Գործ թիվ ԵԿԴ/0116/01/14




ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տարանը (այսուհետ` Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,

քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի,
մասնակցությամբ`

մեղադրող, Երևանի Մալաթիա
Սեբաստիա վարչական
շրջանի դատախազի տեղակալ` Վազգեն Հարությունյանի,

տուժող` Սլավիկ Բուդոյանի,

պաշտպան (հանրային)` Տիգրան Գրիգորյանի,


2014թ. սեպտեմբերի 12-ին՝ նույն Դատարանում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավար¬տեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Գագիկ Գավրուշայի Հարությունյանի` (ծնված 1960թ. փետրվարի 25-ին, Սյունիքի մարզի Կապան քաղաքում, ազ¬գութ¬¬¬յամբ հայ, ՀՀ քաղա¬քա¬ցի, բարձրագույն կրթու¬թյամբ, ամուսնալուծված, նախկինում 4 անգամ դատապարտված, մասնավորապես`
1. 1998թ. նոյեմբերի 20-ին Էջմիածնի Ժողդատարանի դատավճռով ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 100-րդ հոդվածով դատապարտվել է 10 տարի ժամկետով ազա¬տազրկման, պատժի կրու¬մից պայմա¬նական վաղա¬ժամկետ ազատվել է 2005թ. մարտի 25-ին` 3 տարի 2 ամիս 11 օր չկրած մա¬սով,
2. 2005թ. մայիսի 24-ին Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի կի¬րառ¬մամբ դատապարտվել է ազատազրկման` 3 տարի 6 ամիս ժամ¬կետով,
3. 2008թ. մայիսի 20-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կե¬տով դատապարտվել է ազատազրկման 2 տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի կարգով դատապարտվել է 2 տարի ժամկետով ազա¬տազրկման։ Պատժի կրումից ազատվել է 2010թ. օգոստոսի 6-ին` այն ամբողջութ¬յամբ կրելով,
4. 2011թ. սեպտեմբերի 8-ին Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի դա¬տավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտվել է 2 տարի ժամկետով ազատազրկման։ Նույն դատավճռով ՀՀ Ազգային ժողովի «ՀՀ Անկախության հռչակման 20-րդ տարե¬դարձի կապակ¬ցութ¬յամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 1-ին ենթակետի կիրառմամբ` ազատվել է նշանակված պատժից, դատական նիստերի դահլի¬ճում արգելանքից անհապաղ ազատ է արձակվել,
դատվածությունները չմարված, հաշվառված և բնակվել է Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքի Վազգեն Առաջինի փողոցի 48ա շենքի 46-րդ բնակարանում, սույն քրեական գործով կալանքի տակ է 2014թ. հունիսի 5-ից)։

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 16118214 քրեական գործն հարուցվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատ¬¬կանիշներով 2014թ. ապրիլի 10-ին ՀՀ ոստիկա¬նության ՔԳՎ Մալաթիայի քննչական բաժ¬նում` քաղ. Սլավիկ Բուդոյանի հաղորդման հիման վրա` անհայտ անձի կողմից վերջինիս առող¬ջութ¬յանը դի¬տավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ։
2014թ. հունիսի 5-ին ձերբակալվել է նույն օրը վերոնշյալ հանցանքը կատարելու կասկածանքով ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի բաժին բերման ենթարկված Գագիկ Հարությունյանը։
2014թ. հունիսի 6-ին Գագիկ Հարությունյանին մեղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նույն օրը Երևանի Մալաթիա և Սեբաստիա վար¬չա¬կան շրջա¬նի ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տարանը, բավարարելով նախաքննական մարմ¬նի միջնորդությունը, մեղադրյալ Գագիկ Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանա¬վորում։
2014թ. հուլիսի 17-ին քրեական գործը Գագիկ Գավրուշայի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬¬¬չական շրջան¬ների ընդ¬հանուր իրավա¬սության դա¬տարան, 2014թ. հուլիսի 21-ին ընդուն¬¬վել վարույթ և նշանակվել դատական քննության։

2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանն հաս¬տատված համարեց հետևյալը.
Գագիկ Գավրուշայի Հարությունյանը և Սլավիկ Փափագի Բուդոյանը, որպես բանվոր, մասնավոր հիմունքներով աշխատել են քաղ. Ռուբեն Սիմոնյանի տանը։ 2014թ. ապրիլի 1-ին` ժամը 8-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Թաիրով 46 հասցեի հարակից տնակի մոտ, շանը կերակրելու հարցի շուրջ վիճաբանել են միմյանց հետ, որի ընթացքում Գագիկ Հարությունյանը մուրճով չորս անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Սլավիկ Բուդոյանի գլխին ու նրա առողջությանը պատճառել ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, այսինքն՝ Գագիկ Հարությունյանը կատարել է հան¬ցավոր արարք, որը նախա¬տեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հարցաքննվելիս ամբաստանյալ Գագիկ Հարությունյանն իրեն լիովին մեղա¬վոր ճա¬նա¬չեց` ընդունելով, որ վերագրված մարմնական վնաս¬վածքները տուժող Բուդոյանին պատճառել է ինքը` նշելով, որ թեև հստակ չի հիշում իր հարվածների քանակը, սակայն չի բացառում նաև, որ հարվածել է 4 անգամ։ Միաժամանակ, ըստ էության վերա¬հաս¬տատելով նախաքննական ցուցմունքները` հայտնեց, որ շուրջ 2 տարի աշխատել է հացի արտադրամասում, կատարել բանվորական աշխա¬տանքներ, ինչպես նաև խնամել և կերակրել հարակից կիսակառույց շինությունում պահվող շանը։ Ճանաչել է Սլավիկ Բուդոյանին, վերջինս նույնպես աշխատել է հացի արտադրամասում` որպես բանվոր։ Սույն թվականի ապրիլի 1-ին` ժամը 08-ի սահմաններում, իր 094-407888 բջջային հեռախո¬սահամարին զանգահարել է Ս.Բուդոյանը և հարցրել, թե ինչու շանը չի կերակրել։ Ինքը պատաս¬խանել է, որ կերակրել է, ապա հետաքրքրվել` «քո ինչ գործն է` շներին կերակրել եմ, թե` ոչ»։ Որոշ ժամանակ անց Ս.Բուդոյանը ձայն է տվել իրեն, ինքը դուրս է եկել տնակից, Ս.Բուդոյանը հարցրել է, թե ինչի համար է նրան ծնող հայհոյել, ինչը չի ընդունել և վիճաբանությունից խուսափելու համար նրան առաջարկել է հեռանալ։ Դրանից հետո Ս.Բուդոյանը հայհոյել է իրեն, ինքը, այլևս չդիմա¬նալով, մտել է տնակ, վերցրել միջին չափի մուրճը ու մի քանի անգամ հարվածել Ս.Բուդոյանի գլխին։ Տեսնելով, որ Ս.Բուդոյանի գլխից արյուն է գալիս` նրան հայտնել է, որ գնում է շտապ օգնություն կանչելու, հեռացել ավտոկա¬յանի ուղղությամբ, սա¬կայն տեսնելով, որ շտապ օգնության մեքենա չկա` վազելով վերադարձել և նկատել, որ Ս.Բուդոյանը գտնվում է հացի արտադրամասի հարևանությամբ գտնվող շինության կողքին, իսկ նրա շուրջը հավաքված են Ճանապարհային ոստիկանության աշխատակիցներ։ Ս.Բուդոյանի գլխին հարվածե¬լուց հետո մուրճը նետել է իր բնակության վայր հանդիսացող մետաղյա տնակի մոտով հոսող ջրանցքը։ Դեպքից հետո Իվան Թոսունյանը մոտեցել է իրեն, հայտնել, որ Ս.Բուդոյանը պատմել է, որ ինքն է մուրճով հարվածել նրա գլխին, որը սակայն չի ընդունել։
Հարցերին պատասխանելիս նշեց նաև, որ չի հայհոյել տուժողին, ընդամենն ասել է, թե` «խմել ես, անառակ», իսկ մուրճով հարվածելու պատճառն եղել է այն, որ ընդհակառակը, նա է հայհոյել իրեն, որից ինքը խիստ հուզվել է, բարկացել։ Իր նման պահվածքը մեկնաբանեց նաև այն հանգամանքով, որ Սլավիկը մինչ այդ պարբերաբար անհարկի զանգում-անհանգստացնում էր իրեն, մինչդեռ շանը կերակրելը չէր մտնում իր պարտականությունների մեջ, ուստի զայրացել է Սլավիկի հարցադրումից` շանը ջուր չտալու հարցադրման կապակցությամբ։ Նշեց, որ հեռախոսով միմյանց չեն հայհոյել, տնակի մոտ նրանից հետաքրքրվել է, թե ինչու է նա եկել, ապտակել նրան, քանի որ իրեն զրպարտել է` հայտնելով, թե իբր ինքը հեռախոսով նրան հայհոյել է, ապա շրջվել է ու գնացել է դեպի տնակ։ Այդ պահին լսել է նրա հայհոյանքը, որից հուզմունքի մեջ է ընկել, մուրճը ձեռքին` վերադարձել է Սլավիկի մոտ և հարվածել նրան։ Նշեց նաև, որ Սլավիկի բուժման ծախսերը փոխհա¬տու¬ցելու համար Իվան Թոսունյանին տվել է 120.000 ՀՀ դրամ, սակայն վերջինս Սլավիկին է փոխանցել ընդամենը 100.000 ՀՀ դրամ։ Նշեց նաև, որ մինչև քննվող դեպքն էլ իր և Սլավիկի միջև հա¬կակրանք է եղել, տարբեր հարցերի շուրջ անընդհատ վիճել են։
Ամբաստանյալ Գագիկ Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքը, բացի նրա խոս¬տովանական ցուցմունքից, հաստատվել է դատաքննության ընթաց¬քում պատ¬շաճ իրա¬¬վա¬¬կան ըն¬թա¬ցակարգերի շրջա¬նակ¬նե¬րում հետա¬զոտ¬ված և գնահատ¬ված ներ¬քոհիշ¬յալ ապա¬ցույց¬նե¬րով.
Տուժող Սլավիկ Բուդոյանի ցուցմունքներով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2014 թվականի ապրիլի 1-ին` ժամը 08-ի սահմաններում, հացի արտադրամասի հարևանությամբ գտնվող մետաղյա տնակի մոտ իր գլխին չորս անգամ մուրճով հարվածել է նույն արտադրամասի բանվոր Գագիկ Հարությունյանը։ Ճանաչել է Գ.Հարությունյանին մոտ 2 տարի և իրենց միջև նախկինում եղել են բանավեճեր՝ կապված տարբեր բանվորական աշխատանքներ կատարելու և շանը կերակրելու ու խնամելու հարցերի հետ, սակայն ոչ մի անգամ միմյանց չեն հարվածել, մշտապես հաշտվել են։ 2014թ. ապրիլի 1-ին` ժամը 8-ի սահմաններում, գտնվել է հացի արտադրամասի մոտ, իր 093-172015 բջջային հեռախոսահամարից զանգահարել է Գագիկ Հարությունյանի 094-407888 հեռախոսահամա¬րին՝ պարզելու, թե վերջինս շանը կերակրել է, թե` ոչ, քանի որ Գագիկը նախապես պարտավորվել էր անձամբ կերակրելու շանը։ Սակայն Գ.Հարությունյանն իրեն պատաս¬խանել է «քո ինչ գործ, կերակրել եմ, թե` ոչ», որից հետո ծնող է հայհոյել, ինքն էլ իր հերթին հեռախոսով զրուցելուց հայհոյել է և քանի որ արդեն գտնվել է մետաղյա տնակի մոտ, անջատել է հեռախոսը և ձայն տվել Գ.Հարութ¬յունյանին։ Տնակի ներսից լսել է Գագիկի պատասխանը, որ դուրս է գալիս։ Նրան սպասելիս անսպասելիորեն գլխին երկու անգամ ուժեղ հարված է զգացել, պտտվել և տեսել է, որ հարվածներ հասցնողը Գագիկ Հարությունյանն է, որից հետո ևս երկու անգամ մուրճով վերջինս հարվածել է իր գլխին, որի հետևանքով գլխից արյունահոսություն է սկսել, ընկել է գետնին, կորցրել գիտակցությունը։ Այնուհետև, գիտակցությունը մի պահ վերականգնվելուց հետո քայլել է հացի արտադրամասի ուղ¬ղութ¬յամբ և աստի¬ճանների մոտ նստել քարե պատի վրա։ Քիչ անց մոտեցել են Ճանապարհային ոստիկանության աշխատակիցներ, որից հետո նորից կորցրել է գիտակցությունը և չի հիշում, թե ինչպես է տեղափոխվել հիվանդանոց։ Գագիկ Հարությունյանի կողմից մուրճով իր գլխին հարվածելու մասին պատմել է միայն Իվան Թոսունյանին։
Հարցերին պատասխանելիս նշեց նաև, որ իր զանգելուց և շանը ջուր տալու վերաբերյալ հարց տալուց անմիջապես հետո Գագիկն իրեն հայհոյել է` հանդիմանելով, թե ինչու է մանրուք հարցով իրեն անհանգստացնում։ Երկու անգամ իրեն մուրճով հարվածելուց հետո շրջվել է Գագիկի կողմ, որից հետո նա ևս երկու անգամ հարվածել է։ Նշեց նաև, որ թեև նախաքննության ընթացքում հար¬ցաքննվելիս ընդունել է, որ Գագիկն ասել է, որ գնում է իր համար շտապ օգնություն կանչելու և վազելով հեռացել ավտոկայանի ուղղությամբ, սակայն այդ կերպ ցանկացել է օգնել Գագիկին, իրականում վերջինիս նման բան չի հայտարարել։
Հայտնեց նաև, որ ամբաստանյալը մասամբ` 100.000 ՀՀ դրամի չափով, փոխհատուցել է իր բուժման ծախսերը, սակայն ներկայումս իր բուժումը շարունակում է, առողջական ներկա վիճակից ելնելով` չի կարո¬ղանում աշխատել։ Դատարանին դիմելով` խնդրեց ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել հնարավորինս խիստ պատիժ։
Վկա Իվան Թոսունյանի` Դատարանում հրապարակված և հետազոտված ցուցմունքներով` այն մասին, որ ճանաչել է բանվորներ Սլավիկ Բուդոյանին և Գագիկ Հարությունյանին, հետևել է հացի արտադրամասում նրանց աշխատանքներին։ Գագիկ Հարությունյանը տուն չի ունե¬ցել, ուստի նրան են հատկացրել հացի արտադրամասի հարևանությամբ գտնվող մետաղյա տնակը` բնա¬կություն հաստատելու համար։ Ս.Բուդոյանի և Գ.Հարությունյանի միջև նախկինում եղել են վեճեր՝ կապված աշխատանք կատարելու հետ, սակայն նրանք միմյանց հետ հաշտվել են։ 2014թ. ապրիլի 1-ին` ժամը 11-ի սահմաններում, այցելել է Երևան քաղաքի Թաիրով 46 հասցեում գործող հացի արտադրամաս և տեղեկացել, որ Ս.Բուդոյանը վայր է ընկել և նրան տեղափոխել են հիվան¬դանոց։ Անմիջապես մեկնել է հիվանդանոց, Ս.Բուդոյանը գտնվել է վերակենդանացման բաժան¬մունքում, բուժման նպատակով կատարել է համապատասխան վճարում։ Հետագայում զրուցել է Ս.Բուդոյանի հետ, վերջինս ի վերջո հայտնել է, որ չի ընկել, այլ որ նրան մուրճով հար¬վածել է Գագիկ Հարութ¬յունյանը։ Վերադառնալով աշխատանքի վայր` Գագիկին հարցրել է, թե արդյոք նա չէ մուրճով հարվածել Ս.Բուդոյանի գլխին, սակայն Գագիկն այդ փաստը ժխտել է։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մաս¬նա¬վո¬րապես`
«Արամյանց» բժշկական կենտրոնի կրիմինալ մատյանը զննելու մասին 2014թ. ապրիլի 1-ին կազմված արձանագրությամբ, համաձայն որի` ըստ Սլավիկ Բուդոյանին ուղեկցող ՃՈ աշխա¬տակիցների հայտարարության` հիվանդին հայտնաբերել են «Կիլիկիայի» ավտոկայանի մոտա¬կայքից։ Նույն մատյանի զննության արձանագրության համաձայն` Բուդոյանը կլինիկա է ընդուն¬վել գլխի գագաթային և ծոծրակային շրջանի սալջարդ արյունահոսող վերքերով, գանգու¬ղեղային վնասվածքով։
«Թիվ 1 համալսարանական» բժշկական կլինիկայի կրիմինալ մատյանը զննելու մասին 2014թ. ապրիլի 1-ին կազմված արձանագրությամբ, համաձայն որի` Սլավիկ Բուդոյանը վերոնշյալ կլինիկա է տեղափոխվել Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայից։
Դեպքի վայրը զննելու մասին 2014թ. ապրիլի 1-ին կազմված արձանագրությամբ, համաձայն որի` զննության ընթացքում հայտնաբերվել և վերցվել են արնան¬ման հետքեր պարունակող քարերի կտորներ։
Գործով ամբաստանյալ Գագիկ Հարությունյանին ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի բաժին բերման ենթարկելու վերաբերյալ արձանագրությամբ, համաձայն որի` վերջինս բերման է ենթարկվել 2014թ. հունիսի 5-ին` ժամը 16։30-ին` Գ.Հարությունյանին ծանր մարմնական վնասվածք պատ¬ճառելու կասկածանքով։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված խճաքարերի և բամբակե խծուծների առկա¬յությամբ։
Դատաբժշկական փորձաքննության 2014թ. ապրիլի 17-ի թիվ 543/հ եզրակացությամբ, համա¬ձայն որի` տուժող Սլավիկ Բուդոյանի ստացած մարմնական վնասվածքները՝ բաց, բութ գանգու¬ղեղային վնասվածքի՝ գլխուղեղի միջին աստիճանի սալջարդի, գլխի շրջանի սալջարդ վերքերի, կողմնա¬ոսկրի և ծոծրակոսկրի բեկորային, ներհրված կոտրվածքների ձևով, պատճառված են սահ¬մա¬¬նա¬փակ, կոշտ, կարծր մակերես ունեցող բութ առարկայի կամ գործիքի ազդեցությամբ, կարող էին առաջանալ քննվող դեպքի հանգամանքներում և ժամանակին, որոնք նրա առողջությանը պատճառել են կյանքին վտանգ սպառնացող առողջությանը ծանր վնաս։ Վերոնշյալ վնասվածք¬ները չէին կա¬րող առաջանալ բարձրությունից վայր ընկնելու հետևանքով։
Դատակենսաբանական փորձաքննության 2014թ. ապրիլի 29-ի թիվ 141 եզրակացությամբ, համաձայն որի` Սլավիկ Բուդոյանի արյան նմուշը, ըստ արյան «ABO» իզոշճաբանական համա¬կարգի, պատկանում է «A» խմբին։ Փորձաքննությանը ներկայացված բամբակե խծուծի, խճաքարի վրա տեղակայված կասկածելի հետքերում հաստատվեց մարդկային ծագման արյան առկայութ¬յուն, որն առաջացել է ըստ արյան «ABO» իզոշճաբանական համակարգի` «A» խմբի արյուն ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում կարող էր առաջանալ նաև տուժող Ս.Բուդոյանից։
Գործով ամբաստանյալ Գագիկ Հարությունյանի մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության արձանագրությամբ, համաձայն որի` 2014թ. հունիսի 6-ին կատարված քննչա¬կան այդ գործողության ընթացքում վերջինս մատնացույց է արել մետաղյա տնակի կողքի հատ¬¬վածը և հայտարարել, որ տնակից վերցնելով մուրճը՝ մի քանի անգամ հարվածել է Սլավիկ Բու¬դոյանի գլխին, ապա մատնացույց է արել տնակի դիմաց առկա ջրանցքը` հայտարարելով, որ հար¬վածելուց հետո մուրճը նետել է այդտեղ։

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տարանն հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Գագիկ Հարությունյանը տուժող Ս.Բուդոյանի առող¬ջությանը դիտավորությամբ պատճառել է կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս, այսինքն` մեղավո¬րութ¬յամբ կա¬¬տա¬րել է հան¬ցավոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 112-րդ հոդ¬¬վածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬¬գոր¬ծության հատ¬կանիշ¬ներին։ Ամբաստանյալը քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬կա է այդ հոդ¬¬վածի համա¬պա¬տաս¬խան մասով։
Ամբաստանյալ Գագիկ Հարությունյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանն հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬գործությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգոր¬ծության այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, հա¬մա¬¬պա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րութ¬յանը, այն կատարելու հանգա¬մանք¬ներին, հանցավորի անձ¬նա¬¬վո¬րությանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կան¬¬խե¬լու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հան¬րության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալ¬ներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծան¬րացնող հանգա¬մանք¬ներով։ Նույն հոդ¬վա¬ծի 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նա¬խա¬տեսված պատիժ¬ներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պար¬տադիր են դատարանի համար նույ¬նանման փաստական հանգամանքներով այլ գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գոր¬ծով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախա¬տես¬ված իրա¬վա¬նոր¬մը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատվությունը մեղմացնող հան¬գա¬մանք¬¬ների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշ¬¬վի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածում նշված չեն։
Սույն գործով որպես ամբաստանյալ Գագիկ Հարությունյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալ, Դատարանը չարձանագրեց, իսկ որպես նրա պատասխանատվությունը և պա¬տի¬ժը մեղ¬մացնող հանգա¬մանք է դիտարկում դեռևս մինչդատական վարույթից առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, տուժողի բուժման ծախսերը որոշակիորեն հատուցելը, այդ կերպ` պատճառած վնասը որոշակիորեն հարթելը։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Գագիկ Հարությունյանի պատասխանատվությունը և պա¬տիժը ծանրաց¬նող հանգամանք է գնահատում հանցանքը կատարելու վտանգավոր ռեցիդիվը` հաշվի առ¬նե¬լով, որ վեր¬ջինս ՀՀ Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011թ. սեպտեմբերի 8-ի թիվ ԱՐԴ /0089/01/11, ինչպես նաև դրան նախորդ դատավճիռներով դատա¬պարտ¬վելով (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2014թ. մայիսի 20-ի դրութ¬յամբ կա¬տար¬¬¬ված ստուգման արդյունքների, ինչպես նաև ՀՀ Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԱՐԴ/0089/01/11 դատավճռի), դատվածությունները չմարված` կատարել է դի¬տավորյալ նոր, ըստ բնույթի և վտանգա¬վո¬րության աստիճանի` ծանր հանցա¬գործություն։
Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող վերոնշյալ հան¬գամանքները և անձը բնու¬թագրող տվյալն հաս¬տատված են գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետա¬զոտված, թույլատ¬րե¬¬լիութ¬յան ու վերաբերելիության չափանիշներին համապատասխանող ապացույց¬ներով և ող¬ջամտո¬րեն մեղմացնում և ծանրացնում է ամբաս¬տանյալ Գ.Հարությունյանի հանրային վտան¬գավո¬րությունը։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Գագիկ Հարությունյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակին և այն կրելու անհրաժեշտութ¬յան հարցին` Դա¬տա¬¬րանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցա¬կազմը նախատեսում է պատիժ` բացառապես որոշա¬կի ժամկե¬տով ազա¬տազրկման ձևով, ուստի սույն գործի շրջանակներում քննարկման ենթակա են ամբաս¬տանյալ Գագիկ Հարությունյանի նկատմամբ նշանակ¬վող պատժաչափի, այդ թվում՝ տվյալ հոդվածով նախա¬տեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), ինչպես նաև նշանակվող պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րա¬ռում) հար¬ցերը։
Հաշվի առնելով ամբաս¬տանյալ Գագիկ Հարությունյանին վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, հանցանքների վտանգավոր ռեցիդիվի առկայությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տեսանկյու¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬ների բացակա¬յութ¬յունը` Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով մեղսագրված հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակվող պա¬տիժն ամբաստանյալը պետք է կրի, այն արդա¬րացի և անհրաժեշտ է նրան ուղղելու, նոր հան¬ցագոր¬ծությունների կատա¬րումը կանխելու և սոցիալական արդարությունը վերա¬կանգ¬նելու համար։
Դատարանը փաստում է, որ մինչև գործով մեղսագրված դիտավորյալ հանցանքի կատարումը գործով ամբաստանյալ Գագիկ Հարությունյանը նախկի¬նում 4 անգամ դա¬տա¬¬պարտվել է ազա¬տազրկման համապա¬տասխանաբար` առանձնապես ծանր, ոչ մեծ ծանրության, միջին, ապա` ոչ մեծ ծանրության դիտա¬վորյալ հանցա¬գործությունների կատարման համար, որոնք վերջինս կատարել է չա¬փահաս տարիքում, և դրանց համար դատվա¬¬ծությունները մինչև սույն գործով նրան մեղսագրվող հան¬ցանքի կատա¬րումը չեն մարվել կամ հանվել։
Այսպես, գործով ամբաստանյալ Գագիկ Հարությունյանը`
-1998թ. նոյեմբերի 20-ին Էջմիածնի Ժողդատարանի դատավճռով ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 100-րդ հոդվածով դատապարտվել է 10 տարի ժամկետով ազա¬տազրկման (առանձնապես ծանր հանցա¬գործություն), պատժի կրումից ազատվել է 2005թ. մարտի 25-ին` պայմանական վաղա¬ժամկետ` 3 տարի 2 ամիս 11 օր չկրած մասով,
- 2005թ. մայիսի 24-ին Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով (ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման` 3 տարի 6 ամիս ժամ¬կետով,
- 2008թ. մայիսի 20-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով (միջին ծանրության հանցագործություն) դատապարտվել է ազատազրկման 2 տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի կարգով դատապարտվել է 2 տարի ժամկետով ազա¬տազրկման։ Պատժի կրումից ազատվել է 2010թ. օգոստոսի 6-ին` այն ամբողջութ¬յամբ կրելով,
- 2011թ. սեպտեմբերի 8-ին Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի դա¬տավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (ոչ մեծ ծանրության հանցա¬գործություն) դատապարտվել է 2 տարի ժամկետով ազատազրկման։ ՀՀ Ազգային ժողովի «ՀՀ Անկա¬խության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 1-ին ենթակետի կիրառմամբ` ազատվել է նշանակ¬ված պատժից, դատական նիստերի դահլիճից անհապաղ ազատ արձակվել արգելանքից։
Հաշվի առնելով չափահաս տարիքում կատարած դիտավորյալ հանցա¬գոր¬ծության համար վերոնշյալ դատ¬վա¬ծության առկայության փաստը և քննարկելով հանցագոր¬ծություն¬ների ռե¬ցի¬դիվը, որպես պատիժ նշա¬նակելու հատուկ կարգ սույն գործով ամբաս¬տանյալ Գագիկ Հարությունյանի նկատ¬մամբ կիրառելու հարցը` Դատարանը փաստում է, որ` 2011թ. մայիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքում 67.1-րդ հոդվածի լրացում կատա¬րելով` օրենսդիրը սահմանել է հան¬ցա¬գործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշա¬նա¬¬կե¬լու հա¬տուկ կարգ, թեև մինչ այդ ռեցի¬դիվը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածով սահ¬ման¬ված բացա¬¬ռապես պատասխանատ¬վութ¬յունը և պատիժը խստաց¬¬նող հանգա¬մանք էր։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի մեկնաբանմամբ` հանցագործությունների ռեցի¬դիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատ¬վա¬ծություն ունի նախ¬կինում դիտավորությամբ կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն` անձը դատվածություն ունեցող է հա¬մար¬¬վում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատ¬վա¬ծությունը մարվելու կամ հանվելու պահը, ընդ որում` դատվածության ժամկետի հոսքը սկսվում է նշանակված պատիժը կրելու ավարտից կամ պատիժը կրելուց ազատ¬վելու պահից։
Սույն գործով իրեն մեղսագրվող արարքը ամբաստանյալ Գագիկ Հարությունյանը կա¬տա¬րել է 2014թ. ապրիլի 1-ին, այսինքն` 2011թ. մայիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքում 67.1-րդ հոդ¬վա¬ծի լրացում կատա¬րելուց հետո, հետևաբար` նրա նկատմամբ պատիժը պետք է նշա¬նակվի 67.1 հոդ¬վա¬ծով սահմանված կանոններով, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդ¬վածի պահանջից։
Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերի ուժով` ամբաստանյալ Գ.Հարությունյանի պարագայում առկա է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ, քանի որ վերջինս սույն գործով հաստատված դիտավորյալ հանցանք կատարելու պարագայում նախկինում երկու անգամից ավել ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցագործությունների կատարման համար։ Բացի այդ, սույն գործով վերջինս կատարել է ծանր հանցագործություն` նախկինում առանձնապես ծանր հանցագործության կա¬տար¬ման համար չմարված դատվածության առկայության պայմաններում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի համաձայն` հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտան¬¬գավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս անհրա¬ժեշտ է հաշ¬վի առնել կատարված հանցագործությունների բնույթը, քանակը, և ծան¬րության աստի¬ճանը, այն հանգա¬մանք¬ները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչ¬պես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պա¬տիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապա¬տաս¬խան հոդվածի սանկցիա¬յով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից։
Վերոնշյալ վերլուծությունների և դատողությունների լույսի ներքո Դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում հանցա¬գոր¬ծությունների վտանգավոր ռեցիդիվը Դատարանը պետք է հաշվի առնի ոչ միայն որպես ամբաս¬տանյալ Գագիկ Հարությունյանի պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծան¬րացնող հանգամանք, այլև վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելու հա¬տուկ կարգի կիրա¬ռումն հիմնավորող փաս¬տարկ։ Ընդ որում, տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Գ.Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ազատազրկման ձևով նշա¬նակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել 4 տարի 8 ամսից։
Քննարկելով ամբաստանյալ Գագիկ Հարությունյանի նկատ¬մամբ ընտրված խափանման միջոց կալա¬նա¬վորման հարցը` Դատարանը գտնում է, որ այդ խափանման միջոցը վերացնելու կամ փո¬փո¬խելու հիմքերը բացակայում են` պայմա¬նա¬վորված նրան իրական պատժի` ազա¬տազրկման դատա¬պարտելու և դա¬տավճռի կա¬տա¬¬րումն ապահովելու անհրաժեշ¬տութ¬յամբ։ Միաժա¬մա¬նակ անդրա¬¬դառ¬նալով ամբաս¬տան¬¬յալ Գ.Հարությունյանի պատ¬ժի կրման սկիզբն հաշ¬վարկելու և անազա¬տության մեջ գտնվելու ժամկետն հաշվակցելու հար¬ցերին` Դատա¬րանը գտնում է, որ նրա պատ¬ժի կրման սկիզբն անհրա¬ժեշտ է հաշվարկել վերջինիս փաս¬տացի արգելանքի վերց¬նելու պահից` 2014թ. հունիսի 5-ից, որի դեպքում նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը լրացուցիչ հաշ¬վակցե¬լու անհրա¬ժեշտութ¬¬յունը վերանում է, քանի որ հաշվակցման ենթակա ժամկետն ինքնին ընդգրկում է 2014թ. հունիսի 5-ից մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելն ըն¬կած ժամանա¬կա¬¬հատ¬վածը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, գույքի նկատ¬մամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Տվյալ խնդրին անդ¬րա¬¬¬¬¬դառնալով` Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաս¬տան¬յալի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել։
Դատարանը փաստում է, որ սույն գործով քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, հետևաբար` տուժող Սլավիկ Բուդոյանին անհրաժեշտ է պարզաբանել հանցա¬գործությամբ նրան պատ¬ճառված ֆիզիկական վնասի նյութական փոխհատուցման պահանջով քաղա¬քացիական դատավա¬րական կարգով դատարան դիմելու իրավունքը։
Անդրադառնալով գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող` խճա¬քարերի և բամբակե խծուծների տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում է, որ նշված առար¬կաները, որևէ արժեք չներկայացնելու պատճառաբանությամբ, անհրաժեշտ է ոչնչացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Ինչ վերաբերում է դատական ծախսերի հարցին, Դատարանը գտնում է, որ որպես դատա¬կան ծախս` ամբաստանյալ Գագիկ Հարությունյանից հօգուտ պե¬տա¬¬կան բյուջեի անհրաժեշտ է բռնա¬գանձել ընդհանուր 32.000 (երեսուներկու հազար) ՀՀ դրամ գումար, որից 24.000 ՀՀ դրամը` որպես սույն գործով նշանակված դատակենսաբանական փորձաքննության (2014թ. ապրիլի 29-ի թիվ 141 եզրակացություն), 8.000 ՀՀ դրամը` որպես դատաբժշկական փորձաքննության (2014թ. ապրիլի 17-ի թիվ 543/հ եզրակացություն) կատարման համար կատարված ծախս։ Ինչ վերաբերում է վայր ընկնելու վերաբերյալ դեռևս մինչ¬դատական վարույթի սկզբնամասում տուժող Ս.Բուդոյանի առաջ քաշած վարկածը հերքելու համար նրա նկատմամբ նշանակված դատաքիմիական փորձաքննությանը, ապա այդ փորձաքննությունը նշանակվել է մեղադրող կողմի ռիսկով, դրա արդյունքը` եզրակացությունը, գործով ամբաստանյալ Գ.Հարութ¬յունյանին առաջադրված մեղադրանքին վերա¬բերելի ապացույց չէ, ապացուցողական որևէ արժեք չի ներկայացնում, ամբաստանյալ Գ.Հարությունյանին առաջադրված մեղադ¬րանքի հիմքում չի դրվել, հետևաբար` այդ փոր¬ձաքննության 2014թ. ապրիլի 4-ի թիվ 17 եզրա¬կացության կազմման համար պետական բյուջեի հաշ¬վին կատարված 8.000 ՀՀ դրամ ծախսը գործով ամբաստանյալ Գ.Հարությունյանից բռնագանձման ենթակա չէ։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավար¬վե¬լով ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝

Գագիկ Գավրուշայի Հարությունյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի կիրառմամբ նշա¬¬նակել պատիժ` ազատազրկում 5 (հինգ) տարի ժամ¬կետով։
Գագիկ Հարությունյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվել 2014թ. հունիսի 5-ից, նրա նկատ¬մամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերացնել` սույն դատավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Տուժող Սլավիկ Փափագի Բուդոյանին պարզաբանել հանցագործությամբ նրան պատ¬ճառված ֆիզիկական վնասի նյութական փոխհատուցման պահանջով քաղա¬քացիական դատավա¬րական կարգով դատարան դիմելու իրավունքը։
Որպես դատական ծախս` Գագիկ Գավրուշայի Հարությունյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 32.000 (երեսուներկու հազար) ՀՀ դրամ գումար։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեա¬կան դատարան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ