Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

«26» նոյեմբերի 2014թ. ք. Երևան

ԵԿԴ-0121/01/14

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.


նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Ա. Հովհաննիսյան,

մասնակցությամբ`
մեղադրող
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
դատախազ Ա. Հովհաննիսյանի,

պաշտպան Ժ. Օհանյանի,
տուժող Ք. Ղազարյանի,


դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Գևորգ Հակոբի Նահապետյանի
ծնված 1970թ. օգոստոսի 28-ին, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ Արարատի մարզի Ավշար գյուղում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, բնութագրվում է դրական, դատվածություն չունի, հաշվառված է Երևանի Սարի Թաղի թիվ 9 փողոցի թիվ 168 տանը, փաստացի բնակվում է Երևանի Անդրանիկի փողոցի թիվ 72 շենքի թիվ 53 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։

Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 13842913 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության /այսուհետ ՔԳՎ/ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է 2013թ. նոյեմբերի 25-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
Նախաքննության մարմնի կողմից Գևորգ Հակոբի Նահապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հետևյալ արարքի համար, որ նա. «ի սկզբանե իր ստանձնած պարտավորությունները չկատարելու և Քրիստափոր Գևորգի Ղազարյանի վստահությունը չարաշահելու եղանակով, խաբեությամբ ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ` Քրիստափոր Ղազարյանին և նրա եղբորը` Քարլոս Ղազարյանին Շվեդիայի Թագավորություն ուղարկելու պատրվակով Քրիստափոր Ղազարյանից վերջինիս հորեղբայր Ֆիկին Օհանի Ղազարյանի միջոցով 2013թ. սեպտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի Անդրանիկի 95/1 հասցեում գտնվող դեղատանը խաբեությամբ ստացել է 409600 ՀՀ դրամ գումարին համարժեք 1000 ԱՄՆ դոլլար, այնուհետև նույն պատրվակով 2013թ. սեպտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Ավետիք Իսահակյանի արձանի մոտ Քրիստափոր Ղազարյանից խաբեությամբ ստացել է 691.407 ՀՀ դրամ գումարին համարժեք 1700 ԱՄՆ դոլլար և չկատարելով որևէ գործողություն` հափշտակել է ընդհանուր խոշոր չափի 1101007 ՀՀ դրամ գումարին համարժեք 2700 ԱՄՆ դոլլար։
Այսինքն, Գևորգ Հակոբի Նահապետյանը կատարել է արարք նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։»։

Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել հետևյալը.
«Երևան քաղաքի Անդրանիկի 72 շենքի 53-րդ բնակարանի բնակիչ, սույն գործով մեղադրյալ Գևորգ Հակոբի Նահապետյանը ի սկզբանե իր ստանձնած պարտավորությունները չկատարելու եղանակով Քրիստափոր Գևորգի Ղազարյանին ու նրա եղբորը Շվեդիայի Թագավորություն ուղարկելու պատրվակով Ք.Ղազարյանից խաբեությամբ հափշտակել է խոշոր չափի գումար, այսպես.
Մեղադրյալ Գ. Նահապետյանը ցանկացել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից ձեռք բերել բջջային հեռախոսներ, ներմուծել Հայաստանի Հանրապետություն և դրանք վերավաճառելու ճանապարհով գումար վաստակել։ Այդ նպատակով և նախապես իմանալով, որ իր ծանոթ, գործով վկա Ֆիկին Օհանի Ղազարյանի եղբոր որդին, գործով տուժող Քրիստափոր Գևորգի Ղազարյանը ցանկանում է մեկնել Շվեդիայի Թագավորություն, խարդախությամբ գումար հափշտակելու դիտավորությամբ հավաստիացրել և խոստացել է Ֆ.Օհանյանին 2.700 ԱՄՆ դոլլար գումարով Ք.Ղազարյանին և նրա անչափահաս եղբորը ուղարկել Շվեդիայի Թագավորություն։ Նախնական հարցերը կարգավորելու համար մեղադրյալ Գ.Նահապետյանը գործով վկա Ֆիկին Օհանի Ղազարյանի միջոցով 2013թ. սեպտեմբերի 11-ին վերջինիս պատկանող Երևան քաղաքի Անդրանիկի 95/1 հասցեում գտնվող դեղատանը Ֆ.Օհանյանից խաբեությամբ ստացել է 409600 ՀՀ դրամ գումարին համարժեք 1000 ԱՄՆ դոլլար գումարը, այնուհետև նույն պատրվակով մնացած հարցերը կազմակերպելու համար 2013թ. սեպտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Ավետիք Իսահակյանի արձանի մոտ Քրիստափոր Ղազարյանից խաբեությամբ ստացել է 691.407 ՀՀ դրամ գումարին համարժեք 1700 ԱՄՆ դոլլար գումար և չկատարելով որևէ գործողություն` հափշտակել է ընդհանուր խոշոր չափի 1101007 ՀՀ դրամ գումարին համարժեք 2700 ԱՄՆ դոլլար գումար։»։
Նախաքննության մարմինը ամբաստանյալ Գ.Նահապետյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցներով.

1. Ամբաստանյալ Գևորգ Նահապետյանի խոստովանական ցուցմունքով այն մասին, որ «(…) Ֆ.Ղազարյանի հետ ունեցած պատահական խոսակցության ընթացքում իմացել է, որ վերջինիս եղբոր որդի Ք. Ղազարյանը ցանկանում է մեկնել Շվեդիայի Թագավորություն, և այդ հարցում նրան օգնություն է անհրաժեշտ։ Այդ հանգամանքից օգտվելով և նպատակ ունենալով Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից վաճառելու նպատակով բջջային հեռախոսներ ներկրել, Ֆ.Ղազարյանին հայտնել է, որ կարող է օգնել Ք.Ղազարյանին մեկնել Շվեդիայի Թագավորություն և խոստացել է զբաղվել այդ հարցով, որի համար խաբեությամբ Ք.Ղազարյանից և Ֆ.Ղազարյանից ստացել է ընդհանուր 2700 ԱՄՆ դոլլար գումար, սակայն այդ գումարը ուղարկել է ԱՄՆ բջջային հեռախոսներ ձեռք բերելու համար, իսկ Ք.Ղազարյանին և Ֆ.Ղազարյանին տարբեր պատճառաբանություններ բերելով, խաբելով խնդրել է համբերել որոշակի ժամանակ։
գ/թ. 43-45, 51-52, 55-56, 70-71, 74, 110, 114, 240, 268-271, 274»։
2. Տուժող Քրիստափոր Գևորգի Ղազարյանի ցուցմունքով այն մասին, որ «Շվեդիայի Թագավորություն մեկնելու հարցերը կազմակերպելու նպատակով 2013թ.-ի սեպտեմբերի 11-ին հորեղբոր Ֆ.Ղազարյանի միջոցով վերջինիս դեղատանը Գևորգ Նահապետյանին է տվել 1000 ԱՄՆ դոլլար գումար, իսկ նույն թվականի սեպտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Ավետիք Իսահակյանի արձանի մոտ Գ.Նահապետյանի պահանջով նրան անձամբ տվել է 1700 ԱՄՆ դոլլար գումար, որտեղ Գ.Նահապետյանը հավաստիացրել է, որ 2700 ԱՄՆ դոլլար գումարով կազմակերպելու է Շվեդիայի Թագավորություն մեկնելու գործը, սակայն հետագայում իր խոստումը չի կատարել, նշված գումարը չի վերադարձրել և խաբեությամբ տրացել է 2700 ԱՄՆ դոլլար գումարին։
Տուժող Ք.Ղազարյանն իր այդ ցուցմունքը պնդել է մեղադրյալ Գ.Նահապետյանին առերես։
գ/թ. 25-27, 51-52, 186, 198»։
3. Վկա Ֆիկին Օհանի Ղազարյանի ցուցմունքով այն մասին, որ «Շվեդիայի Թագավորություն մեկնելու հարցերը կազմակերպելու նպատակով 2013թ.-ի սեպտեմբերի 11-ին իր Երևան քաղաքի Անդրանիկի 95/1 հասցեում գտնվող դեղատանը Գևորգ Նահապետյանին վերջինիս պահանջով տվել է 1000 ԱՄՆ դոլլար գումար, իսկ նույն թվականի սեպտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Ավետիք Իսահակյանի արձանի մոտ Գ.Նահապետյանի պահանջով իր եղբոր որդի Ք.Ղազարյանը անձամբ տվել է 1700 ԱՄՆ դոլլար գումար։ Գ.Նահապետյանը հավաստիացրել է, որ 2700 ԱՄՆ դոլլար գումարով կազմակերպելու է Շվեդիայի Թագավորություն մեկնելու գործը, սակայն հետագայում իր խոստումը չի կատարել, նշված գումարը չի վերադարձրել և խաբեությամբ տիրացել է 2700 ԱՄՆ դոլլար գումարին։
Վկա Ֆ.Ղազարյանն իր այդ ցուցմունքը պնդել է մեղադրյալ Գ.Նահապետյանին առերես։
գ/թ. 28-29, 55-56, 121, 244»։
4. «Ապացույց ճանաչված այլ փաստաթուղթ հանդիսացող Գևորգ Հակոբի Նահապետյանի 093-88-35-34 և Քրիստափոր Գևորգի Ղազարյանի 055-100-119 հեռախոսահամարի տեղանշման վերաբերյալ տեղեկատվության տվյալները ինչպես նաև մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումների առկայությամբ այն մասին, որ մեղադրյալ Գ.Նահապետյանը իր 093-88-35-34 հեռախոսահամարից զանգահարել է տուժող Քրիստափոր Ղազարյանի 055-100-119 հեռախոսահամարին 2013թ. սեպտեմբերի 20-ին ժամը 14։32-ին, և հեռախոսազրույց են ունեցել 45 վայրկյան տևողությամբ, որի ժամանակ տուժող Ք.Ղազարյանի հեռախոսազանգը սպասարկվել է Աբովյան 27, իսկ մեղադրյալ Գ.Նահապետյանի հեռախոսազանգը սպասարկվել է Թումանյան 54 հասցեներում տեղակայված ալեհավաքների կողմից։ Այսինքն, Գ.Նահապետյանը և Ք.Ղազարյանը նշված հեռախոսազրույցի ընթացքում գտնվել են «Կենտրոն» վարչական շրջանի տարածքում։
գ/թ. 275»։

2014թ. հուլիսի 22-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը նույն օրն ընդունվել է դատարանի վարույթ, իսկ 2014թ. օգոստոսի 01-ին նշանակվել է դատական քննության։

Քրեական գործի դատական քննության ընթացքում տուժող Քրիստափոր Գևորգի Ղազարյանը ցուցմունք տվեց հետևյալի մասին.
Իր և եղբոր` Շվեդիայի Թագավորություն մեկնելու գործընթացը կազմակերպելու նպատակով, իր հորեբայր Ֆիկին Ղազարյանի միջոցով, վերջինիս պատկանող դեղատանը հանդիպել է ամբաստանյալ Գևորգ Նահապետյանի հետ և պայմանավորվածության են եկել։ Գ. Նահապետյանը խոստացել է կազմակերպել իրենց մեկնումը` ասելով, որ յուրաքանչյուրի համար անհրաժեշտ է 5.000 ԱՄՆ դոլար գումար։ Նա հավաստիացրել է, որ 2.700 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումարը ստանալով` կազմակերպելու է Շվեդիայի Թագավորություն իրենց մեկնելու գործընթացը` գումարի մնացած մասը հասնելուն պես Շվեդիայում տալու պայմանով։
Նրա պահանջով, նախապես, 2013թ.-ի սեպտեմբերի 11-ին, իր հորեղբայր Ֆիկին Ղազարյանի միջոցով Գ. Նահապետյանին տրամադրվել է 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար` յուրաքանչյուրի համար 500 ԱՄՆ դոլար։ Հետագայում, նույն թվականի սեպտեմբերի 20-ին, պայմանավորվածության համաձայն` Երևան քաղաքի Ա. Իսահակյանի արձանի մոտ հանդիպել է ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանին, նրա պահանջով և ներկայությամբ 1.700 ԱՄՆ դոլար գումարը տվել է մի կնոջ։ Գ. Նահապետյանը պարզաբանել է, որ իրենց մեկնումը կազմակերպելու համար անհրաժեշտ է եղել «Էյջ Էս Բի Սի» բանկում իր անվամբ նոր հաշվեհամար բացել և այդ 1.700 ԱՄՆ դոլար գումարը պետք է փոխանցվի այդ բանկային հաշվեհամարին, սակայն իրականում որևէ հաշվեհամար չի բացվել։
Իր և հորեղբոր կողմից ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանին 2.700 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար է տրամադրվել։ Հորեղբոր կողմից Գ. Նահապետյանին սկզբում 1.000 ԱՄՆ դալար գումարը տալիս` ինքը ներկա չի գտնվել։
Ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանն իր խոստումը չի կատարել, որի հետևանքով իրեն պատճառվել է 2.700 ԱՄՆ դոլար գումարի վնաս։
Հանցագործությամբ պատճառված վնասն ամբողջությամբ հատուցվել է։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Ֆիկին Օհանի Ղազարյանը ցուցմունք է տվել հետևյալի մասին.
Ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանն իրեն պատկանող դեղատան հաճախորդներից է։ Նրանից տեղեկացել է, որ օրինական ճանապարհով կազմակերպում է մարդկանց մեկնումը օտար երկրներ։ Եղբոր խնդրանքով` նրա որդիների Եվրոպա մեկնելու գործընթացն օրենքի սահմաններում կազմակերպելու հարցը լուծելու համար դիմել է ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանին։ Նա պատրաստակամություն է հայտնել օրենքի սահմաններում լուծել այդ հարցը` ասելով, որ նրանցից յուրաքանչյուրի մեկնման գործընթացն իրականացնելու համար կպահանջվի 4.000 եվրո գումար և նախապես պահանջել է նրանց անձնագրերը, լուսանկարներ և սկզբնական 1.000 ԱՄՆ դալար գումար։ Այդ նպատակով և ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանի պահանջով, 2014թ. սեպտեմբերի 19-ին, իրեն պատկանող, Երևան քաղաքի Անդրանիկի 95/1 հասցեում գտնվող դեղատանը Գևորգ Նահապետյանին անձամբ տվել է 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար։ Դրանից մի քանի օր անց Գ. Նահապետյանը զանգահարել և ասել է, որ եղբոր որդիների մեկնման գործընթացի կազմակերպման համար անհրաժեշտ է Ք. Ղազարյանի անվամբ բանկում հաշիվ բացել և նրա բանկային հաշվին պետք է 1.700 ԱՄՆ դոլար գումար փոխանցվի։ Այդ մասին տեղեկացրել է Ք. Ղազարյանին։ Վերջինս 2014թ. սեպտեմբերի 21-ին, Երևան քաղաքի Ա. Իսահակյանի արձանի մոտ հանդիպել է Գ. Նահապետյանին և տվել 1.700 ԱՄՆ դոլար գումար։ Նշված գումարների տրամադրման վերաբերյալ կազմվել է ստացական։ Հետագայում Գ. Նահապետյանն իր խոստումը չի կատարել և նշված գումարը չի վերադարձրել։ Ինքը Գ. Նահապետյանից պահանջել է վերադարձնել այդ 2.700 ԱՄՆ դոլար գումարը, սակայն նա տարբեր պատճառաբանություններով անընդհատ ձգձգել է գումարի վերադարձը, որի պատճառով ստիպված է եղել դիմել ոստիկանություն։
/դատական նիստի արձանագրություն/

Քրեական գործի դատական քննության ընթացքում մեղադրող Ա. Հովհաննիսյանը խստացման առումով փոխել է ամբաստանյալ Գևորգ Հակոբի Նահապետյանի մեղադրանքը, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` հետևյալի համար.
«Քրեական գործի դատական քննության ընթացքում տուժող Քրիստափոր Ղազարյանի և վկա Ֆիկին Ղազարյանի ցուցմունքներով հիմնավորվել է, որ Գևորգ Հակոբի Նահապետյանը, ի սկզբանե իր ստանձնած պարտավորությունները չկատարելու և Քրիստափոր Գևորգի Ղազարյանի վստահությունը չարաշահելու եղանակով, խաբեությամբ ուրիշի գույքի առանձնապես խոշոր չափերի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ` Քրիստափոր Ղազարյանին և նրա եղբորը` Քարլոս Ղազարյանին Շվեդիայի Թագավորություն ուղարկելու պատրվակով պահանջել է 3.276.800 ՀՀ դրամին համարժեք 8.000 ԱՄՆ դոլար։
Այնուհետև, Գևորգ Հակոբի Նահապետյանը տուժող Քրիստափոր Ղազարյանի հորեղբայր Ֆիկին Օհանի Ղազարյանի միջոցով 2013թ. սեպտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի Անդրանիկի 95/1 հասցեում գտնվող դեղատանը խաբեությամբ ստացել է 1000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 406.710 ՀՀ դրամ գումար, այնուհետև նույն պատրվակով 2013թ. սեպտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի Ավետիք Իսահակյանի արձանի մոտ Քրիստափոր Ղազարյանից խաբեությամբ ստացել է 1700 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 691.407 ՀՀ դրամ գումար և չկատարելով որևէ գործողություն` հափշտակել է ընդհանուր խոշոր չափի 2700 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 1.098.117 ՀՀ դրամ գումար, սակայն իր ստանձնած պարտականությունները կատարելու ուղղությամբ որևէ գործողություն չի կատարել։ Այնուհետև, տուժող Ք. Ղազարյանի և վկա Ֆ. Ղազարյանի վստահությւոնը կորցնելու հետևանքով գրել է պարտավորագիր` գումարները վերադարձնելու վերաբերյալ, այդպիսով զրկվելով մնացած գումարները ստանալու հնարավորությունից։ Հետևաբար, ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանին չի հաջողվել ավարտին հասցնել հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով` տուժողի վստահությունը կորցնելու հետևանքով, այնինչ ի սկզբանե վերջինիս դիտավորությունն ուղղված է եղել տուժողին պատկանող 3.276.800 ՀՀ դրամին համարժեք 8.000 ԱՄՆ դոլար գումարը հափշտակելուն։»։

Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Գևորգ Հակոբի Նահապետյանը ցանկացել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից /այսուհետ ԱՄՆ/ ձեռք բերել, Հայաստան ներկրել բջջային հեռախոսներ և դրանք վերավաճառելու ճանապարհով` գումար վաստակել, սակայն բավարար գումար չի ունեցել։ Նախապես իմանալով, որ իր ծանոթ, գործով վկա Ֆիկին Օհանի Ղազարյանի եղբոր որդի, գործով տուժող Քրիստափոր Գևորգի Ղազարյանն իր անչափահաս եղբայր Քարլոս Ղազարյանի հետ միասին ցանկանում են մեկնել Շվեդիայի Թագավորություն, խարդախությամբ խոշոր չափի գումար հափշտակելու դիտավորությամբ Ֆիկին Ղազարյանին հավաստիացրել է, իբրև թե կարող է կազմակերպել նրանց մեկնումը Շվեդիայի Թագավորություն, որի դիմաց պետք է վճարեն 10.000 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար, այսինքն` յուրաքանչյուրի համար` 5.000 ԱՄՆ դոլար։ Գ. Նահապետյանը պարզաբանել է նաև, որ այդ գումարից 2.700 ԱՄՆ դոլար գումարը պետք է վճարեն Հայաստանում, իսկ գումարի մնացած մասը` Շվեդիայի Թագավորություն հասնելուց հետո։ Այդ գործընթացը սկսելու նախնական հարցերը կարգավորելու պատրվակով ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանը 2013թ. սեպտեմբերի 11-ին, Երևան քաղաքի Անդրանիկի 95/1 հասցեում գործող դեղատանը Ֆ. Օհանյանից խաբեությամբ ստացել է 409.600 ՀՀ դրամ գումարին համարժեք 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար։
Այնուհետև, նույն պատրվակով, 2013թ. սեպտեմբերի 20-ին, Երևան քաղաքում, Ա. Իսահակյանի արձանի մոտ, տուժող Ք. Ղազարյանից խաբեությամբ ստացել է 691.407 ՀՀ դրամ գումարին համարժեք 1.700 ԱՄՆ դոլար գումար։
Ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանը, Քրիստափոր Ղազարյանի և նրա անչափահաս եղբայր Քարլոս Ղազարյանի` Շվեդիայի Թագավորություն մեկնելու գործընթացը կազմակերպելու հարցում որևէ գործողություն կատարելու մտադրություն ի սկզբանե չի ունեցել և չի կատարել։ Նա տուժող Ք. Ղազարյանի վստահությունը չարաշահելու եղանակով, նրանից ստացած գումարները հափշտակել է` տուժող Ք. Ղազարյանին պատճառելով խոշոր չափի` 2.700 ԱՄՆ դոլար գումարին համարժեք 1.101.007 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի վնաս։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ Գևորգ Նահապետյանը բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա (Հակոբ Գևորգի Նահապետյան, ծնված 1998թ. հոկտեմբերի 24-ին), հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասն ամբողջությամբ վերականգնել է։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Գևորգ Հակոբի Նահապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Ֆ. Ղազարյանի հետ ունեցած պատահական խոսակցության ընթացքում տեղեկացել է, որ նրա եղբոր որդիները ցանկանում է մեկնել Շվեդիայի Թագավորություն և այդ գործընթացի կազմակերպման համար նրան օգնություն է անհրաժեշտ։ Քանի որ նպատակ է ունենցել ԱՄՆ-ից ՀՀ բջջային հեռախոսներ ներկրել, դրանք ՀՀ-ում վերավաճառել, այդ ճանապարհով գումար վաստակել և դրա համար իրեն անհրաժեշտ է եղել 2.700 ԱՄՆ դոլար գումար, օգտվելով այդ հանգամանքից` Ֆ. Ղազարյանին հայտնել է, որ յուրաքանչյուր անձի համար 4.000 ԱՄՆ դոլար գումարով կարող է կազմակերպել Շվեդիայի Թագավորություն մեկնելու գործընթացը։ Այդ գործընթացը սկսելու համար նախապես պահանջել է 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար, այնուհետև 1.700 ԱՄՆ դոլար գումար և խաբեությամբ Ք. Ղազարյանից և Ֆ. Ղազարյանից ստացած 2.700 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումարն ուղարկել է ԱՄՆ` բջջային հեռախոսներ ձեռք բերելու համար, իսկ Ք. Ղազարյանին և Ֆ. Ղազարյանին տարբեր պատճառաբանություններով խաբել է` խնդրելով որոշակի ժամանակ համբերել։ Հետագայում 2.700 ԱՄՆ դոլար գումարն ամբողջությամբ վերադարձրել է։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, զղջում է կատարած արարքի համար։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 43-45, 51-52, 55-56, 74, 240, 274/
Տուժող Քրիստափոր Գևորգի Ղազարյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ իր և եղբոր` Շվեդիայի Թագավորություն մեկնելու գործընթացը կազմակերպելու նպատակով, իր հորեղբայր Ֆիկին Ղազարյանը դիմել է Գևորգ Նահապետյանին։ Վերջինս պատրաստակամություն է հայտնել օրինական ճանապարհով լուծել այդ հարցը` ասելով, որ իրենցից յուրաքանչյուրի մեկնումը կազմակերպելու համար կպահանջվի 4.000 եվրո գումար։ Այդ գործընթացը սկսելու համար 2013թ. սեպտեմբերի 11-ին Գ. Նահապետյանի պահանջով իր հորեղբայր Ֆ. Ղազարյանը նրան է փոխանցել 1.000 ԱՄՆ դոլար։ Դրանից երկու օր հետո Գ. Նահապետյանը զանգահարել և հորեղբորն ասել է, որ Շվեդիայի Թագավորություն մեկնելու համար ինքը պետք է «Էյջ Էս Բի Սի» բանկում բացված հաշիվ ունենա և բանկային հաշվին` 1.700 ԱՄՆ դոլար գումար։ Պայմանավորվածության համաձայն հանդիպել է Գ. Նահապետյանի հետ և իր անվամբ բանկային հաշիվ բացելու, 1.700 ԱՄՆ դոլար գումարը հաշվին փոխանցելու համար Երևանի Ա. Իսահակյանի արձանի մոտ Գ. Նահապետյանի պահանջով, նրա ներկայությամբ այդ գումարը տվել է Հռիփսիմե անունով մի կնոջ։ Ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանն իր խոստումը չի կատարել, որի հետևանքով իրեն պատճառվել է 2.700 ԱՄՆ դոլար գումարի վնաս։
/գ.թ. 25-27, 51-52, 186, 198/
Տուժող Քրիստափոր Գևորգի Ղազարյանի դատաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ Իր և եղբոր` Շվեդիայի Թագավորություն մեկնելու գործընթացը կազմակերպելու նպատակով, իր հորեբայր Ֆիկին Ղազարյանի միջոցով, վերջինիս պատկանող դեղատանը հանդիպել է ամբաստանյալ Գևորգ Նահապետյանի հետ պայմանավորվածության են եկել։ Գ. Նահապետյանը խոստացել է կազմակերպել իրենց մեկնումը` ասելով, որ յուրաքանչյուրի համար անհրաժեշտ է 5.000 ԱՄՆ դոլար գումար։ Նա հավաստիացրել է, որ 2.700 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումարը ստանալով` կազմակերպելու է Շվեդիայի Թագավորություն իրենց մեկնելու գործընթացը` գումարի մնացած մասը հասնելուն պես Շվեդիայում տալու պայմանով։
Նրա պահանջով, նախապես, 2013թ.-ի սեպտեմբերի 11-ին, իր հորեղբայր Ֆիկին Ղազարյանի միջոցով Գ. Նահապետյանին տրամադրվել է 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար` յուրաքանչյուրի համար 500 ԱՄՆ դոլար։ Հետագայում` նույն թվականի սեպտեմբերի 20-ին, պայմանավորվածության համաձայն` Երևան քաղաքի Ա. Իսահակյանի արձանի մոտ հանդիպել է ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանին, նրա պահանջով և ներկայությամբ 1.700 ԱՄՆ դոլար գումարը տվել է մի կնոջ։ Գ. Նահապետյանը պարզաբանել է, որ իրենց մեկնումը կազմակերպելու համար անհրաժեշտ է եղել «Էյջ Էս Բի Սի» բանկում իր անվամբ նոր հաշվեհամար բացել և այդ 1.700 ԱՄՆ դոլար գումարը պետք է փոխանցվի այդ բանկային հաշվեհամարին, սակայն իրականում որևէ հաշվեհամար չի բացվել։
Իր և հորեղբոր կողմից ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանին 2.700 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար է տրամադրվել։ Հորեղբոր կողմից Գ. Նահապետյանին սկզբում 1.000 ԱՄՆ դալար գումարը տալիս` ինքը ներկա չի գտնվել։
Ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանն իր խոստումը չի կատարել, որի հետևանքով իրեն պատճառվել է 2.700 ԱՄՆ դոլար գումարի վնաս։
Հանցագործությամբ պատճառված վնասն ամբողջությամբ հատուցվել է։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Վկա Ֆիկին Օհանի Ղազարյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանին ճանաչում է որպես իրեն պատկանող դեղատան հաճախորդի։ Եղբոր խնդրանքով` նրա որդիների Եվրոպա մեկնելու գործընթացն օրենքի սահմաններում կազմակերպելու հարցը լուծելու համար, 2013թ. սեպտեմբերին դիմել է ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանին։ Նա պատրաստակամություն է հայտնել օրենքի սահմաններում լուծել այդ հարցը` ասելով, որ յուրաքանչյուրի համար կպահանջվի 4.000 եվրո գումար և նախապես պահանջել է նրանց անձնագրերը, լուսանկարներ և սկզբնական 1.000 ԱՄՆ դալար գումար։ Այդ նպատակով և ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանի պահանջով, 2014թ. սեպտեմբերի 19-ին, իրեն պատկանող, Երևան քաղաքի Անդրանիկի 95/1 հասցեում գտնվող դեղատանը Գևորգ Նահապետյանին անձամբ տվել է 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար, անձնագրերի պատճենները և լուսանկարները։ Դրանից մի քանի օր անց Գ. Նահապետյանը զանգահարել և ասել է, որ եղբոր որդիների մեկնման գործընթացի կազմակերպման համար անհրաժեշտ է նաև, որ Ք. Ղազարյանի անվամբ բանկում հաշիվ բացվի և նրա բանկային հաշվին պետք է 1.700 ԱՄՆ դոլար գումար լինի։ Այդ մասին տեղեկացրել է Ք. Ղազարյանին։ Վերջինս 2014թ. սեպտեմբերի 21-ին, Երևան քաղաքի Ա. Իսահակյանի արձանի մոտ հանդիպել է Գ. Նահապետյանին և նրա պահանջով այդ 1.700 ԱՄՆ դոլար գումարը տվել է մի կնոջ։ Գումարի մնացած մասը Գ. Նահապետյանին պետք է տրվեր եղբոր որդիների` Շվեդիայի Թագավորություն հասնելուց հետո։ Նշված գումարների տրամադրման վերաբերյալ կազմվել է ստացական։ Գ. Նահապետյանն իր խոստումը չի կատարել և նշված գումարը չի վերադարձրել։ Ինքը Գ. Նահապետյանից պահանջել է վերադարձնել այդ 2.700 ԱՄՆ դոլար գումարը, սակայն նա անընդհատ ձգձգել է գումարի վերադարձը, որի պատճառով ստիպված է եղել դիմել ոստիկանություն։
/գ.թ. 28-29, 55-56, 121, 244/
Վկա Ֆիկին Օհանի Ղազարյանի դատաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ Ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանն իրեն պատկանող դեղատան հաճախորդներից է։ Նրանից տեղեկացել է, որ օրինական ճանապարհով կազմակերպում է մարդկանց մեկնումը օտար երկրներ։ Եղբոր խնդրանքով` նրա որդիների Եվրոպա մեկնելու գործընթացն օրենքի սահմաններում կազմակերպելու հարցը լուծելու համար դիմել է ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանին։ Նա պատրաստակամություն է հայտնել օրենքի սահմաններում լուծել այդ հարցը` ասելով, որ նրանցից յուրաքանչյուրի մեկնման գործընթացն իրականացնելու համար կպահանջվի 4.000 եվրո գումար և նախապես պահանջել է նրանց անձնագրերը, լուսանկարներ և սկզբնական 1.000 ԱՄՆ դալար գումար։ Այդ նպատակով և ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանի պահանջով, 2014թ. սեպտեմբերի 19-ին, իրեն պատկանող, Երևան քաղաքի Անդրանիկի 95/1 հասցեում գտնվող դեղատանը Գևորգ Նահապետյանին անձամբ տվել է 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար։ Դրանից մի քանի օր անց Գ. Նահապետյանը զանգահարել և ասել է, որ եղբոր որդիների մեկնման գործընթացի կազմակերպման համար անհրաժեշտ է Ք. Ղազարյանի անվամբ բանկում հաշիվ բացել և նրա բանկային հաշվին պետք է 1.700 ԱՄՆ դոլար գումար փոխանցվի։ Այդ մասին տեղեկացրել է Ք. Ղազարյանին։ Վերջինս 2014թ. սեպտեմբերի 21-ին, Երևան քաղաքի Ա. Իսահակյանի արձանի մոտ հանդիպել է Գ. Նահապետյանին և տվել 1.700 ԱՄՆ դոլար գումար։ Նշված գումարների տրամադրման վերաբերյալ կազմվել է ստացական։ Հետագայում Գ. Նահապետյանն իր խոստումը չի կատարել և նշված գումարը չի վերադարձրել։ Ինքը Գ. Նահապետյանից պահանջել է վերադարձնել այդ 2.700 ԱՄՆ դոլար գումարը, սակայն նա տարբեր պատճառաբանություններով անընդհատ ձգձգել է գումարի վերադարձը, որի պատճառով ստիպված է եղել դիմել ոստիկանություն։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, Գևորգ Հակոբի Նահապետյանի 093-88-35-34 և Քրիստափոր Գևորգի Ղազարյանի 055-100-119 հեռախոսահամարների տեղանշման տվյալներով, ինչպես նաև մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումներով, որոնց համաձայն` 2013թ. սեպտեմբերի 20-ին, ժամը 14։32-ին ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանն իր 093-88-35-34 հեռախոսահամարից զանգահարել է տուժող Քրիստափոր Ղազարյանի 055-100-119 հեռախոսահամարին և հեռախոսազրույց ունեցել 45 վայրկյան տևողությամբ։ Այդ ժամանակ տուժող Ք. Ղազարյանի հեռախոսազանգը սպասարկվել է Երևանի Աբովյան 27, իսկ ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանի հեռախոսազանգը` Երևանի Թումանյան 54 հասցեներում տեղակայված ալեհավաքների կողմից։ Դրանով հաստատվել է, որ Գ. Նահապետյանը և Ք. Ղազարյանը նշված հեռախոսազրույցի ընթացքում գտնվել են Երևան քաղաքի «Կենտրոն» վարչական շրջանի տարածքում։
/գ.թ. 275/

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով ամբաստանյալ Գևորգ Նահապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքը, ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանի ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված այլ ապացույցները, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Հակոբի Նահապետյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առանձնապես խոշոր չափերով` 3.276.800 ՀՀ դրամին համարժեք 8.000 ԱՄՆ դոլար գումար խարդախությամբ հափշտակելու փորձ կատարելն ապացուցված չէ, նրա արարքը ճիշտ չի որակված և չի համապատասխանում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը։ Չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է։»։
Նույն օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք։
2. Դատավորը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմնի աշխատակիցը չեն կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե նրանք ուղղակի կամ անուղղակի շահագրգռված են գործի ելքով։
3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը։»։
Նույն օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցափորձ է համարվում ուղղակի դիտավորությամբ կատարված այն գործողությունը (անգործությունը), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն, եթե հանցագործությունն ավարտին չի հասցվել անձի կամքից անկախ հանգամանքներով։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը՝
(...)
2. Խարդախությունը, որը կատարվել է՝
(...)
2) խոշոր չափերով,
(...)
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով։
3. Խարդախությունը, որը կատարվել է՝
1) առանձնապես խոշոր չափերով,
(...)
պատժվում է ազատազրկմամբ` չորսից ութ տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։»։
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։»։
Նույն օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
Նույն օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով։»։
Նույն օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ։»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ա. Բաղդասարյանի գործով կայացված որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «Օբյեկտիվ կողմից հանցափորձը բնութագրվում է`
1. գործողությամբ (անգործությամբ), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանքի կատարմանը,
2. հանցագործությունն անձի կամքից անկախ հանգամանքներով ավարտին չհասցնելով։
Հանցափորձն առկա է այն ժամանակ, երբ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում, այլ կերպ` հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի կատարումն սկսվում է, սակայն չի ավարտվում։ Նյութական հանցագործության դեպքում չի առաջանում օրենքով նախատեսված հետևանքը կամ հետևանքն առաջանում է, սակայն ոչ հանցավորի դիտավորությամբ նախատեսվածը (…)։
Հանցափորձը բնութագրող (…) հատկանիշն այն է, որ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում հանցավորի կամքից անկախ հանգամանքներում։ Սուբյեկտիվ կողմից հանցափորձը հնարավոր է միայն ուղղակի դիտավորությամբ» (տե՛ս Արարատ Վազգենի Բաղդասարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0168/01/10 որոշման 16-րդ կետը)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ԵԿԴ/0168/01/12 քրեական գործով 2013թ. մայիսի 08-ին կայացված որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը։ Այս հանգամանքը բազմիցս շեշտադրվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից։ Մասնավորապես, Եվրոպական դատարանը կարևորել է կոնկրետ գործով արդար դատական քննություն կատարված լինելու վերաբերյալ իր համոզմունքի ձևավորումը և նշել է, որ քրեական վարույթի իմաստով արդար դատական քննությունը ներառում է նաև անմեղության կանխավարկածի պահպանումը, ինչը նշանակում է, որ դատավորը չպետք է ելնի այն կանխավարկածից, թե անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցանքը, հանցանքի կատարման մեջ անձի մեղավորությունն ապացուցելու պարտականությունը կրում է դատախազությունը և կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի (տե՛ս Թելֆներն ընդդեմ Ավստրիայի (TELFNER v. AUSTRIA) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 2001 թվականի մարտի 20-ի վճիռը, գանգատ թիվ 33501/96, կետ 15, ինչպես նաև Նատունենն ընդդեմ Ֆինլանդիայի (NATUNEN v. FINLAND) գործով 2009 թվականի մարտի 31-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21022/04, կետ 53)։ (...)»։
Մեղադրողը դատական քննության ընթացքում խստացման առումով փոխելով նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը` հիմնավորված է համարել, որ ամբաստանյալ Գևորգ Հակոբի Նահապետյանն ի սկզբանե իր ստանձնած պարտավորությունները չկատարելու և Քրիստափոր Գևորգի Ղազարյանի վստահությունը չարաշահելու եղանակով, խաբեությամբ ուրիշի գույքի առանձնապես խոշոր չափերի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, Քրիստափոր Ղազարյանին և նրա եղբորը` Քարլոս Ղազարյանին Շվեդիայի Թագավորություն ուղարկելու պատրվակով պահանջել է 3.276.800 ՀՀ դրամին համարժեք 8.000 ԱՄՆ դոլար։ Տարբեր ժամանակահատվածներում ստանալով ընդհանուր խոշոր չափի` 2.700 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 1.098.117 ՀՀ դրամ գումար` իր ստանձնած պարտականությունները կատարելու ուղղությամբ որևէ գործողություն չի կատարել։ Ի սկզբանե ամբաստանյալ Գ. Հակոբյանի դիտավորությունն ուղղված է եղել տուժողին պատկանող 3.276.800 ՀՀ դրամին համարժեք 8.000 ԱՄՆ դոլար գումարը հափշտակելուն, սակայն դա նրան չի հաջողվել, տուժողի վստահությունը կորցնելու հետևանքով գումարները վերադարձնելու վերաբերյալ պարտավորագիր է գրել` զրկվելով մնացած գումարները ստանալու հնարավորությունից։ Այդ պատճառով իր կամքից անկախ հանգամանքներով հանցագործությունն ավարտին չի հասցրել։
Մեղադրանքի կողմը դատարանին բավարար ապացույցներ չի ներկայացրել հիմնավորված համարելու համար, որ ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանն ի սկզբանե նպատակ է ունեցել տուժող Ք. Ղազարյանից դիտավորությամբ առանձնապես խոշոր չափերի` 3.276.800 ՀՀ դրամին համարժեք 8.000 ԱՄՆ դոլար գումարի հափշտակություն կատարել և իր կամքից անկախ պատճառներով դա նրան չի հաջողվել։
Այսպիսով, ամբաստանյալ Գ. Նահապետյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցակազմը` այդ մեղադրանքը հիմնավորող բավարար ապացույցների բացակայության պատճառաբանությամբ։
Ապացուցված է ամբաստանյալ Գևորգ Հակոբի Նահապետյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, խոշոր չափերով խարդախություն կատարելը, նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Գևորգ Հակոբի Նահապետյանի նկատմամբ նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա (Հակոբ Գևորգի Նահապետյան, ծնված 1998թ. հոկտեմբերի 24-ին)։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցագործությամբ տուժողին պատճառված գույքային վնասը կամովին հատուցելը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան անյլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, այնպես էլ ազատազրկման ձևով։
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ (…)» (տե’ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը)։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գևորգ Նահապետյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ` դատարանը գտնում է, որ Գևորգ Հակոբյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` տուգանքի ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Գևորգ Նահապետյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ նախաքննության մարմնի 2013թ. դեկտեմբերի 04-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Գևորգ Հակոբի Նահապետյանի գույքի վրա դրված կալանքը պետք է վերացնել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գևորգ Նահապետյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ տուգանքի դատապարտվելու դեպքում ամբաստանյալ Գևորգ Նահապետյանի կողմից քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու, դատարանի դատավճռի կատարմանը խոչընդոտելու հավանականությունը ցածր է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 236-238-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 366-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Գևորգ Հակոբի Նահապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի` 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալ Գևորգ Հակոբի Նահապետյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2013թ. դեկտեմբերի 04-ի որոշմամբ դրված կալանքը վերացնել։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ