ԵԿԴ/0117/01/14





Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Մ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
Տ.ԱՌԱՔԵԼՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ԴԱՏԱԽԱԶ՝ Գ.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂՆԵՐ՝ Ռ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Վ.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Ա.ԵՍՈՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ՝ Ռ.Օ.ՕՍԿԱՆՅԱՆԻ

2020 թվականի ապրիլի 27-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Ռ.Օ.Օսկանյանի և նրա պաշտպան Ա.Եսոյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության կանոններով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը

1. Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազությունում 2012թ. հունվարի 17-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի հատկանիշներով հարուցվել է քրեական գործ։
2012թ. հունվարի 18-ին Նոր Նորք քննչական բաժնում քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, որին շնորհվել է 17101112 համարը։
2012թ. ապրիլի 17-ին թիվ 17101112 քրեական գործով վարույթը կարճվել է` Հակոբ Մկրտչյանի արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։
2012թ. ապրիլի 17-ին որոշում է կայացվել թիվ 17101112 քրեական գործի նյութերով` Սուսաննա Պողոսյանի կողմից որպես արհեստ վաշխառություն կատարելու և Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի կողմից վաշխառություն կատարելու փասերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական գործ հարուցելու և այն առանձին վարույթում քննելու մասին։
2012թ. մայիսի 25-ին Սուսաննա Պողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին։
2012թ. մայիսի 30-ին Երևան քաղաքի քննչական վարչության ԾՀՔ բաժնում որոշում է կայացվել Նոր Նորքի քննչական բաժնից ստացված թիվ 17101112 քրեական գործն վարույթ ընդունելու և թիվ 46107610 քրեական գործին միացնելու և թիվ 46107610 համարը շնորհելու մասին։
2012թ. հունիսի 21-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610 քրեական գործով Հակոբ Մկրտչյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին։
2012թ. սեպտեմբերի 27-ին որոշում է կայացվել սույն քրեական գործով մեղադրյալ Սուսաննա Պողոսյանին 25.05.2012 թվականին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու, լրացնելու և նրան նոր մեղադրանք` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրելու մասին։
2012թ. սեպտեմբերի 27-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107611 քրեական գործով Սուսաննա Պողոսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2012թ. սեպտեմբերի 29-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610 քրեական գործով մեղադրյալ Սուսաննա Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու փաստի առթիվ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և թիվ 46107610 քրեական գործի վարույթի մասը կարճելու` վաղեմության ժամկետները անցնելու պատճառաբանությամբ։ Նույն որոշմամբ վերացել է Սուսաննա Պողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրություն։
2012թ. հոկտեմբերի 17-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610 քրեական գործով Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի մասով քրեական գործից մաս անջատելու, անջատված մասին թիվ 46107610/1 համարը շնորհելու և անջատված մասով նախաքննությունը շարունակելու մասին։
2012թ. դեկտեմբերի 25-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով Սերոժ Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու դեպքի առթիվ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` վաղեմության ժամկետները անցնելու պատճառաբանությամբ։
2012թ. դեկտեմբերի 25-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով Արտեմ Հայրապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու դեպքի առթիվ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` վաղեմության ժամկետները անցնելու պատճառաբանությամբ։
2013թ. հունվարի 18-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով Ռուզաննա Պողոսյանին տուժող ճանաչելու մասին։
2013թ. հունվարի 23-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
2013թ. հունվարի 23-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով մեղադրյալ Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի նկատմամբ՝ որպես խափանման միջոց, չհեռանալու մասին ստորագրություն ընտրելու վերաբերյալ։
2013թ. հունվարի 23-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով մեղադրյալ Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։
2013թ. հունվարի 24-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով մեղադրյալ Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի անվամբ ձևակերպված Երևանի Դավթաշեն 2-րդ թաղամասի 45-րդ շենքի թիվ 14-րդ հասցեում գտնվող սեփականության վրա կալանք դնելու մասին։
2013թ. հունվարի 24-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով մեղադրյալ Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի անվամբ ձևակերպված Երևանի Դավիթաշեն թաղամասի Իոսիֆյան 3-րդ փողոցի 7-րդ տան վրա կալանք դնելու մասին։
2013թ. հունվարի 25-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով վարույթը կասեցնելու` հետախուզվող մեղադրյալ Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի գտնվելու վայրը անհայտ լինելու հիմքով։
2013թ. ապրիլի 03-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և կասեցված վարույթը վերսկսելու մասին։
2013թ. ապրիլի 04-ին Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի նկատմամբ՝ որպես խափանման միջոց, ընտրվել է ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին։
2013թ. օգոստոսի 30-ին որոշում է կայացվել թիվ 16110712 քրեական գործով Արմեն Ստամբոլցյանի և Նունե Նասոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու և թիվ 16110713 քրեական գործով վարույթը կարճելու մասին` կատարված հանցագործության վաղեմության ժամկետներն անցելու հիմքով։
2013թ. նոյեմբերի 25-ին որոշում է կայացվել Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի կողմից վաշխառություն կատարելու փաստի առթիվ ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի վարչության ԾՀՔ բաժնում քննվող թիվ 46107610/1 քրեական գործով Հակոբ Մկրտչյանին տուժող ճանաչելու վերաբերյալ քննիչ Վ.Լաչինյանի 2012 թվականի հունիսի 21-ի որոշումը վերացնելու մասին։
2013թ. հունիսի 25-ին որոշում է կայացվել թիվ 26105913 քրեական գործի վարույթը կարճելու և մեղադրյալ Հակոբ Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեակն օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով։
2014թ. հունվարի 15-ին Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Գ.Սարգսյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 417101112 քրեական գործով նոր երևան եկած հանգամանքների հետևանով վարույթ հարուցելու մասին։
2014թ. ապրիլի 10-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործի նյութերով` Հակոբ Մկրտչյանի կողմից խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերի գույք հափշտակելու և վաշխառության դրդչություն կատարելու դեպքի առթիվ, ՀՀ քրեական օրենսգքրի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նոր քրեական գործ հարուցելու մասին, որին շնորհվել է թիվ 59101214 համարը։
2014թ. ապրիլի 10-ին որոշում է կայացվել թիվ 17101112 քրեական գործը թիվ 46107610/1 քրեական գործին միացնելու և գործի քննությունը մեկ վարույթում շարունակելու մասին։
2012թ. հունվարի 17-ին որոշում է կայացվել Վաղարշակ Սարգսյանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով քրեական գործ հարուցելու մասին։
2012թ. հունվարի 18-ին Նոր Նորք քննչական բաժնում քրեական գործը ընդունվել է վարույթ, որին շնորհվել է թիվ 17101112 համարը։
2012թ. հունվարի 20-ին որոշում է կայացվել թիվ 17101112 քրեական գործով Վաղարշակ Սարգսյանին որպես տուժող ճանաչելու մասին։
2012թ. ապրիլի 17-ին որոշում է կայացվել թիվ 17101112 քրեական գործի նյութերով` Սուսաննա Պողոսյանի կողմից որպես արհեստ վաշխառություն կատարելու և Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի կողմից վաշխառություն կատարելու փաստերով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ու 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական գործ հարուցելու և առանձին վարույթում քննելու մասին, որին շնորհվել է թիվ 17109912 համարը։
2012թ. ապրիլի 17-ին որոշում է կայացվել թիվ 17101112 քրեական գործով վարույթը կարճելու մասին։
2014թ. ապրիլի 02-ին ՀՀ գլխավոր դատախազ Գ.Կոստանյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 17101112 գործով վարույթը կարճելու մասին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Նոր Նորքի քննչական բաժնի քննիչ Ն.Հարությունյանի կողմից 17.04.2012 թվականին կայացված որոշումը վերացնելու մասին` նոր երևան եկած հանգամանքների հիմքով։
2014թ. հունվարի 15-ին Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Գ.Սարգսյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 17101112 քրեական գործով նոր երևան եկած հանգամանքների հետևանքով վարույթ հարուցելու մասին։
2014թ. ապրիլի 09-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով Հակոբ Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-213-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին։
2014թ. ապրիլի 11-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ծանր հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Արամյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 63200612 քրեական գործը թիվ 46107610/1 քրեական գործին միացելու մասին։
2012թ. սեպտեմբերի 3-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հետաքննության բաժանմունքում որոշում է կայացվել Ե.Թովմասովի հաղորդմամբ նախապատրաստված նյութերով քրեական գործ հարուցելը մերժելու մասին։
2012թ. սեպտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի դատախազ Հ.Բադալյանի կողմից որոշում է կայացվել ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի հետաքննության բաժանմունքի ավագ հետաքննիչ Գ.Աջամօղլյանի կողմից` Ե.Թովմասովի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերով 2012 թվականի սեպտեմբերի 3-ի քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին որոշումը վերացնելու և Հակոբ Մկրտչյանի կողմից խարդախությամբ Երվանդ Թովմասովից առանձնապես խոշոր չափի` 9.000 ԱՄՆ դոլար հափշտակելու փաստով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով քրեական գործ հարուցելու մասին։
2012թ. հոկտեմբերի 8-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 63200612 քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին։
2013թ. մարտի 4-ին որոշում է կայացվել թիվ 63200612 քրեական գործով վարույթը կարճելու և Հակոբ Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։
2013թ. օգոստոսի 2-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունում որոշում է կայացվել թիվ 63200612 քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին 2013 թվականի մարտի 4-ի որոշումը վերացնելու մասին։
2013թ. օգոստոսի 6-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վար-չության Կենտրոնականի քննչական բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 63200612 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և կասեցված վարույթը վերսկսելու մասին։
2013թ. դեկտեմբերի 6-ին որոշում է կայացվել թիվ 63200612 քրեական գործով վարույթը կարճելու մասին` Հակոբ Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով քրեական հետապնդում չիրականացնել` վերջինի արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։
2013թ. դեկտեմբերի 27-ին Երևան քաղաքի դատախազ Ա.Դավթյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 63200612 քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Մխիթարյանի 2013 թվականի դեկտեմբերի 06-ի որոշումը վերացնելու մասին։
2014թ. հունվարի 09-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ծանր հանցագործությունների քննության բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 63200612 քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին։
2014թ. ապրիլի 13-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ծանր հանցագործությունների քննության բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 11101413 քրեական գործով Հակոբ Մկրտչյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. ապրիլի 13-ի որոշմամբ Հակոբ Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է կալանավորումը։
2014թ. ապրիլի 14-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով Կոտայքի մարզի Ձորաղբյուր համայնքի Ազատության փողոցի թիվ 22-րդ հասցեում գտնվող բնակելի տան վրա կալանք դնելու մասին։
2014թ. ապրիլի 14-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով Հակոբ Մկրտչյանի անվամբ հաշվառված «DAIMER BENZ 380» մակնիշի 02SL989 հաշվառման ավտոմեքենայի վրա կալանք դնելու մասին։
2014թ. մայիսի 08-ին ՀՀ ոստիկիանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ծանր հանցագործությունների քննության բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործն վարույթ ընդունելու մասին։
2014թ. հունիսի 22-ին ՀՀ ոստիկիանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ծանր հանցագործությունների քննության բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով Երվանդ և Միխաիլ Թովմասովների նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` հանցագործության դեպքի բացակայության հիմքով։
2014թ. հունիսի 22-ին ՀՀ ոստիկիանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ծանր հանցագործությունների քննության բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով Երվանդ Թովմասովին որպես տուժող ճանաչելու մասին։
2014թ. հունիսի 23-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ծանր հանցագործությունների քննության բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով մեղադրյալ Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանին 04.04.2013 թվականին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նրան մեղադրանք` առաջադրելու մասին։
2014թ. հունիսի 23-ին որոշում է կայացվել թիվ 46107610/1 քրեական գործով Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
2014թ. հուլիսի 18-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. դեկտեմբերի 20-ի որոշման համաձայն` թիվ ԵԿԴ/0117/01/14 քրեական գործից լուսապատճենահանման միջոցով անջատվել է ամբաստանյալ Հակոբ Սարգսի Մկրտչյանի վերաբերյալ մասը, որին շնորհվել է ԵԿԴ/0230/01/14 համարը և քրեական գործի վարույթը կասեցվել է մինչև Հակոբ Մկրտչյանի առողջանալը, իսկ ամբաստանյալ Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի վերաբերյալ քրեական գործի դատական քննությունը շարունակվել է թիվ ԵԿԴ/0117/01/14 համարով։
Դատարանի 2016թ. օգոստոսի 17-ի դատավճռով ամբաստանյալ Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում ճանաչվել է անմեղ և արդարացվել է։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 07.03.2017թ. որոշմամբ վերը նշված դատավճիռը բեկանվել է և գործն ուղարկվել է նույն դատարան, այլ կազմով` նոր քննության։
Նույն որոշմամբ Ռ.Օսկանյանի նկատմամբ՝ որպես խափանման միջոց, կիրառվել է չհեռանալու մասին ստորագրություն` մինչև որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելը, և ամբաստանյալ Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանի անվամբ ձևակերպված, Երևանի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի 45-րդ շենքի հ. 14 բնակարանի ու Դավիթաշեն թաղամասի Իոսիֆյան 3-րդ փողոցի հ. 7 տան վրա դրված կալանքը թողնվել է անփոփոխ։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 11.07.2017թ. որոշմամբ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2017թ. մարտի 7-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի և նրա պաշտպան Ա.Եսոյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվել է։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2017թ. հուլիսի 28-ի որոշմամբ Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 14.08.2017թ. որոշմամբ քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության և Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի նկատմամբ` որպես խափանման միջոց, կիրառվել է ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին։
2. Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան) 2019 թվականի մայիսի 14-ի թիվ ԵԿԴ/0117/01/14 դատավճռով վճռվել է.
«Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
Ռ.Օսկանյանի նկատմամբ դադարեցնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով քրեական հետապնդումն ու նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել Ռ.Օսկանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, և նրա գույքի վրա դրված կալանքը (…)»:
3. 2019 թվականի հունիսի 17-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանի պաշտպան Ա.Եսոյանի վերաքննչ բողոքը:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2019 թվականի հունիսի 27-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2019 թվականի հունիսի 28-ին:
2019 թվականի հունիսի 28-ին վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել է քննության Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում:

Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.

4. Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ «հանդիսանալով Ֆրանսիայի Հանրապետության քաղաքացի, հատուկ կացության կարգավիճակով բնակվելով Հայաստանի Հանրապետությունում, որևէ տնտեսական գործունեությամբ չի զբաղվել, դրամական եկամուտի աղբյուր չի ունեցել, որպես արհեստ 2009 թվականի հունիսի 26-ին և հուլիսի 2-ին զբաղվել է վաշխառությամբ, այն է` պարտք տված դրամի համար ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով տոկոսներ է ստացել, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում։
Երևան քաղաքի բնակիչ՝ Հակոբ Մկրտչյանն իր ծանոթ Վաղարշակ Սարգսյանի վստահությունը չարաշահելու միջոցով, խաբեությամբ 2009 թվականի փետրվարի 23-ին հափշտակել ձեռք է բերել վերջինիս պատկանող, առանձնապես խոշոր չափերի՝ 28.900.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ Երևան քաղաքի Դավիթաշեն թաղամասի Իոսիֆյան 3 փողոցի 7 բնակելի տունը տնօրինելու իրավունքը: Այնուհետև, Հակոբ Մկրտչյանն իր կատարած հանցանքը քողարկելու, ինչպես նաև հափշտակված բնակարանի օգտագործմամբ կանխիկ գումարներ ստանալու նպատակով դրդել է մի շարք անձանց ամսական որոշակի տոկոսագումարով իրեն տրամադրել տարբեր չափի գումարներ:
Այսպես. Հակոբ Մկրտչյանը համոզելու միջոցով դրդել է Երևան քաղաքի բնակիչ Սուսաննա Պողոսյանին՝ վերը նշված բնակարանի դիմաց ամսական 5 տոկոս տոկոսադրույքով իրեն գումար տրամադրել: Սուսաննա Պողոսյանը 2009 թվականի մարտի 21-ին ամսական 5 տոկոս՝ ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի ամսական հաշվարկային դրույքաչափը մի քանի անգամ գերազանցող տոկոսադրույքով, Հակոբ Մկրտչյանին տրամադրել է 22.000 ԱՄՆ դոլար գումար, որը վերջինս օգտագործել է անձնական կարիքների համար: Որպես նշված գումարի վերադարձելիության երաշխիք՝ նույն օրը Հակոբ Մկրտչյանի առաջարկով Վոլոդյա Սարուխանյանը հիշյալ բնակարանը ձևակերպել է Սուսաննա Պողոսյանի անվանբ: Հակոբ Մկրտչյանի տվյալ գումարից վերադարձրել է Վոլոդյա Սարուխանյանի պարտքը, իսկ մնացած գումարն օգտագործել անձնական կարիքների համար:
Դրանից հետո, կատարված գործարքների արդյունքում նյութական օգուտն ավելացնելու նպատակով Հակոբ Մկրտչյանը նյութապես շահագրգռելու միջոցով դրդել է Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանին՝ ամսական 5 տոկոս տոկոսադրույքով իրեն տրամադրել 30.000 ԱՄՆ դոլար գումար:
Ձեռք բերված պայմանավորվածության համաձայն՝ Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանը ՀՀ Կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի ամսական հաշվարկային դրույքաչափը մի քանի անգամ գերազանցող՝ ամսական 5 տոեոս տոկոսադրույքով Հակոբ Մկրտչյանին 2009 թվականի հուլիսի 25-ին տրամադրել է 30.000 դոլար գումար, որից հետո վերջինիս առաջարկությամբ Սուսաննա Պողոսյանը վերը նշված բնակարանը նույն օրը կնքված առուվաճառքի ձևական պայմանագրով ձևակերպել է Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանի անվամբ: Վերջինից ստացած գումարից Հակոբ Մկրտչյանը նույն պահին Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանին վճարել է առաջին ամսվա տոկոսագումարը` 1500 ԱՄՆ դոլարը, վերադարձրել Սուսաննա Պողոսյանից վերցված 22.000 ԱՄՆ դոլարը և վճարել 4.400 ԱՄՆ դոլար տոկոսագումարը, իսկ մնացած 2.100 ԱՄՆ դոլարն օգտագործել է անձնական կարիքների համար:
Բացի այդ Հակոբ Մկրտչյանն իր ծանոթ Ռուզաննա Պողոսյանի վստահությունը չարաշահելու միջոցով, խաբեությամբ 2009 թվականի մարտի 06-ին հափշտակել` տիրացել է վերջինիս պատկանող, առանձնապես խոշոր չափերի` 21.520.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի 45-րդ շենքի 14-րդ բնակարանը տնօրինելու իրավունքին: Այնուհետև, Հակոբ Մկրտչյանն իր կատարած հանցանքը քողարկելու նպատակով, չունենալով տնտեսական գործունեությամբ զբաղվելու որևէ մտադրություն, այդպիսի գործունեություն իրականացնելու շուրջ Ռուզաննա Պողոսյանի մոտ պատրանք ստեղծելու, ինչպես նաև հափշտակված բնակարանի օգտագործմամբ կանխիկ գումարներ ստանալու նպատակով դրդել է մի շարք անձանց ամսեկան որոշակի տոկոսագումարով իրեն տրամադրել տարբեր չափի գումարներ:
Այսպես. Հակոբ Մկրտչյանը համոզելու միջոցով դրդել է Երևան քաղաքի բնակիչ Սերոժ Հարությունյանին՝ հիշյալ բնակարանի դիմաց ամսական 5 տոկոս տոկոսադրույքով իրեն գումար տրամադրել: Սերոժ Հարությունյանը 2009 թվականի մարտի 10-ին ամսական 5 տոկոս՝ ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի ամսական հաշվարկային դրույքաչափը մի քանի անգամ գերազանցող տոկոսադրույքով Հակոբ Մկրտչյանին տրամադրել է 22.000 ԱՄՆ դոլար գումար, որը վերջինս օգտագործել է անձնական կարիքների համար: Որպես նշված գումարի վերադարձելրության երաշխիք՝ նույն օրը Հակոբ Մկրտչյանը Սերոժ Հարությունյանի հետ կնքել է Ռուզաննա Պողոսյանից հափշտակած՝ Երևան քաղաքի Դավթաշեն 2-րդ թաղամասի 45-րդ շենքի 14-րդ բնակարանի առուվաճառքի ձևական պայմանագիր, ինչի հիման վրա բնակարանը գրանցվել է նրա անվամբ:
Այնուհետև, Հակոբ Մկրտչյանը համոզելու և նյութապես շահագրգռելու եղանակով դրդել է Մարիամ Աահակյանին ամսական 5 տոկոս տոկոսադրույքով իրեն գումար տրամադրել: Վերջինս Հակոբ Մկրտչյանի հետ ձեռք բերած պայմանավորվածության համաձայն՝ ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի ամսական հաշվարկային դրույքաչափը մի քանի անգամ գերազանցող՝ ամսական 5 տոկոս տոկոսադրույքով նրան 2009 թվականի մայիսի 8-ին տրամադրել է 30.000 ԱՄՆ դոլար, որից Հակոբ Մկրտչյանը վերադարձրել է Սերոժ Հարությունյանից վերցրած 22.000 ԱՄՆ դոլար մայր գումարը և 2.200 ԱՄՆ դոլար տոկոսագումարը, իսկ 5.800 ԱՄՆ դոլարր տնօրինել է անձամբ: Հակոբ Մկրտչյանի առաջարկով Սերոժ Հարությունյանը հիշյալ բնակարանը նույն օրը ձևակերպել է Մարիամ Սահակյանի անվամբ:
Դրանից հետո, կատարված գործարքների արդյունքում նյութական օգուտն ավելացնելու նպատակով Հակոբ Մկրտչյանը նյութապես շահագրգռելու միջոցով դրդել է Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանին՝ ամսական 5 տոկոս տոկոսադրույքով իրեն տրամադրել 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար:
Ձեռք բերված պայմանավորվածության համաձայն՝ Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանը ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի ամսական հաշվարկային դրույքաչափը մի քանի անգամ գերազանցող՝ ամսական 5 տոկոս տոկոսադրույքով Հակոբ Մկրտչյանին 2009 թվականի հունիսի 26-ին տրամադրել է 40.000 ԱՄՆ դոլար գումար, որից հետո վերջինիս առաջարկությամբ Մարիամ Սահակյանը վերը նշված բնակարանը նույն օրը կնքված առուվաճառքի ձևական պայմանագրով ձևակերպել է Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանի անվանբ: Վերջինից ստացած գումարից Հակոբ Մկրտչյանը նույն պահին Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանին վճարել է առաջին ամսվա տոկոսագումարը՝ 2000 ԱՄՆ դոլար վերդարձրել Մարիամ Սահակյանից վերցրած 30.000 ԱՍՆ դոլարր և վճարել 3000 ԱՄՆ դոլար տոկոսագումարը, իսկ մնացած 5000 ԱՍՆ դոլարն օգտագործել է անձնական կարիքների համար:
Այսպիսով, Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանը որպես արհեստ զբաղվելով վաշխառությամբ՝ պարտք տված գումարի դիմաց 28.10.2008 թվականի դրությամբ ՀՀ Կենտրոնական բանկի խորհրդի՝ 07.10.2008 թվականի թիվ 279-Ն որոշմամբ սահմանված տոկոսի հաշվարկային դրույքի` տարեկան 12 տոկոսի կրկնապատիկը գերազանցելով` ստացված տոկոսներ:»:
5. Առաջին ատյանի դատարանը 2019 թվականի մայիսի 14-ի թիվ ԵԿԴ/0117/01/14 դատավճռի «Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը. «Դատաքննությամբ պարզվեց, որ Ամբաստանյալը, լինելով Ֆրանսիայի Հանրապետության քաղաքացի, հատուկ կացության կարգավիճակով 2009թ-ին բնակվել է Հայաստանի Հանրապետությունում, որտեղ տնտեսական գործունեությամբ չի զբաղվել և եկամտի որևէ օրինական աղբյուր չի ունեցել։ Նա որպես արհեստ՝ զբաղվել է վաշխառությամբ, այսինքն՝ պարտքով տվել է գումարներ, որոնց դիմաց ստացել է Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով տոկոսներ, ինչն արտահայտվել է հետևյալում.
Քաղաքացի X-ը, 2009թ. մարտի 6-ին ձեռք բերելով տուժող Ռուզաննա Պողոսյանի՝ Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի 45-րդ շենքի հ. 14, 21.520.000 ՀՀ դրամ շուկայական արժեքով բնակարանը տնօրինելու իրավունք, դրա օգտագործմամբ կանխիկ գումարներ ստանալու նպատակով, այսինքն՝ բնակարանը տոկոսով գումար տվող անձանցից փոխառությամբ վերցրած գումարի դիմաց գրավադրելու, սակայն փաստացի առուվաճառքի պայմանագրի կնքմամբ այն գումար տվողի անվամբ ձևականորեն գրանցելու միջոցով, դրդել է մի շարք անձանց ամսական որոշակի տոկոսագումարով իրեն տրամադրել տարբեր չափերով գումարներ։
Մասնավորապես, Ամբաստանյալը Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի խորհրդի 07.10.2008թ. թիվ 279-Ն որոշմամբ սահմանված բանկային 12 տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով՝ ամսական 5 տոկոսով, քաղաքացի X-ին 2009 թվականի հունիսի 26-ին փախառությամբ տվել է 40.000 ԱՄՆ դոլար, որի դիմաց վերջինիս առաջարկությամբ վկա Մարիամ Սահակյանը Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի 45-րդ շենքի հ. 14 բնակարանը նույն օրը կնքված առուվաճառքի պայմանագրով ձևականորեն գրանցել է Ամբաստանյալի անվամբ, ումից ստացած գումարից X-ը նույն պահին նրան վճարել է առաջին ամսվա տոկոսագումարը՝ 2000 ԱՄՆ դոլար։
Բացի դա, քաղաքացի X-ը, 2009թ. փետրվարի 23-ին ձեռք բերելով տուժող Վաղարշակ Սարգսյանի՝ Երևան քաղաքի Դավիթաշեն թաղամասի Իոսիֆյան 3-րդ փողոցի հ. 7, 28.900.000 ՀՀ դրամ շուկայական արժեքով բնակելի տունը տնօրինելու իրավունք, դրա օգտագործմամբ կանխիկ գումարներ ստանալու նպատակով, այսինքն՝ բնակելի տունը տոկոսով գումար տվող անձանցից փոխառությամբ վերցրած գումարի դիմաց գրավդրելու, սակայն փաստացի առուվաճառքի պայմանգրի կնքմամբ այն գումար տվողի անվամբ ձևականորեն գրանցելու միջոցով, դրդել է մի շարք անձանց ամսական որոշակի տոկոսագումարով իրեն տրամադրել տարբեր չափերով գումարներ։
Մասնավորապես, Ամբաստանյալը Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի խորհրդի 07.10.2008թ. թիվ 279-Ն որոշմամբ սահմանված բանկային 12 տոկոսի հաշ-վարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով՝ ամսական 5 տոկոսով, քաղաքացի X-ին 2009թ. հուլիսի 2-ին փոխառությամբ տվել է 30.000 ԱՄՆ դոլար, որից հետո վերջինիս առաջարկությամբ վկա Սուսաննա Պողոսյանը Երևան քաղաքի Դավիթաշեն թաղամասի Իոսիֆյան 3-րդ փողոցի հ. 7 տունը նույն օրը կնքված առուվաճառքի պայմանագրով ձևականո-րեն գրանցել է Ամբաստանյալի անվամբ, ումից ստացած գումարից X-ը նույն պահին նրան վճարել է առաջին ամսվա տոկոսագումարը՝ 1.500 ԱՄՆ դոլար»։
6. Առաջին ատյանի դատարանը 2019 թվականի մայիսի 14-ի դատավճռի «Ապացույցների հետազոտում և գնահատում» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մե-ղադրանքում Ամբաստանյալն իրեն մեղավոր չճանաչեց և պատճառաբանելով, որ որպես արհեստ՝ վաշխառությամբ չի զբաղվել, հրաժարվեց ցուցմունք տալ։
Դատաքննությամբ Ամբաստանյալի նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետո վերջինս նշված ցուցմունքներին համահունչ պնդեց, որ տուժողների բնակարանները գնել է, Հակոբին տոկոսով գումար չի տվել։ Տուժողներին ասել է, որ եթե նրանք վերադարձնեն իր 40.000 և 30.000 ԱՄՆ դոլարները, ապա ինքը հետ կտա նրանց տները, քանի որ դրանք իրեն պետք չեն։ Գնած տները եղել են «սովետական» վիճակում և դրանք ինքն է վերանորոգել։
Հակոբն իրեն մեղադրում է, որ համ իր փողերը կորեն համ էլ տները չլինեն։
Իր գնած տները շուկայականից 10.000 ԱՄՆ դոլարով էժան են եղել, դրանք գնել է իր բարեկամների համար, և Հակոբն է եղել միջնորդը։ Ինքը տեսել է տների սեփականատերերին ու գումարը տվել է նրանց։
Ինչ վերաբերվում է իր եկամուտներին, ապա դրանք ձևավորվում են Ֆրանսիայում իր ունեցած անշարժ գույքի առևտրային վարձակալությունից։
Սույն քրեական գործից անջատված և կասեցված մասով ամբաստանյալ Հակոբ Մկրտչյանի՝ դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքների համաձայն՝ Ռուզաննա Պողոսյանին պատկանող՝ Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի 45-րդ շենքի հ. 14 բնակարանը և Վաղարշակ Սարգսյանին պատկանող՝ Երևան քաղաքի Դավիթաշեն թաղամասի Իոսիֆյան 3-րդ փողոցի հ. 7 տունը՝ մինչև Ամբաստանյալին առուվաճառքի պայմանագրով ձևականորեն վաճառելը և նրանից պարտքով, ամսական 5 տոկոսով, մեկ տարի ժամկետով գումար վերցնելը, պարտքով և տոկոսով վերցրած գումարների դիմաց ձևականորեն վաճառել է մի շարք այլ անձանց։
2009թ-ին իր մտերիմ Ռուզաննա Արշակյանն իր հետ հանդիպման ընթացքում՝ խոսակցության ժամանակ, տեղեկանալով, որ իր բիզնես գործունեության մեջ ներդնելու համար իրեն գումար է անհրաժեշտ, որն ինքը կարող է ստանալ անշարժ գույքի գրավադրմամբ, և որ այդ հարցում իրեն օգնողին առանց որևէ նախապայմանի ամսական կվճարի 200.000 ՀՀ դրամ, հայտնել է, որ ֆինանսական ծանր պայմաններում գտնվող քրոջը՝ Ռուզաննա Պողոսյանին այդ առաջարկը կարող է հետաքրքրել։ Դրանից հետո միասին գնացել են Ռ.Պողոսյանի տուն, որտեղ վերջինս համաձայնվել է իր առաջարկին, և նա ու նրա ընտանիքի անդամները՝ բնակարանի մյուս սեփականատերերը, բնակարանի հետ կապված անհրաժեշտ գործարքներ կատարելու համար իրեն տվել են համապատասխան լիազորագրեր։ Սկզբում Ռ.Պողոսյանի տան՝ Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի 45-րդ շենքի հ. 14 բնակարանի գրավադրել է Սերոժ Հարությունյանից պարտքով վերցրել է 22.000 ԱՄՆ դոլար՝ ամսական 5 տոկոս վճարելու պայմանով։ Դրանից հետո, Մարիամ Սահակյանի հետ նույն բնակարանի վերաբերյալ կնքված ձևական առուվաճառքի պայմանագրով, իրականում նույն բնակարանի գրավադրմամբ, պարտքով 30.000 ԱՄՆ դոլար է վերցրել Մ.Սահակյանի մտերիմ Արտեմ Հայրապետյանից՝ ամսական 5 տոկոս վճարելու պայմանով, և ստացած գումարով կատարել նախորդ պարտավորությունները։
2009թ, հունիս ամսին իր ընկեր Արմենի միջոցով ծանոթացել է Մեղադրյալի հետ, նախապես իմանալով, որ նա ֆրանսահայ է և տոկոսով գումարներ է պարտքով տալիս։ Հանդիպման ընթացքում նրան առաջարկել է անշարժ գույքի գրավադրման դիմաց իրեն պարտքով գումար տալ, ինչին նա համաձայնվել է՝ ամսական 5 տոկոս վճարելու պայմանով։ Նրա հետ նաև պայմանավորվել են, որ գործարքը պետք է լինի երկարաժամկետ՝ մեկ տարի և ավելի ժամկետով։ Դրանից հետո՝ հունիսի 26-ին, իր կազմակերպմամբ Մ.Սահակյանի և Ամբաստանյալի միջև կնքվել է Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի 45-րդ շենքի հ. 14 բնակարանի առուվաճառքի պայմանագիրը, որը ձևական է եղել, քանի որ իրականում այն գրավադրվել է՝ ստացվելիք գումարի վերադարձման երաշխիք, և Ամբաստանյալից ստացել է 40.000 ԱՄՆ դոլար, որից նույն պահին նրան վճարել է առաջին ամսվա տոկոսի գումարը՝ 2000 ԱՄՆ դոլար, և կատարել է իր նախկին պարտավորությունները։
Երևան քաղաքի Դավիթաշեն թաղամասի Իոսիֆյան 3-րդ փողոցի 7-րդ տան բնակիչների հետ գտնվել է մտերիմ հարաբերությունների մեջ և երբ Վաղարշակ Սարգսյանը 2009թ-ին ցանկացել է տան գրավադրմամբ բանկից վարկ ստանալ, ինչը նրան չի հաջողվել, ինքն առաջարկել է իր օգնությունը՝ խոստանալով տունը գրավադրել անհատի մոտ և պարտքով գումար վերցնել։ Միաժամանակ, խնդրել է ստացվելիք գումարի մի մասը տալ իրեն՝ բիզնեսի մեջ ներդնելու համար։ Այդ նպատակով Վաղարշակի ծնողները՝ Ռազմիկ Սարգսյանն ու Ազգանուշ Բաղդասարյանը, լիազորագիր են տվել իրենց որդուն՝ տան հետ կապված գործարքներ կատարելու համար։ Պայմանավորվածության համաձայն՝ 23.02.2009 թ-ին իր միջնորդությամբ Վաղարշակ Սարգսյանը տունը ձևական առուվաճառքի պայմանագրով օտարել է Վոլոդյա Սարուխանյանին, ումից պարտքով վերցրել է 8.000 եվրո։ Այնուհետև, նույն տունը 21.03.2009թ-ին իր կազմակերպմամբ Վ.Սարուխանյանը ձևական առուվաճառքի պայմանագրով բնակարանը վաճառել է Սուսաննա Պողոսյանին, ումից ամսական 5 տոկոս տոկոսադրույք վճարելու պայմանով ստացել է 22.000 ԱՄՆ դոլար։
Վերը նշված տունը նույնպես առաջարկել է Ամբաստանյալին և 02.07.2009թ-ին իր կազմակերպմամբ Սուսաննա Պողոսյանի և Ամբաստանյալի միջև կնքվել է առուվաճառքի պայմանագիր, որը ձևական է եղել, քանի որ իրականում տունը գրավադրվել է՝ որպես ստացվելիք գումարի վերադարձման երաշխիք, և Ամբաստանյալից ստացել է 30.000 ԱՄՆ դոլար՝ ամսական 5 տոկոս վճարելու պայմանով։ Ստացած գումարից նույն պահին Ամբաստանյալին վճարել է առաջին ամսվա տոկոսի գումարը՝ 1500 ԱՄՆ դոլար, և կատարել է իր նախկին պարտավորությունները։
Հետագայում չի կարողացել վճարել պայմանավորված գումարները և տեղեկացել է, որ Ամբաստանյալը դիմել է դատարան՝ վերը նշված բնակարանի և տան իրական սեփականատերերին իրենց բնակարաններից վտարելու պահանջով։
Դատաքննության ընթացքում դատարան ուղարկած դիմումով ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանը հայտնել է. «Հարգելի պարոն Պողոսյան, Ձեր վարույթում քննվող թիվ ԵԿԴ/0117/ 01/14 քրեական գործով ինչպես նախկինում՝ նախաքննության ժամանակ, այնպես էլ այս պահին ուզում եմ կրկին գործի վերաբերյալ հայտնել հետևյալը։ Վերը նշված քր. գործով, հանդիսանալով որպես վկա, նախաքննության ժամանակ տվել եմ բազմիցս ցուցմունքներ և առերեսումներ՝ կապված այդ գործով մեղադրյալ Ռոբին- Օֆիկ Օսկանյանի հետ։ Ինչպես նշել եմ Ձեզ ուղղված նախկին դիմումներում, ես տառապում եմ անբուժելի հիվանդությամբ և ինտենսիվ, մշտական գտնվում եմ բժիշկների հսկողության տակ (որոնց վերաբերյալ նույնպես ներկայացրել եմ համապատասխան փաստաթղթեր) և այդ իսկ պատճառով չեմ կարողացել և չեմ կարողանում ներկայանալ դատական նիստերին։
Սակայն սույնով ցանկանում եմ դատարանին կրկին հայտնել և անդրադառնալ իմ նախկին ցուցմունքներին՝ այն մասին, որ 2009թ.-ի հունիսի 26-ին և հուլիսի 2-ին Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղ-ի 45շ-ի թիվ 14բն.ի և Դավիթաշենի թաղամասի Իոսիֆյան 3 փ.-ի 7-րդ բնակելի տան «տնօրինելու իրավունքները» Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանը ձեռք է բերել անօրինական կեղծ ճանապարհով, այն է՝ ձևական առքուվաճառքի պայմանագրերով է այն անցել վերջինիս։ Այդ ժամանակ Ռոբինը չի գնել և ոչ էլ ցանկություն է ունեցել գնելու վերը նշված տունն ու բնակարանը որպես այդպիսին, այլ ձևական առքուվաճառքի պայմանագրերով (նոտարական) նա այդ անշարժ գույքերը ձևակերպել է իր անվամբ և փոխարենը ինձ պարտք է տվել 40000 $ (քառասուն հազար ԱՄՆ դոլար) Դավիթաշենի վերը նշված բնակարանի համար, և 30000$ (երեսուն հազար ԱՄՆ դոլար) գումար Դավիթաշենի վերը նշված բնակելի տան համար՝ ամսական 5% (տոկոս) տոկոսադրույքով, համաձայն իմ և Ռոբինի պայմանավորվածության, նշեմ նաև որ վերջինիս ընկեր գործընկեր՝ Արմեն Թովմասյանի հետ նաև։ Եվ այդ գործարքներից անմիջապես հետո՝ հունիսի 26-ին և հուլիսի 2-ին, նոտարական գրասենյակում, նոտարի մոտից գալուց հետո կարծեմ, Ռոբինն ու Արմենը միասին ինձ են համապատասխանաբար 38000$ (երեսունութ հազար ԱՄՆ դոլար) և 28500$ (քսանութ հազար հինգ հարյուր ԱՄՆ դոլար) գումարներ, այսինքն առաջին ամսվա տոկոսագումարները (հինգ տոկոս ամսական) հանված։ Եվ այդպես ես նրան յուրաքանչյուր ամիս պետք է վճարեի վերը նշված գումարների ամսեկան հինգ տոկոսները (3500$)։ Կրկնում եմ, որ Ռոբինը այդ տները գնելու ցանկություն չի ունեցել ի սկզբանե, և չի էլ գնել, ուղղակի՝ որպես երաշխիք, նա այդ տները Արմենի Թովմասյանի խորդակցությամբ պնդեց որ որպես առուվաճառք պետք է ձևակերպել։ Ռոբինին պետք էր միայն իր գումարները տոկոսով հանձնել և ստանալ եկամուտ բնորոշող իր գործունեությանը։ Դրանից հետո նա ամիսներ շարունակ ոչ էլ հետաքրքրվել է այդ տներով, նրանց կոմունալ ծախսերով, անգամ թե բնակվող կա այնտեղ, թե՝ ոչ։ Նրան հետաքրքրում էր միայն իր տոկոսներ գումարները։ Եվ միայն մոտ յոթ-ութ ամիս հետո, մինչ այդ մենք ինտենսիվ կապի մեջ ենք եղել, վերը նշված Արմեն Թովմասյանի հետ քանի որ Ռոբինը կարծեմ մեկնել էր Ֆրանսիա։ Այնուհետև ես չկարողանալով նորից տոկոսներ տալ, Արմենի միջոցով և կամ Ռաֆիի նրանք գնում են այդ տները և իրական տերերին՝ Սուսաննա Պողոսյանի և Ռազմիկ Սարգսյանի ընտանիքի անդամներին զգուշացնում են, որ իրենք տեղյակ պահեն ինձ, որ ես վճարեմ տոկոսները կամ վերադարձնեմ մայր գումարը, որպեսզի նա հետո առուվաճառք անի այդ տները իրենց։ Նորից կրկնում եմ, ինչպես նախկին ցուցմունքներումս՝ Ռոբինի և Արմենի հետ ես այդ այցելությունների ժամանակ խոսել եմ հեռախոսով անմիջապես և պայմանավորվել որ իրենք այլևս չգնան վերը նշված տները հասցեները և անհանգստացնեն տան տերերին և որ ես ամեն ինչ անում եմ որեսզի վերադարձնեմ այդ գումարները, այնուհետև, 2011թ. մայիսին տեղեկանալով Պողոսյաններից և Սարգսյաններից, որ Ռոբինը դիմել է դատարան, ես վերադարձա Հայաստան Մոսկվայից և, ներկայանալով այդ վտարման դատական նիստին, ես այնտեղ հայտարարեցի Ռոբինի փաստաբան Վարդան Սաֆարյանի ներկայությամբ, որ դրանք գնված տներ չեն այլ տոկոսով տրված գումարի երաշխիք հանդիսացող գրավ, և դատարանը նիստը հետաձգեց կարծեմ վեց ամսով և մենք Պողոսյանների հետ եկանք Վարդանի գրասենյակ, Խանջյան փողոցի վրա գործող (հասցեն կոնկրետ չեմ հիշում) և փորձեցինք պայմանավորվածություն ձեռք բերել որպեսզի ես այդ 7000$ գումարը վերադարձնեմ մաս մաս, ամսեկան։ Վարդանը համաձայնվեց, սակայն ասաց, որ եթե ես անգամ մեկ ամիս չվճարեմ գումար, նա կխզի այդ պայմանագիրը՝ հաշվի չառնելով, եթե ես նախկինում անգամ կուտակած տրված գումարներ ունենամ։ Ես նաև առաջարկեցի նրան որ Ռոբինի հետ որոշեն նաև իմ այն առաջարկը, որ ես պատրաստ էի այդ գումարների փոխարեն Ռոբինին տայի ինձ պատկանող գ.Ձորաղբյուրի առանձնատունը, Ռոբինի կողմից հավելավճարով, սակայն Վարդանի ասելով Ռոբինը չի համաձայնվել։ Նշեմ որ այս խոսակցություններին ներկա էին Պողոսյանները՝ վերը նշված։ Հարգելի դատարան, ես այս ամենը և ընդանրապես ողջ պատմությունը սրտանց կցանկանայի ներկայացնել, ասել դատական նիստերում, սակայն կրկնեմ նորից, որ ցավոք առողջական վիջակս և ուժս չի հերիքում և թույլ չի տալիս, որի համար հայցում եմ Ձեր ներողամտությունը։ Նորից պնդում եմ իմ ցուցմունքները, կրկնում, որ Ռոբինը այդ գումարները տվել է ինձ տոկոսով, իր վերը նշված անշարժ գույքերը նա չի գնել, այլ ձևական առուվաճառքի պայմանագրերով դարձրել է իր անունով՝ որպես երաշխիք։ Եվ թող այդ գումարները պահանջի ինձանից և ոչ թե ստորաբար փորձի անմեղ մարդկանց զրկելու իրենց տնից ու բնակարաններից։ Ուրիշի տունը քանդելով իրենը չի կառուցի։ Ամփոփելով վերոգրյալը, ես մեկ անգամ դատարանին պնդում եմ իմ նախկին ցուցմունքները և առերեսումները և նրանցում իմ կողմից ներկայացրած իմ փաստարկները ընդունել հիմք»։
Տուժող Ռուզաննա Պողոսյանի ցուցմունքի համաձայն՝ Հակոբ Մկրտչյանն իր ընտանիքին պատկանող՝ Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2 թաղամասի 45-րդ շենքի 14-րդ բնակարանի սեփականության հետ կապված հարցերը լուծելու և այն՝ որպես սեփականություն, իր որդու անվամբ գրանցելու համար առաջարկել է իր օգնությունը, ինչին համաձայնվել է։ Նրա առաջարկով նոտարական գրասենյակում ստորագրել է ամուսնու ժառանգությունն ընդունելու վերաբերյալ որոշակի փաստաթղթեր, որոնց բովանդակությանը չի ծանոթացել, և նրան է հանձնել բնակարանի փաստաթղթերը` բնակարանը սեփականության իրավունքով որդու անվամբ գրանցելու և մեկ ամիս հետո սեփականության վկայականը տրանադրելու համար։
Դրանից հետո, Հ.Մկրտչյանն ուշացրել է վկայականի տալն ու տարբեր պատճառներով խուսափել է այն վերադարձնել։
2011թ. գարնանը իր ընտանիքի անդամներից տեղեկացել է, որ Ամբաստանյալն իր փաստաբան Արմենի հետ եկել է իրենց բնակարան և ասելով, որ գնել է բնակարանը, պահանջել է ազատել այն կամ վերադարձնել 70.000 ԱՄՆ դոլար։ Նրանց ներկայությամբ հեռախոսով զրուցել է Հակոբի հետ, ով հայտնել է, որ իրականում իրենց բնակարանի գրավադրմամբ ինքն Ամբաստանյալից 40.000 ԱՄՆ դոլար է վերցրել՝ դրա դիմաց ամսական 5 տոկոս վճարելու պայմանով։
Ամբաստանյալը նույնպես ասել է, որ իրենց բնակարանի գրավի դիմաց Հակոբին ամսական 5 տոկոսով գումար է տվել, որի չափն արդեն կազմում է 70.000 ԱՄՆ դոլար, որն իրեն տալու դեպքում պատրաստ է վերադարձնել բնակարանը։
Տուժող Վաղարշակ Սարգսյանի ցուցմունքի համաձայն՝ Հակոբ Մկրտչյանի առաջարկով սեփականության իրավունքով ծնողներին պատկանող՝ Երևան քաղաքի Իոսիֆյան 3-րդ փողոցի հ. 7 տունը գրավադրելու և նրա ծանոթից գումար վերցնելու համար նրա հետ գնացել է նոտարական գրասենյակ, որտեղ ծնողների տված լիազորագրով, ինչպես հետագայում է պարզել, կատարել է տան առուվաճառքի գործարք։ Գրասենյակում իրենցից բացի եղել են երկու տղամարդ, որոնց ներկայությամբ՝ Հակոբի պահանջով, ոչինչ չի խոսել։
Դրանից հետո Հակոբն իրեն ընդհանուր առմամբ տվել է 700-800 ԱՄՆ դոլար։
Հետագայում, երբ Ամբաստանյալը դիմել է դատարան և պահանջել է ազատել տունը՝ պատճառաբանելով, որ այն գնել է Հակոբից, վերջինիցս տեղեկացել է, որ իրականում իրենց տան գրավադրմամբ նա Ամբաստանյալից 30.000 ԱՄՆ դոլար է վերցրել՝ դրա դիմաց ամսական 5 տոկոս վճարելու պայմանով։ Նա նաև ասել է, որ նշված գումարն ստանալուց հետո՝ նույն պահին, Ամբաստանյալին վճարել է առաջին ամսվա տոկոսագումարը՝ 1500 ԱՄՆ դոլար։
Ամբաստանյալը նույնպես իրեն ասել է, որ իրենց բնակարանի գրավի դիմաց Հակոբին ամսական 5 տոկոսով 30.000 ԱՄՆ դոլար է տվել։ Նա նաև ասել է, որ իր գումարը վերադարձնելու դեպքում պատրաստ է վերադարձնել իրենց տունը։
Տուժող Վ.Սարգսյանի ծնողների և կնոջ՝ վկաներ Ռազմիկ Սարգսյանի, Ազգանուշ Բաղդասարյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական և Նոնա Աբազյանի դատաքննական նույնաբովանդակ ցուցմունքների համաձայն՝ Հակոբ Մկրտչյանի առաջարկով համապատասխան լիազորագրով Վ.Սարգսյանն իրենց տունը գրավադրել է՝ ավտոտնակ կառուցելու և տունը վերանորոգելու համար գումար ստանալու նպատակով ու ստացված գումարի մի մասն էլ Հակոբին տալու պայմանով։ Հետագայում Հակոբից տեղեկացել են, որ նա իրենց տան գրավադրմամբ Ամբաստանյալից վերցրել է 30.000 ԱՄՆ դոլար՝ ամսական 5 տոկոս վճարելու պայմանով և նշված գումարն ստանալուց անմիջապես հետո վճարել է առաջին ամսվա տոկոսագումարը՝ 1500 ԱՄՆ դոլար։
Իրենց տանն Ամբաստանյալն ասել է,որ տունն իրեն պետք չէ և եթե վճարեն Հակոբին իր տված գումարը՝ 70.000 կամ 80.000 ԱՄՆ դոլարը, ապա ինքը կվերադարձնի տունը։
Տուժող Ռուզաննա Պողոսյանի դուստր, վկա Նորա Պողոսյանի՝ դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ 2009թ-ին ինքն ընտանիքով բնակվել է ՌԴ Կռասնոդարի շրջանի Եյսկ քաղաքում, որտեղից՝ հոր մահանալուց հետո, որպես բնակարանի համասեփականատեր՝ մոր անունով լիազորագիր է ուղարկել, որպեսզի բնակարանի հետ կապված կատարվեն անհրաժեշտ ձևակերպումները։ 2012թ-ին վերադարձել է Երևան և ընտանիքի անդամներից տեղեկացել է, որ Հակոբ Մկրտչյանն իրենց բնակարանը գրավադրվել է ոմն Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանի մոտ, դրա դիմաց ստացել է 40.000 ԱՄՆ դոլար՝ ամսական տոկոս վճարելու պայմանով։ Այդ մասին իրեն ասել է նաև Հ.Մկրտչյանը՝ իր հետ հեռախոսազրույցի ընթացքում։
Հետագայում Հ.Մկրտչյանը չի կարողացել կատարել պարտավորությունները, ինչի պատճառով Ռ.-Օ.Օսկանյանը դիմել է դատարան՝ ընտանիքի անդամներին տնից վտարելու հայցով։
Ինչպես ինքը, այնպես էլ իր հարազատները բնակարանը վաճառելու նպատակ և ցանկություն չեն ունեցել։
Տուժող Ռուզաննա Պողոսյանի քույր, վկա Ռուզաննա Արշակյանի ցուցմունքի համաձայն՝ 2009թ-ին ինքը քրոջից տեղեկանալով, որ նա ամուսնու մահից հետո ցանկանում է, որ իրենց բնակարանի միակ սեփականատերը լինի որդին, առաջարկել է իր ծանոթ իրավաբան Հակոբ Մկրտչյանի միջոցով օգնել նրան։ Այդ նպատակով քրոջ բնակարանի փաստաթղթերը հանձնել են Հ.Մկրտչյանին, որից հետո բնակարանի համասեփականատերերը, ունենալով նաև քրոջ դստեր ուղարկած լիազորագիրը, Հակոբի հետ գնացել են նոտարական գրասենյակ և ինչ-որ փաստաթղթեր են ստորագրել։ Որոշ ժամանակ անց Հակոբից պահանջել են բնակարանի սեփականության վկայականը, սակայն նա տարբեր պատճառաբանություններով այն չի տվել։ 2011թ-ին քրոջիս տեղեկացել է, որ Ամբաստանյալն Արմեն անունով իր փաստաբանի հետ գնացել է նրա բնակարանը և ասել, բնակարանն իրենն է, քանի որ գնել է այն։ Քույրը հեռախոսով խոսել է Հակոբի հետ, ով ասել և հետագայում անձամբ պնդել է, որ բնակարանը չի վաճառել, այլ Ամբաստանյալից պարտքով՝ ամսական 5 տոկոս վճարելու պայմանով, գումար է վերցրել և ձևական առուվաճառքի պայամանգրով բնակարանը գրանցել է Ամբաստանյալի անունով։ Նա պարտավորվել է վերջինիս վերադարձնել 40.000 ԱՄՆ դոլար պարտքն ու կարգավորել բնակարանի հարացերը։ Նա նաև ասել է, որ Ամբաստանյալի պահանջած գումարն իր իրական պարտք չէ, նրա պահանջած 70.000 ԱՄՆ դոլարն իր մեջ ներառում է իր վերցրած պարտքի և դրա տոկոսների գումարը։
Ամբաստանյալը նույնպես ընդունել է, որ Հակոբն իրենից պարտքով գումար է վերցրել, սակայն պնդել է, որ նրան ոչ թե 40.000 այլ 70.000 ԱՄՆ դոլար է տվել։
Ամբաստանյալը նաև ասել է, որ բնակարանի կեղծ առուվաճառք է եղել, այն իրեն պետք չէ, իրեն իր տված գումարն է պետք։
Վկա Ռուզաննա Արշակյանը պնդեց դատաքննությամբ հրապարակված իր նախաքննական ցուցմունքները։
Տուժող Ռուզաննա Պողոսյանի զարմուհի, վկա Քնարիկ Գևորգյանի՝ դատաքննութ-յամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ 2009թ. սկզբներին մորաքրոջ ընտանիքի անդամներից տեղեկացել է, որ Հակոբ Մկրտչյանը, իր տրամադրության տակ ունենալով նրանց բնակարանի փաստաթղթերը, այդ բնակարաի գրավադրմամբ պարտքով 40.000 ԱՄՆ դոլար է վերցրել Ամբաստանյալից՝ ամսական 5 տոկոս վճարելու պայմանով, սակայն իրականում նրա հետ կնքել է ձևական առուվաճառքի պայմանագիր։ Նա Ամբաստանյալին վճարել է առաջին ամսվա տոկոսագումարը՝ 2000 ԱՄՆ դոլար, այնուհետև չի կարողացել կատարել վճարումներ, ինչի պատճառով Ամբաստանյալը նրանից պահանջել է 70.000 ԱՄՆ դոլար՝ պարտքի մայր գումարն ու չվճարված տոկոսագումարները։ Որոշ ժամանակ անց Ամբաստանյալը գնացել է մորաքրոջ տուն և պահանջել է ազատել բնակարանը կամ վճարել 70.000 ԱՄՆ դոլար։
Հետագայում վերը նշված մասին տեղեկացել է նաև Հ.Մկրտչյանից՝ ում հանդիպել է մորաքրոջ տանը։
Վկա Սերոժ Հարությունյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուց-մունքի համաձայն՝ 2009թ. մարտին իր վաղեմի ծանոթ Հակոբ Մկրտչյանին պարտքով տվել է 22.000 ԱՄՆ դոլար՝ այդ գումարին ամսական 5 տոկոս վճարելու պայմանով։ Գումարի վերադարձման ապահովման համար Հ.Մկրտչյանը գրավադրել է Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի 45-րդ շենքի հ. 14 բնակարանը, սակայն փաստացի 2009 թ. մարտի 10-ին նրա հետ նոտարական գրասենյակում կնքել են ձևական առուվաճառքի պայմանագիր, և նշված բնակարանը՝ որպես սեփականություն, գրանցվել է իր անվամբ։ Հետագայում Հակոբը չի վճարել տոկոսագումարները, որի համար պահանջել է հետ վերադարձնել պարտքն ու դրա տոկոսները։ 2009թ. մայիսի 11-ին Հակոբի հետ գնացել են նոտարական գրասենյակ, որտեղ իր և Արտեմ Հայրապետյանի հետ եկած Մարիամ Սահակյանի միջև կնքվել է վերը նշված բնակարանի առուվաճառքի պայմանագիր, որից հետո Հակոբը վերադարձրել է պարտքը՝ 22.000 ԱՄՆ դոլարը և երկու ամսվա տոկոսագումարները` 2.200 ԱՄՆ դոլար։
Դատաքննությամբ վկա Ս.Հարությունյանը պնդեց նախաքննական ցուցմունքը։
Վկա Արտեմ Հայրապետյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ 2009թ. մայիս ամսին ի մտերիմ Հակոբն իրեն հայտնել է, որ բիզնեսի մեջ ներդնելու համար իրեն 2 ամսով անհրաժեշտ է 30.000 ԱՄՆ դոլար, ինչի դիմաց կարող է գրավադրել անշարժ գույք և այդ գումարին վճարել ամսական 5 տոկոս։ Տեղյակ լինելով, որ իր մտերիմ Մարիամ Սահակյանի ծնողները բնակարան են վաճառել և դրա գումարը` 50.000 ԱՄՆ դոլարը, Մարիամի մոտ է, որոշել է օգնել Հակոբին, միաժամանակ նաև գումար աշխատել։ Այդ նպատակով դիմել է Մարիամին և 2 ամիս ժամկետով ընկերոջը պարտքով գումար տալու պատրվակով նրանից վերցրել է 30.000 ԱՄՆ դոլար՝ ասելով, որ դրա դիմաց պետք է գրավադրվի բնակարան։ Չնայած Մարիամն ասել է, որ դրա կարիքը չկա, սակայն ինքը պնդել և գնացել են նոտարական գրասենյակ, որտեղ Մարիամի և Հակոբի հետ եկած Ս.Հարությունյանի միջև կնքվել է Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի 45-րդ շենքի հ. 14 բնակարանի ձևական առուվաճառքի պայմանագիրը, որից հետո ինքը Հակոբին է փոխանցել Մարիամից ստացած 30.000 ԱՄՆ դոլարը։ Երկու ամիս Հակոբը տոկոսները չի վճարել, սակայն 2009թ. հունիսի վերջերին Կենտրոնական նոտարական գրասենյակում Հակոբի կազմակերպմամբ Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի 45-րդ շենքի հ. 14 բնակարանը Մ.Սահակյանի և Ամբաստանյալի միջև կնքված առուվաճառքի պայմանագրով վերաձևակերպվել է Ամբաստանյալի անվամբ, որից հետո ինքը Հակոբից ստացել է 33.000 ԱՄՆ դոլար, որից 30.000 դոլարը վերադարձրել է Մ.Սահակյանին, իսկ դրա տոկոսները` 3.000 ԱՄՆ դոլարը, տնօրինել է անձամբ։
Դատաքննությամբ վկա Ա.Հայրապետյանը պնդեց նախաքննական ցուցմունքները։
Վկա Մարիամ Սահակյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ 2009թ. ապրիլ ամսին իր հարևան Արտեմ Հայրապետյանն իրենից պարտքով 30.000 ԱՄՆ դոլար է խնդրել՝ հայտնելով, որ որպես գումարի վերադարձման երաշխիք՝ իր անվամբ կգրանցի ինչ-որ բնակարան։ Նրա խնդրանքը կատարել է ու թեև դեմ է եղել իր անվամբ անշարժ գույք գրանցելուն, սակայն Արտեմը պնդել է և նրա հետ գնացել է Կենտրոնական նոտարական գրասենյակ, որտեղ եղել են իրեն անծանոթ երկու տղամարդ։ Արտեմի պահանջով ստորագրել է որոշակի փաստաթղթեր և հեռացել։ 2009թ. հունիս ամսվա վերջին Արտեմի հետ նորից գնացել են նոտարական գրասենյակ, որտեղ հանդիպել է իրեն անծանոթ մի քանի տղամարդկանց, Արտեմի պահանջով ստորագրել է փաստաթղթեր և դուրս է եկել գրասենյակից։ Արտեմը որոշ ժամանակ նշված տղամարդկանց հետ զրուցելուց հետո մոտեցել է իրեն և վերադարձրել իրենից ստացած 30.000 ԱՄՆ դոլարը։
Դատաքննությամբ վկա Մ.Սահակյանը պնդեց նախաքննական ցուցմունքը։
Վկա Վոլոդիա Սարուխանյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ 2009թ. փետրվար ամսին իր մտերիմ Հակոբ Մկրտչյանն իրենից պարտքով գումար է խնդրել բիզնեսի մեջ ներդրում կատարելու համար ու տեղեկացրել, որ իր ընկերոջ բնակարանը՝ որպես գումարի վերադարձման երաշխիք, կգրանցի իր անվամբ։ Համաձայնվել է նրա առաջարկին և 2009թ. փետրվար ամսվա նրա հետ գնացել են նոտարական գրասենյակ, որտեղ կնքվել է Երևան քաղաքի Դավիթաշեն Իոսիֆյան 3-րդ փողոցի 7-րդ տան ձևական առուվաճառքի պայմանագիր, համաձայն որի նշված տունը որպես սեփականություն գրանցվել է իր անվամբ։ Նույն ժամանակ ինքը Հակոբին տվել է 8.000 եվրո։ 2009թ. մարտի 21-ին Հակոբի հետ գնացել են Աջափնյակ թաղամասում գտնվող նոտարական գրասենյակ, որտեղ Հակոբի պահանջով իր և Սուսաննա անունով մի կնոջ միջև կնքվել է նշված բնակարանի ձևական առուվաճառքի պայմանագիր։ Նույն պահին իր ներկայությամբ Սուսաննան Հակոբին է տվել է 22.000 ԱՄՆ դոլար, որից Հակոբն իրեն վերադարձրել է 8.000 եվրոյին համարժեք դոլար։
Դատաքննությամբ վկա Վ.Սարուխանյանը պնդեց նախաքննական ցուցմունքը։
Վկա Սուսաննա Պողոսյանի ցուցմունքի համաձայն՝ իր ամուսնու ընկեր Ռոբերտ Թումանյանի միջոցով ինքը 22.000 դոլար է տվել Վոլոդյա Սարուխանյանին, որի դիմաց վերջինիս Դավիթաշենում գտնվող բնակարանը գրանցվել է իր անվամբ։
2009թ հունիսի 2-ին իր գումարն ու դրա տոկոսները վերադարձրել են իրեն և բնակարանը վերաձևակերպվել է։
Վկա Ռոբերտ Թումանյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ 2009 թ. մարտի 21-ին Սուսաննա Պողոսյանի և գրավադրվող գույքի՝ Երևան քաղաքի Դավիթաշեն, Իոսիֆյան 3-րդ փողոցի հ. 7 տան համապատասխան փաստաթղթերով սեփականատեր Վոլոդյա Սարուխանյանի միջև կնքվել է բնակարանի ձևական առուվաճառքի պայմանագիր։ Նույն պահին ինքը Հակոբին է տվել 22.000 ԱՄՆ դոլար և անմիջապես ստացել է առաջին ամսվա տոկոսագումարը՝ 1100 ԱՄՆ դոլար, որը փոխանցել է Սուսաննային։ Հետագա 2 ամիսներին Հակոբը տոկոսներ չի կարողացել վճարել։ Դրանից հետո՝ 2009 թվականի հունիսին, Սվետլանա Պողոսյանը զանգահարել է իրեն, հայտնել, որ Հակոբը ցանկանում է բնակարանը ձևակերպել այլ անձի անունով և ավել գումար վերցնել, որով կվճարի պարտք գումարը և անցած ամիսների չվճարած տոկոսները։ Հակոբն այդ մասին ասել է նաև իրեն, որից Պայմանավորվածության համաձայն 02.07.2009թ. Սուսաննան ձևական առուվաճառքի պայմանագրով բնակարանը ձևակերպել է Հակոբի հետ եկած Ամբաստանյալի անվամբ։ Պայմանագիրը ստորագրելուց հետո Հակոբն իրեն ասել է, որ բնակարանի գրավադրման դիմաց Ռոբին Օսկանյանից ստացել է 30.000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ ամսական այդ գումարին 5 տոկոս վճարելու պայմանով։ Հակոբը տեղում իրեն տվել է 22.000 ԱՄՆ դոլար և 2 ամսվա չվճարված տոկոսագումարները՝ 2.200 ԱՄՆ դոլարը, որոնք ինքը փոխանցել է Սուսաննա Պողոսյանին։
Վկա Սվետլանա Սիմոնյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ 2009 թվականին իր մտերիմ Ռոբերտ Թումանյանի օգնությամբ ընկերոջ կինը՝ Սուսաննա Պողոսյանը, եկամուտ ստանալու նպատակով համաձայնվել է տոկոսով գումար է տալ Հակոբ Մկրտչյանին՝ անշարժ գույքի գրավադրման դիմաց և այդ գումարին տոկոս վճարելու պայմանով։ Պայմանավորվածության համաձայն Հ.Մկրտչյանի հետ գնացել և տեսել են Երևան քաղաքի Դավիթաշեն, Իոսիֆյան 3-րդ փողոցի հ. 7 տունը, որտեղ ընտանիք է բնակվել։ 2009թ. մարտի 21-ին գնացել են նոտարական գրասենյակ, որտեղ տվյալ տան փաստաթղթային սեփականատիրոջ Վոլոդյա Սարուխանյանի և Սուսաննա Պողոսյանի միջև կնքվել է վերը նշված տան ձևական առուվաճառքի պայմանագիր։ Նույն պահին Ռոբերտը Հակոբին է տվել 22.000 ԱՄՆ դոլար, որից նա Ռոբերտին վճարել է այդ գումարի առաջին ամսվա 5 տոկոսը կազմող 1100 ԱՄՆ դոլարը։ Դրանից հետո, 2 ամիս Հակոբը չի կարողացել տոկոսները վճարել, այնուհետև հայտնել է իրեն, որ ցանկանում է նույն տունը գրավադրել այլ անձի՝ ոմն Ռոբին Օսկանյանի մոտ և կրկին ամսական 5 տոկոս վճարելու պայմանով մի փոքր ավել գումար վերցնել, մարել ամբողջ պարտքը, միաժամանակ վճարել անցած ամիսների չվճարված տոկոսները։ Առաջարկի մասին հայտնել է Ռոբերտին։ Վերջինս Սուսաննայի հետ համաձայնվել է բնակարանը անվանափոխել Հակոբի նշած անձի անունով։ Ռոբերտը Սուսաննայի և Հակոբի հետ գնացել են նոտարական գրասենյակ, որտեղ Սուսաննան ձևական առուվաճառքի պայմանագրով Ռ.Օսկանյանին է վաճառել նշված բնակարանը, իսկ Հակոբը, Ռոբին Օսկանյանից ստանալով պահանջվող գումարը, վերադարձրել է մայր գումարը և վճարել է տոկոսագումարները։
Վկա Հարություն Հակոբյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքների համաձայն՝ 2009 թվականին կիսակառույց շինությունն ավարտին հասցնելու համար իրեն անհրաժեշտ գումարը ձեռք բերելու նպատակով Արմեն Թովմասյանի միջոցով ծանոթացել է Ամբաստանյալի հետ, ով համաձայնվել է պարտքով իրեն 50.000 ԱՄՆ դոլար տրամադրել՝ այդ գումարին տոկոս վճարելու պայմանով։ 2009թ. հուլիսի 29-ին կնոջ` Մարինա Մարգարյանի և Արմեն Թովմասյանի հետ գնացել են Նոր-Նորքի նոտարական գրասենյակ, որտեղ ձևական առուվաճառքի պայմանագրով իր՝ Երևան քաղաքի Նոր-Նորքի 7-րդ զանգվածի 44-րդ շենքի հ. 3 բնակարանը վաճառել է Ռոբին Օսկանյանին, ում կողմից տրված լիազորագրով գործարքին մասնակցել է Ա.Թովմասյանը, ով էլ իրեն տվել է պայմանավորված 50.000 ԱՄՆ դոլարը։ Մի քանի ամիս անց վերցրած գումարը և դրա տոկոսները՝ 10.000 ԱՄՆ դոլարը, տվել է Ա.Թովմասյանին, որից մի քանի ամիս հետո ձևական առուվաճառքի պայմանագրով հետ է գնել իր բնակարանը։
Դատաքննությամբ վկա Հարություն Հակոբյանը պնդեց իր նախաքննական ցուցմունքները։ Միաժամանակ, ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 50.000 ԱՄՆ դոլարը վերցրել է 2-3 ամսով, և այն վերադարձրել է Ա.Թովմասյանին ու դրա դիմաց տվել է նաև 10.000 ԱՄՆ դոլար՝ որպես շնորհակալություն։
Վկա, Հ.Հակոբյանի կին Մարինա Մարգարյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ 2009 թվականին իրենց կիսակառույց շինությունն ավարտին հասցնելու համար իր ամուսին Արմեն Թովմասյանի ընկեր Ռ.Օսկանյանից տոկոսով վերցրել է 50.000 ԱՄՆ դոլար, որի դիմաց գրավադրել են սեփականության իրավունքով իրենց պատկանող՝ Երևան քաղաքի Նոր-Նորքի 7-րդ զանգվածի 44-րդ շենքի հ. 3 բնակարանը։ 2009թ. հուլիսի 29-ին ամուսնու և Արմեն Հայրապետյանի հետ գնացել են Նոր-Նորքի նոտարական գրասենյակ, որտեղ կնքել են ձևական առուվաճառքի պայմանագիր և Ա.Թովմասյանը տվել է պայմանավորված 50.000 ԱՄՆ դոլարը, որը վերադարձնելուց և 10.000-15.000 ԱՄՆ դոլար տոկոսագումարները վճարելուց հետո նոտարական գրասենյակում ձևական առուվաճառքի պայմանագրով հետ են գնել իրենց բնակարանը։
Դատաքննությամբ վկա Մ.Մարգարյանը պնդեց իր նախաքննական ցուցմունքները։
Վկա Արմեն Թովմասյանի ցուցմունքի համաձայն՝ 2009 թվականին ինքն ու Ամբաստանյալը ծանոթացել են Հակոբ Մկրտչյանի հետ, ով խոսակցության ընթացքում իրենց ասել է, որ շտապ և շուկայականից էժան գներով վաճառվող տների կորդինատներ ունի և անհրաժեշտության դեպքում կարող է կազմակերպել դրանց վաճառքը։ Հակոբի առաջարկը հետաքրքրել է Ամբաստանյալին, ում հետ գանցել են Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի 45-րդ շենքի հ. 14 բնակարան, այնուհետև՝ Դավիթաշեն թաղամասի Իոսիվյան 3-րդ փողոցի հ. 7 տուն և զննել են դրանք։ Հետագայում նոտարական կարգով վավաերացված առուվաճառքի պայմանագրերով Ամբաստանյալը Հ.Մկրտչյանի կազմակերպմամբ գնել է նշված բնակարանը և տունը՝ համապատասխանաբար վճարելով 40.000 և 30.000 ԱՄՆ դոլար։ Մոտ մեկ տարի անց Ամբաստանյալի հետ գնացել են նշված բնակարաններ և պարզվել է, որ Հ.Մկրտչյանը խարդախությամբ է վաճառել այդ բնակարանները։ Ամբաստանյալը բնակարանների տերերին առաջարկել է իրեն հետ վերադարձնել դրանց համար վճարված 70.000 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումարը՝ պարտավորվելով սահմանված կարգով հետ վերադարձնել դրանք, սակայն վերջիններս չեն համաձայնվել՝ ասելով, որ բոլոր հարցերը պետք է Հ.Մկրտչյանը կարգավորի։
2009 թվականին իր ծանոթ Հարություն Հակոբյանը գումարային խնդիրներ է ունեցել և այդ հարցով դիմել է իրեն, ինքն էլ Ամբաստանյալին խնդրել է Հ.Հակոբյանին պարտքով 50.000 ԱՄՆ դոլար տրամադրել։ Ամբաստանյալը համաձայնվել է առաջարկին և իրեն տվել է լիազորագիր` իր անունից հանդես գալու համար։ Դրանից հետո նոտարական գրասենյակում իր և Հ.Հակոբյանի միջև կնքվել է վերջինիս՝ Երևան քաղաքի Նոր Նորքի 7-րդ զանգվածի 44 շենքի հ. 3 բնակարանի ձևական առուվաճառքի պայմանագիր, որի դիմաց Ամբաստանյալը Հ.Հակոբյանին է տվել 22.000.000 ՀՀ դրամին համարժեք դոլար։ Հետագայում Հ.Հակոբյանն իրեն տվել է մոտավորապես 57.000 ԱՄՆ դոլար, որի մեջ ներառված է եղել ավել գումար՝ որպես Ամբաստանյալին շնորհակալություն, և առուվաճառքի կեղծ պայամանագրով նրա բնակարանը վերադարձվել է նրան։
Վկա, Հ.Մկրտչյանի մորեղբոր որդի Կարեն Բաղդասարյանի դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ նախկինում Հ.Մկրտչյանի հետ գտնվել է մտերիմ հարաբերությունների մեջ, նրա հետ շփումը կրել է ամենօրյա բնույթ, քանի որ որպես վարորդ ծառայել է նրան։ Հ.Մկրտչյանը մտերիմ հարաբերությունների մեջ է եղել Արմեն Ստամբուլցյանի հետ, և նրանք տարաբնույթ գործեր են արել։ 2009թ. ամռանը նրանց ինչ-որ գործերի համար գումար է անհրաժեշտ եղել։ Նրանք փնտրել են տոկոսով գումար տվող անձի, ինչ դիմաց Արմենը պատրաստ է եղել է գրավադրել Շահումյան թաղամասում գտնվող ինչ-որ սեփական տներ, իսկ Հակոբը՝ Դավիթաշեն թաղամասում բնակվող իր մտերիմների 2 բնակարանը։ Այդ նպատակով նրանք ծանոթացել են Ամբաստանյալի հետ, Ամբաստանյալի և նրա ընկերոջ հետ գնացել և զննել են նաև Դավիթաշեն թաղամասում գտնվող բնակարաններն ու համաձայնվել են դրանց գրավադրմամբ տոկոսով գումար տրամադրել։ Ինքը փորձել է հորդորել նրանց հրաժերվել նշված գործարքները կատարելուց, քանի որ գումարը և տոկոսները եղել են ահռելի, սակայն վերջիններս իրեն չեն լսել։ Հետագայում տեղեկացել է, որ Հակոբը նշված անշարժ գույքերը ձևական առուվաճառքի պայմանագրերով գրանցել է Ամբաստանյալի անվամբ և նրանից տոկոսով գումարներ ստացել։
Դատաքննությամբ վկա Կ.Բաղդասարյանը պնդեց իր նախաքննական ցուցմունքը։
Շինարարատեխնիկական փորձաքննության 12.04.2012թ. հմ. 01231207 եզրակացության համաձայն` Երևան քաղաքի Դավթաշեն Իոսիֆյան 3-րդ փողոցի թիվ 7 հասցեում գտնվող գնահատման ենթակա բնակելի տան շուկայական արժեքը` փորձաքննությանն առաջադրված 2009թ. փետրվարի 23-ի դրությամբ և առկա ապրանքային վիճակում, գնահատվել է 28.900.000 ՀՀ դրամ։
Շինարարատեխնիկական փորձաքննության 16.01.2013թ. հմ. 39191207 եզրակացության համաձայն` Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի 45 շենքի թիվ 14 հասցեում գտնվող գնահատման ենթակա չորս սենյականոց բնակարանի շուկայական արժեքը` փորձաքննությանն առաջադրված 2009թ. մարտի 10-ից մինչև հունիսի 26-ն ընկած ժամանակահատվածի դրությամբ և առկա ապրանքային վիճակում, գնահատվել է 21.520.000 ՀՀ դրամ։
Ոպես այլ փաստաթուղթ՝ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ԱՆ իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի գործակալության 24.05.2013թ. թիվ 3-2/0907-13 գրության համաձայն՝ 29.08.2008թ. գործակալությունում Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի անվամբ գրանցվել է «Օսկանյան ինտերնեշնլ Լ.Թ.Դ. քոմփանի» ՍՊ ընկերությունը։
Որպես այլ փաստաթուղթ՝ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ-ի Նոր Նորքի հարկային տեսչության 06.12.2013թ. թիվ Ժ 6590 գրության համաձայն` ՀՀ ԿԱ ՊԵկ Նոր Նորքի ՀՏ-ում հաշվառված «Օսկանյան ինտերնեշնլ Լ.Թ.Դ. քոմփանի» ՍՊ ընկերությունը ըստ տնօրեն Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանի հայտարարության տնտեսական գործունեություն չի իրականացրել։
Ոպես այլ փաստաթուղթ՝ ապացույց ճանաչված, «Հայէկոնոմբանկ» ԲԲ ընկերության կողմից Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանի անվամբ բացված բանկային հաշվի քաղվածքի համաձայն` Արմեն Սերյոժայի Թովմասյանը 02.06.2010թ. Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանի բանկային հաշվին փոխանցել է 21.166.320 ՀՀ դրամին համարժեք 56.000 ԱՄՆ դոլար»:
7. Առաջին ատյանի դատարանը 2019 թվականի մայիսի 14-ի դատավճռի «Դատարանի վերլուծությունը և եզրահանգումը» բաժնում արձանագրել է հետևյալը. «(…)Սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով վերը շարադրված վերլուծության լույսի ներքո՝ դատարանն արձանագրում է, որ՝ ի տարբերություն Ք.Պետրոսյանի գործով ամբաստանյալին մեղսագրված արարքի, սույն գործով Ամբաստանյալին մեղսագրված արարքը որակվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, այն է՝ վաշխառությունը որպես արհեստ կատարելը։ Նրան մեղսագրված արարքը հանդիսանում է հանրային հետապնդման գործ (հարուցվում և քննվում է տուժողի կամահայտնությունից անկախ), այդ արարքը բնութագրվում է բարձր հանրային վտանգավորության աստիճանով, առավել մեծ հանրային շահ է շոշափում, քանի որ այդ արարքի հետևանքով ավելի մեծ չափով է խախտվում պետության ֆինանսական գործունեությունը, վաշխառուն ստանում է ավելի մեծ ծավալի չհաշվառված եկամուտ, ինչպես նաև ավելի մեծ նյութական վնաս է պատճառում քաղաքացիներին և իրավաբանական անձանց, քան վաշխառության հասարակ հանցակազմի առկայության դեպքում։
Դատարանը, անդրադառնալով այն իրավական հարցին, թե գործում առկա ապացույցներով, մասնավորապես՝ ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի, տուժողների և վկաների ցուցմունքներով հաստատվո՞ւմ է արդյոք Ամբաստանյալի արարքում վաշխառությունը որպես արհեստ կատարելու հանցակազմի առկայությունը, արձանագրում է.
(…) Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումներն ու վերլուծութ-յունը, գտնում է, որ սույն գործի հետազոտված ապացույցների համակցված գնահատմամբ հիմնավորվում է, որ Ամբաստանյալը 2009թ. հունիս-հուլիս ամիսներին քաղաքացի X-ին տվել 30.000 և 40.000 ԱՄՆ դոլար՝ միանգամից վերցնելով դրանց մեկ ամսվա պայմանավորված տոկոսագումարները` ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային 12 տոկոս տարեկան հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող տոկոսադրույքով` ամսական 5 տոկոսի չափով։
Դատարանը, քրեական գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով Վճռաբեկ դատարանի վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, արձանագրում է, որ Ամբաստանյալի մեղավորությունը դատաքննությամբ հաստատվեց ինչպես ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի նախաքննական ցուցմունքներով և դատարանի որոշմամբ որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված դիմումով, այնպես էլ տուժողների ու վկաների վերը շարադրված ցուցմունքներով և հետազոտված մյուս ապացույցներով։
Ամբաստանյալի արարքում վաշխառությունը որպես արհեստ կատարելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետ) հանցակազմի առկայության վերաբերյալ դատարանի հետևությունները հիմնավորվում են հետևյալ հանգամանքներով՝
ա) Ամբաստանյալը քաղաքացի X-ին պարտք տված դրամի համար ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով տոկոսներ է ստացել,
բ) բնակարանների հետ կապված գործարքները կատարվել են տուժողների համար ծայրահեղ ոչ ձեռնտու պայմաններում,
գ) վերը նկարագրված գործողությունները նա կատարել է պարբերաբար, ինչի արդյունքում իր համար եկամտի աղբյուր է ձևավորել։
Դատարանը, անդրադառնալով Ամբաստանյալի և Պաշտպանի այն պատճառաբանություններին, որ.
- առաջադրված մեղադրանքում բացակայում են թե վաշխառության հանցակազմի ընդհանուր հատկանիշերը և թե որակյալ հատկանիշերը,
- առնվազն 2004 թվականից սկսած Մեղադրյալը ունի հիմնական եկամուտ և յուրաքանչյուր ամիս` մինչ այսօր, տիրապետում է իր եկամուտներին, մասնավորապես՝ ստանում է խոշոր չափով եկամուտ առևտրային վարձակալությունից, իրեն սեփականության իրավունքով պատկանող, Ֆրանսիայում գտնվող անշարժ գույքը վարձով տալու և վարձավճար ստանալու միջոցով,
- որևէ ձևով չհաստատվեց այն փաստը, որ Մեղադրյալը որևէ անգամ փոխառությամբ գումար տված լինի թե գործով տուժողներին և թե սույն գործի անկյունաքարը համարվող Հակոբ Մկրտչյանին,
- վաշխառության հանցակազմի հատկանիշերի առկայությունը սույն քրեական գործի շրջանակում բացառվում է,
- Մեղադրյալին մեղսագրվող արարքը` վաշխառությունը որպես արհեստ կատարելը, չի հաստատվում է քրեական գործում առկա վերաբերելի և թույլատրելի որևէ ապացույցով /չի ապացուցվում վաշխառություն կատարելու փաստը/,
- Ֆրանսիա մեկնելու կապակցությամբ Մեղադրյալը թույլ է տվել գնած բնակարանների նախկին տերերին ապրել նշված բնակարաններում՝ մինչև իր վերադարձը,
- տուժող Վ.Սարգսյանի ցուցմունքները որևէ ապացուցողական նշանակություն չունեն Մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանքը հերքելու կամ հաստատելու համար, այսինքն՝ վերջինիս ցուցմունքը վերաբերելի չէ մեղադրանքը հաստատելու համար և չի կարող այն դիտվել որպես ապացույց,
- դատարանը դատաքննության ընթացքում չհարցաքննված, չներկայացված վկաների նախաքննության ցուցմունքները որպես ապացույց չի կարող ճանաչել և դնել դատավճռի հիմքում, քանի որ պաշտպանական կողմը, մասնավորապես՝ Ամբաստանյալը հնարավորություն չի ունեցել հարցերի միջոցով պարզելու Ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքի հետ առնչվող կարևոր հանգամանքները, մինչդեռ բոլոր ապացույցները՝ որպես կանոն, պետք է ներկայացվեն մեղադրյալի /ամբաստանյալի/ մասնակցությամբ գործի հրապարակային քննության ընթացքում` հակափաստարկ ունենալու հնարավորությամբ, դատաքննության ընթացքում հրապարակված վկաների նախաքննության ցուցմունքներն չեն կարող օգտագործվեն իբրև ապացույց, դրանք պետք է անպայման դրված լինեն միայն հրապարակային դատաքննության ընթացքում։
- պաշտպանական կողմն ապացուցված է համարում այն, որ առաջադրված մեղադրանքը սխալ է, Մեղադրյալի արարքում առկա չէ հանցակազմ և վերջինս դատարանի դատավճռով պետք է ճանաչվի անպարտ և հռչակվի նրա անմեղությունը,
- Ռուզաննա Պողոսյանը և Վաղարշակ Սարգսյանը չեն կարող ճանաչվել սույն քրեական գործով որպես տուժող և «տուժողների» ցուցմունքներն անթույլատրելի են և ոչ հավաստի« քանի որ որևէ փաստական տվյալ քրեական գործում առկա չէ այն մասով, որ Մեղադրյալը տոկոսով գումար է տվել որևէ մեկին,
- Հակոբ Մկրտչյանի հրապարակված նախաքննական ցուցմունքները չեն կարող դրվել դատավճռի հիմքում և ճանաչել ապացույց, քանի որ Մեղադրյալը հնարավորություն չի ունեցել դատաքննության ընթացքում հարցեր ուղղելու իր դեմ ցուցմունք տված անձին, բացի այդ, պաշտպանական կողմը ոչ հավաստի է համարում Հ.Մկրտչյանի ցուցմունքները և դրանք դնում է կասկածի տակ,
- վկա Մարինա Մարգարյանը իր դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքում հայտնել է, որ ինքը որևէ գործարքի, բնակարանի առուվաճառքից տեղյակ չի եղել և հարցաքննությանը ներկայացել է ամուսնու հետ։ Փաստորեն նախաքննության մարմինը չի պահպանել վկային հարցաքննելու դատավարական կարգը և վկայի ցուցմունքը ձեռք է բերվել օրենքի կոպիտ խախտմամբ, ինչպիսի պայմաններում էլ դատարանը չի կարող վերջինիս ցուցմունքը դիտել որպես պատշաճ ապացույց և դնել դատավճռի հիմքում, դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել միայն գործի ելքով շահագրգռված անձանց ցուցմունքների վրա, դատաքննության ընթացքում ինչպես հարցաքննված վկաների, այնպես էլ չհարցաքննված վկաների նախաքննության ցուցմունքների հրապարակմամբ հստակ նշված է, որ նրանք Մեղադրյալի կողմից տոկոսով գումար տալու վերաբերյալ լսել են միայն Հակոբ Մկրտչյանից, ով էլ հանդիսանում է գործի ելքով շահագրգռված անձ, գործով շահագրգռված անձ է նաև տուժող Ռուզաննա Պողոսյանը (…),
հարկ է համարում նշել, որ.
ա) տուժողի ցուցմունքն օրենքով նախատեսված ապացույցի տեսակ է (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետ),
բ) տուժողի համար օրենքով սահմանված է իրեն հայտնի ամեն ինչ պատմելու պարտականություն (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 210-րդ հոդված, 206-րդ հոդվածի 4-րդ մաս),
գ) հարցաքննությունից առաջ տուժողը նախազգուշացվում է ցուցմունքներ տալուց հրաժարվելու կամ խուսափելու, սուտ ցուցմունքներ տալու համար սահմանված քրեական պատասխանատվության մասին (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 210-րդ հոդված, 206-րդ հոդվածի 4-րդ մաս, 343-րդ հոդված, 339-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետ)։
Տուժողն այն անձն է, ում քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով անմիջականորեն պատճառվել է կամ այդ արարքը կատարելն ավարտվելու դեպքում կարող էր պատճառվել բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 58-րդ հոդվածի 1-ին մաս)։ Նա քրեական դատավարությանը մասնակցում է որպես մեղադրանքի կողմի սուբյեկտ և գործով օժտված է սեփական շահերով, որոնց ապահովման համար սահմանված են տուժողի մի շարք դատավարական իրավունքներ և պարտականություններ (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 59-րդ հոդված), որոնցից է նաև ցուցմունք տալու իրավունքը և պարտականությունը։
Հետևաբար տուժողի ցուցմունքն իր բնույթով ոչ միայն ապացույցի ինքնուրույն տեսակ է, այլև վերջինիս իրավունքների և շահերի պաշտպանության միջոց։ Ընդ որում, վերջին հանգամանքն ինքնին չի նսեմացնում տուժողի ցուցմունքի՝ որպես ապացույցի հատկանիշները (ապացուցողական ուժ, հավաստիություն)։
Պաշտպանության կողմի փաստարկներից երևում է նաև, որ տուժողների ցուցմունքներն անթույլատրելի կամ ոչ հավաստի լինելու վերաբերյալ որևէ այլ հիմնավորում չի ներկայացվել` բացի նրանց շահագրգիռ լինելու վերաբերյալ փաստարկի։ Մինչդեռ տուժողների ցուցմունքները բովանդակում են փաստական տվյալներ Ամբաստանյալի կողմից պարտք տրված դրամի համար ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով տոկոսներ ստանալու, դրա պարբերականության, արդյունքում այդ գործողությունների հետևանքով Ամբաստանյալի համար եկամտի լրացուցիչ աղբյուր գոյանալու վերաբերյալ։
Դատարանը արձանգրում է, որ տուժողներն իրենց ցուցմունքները պնդել են նաև Ամբաստանյալի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ։
Ինչ վերաբերում է տուժողների հարազատներ հանդիսացող վկաների ցուցմունքները շահագրգռվածության հիմքով, իսկ դատարան չներկայացված վկաների նախաքննական ցուցմունքները՝ դատաքննության ընթացքում հարցաքննված չլինելու հիմքով որպես ապացույց չճանաչելու և դատավճռի հիմքում չդնելու վերաբերյալ պաշտպանի փաստարկներին, ապա դատարանն արձանագրում է, որ վկաների կողմից տրված ցուցմունքները նույնպես տեղեկություններ են պարունակում գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների մասին։ Մասնավորապես, վկաները ցուցմունք տալիս նշել են իրենց կողմից հայտնված տվյալների ստացման աղբյուրը (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մաս), հետևաբար նրանց կողմից տրված ցուցմունքները՝ որպես ածանցյալ ապացույցներ, գործում առկա մնացած ապացույցների հետ համակցությամբ կարող են օգտագործվել ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքները հաստատված համարելու համար։
Դատարանը նաև գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն վկաների հրապարակված ցուցմունքները հետազոտված մյուս ապացույցների հետ համակցությամբ կարող են և պետք է գնահատվեն ու դրվեն դատավճռի հիմքում՝ որպես ապացույցներ, հաշվի առնելով, որ դրանք քրեական գործի միակ և վճռորոշ ապացույցները չեն։
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` դատարանն արձանագրում է, որ Մեղադրյալի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղսագրված արարքում հաստատվում է, իսկ պաշտպանության կողմի պատճառաբանությունները հերքվում են ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի, տուժողների ու վկաներ ցուցմունքներով և առերես հարցաքննությունների արձանագրություններով և գրավոր ապացույցներով։
Այսպիսով, դատարանը հանգում է եզրակացության, որ Ամբաստանյալի կատարած հանցանքն ապացուցված և նրա մեղավորությունը հաստատված է գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, իսկ պաշտպանության կողմի փաստարկները գործի նյութերում իրենց հաստատումը չեն գտնում, հետևաբար հիմք չեն կարող հանդիսանալ Ամբաստանյալի նկատմամբ արդարացման դատավճիռ կայացնելու համար։
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ Ամբաստանյալի ցուցմունքով իսկ ապացուցվում է, որ նա նպատակ չի ունեցել բնակարաններ ձեռք բերել իր բարեկամերի համար, նկատի ունենալով, որ նշվածը գործի նյութերում իր հաստատումը չի գտնում, այլ կերպ՝ գործի նյութերով չի հաստատվում, որ Ամբաստանյալն ունի հարազատներ, որոնք պատրաստվել են են բնակություն հաստատել Հայաստանում և այդ հիմքով Ամբաստանյալը բնակարաններ է ձեռք բերել նրանց համար։ Ավելին, գործի նյութերով հիմնավորվել է և դատաքննությամբ հաստատվեց, որ տուժողներն առանց վարձավճարի ոչ միայն շարունակել են բնակվել իրենց բնակարաններում, այլև Ամբաստանյալը չի ունեցել նշված բնակարանների անհրաժեշտությունն ու մշտապես հայտարարել է, որ իրեն փողն է հետաքրքրում և իր գումարները վերադարձնելու դեպքում ինքն էլ տուժողներին կվերադարձնի նրանց բնակարանները։
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ Ամբաստանյալը տուժողների բնակարանները «գնել է» շուկայականից անհամեմատ էժան գներով, ինչն անհավանական է, նկատի ունենալով, որ գործի նյութերով հիմնավորվել է, որ տուժողները ոչ միայն իրենց բնակարանները վաճառելու նպատակ և ցնակություն չեն ունեցել, այլև չի եղել որևէ ծայրահեղ անհրաժեշտություն, ինչը կարող էր հիմք հանդիսանալ բնակարանը շուկայականից անհամեմատ էժան գնով վաճառելու համար։ Այլ խոսքով՝ նախաքննությամբ ձեռք չի բերվել որևէ ապացույց, իսկ դատաքննությամբ չհիմնավորվեց այն փաստական հանգամանքը, որ Ամբաստանյալը տուժողների բնակարանները շուկայականից անհամեմատ էժան գներով է գնել (ինչը նա շատ լավ գիտակցել է՝ համաձայն նրա ցուցմունքի), քանի որ նրանք ունեցել են դրանք շտապ վաճառելու ծայրահեղ անհրաժեշտություն։ Նշվածը հիմք է տալիս դատարանին ամրապնդելու ապացույցների հիման վրա արդեն իսկ ձևավորաված այն ներքին համոզմունքը, որ իրականում Ամբաստանյալը պարտք տված գումարի դիմաց տուժողների բնակարաններն ընդունել է որպես գրավ, այսինքն՝ տոկոսով տրված գումարի վերադարձն ու տոկոսագումարների ստացումն ապահովելու երաշխիք։
Հետևաբար, Ամբաստանյալի ցուցմունքներն արժանահավատ չեն, իսկ պատճառաբանություններն անհիմն են, նկատի ունենալով նաև, որ նա ոչ միայն ցանկանում է խուսափել պատասխանատվությունից, այլև փորձում է հետ ստանալ վաշխառության համար օգտագործված իր գումարները։
Դատարանը նաև արժանահավատ չի համարում Ամբաստանյալի այն պնդումը, որ իր եկամուտները 2009թ. հունիս-հուլիս ամիսներին գոյացել են Ֆրանսիայում իր ունեցած անշարժ գույքի վարձակալության արդյունքում ստացված գումարներից, նկատի ունենալով, որ քրեական գործի նյութերով չի հիմնավորվել և որևէ ապացույց չներկայացվեց, որ տվյալ ժամանակահատվածում նա Ֆրանսիայից ստացել է դրամական միջոցներ։
Դատարանը նաև գտնում է, որ վաշխառությամբ ստացված տոկոսագումարները կարող են հանցավորի համար նաև եկամտի լրացուցիչ աղբյուր լինել, ինչը չի բացառում վաշխառության հանցակազմի առկայությունը։
Ինչ վերաբերվում է պաշտպանի այն պատճառաբանությանը, որ ամբաստանյալ Հակոբ Մկրտչյանի հրապարակված նախաքննական ցուցմունքները չեն կարող դրվել դատավճռի հիմքում և ճանաչել ապացույց, քանի որ Ամբաստանյալը հնարավորություն չի ունեցել դատաքննության ընթացքում հարցեր ուղղելու նրան՝ որպես իր դեմ ցուցմունք տված անձի, ապա դատարանը, հաշվի առնելով մի շարք գործերով հակընդդեմ հարցման իրավունքի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, արձանագրում է, որ նախաքննության ընթացքում ոչ միայն իրացվել է իր դեմ ցուցմունք տված անձանց հակընդդեմ հարցման ենթարկելու Ամբաստանյալի իրավունքը, այլև Հ.Մկրտչյանի ցուցմունքները քրեական գործով միակ կամ վճռորոշ ապացույցը չեն։
Այսպիսով, դատարանը հանգում է եզրակացության, որ առկա չէ որևէ ողջամիտ պատճառաբանություն կամ հիմնավորում՝ ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի նախաքննական ցուցմունքները որպես արժանահավատ չգնահատելու համար։
Դատարանը, անդրադառնալով քրեական գործի նախաքննությունը քրեադատավարական օրենքի կոպիտ խախտումներով կատարված լինելու մասին պաշտպանի պատճառաբանությանը, վերը նշված հիմնավորումներով գտնում է, որ այն անհիմն է։
Այսպիսով, հաշվի առնելով վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները, վերլուծելով գործի փաստական հանգամանքները, Ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ դատարանը հանգում է հետևության, որ քրեական գործի` դատարանի կողմից գնահատված ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ՝ հաստատվում է, որ Ամբաստանյալը կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը, այսինքն՝ կատարել է հանցագործություն` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, որով և պետք է մեղավոր ճանաչվի։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ Ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է դադարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով քրեական հետապնդումը, ու նա պետք է ազատվի քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով՝ հետևյալ պատճառաբանություններով.
(…) Այսպիսով, ղեկավարվելով վերը նշված հոդվածների պահանջներով և նկատի ունենալով, որ Ամբաստանյալի կողմից դիտավորությամբ կատարված արարքի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում հինգ տարի ժամկետով ազատազրկումն ու քրեական գործի նյութերի համաձայն՝ վաղեմության ժամկետի ընթացքը չի ընդհատվել և կասեցվել, այսինքն` Ամբաստանյալը կատարել է միջին ծանրության հանցագործություն, նրա կատարած հան-ցանքից հետո անցել է հինգ տարի և առկա չեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով նա-խատեսված սահմանափակումները, դատարանը գտնում է, որ Ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է դադարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով քրեական հետապնդումը, ու նա պետք է ազատվի քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալի անվամբ գրանցված գույքի՝ Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի 45-րդ շենքի հ. 14 բնակարանի և Դավիթաշեն թաղամասի Իոսիֆյան 3-րդ փողոցի հ. 7 տան վրա դրված կալանքի հարցը, գտնում է, որ այն պետք է թողնվի անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի ուժի մեջ մտնելը։
Դատարանը, անդրադառնալով խափանաման միջոցի հարցին, գտնում է, որ Ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացվի։(…)»։

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

7. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքի հեղինակները, վկայակոչելով գործի դատավարական նախապատմությունը, նշել են, որ Դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա, որպիսի պայմաններում նշված դատական ակտը ենթակա է բեկանման' քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառման, քրեադատավարական օրենքի էական խախտման հիմքերով։
Նյութական իրավունքի նորմերի ենթադրյալ խախտումների վերաբերյալ բողոքաբերները նշել են, որ վաշխառությունը, որը կատարվել է որպես արհեստ, առկա է այն դեպքերում, երբ հանցավորի եկամտի հիմնական աղբյուրը նշված վաշխառության ճանապարհով ձեռք բերված դրամական կամ գույքային միջոցներն են: Վաշխառությունը կարող է որպես արհեստ կատարված որակվել միայն այն դեպքում, եթե կատարված արարքներն ունեն պարբերականություն և դրանք տեղի են ունեցել երկուսից ավել անգամներ՝ առնվազն երեք անգամ ու ավել: Ինչպես նաև որպես արհեստ կատարված որակելու հարցում անհրաժեշտ է միաժամանակյա պայմանների առկայություն պարբերականություն և անձի հիմնական ու միակ եկամուտի աղբյուր տոկոս ստանալու հանգամանքը:
Ըստ բողոքաբերի՝ տվյալ դեպքում անհրաժեշտ էր, որպեսզի ամբաստանյալի կողմից կատարված ենթադրյալ հանցանքի որակման համար դատաքննությամբ հաստատվեր.
• ամբաստանյալի կողմից տուժողներին փոխառությամբ պարտքով գումար կամ գույք տալու հանգամանքը,
• փոխառությամբ տրված գումարի դիմաց տոկոսներ ստանալը,
• տոկոսները պետք է գերազանցեն ԿԲ կողմից սահմանված չափի կրկնապատիկը,
• անձը նույն արարքը պետք է կատարած լինի որպես արհեստ' պարբերաբար' առնվազն երեք անձից տոկոսներ ստանալու ձևով,
• որպես արհեստ պետք է ստացված տոկոսները լինեն նրա հիմնական եկամտի աղբյուրը:
հատկանիշերի առկայությունը պարզելով՝ ակնհայտ է դառնում, որ բողոքաբերին առաջադրված մեղադրանքում բացակայում են թե՛ վաշխառության հանցակազմի ընդհանուր հատկանիշերը և թե՛ որակյալ հատկանիշերը:
Նշել են, որ պաշտպանական կողմը դատարանին է ներկայացրել ապացույց այն մասին, որ առնվազն 2004 թվականից սկսած բողոքաբերն ունեցել է հիմնական եկամուտ և յուրաքանչյուր ամիս՝ մինչ այսօր, վերջինս տիրապետում է իր եկամուտներին, մասնավորապես՝ ստանալով խոշոր չափի եկամուտ առևտրային վարձակալությունից իրեն սեփականության իրավունքով պատկանող անշարժ գույքը վարձով տալու և վարձավճար ստանալու միջոցով: Ուստի նման պայմաններում բողոքաբերին առաջադրված մեղադրանքը չի բխում օրենքից և չի համապատասխանում քրեական օրենսգրքի պահանջներին: Ինչպես նաև որպես արհեստ կատարելու համար առկա չէ պարբերաբար տոկոսով գումար տալու փաստը հիմնավորող գեթ մեկ ապացույց։
Պաշտպանության կողմը նշել է, որ փոխառության պայմանագրի առկայության դեպքում փոխատուի արարքներում վաշխառության հանցակազմի առկայության մասին խոսք կարող է լինել միայն այն դեպքում, երբ որոշակի տոկոսադրույք պարունակող փոխառության պայմանագրով սահմանված տոկոսադրույքը գերազանցում է ՀՀ Կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը: Իսկ այն դեպքերում, երբ փոխառության պայմանագրով սահմանված չէ որևէ տոկոսադրույք, այսինքն պայմանագիրն անտոկոս է, խոսք չի կարող լինել վաշխառության հանցակազմի առկայության մասին: Բացի այդ, փոխառության պայմանագրի գրավոր ձևը պահպանված է համարվում նաև փոխառուի կողմից ստացական տալու դեպքում: Իսկ գրավոր ձևի չպահպանման դեպքում փոխառության պայմանագիրը համարվում է չկնքված և դրա առկայության ն պայմանների մասին վեճի առկայության դեպքում կողմերը զրկվում են վկաների ցուցմունքները վկայակոչելու իրավունքից:
Ըստ պաշտպանության կողմի՝ սույն գործում առկա ապացույցների ուսումնասիրությունից միակ փաստը, որ կարող ենք հաստատված համարել, այն է, որ Հակոբ Մկրտչյանը, ձեռք բերելով տուժողներ Ռ.Պողոսյանի ն Վ.Սարգսյանի բնակարանները վաճառելու լիազորագրեր, դրանք վաճառել է Ռոբին Օսկանյանին, ինչը գրանցվել է անշարժ գույքի կադաստրի կոմիտեում, որն էլ դրա դիմաց գումար է տվել Հ.Մկրտչյանին: Այսինքն, այս մասով ունենք դեռևս իրավական ուժի մեջ գտնվող քաղաքացիաիրավական գործարքներ և դրա հիման վրա անշարժ նկատմամբ գրանցված սեփականության իրավունքներ: Այսինքն գործում է տվյալ առուվաճաոքի պայմանագրերի օրինականության կանխավարկածը:
Ինչ վերաբերում է տվյալ առուվաճաոքի կնքումից հետո Ռոբին Օսկանյանի կողմից Հակոբ Մկրտչյանին փոխառությամբ գումար տալուն և դրա դիմաց ամսական 5 տոկոս գումար ստանալուն, որը տարեկան կազմում է 60 տոկոս և էականորեն գերազանցում է Կենտրոնական բանկի կողմից սահմանված տոկոսադրույքի կրկնապատիկը, ապա պաշտպանության կողմը փաստարկել է, որ դրանց վերաբերյալ առկա չէ որևէ գրավոր ապացույց: Մինչդեռ փոխառության պայմանագրի կնքման համար անհրաժեշտ է կամ փոխառության գրավոր պայմանագիր, կամ գրավոր ստացական, որով հիմնավորվում է գումարի փոխանցումը փոխատուից փոխառուին: Հետևաբար, ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ անհրաժեշտ է նախ ապացուցել Ռոբին Օսկանյանի ն Հակոբ Մկրտչյանի միջև ընդհանրապես փոխառության պայմանագրի կնքման փաստը, որից հետո նոր անդրադառնալ դրա իրավաչափությանը:
Բողոքի հեղինակները գտել են, որ կայացված մեղադրական դատավճիռն ամբողջությամբ հիմնված է տուժողների և նրանց հետ փոխկապակցված (ազգակցական կապի մեջ գտնվող) անձանց ցուցմունքների վրա, որոնց ամբողջությամբ հակադրվում են ամբաստանյալի ցուցմունքները: Հենց նրանց ցուցմունքներով է դատարանը հիմնավորել Ռոբին Օսկանյանի ն Հակոբ Մկրտչյանի միջև փոխառության պայմանագրի կնքման փաստը, ինչն ինքնին անթույլատրելի է, քանի որ ինչքան էլ տարբերակվեն քրեաիրավական ն քաղաքացիաիրավական ինստիտուտները, միևնույն է, ստիպված ենք հենվել փոխառության պայմանագրի կարգավորմանն ուղղված քաղաքացիաիրավական նորմերի վրա և դրանց հիման վրա քննարկել փոխառության պայմանագրի իրավաչափությունը: Սակայն դատարանը, փոխառության պայմանագրի կնքվածության վերաբերյալ եզրահանգման գալով, խախտել է հենց այդ պայմանագրի կարգավորմանն ուղղված քաղաքացիաիրավական պահանջները և առանց գրավոր պայմանագրի առկայության հաստատված համարել դրա կնքման փաստը, որից հետո, նույն կերպ, հենվելով միայն վկաների ցուցմունքների վրա, դատարանը հաստատված է համարել տվյալ փոխառության պայմանագրով սահմանված որոշակի տոկոսների առկայությունը, այն էլ վաշխառության հանցակազմի համար պարտադիր չափ սահմանված տոկոսադրույքի առկայությունը:
Պաշտպանության կողմի կարծիքով՝ այսպիսի պայմաններում ուղղակի անհասկանալի է, թե ինչպես է դատարանն առանց գրավոր ապացույցի, հենվելով միայն վկաների ցուցմունքների վրա հաստատված համարել փոխառության պայմանագրի կնքման փաստը և դրանով ամսական 5 տոկոս եկամուտ ստանալու փաստը: Փոխառության գրավոր պայմանագրի բացակայությունն ինքնին բացառում է վաշխառության հանցակազմի ապացուցելիությունն ընդհանրապես, և դրանով սահմանված տոկոսների չափը մասնավորապես: Հետևաբար, դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի սխալ, ակնհայտորեն ունենալով ապացույցների անբավարարություն Ռոբին Օսկանյանի արարքում վաշխառության հանցակազմն ապացուցված լինելու համար, կայացրել է մեղադրական դատավճիռ, այնինչ պետք է արձանագրեր Ռոբին Օսկանյանի անմեղությունը' նրա արարքներում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Բողոքաբերները գտել են, որ տվյալ պայմաններում նույնիսկ առարկայազուրկ և աննպատակահարմար է վաշխառության հանցակազմի որակյալ տեսակին ընդհանրապես անդրադարձ կատարելը, քանի որ վաշխառության հասարակ հանցակազմի բացակայության պայմաններում խոսք չի կարող լինել վաշխառության որակյալ հանցակազմի առկայության վերաբերյալ: Սակայն սույն քրեական գործով դատարանը, առանց պատշաճ քննություն իրականացնելու, առանց պարզելու վաշխառության հասարակ հանցակազմի առկայության փաստը, անցել է վաշխառության որակյալ հանցակազմի բացահայտմանն ու անհիմն, անօրինական, առանց բավարար ապացույցների համակցության կայացրել է մեղադրական դատավճիռ և հաստատված է համարել Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով: Մինչդեռ վաշխառությունը որպես արհեստ կատարելը չի հաստատվում քրեական գործում առկա վերաբերելի և թույլատրելի որևէ ապացույցով (չի ապացուցվում վաշխառություն կատարելու փաստը):
Բացի այդ, բողոքաբերները նշել են, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել, ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը, լինելով Ֆրանսիայի քաղաքացի, ինչպես Ֆրանսիայում, այնպես էլ Հայաստանում զբաղվել է անշարժ գույքի առք ու վաճառքով, մասնավորապես գնել է մատչելի եղանակով, վաճառել է շահույթ ստանալով, կամ գնել է մատչելի և հանձնել վարձակալության հիմունքներով, որոնց արդյունքում ստացել է բավարար եկամուտներ:
Անդրադառնալով դատավարական իրավունքի նորմերի ենթադրյալ խախտումներին և վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածը՝ բողոքի հեղինակները փաստարկել են, որ տուժող Վաղարշակ Սարգսյանի ցուցմունքները որևէ ապացուցողական նշանակություն չունեն բողոքաբերին առաջադրված մեղադրանքը հերքելու կամ հաստատելու համար, այսինքն վերջինիս ցուցմունքը վերաբերելի չէ սույն մեղադրանքը հաստատելու համար և չի կարող դիտվել որպես ապացույց։ Իսկ այն հանգամանքին, որ տուժող Վ.Սարգսյանը իր ցուցմունքում թռուցիկ նշել է, որ Հակոբ Մկրտչյանից է լսել Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանից տոկոսով դումար վերցնելու մասին, ևս ապացույց չի կարող լինել, քանի որ այդ մասով չի հարցաքննվել Հակոբ Մկրտչյանը, պարզաբանված չէ' արդյոք Հակոբ Մկրտչյանը նման բան հայտնել է թե ոչ, իսկ դատարանը դատավճիռ կայացնելիս հիմնվում է միայն հետազոտված ապացույցների վրա, սակայն տվյալ պարագայում տուժող Վ.Սարգսյանի ցուցմունքի այս մասը՝ որպես ածանցյալ ապացույց, չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում:
Պաշտպանության կողմը գտել է, որ այս պարագայում բողոքաբերի արարքներով որևէ մեկին որևէ վնաս չի հասցվել, մասնավորապես' գույքային, և չի էլ կարող հասցնել, քանի որ վաշխառության արարքի վտանգավորությունը պայմանավորված է նրանով, որ խախտվում է պետության ֆինանսական գործունեությունը, վաշխառուն ստանում է չհաշվաոված եկամուտ, ինչպես նաև նյութական վնաս է պատճառվում քաղաքացիներին: Մինչդեռ ենթադրյալ տուժողներին ամբաստանյալի կատարած արարքներով որևէ նյութական վնաս չի պատճառվել և որիէ մեկից չհաշվառված եկամուտ չի ստացել, ինչը հիմնավորվել է դատաքննության ընթացքում հարցաքննված ինչպես «տուժողների», այնպես էլ վկաների ցուցմունքներով: Տվյալ դեպքում բողոքաբերը օրենքով սահմանված կարգով գնել է բնակարաններ, վճարել ղրանց դիմաց, գործարքները կնքելով նոտարական գրասենյակներում' օրենքով սահմանված կարգով:
Այսինքն՝ ըստ բողոքի հեղինակների՝ սույն գործով Ռուզաննա Պողոսյանը և Վաղարշակ Սարգսյանը չեն կարող ճանաչվել սույն քրեական գործով որպես տուժողներ և «տուժողների» ցուցմունքներն անթույլատրելի են և ոչ հավաստի, քանի որ որևէ փաստական տվյալ քրեական գործում առկա չէ այն մասին, որ բողոքաբերը տոկոսով գումար է տվել որևէ մեկին, այն էլ ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի կրկնապատիկը գերազանցող չափով: Իսկ ինչ վերաբերվում է գործով դատակոչված վկաների ցուցմունքներին, ապա Դատարանը չի կարող դրանք դիտել որպես ապացույց և դնել դատավճոի հիմքում, քանի որ դրանք որևէ հիմնավոր տեղեկություն չեն ներկայացրել, այլ հակառակը' մի քանի վկաներ նշել են, որ իրենք ծանոթ չեն բողոքաբերին, չեն տեսել, որ վերջինս որևէ մեկին տոկոսով գումար տա, իսկ մի մասն էլ ընդամենը նշում է, որ տոկոսով գումար տալու մասին իրենք լսել են Հակոբ Մկրտչյանից:
Պաշտպանության կողմը նշել է նաև, որ նախաքննության մարմինը չի պահպանել վկային հարցաքննելու դատավարական կարգը և վկա Մարինա Մարգարյանի ցուցմունքը ձեռք է բերել օրենքի կոպիտ խախտմամբ, քանի որ վերջինս դատաքննության ընթացքում իր տված ցուցմունքում հայտնել է, որ հարցաքննությանը ներկայացել է ամուսնու հետ: Նման պայմաններում դատարանը չի կարող վերջինիս ցուցմունքը դիտել որպես պատշաճ ապացույց և դնել դատավճռի հիմքում: Ինչպես նաև ուշագրավ է այն հանգամանքը, որ գրեթե բոլոր վկաների ցուցմունքները գրվել են քննիչի բառերով, այլ ոչ թե հարցաքննվողների, որը հաստատվում է Վաղարշակ Սարգսյանի հարցաքննության ժամանակ նրա պատասխաններից, երբ նա չգիտեր նույնիսկ իր ցուցմունքում օգտագործված բառերի իմաստային նշանակությունը և նման իրավիճակ առկա էր շատ այլ դրվագներով:
Բողոքի հեղինակները նշել են, որ Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանն իր ծանոթ Արմեն Թովմասյանի միջոցով ճանաչել է Հակոբ Մկրտչյանին, ով ներկայացել էր որպես անշարժ գույքի գործակալ: Հակոբ Մկրտչյանի միջոցով Ռ. Օսկանյանը գնել է երկու տուն' Երևան քաղաքի Իոսիֆյան 3-րդ փողոցի 7-րդ տունը և Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի 45 շենքի 14-րդ բնակարանը: Հակոբ Մկրտչյանը սույն քրեական գործով ներգրավված է եղել որպես մեղադրյալ, որին էլ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի հատկանիշներով՝ այն բանի համար, որ ինքը խաբեությամբ տուժողներ Ռուզաննա Պողոսյանի և Վաղարշակ Սարգսյանի բնակարանները վաճառել ն յուրացրել է ղրանց վաճառքից ստացած գումարները: Մեղադրողի միջնորդությամբ հրապարակվել է Հակոբ Մկրտչյանի նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները, որոնք չեն կարող դրվել դատավճռի հիմքում, քանի որ մեղադրյալ Ռ.О.Oսկանյանը հնարավորություն չի ունեցել դատաքննության ընթացքում հարցեր ուղղելու իր դեմ ցուցմունք տված անձին, բացի այդ, պաշտպանական կողմը ոչ հավաստի է համարում Հ.Մկրտչյանի ցուցմունքները և դրանք դնում է կասկածի տակ:
Այսպիսով, ըստ պաշտպանության կողմի՝ ստորադաս դատարանի կողմից կայացված մեղադրական ղատավճիռը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքների այնպիսի հիմնարար խախտումներով, որոնց արդյունքում ընդունված դատական ակտը խաթարում է արդարադատության բուն էությունը, հետևաբար, սույն գործով կայացված դատական ակտն անհրաժեշտ է բեկանել և փոփոխել, վերականգնել արդարությունը' ճանաչելով Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ պաշտպան Ա.Եսոյանը խնդրել է. «(...) ամբողջությամբ բեկանել և փոփոխել թիվ ԵԿԴ/0117/01/14 քրեական գործով ստորադաս դատարանի 14.05.2019 թվականի դատավճիռը և Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում ճանաչել անմեղ ն արդարացնել»:

Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.

8. Դատական նիստում պաշտպան Ա.Եսոյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պնդեց և խնդրեց բավարարել:
Ամբաստանյալ Ռ.Օ.Օսկանյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը:

ՀՀ գլխավոր դատախազության ավագ դատախազ Գ.Սարգսյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ խնդրելով մերժել այն, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Տուժողներ Ռ.Պողոսյանը և Վ.Սարգսյանն առարկեցին ներկայացված բողոքի դեմ և խնդրեցին այն մերժել:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.

9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` «Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 7-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր է արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալ Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի մեղավորության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
10. ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վաշխառությունը պարտք տրված դրամի կամ տեսակային հատկանիշով որոշվող գույքի համար Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով տոկոսներ ստանալ[ն է], ինչպես նաև անձի հետ նրա համար ծայրահեղ ոչ ձեռնտու պայմաններում այլ գործարք կատարելը, որից օգտվել է մյուս կողմը (…)։
2. Նույն արարքը՝
(…)
2) որը կատարվել է որպես արհեստ,
(…)»։
Վճռաբեկ դատարանը, Տիգրան Մարտիրոսյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով վաշխառությունը որպես արհեստ կատարելու հանցակազմին, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ այն առկա է, երբ անձը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով արգելված արարքով զբաղվում է պարբերաբար, և դա հանդիսանում է նրա եկամտի աղբյուրը (տե՛ս Տիգրան Մարտիրոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի մայիսի 31-ի ԵՇԴ/0121/01/12 որոշման 15-րդ կետը)։
Վերահաստատելով և զարգացնելով Տիգրան Մարտիրոսյանի որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարան Գոռ Աթաբեկյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արձանագրել է. «(…) [Հ]անցանքը որպես արհեստ կատարելը արտահայտվում է եկամուտ ստանալու նպատակով պարբերաբար հանցավոր գործունեությամբ զբաղվելով։
Հանցավոր վարքագծի կրկնությունը նպաստում է որոշակի արարքներում անձի մասնագիտացմանը, հանցագործության տեխնիկայի և հմտությունների յուրացմանը` անհրաժեշտ պայմաններ ստեղծելով հետագայում հանցավոր գործունեությունն ավելի դյուրին և արդյունավետ շարունակելու համար։ Հետևաբար, վերոնշյալ հանգամանքը վկայում է թե՛ հանցանք կատարած անձի և թե՛ հանցագործության (յուրաքանչյուր հաջորդող հանցագործության) հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին, ինչը դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս պետք է համարժեք գնահատականի արժանանա։
(...) [Մ]եկից ավելի հանցանքների կատարումը ոչ բոլոր դեպքերում է հանգեցնում անձի արարքներում հանցանքը որպես արհեստ կատարելու հանգամանքի առկայության։ Մասնավորապես, հանցանքը որպես արհեստ կատարելը ենթադրում է նույն կամ նույնաբնույթ այնպիսի հանցանքների պարբերաբար կատարում, որոնց արդյունքում ստացվում է նյութական օգուտ, որն էլ ուղղված է հանցավորի եկամտի հիմնական կամ լրացուցիչ աղբյուր ձևավորելուն։
Այսպես, հանցավոր վարքագծի պարբերական բնույթն արտահայտվում է երեք կամ ավելի` նույն կամ նույնաբնույթ հանցանքների կատարմամբ, քանի որ այդ դեպքում կարելի է խոսել որոշակի հանցագործություններում անձի հմտացման, արհեստավարժության, նրա կայուն հակահասարակական կողմնորոշումների մասին։ Ինչ վերաբերում է հանցավոր գործունեության արդյունքում եկամտի հիմնական կամ լրացուցիչ աղբյուր ձևավորելու հանգամանքին, ապա անհրաժեշտ է նշել, որ հանցագործության արդյունքում ստացվող նյութական օգուտը կհամարվի անձի եկամտի հիմնական աղբյուր այն դեպքում, երբ հանդիսանա հանցավորի եկամտի միակ աղբյուրը, ինչպես նաև գերազանցի նրա այլ եկամուտների չափը։ Իսկ լրացուցիչ աղբյուր կհամարվի այն դեպքում, երբ հանցագործությունից ստացվող նյութական օգուտը կազմի անձի եկամտի ոչ ամբողջական, սակայն դրա զգալի մասը։ Այս առումով անձի դիտավորությունը պետք է ուղղված լինի հանցավոր գործունեությամբ եկամտի աղբյուր ձևավորելուն։
(...) [Հ]անցանքը որպես արհեստ կատարելը բնութագրվում է հետևյալ հատկանիշներով`
ա) հանցավոր վարքագծի պարբերականություն (երեք կամ ավելի անգամ կատարելը),
բ) նույն կամ նույնաբնույթ հանցանքների կատարում,
գ) նյութական օգուտի ստացում, որը հանցավորի եկամտի հիմնական կամ լրացուցիչ աղբյուրն է,
դ) հանցավոր գործունեությամբ եկամտի հիմնական կամ լրացուցիչ աղբյուր ձևավորելուն ուղղված անձի դիտավորությունը։ (տե՛ս Գոռ Մարատի Աթաբեկյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի հունիսի 5 -ի ԵԿԴ/0149/01/14 որոշման 13-15-րդ կետերը)։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը:
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
(...) 2) արարքի մեջ հանցակազմ չկա. (...)
2. Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման (...) կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` «Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35 հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ։ (…)»:
Մեջբերված նորմերը վերլուծության ենթարկելիս ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
«Ապացույցների բավարարություն» եզրույթի էությանը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշներին և բնութագրին վերաբերող հարցերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել և վերլուծվել են, ի թիվս այլնի, Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ. «(…) [Ե]թե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
(…)
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները`
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած:
(…) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումը):
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով իր 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ. «(...) [Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...)» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 33-րդ կետը):
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը նույն որոշման մեջ նշել է, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածն օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից անմեղության կանխավարկածին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին` ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «(...) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (...)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս` դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով: Անդրադառնալով նշված չափանիշին՝ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում մշտապես ընդգծել է, որ դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար: Ընդ որում, հաշվի առնելով արդարադատության իրականացման ընթացքում կայացված դատական ակտերի իրավական նշանակությունը` Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ քրեական դատավարության ցանկացած փուլում դատարանի կողմից չհիմնավորված, չպատճառաբանված (կամ ոչ պատշաճ պատճառաբանված) որոշումների կայացումն անընդունելի է (տե՛ս Ֆ.Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-19-րդ կետերը, Գ.Խնուսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԷԴ/0030/01/12 որոշման 14-րդ կետը)։
Ընդհանրացնելով մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը):
11. Վերոգրյալ իրավակարգավորումների, իրավական վերլուծությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը), յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, ամբաստանյալ Ռոբին-Օֆիկ Օսկանյանի մեղավորության մասին չփարատված բոլոր կասկածները մեկնաբանելով նրա օգտին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը, ինչպես նաև գործի լուծման տեսանկյունից ճիշտ չի գնահատել դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների համակցությունը՝ խախտելով ապացույցները գնահատելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի պահանջները, ինչի արդյունքում ամբաստանյալ Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, մինչդեռ քրեական գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանում պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված ապացույցներով չի հիմնավորվում Ռ.Օ.Օսկանյանի արարքում վաշխառությունը որպես արհեստ կատարելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցակազմի առկայությունը:
Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանը, Գ.Աթաբեկյանի գործով որոշմամբ հանցանքը որպես արհետ կատարելու հանցակազմի բնութագրիչ հատկանիշների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած չափորոշիչների համատեքստում փաստում է, որ արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով որակելու համար անհրաժեշտ է, որ անձին մեղսագրված արարքն արտահայտվի եկամուտ ստանալու նպատակով պարբերաբար վաշխառությամբ զբաղվելով։ Այսինքն քննարկվող հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ է հանցավոր վարքագծի պարբերականությունը, որն արտահայտվում է երեք կամ ավելի` նույն կամ նույնաբնույթ հանցանքների կատարմամբ։ Մինչդեռ Ռ.Օ.Օսկանյանին առաջադրված մեղադրանքից և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներից բխում է, որ Ռ.Օ.Օսկանյանը ենթադրյալ հանցավոր գործունեությամբ զբաղվել է երկու անգամ։ Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտում է, որ այս պայմաններում նշված հանցագործությունում ամբաստանյալի հմտացման, արհեստավարժության, նրա կայուն հակահասարակական կողմնորոշումների և ըստ այդմ՝ հանցավոր վարքագծի պարբերականության մասին խոսք գնալ չի կարող։
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ գործով ձեռք բերված ապացույցներով չի հաստատվում, որ ամբաստանյալի գործունեությունն և ըստ այդմ՝ դիտավորությունն ուղղված է եղել հանցավոր գործունեությամբ եկամտի աղբյուր ձևավորելուն: Այլ կերպ՝ գործով ձեռք բերված ապացույցներով չի հաստատվում, որ հանցագործության արդյունքում ստացվող նյութական օգուտը եղել է Ռ.Օ.Օսկանյանի եկամտի միակ աղբյուրը, գերազանցել նրա այլ եկամուտների չափը կամ եղել է նրա եկամտի լրացուցիչ աղբյուրը՝ կազմել եկամտի ոչ ամբողջական, սակայն դրա զգալի մասը։ Այս առումով Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ գործով ձեռք բերված ապացույցներով հաստատվել է միայն, որ ամբաստանյալը Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական գործունեությամբ չի զբաղվել: Փաստելով, որ ամբաստանյալը Ֆրանսիայի Հանրապետության քաղաքացի է, Հայաստանում բնակվել է հատուկ կեցության կարգավիճակով և մշտապես պնդել, որ իր հիմնական եկամուտները ձևավորվել են իր քաղաքացիության երկրում, որպիսի հանգամանքը նախաքննության և դատաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցներով չեն հերքվել, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի՝ Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական գործունեությամբ չզբաղվելը բավարար չէ գալու հիմնավոր հետևության, որ վաշխառությունը եղել է վերջինիս եկամտի հիմնական կամ լրացուցիչ աղբյուրը: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությունը, որ քրեական գործի նյութերով չի հիմնավորվել և որևէ ապացույց չներկայացվեց, որ տվյալ ժամանակահատվածում նա Ֆրանսիայից ստացել է դրամական միջոցներ, (...) որ վաշխառությամբ ստացված տոկոսագումարները կարող են հանցավորի համար նաև եկամտի լրացուցիչ աղբյուր լինել, ինչը չի բացառում վաշխառության հանցակազմի առկայությունը, անհիմն է և չի բխում գործի նյութերից: Ավելին, Վերաքննիչ դատարանը շեշտելով, որ ամբաստանյալը/մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը, նրա անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա, ինչպես նաև՝ մեղադրանքի ապացուցման և մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը, փաստում է, որ ի պաշտպանություն Ռ.Օ.Օսկանյանի բերված վերոնշյալ փաստարկը գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ չի հերքվել, ուստի այս առումով առկա են չփարատված կասկածներ, որոնք պետք է մեկնաբանել հօգուտ ամբաստանյալի:
Հետևաբար, վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Ռ.Օ.Օսկանյանին մեղսագրված արարքին տրված իրավական գնահատականը չի համապատասխանում արարքի փաստական կողմին և նրա արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցակազմը:
Անդրադառնալով ամբաստանյալին մեղսագրված արարքում հասարակ վաշխառության հատկանիշների առկայության հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ ամբաստանյալ Ռ.Օ.Օսկանյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ ամբաստանյալ Ռ.Օ.Օսկանյանը պարտք տրված դրամի կամ տեսակային հատկանիշով որոշվող գույքի համար Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով տոկոսներ է ստացել։
Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումը բխում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների համատեքստում գործով ձեռք բերված ապացույցների վերլուծությունից: Մասնավորապես, Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ռ.Օ.Օսկանյանի մեղավոր է ճանաչել՝ հիմք ընդունելով ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի նախաքննական ցուցմունքները, նրա՝ դատարանի որոշմամբ որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված դիմումը, տուժողների ու վկաների ցուցմունքները (տե՛ս սույն որոշման 6-7-րդ կետերը)։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Ռ.Օ.Օսկանյանի կողմից պարտք տրված դրամի համար ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով տոկոսներ ստանալու վերաբերյալ տեղեկություններ են բովանդակում միայն գործի ելքով շահագրգիռ անձի՝ ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանի ցուցմունքներում, իսկ ինչ վերաբերում է, գործով տուժող ճանաչված անձանց և նրանց հետ փոխկապակցված վկաների ցուցմունքներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Ռ.Օ.Օսկանյանի կողմից ենթադրաբար վաշխառություն կատարելու մասին վերջիններիս ցուցմունքներում բովանդակվող տեղեկությունների աղբյուրն առավելապես ամբաստանյալ Հ.Մկրտչյանն է, որի խոսքերին հղում կատարելով՝ վերջիններս պնդել են, որ ամբաաստանյալը ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով՝ 5 տոկոսով, գումարներ է տվել Հ.Մկրտչյանին: Մինչդեռ ամբաստանյալ Ռ.Օ.Օսկանյանը, նախաքննության ընթացքում և դատարանում տրված ցուցմունքներով ժխտելով իր մասնակցությունը ենթադրյալ հանցագործությանը, հայտնել է, որ ինքը առուվաճառքի պայմանագրերով գնել է սույն գործով տուժող ճանաչված անձանց բնակարանները, որևէ մեկին տոկոսով գումար չի տվել։ Ավելին, գործում առկա չէ որևէ ապացույց, որը կհաստատեր գործով տուժող ճանաչված անձանց և ամբաստանյալի միջև փոխառության հարաբերությունների առկայությունը և ըստ այդմ՝ նրանց նկատմամբ ենթադրաբար վաշխառություն կատարելը: Առաջին ատյանի դատական ակտի հիմքում դրված Հ.Մկրտչյանի ցուցմունքներից բացի, գործում առկա չէ նաև որևէ ապացույց այդ թվում՝ ստացական, պայմանագիր, որը կհաստատեր վերջինիս ու ամբաստանյալի միջև փոխառության հարաբերությունների առկայությունը՝ փոխառության գումար, տոկոսի չափ, վերադարձնելու ժամկետներ և այլն: Իսկ գործում առկա մյուս ապացույցներն ամբաստանյալ Ռ.Օ.Օսկանյանի՝ նրան մեղսագրված արարքներին առնչության և մեղավորության մասին անմիջական, ուղղակի փաստական տվյալներ չեն բովանդակում, դրանք չեն հիմնավորում ամբաստանյալի մեղավորությունը:
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը և փաստելով, որ տուժողների և նրանց հետ փոխկապակցված վկաների ցուցմունքները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է գնահատման ենթարկվեն գործում առկա բոլոր ապացույցների հետ համակցությամբ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործում առկա այլ ապացույցներով ևս չի հաստատվում Ռ.Օ.Օսկանյանի կողմից պարտք տրված դրամի համար ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով տոկոսներ ստանալու հանգամանքը: Այն քրեական գործով վարույթի որևէ փուլում կարող էր բավարարել հիմնավոր կասկածի չափանիշին, սակայն անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ է ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը հնարավորություն կտա ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու, այլ ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով, որը կբացառի հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, ապացուցված համարելու անձի մեղավորությունը, ինչպիսի ապացույցների համակցություն սույն քրեական գործով առկա չէ։
Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռ.Օ.Օսկանյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցակազմը, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանը, վերջինիս մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու մեջ, թույլ է տվել դատական սխալ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-397-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտում:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռ.Օ.Օսկանյանի և նրա պաշտպան Ա.Եսոյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2019 թվականի մայիսի 14-ի դատավճիռը՝ բեկանել, ճանաչել և հռչակել Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի անմեղությունը և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով արդարացնել՝ արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Ռ.Օ.Օսկանյանի գույքի վրա դրված կալանքի հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանը վերոգրյալի հաշվառմամբ գտնում է, որ վերացել է Ռ.Օ.Օսկանյանի գույքի՝ Երևան քաղաքի Դավիթաշեն 2-րդ թաղամասի 45-րդ շենքի 14-րդ բնակարանի և Դավիթաշեն թաղամասի Իոսիֆյան 3-րդ փողոցի 7-րդ տան վրա դրված կալանքի հետագա պահպանման անհրաժեշտությունն, ուստի այն պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Ռ.Օ.Օսկանյանի խափանման միջոցի հարցին և փաստելով, որ ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, Վերաքննիչ դատարանի 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ վերացվել է, նրա նկատմամբ որևէ այլ խափանման միջոց չի ընտրվել, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդ հարցին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-387-րդ, 393-395-րդ, հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Ռ.Օ.Օսկանյանի և նրա պաշտպան Ա.Եսոյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2019 թվականի մայիսի 14-ի թիվ ԵԿԴ/0117/01/14 դատավճիռը բեկանել.
Ճանաչել և հռչակել Ռոբին-Օֆիկ Ռոբինի Օսկանյանի անմեղությունը և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով արդարացնել՝ արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ