափերի` 1.548.000 ՀՀ դրամին համարժեք 4.000 ԱՄՆ դոլար գումարը։
Բացի այդ, ամբաստանյալ Հասմիկ Հրանտի Հարությունյանը, խաբեությամբ առանձնապես խոշոր չափի գումար հափշտակելու դիտավորությամբ, 2012 թվականի մայիսի 18-ին հեռախոսազրույցներ է ունեցել իր ամուսին Էդուարդ Հարությունյանի` Ռուսաստանի Դաշնությունում գտնվող ազգականներ, տուժողներ Կարեն Բորիսի Առաքելովի և Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում գտնվող Կարինե Էրնեստի Դոնատի հետ, որոնց ընթացքում վերջիններին խնդրել է պարտքով տրամադրել 15.000 ԱՄՆ դոլար՝ մեկ ամսից գումարը վերադարձնելու պայմանով։ Որպես պատճառաբանություն նա նշել է, իբրև թե այլ անձանցից պարտքով գումար է վերցրել և մարել է ամուսնու եղբոր՝ Տիգրան Դերենիկի Հարությունյանի պարտքը, իսկ ներկայում իր պարտատերերը պահանջում են վերադարձնել այդ գումարը, սպառնում են իր և զավակների կյանքին ու առողջությանը։ Հավատալով Հ.Հարությունյանին` տուժողներ Կ.Առաքելովը և Կ.Դոնատը 2012 թվականի մայիսի 23-ին Նազիլյա Նազիմի Կյազիմովայի, Ռաուշան Կուրուկի Միրզոևայի և Էլեոնորա Կոնստանտինի Առուշանովայի անունից «Զոլոտայա Կորոնա» դրամական փոխանցման համակարգով Ռուսաստանի Դաշնության Խիմկի քաղաքից 12.000 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար են փոխանցել ամբաստանյալ Հասմիկ Հարությունյանին` 4.000-ական ԱՄՆ դոլար գումարի երեք չափաբաժիններով։
Հասմիկ Հարությունյանը, ստանալով այդ գումարը, այն ծախսել է իր անձնական կարիքների համար` խաբեությամբ հափշտակելով Կ.Առաքելովին և Կ.Դոնատին պատկանող՝ առանձնապես խոշոր չափերի` 4.812.000 ՀՀ դրամին համարժեք 12.000 ԱՄՆ դոլար գումարը, որից 6.000 ԱՄՆ դոլարը հանդիսացել է տուժող Կ.Առաքելովի գումարը, 6.000 ԱՄՆ դոլարը` տուժող Կ.Դոնատինը»։
7. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանն իր՝ 2016 թվականի մարտի 18-ի որոշման մեջ նշել է.
«(...)
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով տուժող, տուժողների ներկայացուցիչ Դերենիկ Հարությունյանի կողմից ներկայացված բողոքին, նախ հարկ է համարում քննարկել այն հարցը, թե ամբաստանյալ Հասմիկ Հարությունյանի կողմից տուժողներ Դերենիկ Հարությունյանին և Նինա Առուշանովային հափշտակության արդյունքում պատճառված վնասի չափը հաստատելիս և այդ չափով միայն Նինա Առուշանովայի քաղաքացիական հայց բավարարելիս, իսկ Դերենիկ Հարությունյանի քաղաքացիական հայցը մերժելիս առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ գնահատական տվել է, թե ոչ:
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Հասմիկ Հարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրել տուժողներ Դերենիկ Հարությունյանին և Նինա Առուշանովային պատկանող՝ առանձնապես խոշոր չափի՝ 91276754 ՀՀ դրամին համարժեք 254963 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր արժողությամբ տարբեր տեսակի զարդեր, ոսկյա և արծաթյա սպասքի պարագաներ հափշտակելու համար, սակայն առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ այդ դրվագով դատարանում հետազոտված ապացույցները բավարար չեն հաստատված համարելու, որ ամբաստանյալ Հասմիկ Հարությունյանը գաղտնի հափշտակել է այդ արժեքի գույք, քանի որ այդ մասին պատշաճ ապացույցներ չեն ներկայացվել։ Այդ հաշվարկը կատարվել է միայն տուժողների բանավոր հայտարարությունների և նրանց կողմից կատարված հաշվարկների հիման վրա, որևէ փորձագիտական եզրակացություն այդ մասին առկա չէ, իսկ ամբաստանյալ Հասմիկ Հարությունյանը թե նախաքննության, թե դատական քննության ընթացքում ընդունել է, որ ինքը գողության եղանակով հափշտակել է 34000 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր արժողությամբ գույքը։ Նշված գումարից 17000 ԱՄՆ դոլարը՝ սկեսրոջ ոսկյա կոմպլեկտի արժեքն է, որի գրավադրմամբ այդքան գումար է տրամադրվել, 9500 ԱՄՆ դոլարը՝ ադամանդյա մեկ քարով մատանու արժեքն է, որն այդ գնով է վաճառվել, մնացած գումարը՝ ոսկեդրամների, արծաթյա և ոսկեպատ իրերի արժեքն է, որոնց վաճառքից այդ գումարն է ստացվել: Արդյունքում դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Հասմիկ Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է 34000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 12172000 ՀՀ դրամի չափով գույքի հափշտակության մասով:
Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանի համար անհասկանալի է, թե առաջին ատյանի դատարանն ինչ չափանիշով է որոշել, որ տուժողներին 34000 ԱՄՆ դոլարի չափով է վնաս պատճառվել կամ այդ գումարի չափով գույք է հափշտակվել:
Ամբաստանյալ Հասմիկ Հարությունյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, որ (...) 2011 թվականին իր ոսկյա զարդերը, ինչպես նաև սկեսրոջ ոսկյա կոմպլեկտը եղբոր միջոցով գրավադրել է գրավատանը և դրանց դիմաց ստացել է 17000 ԱՄՆ դոլար գումար, որպեսզի կարողանա վճարել պարտքով վերցրած գումարների տոկոսները։ Բացի այդ, բնակարանից վերցրել է 40 ոսկեդրամ, որն ամուսինը վաճառել է յուրաքանչյուրը 100 ԱՄՆ դոլարով, ոսկյա վզնոցներ, որոնք ամուսինը վաճառել է մեկ գրամը 15 ԱՄՆ դոլարով, երկու ադամանդե մատանի, որն ամուսինը վաճառել է յուրաքանչյուրը 350-ից 400 ԱՄՆ դոլարով, մեկ հատ մեկ կարատանոց մատանի, որն ամուսինը վաճառել է 9000 ԱՄՆ դոլարով, մեկ քյամար, որն ամուսինը վաճառել է 350 ԱՄՆ դոլարով։ Բացի այդ, վերցրել է նաև արծաթյա իրեր՝ երեք շաքարաման, քսանչորս ճաշի գդալ, տասներկու թեյի գդալ, որոնք նույնպես մեկ գրամը 180 ՀՀ դրամով վաճառել է ամուսինը։ Մնացած անհետացած իրերից ինքը տեղյակ չէ։
Ամբաստանյալ Հասմիկ Հարությունյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ է տվել նաև այն մասին, որ իր սկեսրոջ ու սկեսրայրի ննջասենյակում գտնվող պահարանի պահոցում եղել են ոսկյա, ադամանդե զարդեր և թանկարժեք այլ իրեր։ Ինքն ու ամուսինը որոշել են սկեսրոջ և սկեսրայրի սենյակում գտնվող պահարանի պահոցից վերցնել մեկուկես կարատանոց ադամանդով ոսկյա մատանին, որն իր ամուսինը 9000 ԱՄՆ դոլարով վաճառել է Մ.Խորենացի փողոցում գտնվող ոսկու շուկայում՝ ոսկու առուվաճառքով զբաղվող ոմն Ալիկին։ Դրանից հետո ամուսնու հետ որոշել են այդ պահոցից վերցնել 40 ոսկյա մետաղադրամներ, որոնցից 8-ը եղել են «Նիկոլայ» 8,5 գրամ քաշով մետաղադրամներ, 32-ը՝ «Գեորգի» 8,5 գրամ քաշով մետաղադրամներ։ Դրանք ամուսինը վաճառել է Ալիկի միջոցով՝ «Նիկոլայ» մետաղադրամները` յուրաքանչյուրը 80 ԱՄՆ դոլարով, իսկ «Գեորգի» մետաղադրամները` յուրաքանչյուրը 100 ԱՄՆ դոլարով։ Բացի այդ, ամուսինն Ալիկի միջոցով վաճառել է 2 ոսկյա, ադամանդե քարերով մատանիներ՝ յուրաքանչյուրը 350 ԱՄՆ դոլարով և 10 ոսկյա վզնոցներ։ Դրանից բացի, ամուսինը նույն ոսկու շուկայի արծաթագործ Էդիկին վաճառել է 24 ճաշի արծաթյա գդալներ, 12 թեյի ոսկեջրած արծաթյա գդալներ, 1 քյամար, 3 ոսկեջրած արծաթյա շաքարամաններ, որոնց վաճառքի ընդհանուր գումարը կազմել է շուրջ 5000 ԱՄՆ դոլար։ 2012 թվականի մայիսին իր եղբորն է տվել 1 ոսկյա կախազարդ իր շղթայով, 1 կախազարդ, 5 ոսկյա մատանի, 1 զույգ ադամանդե ականջօղեր, 6 «Նիկոլայ» 8,5 գրամանոց մետաղադրամներ, մատանու և ականջօղերի մեկ կոմպլեկտ և խնդրել է այն գրավադնել գրավատանը՝ խաբելով, իբրև այդ զարդերը պատկանում են իր հարևան Գրետային։ Գրավադրված զարդերի համար վճարվել է 17000 ԱՄՆ դոլար։
Ամբաստանյալ Հասմիկ Հարությունյանը դատաքննության ընթացքում նշել է, որ պարտքը մարելու համար Էդուարդ Հարությունյանը վաճառել է 6,8 և 9 գրամ քաշերով 10 ոսկյա շղթա, վաճառել են արծաթյա 6 գդալ: Տարայի մեջ, որտեղից իրենք վերցրել են զարդերը, եղել են արծաթյա 6 գդալ, 2 վզնոց՝ յուրաքանչյուրը 115 գրամ, ադամանդե քարով ոսկյա մատանի: Էդուարդ Հարությունյանը մատանին վաճառել է 9250 ԱՄՆ դոլարով: Իրեն առաջադրված մեղադրանքներից ընդունում է 17000, 16000, 9500, 5000 ԱՄՆ դոլարի, 8 և 32 ոսկյա մետաղադրամների հափշտակության վերաբերյալ փաստերը:
Վերը նշված ցուցմունքներից պարզ է դառնում, որ ամբաստանյալն ընդունում է, որ գումարները ստացվել է գրավատանը գրավադրված զարդերից, մեկ մատանու, 12 թեյի ոսկեջրած արծաթյա գդալների, 1 քյամարի, 3 ոսկեջրած արծաթյա շաքարամանների, 8 և 32 ոսկյա մետաղադրամների վաճառքից:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալ Հասմիկ Հարությունյանը նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում նշել է, որ հափշտակված զարդերի մեջ, ի թիվս այլնի, առկա են եղել 40 ոսկյա մետաղադրամներ, որոնցից 8-ն այլ տեսակի մետաղադրամ է եղել, 32-ը՝ այլ: Իսկ նախաքննության ընթացքում հստակեցրել է, որ մետաղադրամներից 8-ը եղել են «Նիկոլայ» 8,5 գրամ քաշով, 32-ը՝ «Գեորգի» 8,5 գրամ քաշով մետաղադրամներ: «Նիկոլայ» մետաղադրամները` յուրաքանչյուրը 80 ԱՄՆ դոլարով են վաճառել, իսկ «Գեորգի» մետաղադրամները` յուրաքանչյուրը 100 ԱՄՆ դոլարով:
Նշվածից պարզ է դառնում, որ հափշտակված առարկաների մեջ առկա են եղել երկու տեսակի ոսկյա մետաղադրամներ և ամբաստանյալի կողմից մատնանշվում է մետաղադրամների քաշերը: Սակայն ինչպես նախաքննական մարմինը, այնպես էլ դատարանը հափշտակությամբ պատճառված վնասի չափը որոշելիս նշված հանգամանքի վրա ուշադրություն չեն դարձրել:
Այսինքն՝ հափշտակված առարկաների մեջ եղել են ճանաչելի, տարբերակելի երկու տեսակի ոսկյա մետաղադրամներ, որպիսի պայմաններում մետաղադրամներից յուրաքանչյուրի շուկայական արժեքի պարզումն իրատեսական է և հնարավոր: Մասնավորապես՝ կարող է հարցում կատարվել Երևան քաղաքում գործող ոսկու վաճառակետերին և պարզել վաճառքում առկա են վերը նշված տեսակի մետաղադրամներ, թե ոչ: Դրական արդյունքներ արձանագրվելու դեպքում՝ ստանալ մետաղադրամների օրինակները, որից հետո այն զննել դատական նիստում, լսել դրանց վերաբերյալ կողմերի դիրքորոշումները, ինչի արդյունքում էլ անհրաժեշտության դեպքում հնարավոր կլիներ մետաղադրամների շուկայական արժեքը պարզելու նպատակով նշանակել փորձաքննություն: Բացի այդ, Հասմիկ Հարությունյանը նշել է, որ մետաղադրամներն ամուսինը վաճառել է Ալիկի միջոցով: Այսինքն՝ վաճառված մետաղադրամների տարբերակման գործընթացին կարող է մասնակից դարձվել նաև սույն քրեական գործով վկա Ալբերտ Սարգսյանը, ով գործի ելքով չշահագրգռված անձ է:
Վերաքննիչ դատարանի համար իրատեսական չէ նաև այն, որ 8.5 գրամ քաշով ոսկյա մետաղադրամների շուկայական արժեքը 80-100 ԱՄՆ դոլար է: Ամեն դեպքում` ներկայում 8.5 գրամ ոսկու արժեքը ըստ ՀՀ կենտրոնական բանկի պաշտոնական կայքի` կկազմի մոտ 170000 ՀՀ դրամ, ինչը առնվազն երեք անգամ գերազանցում է ամբաստանյալի կողմից մատնանշված գումարի չափը:
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանի համար անհասկանալի է նաև, թե ինչպես է քաղաքացիական հայցերի հարցը քննարկելիս առաջին ատյանի դատարանը եկել այն եզրահանգման, որ Հասմիկ Հարությունյանի կողմից Նինա Առուշանովային պատճառվել է 34000 ԱՄՆ դոլարի գույքային վնաս և այդ չափով էլ բավարարվել է վերջինի կողմից 56600 ԱՄՆ դոլարի չափով ներկայացված քաղաքացիական հայցը, իսկ տուժող Դերենիկ Հարությունյանի քաղաքացիական հայցը մերժվել է այն հիմնավորմամբ, որ քաղաքացիական հայցում նշված գումարի չափով պատճառված վնասի հանգամանքը դատական քննությամբ չի հաստատվել: Տվյալ դեպքում՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ առաջին ատյանի դատարանն իր ակտով նախքան քաղաքացիական հայցերին անդրադառնալն արդեն իսկ հաստատված է համարել, որ Հասմիկ Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքը (տուժողներ Դերենիկ Հարությունյանից և Նինա Առուշանովայից հափշտակված լինելու հետ կապված) հիմնավորված է 34000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 12172000 ՀՀ դրամի չափով գույքի հափշտակության մասով, սակայն քաղաքացիական հայցը քննարկելիս նշել է, որ Դերենիկ Հարությունյանի պատճառված վնասի չափը չի պարզվել:
Այսինքն՝ առաջին ատյանի դատարանը որևէ կերպ չի հիմնավորել, թե ինչպես է որոշվել, որ ամբաստանյալի կողմից 34000 ԱՄՆ դոլարի չափով հափշտակված գույքը պատկանել է միայն Նինա Առուշանովային այն դեպքում, երբ ամբաստանյալը հստակ նշել է թվով 40 մետաղադրամների վաճառքի մասին: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է նաև, որ առաջին ատյանի դատարանը, հաստատված համարելով, որ հափշտակվել է 34000 ԱՄՆ դոլարի չափով գույք, կարող էր նման եզրահանգման գալ միայն այն դեպքում, երբ հստակ տարանջատեր, թե Հասմիկ Հարությունյանի կողմից հափշտակված առարկաները տուժողներից կոնկրետ ում են պատկանել և համարվել են միայն նրանցից մեկի սեփականությունը: Իսկ տվյալ դեպքում հաստատված է համարվել, որ վերը նշված գումարի չափով հափշտակությունը կատարվել է տուժողներ Դերենիկ Հարությունյանից և Նինա Առուշանովայից: Ավելին՝ քրեական գործի ողջ նյութերի գերակշռող մասը, այդ թվում՝ առաջադրված մեղադրանքը, վկայում է այն մասին, որ Հասմիկ Հարությունյանի կողմից գողացվել է Դերենիկ Հարությունյանին և Նինա Առուշանովային պատկանող համատեղ գույքը:
Այսպիսով՝ Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առաջին ատյանի դատարանը Հասմիկ Հարությունյանի կողմից գողության եղանակով տուժողներ Դերենիկ Հարությունյանին և Նինա Առուշանովային պատկանող գույքի հափշտակված լինելու՝ 34000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 12172000 ՀՀ դրամ չափը որոշելիս և Դերենիկ Հարությունյանի քաղաքացիական հայցը մերժելիս թույլ է տվել դատական սխալ, որն էլ հիմք է հանդիսանում դատական ակտը բեկանելու համար:
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տուժող Դերենիկ Հարությունյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է քաղաքացիական հայցը բավարարելու մասին, իսկ դատարանի կողմից հաստատված մեղադրանքի ծավալի առումով որևէ պահանջ չի ներկայացվել: Դատարանի կողմից հաստատված պատճառված վնասի չափի վերաբերյալ հարց չի բարձրացվել նաև մեղադրողի կողմից: Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով, որ մեղադրողի բողոքը ենթակա է մերժման և դատական ակտը վերանայվում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանում գործի լրացուցիչ քննության արդյունքում Հասմիկ Հարությունյանի կողմից Դերենիկ Հարությունյանից և Նինա Առուշանովայից հափշտակված գույքի չափի հնարավոր փոփոխության (ավելացման) դեպքում, այն չի կարող անբարենպաստ հետևանքներ առաջացնել ամբաստանյալի համար և կարող է հաշվի առնվել միմիայն քաղաքացիական հայցի չափը որոշելու, այլ ոչ թե՝ կրկին պատիժ` պատժի տեսակ և չափ որոշելու համար»։
8. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի դատավճռի համաձայն.
«(...)
Բեկանված քրեական գործով առաջին ատյանի դատարանում քաղաքացիական հայցի մասով դատական քննության ընթացքում տուժող Դերենիկ Հարությունյանը հայտնել է, որ նախաքննական մարմինը Հ.Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրել իրենից և կնոջից 254.963 ԱՄՆ դոլարի ընդհանուր արժողությամբ տարբեր տեսակի ոսկյա և թանկարժեք զարդերի հափշտակության համար։ Բացի այդ, մեղադրանք է առաջադրվել նաև Կ.Դոնատից, Կ.Առաքելովից և Է.Առուշանովայից 16.000 ԱՄՆ դոլար գումար խաբեությամբ ստանալու և յուրացնելու համար։ Ընդ որում, նշել է, որ 254.963 ԱՄՆ դոլարին համարժեք դրամի արժեքների մեջ ներառել են նաև կնոջ՝ Ն.Առուշանովայի՝ անձնական իրերը, զարդերը՝ 56.600 ՄԱՆ դոլար արժողության, որոնք պահված են եղել առանձին՝ հագուստապարահանում՝ պայուսակի մեջ։ Այդ կապակցույթամբ գործի դատական քննության ընթացքում վերջինս ներկայացրել է համապատասխան հայցադիմում։
Պնդել է, որ ընդհանուր առմամբ իրեն և իր ընտանիքին պատկանող սեփականությունը հանդիսացող արժեքները կազմել են 254.963 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ։ Փաստարկված է համարում մեղադրական եզրակացությամբ նշված՝ պատճառված վնասի չափը և գտնում, որ առաջին ատյանի դատարանը գործի նախորդ դատական քննության ընթացքում անտեսել է գրավատներին հանձնված իրերը, որոնց արժեքը ավելի քան 40.000.000 ՀՀ դրամ է։ Այդ իսկ պատճառով վերաքննիչ քրեական դատարանում գործի քննության ժամանակ միջնորդություն է ներակայցրել՝ դատարան հրավիրելու և հարցաքննելու գրավատան աշխատողներին կամ որևէ մասնագետի՝ նկարագրված ապրանքների իրական գները պարզելու նպատակով, սակայն դատարանը մերժել է իր միջնորդությունը։
Հայտնել է, որ ներկայումս չի կարող ներկայացնել որևէ փաստաթուղթ կամ դրան նման առարկա, որոնք կարող են վկայել «Նիկոլայ» 8.5 գրամ քաշով և «Գեորգի» 8.5 գրամ քաշով տեսակի ոսկյա մետաղադրամների արժեքի մասին, քանի որ դրանց մի մասը եղել է նվեր, մի մասը՝ փոխանցվել է ժառանգությամբ, մնացածը՝ գնել է ինքը։ Իրենից հափշտակվել են շղթաներ, կուլոններ, մատանի՝ 30.000 ԱՄՆ դոլար արժողությամբ և «Նիկոլայ» 8.5 գրամ քաշով և «Գեորգի» 8.5 գրամ քաշով տեսակի ոսկյա մետաղադրամներ։
Գտնում է, որ ներկայացված հայցերը հիմնավոր են և ենթակա բավարարման՝ 254.963 ԱՄՆ դոլարի չափով։
Տուժող Նինա Առուշանովան հայտնել է, որ վերջին օրը, երբ Հ.Հարությունյանը եկել և պատմել է կատարվածի մասին, հայտնել է, որ իր ոսկա զարդերը հանձնել է գրավատուն, որի դիմաց ստացել է 17.000 ԱՄՆ դոլար գումար, ավելին, հայտնել է, որ այդ զարդերը գտնվում են գրավատանը։ Տվյալ փաստը հաստատել են նաև նրա մայրը և եղբայրը։ Սակայն, հետագայում, երբ իրենք հետաքրքրվել են այդ զարդերի վերաբերյալ, պարզվել է, որ դրանք արդեն իսկ վերցվել են գրավատնից և անհետացել են։
Դատական քննության ընթացքում՝ ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանը հայտնել է, որ առաջադրված մեղադրանքներում իրեն դարձյալ մեղավոր չի ճանաչում, հետևաբար առարկում է ներկայացված քաղաքացիական հայցերի դեմ։
Մեղադրող Հ.Խաչատրանը հայտնել է, որ նախաքննության ընթացքում գործով ձեռք բերված այլ ապացույցների՝ վկաների, ոսկու շուկայի աշխատակիցների կողմից տրված ցուցմունքների և այլնի համակցությամբ, հաստատված է համարվել, որ տուժողի կողմից նշված մետաղադրամների մի քանի հատը վաճառվել էին շուկայական արժեքից ցածր գնով։ Ըստ Կենտրոնական բանկի տվյալների՝ ներկա պահին դրանցից յուրաքանչյուրի արժեքը մոտ 170.000 ՀՀ դրամ է։
Դատախազը, ըստ էության, չի առարկել ներկայացված քաղաքացիական հայցերի դեմ և հայտնել, որ գործի սույն քննությամբ համապատասխան պետական մարմիններից և կազմակերպություններից արդեն իսկ ստացվել են տվյալներ՝ ոսկյա մետաղադրամների արժեքների հետ կապված, որոնք համարում է հիմնավոր և գտնում, որ դատարանը պետք է հաշվի առնի այն՝ դատական ակտ կայացնելիս։
Քննվող քրեական գործով, Վերաքննիչ քրեական դատարանի նախանշած ծավալով գործի քննության ընթացքում, դատարանը գործի լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության անհրաժեշտությունից ելնելով, հարցում է կատարել ՀՀ կենտրոնական բանկ, ՀՀ Ազգային վիճակագրության ծառայություն և համապատասխան մասնագիտացված կազմակերպություն՝ պարզելու «Նիկոլայ» 8.5 գրամ քաշով և «Գեորգի» 8.5 գրամ քաշով տեսակի ոսկյա մետաղադրամների միջին շուկայական արժեքը։
Մասնավորապես՝ (…) 28.09.2016թ.-ին դատարանը գրություն է ուղարկել «Վաղարշ և որդիներ կոնցեռն» ՍՊԸ-ի տնօրեն Ն.Նալբանդյանին՝ խնդրելով դատարանին հայտնել, թե որքան է կազմել 2010թ.-ից մինչև 2012թ.-ի հուլիսի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում «Նիկոլայ» 8.5 գրամ քաշով և «Գեորգի» 8.5 գրամ քաշով տեսակի ոսկյա մետաղադրամների միջին շուկայական արժեքը։
04.10.2016թ.-ին դատարան է ստացվել «Վաղարշ և որդիներ կոնցեռն» ՍՊԸ-ի տնօրեն Ն.Նալբանդյանի կողմից ուղարկված գրությունը, համաձայն որի՝ «Ի պատասխան Ձեր առ 28.09.2016թ. թիվ ԴԴ-17-Ե 45471 գրության հայտնում ենք, որ «Նիկոլայ» տեսակի մետաղադրամի ստանդարտ քաշը 8.6գրամ է (այլ ոչ թե 8,5գր.), որի շուկայական արժեքը 2010թ-ից մինչև 2012թ-ի հուլիսի 16-ը ընկած ժամանակահատվածում կազմել է մոտ՝ 550 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ, իսկ «Գեորգի» տեսակի մետաղադրամի ստանդարտ քաշը 8.0 գրամ է (այլ ոչ թե 8,5 գր.), շուկայական արժեքը նույն ժամանակաշրջանում կազմել է մոտ 400 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ»։
28.09.2016թ.-ին դատարանը գրություն է ուղարկել նաև ՀՀ կենտրոնական բանկի նախագահ Ա.Ջավադյանին և խնդրել է հայտնել, արդյոք ՀՀ կենտրոնական բանկը տիրապետում է որոշակի վիճակագրական կամ ստույգ տվյալների, թե որքան է 2010թ.-ից մինչև 2012թ.-ի հուլիսի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում կազմել «Նիկոլայ» 8.5 գրամ քաշով և «Գեորգի» 8.5 գրամ քաշով տեսակի ոսկյա մետաղադրամների միջին շուկայական արժեքը։
14.10.2016թ.-ին դատարան է ստացվել ՀՀ կենտրոնական բանկի իրավաբանական վարչության պետի կողմից ուղարկված գրությունը, համաձայն որի՝ «Տեղեկացնում ենք Ձեզ, որ Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկը չի սահմանում Հայաստանի Հանրապետության տարածքում թանկարժեք մետաղների արժեքը։ Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկը՝ միայն իր հաշվապահական հաշվառման նպատակով հայտարարում է թանկարժեք մետաղների հաշվարկային գները, ընդ որում, դրանք հայտարարվում են մեկ գրամ քիմիապես մաքուր մետաղի (բանկային ստանդարտ ձուլակտորի՝ ISO-ի կոդ Au ) համար։
Հաշվի առնելով վերոնշվածը հայտնում ենք, որ «Նիկոլայ» 8.5 գրամ քաշով և «Գեորգի» 8.5 գրամ քաշով ոսկյա մետաղադրամների շուկայական արժեքի վերաբերյալ տեղեկատվությունը ՀՀ կենտրոնական բանկում բացակայում է։
Միաժամանակ Ձեզ աջակցելու նպատակով հայտնում ենք, որ Ձեր գրությամբ պահանջվող տեղեկատվությունը ստանալու համար Դուք կարող եք դիմել ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայություն»։
Այնուհետև, 18.10.2016թ.-ին դատարանը համապատասխան գրություն է ուղարկել ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության նախագահ Ս.Մնացականյանին և խնդրել է հայտնել, թե ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայությունը տիրապետու՞մ է արդյոք որոշակի վիճակագրական կամ ստույգ տվյալների, թե որքան է 2010թ.-ից մինչև 2012թ.-ի հուլիսի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում կազմել «Նիկոլայ» 8.5 գրամ քաշով և «Գեորգի» 8.5 գրամ քաշով տեսակի ոսկյա մետաղադրամների միջին շուկայական արժեքը։
27.10.2016թ.-ին դատարան է ստացվել ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության կողմից ուղարկված գրությունը, համաձայն որի՝ «Ի պատասխան Ձեր 18.10.2016թ. (ստացված 20.10.2016թ.) ԵԿԴ/0129/01/14 ԴԴ-17-Ե 48952 գրության, ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայությունը (ՀՀ ԱՎԾ) տեղեկացնում է Ձեզ առ այն, որ ՀՀ ԱՎԾ-ի կողմից չի դիտարկվում և չի տնօրինում ոսկյա մետաղադրամների գների մասին տեղեկատվությանը»։
Ինչ վերաբերվում է վերաքննիչ դատարանի արտահայտած այն դիրքորոշմանը, որ գործի նոր քննության ընթացքում «(…) մետաղադրամների շուկայական արժեքը պարզելու նպատակով պետք է նշանակել փորձաքննություն, բացի այդ, վաճառված մետաղադրամների տարբերակման գործընթացին կարող է մասնակից դարձվել նաև սույն քրեական գործով վկա Ալբերտ Սարգսյանը, ով գործի ելքով չշահագրգռված անձ է (…)», դատարանը գտնում է, որ հիշյալ գործողությունների իրականացումը չի կարող արդյունավետ և օբյեկտիվ լինել, քանի որ հափշտակված ոսկյա մետաղադրամների բացակայության պայմաններում, դրանց նմանվողների վերաբերյալ նշանակված փորձաքննության եզրակացությունը չի կարող դիտվել հավաստի, հաշվի առնելով, որ դրանք կարող են լինել տարբեր մաշվածության ու քաշի։ Նույնը նաև Ալբերտ Սարգսյանի հարցաքննության պարագայում, ով, բնականաբար, մետաղադրամների բացակայության պայմաններում չի կարող դրանց արժեքի վերաբերյալ դատարանին հայտնել արժանահավատ ու ստույգ տեղեկություններ։
Այսպիսով, քրեական գործի քննությամբ նախաքննական մարմինը հաստատված է համարել և եկել է այն եզրահանգման, որ Հասմիկ Հրանտի Հարությունյանը բնակվելով ամուսնու՝ Էդուարդ Դերենիկի Հարությունյանի՝ Երևան քաղաքի Դեմիրճյան փողոցի 17ա շենքի թիվ 20 բնակարանում 2010թ-ից մինչև 2012թ-ի հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում միասնական հանցավոր դիտավորությամբ՝ շարունակաբար, մաս-մաս գաղտնի հափշտակել է նույն բնակարանամ գտնվող իր ամուսնու ծնողների՝ Դերենիկ Հովհաննեսի Հարությունյանի և Նինա Կոնստանտինի Առուշանովայի ննջասենյակում պահված և վերջիններիս պատկանող առանձնապես խոշոր չափի՝ 91.276.754 ՀՀ դրամին համարժեք 254.963 ԱՍՆ դոլար ընդհանուր արժողությամբ տարբեր տեսակի ոսկյա և թանկարժեք քարերով զարդերը, ոսկյա և արծաթյա սպասքի պարագաները։
Այդուամենայնիվ, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ 30.06.2015թ.-ին կայացված դատավճռով հաստատված է համարել այլ բան, մասնավորապես այն, որ որ Հ.Հարությունյանը գողության եղանակով հափշտակել է միայն 34.000 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր արժողությամբ գույք։ Ընդ որում՝ նշված գումարից՝
- 17.000 ԱՄՆ դոլարը եղել է Հարությունյանի սկեսրոջ ոսկյա կոմպլեկտի արժեքը,
- 9.500 ԱՄՆ դոլարը եղել է ադամանդյա մեկ քարով մատանու արժեքը, իսկ
- 7.500 ԱՄՆ դոլարը՝ ոսկեդրամների, արծաթյա և ոսկեպատ իրերի արժեքը։
Ընդ որում, դատարանը հաստատված է համարել, որ հափշտակված մետաղադրամներից 8 հատը եղել են «Նիկոլայ» 8.5 գրամ քաշով մետաղադրամներ, 32 հատը՝ «Գեորգի» 8.5 գրամ քաշով մետաղադրամներ, որոնց շուկայական արժեքը դատավճիռը կայացնելու պահին կազմել են՝ «Նիկոլայ» տեսակի ոսյկա մետաղադրամինը՝ 1 հատը 80 ԱՄՆ դոլար, իսկ «Գեորգի» տեսակի մետաղադրամի 1 հատը՝ 100 ԱՄՆ դոլար։ Հետևաբար, 8 հատ «Նիկոլայ» 8.5 գրամ քաշով մետաղադրամների շուկայական արժեքը կազմել է՝ 640 ԱՄՆ դոլար (8 x 80 = 640), իսկ 32 հատ «Գեորգի» 8.5 գրամ քաշով մետաղադրամների արժեքը կազմել է 3.200 ԱՄՆ դոլար (32 x 100 = 3200)։ Այլ կերպ, հափշտակված ոսկյա մետաղադրամների և արծաթյա ու ոսկեպատ իրերի արժեքի ընդհանուր զանգվածում, միայն մետաղադրամների ընդհանուր արժեքը կազմել է 3.840 ԱՄՆ դոլար՝ 640 + 3.200 = 3.840
Սույն դատավճիռը կայացնելու պահին, իր տրամադրւթյան տակ արդեն ունենալով մասնագիտացված կազմակերպության կողմից տրամադրված կողմնորոշիչ տվյալներ, դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ «Նիկոլայ» տեսակի մետաղադրամի ստանդարտ քաշը 8.6 գրամ է (այլ ոչ թե 8,5գր.), որի շուկայական արժեքը 2010թ-ից մինչև 2012թ-ի հուլիսի 16-ը ընկած ժամանակահատվածում կազմել է մոտ՝ 550 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ, իսկ «Գեորգի» տեսակի մետաղադրամի ստանդարտ քաշը 8.0 գրամ է (այլ ոչ թե 8,5 գր.), իսկ դրա շուկայական արժեքը նույն ժամանակաշրջանում կազմել է մոտ 400 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ։
Հետևաբար, տուժողներ Դերենիկ Հովհաննեսի Հարությունյանի և Նինա Կոնստանտինի Առուշանովայի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերը կրկին քննության առնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի «Նիկոլայ» տեսակի 8 հատ մետաղադրամի և «Գեորգի» տեսակի 32 հատ մետաղադրամի շուկայական արժեքների փոփոխությունը և դրանց վերահաշվարկման արդյունքում կայացնի համապատասխան որոշում։
Այսպես.
Վերը նշված տվյալների համաձայն՝
«Նիկոլայ» - 8 x 550 = 4.400
«Գեորգի» - 32 x 400 = 12.800։
Հետևաբար, Հ.Հարությունյանի կողմից ենթադրաբար հափշտակված միայն մետաղադրամների ընդհանուր արժեքը կազմում է 17.200 ԱՄՆ դոլար՝ 4.400 + 12.800 = 17.200։
Նշված պարագայում, դատարանն ընդգծում է, որ հափշտակված մետաղադրամների, արծաթյա և ոսկեպատ իրերի արժեքից անհրաժեշտ է հանել նախկին դատավճռով հաստատված համարված՝ մետաղադրամների ընդհանուր արժեքի չափը՝ մնացած իրերի արժեքը որոշելու համար, այն է՝ 7500 – 3840 = 3660։ Այլ խոսքով, դատարանը հաստատված է համարում, որ մնացած ոսկյա իրերի՝ արծաթյա և ոսկեպատ առարկաների, արժեքը կազմում է 3660 ԱՄՆ դոլար։
Նման պարագայում, մետաղադրամների ընդհանուր նոր արժեքին անհրաժեշտ է գումարել արծաթյա և ոսկեպատ իրերի արժեքը՝ 17.200 + 3660 = 20.860։
Այսպիսով, դատարանը փաստում է, որ հափշտակված գույքի ընդհանուր զանգվածում՝
- 17.200 ԱՄՆ դոլարը մետաղադրամների ընդհանուր արժեքն է,
- 3.660 ԱՄՆ դոլարը արծաթյա և ոսկեպատ իրերի արժեքն է,
- 17.000 ԱՄՆ դոլարը Հ.Հարությունյանի սկեսրոջ ոսկյա կոմպլեկտի արժեքն է,
- 9.500 ԱՄՆ դոլարը` ադամանդյա մեկ քարով մատանու արժեքն է։
Փաստորեն, Հ.Հարությունյանի կողմից ենթադրաբար հափշտակվել է ընդհանուր առմամբ 47.360 ԱՄՆ դոլար արժողության ոսկյա զարդեր։
Այն է՝ 17.200 + 3.660 +17.000 +9.500 = 47.360։
Նման պարագայում դատարանն ընդգծում է, որ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը կայացված որոշմամբ հստակեցրել է, որ առաջին ատյանի դատարանում գործի լրացուցիչ քննության արդյունքում Հասմիկ Հարությունյանի կողմից Դերենիկ Հարությունյանից և Նինա Առուշանովայից հափշտակված գույքի չափի հնարավոր փոփոխության՝ ավելացման, դեպքում, այն չի կարող անբարենպաստ հետևանքներ առաջացնել ամբաստանյալի համար և կարող է հաշվի առնվել միմիայն քաղաքացիական հայցի չափը որոշելու, այլ ոչ թե կրկին պատիժ՝ պատժի տեսակ և չափ որոշելու համար, դատարանն արձանագրում է[, որ] Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը գործի առաջին դատական քննությամբ հաստատված է համարել այն հանգամանքը, որ գողությամբ հափշտակված արժեքների և պատճառված վնասի չափը կազմում է 34.000 ԱՄՆ դոլար։ Թեև սույն գործի քննությամբ գողոնի արժեքի փոփոխությամբ պայմանավորված պատճառված վնասի չափն ավելացել և կազմել է 47.360 ԱՄՆ դոլար, այդուամենայնիվ, դատարանն ընդգծում է, որ վնասի հիշյալ չափի՝ 47.360 ԱՄՆ դոլարի, հատուցումը սույն գործի քննությամբ ենթակա չէ բավարարման, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատարանը քրեական դատավարության ընթացքում կարող է քննության առնել և լուծել միայն մեղադրանքի հաստատված մասով պատճառված վնասի փոխհատուցման հարցը։ Այլ խոսքով, այս գործի քննության սահմաններում հափշտակված գույքի չափի հնարավոր փոփոխության՝ ավելացման, դեպքում, այն կարող է անբարենպաստ հետևանքներ առաջացնել ամբաստանյալի համար, ինչը տվյալ պարագայում անթույլատրելի է։
Այլ կերպ, դատարանը փաստում է, որ քաղաքացիական հայցը ենթակա է բավարարման միայն 34.000 (երեսունչորս հազար) ԱՄՆ դոլարի չափով՝ որպես քրեական գործի քննության ընթացքում հաստատված մեղադրանքի մասով պատճառված վնասի փոխհատուցում, իսկ մնացած մասով՝ 13.360 ԱՄՆ դոլարի չափով, քաղաքացիական հայցերը պետք է թողնել առանց քննության՝ տուժողներին պարզաբանելով քաղաքացիական դատավարության կարգով նրանց դատարան դիմելու իրավունքը։
(…)
Վերը շարադրվածի լույսի ներքո դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանի հանցավոր գործողությունների արդյունքում հաստատված համարելով տուժողներ Դ.Հարությունյանին և Ն.Առուշանովային անմիջականորեն պատճառված վնասի չափը՝ 34.000 ԱՄՆ դոլարը, դատարանը գտնում է, որ քրեական դատավարության կարգով վնասի հատուցումը ենթակա է միայն այդ չափով, իսկ մնացած մասով վնասի հատուցումը չի կարող հանդիսանալ քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս և կարող է լուծվել միայն քաղաքացիական դատավարության կարգով»։

Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները.
Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
9. Տուժող, քաղաքացիական հայցվոր և տուժողների ու քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցիչ Դ.Հարությունյանն իր վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությամբ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2016 թվականի մարտի 18-ի որոշման պահանջները կատարելու փոխարեն, անտեսելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետի պահանջները, բավարարվել է «Վաxարշ ե որդիներ» կոնցեռնին կատարած հարցմամբ, պարզել, որ «Նիկոլայ» ոսկեդրամն արժե 550 ԱՄՆ դոլար, իսկ «Գեորգի» ոսկեդրամը՝ 400 ԱՄՆ դոլար, ելակետ ընդունելով 2015 թվականի հունիսի 30-ի դատավճիռը, հաշվարկել է, որ Հ.Հարությունյանի կողմից 17.000 և 9.500 ԱՄՆ դոլար արժողությամբ ադամանդե քարերով երկու մատանիների գողության պայմաններում ոսկեդրամների և սպասքի պարագաներին մնում է 7500 ԱՄՆ դոլար, որում ոսկեդրամների արժեքն է 17.200 ԱՄՆ դոլար։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածը՝ բողոքի հեղինակը նաև նշել է, որ քրեական գործի նախաքննությամբ և դատաքննությամբ հաստատված է, որ Հ.Հարությունյանը հայցվորների բնակարանից գողացված արժեքներն իր և եղբոր միջոցով հանձնել է գրավատներին, ամուսնու միջոցով վաճառել ոսկերիչներ Ա.Սարգսյանին և է.Ցոկոլակյանին։ Ալբերտ Սարգսյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ցուցմունքներ է տվել, որ էդուարդ Հարությունյանից գնել է արծաթյա և ոսկյա ջարդոն, մեկ արծաթյա գոտի և մեկ անգլիական ոսկեդրամ, որոնց համար վճարել է 657.210 դրամ։ էդուարդ Ցոկոլակյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ է տվել, որ էդուարդ Հարությունյանից գնել է միայն սպասքի պարագաներ՝ արծաթ, ոսկեպատ դանակ պատառաքաղներ՝ ջարդոնի արժեքով, որոնց համար վճարել է 657.210 դրամ։ «Յումանիլան» գրավատնից ստացված վարկային պայմանագրով հաստատված է, որ Հրաչյա Կարապետյանն այդ գրավատանը գրավ է դրել և հետագայում քրոջ՝ Հ.Հարությունյանի կողմից տրված դրամով գրավից հանել 8,6 քաշով տաս ոսկեդրամներ, որոնք վերադարձրել է քրոջը։ Այնքանով, որ ոսկեդրամների, երկու թանկարժեք քարերով մատանիների և սպասքի պարագաների արժեքը չի համադրվում տուժողներին պատճառված վնասի 34.000 դոլար գումարի մեջ, Առաջին ատյանի դատարանը քաղաքացիական հայցը քրեական դատավարության ընթացքում բավարարել է 34.000-ի չափով, քաղաքացիական հայցվորներին իրավունք վերապահելով ավել գումարի պահանջներ ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով։
Բողոքի հեղինակը նաև նշել է, որ խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 398-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը՝ Առաջին ատյանի դատարանը չի կատարել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշման պահանջները, չի անդրադարձել Հ.Հարությունյանի կողմից հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի չափի ճշգրտմանը՝ գողացված արժեքներից ճշտել է միայն ոսկեդրամների արժեքը։ Մերժել է իր միջնորդությունը՝ դատարան հրավիրելու և պարզաբանումներ ստանալու գրավատների տնօրեններից որևէ մեկին կամ մասնագետներին, որոնց մոտ Հ.Հարությունյանը և նրա եղբայր Հ.Կարապետյանը 12 վարկային պայմանագրերով արժեքներ են գրավադրել: Քրեական գործին են կցված գրավատների վարկային պայմանագրերը, որոնց համաձայն՝ Հ.Հարությունյանը և Հ.Կարապետյանը 2011-2012 թվականներին «Յումանիլան», «Ֆաստ-կրեդիտ», «Ոսկե շղթա» և «Վոլտա» գրավատներում վարկային պայմանագրերով գրավ են դրել ոսկյա 6 թևնոցներ, թվով 4 ադամանդե քարերով մատանիներ, ադամանդե քարերով 5 ականջօղներ, 2 օղամատանիներ, 8.6 կշռով 10 ոսկեդրամներ, պարանոցի թվով 24 ոսկյա շղթաներ՝ ոսկեդրամ և ոսկյա կուլոններով, որոնց դիմաց ստացել են 15.878.840 ՀՀ դրամ վարկ։ Գրավատներում գրավ չի դրվել Ն.Առուշանովայի զմրուխտե և ադամանդե քարերով 30.000 ԱՄՆ դոլար արժողությամբ մատանու և ականջօղների կոմպլեկտը, որի մասին ցուցմունք է տվել Հ.Հարությունյանը, որն էլ դատարանը հիմք է ընդունել։ Ոսկերիչներ Ցոկոլակյանն ու Սարգսյանը ցուցմունքներ են տվել և դատարանին են ներկայացրել գրառումներ, որ էդուարդ Հարությունյանից ականջողներ ու մատանիներ ընդհանրապես չեն գնել։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածը՝ բողոքի հեղինակը նաև նշել է. «Ինչպե՞ս է, որ պատժից խուսափելու նպատակով Հասմիկ Հարությունյանի իրարամերժ և խոստովանական ցուցմունքներն ընդհանուր իրավասության 1-ին ատյանի դատարանի կողմից գնահատվել են որպես համոզեցուցիչ և հավատարժան, իսկ քրեական գործի քննության ընթացքում հավաքված ապացույցների, այդ թվում գրավոր ապացույցների, համադրության մեջ տուժողների ցուցմունքները որպես ոչնչով չհիմնավորված հայտարարություններ և հաշվարկներ»։
Վերոգրյալի հիման վրա նաև գտնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի համաձայն՝ Վերաքննիչ դատարանը կաշկանդված չէ վերաքննիչ բողոքով և գործը կարող է քննել ամբողջ ծավալով, բողոքի հեղինակը բառացիորեն (verbatim) խնդրել է.
«(...) Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 1-ի դատավճիռը Հասմիկ Հրանտի Հարությունյանի նկատմամբ, ՀՀ քր. օր. 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 178 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քր. օր. 177 հ. 3-րդ մասի 1-ին կետով:
Թիվ ԵԿԴ/0129/01/14 քրեական գործն ուղարկել այլ դատարան նոր քննության, կամ այն քննության առնել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում լրիվ ծավալով»։
10. Ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանի պաշտպան Մ.Ֆարմանյանն իր վերաքննիչ բողոքում փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի դատավճիռն անհիմն է և ենթակա է բեկանման:
Ի հիմնավորումն իր վերոշարադրյալ փաստարկի՝ բողոքի հեղինակը մասնավորապես նշել է, որ ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչում, դատաքննության ընթացքում պնդել է, որ Դ.Հարությունյանից և մյուս տուժողներից ոչինչ չի հափշտակել, նշված իրերը վերցրել են իր նախկին ամուսին Էդ.Հարությունյանի իմացությամբ և համաձայնությամբ, դրա մեծ մասն ուղղվել է իրենց ընդհանուր պարտքից կուտակված տոկոսների գումարը մարելուն և, բացի այդ, Դ.Հարությունյանն իրեն համոզել է, որ մեղքն ամբողջությամբ իր վրա վերցնի, որպեսզի նրա որդի Էդ.Հարությունյանը քրեական պատասխանատվության չենթարկվի։
Փաստելով, որ Հ.Հարությունյանի կողմից ենթադրաբար հափշտակվել է ընդհանուր առմամբ 47.360 ԱՄՆ դոլար արժողության ոսկյա զարդեր՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել, որ վկայակոչված իրերի հափշտակության մասին, բացի տուժողների ցուցմունքներից, որևէ այլ ուղղակի ապացույց գործում առկա չէ: Միևնույն ժամանակ Հ.Հարությունյանը ցուցմունք է տվել, որ Ն.Առուշանովային պատկանող 17.000 ԱՄՆ դոլար արժողությամբ ոսկյա կոմպլեկտը և 9.500 ԱՄՆ դոլար արժողությամբ ադամանդյա մեկ քարով մատանին գտնվում են տուժողների բնակարանում, դրանք որևէ տեղ չեն անհետացել, որպիսի փաստը հերքող որևէ վերաբերելի ապացույց տուժողներն այդպես էլ չեն ներկայացրել։ Ինչ վերաբերում է մետաղադրամներին, ոսկեպատ և արծաթյա իրերին, ապա նախաքննության մարմնի կողմից ապացուցվել է, որ դրանք վաճառվել
են շուկայականից ցածր գնով, նաև ապացուցված է համարվել, որ դրանց վաճառքը կատարվել է Հ.Հարությունյանի նախկին ամուսին Էդ.Հարությունյանի իմացությամբ, համաձայնությամբ ու մասնակցությամբ և, որ վերջնինս, առնվազն որպես համակատարող, պետք է քրեական պատասխանատվության ենթարկվեր, սակայն նախաքննության մարմնի «թեթև ձեռքով» ստացել է վկայի կարգավիճակ, ինչը դատարանի կողմից անտեսվել է:
Գտնելով, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմք է ընդունել միայն տուժողների ցուցմունքներն ու հանգել է սխալ հետևության՝ բողոքի հեղինակը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի դատավճիռը բեկանել և տուժողներ Դ.Հարությունյանի ու Ն.Առուշանովայի հայցերը մերժել:

Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
11. Տուժող, քաղաքացիական հայցվոր և տուժողների ու քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցիչ Դ.Հարությունյանը պնդել է իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրել է այն բավարարել: Միևնույն ժամանակ առարկել է ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանի պաշտպան Մ.Ֆարմանյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրել է այն մերժել:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Ն.Առուշանովան միացել է Դ.Հարությունյանին:
Ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանի պաշտպան Մ.Ֆարմանյանը պնդել է իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրել է այն բավարարել, իսկ մյուս կողմի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանը միացել է իր պաշտպանին:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
12. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
«Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում»:
Սույն որոշման 9-10-րդ կետերում շարադրված վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի փաստական հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 30-ի դատավճիռը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2016 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ բեկանվել և գործը ստորադաս դատարան է ուղարկվել բացառապես քաղաքացիական հայցի մասով, և սույն որոշման 7-րդ կետում մեջբերվածից բխող ծավալի շրջանակներում նոր քննություն կատարելու համար: Ուստի բողոքաբերների այն պնդումներին ու դատողություններին, որոնք դուրս են ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2016 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ սահմանված նոր քննության ծավալից (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 9-10-րդ կետերը), անդրադառնալու անհրաժեշտությունը զուրկ է իրավական արժեքից:
Հետևապես բերված վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Վերաքննիչ դատարանը պետք է պատասխանի այն հարցին, թե նոր քննության արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանն արդյոք ապահովել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2016 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ ուրվագծված նոր քննության ծավալը, և արդյոք թույլ է տվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա:
13. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն՝
«Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բավարարում է վերաքննիչ բողոքը` համապատասխանաբար ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելով դատական ակտը։ Բեկանված մասով կայացվում է գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ, կամ գործն ուղարկվում է համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը (...)»։
Մեջբերված նորմի վերլուծությամբ՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ա.Մադոյանի գործով որոշման շրջանակներում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(...) [Ա]յն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը բեկանում է բողոքարկված դատական ակտը և գործն ուղարկում նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալ, ստորադաս դատարանում գործի նոր քննության սահմանները, որպես կանոն, կանխորոշվում են վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներով և դրանով սահմանված նոր քննության ծավալով, ինչը բխում է արդարադատության արդյունավետության ապահովման խնդրից, մասնավորապես՝ դատական ակտերի բողոքարկման և կրկին բեկանման շրջապտույտից խուսափելու անհրաժեշտությունից։ Վերջին հանգամանքը, սակայն, ենթադրում է, որ վերաքննիչ դատարանն իր որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներով և դրանով սահմանած նոր քննության ծավալով կարող է ուղղորդել գործի նոր քննությունը, այլ ոչ թե կանխորոշել դրա արդյունքը։ Հակառակ պարագայումկարող է առաջանալ ոչ միայն իրավական անորոշության վիճակ (...), այլև կխախտվի առաջին ատյանի և վերաքննիչ դատարանների միջև գործառութային կապերի տրամաբանական բնույթը» (տե՛ս Արթուր Մադոյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԿԴ/0303/01/15 որոշումը)։
14. Սույն գործի փաստերի վերլուծությունից հետևում է, որ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանն իր՝ 2016 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հունիսի 30-ի դատավճիռը բեկանվել է մասնակի՝ միայն տուժողներ Դ.Հարությունյանի և Ն.Առուշանովայի քաղաքացիական հայցի մասով: Մասնավորապես նշված որոշմամբ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանի կողմից գողության եղանակով տուժողներ Դ.Հարությունյանի և Ն.Առուշանովայի՝ հափշտակված գույքի 34.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 12.172.000 ՀՀ դրամ չափը որոշելիս և Դ.Հարությունյանի քաղաքացիական հայցը մերժելիս՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, ինչն էլ հիմք է հանդիսացել ստորադաս դատարանի դատական ակտը մասնակիորեն բեկանելու և այդ մասով գործը նոր քննության ուղարկելու համար:
Նշված որոշմամբ՝ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը փաստել է, որ գործով ձեռք բերված ապացույցների, այդ թվում՝ ամբաստանյալ Հ.Հարությունյանի ցուցմունքների վերլուծությամբ պարզվում է, որ հափշտակված զարդերի մեջ, ի թիվս այլնի, առկա են եղել թվով 40 հատ ոսկյա մետաղադրամներ, որոնցից 8-ը հանդիսացել են 8,5 գրամ քաշով «Նիկոլայ», իսկ 32-ը՝ 8.5 գրամ քաշով «Գեորգի» մետաղադրամներ: Այսինքն՝ հափշտակված առարկաների մեջ եղել են ճանաչելի, տարբերակելի երկու տեսակի ոսկյա մետաղադրամներ, որոնց շուկայական արժեքի պարզումն իրատեսական է ու հնարավոր, սակայն թե՛ նախաքննական մարմինը, և թե՛ ստորադաս դատարանը, հափշտակությամբ պատճառված վնասի չափը որոշելիս, այդ հանգամանքին ուշադրություն չեն դարձրել: Այնինչ, կարող էր հարցում կատարվել Երևան քաղաքում գործող ոսկու վաճառակետերին և պարվզել, թե վաճառքում առկա են արդյոք այդ տեսակի մետաղադրամներ, դրական արդյունքներ արձանագրվելու դեպքում՝ նաև ստանալ մետաղադրամների օրինակները, դրանք զննել դատական նիստում, լսել կողմերի դիրքորոշումները և, անհրաժեշտության դեպքում, մետաղադրամների շուկայական արժեքը պարզելու նպատակով նշանակել փորձաքննություն: Բացի այդ Հ.Հարությունյանը նշել է, որ մետաղադրամներն ամուսինը վաճառել է Ալիկի միջոցով, ուստի վաճառված մետաղադրամների տարբերակման գործընթացին կարող էր մասնակից դարձվել նաև գործով վկա Ալբերտ Սարգսյանը, ով գործի ելքով չշահագրգռված անձ է:
Նույն որոշմամբ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը նաև փաստել է, որ նախքան քաղաքացիական հայցերին անդրադառնալը՝ ստորադաս դատարանն իր ակտով արդեն իսկ հաստատված է համարել, որ Հ.Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքը՝ տուժողներ Դ.Հարությունյանի և Ն.Առուշանովայի գույքի հափշտակության մասով հիմնավորված է 34000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 12.172.000 ՀՀ դրամի չափով, սակայն քաղաքացիական հայցը քննարկելիս նշել է, որ Դ.Հարությունյանի պատճառված վնասի չափը չի պարզվել՝ որևէ կերպ չհիմնավորելով, թե ինչպես է որոշել, որ ամբաստանյալի կողմից 34.000 ԱՄՆ դոլարի չափով հափշտակված գույքը պատկանել է միայն Ն.Առուշանովային: Այնինչ՝ նման եզրահանգման կարող էր գալ միայն այն դեպքում, երբ հստակ տարանջատեր, թե հափշտակված առարկաները տուժողներից կոնկրետ ում են պատկանել և հանդիսացել են միայն նրանցից մեկի սեփականությունը: Իսկ տվյալ դեպքում հաստատված է համարվել, որ վերը նշված գումարի չափով հափշտակությունը կատարվել է տուժողներ Դ.Հարությունյանից և Ն.Առուշանովայից: Ավելին, քրեական գործի ողջ նյութերի գերակշռող մասը, այդ թվում՝ առաջադրված մեղադրանքը, վկայում է այն մասին, որ Հ.Հարությունյանի կողմից գողացվել է Դ.Հարությունյանին և Ն.Առուշանովային պատկանող համատեղ գույքը:
Վերոգրյալից հետևում է, որ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը որպես ստորադաս դատարանում իրականացվելիք նոր քննության ծավալ է սահմանել հափշտակված գույքի զանգվածում ներառված թվով 8 հատ «Նիկոլայ» և թվով 32 հատ «Գեորգի» տեսակի ոսկե մետաղադրամների շուկայական արժեքի պարզումը, դրա արդյունքով պայմանավորված՝ տուժողներ Դ.Հարությունյանին և Ն.Առուշանովային պատճառված վնասի չափի ճշգրտումը, ինչպես նաև հափշտակված գույքը տուժողների համատեղ սեփականությունը հանդիսանալու հանգամանքով պայմանավորված՝ նրանց կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերին համապատասխան լուծում տալը:
Միևնույն ժամանակ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանն ընդգծել է, որ ստորադաս դատարանում գործի լրացուցիչ քննության արդյունքում Հ.Հարությունյանի կողմից Դ.Հարությունյանից և Ն.Առուշանովայից հափշտակված գույքի չափի հնարավոր փոփոխության (ավելացման) դեպքում այն չի կարող անբարենպաստ հետևանքներ առաջացնել ամբաստանյալի համար, և կարող է հաշվի առնվել միմիայն քաղաքացիական հայցի չափը որոշելու, այլ ոչ թե՝ կրկին պատիժ` պատժի տեսակ և չափ որոշելու համար։
15. Նախորդ կետում արձանագրված փաստական հանգամանքները համադրելով սույն որոշման 8-րդ կետում մեջբերվածի հետ և դրանց համակցությունը գնահատելով սույն որոշման 13-րդ կետում շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը իր լիազորությունների ու հայեցողության շրջանակներում պատշաճ իրավական ընթացակարգով և անհրաժեշտ ու բավարար չափով ապահովել է վերադաս դատարանի սահմանած նոր քննության նպատակի իրագործումը: Մասնավորոպես պարզվել է տուժողներ Դ.Հարությունյանի և Ն.Առուշանովայի՝ հափշտակված գույքի զանգվածում ներառված թվով 8 հատ «Նիկոլայ» և թվով 32 հատ «Գեորգի» տեսակի ոսկե մետաղադրամների շուկայական արժեքը, որի հիմնավորվածությունը դատավարության մասնակիցների կողմից փաստացի չի վիճարկվել, որպիսի պայմաններում այլևս առարկայազրկվել է վկա հարցաքննելու կամ փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտությունը, քանի որ դրանց իրականացման ողջամիտ հնարավորությունն ու նպատակահարմարությունը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2016 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ պայմանավորվել է բացառապես նույն խնդրի՝ մետաղադրամների շուկայական արժեքը որոշելու իրագործումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ:
Վերաքննիչ դատարանը նաև փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ապահովել է վերադաս դատարանի կողմից իր առջև բարձրացված մյուս խնդիրների՝ մետաղադրամների՝ պարզված շուկայական արժեքով պայմանավորված՝ տուժողներ Դ.Հարությունյանին և Ն.Առուշանովային պատճառված վնասի չափի ճշգրտումը, ինչպես նաև հափշտակված գույքը տուժողների համատեղ սեփականությունը հանդիսանալու հանգամանքով պայմանավորված՝ նրանց կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերին համապատասխան լուծում տալը, որի արդյունքում թույլ չի տրվել ինչպես ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2016 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ սահմանված նոր քննության ծավալի, այնպես էլ ՀՀ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննությունն ու լուծումը կանոնակարգող իրավանորմերի (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-164-րդ հոդվածներ) և դրանց վերլուծության արդյունքում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային իրավունքի (տե՛ս, ի թիվս այլնի, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Ավետիս Մկրտչյանի գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 և Արկադի Վարդանյանի գործով 2013 թվականի ապրիլի 18-ի թիվ ՇԴ2/0013/01/11 որոշումները) խախտում:
Վերոգրյալի ամփոփմամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ապահովվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2016 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ սահմանված նոր քննության ծավալում (ուրվագծված սահմաններում) ներառված խնդիրերի իրագործումը, թույլ չի տրվել դատական սխալ, կայացվել է իրավաչափ ու հիմնավորված դատական ակտ, որը բեկանելու և դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքները, կամ դրանցից որևէ մեկը բավարարելու հիմքեր չկան: Ուստի բողոքարկված դատական ակտը՝ Առաջին ատյանի դատարանի` Հասմիկ Հրանտի Հարությունյանի վերաբերյալ 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԿԴ/0129/01/14 դատավճիռը, պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքները՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Վերաքննիչ բողոքները մերժել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` Հասմիկ Հրանտի Հարությունյանի վերաբերյալ 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԿԴ/0129/01/14 դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:




ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ

Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ