Գործ թիվ ԵԿԴ/0113/01/14





ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,

քարտուղարությամբ` Գևորգ Պողոսյանի,
Ժենյա Ավետիսյանի,
Հասմիկ Արտաշեսյանի և
Նաիրա Թումանյանի,

մասնակցությամբ`

թարգմանիչ` Վարդուհի Շահինյանի,
Հմայակ Ստեփանյանի և
Արինե Հարությունյանի,

մեղադրող` Ալբերտ Աբրահամյանի և
Արմեն Գրիգորյանի,

տուժող՝ Էդուարդ Դուրգարյանի,
տուժողի ներկայացուցիչ՝ Կարեն Հակոբյանի,

պաշտպան` Սամվել Հովհաննիսյանի,



2015թ. ապրիլի 8-ին` նույն Դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավարտեց քրեական գործն ըստ մեղադ¬րանքի`
Արտյոմ Կառլենի Լալայանի (ծնված 1966թ. նոյեմբերի 12-ին« ԼՂՀ Ստեփանակերտ քաղա¬քում« ազգությամբ հայ« ՌԴ քաղաքացի« բարձրագույն կրթությամբ« մասնագիտությամբ` երաժիշտ, ամուս¬նացած« նախկինում չդատապարտված, հանդիսացել է «Լալայան Արտ Պրոդաքշն» ՍՊ ընկե¬¬րութ¬յան տնօրենը« սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարում, արգելանքի տակ է 2014թ. հունվարի 16-ից)։


1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 15102112 քրեական գործը հարուցվել է 2012թ. օգոստոսի 31-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մա¬սի հատկանիշներով՝ անհայտ անձի կողմից Էդուարդ Դուր¬գարյանի առողջությանը դիտավո¬րութ¬յամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ (ավագ քննիչ Մ.Մկրտչյան)։
2012թ. օգոստոսի 31-ից քրեական գործի նախաքննությունը շարունակվել է ՀՀ ոստիկանութ¬յան ՔԳՎ Երևան քաղաքի ծանր հանցագործությունների քննության բաժնում (ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյան)։
2012թ. հոկտեմբերի 3-ին նախաքննական մարմին է ներկայացել քաղ. Արտյոմ Լա¬լա¬¬յանը, ում նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու վերաբերյալ ստո¬րագրութ¬յուն։
2012թ. հոկտեմբերի 10-ին որոշումներ են կայացվել Ա.Լալայանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես մեղադրյալ ներգրավելու, նրա նկատմամբ հետախուզում հայ¬տա¬րարելու մասին։ Նույն օրը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, բավարարելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը, մեղադրյալ Ա.Լալայանի նկատամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանավորում։
2012թ. դեկտեմբերի 21-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը կասեցնելու մասին՝ մինչև մեղադրյալ Ա.Լալայանին հայտնաբերելը կամ նրա ներկայանալը։
2014թ. հունվարի 16-ին` ժամը 19.30-ին հետախուզվող Ա.Լալայանը ԼՂՀ Ստեփանակերտ քա¬ղաքում հայտնաբերվել և տեղափոխվել է ԼՂՀ ոստիկանության Ստեփանակերտի ՔՈՎ ձերբա¬կալ¬վածների պահման վայր, իսկ 2014թ. հունվարի 19-ին բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վար¬չություն։
2014թ. հունվարի 19-ին քրեական գործը վարույթ է ընդունել և նախաքննությունը շարունակել ՀՀ ոստիկանութ¬յան ՔԳՎ Երևան քաղաքի ծանր հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ.Ներսիսյանը։
2014թ. հունվարի 19-ին քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսվել է, Ա.Լալայանին մե¬ղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2014թ. հունվարի 20-ին մեղադրյալ Ա.Լալայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում վերստին քննարկվել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորում, որի ժամկետը հետագայում երկարացվել է։
2014թ. մարտի 12-ին քրեական գործը վարույթ է ընդունել և նախաքննությունը շարունակել ՀՀ ոստի¬կանութ¬յան ՔԳՎ Երևան քաղաքի ծանր հանցագործությունների քննության բաժնի ավագ քննիչ Մ.Տիգրանյանը։
2014թ. հունիսի 25-ին Ա.Լալայանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան վերջնա¬կան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որում ընդգրկվել են տուժող Էդ.Դուրգարյանի առողջությանը ծանր վնաս` լյարդի աջ բլթի և լայնաձիգ հաստ աղու միջանցիկ վնասումներ պատճառելու վերաբերյալ դատաբժշկական եզրակացութ¬յան հետևութ¬յուն¬ները։
2014թ. հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Էդուարդ Դուրգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին՝ մարմնական վնաս¬վածք ստացած Արտյոմ Լալայանի բողոքի բացակայության պատճառաբանությամբ, սակայն այդ որոշումը դատական կարգով վիճարկել են գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի պաշտպան Ս.Հովհաննիսյանը, ինչպես նաև դրան միացած տուժող Էդ.Դուրգարյանի ներկայացուցիչ Կ.Հակոբյանը։
2014թ. սեպտեմբերի 9-ին հսկող դատախազ Ա.Աբրա¬համ¬յանը, հիմք ընդունելով մինչ¬դա¬տա¬կան վարույ¬թի նկատ¬մամբ դատական վերահսկողության կարգով նախաքննական մարմնի 2014թ. հունիսի 26-ի որոշումը ստուգած Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬չական շրջանների ընդհա¬նուր իրավասության դատարանի (դատավոր Մ.Մակյան) 2014թ. օգոստոսի 8-ի որո¬շումը, քրեական հե¬տապնդում չիրակա¬նաց¬նելու մասին վերոնշյալ որոշումը վերացրել և հարուցել է թիվ 63204614 քրեա¬կան գործը, որով նա¬խաքննութ¬յունը շարու¬նակվում է։
2014թ. հուլիսի 11-ին սույն քրեական գործը Արտյոմ Կառլենի Լալայանի նկատ¬մամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատ¬ված մեղադրական եզրակա¬ցութ¬յամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬¬սութ¬յան դատա¬րան (փաստացի մուտք է եղել 2014թ. հուլիսի 14-ին), 2014թ. հուլիսի 15-ին ընդունվել է վա¬րույթ, 2014թ. հուլիսի 29-ին նշանակվել դատական քննության։
Համաձայն Արտյոմ Լալայանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման, ինչպես նաև մե¬ղադ¬րական եզրակացության եզրափակիչ մասի` վերջինիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մե¬ղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա «2012թ. օգոստոսի 31-ին՝ ժամը 03։00-ի սահման¬ներում« Երևան քաղաքի Պուշկինի փողոցի 41-րդ շենքի թիվ 24 հասցեում գտնվող «Սինկոպ Փաբ» ջազ ակումբի բազմոցներով սրահում ծագած վիճաբանության ընթացքում ակումբի խոհանոցային դանակով դիտավորությամբ հարվածել է ակումբի հաճախորդ Էդուարդ Յուրիի Դուր¬գարյանի որո¬վայնի աջ կողային մասին՝ պատճառելով առողջության ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող։
Այսպես. Էդուարդ Դուրգարյանի՝ ալկոհոլ օգտագործած վիճակում ագրեսիվ վարքագիծ դրսևո¬րելու պատճառով Արտյոմ Լալայանի հետ առաջացած վիճաբանության ժամանակ Էդուարդ Դուրգարյանը ձախ ձեռքում եղած ակումբի խոհանոցային դանակով հարվածել է Արտյոմ Լալայանի պարանոցի աջ հատվածին՝ պատճառելով առողջության կարճատև քայքայումով թեթև վնաս։ Այնու¬հետև՝ Էդուարդ Դուրգարյանի՝ Արտյոմ Լալայանին ուղղված ոտնձգությունը դադարեցնելուց հետո« Լալայանը Դուրգարյանից վերցրել է դանակը և մարմնական վնասվածք հասցնելու դիտա¬վորութ¬յամբ հարվածել է վերջինիս որովայնի աջ կողային մասին՝ պատճառելով մարմնական վնաս¬վածք՝ լյարդի աջ բլթի և լայնաձիգ հաստ աղու միջանցիկ վնասումներով« որովայնի շրջանի ծակած-կտրած թափանցող վերքի ձևով« ինչն առաջացրել է Էդուարդ Դուրգարյանի առողջության ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող»։


2. Մինչդատական վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցների հետազոտում.
Մեղադրող կողմը գործով ամբաստանյալ Արտյոմ Լալայանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված վերոնշյալ մեղադ¬րանքի, ինչպես նաև մեղադրական եզրա¬կա¬ցության հիմ¬քում դրել է հետևյալ ապացույցները.
Գործով ամբաստանյալ Արտյոմ Լալայանի իրարամերժ ցուցմունքների վերլուծության և գնա¬հատման արդյունքներով արժևորած փաստական տվյալները.
Ըստ դրա` կասկածյալի կարգավիճակում դեռևս 2012թ. հոկտեմբերի 3-ին հարցաքննվելիս Ա.Լալայանը հայտնել էր, որ հանդիսացել է Երևան քաղաքի Պուշկինի 41 հասցեում գտնվող «Սինկոբ Փաբ» ջազ ակումբի տնօրենը։ Ճանաչել է ակումբի մշտական հաճախորդ Էդուարդ Դուր¬գարյանին« ում հետ գտնվել է նորմալ փոխհարաբերությունների մեջ։ 2012թ. օգոստոսի 31-ին` ժա¬մը 01։30-ի սահ¬ման¬ներում« գտնվել է ակումբում« երբ այդտեղ է եկել Էդուարդ Դուրգարյանը` ալ¬կո¬հո¬լային խմիչք օգտա¬¬գործած վիճակում։ Ակումբի բազմոցներով սրահում գտնվելու ընթացքում Էդուարդ Դուրգար¬յանը սկսել է իրեն ագրեսիվ պահել« ինչից հասկացել է« որ վերջինս գտնվում է ալկոհոլային խմիչքի ազդեցության տակ։ Էդուարդ Դուրգարյանի համար կանչել է տաքսի ավտո¬մեքենա« որպեսզի վերջինիս ճանապարհի տուն« սակայն երբ այդ մասին հայտնել է նրան« Էդուարդ Դուրգարյանը կանգ¬նելով հայհոյել և ձախ ձեռքին եղած դանակով հարվածել է իր պարանոցի աջ կողմին` պատ¬ճառելով մարմնական վնասվածք։ Այդ ժամանակ բռնել է Էդուարդ Դուրգարյանի ձեռքը և «խլելով» դանակը` դրանով հարվածել է վերջինիս որովայնի աջ կողային մասին։ Էդուարդ Դուր¬¬գարյանի կամ նրա ընտանիքի անդամների հաշվեհարդարից խուսափելու նպատակով ընտանիքի հետ մեկնել է ԼՂՀ« որտեղ ապրել է տարբեր բարեկամների տանը։
Գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանին վերագրած արարքը մեղադրող կողմը հիմնավորված է համարել նաև մեղայականով ներկայանալու արձանագրությամբ, որում, որպես Ա.Լալայանի հայ¬տա¬¬րարութ¬յուն, արտացոլել է քննվող դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ վերջինիս վերոնշյալ ցուց¬մունքը։
Հետագա հարցաքննությունների ընթացքում Ա.Լալայանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ ցուցմունք է տվել այն մասին« որ բազմոցների սրահից լսելով ակումբի մթնո¬լորտին ոչ բնորոշ ձայներ` գնացել է այնտեղ և տեսել« որ երկու-երեք անձինք քաշքշում են միմյանց։ Միջամտել է` քաշքշուկը դադարեցնելու նպատակով« սակայն այդ պահին պարանոցի շրջանում հարված է զգացել և նկատել« որ այդ անձանցից մեկը ընկել է գետնին« իսկ մյուսը, իրեն մի կողմ հրե¬լով, դուրս է եկել սրահից և վազելով հեռացել ակումբից։ Մինչ հեռանալն իրեն հարվածող և հրող անձը պահանջել է այդ մասին որևէ մեկին տեղյակ չպահել` հակառակ պարագայում սպառ¬նալով վնա¬սել իրեն ու իր ընտանիքին։ Այդ ցուցմունքներում Ա.Լալայանը հրաժարվել է կասկածյալի կարգավիճակում 2012թ. հոկտեմբերի 3-ին տված ցուց¬մունքից, նշել է նաև, որ հայերեն լեզվին չի տիրապետում և խոստո¬վանական այդ ցուցմունքը տվել է առանց թարգման¬չի մասնակցության` չհաս¬կանալով, թե ինչ փաս¬տաթղթերի տակ է ստո¬րագրում։
Չնայած վերոնշյալ խոստովանական ցուցմունք տալուց և մեղայականով ներկայանալու արձա¬¬¬նագրության կազ¬մումից հետո ամբաստանյալ Ա.Լալայանը դրանից հրաժարվել է և հայտնել, որ հայոց լեզվին չտի¬րա¬պետելու հետևանքով ճիշտ ցուցմունքներ չի տվել, իրականում Էդուարդ Դուր¬գար¬յանին և իրեն մարմնական վնասվածքներ պատճառել է այլ անձ, սակայն նախաքննական մար¬մինը արժևորել է մինչդատական վա¬րույթի սկզբնա¬մա¬սում Ա.Լալայանի տված խոստովանական ցուց¬մունքը (նաև մեղայականով ներկա¬յանալու արձա¬նագրութ¬¬¬յունը)` փաստելով, որ հետագա ցուց¬մունք¬ներով ամ¬բաս¬տանյալ Ա.Լալայանը հետապնդում է պատժից և պատաս¬խա¬նատ¬վությունից խուսա¬փելու նպատակ։
Նշված հետևությունների մեղադրող կողմը հանգել և գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրել է հետևյալ ապացույցները.
Գործով տուժող Էդուարդ Դուրգարյանի ցուցմունքները` այն մասին« որ 2012թ. օգոստոսի 31-ին` ժամը 01-ի սահմաններում« գնացել է Պուշկինի 41 հասցեում գտնվող ջազ ակումբ` կեն¬դանի երաժշտություն լսելու։ Բազմոցներով սրահում գտնվելու ժամանակ մի պահ ստամոքսի շրջա¬նում ուժեղ ցավ է զգացել« իսկ որովայնի աջ կողային մասում` ուժեղ ծակոց« որից հետո ընկել է գետ¬նին։ Մի քանի անգամ փորձել է ոտքի կանգնել« սակայն չկարողանալով պահպանել հավասա¬րակշռութ¬յունը` կրկին հայտնվել է գետնին։ Այնուհետև կորցրել է գի¬տակցութ¬յունը, որը վերականգնվել է ար¬դեն հի¬վան¬դանոցում։
Վկա Հարություն Ավալյանի ցուցմունքները` այն մասին« որ աշխատել է Երևան քաղաքի Պուշկինի 41 հասցեում գործող «Սինկոբ Փաբ» ջազ ակումբում` որպես մատուցող։ Ակումբի տնօրեն Արտյոմ Լալայանի հետ գտնվել է նորմալ հարաբերությունների մեջ, վերջինս տիրապետել է հայե¬րենին« խոսել է հայերեն լեզվով։ Ակումբի ֆինանսական հարցերով զբաղվել են Արտյոմ Լալայանը և վերջինիս կին Գայանե Լալայանը։ Ակումբի մշտական հաճախորդներին« այդ թվում և Էդոյին (ըստ գործի նյութերի` Էդուարդ Դուրգարյանին) թույլատրվել է ակումբից պարտքով պատվերներ կատա¬րել` գումարը հե¬տա¬¬¬գայում վճարելու պայմանով։ 2012թ. օգոստոսի 31-ի դրությամբ Էդոն ակումբում ունեցել է պարտք« որի չափից տեղյակ չէ։ 2012թ. օգոստոսի 31-ին` ժամը 01-ի սահմաններում« գտնվել է աշ¬խատանքի վայրում։ Ակումբ է եկել մշտական հաճախորդներից Էդոն« ով, գտնվելով ալկոհոլի ազդե¬ցության տակ« մտել է բազմոցներով սրահ։ Վերջինիս պատվերով նրան մատուցել է գարեջուր։ Բազ¬մոցներով սրահում ոչ ոք չի եղել։ Արտյոմ Լալայանը« ավարտելով երաժշտությունը« միացել է Էդոյին« և նրանք, նստելով բազմոցներով սրահում, սկսել են օղի խմել։ Արտյոմ Լալայանը ծխել է սև «Բլեք» տեսակի ծխախոտ։ Ժամը 02-ի սահմաններում Արտյոմ Լալայանը պարանոցից բռնած վի¬ճա¬¬կում դուրս է եկել բազմոցներով սրահից և պահանջել է կանչել շտապօգնություն։ Այդ պահին նկա¬տելով« որ Արտյոմ Լալայանի պարանոցից արյուն է հոսում` ահազանգել է շտապօգնություն։ Այդ պա¬հին ա¬կում¬բում գտնվող հաճախորդներից մեկը գնացել է բազմոցներով սրահ և վերադառնալով` ասել է« որ Էդոյին «փռթել» են։ Քիչ անց եկել է շտապօգնության բրիգադը և Էդոյին պատգարակով տեղա¬փոխել շտապ օգնության ավտոմեքենայի սրահ։ Այդ ժամանակ տեսել է« որ Էդոյի որովայնի աջ կո¬ղային հատվածում առկա է արյունոտված վնասվածք։ Արտյոմ Լալայանն ակումբում գտնվող¬ներին հայտնել է« որ ակումբը փակվում է« և բոլորին կարգադրել է գնալ տուն, ուստի պատահական տաքսի ավտոմեքենայով գնացել է տուն։ Հասկացել է« որ բազմոցներով սրահում Արտյոմի և Էդոյի միջև վիճա¬բանություն է տեղի ունեցել« որի ընթացքում Արտյոմը դանակով կամ այլ սուր առարկայով հարվածել է Էդոյի որովայնի աջ հատվածին ու պատճառել վնասվածք« քանի որ այդ ամբողջ ընթաց¬քում բազ¬մոցներով սրահում ուրիշ ոչ-ոք չի եղել« և այդ ընթացքում այդ սրահից ոչ-ոք դուրս չի եկել։ Բացառել է« որ բազմոցներով սրահից Արտյոմից առաջ ինչ-որ մեկը դուրս եկած լինի և ինքը նկատած չլինի։ Նշել է, որ ակումբում այդ ժամանակ բարձր երաժշտություն էր միացված« ինչի պատճառով վիճաբա¬նության կամ այլ ձայներ չի լսել։
Ըստ մեղադրական եզրակացության` վկա Հ.Ավալյանը վերոնշյալ ցուցմունքը պնդել է նաև գործով ամբաստանյալ Արտյոմ Լալա¬յանին առերես։
Վկա Դավիթ Բաբաջանյանի ցուցմունքները` այն մասին, որ հանդիսացել է «Սինկոբ Փաբ» ակումբի հաճախորդներից։ 2011թ. նոյեմբերին ծանոթացել է Արտյոմ Լալայանի և նրա կնոջ` Գայա¬նե Լալայանի հետ« վերջիններիս հետ գտնվել է մտերիմ հարաբերությունների մեջ։ 2012թ. օգոստոսի վեր¬¬ջին` ուշ երեկոյան, գտնվել է «Սինկոբ Փաբ» ակումբից մոտ 50 մետր հեռավորության վրա գտնվող «Մետրո Մյուզիք Փաբ» ակումբի դիմաց, զրուցել է նույն ակումբ հաճախող իր ծանոթերի հետ։ Քիչ անց «Սին¬կոբ Փաբ» ակումբի կողմից մոտեցել են մի քանի հաճախորդներ« ովքեր պատմել են« որ այդ ակում¬բում ինչ-որ կռիվ է եղել։ Նրանցից տեղեկացել է« որ կռիվ անողներից մեկն եղել է Արտյոմ Լալայանը։ Զանգա¬հարել է Արտյոմ Լալայանին« սակայն վերջինս, խոստանալով հետա¬գայում կապվել իր հետ, անջա¬տել է հեռախոսը։
Վկա Ռիմա Փաշինյանի ցուցմունքները, համաձայն որոնց` աշխատել է «Սինկոբ Փաբ» ջազ ակումբում` որպես սպասք լվացող։ Ակումբի տնօրեն Արտյոմ Լալայանի և վերջինիս կնոջ` Գայանե Լալայանի հետ գտնվել է լավ հարաբերությունների մեջ։ 2012թ. օգոստոսի 31-ին` ժամը 01-ի սահ¬ման¬¬ներում ակումբ է եկել ակումբի մշտական հաճախորդներից Էդուարդ Դուրգարյանը« ով, բարևե¬լով իրեն, անցել է բազմոցներով սրահ։ Ինքն այդ ընթացքում գտնվել է խոհանոցում։ Ժամը 02։30-ի սահ¬մաններում խոհանոց է մտել Արտյոմ Լալայանը և աջ ձեռքով պարանոցից բռնած վիճակում` իրենից բամբակ և սրբիչ է խնդրել։ Սրբիչն ու բամբակը տալուց հետո Արտյոմ Լալայանն ասել է« որ Էդուարդ Դուրգարյանին «խփել են» և խնդրել է շտապօգնություն զանգահարել։ Հասկանալով« որ Էդուարդ Դուրգարյանին դանակահարել են` ահազանգել է «Շտապ օգնություն»։ Վկա Ռ.Փաշինյանը նշել է նաև, որ դեպքի ժամանակ ակում¬բում են եղել մատուցող Հարությունը« Արտյոմ Լալայանը« Էդոն և երաժիշտ Արտաշը, երկու կին հաճախորդներ« որոնցից Լիա Ավետիսյանն օգնություն է ցուցաբերել Արտյոմ Լալայանին« իսկ երկրորդ կինը, խոհանոց բերելով ակումբի խոհանոցային դանակներից մե¬կը` արյու¬¬¬նոտված վիճակում« լվացարանում լվացել է այն։ Այդ դանակը հաճախորդների համար նա¬խա¬¬տեսված չէր« այն կարող էին վերցնել միայն ակումբի աշխատողները« Արտյոմ և Գայանե Լալա¬յանները։ Նշել է նաև, որ Արտյոմ Լալա¬յանը խոսել է հայերեն լեզվով« ղարաբաղյան «ակցեն¬տով»։
Գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանին վերագրված արարքը մեղադրող կողմը հիմնավորված է համարել նաև`
Վկա Սևանա Գրիգորյանի ցուցմունքներով` այն մասին« որ 2011թ. ապրիլից մինչև սեպ¬տեմբեր աշխատել է «Սինկոբ Փաբ» ակումբում` որպես մատուցող։ Էդուարդ Դուրգարյանին ճանաչել է որպես ակումբի մշտական հաճախորդի։ Վերջինս հաճախակի է այցելել ակումբ« հիմնականում նստել է բազմոցներով սրահում և մեծ քանակությամբ գարեջուր է օգտագործել։ Էդուարդ Դուրգար¬յանը երբեմն չարաշահել է գարեջուրը և ակումբում անկարգ վարքագիծ դրսևորել։ Վկան նաև նշել է, որ Արտյոմ Լալայանը հայերեն լեզվով խոսում է շատ վարժ։
Վկա Հովիկ Թամազյանի ցուցմունքներով` այն մասին« որ հանդիսանում է Երևան քաղաքի Պուշ¬կինի 41-րդ շենքի 24 հասցեում գտնվող տարածքի սեփականատերը։ 2011թ. մայիսի 13-ին Արտյոմ Լալայանի հետ Կենտրոն համայնքի նոտարական գրասենյակում կնքել է վարձակալության պայմանագիր« որով նշված տարածքը 559.500 ՀՀ դրամ վարձավճարով հանձնել է Արտյոմ Լալայա¬նին։ Նշել է նաև, որ Ա.Լալայանը տիրապետում է հայերեն գրավոր և բանավոր լեզվին« քանի որ վարժ խոսել է հայերեն« իսկ նոտարական գրասենյակում« առանց որևէ մեկի օգնության« մանրամասն« վարժ կարդա¬ցել է վերոնշյալ պայմանագիրը և ստորագրելով այն` հայերեն լեզվով վարժ գրել է անունն ու ազգանունը։
Վկա Հրաչյա Մարտիրոսյանի ցուցմունքներով` այն մասին« որ աշխատել է նշված ակումբում` որպես բարմեն։ Նշել է, որ Արտյոմ Լալայանը տիրապետում է հայերեն գրավոր և բանավոր լեզվին« քանի որ յուրաքանչյուր անգամ« երբ ինքը կազմել է անհրաժեշտ ապրանքների գնացուցակները« Արտյոմ Լալայանը մանրամասն կարդացել է դրանք« անհրաժեշտության դեպքում նույնիսկ հարցրել գրված ապրանքներից յուրաքանչյուրի գինը` պարզելու, թե որքան գումար է անհրաժեշտ ցուցակում նշված ապրանքները գնելու համար։
Վկա Սեդա Ալավերդյանի ցուցմունքներով` այն մասին« որ «Սինկոբ Փաբ» ակումբի տնօրեն Արտյոմ Լալայանի խնդրանքով կազմել է ակումբի հաշվապահական փաստաթղթերը։ Արտյոմ Լա¬լա¬¬յանը հայերեն լեզվին տիրապետում է շատ վարժ« կարողանում է գրել և կարդալ« քանի որ ակումբի հաշ¬վապահական փաստաթղթերը կազմելուց հետո ծանոթացել է այդ փաս¬տաթղթերին« ստորագրել է դրանք և ներկայացրել հարկային տեսչություն։
Վկա Նունե Նանուշյանի ցուցմունքներով` այն մասին« որ աշխատել է Երևան քաղաքի «Շտապ օգնության» կայանում` որպես բժշկուհի։ 2012թ. օգոստոսի 31-ի՝ ժամը 02-ի սահմաններում« «Շտապ օգնության» կայան ահազանգ է ստացվել այն մասին« որ Երևան քաղաքի Պուշկինի 41 հաս¬ցեում գտնվող «Սիկոբ Փաբ» ջազ ակումբում տղամարդ է դանակահարվել։ «Շտապ օգնության» բրիգադով մեկնել են դեպքի վայր« որտեղ իրենց դիմավորել է շիկահեր երիտասարդ և ուղեկցել ա¬կումբի բազմոցներով սենյակ։ Սենյակի կենտրոնական մասում՝ մեջքի վրա պառկած վիճակում, նկատել է Էդուարդ Դուրգարյանին« ով որովայնի աջ կողային շրջանում ունեցել է ծակած-կտրած մարմ¬նական վնասվածք։ Ակումբում եղել է ևս մի տղամարդ« ով պարանոցի շրջանում ունեցել է վնաս¬վածք« որն արդեն վիրակապված էր։ Նրան հորդորել է շտապօգնության ավտո¬մեքենայով գալ հիվան¬դա¬նոց« սակայն վերջինս հրաժարվել է` պատճառաբանելով« որ իրենց կհետևի և հիվանդանոց կգա տաքսի ավտո¬մե¬քե¬նայով։ Էդուարդ Դուրգարյանին տեղափոխել են հի¬վան¬դանոց« սակայն պարա¬նոցի շրջա¬նում վնասվածք ստացած տղամարդն այդպես էլ իրենց չի հետևել, հիվանդանոց չի դիմել։
Գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանին առաջադրված մեղադրանքը մեղադրող կողմը հիմ¬նա¬վորված է համարել նաև մեղադրական եզրակացությունում թվարկած հետևյալ ապացույցներով.
Դատաբժշկական փորձաքննության 2012թ. սեպտեմբերի 11-ի թիվ 1225/h եզրակացութ¬յամբ, (նախաքննական մարմին է մուտք եղել 2012թ. սեպտեմբերի 28-ին), համաձայն որի՝ գործով տուժող Էդուարդ Դուրգարյանի մարմնական վնասվածքները` 1. աջ այտային և նախաբազկի շրջան¬ների կտրված վերքերը, առանձին-առանձին վերցրած, տուժողին առողջությանը պատճառել են թեթև վնաս՝ առող¬ջության կարճատև քայքայմամբ, պատճառվել են սուր կտրող կամ ծակող-կտրող գործի¬քով, 2. հեմոպերիտոնեումով զուգորդված` լյարդի աջ բլթի և լայնաձիգ հաստ աղու միջանցիկ վնա¬¬¬¬¬սում¬¬¬նե¬րով` որովայնի շրջանի ծակված-կտրված« թափանցող վերք, որը հասցվել է սուր ծակող- կտրող գոր¬ծիքով« հնարավոր է քննվող դեպքի ժամանակահատվածում և տուժողի առողջությանը պատ¬¬¬¬¬ճառել է ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող։ Ըստ փորձաքննվողի խոսքերի՝ 2012թ. օգոս¬¬տոսի 31-ի գիշերն եղել է ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, կոնկրետ չի հիշում, թե ինչ է պատահել, որովայնի շրջանում զգացել է ցավ։
Դատակենսաբանական փորձաքննության 2012թ. հոկտեմբերի 1-ի թիվ 284 եզրակա¬ցութ¬յամբ, համաձայն որի՝ դեպքի վայրի (սկզբնական) զննման ժամանակ օգտագործված բամբակյա խծուծի« գործով տուժող Էդ.Դուրգարյանի անդրավարտիքի« գոտու և երկու շապիկ¬ների վրա հայտ¬նաբերված կաս¬կածելի հետքերում հաստատվել է մարդկային ծագման արյան առ¬կա¬յություն« որն առաջացել է« ըստ արյան «ABO» իզոշճաբանական համակարգի« «A» խմբի արյուն ունե¬ցող որևէ ան¬ձից կամ անձան¬ցից« այդ թվում կարող էր առաջանալ գործով տուժող Էդուարդ Դուրգարյանից։
Դատահետքաբանական և դատաբժշկական համալիր փորձաքննության 2012թ. հոկտեմբերի 23-ի թիվ 12-4010 եզրակացությամբ, համաձայն որի` գործով Էդուարդ Դուր¬գարյանի հա¬գուստների` կիսաթև մայկայի և ուսաժապավեններով մայկայի վրա առկա վնաս¬վածքներն իրենց բնույ¬թով ծակած-կտրած են« առաջացել են սուր ծակող-կտրող գործիքի(ների)` դա¬նակի(ների) մեկ ներ¬գոր¬ծութ¬յան արդյունքում։ Կիսաթև և ուսաժա¬պա¬վեն¬ներով մայ¬կա¬¬ների վրա առկա աջ կողմնային հատ¬վածի և տուժող Էդ.Դուրգարյանի իրանի աջ կեսի` աջ թուլակողի շրջանի մեկա¬կան վնաս¬վածքներն իրենց բնույթով ծակած-կտրած են« տեղակայմամբ հիմնա¬կանում հա¬մա¬պա¬տաս¬խանում են միմյանց և կարող էին առա¬ջանալ սուր ծակող-կտրող գործիքի` դանակի մեկ ներթա¬փանցող ներգործությունից« որը տեղա¬կայվել է տուժողի իրանի աջ կողմնային` աջ թուլակողի շրջանում« այսինքն` տվյալ ծակած-կտրած վնասվածքը ստանալու պա¬հին Էդուարդ Դուրգարյանն իրանի աջ կողային մակերե¬սով ուղղված է եղել դեպի սուր ծակող-կտրող գործիքի ծայրը։
Դատակենսաբանական փորձաքննության 2014թ. ապրիլի 16-ի թիվ 168 եզրակացությամբ, համաձայն որի՝ փորձաքննությանը ներկայացրած «KENT KONVERTIBLES» տեսակի ծխախոտի երկու մնացորդների և «Black» տեսակի ծխախոտի հինգ մնացորդների զտիչների ազատ եզրերին հայտ¬¬նա¬բերվել է մարդկային ծագման թուք« որն առաջացել է արտադրություններում, մաս¬նավո¬րա¬պես՝ թքում «A» հակածին պարունակող և արյան «A» խումբ ունեցող որևէ անձից կամ ան¬ձան¬¬ցից« այդ թվում կարող էր առաջանալ գործով տուժող Էդուարդ Դուրգարյանից« բայց չէր կարող առաջա¬նալ գործով ամբաստանյալ Արտյոմ Լալա¬յանից։
Իրեղեն ապացույցների առկայությամբ, մասնավորապես՝ գործով տուժող Էդուարդ Դուրգար¬յանի վերոնշյալ հագուստներով« դեպքի վայրի սկզբնական զննության ժամանակ հայտնաբերված և վերցված` «A» հակածին պարունակող և արյան «A» խումբ ունեցող անձի համապատասխանաբար արյան և թքի նմուշներ պարունակող բամբակյա խծուծներով և ծխախոտի ծխուկներով։
Որպես ապացույց ճանաչված փաստաթղթերի առկայությամբ, մասնավորապես՝ գործով ամ¬բաս¬տանյալ Արտյոմ Լալայանի կողմից հարկային տեսչություն ներկայացրած հաշվետվություն¬նե¬րով« վերջինիս ղեկավարած ընկերությունում իրականացված հարկային ստուգման ակտերով, ակում¬բի տարածքի սեփականատեր Հովիկ Թա¬մազ¬յանի հետ ակումբի վարձակալության վերա¬բերյալ կնքված պայմա¬նագրով« ինչպես նաև Երևանի պետական կոնսեր¬վատո¬րիա¬յից առգրավված՝ Արտյոմ Լալայանի անձնական գործում առկա փաս¬տաթղթե¬րով, որոնցով մեղադրող կողմը հիմ¬նավորված է համարել գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի կողմից նաև հայերեն գրավոր լեզվին տի¬րա¬պետելու հան¬¬գամանքը, միաժամանակ հերքված համարել հակառակը պնդող և 2012թ. հոկտեմբերի 3-ին խոս¬տո¬վանական ցուցմունք տալն այդ կերպ մեկնաբանող Ա.Լալայանի պատճառաբանութ¬յունը։
Մեղադրական եզրակացության հիմքում մեղադրող կողմը դրել է նաև դեպքի վայրի զննութ¬յան արձանագրությունները, «Շտապօգնություն» ԱՊՓԲ ընկերությունից առգրավված լազերային սկավառակի զննության արձանագրությունը՝ չմանրամասնելով, թե այդ ապացույցներով հատկապես ինչ փաստական հանգամանքներ է հիմնավորված համարել։

3. Դատարանում հետազոտված ապացույցների համադրում և գնահատում (մինչդատական և դատական վարույթներ).
Առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հարցաքննվելիս ամբաստանյալ Ա.Լալա¬յանն իրեն մեղավոր չճանաչեց, վերահաստատելով դեռևս մինչդատական վարույթի ընթացքում տված ցուցմունքները, նշեց, որ 2012թ. օգոստոսի 31-ին՝ ժամը 21-ի սահմաններում, ակում¬բում սկսվել է համերգը և երբ այն վերջացել է, հաճախորդները սկսել են հեռանալ, մտել է բազ¬մոց¬ներով սրահ, պառ¬կել բազմոցին` հանգստանալու նպատակով, ուր ավելի ուշ եկել է իրենց մշտական հաճախորդ¬ներից Էդուարդ Դուրգարյանը։ Բարևելուց հետո վերջինս հայտնել է, որ իր հանգստին չի խանգարի և նստելով սեղանի շուրջ` գարեջուր է պատվիրել։ Որոշ ժամանակ անց բազմոցներով սրահ են մտել երկու տղաներ, որոնց նախկինում մի քանի անգամ իրենց ակումբում տեսել էր, որի պատճառով դուրս է եկել այդ սրահից։ Դրսում ծխելուց հետո վերադարձել և գնացել է լվացվելու, իսկ այնտեղից դուրս գալիս` լսել է աղմուկի ձայներ։ Մտնելով բազմոցներով սրահ՝ տեսել է, որ այդ երկու անձանց և Էդուարդ Դուրգարյանի միջև քաշքշուկ է։ Փորձել է բաժանել նրանց, սակայն այդ պահին տղաներից մեկը դանակով հարվածել է Էդուարդի որովայնին։ Փոքր-ինչ կռացել է` նրա ձեռքից դանակը վերց¬նելու նպատակով, սակայն նույն դանակով հարված է ստացել իր պարանոցին։ Իրեն հրել են, իսկ հեռանալուց առաջ սպառնացել որևէ խոսք ասելու դեպքում վնասել իրեն և իր ընտա¬նիքին։ Նրանց հաջողվել է անձայն, արագ և ակումբի այլ աշխատակիցներից աննկատ հեռանալ, քանի որ ակումբի հատակը գորգապատ է, ինչպես միշտ, կենդանի երաժշտությունն ավարտելուց հետո բոլոր բարձ¬րախոս¬ներից հնչել է երաժշտություն, իսկ բազմոցներով սրահից մինչև ակումբի մուտքը մի քանի քայլ է, դուրս գալը կտևեր ոչ ավել, քան 3-5 վայրկյան։ Միանգամից դուրս է եկել սրահ, հայտ¬նել, որ Էդուարդին հարվածել են և խնդրել նրա համար շտապօգնություն կանչել։ Սրա¬հում առա¬ջինը նկա¬տել է մատուցող Հարություն Ավալյանին, այնուհետև` լվացարանի աշխատակից Ռիմա Փաշինյա¬նին, ով տեսնելով իր պարանոցի արյունահոսությունը` մի պահ կարծել է, թե բուժօգնութ¬յունն իրեն է անհրաժեշտ, սակայն ինքը նրան հայտնել է, որ Էդոարդը բազմոցներով սրահում է, նրան է բուժ¬օգնությունը անհրաժեշտ։ Խառնաշփոթ է առաջացել, ինչ-որ մեկն առաջար¬կել է Էդուարդին մեքե¬նա¬յով հիվանդանոց տեղափոխել, ապա նորից սկսել են զանգել շտապօգնութ¬յուն։ Մինչ շտապ օգնութ¬յան բրիգադի գալը սառույցի և վիրակապի միջոցով հաջողվել է կանգնեց¬նել իր պարանոցի արյունա¬հո¬սությունը, ուստի երբ շտապօգնության բրիգադի բժիշկն առաջարկել է նրանց հետ միասին գնալ հի¬վանդանոց, նրան հայտնել է, որ իր ուժերով կգա հիվանդանոց, կարևո¬րը Էդուարդին արագ բուժ¬օգնություն ցուցաբերելն է։ Դրանից հետո, երբ Էդուարդին տեղա¬փոխել են հիվանդանոց, կողպել է ակումբի մուտքի դռները, շտապել է տուն, անվտանգության նկա¬տա¬ռում¬նե¬րով կնոջը և ընտանիքի անդամներին տեղափոխել է Ղարաբաղ։ Միայն մեկ ամիս անց է վերա¬դարձել Երևան, այցելել քննի¬չին` տեղյակ լինելով, որ իր բացակայության ժամանակ հե¬տաքրքվել են նաև իրենով։ Քննիչի առա¬ջարկով նրան պատմել է դեպքի վերոնշյալ հանգամանքները, որը նա ցանկացել է արձանագրել, սա¬կայն ինքն առարկել է` նշելով, որ ցուցմունք կտա թարգմանչի և փաստաբանի ներկայությամբ, որից հետո իրեն ուղեկցել են ղեկավարության մոտ, նույնը պատմել է քննիչի ղեկավարությանը, ապա դարձ¬յալ վերադարձել են քննիչի աշխա¬տա¬սենյակ։ Քննիչի առա¬ջարկով մոտ 30 րոպե պատշգամ¬բում սպասել և ծխել է, մինչ վերջինս նախա¬պատրաստել է ստո¬րագրման ենթակա փաստաթղթեր, որոնք, ըստ քննիչի, վերա¬բերում էին իրեն տուժող ճանաչելուն և դա¬տաբժշկական փորձաքննության ուղարկելուն։ Քննիչին տեղե¬կաց¬րել էր, որ հայերեն կարդալ և գրել չգիտի, նրանից հետաքրքվել` կարող է արդյոք այդ փաստաթղթերը ևս ստո¬րագրել թարգմանչի և փաստաբանի ներկայությամբ, սակայն նա պատաս¬խանել է, որ դրա անհրաժեշ¬տությունն այդ պա¬հին չկա, անհրաժեշտ է ընդա¬մենը մի քանի տող գրել։ Քննիչը նշել է, որ թարգմանչի և փաս¬տաբանի մաս¬նակցությունն անհրա¬ժեշտ է ցուցմունքներ տալու ժամանակ, ուստի վստահելով նրան, առանց ծանոթանալու փաս¬տաթղթերի բովանդակությանը` ստորագրել է իրեն ներկայացված բոլոր փաս¬տաթղթերի տակ, ստա¬ցել նաև դատաբժշկական փորձաքննության ներ¬կա¬յանալու ուղեգիր, այսինքն` որոշում։ Հայերեն լեզվով գրառումները կա¬տա¬րել է քննիչի անմիջա¬կան օգնությամբ։ Դատարանում նշեց նաև, որ այդ օրն իրեն ստորագրման ներ¬կայացված փաստաթղթերի կազմում չի եղել միայն մեղայա¬կանով ներկա¬¬յանալու արձա¬նագրութ¬յունը, որը ստորագրվել է հետագայում, իր անունից, սակայն այլ անձի կողմից։ Քննիչի մոտից հեռանալուց հետո` երեկոյան, կնոջ ընկերուհին, ով մաս¬նագիտությամբ իրավաբան է, իր խնդրան¬քով ծանոթանալով նշված որոշմանը և մեկնա¬բանելով այն` հայտնել, է որ ըստ այդ որոշման` ինքն ընդունել է Էդ.Դուրգարյանին դանակով հար¬վա¬ծելու և նրա առողջությանը ծանր վնաս պատճառե¬լու հանգա¬մանքը, ինչից անակնկալի է եկել։ Հա¬ջորդ օրը բո¬ղոք է ուղղել ՀՀ գլխավոր դատախազին` խնդրելով վերականգնել իր խախտված իրավունքները, թույ¬լատ¬րել քննվող դեպքի հանգամանքների շուրջ հարցաքննվել թարգմանչի և փաստաբանի մաս¬նակցութ¬յամբ։ Հետա¬գա¬յում մոսկվայաբնակ բարեկամի խորհրդով այցելել է ՀՀ գլխա¬վոր դատախա¬զութ¬յուն` խնդրե¬լով վերադարձնել այդ բողոքը, սակայն պարզելով, որ դա անհնար է` մեկ այլ դիմումով խնդրելով այն թողնել առանց քննության` հաշվի առնելով, որ իր հա¬մար արդեն որակյալ փաս¬տաբան էին որոնում, ով և զբաղվելու էր այդ խնդրով։
Նշեց նաև, որ երեկոյան` աշխատանքային օրվա ավարտից հետո երբևէ խմիչք, առավել ևս օղի չի օգտագործում, հետևաբար` մեղադրող կողմի փաստարկն առ այն, որ ինքն է այդ օրն օղի գործածել, բազմոցներով սրահում հայտնաբերված «Մեդոֆֆ» տեսակի օղու երկու շշերն իր պատ¬վիրած օղու տարաներն են, իրականությանը չի համապատասխանում։ Հայտնեց նաև, որ ակումբում վա¬ճառ¬վող խմիչքների ձեռքբերմամբ զբաղվել է ինքը, երբևէ «Մեդոֆֆ» տեսակի օղի չի գնել, քանի որ գնել է թանկարժեք և որակյալ օղի, իսկ դեպքի վայրի զննության ժամանակ հայտնաբերված օղու շշերը հավանաբար իրենց հետ են բերել վերոնշյալ երկու տղաները։ Նշեց նաև, որ Էդուարդի դա¬տաքննական ցուցմունքի համաձայն` վերջինս ծխել է «Վինս¬թոն» տեսակի ծխա¬խոտ, հետևաբար` նա¬խաքննա¬կան մարմինը չի պարզել, թե քննվող դեպքի օրը բազմոցներով սեն¬յակում հայտ¬նաբեր¬ված ինչպես օղին, այնպես էլ «Քենթ» տեսակի ծխախոտն ով է օգտագործել, հյութ ըմպել, ինչով է պայ¬մա¬նավորված սեղան¬ներին այդ¬քան բաժակների առկա¬յությունը, որոնք պարզե¬լու դեպ¬քում կա¬պա¬ցուցվեր, որ այդ սրահում եղել են նաև այն երկու տղա¬ները, որոնցից մեկը դանակով հարվածել է նախ` Էդ.Դուրգար¬յանին, ապա` նաև իրեն։
Տուժող Էդուարդ Դուրգարյանը Դատարանում հայտնեց, որ 2012թ. օգոստոսի 31-ին`ժամը 01-ի սահմաններում, հերթական անգամ այցելել է Երևանի Պուշկինի 41 հասցեում գործող ջազ ակումբ` երաժշտություն լսելու, որի տնօրենն է հանդիսացել Արտյոմ Լալայանը։ Ակումբ մտնելիս զգա¬¬ցել է, որ «թիկունքով ինչ-որ բանի է կպել», սակայն ցավ չի զգացել, շրջվել է, բայց որևէ անձի չի տեսել, միայն երաժշտական գործիք է նկատել։ Առաջացել է բազմոցներով սրահ, որտեղ արդեն ստամոքսի հատ¬վա¬ծում ուժեղ ցավ, իսկ որովայնի աջ կողային մասում ուժեղ ծակոց է զգացել։ Կանգնել է՝ ցան¬կա¬նա¬լով մատուցող կանչել, սակայն գիտակցությունը կորցրել է, որը վերականգնվել է միայն հիվան¬դա¬նոցում։ Այնտեղ միայն բժիշկներից է տեղեկացել, որ դանակահարվել է։ Բացի որովայնի վնաս¬վածքից, վնասվածք է ունեցել նաև դեմքի շրջանում, «ճղվել» էր ձեռքը, ինչը բժիշկները մեկնա¬բանել են կոտրված ապակու կտորների վրա ընկնելու հանգամանքով։ Նշեց, որ քննվող դեպքի օրը որևէ տեղ, այդ թվում` ակումբում, որևէ մեկի, առավել ևս՝ Արտյոմի հետ չի վիճաբանել։ Արտյոմի հետ գտնվում է լավ հարաբերությունների մեջ, քննիչից է տեղեկացել, որ Արտյոմն ընդունել է դանա¬կով իրեն հարվածելու հանգամանքը, ուստի քննիչին խնդրել է կազմա¬կերպել այնպես, որ Լալա¬յանը նույ¬նը պնդի իր ներկայությամբ։ Նշեց, որ բացառում է Արտյոմի կողմից իրեն մարմնական վնասվածքներ պատճառելու հանգամանքը։ Հայտնեց, որ չի հիշում, թե այդ օրն ակումբում Արտյոմ Լալայանին առ¬հա¬սարակ տեսել է, թե` ոչ։ Նշեց նաև, որ սովորության համաձայն` ակումբ մտնելիս մշտապես բարևել է խոհանոցում աշխատող Ռիմա Փաշինյանին, սակայն թե այդ օրը ևս բարևել է, թե` ոչ, չի հիշում։
Նշեց նաև, որ նախքան նշված ակումբ գալը մի քանի ժամանցի վայրեր էր այցելել, գարեջուր օգ¬տա¬գործել, սակայն ոգելիցի հետևանքով իր մոտ անկառավարելի վիճակ և զգացողություն չի եղել։ Հարցե¬րին պատասխանելիս նշեց նաև, որ մշտապես գործածում է «Վինսթոն» տեսակի ծխա¬խոտ, իսկ դանակ կրելու սովորություն առհասարկ չունի, տիրապետում է արևելյան մարտարվեստի, ուս¬տի ինքնա¬պաշտպանության նպատակով անգամ դանակ կրելու անհրաժեշտություն չկա։ Նշեց նաև, որ Արտ¬¬¬յոմ Լալայանի հետ շփվել են հիմնականում ռուսերեն լեզվով, քանի որ նա հայերեն լավ չէր խո¬սում։
Վկա Ռիմա Փաշինյանը Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է «Սինկոբ Փաբ» ջազ ակում¬բում՝ որպես սպասք լվացող։ Ակումբի տնօրեն Արտյոմ Լալայանի, վերջինիս կին Գայանե Լա¬լայանի, ինչպես նաև գործով տուժող, ակումբի հաճախորդներից Էդոյի (ըստ դատաքննության արդյունքների` Էդուարդ Դուրգարյանի) հետ գտնվել է լավ հարաբերությունների մեջ։ Վերջինս 2012թ. օգոստոսի 31-ին` ժամը 01-ի սահ¬ման¬ներում, եկել է ակումբ, սովորության համաձայն` բարևել և անցել է բազմոցներով սրահ։ Գտնվել է խոհանոցում, երբ Արտյոմը մտել է այդտեղ` խնդրելով շտապ¬օգնություն կանչել։ Արտյոմի պարանոցի աջ հատվածում նկատել է գծի տեսքով արյան հետք, որի մասին հայտնել է նրան։ Իր հարցադրմանն ի պատասխան՝ Արտյոմը հայտնել է, որ Էդոյին «խփել» են, նա միջամտել է, սակայն նրան ևս հարվածել են։ Նշեց, որ շտապօգնություն զան¬գա¬հարել է երկու անգամ, քանի որ առաջին կանչից հետո շտապօգնության բրիգադն ուշացել է։ Նշեց նաև, որ խո¬¬հա¬նոցից դուրս գա¬լուց հետո նկատել է աստիճաններով հեռացող երկու տղա¬մարդու, սակայն նրանց դեմքերը չեն երևա¬ցել։ Շտապօգնության բժշկուհու գալուց հետո Էդուար¬դին տեսնելու նպա¬տա¬կով խոհա¬նոցից դուրս չի եկել, քանի որ արյունից վախենում է, բացի այդ, որպես լավ անձ¬նավորություն` նրան շատ էր հավանում և չէր ցանկանում նման վիճակում տեսնել։ Նշեց նաև, որ Արտ¬յոմը հրաժարվել է բուժօգնություն ստա¬նալուց, իսկ Էդուարդին պատգարակով հանել են դուրս, որից հետո Արտյոմը կողպել է ակումբի դռնե¬րը, իսկ իրենք հեռացել են։ Նշեց, որ տեղյակ չէ, թե արդ¬յոք Արտյոմը Էդոյի հետևից հիվան¬դանոց գնացել է, թե` ոչ, սակայն պնդեց, որ վերջիններս միմյանց հետ ունեցել են լավ փոխհարաբերություններ։ Հայտ¬նեց նաև, որ դեպքի ժամանակ ակում¬բում են եղել մատուցող Հարություն Ավալյանը, երաժիշտ Արտաշը, երեք տղա¬մարդ և երկու կին հա¬ճա¬խորդներ, որոնք արագ հեռացել են։ Դատարանում հայտնեց նաև, որ իրա¬կանում քննիչի (հարցաքննել է ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանը) մոտ հարցաքննվելիս նրան հայտնել է, որ Արտյոմը բանավոր խոսում է հայե¬րեն, սա¬կայն գրել-կարդալ չգիտի, քանի որ հայերեն գրառումով փաս¬տաթղթերի բովանդա¬կությունն իրենք էին բանավոր կարգով նրան ներկայացնում, իսկ ակումբի մնա¬ցած փաս¬տաթղթերը, այդ թվում` կտրոն¬ները, մենյուն, ռուսերեն լեզվով էին։ Հարցերին պատաս¬խանելիս նաև նշեց, որ ակում¬բի հա¬տակը գորգապատ էր և դաշնամուրի նվագի ձայնից բացի, այլ ձայն, այդ թվում՝ ոտնա¬ձայներ չէին լսվում։
Վկա Ռիմա Փաշինյանը Դատարանում հրաժարվեց նաև նախաքննական այն ցուցմունքից, հա¬մա¬ձայն որի՝ գտնվելով խոհանոցում` ականատես է եղել մի կնոջ կողմից խոհանոց մտնելուն և ձեռքին գտնվող ակումբի խոհանոցային դանակ¬նե¬րից մեկի վրա առկա արյունը լվացարանում լվա¬նալուն։ Թեև մինչ¬դա¬տական վարույթի ընթացքում նշել էր նաև, որ խոհանոցային դանակները հա¬ճա¬խորդներին չեն մա¬տուց¬վել, դրանք կա¬րող էին վերցնել բացառապես ակում¬բի աշխատող¬ները, այդ թվում՝ Արտյոմ Լալայանը, սակայն Դատարանում հրաժարվեց նաև այդ ցուցմունքից` պատճառա¬բանելով, որ այդ մտքերը գրել է քննիչի թելադրանքով, դրանք իրականությանը չեն համապատաս¬խա¬նում։
Վկա Սևանա Գրիգորյանը Դատարանում հայտնեց, որ 2011թ. ապրիլից մինչև սեպտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում աշխատել է «Սինկոբ Փաբ» ակումբում` որպես մատուցող։ Էդուարդ Դուր¬գարյանին ճանաչել է որպես ակումբի մշտական հաճախորդի, ով ակումբ այցելելիս հիմ¬նա¬կանում նստել է բազմոցներով սրահում, սովորաբար պատվիրել և օգտագործել է գարեջուր։
Հակասելով հրապարկված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքին (հարցաքննել է ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանը)՝ Արտյոմ Լալայա¬նի կողմից հայերեն լեզվով «շատ վարժ» խոսելու վե¬¬րաբերյալ, վկա Ս.Գրիգորյանը նշեց, որ իրակա¬նում Արտյոմը հայերեն հասկանում էր, խոսում էր խառը` ռուսերեն, ինչպես նաև հայերեն՝ «ղարա¬բաղյան ակցենտով»։ Հայերեն գրավոր լեզվին Լալա¬յա¬նը չէր տիրապետում, քանի որ ակումբի համա¬¬կարգչա¬յին ծրագիրը, մենյուն, օրվա հաշվետվութ¬յուն¬ները կազմվում էին ռուսերեն։ Հրաժար¬վեց նաև Էդուարդ Սուրգարյանի կողմից գարեջուրը չարա¬շա¬հելու և ակումբում երբեմն անկարգ վար¬քագիծ դրսևորելու վերաբերյալ տված նախաքննական ցուցմունքից՝ պնդելով, թե իրականում քննիչին նման բան չի հայտնել։ Նաև նշեց, որ հարցաքննվելու պահին ինքը ևս հայերեն լեզվին լավ չէր տիրապե¬տում, հայերեն տառերը հազիվ էր ճանաչում, ցուցմունքը քննիչն է տպագրել, ինքը միայն ցուց¬մունքի վերջում գրել է, որ կարդացել է, այն ճիշտ է, ինչը կատարել է քննիչի օգնությամբ և թելադ¬րան¬քով, սակայն այդ ցուցմունքն իրականում չի կար¬դացել՝ վստահելով քննիչին։ Իրականում քննիչի բանա¬վոր հարցերին պատասխանել է, որ Արտյոմը հայերենով վարժ չի խոսել, երբեք չի տեսել, որ վերջինս հայե¬րեն լեզվով գրի։ Նախաքննական հակասական ցուցմունք¬ները հրապարա¬կելուց հետո՝ վկա Ս.Գրիգորյանը հայտ¬¬նեց, որ ար¬ձանագրության վերջնամասում առկա գրա¬ռումը, ինչպես նաև բոլոր ստորագրություն¬ներն իրենն են, սակայն մտքերը՝ ոչ։
Վկա Հովիկ Թամազյանը Դատարանում հայտնեց, որ հանդիսանում է Երևանի Պուշկինի 41-րդ շենքում գործող տարածքի սեփականատերը։ 2011թ. մայիսի 13-ին Արտյոմ Լալայանի հետ նո¬տարական գրասենյակում հայերեն լեզվով կնքել են վերոնշյալ տարածքն Արտյոմ Լալայանին վար¬ձակալությամբ տրամադրելու մասին պայմանագիր։ Հակասելով հրապարակված և հետազոտ¬ված նախաքննական ցուցմունքին (հարցաքննել է ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանը)` Արտյոմ Լալա¬յանի կողմից հայերեն գրավոր և բանավոր լեզվին վարժ տիրապետելու վերաբերյալ՝ վկա Հ.Թովմաս¬յանը Դատա¬րանում նշեց, որ իրենք շփվել են «կի¬սառուսերեն և կիսահայերեն», բացի այդ, չի հիշում` նոտարական գրասենյակում արդյոք առանց որևէ մեկի օգնության Արտյոմ Լալայանը կարողացել է վարժ կարդալ նշված պայմա¬¬նա¬գիրը։ Պնդեց, որ երկուսով ստորագրել են այն, սակայն չբացառեց, որ Արտյոմը պայ¬մա¬նա¬գիրը, հնա¬րավոր է, չի կարդացել, քանի որ բովանդակությանը տեղյակ էր, բոլոր պայման¬ները նախապես և մանրամասն քննարկել էին։ Մինչև պայմանագիրը կպատ¬րաստվեր, իրենք նոտա¬րական գրասեն¬յա¬կից գնացել են սրճելու և կրկին վերադարձել։ Նշեց նաև, որ Արտյոմն երկար տա¬րիներ բնակվել է ՌԴ-ում, ուստի կարող էր ռուսերենին ավելի վարժ տիրապետել։ Հար¬ցե¬րին պա¬տաս¬խանելիս նաև նշեց, որ Արտյոմը բարեխիղճ վարձակալ էր, հարկային փաստաթղթերը նա է հանձ¬նել իրեն, դրան¬ցում կարդալու առանձնապես բան չկար, հաստատուն թվեր էին։ Նախաքննա¬¬կան ցուց¬մունք¬ներն հրապարակելուց հետո նշեց, որ երկար ժամանակ անցնելու պատ¬ճառով հան¬գա¬¬մանք¬նե¬րը ման¬րամասն չի հիշում, այն ժամանակ հիշողությունն ավելի թարմ էր և հնարավոր է, որ նա¬խաքննա¬կան ցուցմունքում հայտնած տեղեկությունները ճիշտ են։
Վկա Նունե Նունուշյանը Դատարանում հայտնեց, որ աշխատել է Երևանի «Շտապօգնութ¬յան» կայանում՝ որպես բժշկուհի։ 2012թ. օգոստոսի 31-ին` ժամը 02-ի սահմաններում, ահազանգ է ստաց¬վել, որ Երևանի Պուշկինի 41-րդ հասցեում գործող «Սիկոբ Փաբ» ջազ ակումբում մի երիտա¬սարդ է դանակահարվել։ Շտապօգնության բրիգադով մեկնել են նշված վայր, որտեղ իրենց դիմա¬վորել է շիկահեր երիտասարդ և ուղեկցել ակումբի բազմոցներով սենյակ, ուր կենտրո¬նական մա¬¬սում` մեջքի վրա պառկած դիրքով, նկատել է Էդուարդ Դուրգարյանին։ Վերջինս որո¬վայնի աջ կո¬ղա¬յին շրջանում ունեցել է ծակած-կտրած մարմնական վնասվածք։ Տուժածին տեղա¬վորել են շտապ¬օգնության մե¬քենան` հիվանդանոց տեղափոխելու նպատակով։ Այդ ժամա¬նակ ակում¬բում նկատել է պարանոցի շրջա¬նում մարմնական վնասվածքով ևս մի տղամարդու, ում վնասվածքն արդեն վի¬րա¬¬¬կապված էր։ Հոր¬դորել է նրան իրենց հետ շտապօգնության մեքենայով գնալ հիվանդանոց, սակայն նա հրաժար¬վել է` ասելով, որ իրենց հետևի տաքսի ավտոմեքենայով։ Էդուարդ Դուրգարյա¬նին տեղափոխել են հի¬վան¬դանոց, սակայն պարանոցի շրջանում վնասվածք ստացած տղամարդն այդպես էլ իրենց հետևից հիվանդանոց չի եկել։
Հարցերին պատասխանելիս վկա Ն.Նանուշյանը նաև հայտնեց, որ հասկացել է, որ պարա¬նոցի հատ¬վածում վնասվածք ստացած անձն ակումբի աշխա¬տակից էր, քանի որ վերջում նա մասնակցել է ակումբի մուտքի դուռը կողպելուն։ Դեպքի վայրում, դանակահարվածից բացի, հիշում է այդ տղա¬մար¬դուն և մի կնոջ, ովքեր շատ հոգատար էին և ճանաչում էին Էդուարդին։ Քանի որ դանա¬կա¬հար¬վածի վիճակը շատ ծանր էր, ժամանակ չի ունեցել ճշտելու պարանոցի վնասված¬քով տղա¬մարդու անուն-ազգանունը և այլ տվյալներ, բացի այդ վերջինս խոստացել էր իրենց հետևել և գալ հի¬վան¬դանոց։ Նշեց, որ գետնին ընկած Էդուարդի շրջակայքում կոտրված ապակու կտորներ չեն եղել, իսկ վերջինիս ակումբից դուրս են հանել պատգարակով։ Այդտեղ էին իրենց վարորդը, երկրորդ տու¬ժած երիտասարդը և ևս մեկ երիտասարդ։
Վկա Հրաչյա Մարտիրոսյանը Դատարանում հայտնեց, որ Արտյոմ Լալայանին պատկանող ջազ ակումբում աշխատել է՝ որպես բարմեն։ Արտյոմը խոսել է հայերեն և ռուսերեն։ Թեև իր կրթութ¬յունը և՛ ռուսերեն է, և՛ հայերեն, ավելի վարժ տիրապետում է ռուսերենին, սակայն Լալայանի հետ շփվել են հայերեն լեզվով։ Հաջորդ օրվա գնման ենթակա ապրանքների ցուցակն ինքը մշտապես կազմել է ռուսերեն լեզվով, ներկայացրել Արտյոմին։ Նշեց, որ իր նախաքննական ցուց¬մունքը գրառել է քննիչը, այն չի ընթերցել, չնայած ստորագրել է։ Նախաքննական հակասական ցուցմուն¬քը հրապա¬րակվելուց հետո, պնդեց, որ ապրանքների գնացուցակը կազմել է ոչ հայերեն, այդ մասին հայտնել է նաև քննիչին, սակայն չկարողացավ մեկնաբանել, թե այդ դեպքում ինչու է իր ցուց¬մունքն այլ կերպ արձանագրվել։ Նշեց նաև, որ ակումբում ներդրված համակարգչային ծրագիրը դարձյալ ռուսերեն լեզվով էր, տպագրվող փաստաթղթերը ևս կազմվել են ռուսերենով, քանի որ տնօրեն Արտյոմն էր այդպես որոշել։
Վկա Սեդա Ալավերդյանը Դատարանում հարցաքննվելիս հստակեցրեց, որ 2011թ. հունվարից մինչև ապրիլն ընկած ժամանակահատվածում, Արտյոմ Լալայանի խնդրանքով կազմել է Հովիկ Թա¬մազ¬յանին պատկա¬նող Ա/Ձ-ի ակումբի, այլ ոչ թե նախաքննական ցուց¬մունքում նշված` «Սին¬կոբ Փաբ» ընկերության հաշվապահությունը։ Նշեց, որ Արտյոմի հետ իրեն ծանո¬թաց¬րել է Հովիկ Թա¬մազյանը, Արտյոմն աշխատում էր որպես մենեջեր, նա էր աշխատեցնում ակում¬¬բը, աշխա¬տավարձ վճարում, սակայն հաշվապահական փաստաթղթեր ստորագրելու իրա¬վա¬սութ¬յուն չուներ, Հով¬իկ Թա¬մազյանն էր դրանք ստորագրում։ Նախաքննական հակասական ցուցմունքները (հար¬ցաքննել է ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանը) հրա¬պա¬րակելուց հե¬տո, ըստ որի` Լալայանը հայերեն լեզվին տիրապե¬տում է շատ վարժ, կարողանում է գրել և կարդալ, քանի որ ծանոթացել է հայերեն լեզվով կազմված հաշ¬վա¬պա¬հական փաս¬տաթղթերին, այնու¬հետև` ստորագրել, վկա Ս.Ալավերդյանը նշեց, որ քննիչի մոտ նման ցուցմունք չի տվել. Արտյոմ Լա¬լա¬յանը հիմնականում խոսում էր ռուսերեն լեզվով, սակայն իրենք հայերենով ևս շփվել են, համոզված է, որ Արտյոմը «կիսատ-պռատ, խառը» խոսում էր հայե¬րեն, սակայն չի կարող պնդել, թե նա արդյոք գրավոր հայերենին տիրապետում է, թե՝ ոչ։ Հաշվա¬պահական փաս¬տաթղթերի բովան¬դա¬կութ¬յունից Արտյոմն իրեն հարցեր չի տվել, քանի որ դրանք բա¬նավոր կարգով ինքն էր նրան ներկայացնում, Արտյոմը ծանոթացել է միայն թվերին։ Նշեց նաև, որ իր կարծիքով Արտյոմը չէր կարող ստորագրել հաշվապահական փաստաթղթերը, քանի որ անհատ ձեռնար¬կատերը Հովիկ Թամազյանն էր, նա էր իրավասու դրանք ստորագրել։
Պաշտպանական կողմի նախաձեռնությամբ Դատարան հրավիրվեցին և հարցաքննվեցին նաև հետևյալ անձինք.
Վկա Վլադիմիր Բդոյանը Դատարանում հայտնեց, որ Արտյոմ Լալա¬յանի հետ ծանոթացել է ջազ ակումբ այցելելով, իր մորաքույրն է իրեն դիմել` հաշվա¬պա¬հա¬կան հաշվետվություններ ներկա¬յացնելու հարցում Արտյոմին օգնելու խնդրանքով։ Քանի որ այդ ժա¬մա¬նակ ինքը հաշվապահություն էր ուսանում, որպես պրակտիկա, համաձայնել է և առանց հաշվա¬պահ նշանակվելու, ներքին կար¬գով օգնել է Արտյոմին հաշվապահությունը վարելու հարցում։ Փաստաթղթերը հայերեն լեզվով կազ¬մելուց հետո` Արտյոմ Լալայան անուն-ազգանունը և մյուս ռեկվիզիտներն ինքն է գրառել, իսկ Արտյոմը ստո¬րագրել է նրա ազգանվան դի¬մաց։ Հաշվետվությունը կազմել է ինքը, քանի որ Արտյոմի խոս¬քերի համաձայն` վերջինս հայերեն գրել-կարդալ չգիտեր։ Ինքը մոտ չորս-հինգ ամիս է օգնել Արտյոմին, իսկ մինչ այդ նույն հարցով վերջինիս օգնել է իր մորաքրոջ ծանոթ Անահիտ Մակարյանը։ Իր կար¬ծիքով` Անահիտը ևս նույն կարգով է կազմել փաստաթղթերը։ Հարցերին պա¬տաս¬¬խանելիս նշեց նաև, որ Անա¬հիտը տեղյակ էր, որ նրանից հետո ինքն էր վարելու Արտյոմի հաշվա¬պա¬հությունը։
Վկա Անահիտ Մակարյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ Արտյոմ Լա¬լայանի ընտանիքի անդամների խնդրանքով, ներքին կարգով նրանց օգնելու նպատակով կազմել ու հարկային մարմին է ուղարկել ջազ ակումբի հարկային հաշվետվությունները։ Արտյոմ Լալայանը փաստաթղթերի բովանդակությանը չի ծանոթացել, քանի որ իրեն վստահել է։ Հաշվետ¬վությունները գրվել են Լալայանի անվամբ, սակայն չի հիշում` ինքն էր ստորագրում, թե` Լալայանը։ Դատարա¬նում հարկային փաս¬տաթղթերին ծանոթացվելուց հետո` վկան նշեց, որ դրանք ինքն է կազմել, քանի որ Արտյոմ Լա¬լա¬յանը հայերեն գրել-կարդալ չգիտեր, որի մասին տեղեկացել է նրանից։ Նշեց նաև, որ վերոնշյալ հավետվություններ կազմելն իրենից բարդություն չէր ներկայաց¬նում, եթե Արտ¬յոմը հայերեն գրել-կարդալ իմանար, իր օգնությանը չէր դիմի։ Նշեց նաև, որ իր աշխատանքային ծանրաբեռնվա¬ծությունից ելնելով` որոշ փաստաթղթեր Արտյոմի փոխարեն ստո¬րագրել է նաև ինքը, ապա ուղարկել հասցեատիրոջը։ Ավելացրեց նաև, որ Արտյոմին օգնելուց առաջ տեղեկացվել էր, որ նախքան այդ հաշվապահությունը վարել է այլ անձ։
Վկա Լիա Ավետիսյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ Արտյոմ Լալա¬յա¬նի հետ սովորել են նույն ուսումնական հաստատությունում։ Դեպքի օրը գտնվել է ջազ ակումբում` որ¬պես հաճախորդ։ Զուգարանում գտնվելու ժամանակ լսել է Արտյոմի բղավոցը` «խփեց», դուրս գա¬լով` բազմոցների սենյակում տեսել է Արտյոմին` աջ ականջի հատվածում արյունոտ և ձեռքով պա¬հած։ Առա¬ջին բուժօգնություն է ցուցաբերել նրան, որից հետո Արտյոմն ասել է, որ մի հոգի էլ բուժօգնութ¬յան կարիք ունի։ Նկատել է գետնին ընկած մի տղամարդու, մութ լինելու պատճառով նրա դեմքը չի երևացել, միայն ջուր է շփել նրա վրա, որից նրա գիտակցությունը վերականգնվել է, այնուհետև ինքը հեռացել է, քանի որ շտապօգնություն են կանչել։ Հետագայում դեպքի մասին տեղեկացել է ֆեյս¬բուքյան էջից` Արտյոմ Լալայանի դստեր հետ գրագրության միջոցով, հանդիպել է վերջինիս, նրանից տեղեկացել, որ Արտյոմին ձերբակալել են, ինչից զարմացել է։
Վկա Հարություն Ավալյանի` Դատարանում հրապարակված և հետազոտված նա¬խաքննա¬¬կան ցուցմունքներով, որոնց հետազոտության արդյունքներով Դատարանը փաստում է, որ մեղադ¬րա¬¬կան եզրակա¬ցութ¬յունում դրանք վկայակոչվել են ակնհայտ մեղադրական թեքումով, դրանցում առ¬կա հակասա¬կան և իրարամերժ փաստական տվյալները միմյանց հետ չեն համադրվել և վերլուծ¬վել, այլ արժևորվել են՝ առանց որևէ պատճառաբանության և հիմնավորման։
Այսպես, վերոնշյալ ցուցմունքների հետազոտմամբ պարզվեց, որ վկա Հ.Ավալյանը մինչդա¬տական վարույթի ընթացքում հարցաքննվել է 4 անգամ, մասնակցել նաև դեպքի վայրի լրացուցիչ զննությանը (այդ քննչական գործողության ընթացքում արել է հայտարարություն) ։ Նրա մասնակ¬ցութ¬¬յամբ վերջին քննչական գործողությունը գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի հետ առերես հար¬ցաքննությունն է, որի արձանագրությունը (ավելի ճիշտ` դրա գտվելը քրեական գործի համա¬պա¬տասխան հատորում և թերթում), որպես ապացույց, ևս վկայակոչված է մեղադրական եզրա¬¬կա¬ցութ¬յունում, քանի որ մեղադրող կողմի մեկնաբանմամբ` դրա ընթացքում վկա Հ.Ավալ¬յանը պնդել է իր սկզբնական ցուցմունքը։
Այսպես, քննվող դեպքի շուրջ առաջին անգամ` դեռևս 2012թ. հոկտեմբերի 15-ին հար¬ցաքննվե¬լիս վկա Հ.Ավալ¬յանն հայտնել էր, որ դեպքից անմիջապես հետո ակումբում եղել են մեկ-երկու հաճախորդ¬ներ, որոնց չի ճանաչել։ Երբ բազմոցների սրահից վնասվածքով դուրս եկած Արտ¬յոմ Լալայանը վազքով վերա¬դար¬ձել է նույն սրահ, նրան են հետևել նաև ակումբում գտնվող հաճա¬խորդ¬¬ները, որոնք այնու¬հետև վերադարձել են բարի մոտ և նրանցից մեկից է տեղեկացել, որ Էդոյին (ըստ դատաքննության տվյալների` Էդուարդ Դուրգարյանին) «փռթել են»։
2014թ. փետրվարի 17-ին լրացուցիչ հարցաքննվելիս վկա Հ.Ավալյանը հայտնել էր, որ դեպքից անմիջապես հետո, երբ բազմոցներով սրահից Լալայանը դուրս է եկել, չի նկատել, թե նրա¬նից առաջ որևէ մեկը նույն սրահից դուրս եկել է, թե` ոչ, նման անձի չի նկատել նաև սրահից Լալա¬յանի դուրս գալուց հետո, քանի որ զբաղված է եղել վերջինիս հանձնարարությամբ շտապօգնություն զան¬գա¬հա¬րելով։ Դժվարացել է նաև վերհիշել, թե քննվող դեպքի օրը Լալայանը երբ է մտել բազմոց¬ներով սրահ, սակայն միևնույն ժամանակ վերհիշել է, որ վերջինս հաճախակի էր ներս և դուրս անում այդ սրահ։
Միայն 2014թ. ապրիլի 2-ին (քննվող դեպքից 1 տարի 8 ամիս անց) հարցաքննվելիս է վկա Հ.Ավալյանը «վերհիշել» և հայտնել, որ բազմոցներով սրահից պարանոցի վնասվածքով Արտյոմ Լալա¬յանի դուրս գալուց կարճ ժամանակ առաջ նույն սրահից դուրս եկող որևէ այլ անձի չի նկա¬տել, այդ կերպ բացառել է որևէ հաճախորդի կողմից այդ սրահից փախչելով դուրս գալու և ակում¬բից աննկատ հեռանալու հնարավորությունը։ Միևնույն ժամանակ նույն ցուցմունքում վկա Հ.Ավալյանը դժվա¬րացել է վերհիշել, թե այդ պահին կին հաճախորդ ակումբում եղել է, թե` ոչ։ Նշել է նաև, որ Էդոյի կողմից բազմոցներով սրահ մտնելուց հետո այնտեղ ուրիշ հաճախորդներ չեն եղել, եղել է միայն Լալա¬յանը` Էդոյի հետ, սակայն մինչ դեպքը Լալայանը մի քանի անգամ դուրս է եկել բազմոցներով սրահից, բարի դիմա¬ցով անցել զուգարան, աշխատասենյակ կամ սառնա¬րան և նորից վերա¬դարձել բազմոց¬ներով սրահ։ Ժամը 02.30-ից սահմաններում Լալայանը, պարա¬նոցը բռնած վիճակում, դուրս է եկել բազ¬մոց¬ներով սրահից և իրեն խնդրել զանգել շտապօգնութ¬յուն։ Երբ Լալայանը ձեռքը պարանոցի հատվածից իջեցրել է, տեսել է, որ այնտեղից արյունահոսում է, ուստի զան¬գահարել է շտապ¬օգնութ¬յուն։ Դրանից հետո իր մոտ հարց է առաջացել, թե ինչու Էդոն դուրս չի գալիս բազմոց¬ներով սրահից, թեև լսել է նրա հայհոյանք¬ները։
Վկա Հ.Ավալյանի մասնակցությամբ 2014թ. ապրիլի 22-ին իրականացված դեպքի վայրի (ըստ էության լրացուցիչ) զննության ժամանակ վերջինս հայտարարարել է, որ Ա.Լալայանից առաջ բազ¬մոցներով սրահից դուրս եկող որևէ անձի չի նկա¬տել, եթե ինչ-որ մեկը վազելով այդ¬տեղից դուրս փախ¬չեր, ինքը դա կնկատեր։
Այսպիսով, վերոնշյալ հետազոտության արդյունքներով Դատարանը փաստում է, որ քննվող դեպքին անմիջապես նախորդող պահին բազմոցներով սրահում այլ հաճախորդների ներկա¬յությունը և դեպքից հետո փախուստը մեղադրող կողմը հերքված է համարել վկա Հ.Ավալյանի 2014թ. ապրի¬լի 2-ի ցուցմունքի և դրանից հետո 2014թ. ապրիլի 22-ին իրականացված դեպքի վայրի (ըստ էության լրացու¬ցիչ) զննության ժամանակ վերջինս արած հայտարարության հիման վրա։
Մինչդեռ, վերոնշյալ քննչական գործողություններին հաջորդած, վկա Հ.Ավալյանի մաս¬նակցութ¬¬յամբ իրականացված առերեսումն ունեցել է այլ ընթացք ու արդյունքներ, այսինքն` վե¬րոնշյալ ցուցմունքում հայտնած փաստական տվյալ¬ները վկա Հ.Ավալյանը գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի հետ առերես¬ման ժամանակ ամենևին էլ չի պնդել, թեև այդ մասին ուղղակիորեն նշված է մեղադրա¬կան եզրակացությունում.
Այսպես, գործով ամբաստան¬յալ Ա.Լալայանի հետ 2014թ. ապրիլի 30-ին իրականացված առերես հարցաքննության ընթացքում վկա Հարություն Ավալյանը, առաջինը պա¬տաս¬խանելով քննի¬¬չի հարցադրմանը, բառացիորեն հայտնել է հետևյալը` դեպքի օրն Էդուարդն իրենց ակումբ է եկել ալկոհոլ օգտա¬գործած վիճակում, տեղավորվել է բազմոց¬ներով սրա¬հում, պատվիրել գարեջուր։ Նրա մոտ հաճա¬խակի ներս ու դուրս է արել Արտյոմ Լալայանը։ Որոշ ժա¬մանակ անց Լալայանը մոտեցել է իրեն և խնդրել շտապօգնություն զանգահարել, հասկացել է, որ Լալայանը և Էդուարդն արյունահո¬սում են։ Դիմավորել է շտապ օգնության բրիգադի աշխատա¬կիցներին, և երբ նրանց հետ մտել է բազմոց¬ներով սրահ, նկատել է, որ Էդուարդը, ով որովայնի շրջա¬նում վնասվածք է ունեցել, ընկած է սրահի կենտ¬րոնում։ Միասին Էդուարդին տեղափոխել են շտապ¬օգնության մեքենան։
Վկա Հ.Ավալյանի վերոնշյալ առերես ցուցմունքում բացակայում են մեղադրական եզրակա¬ցութ¬յան մեջ հիշատակված` տուժողի և ամբաստանյալի կողմից միասին բազմոցների սրահում նստե¬լու և օղի գործածելու վերաբերյալ փաստական տվյալները, վկա Հ.Ավալյանը նշել է Արտյոմ Լա¬լայանի կողմից Դուրգարյանի մոտ հաճախակի ներս ու դուրս անելու մասին և ոչ ավե¬լին։
Լսելով վերոնշյալ հարցի վերաբերյալ առերես¬ման մյուս մասնակցի՝ Ա.Լալայանի պատաս¬խանը` Էդուարդ Դուրգարյանի և ևս երկու հաճախորդների միջև բազմոցներով սրահում ծագած վիճաբանության և նրանցից մեկի կողմից նախ` Էդուարդին, ապա, որպես վիճաբա¬նությանը մի¬ջամտած անձ, իրեն դանակահարելու, այդ հաճախորդների կողմից ակումբից արագ փախչելու վե¬րաբերյալ, վկա Հ. Ավալյանն այդ ցուցմունքների հետ համաձայնել է, նշել միայն, որ իր մոտ չի տպավորվել երկու հաճախորդների մուտքը և ելքն ակումբ։ Նշել է նաև, որ իր մոտ չի տպավորվել նաև ակումբում կին հաճախորդի առկայությունը, հավանաբար այն պատ¬¬ճառով, որ եղել է լարված կամ ցրված։ Վկա Ավալյանը նաև հայտնել է, որ երբ Լալայանն իրեն խնդրել է շտապ¬օգնություն կանչել, նկա¬տել է, որ վերջինիս պարանոցից շիթով արյուն է հոսում, իսկ նրան ուղղած իր այն հարցին, թե ինչ է եղել, Արտյոմը պատասխանել է, որ Էդոյին «խփել են»։
Բազմոցներով սրահում այլ հաճախորդների ներկայությունը մինչ այդ (նախորդ հար¬ցաքննության ընթացքում տված ցուցմունքով և դեպքի վայրի լրացուցիչ զննման ժամանակ արված հայ¬տա¬րարությամբ) բացառող վկա Հ.Ավալյանի դիրքորոշման փոփոխ¬ման կապակցությամբ քննիչի լրացուցիչ հար¬ցադրմանն ի պատասխան՝ Հ.Ավալյանը նույն առերես¬ման ժամա¬նակ հստակեցրել է, որ զբաղված է եղել Արտյոմի հանձնարարությամբ ակումբի ֆիքսված հե¬ռա¬խոսով շտապօգնութ¬յուն զանգահարելով և եթե Արտյոմի նշած անձինք ակումբից դուրս գային անձայն, առանց աղմուկի, հավանական է, որ նրանց չնկա¬տեր։ Վկա Հ.Ավալյանը նաև նշել է, որ բարի մոտ գտնվելիս դժվար էր բազմոց¬նե¬րի սրահից վիճա¬բանության կամ աղմուկի ձայներ լսել, հայտնել է նաև, որ հնարավոր է` այդ պահին գտնվել է խոհա¬նոցում, որտեղից նման ձայներ լսելն անհնար էր։ Առերեսման վերջնամասում, մեղադրյալ Ա.Լա¬լայանի հարցադրմանն ի պա¬տաս¬խան` վկա Հ.Ավալյանը նաև ընդունել է, որ հաճախակի եղել են դեպքեր, որ ինքն ակումբ մտած հաճա¬խորդ¬ների չի նկատել, որի հետևանքով արժա¬նացել է ակումբի տնօրեն Ա.Լալայանի նա¬խատինքին։
Այսպիսով, մինչդատական և դատական վարույթներում Հ.Ավալյանի մասնակցությամբ վեր¬ջին քննչական գործողության` առերեսման արդյունքում վերջինս չի բացառել բազմոցներով սրա¬հում այլ հաճախորդների ներկայության և քննվող դեպքից անմիջապես հետո աննկատ հեռանալու հնա¬րա¬¬¬վորության վերաբերյալ առերես¬ման մյուս մասնակից, գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի պնդու¬մը, մինչդեռ մեղադրող կողմը, առանց բավարար պատճառաբանության և հիմ¬նավորման, այդ հանգա¬մանքը հերքված է համարել վկա Հ.Ավալյանի` առերեսմանը նախորդած վերջին ցուցմունքը մե¬¬ղադրական եզրակացությունում վկայակոչելով։ Դատարանը արձա¬նագրում է, որ մեղադրա¬կան եզրա¬կա¬ցությունում ներկայացված վերոնշյալ ցուցմունքը իրարամերժ է վկա Հ.Ավալ¬յանի 2012թ. հոկտեմբերի 15-ի սկզբնա¬կան (հարցաքննել է ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանը) և 2014թ. փետրվարի 17-ին տրված լրացուցիչ (հարցաքննել է ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ.Ներ¬սիս¬յանը) ցուց¬մունք¬ներին, որոնցում որևէ խոսք անգամ չկա քննվող դեպքի պահին ակումբում այլ հաճա¬խորդ¬ների բացակայության վե¬րաբերյալ, ընդհակառա¬կը, 2014թ. փետրվարի 17-ի ցուց¬մուն¬քում վկա Ա.Լալայանն ուղղակիորեն նշել է, որ «դեպքից անմիջապես հետո, երբ բազմոցներով սրահից Արտ¬յոմը դուրս է եկել, չի նկատել, թե նրանից առաջ որևէ մեկը նույն սրահից դուրս եկել է, թե` ոչ, նման անձի չի նկատել նաև սրահից Արտ¬յոմի դուրս գալուց հետո, քանի որ զբաղված է եղել Արտյոմի հանձնարարությամբ շտապ¬օգնություն զան¬գա¬հարելով», այսինքն` նախապես էլ հայտնել էր առերես ցուցմունքներին ըստ էության նույ¬նաբովանդակ փաստական տվյալ¬ներ։
Մեղադրական եզրակացությունում վկայակոչված Հ.Ավալյանի ցուցմունքի համաձայն` քննվող դեպքի ժամանակ ակումբում բարձր երաժշտություն էր միացված« ինչի պատճառով վիճա¬բա¬¬նութ¬յան կամ այլ ձայներ վկան չի լսել։ Նշված փաստակը, որը հաստատվել է նաև դա¬տաքննությամբ հետազոտված այլ ապացույցներով, ևս խոսում է հօգուտ բազմոցներով սրահում այլ հաճախորդների առակյության վերաբերյալ ամբաստանյալ Ա.Լալա¬յանի վարկածի, քանի որ բարձր երաժշտություն պայմաններում ակումբից լուռ հեռանալու հավա¬նա¬¬կանությունը էապես մեծ է։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» կոն¬վենցիայի (այսուհետ նաև` Եվրոպական կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` քրեա¬կան հանցագոր¬ծություն կատարելու մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր ոք ունի հետևյալ նվա¬զագույն իրա¬վունքները (….)
(դ) հարցաքննելու իր դեմ ցուցմունք տվող վկաներին կամ իրավունք ունենալու, որ այդ վկա¬ները ենթարկվեն հարցաքննության և իրավունք ունենալու` իր վկաներին կանչելու ու հար¬ցաքննելու միևնույն պայմաններով, ինչ իր դեմ ցուցմունք տված վկաները։
Դատարանը փաստում է, որ մինչդատական վարույթի ընթացքում վկա Հ.Ավալյանի հետ առե¬րեսման ժամանակ պաշտպանական կողմին ըստ էության հաջողվել է իրացնել վկա Հարություն Ավալ¬յանին հարցաքննելու, այն է` հակընդդեմ հարցում իրակա¬նացնելու իրա¬վունքը, սակայն մեղադ¬րա¬կան եզրակացության և գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանին առա¬ջադրված մեղադրանքի հիմ¬քում դրվել են նախքան այդ առերեսման իրա¬կա¬¬¬նացումը վկա Ամալ¬յանի տված ցուցմունքը, որի պայ¬ման¬ներում մինչդատական և դատական վարույթների ընթացքում պաշտպա¬նա¬կան կող¬մի համար փաստացի չի ապահովվել վկա Հ.Ավալյանին նրա 2014թ. ապրի¬լի 2-ի ցուցմունքում հայտնած հան¬գամանքի շուրջ հարցաքննելու, այն է` հակընդդեմ հարցում իրա¬կա¬նացնելու (կոնֆրոն¬տա¬ցիայի) իրավունքը։ Նման պայմաններում վկա Հ.Ավալյանի 2014թ. ապրի¬լի 2-ի ցուցմունքի` որպես ակումբից քննվող դեպքի պահին այլ հաճախորդների բացակայություւնը հաստատող միակ և վճռո¬րոշ ապա¬ցույցի օգտագործումը նաև կհան¬գեցնի ամբաստանյալ Արտյոմ Լալայանի արդար դա¬տաքննութ¬յան իրա¬վունքի խախտման (տես՛ ՄԻ եվրոպական դատարանի «Մամիկոնյանն ընդդեմ Հայաս¬տանի» գանգատի քննարկման շրջա¬նակ¬ներում 2010թ. փետրվա¬¬րի 23-ին կայացրած վճռում, «Գաբ¬րիելյանն ընդդեմ Հայաստանի» գան¬¬գատի շրջա¬նակներում 2012թ. ապրիլի 10-ի վճռում, Արտակ Գաբրիելյանի վե¬րա¬բերյալ ՎԲ-04/13 գոր¬ծով ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2013թ. սեպտեմ¬բերի 13-ի որոշ¬մամբ արտա¬հայտված իրա¬վական դիրքորոշումները), քանի որ գործով ամբաստանյալ Ա.Լա¬լա¬յանի հետ առե¬րես¬ման ժամանակ վկա Հ.Ավալյանը դա չի պնդել (այնպես, ինչպես արտացոլված է մեղադ¬րական եզրակացությունում), իսկ Դատարանում պաշտ¬պանական կողմը փաս¬տացի զրկվել է այդ հանգա¬մանքի վե¬րաբերյալ նրան հակընդդեմ հար¬ցում իրականացնելու հնարավորությունից։
Դատարանում հրապարակվեցին և հետազոտվեցին նաև հետևյալ ապացույցները`
- Շտապ օգնության կայանից առգրավված լազերային սկավառակի զննության արձա¬նագրությունը, համաձայն որի՝ շտապ օգնության աշխատակիցը 2012թ. օգոստոսի 31-ին ժամը 02.19-ին հաղորդակցվում է ինչ-որ տղայի հետ, ով խնդրում է շտապ մեքենա ուղարկել Պուշկինի 41 հաս¬ցեում գործող բար, արյունահոսություն է, չգիտի` ձեռքն է, ոտքը, թե՞ գլուխը, խնդրում է շուտ մեքենա ուղարկել։ Նույն օրը` ժամը 02.21-ին կայացած երկրորդ խոսակցության ժամանակ հավանաբար ձայնային նույն տվյալ¬ներով տղան հե¬տաքրքրվում է արդյոք մեքենան գալիս է, թե` ոչ, ստանում դրա¬կան պատաս¬խան, որով զրույցն ավարտ¬¬վում է։ Երրորդ զրույցի ժամանակ նույն տղան զանգա¬հարում է շտապ. օգնություն և հայտնում, որ այլևս բուժօգնություն պետք չէ` նշելով, որ իրենք են հիվանդին տեղափո¬խելու, ամեն ինչ նորմալ է։ Այն հարցին, թե արյունահոսությունը դադարել է, թե` ոչ, հնչում է պատաս¬խան, որ ամեն ինչ նորմալ է, «հեսա իրենք կտանեն»։ Նույն օրը` ժամը 02.26-ին կայացած հերթական զանգով մի կին խնդրում է մի հատ շատ շտապ մեքենա ուղարկել Պուշկինի 41 հասեցում գտնվող «Սինկոպ փաբ» ջազ ակումբ, հայտնում, որ դանակահարություն է տեղի ունեցել, որից հետո զրույցն ավարտ¬վում է։ Վերջին զանգը տեղի է ունեցել նույն օրը` ժամը 02.38-ին, հավա¬նաբար ձայնային նույն տվյալ¬ներով հե¬տաքրքրվում է, թե շտապ օգնությունն ինչ եղավ, սակայն շտապօգնության կայանի աշխատակցի այն հարցադրամը, թե ո՞ր հասցե, զրույցն ավարտվում է։
- Շտապ օգնության կանչի թիվ 36 թերթիկը, որը կազմվել է 2012թ. օգոստոսի 31-ին, կանչը ընդունվել է ժամը 02.27-ին, փոխանցվել համապատասխան բրիգադին ժամը 02.28-ին, կանչը ստաց¬վել է Պուշկինի 41 հասցեում գործող ջազ ակումբից։ Համաձայն դրա գրառումների` հիվանդ Էդիկը գան¬գատվել է ցավից որովայնում, պառկած է հատակին` աջ կողմի վրա….., ախտորոշվել է որո¬վայ¬նի աջ կողմնային պատի թափանցող կտրած-ծակած վերքեր, հիվանդը տեղափոխվել է 1-ին հա¬մալ¬սարանական հիվանդանոց ժամը 02.55-ին։ Շտապօգնության կանչի թիվ 36ա թերթիկը, որի համա¬ձայն` մոտ 25 տարեկան տղամարդ, որը ևս դանակահարվել է վզի շրջանում։ Ըստ բժշկի գրառում¬ների` թիվ 36 հիվանդին պատգարակով շտապ օգնության մեքենա տեղափոխելու ընթացքում խնդրել է նրան ևս գալ մեքենայի սրահ` 1-ին համալսարանական հիվանդանցում քննության ենթարկ¬վելու հա¬մար, սակայն հիվանդը պատասխանել է, որ իրենց կհետևի տաք¬սիով, նստել է տաքսի և հեռացել։ Ստո¬րագրված է բժշկի և բուժքույրի կողմից, 2012 թվականի 8-րդ ամսով, ամ¬սաթվի վերաբերյալ նշումը բացակայում է։
- Դատաբժշկական փորձաքննության 2014թ. փետրվարի 25-ի թիվ 264/հ եզրակացութ¬յունը, համաձայն որի՝ գործով ամբաստանյալ Արտյոմ Լալայանի մարմնական վնասվածքը՝ պա¬րանոցի շրջանի վերքի, ներկայիս՝ սպիի ձևով, պատճառել է առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջութ¬յան կար¬ճատև քայքայմամբ, նկա¬տի ունենալով վնասվածքի հետ անմիջական պատճառական կա¬պի մեջ եղած հետևանքների տևո¬ղությունը՝ 6 օրից և ոչ ավել 21-ից։ Ըստ նույն եզրակացության` վերքի բնույթի և վաղե¬մության վե¬¬րա¬բերյալ հարցերին հնա¬րավոր է պատասխանել Ա.ԼԱլայանին բուժ¬օգնութ¬յուն ցուցա¬բերած բժշկից վեր¬քի եզրերի, անկ¬յուն¬ների, հատակում առկա հյուսվածքների, վեր¬ջիններիս վնաս¬ված կամ ամ¬բող¬ջական լինելու, վերքային խողովակի ուղղության վերաբերյալ տվյալ¬ներ ստանալու պարա¬գա¬յում։ Ըստ փորձաքննվողի խոսքերի՝ 2012թ. հուլիսի 31-ին իր ջազ ակումբում՝ դրսից ներս մտնելիս, տե¬սել է, որ մի երիտասարդ, որը պարբերաբար եղել է իր ակումբում, վայր է ընկել և այդ պահին ինքը ևս մեկ անգամ ստացել է հարված իր պարանոցի աջ կողմնային մակե¬րե¬սին, վնասվել է իր պարանոցի շրջա¬նը, որից սկսվել է առատ արյունահոսություն և որից հետո երկու անծանոթ երիտա¬սարդներն իրեն հրել են և դիմել փախուստի։ Կանչել են շտապօգնություն վայր ընկած երի¬տասարդի համար, սակայն իրեն բուժօգնություն չեն ցուցաբերել։ Նույն օրը Ստեփանակերտում ծանոթ բժշկի մոտ մասնավոր կերպով բուժօգնության է դիմել, որն էլ իրեն ասել է, որ ունի վնասված զարկերակ և մեծ քանա¬կութ¬յամբ արյուն է կորցրել, ապա մշակել է իր վերքը, պարբերաբար կատարել է վիրակա¬պութ¬¬յուններ։ Դեպքի օրն այլ մարմնական վնասվածքներ չի ստացել։

3.1 Գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանին առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ Դատա¬րանի դատողությունները (սույն գործի դատական քննության սահմանների հստակեցումը).
Համաձայն Արտյոմ Լալայանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման, ինչպես նաև մե¬ղադ¬րական եզրակացության եզրափակիչ մասի` վերջինիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մե¬ղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա «2012թ. օգոստոսի 31-ին՝ ժամը 03։00-ի սահման¬ներում« Երևան քաղաքի Պուշկինի փողոցի 41-րդ շենքի թիվ 24 հասցեում գտնվող «Սինկոպ Փաբ» ջազ ակումբի բազմոցներով սրահում ծագած վիճաբանության ընթացքում ակումբի խոհա¬նոցային դանակով դիտավորությամբ հարվածել է ակումբի հաճախորդ Էդուարդ Յուրիի Դուր¬գար¬յանի որո¬վայնի աջ կողային մասին՝ պատճառելով առողջության ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառ¬¬¬նացող։
Այսպես. Էդուարդ Դուրգարյանի՝ ակոհոլ օգտագործած վիճակում ագրեսիվ վարքագիծ դրսևո¬րելու պատճառով Արտյոմ Լալայանի հետ առաջացած վիճաբանության ժամանակ Էդուարդ Դուր¬գարյանը ձախ ձեռքում եղած ակումբի խոհանոցային դանակով հարվածել է Արտյոմ Լա¬լա¬յանի պարանոցի աջ հատվածին՝ պատճառելով առողջության կարճատև քայքայումով թեթև վնաս։ Այնու¬հետև՝ Էդուարդ Դուրգարյանի՝ Արտյոմ Լալայանին ուղղված ոտնձգությունը դադարեցնելուց հետո« Լալայանը Դուրգարյանից վերցրել է դանակը և մարմնական վնասվածք հասցնելու դիտա¬վորութ¬յամբ հարվածել է վերջինիս որովայնի աջ կողային մասին՝ պատճառելով մարմնական վնաս¬վածք՝ լյարդի աջ բլթի և լայնաձիգ հաստ աղու միջանցիկ վնասումներով« որովայնի շրջանի ծակած-կտրած թափանցող վերքի ձևով« ինչն առաջացրել է Էդուարդ Դուրգարյանի առողջության ծանր վնաս՝ կյան¬քին վտանգ սպառնացող»։
Մինչդեռ, ըստ մեղադրական եզրակացության նկարագրական մասի` «2012թ. օգոստոսի 31-ին` ժամը 00 ։30-ի սահմաններում« Էդուարդ Դուրգարյանը« ալկոհոլ օգտագործած վիճակում գնացել է «Սինկաբ Փաբ» ակումբ։ Այնտեղ պատվիրել է գարեջուր և տեղավորվել է ակումբի բազմոցներով սրահում« որտեղ այլ հաճախորդներ չեն եղել։ Արտյոմ Լալայանը, ավարտելով երաժշտությունը, միա¬ցել է Էդուարդ Դուրգարյանին` տեղավորվելով նույն սեղանի շուրջ ։ Միասին սկսել են ալկոհոլ օգտա¬գործել` խմելով «Մեդոֆ» տեսակի օղի և գարեջուր։ Ժամը 02-ի սահման¬ներում« Արտյոմ Լալայանի և Էդգար Դուրագարյանի միջև առաջացել է վիճաբանություն« որի ըն¬թացքում Էդուարդ Դուրգարյանը ակումբի խոհանոցային դանակով հարվածել է Արտյոմ Լալա¬յանի պարանոցի շրջանին« իսկ Արտյոմ Լալայանը նրանից վերցնելով նույն դանակը« մարմնական վնասվածք հասցնե¬լու դիտավորությամբ հարվածներ է հասցրել Էդուարդ Դուրարյանի աջ այտային« նախա¬բազկային և որովայնի աջ կո¬ղա¬յին շրջաններին` պատճառելով առողջության ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող։ Դրա¬նից հետո Արտյոմ Լալայանը դուրս է եկել բազ¬մոցներով սրահից և մոտենալով մատուցող Հարություն Ավալ¬յանին` պահանջել է «Շտապ օգնութ¬յուն» կանչել։ Հարություն Ավալյանը ահազանգել է «Շտապ օգ¬նության» կայան« այնուհետև« Արտ¬յոմ Լալայանի պահանջով զանգահարել և հրաժարվել է «Շտապ¬¬օգնությունից»։ Մոտ տաս րոպե անց ակումբի հավաքարար Ռիմա Փաշինյանը« կրկին Արտ¬յոմ Լալայանի պահանջով ահազանգել է «Շտապ օգնության» կայան և օգնություն խնդրել։ «Շտապ¬օգնության» բրիգադը« բժշկուհի Նունե Նանուշ¬յանի գլխավորությամբ« ժամանել է դեպքի վայր և Էդուարդ Դուրգարյանին ցուցա¬բե¬րել առաջին բուժօգնություն։ Արտյոմ Լալայանը հրա¬ժարվել է բուժօգնությունից և հիվանդանոց մեկնելուց` «Շտապ օգնության» աշխատակիցներին հավաս¬տիաց¬նելով« որ նրանց հետևից տաքսի ավտո¬մեքենայով գնալու է հիվանդանոց։ Արտյոմ Լա¬լա¬յանը ոչ միայն չի գնացել հիվանդանոց« այլև փոխելով բնակության վայրը` թաքնվել է վարույթն իրականաց¬նող մարմնից»։
Վերոնշյալ դատավարական փաստաթղթերի բովանդակություններում առկա է ներքին հակա¬սություն, մասնավորապես՝ գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի հարված¬ների և տուժող Էդ.Դուր¬գար¬յանի ստացած վնասվածքների քանակի միջև, քանի որ համա¬ձայն՝ Արտյոմ Լալայանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման, ինչպես նաև մե¬ղադ¬րական եզրակացության եզրափակիչ մասի՝ նրան վերագրվել է դանակի մեկ հարվածով տուժող Էդ.Դուր¬գար¬յանի որովայնի աջ կողային մասին՝ լյար¬դի աջ բլթի և լայնաձիգ հաստ աղու միջանցիկ վնա¬սումներով« որովայնի շրջանի ծակած-կտրած թա¬փանցող վերքի պատճառում, իսկ մեղադրական եզրակացության նկարագրական մասի համա¬ձայն՝ դանակի մեկից ավել հար¬վածներով Էդուարդ Դուրգարյանի ինչպես որովայնի աջ կողային շրջա¬¬նին, այնպես էլ աջ այտային և նախաբազկային շրջաններում մարմնական վնասվածքների պատ¬ճառում։
Բացի այդ, ըստ մեղադրանքի որոշման` նախաքննական մարմինը հիմնավորել է, որ քննվող դեպքի օրը «Սինկոպ Փաբ» ջազ ակումբի բազմոցներով սրահում վիճաբանություն է ծագել տուժող Էդ.Դուրգարյանի և գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի միջև, որի ընթացքում վերջինս խոհանո¬ցա¬յին դանակով մեկ անգամ հարվածել է տուժողի որովայնի աջ կողային մասին` պատճառելով նրա կյան¬քին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս։ Ավելին, ըստ մեղադրական եզրա¬կացության և Ա.Լալա¬յա¬նին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման` վիճաբանության ժամա¬նակ առաջինը խո¬հա¬¬նոցային դանակով հարվածել է տուժող Էդ.Դուրգարյանը` Ա.Լալա¬յանի պարանոցի աջ հատ¬վածին պատճա¬ռե¬լով առողջության կարճատև քայքայմամբ ուղեկցվող թեթև վնաս, որից հետո միայն Ա.Լալայանին հաջողվել է վերջինիս ձեռքից վերցնել («խլել») այդ դանակը, և «ոտնձգութ¬յունը դադարեցնելուց հե¬տո»` մարմնական վնասվածք պատճառելու դիտավորությամբ հարվածել տուժո¬ղին` որովայնի աջ կո¬¬¬ղա¬յին մասին՝ պատճառելով մարմնական վնաս¬վածք՝ լյարդի աջ բլթի և լայնաձիգ հաստ աղու մի¬ջան¬ցիկ վնասումներով« որովայնի շրջանի ծակած-կտրած թափանցող վերքի ձևով։
Վերոնշյալ դա¬տա¬վարական փաստաթղթերի բովանդակության համադրման և վեր¬լուծության արդյունքներով Դա¬տարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատա¬վարական օրենսգրքի 203-րդ և 309-րդ հոդվածների տեսանկյունով գործով ամբաստանյալ Ա.Լալա¬յանին ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագոր¬ծութ¬յան հատկա¬նիշ¬նե¬րով մեղադրանք է առա¬ջադրվել կենցա¬ղա¬յին դանակի մեկ հարվածով տու¬ժո¬ղի որովայնի աջ կողա¬յին մասին հարվածելու, լյարդի աջ բլթի և լայնաձիգ հաստ աղու միջան¬ցիկ վնասումներով որովայնի շրջանի ծակած-կտրած թա¬փանցող մարմ¬նական վնասվածք պատ¬ճառելու համար, գործով ամբաստանյալն իր պաշտպա¬նութ¬յունը կառուցել է այդ մեղադրանքի շուրջ, քանի որ վերջինիս մեղադ¬րանք առաջադրելիս օգտա¬գործվել է այդ ձևակերպ¬մամբ նրան որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումը, հետևաբար՝ ամբաս¬տանյալ Արտյոմ Լա¬լայանի մեղավորության կամ անմեղության հարցը ՀՀ քրեա¬կան դատավարա¬կան օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի ուժով պետք է որոշվի այդ («ներկայացված») մեղադրանքի սահ¬ման¬¬նե¬րում, հակառակ պարագայում կխախտվի Ա.Լալայանի արդար դատաքննության իրավունքը։
Հանցագործության կատարման ժամի տեսանկյունով ևս առկա է անհամապատաս¬խա¬նութ¬յուն Ա.Լալայանին առաջադրված մեղադրանքի, մեղադրական եզրակացության և դրա հիմքում դրված ապացույցների միջև.
Ամբաստանյալ Ա.Լալայանին առաջադրված մեղադրանքը մեղադրող կողմն հիմնավոր¬ված է հա¬մարել նաև շտապ օգնության կայանից առգրավված լազերային սկավառակի զննութ¬յամբ, հա¬մա¬ձայն որի՝ շտապ օգնության աշխատակիցը 2012թ. օգոստոսի 31-ին՝ ժամը 02.19-ին, հաղոր¬դակցվում է ինչ-որ տղայի հետ, ով խնդրում է շտապ մեքենա ուղարկել Պուշկին 41 հաս¬ցեում գոր¬ծող բար, ար¬յու¬նահոսություն է, չգիտի, թե ձեռքն է, ոտքը, թե գլուխը, խնդրում է շուտ մեքենա ուղար¬կել։ Երկրորդ խոսակցության ժամանակ տղայի ձայնով մեկը նույն օրը ժամը 02.21-ին հե¬տաքրքրվում է արդյոք մեքնենա գալիս է, թե՝ ոչ, ստանալով դրական պատասխան՝ զրույցն ավար¬տում է։ Երրորդ զրույ¬ցի ժամանակ նույն տղան զանգահարում է շտապօգնութ¬յուն և հայտ¬նում, որ այլևս բուժ¬օգնության պետք չի՝ նշելով, որ ամեն ինչ նորմալ ա։ Այն հարցին, թե արյու¬նահոսությունը դադարել է, թե՝ ոչ, պատասխանվում է, որ ամեն ինչ նորմալ է, հեսա իրենք կտանեն։ Հերթական զանգով, որը կատար¬վել է նույն օրը` ժամը 02.26-ին, մի կին խնդրում է մի հատ շատ շտապ մեքենա ուղարկել Պուշկինի 41 հասեցում գտնվող «Սինկոպ փաբ» ջազ ակումբ, նշում, որ դանակա¬հա¬րություն է տեղի ունեցել, որից հետո զրույցն ավարտվում է։ Վերջին զանգը տեղի է ունեցել նույն օրը՝ ժամը 02.38-ին, մի կին հետաքրքրվում, թե շտապ օգնությունն ինչ եղավ, սակայն դիս¬պետ¬¬չերի այն հարցադրումից հետո, թե ո՞ր հասցե, հեռախոսազրույցն ավարտում է։
Մինչդեռ ըստ Ա.Լալայանին առաջադրված վերջնական մեղադրանքի և մեղադրական եզրա¬կացության՝ քննվող դեպքը տեղի է ունեցել 2012թ. օգոստոսի 31-ին՝ ժամը 03։00-ի սահման¬ներում« այնինչ «Շտապօգնություն» ԱՊՓԲ ընկերությանն ուղղված ըստ էության վերջին ահա¬զանգը տե¬ղի է ունեցել նույն օրը ժամը 02.26-ին (ժամը 02.38-ի հեռախոսազանգով փորձ է կա¬տարվել պարզել շտապ¬օգնութ¬յան բրիգադի ուշացման պատճառը), այսինքն՝ տուժող Էդ.Դուրգար¬յանի դա¬նա¬կա¬հարութ¬յունը բնականաբար տեղի էր ունեցել մինչ այդ մասին 1-03 համարով կանչ տալը։

3.2 Ապացույցների համադրում և վերլուծություն.
Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների հետազոտման, համադրման և վերլուծության արդյունքներով Դատարանը փաստում է, որ մեղադրող կողմը մինչդատական վա¬րույ¬թի արդյունքներով իրավացիորեն ապացուցված է համարել հանցավոր արարքի առկայութ¬յունը, այն է` տուժող Էդուարդ Դուրգարյանին` նրա կյանքի և առողջության համար վտանգավոր ծանր վնաս պատճառելը։ Թեև Էդ.Դուրգարյանի մարմնին հայտնաբերվել են սուր կտրող կամ ծակող-կտրող գործի¬քով պատճառված ևս երկու վնասվածքներ՝ աջ այտային և նախաբազկի շրջանների կտրված վերքերի ձևով, սակայն դրանց պատճառումը գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանին չի վե¬րագրվել, այլ անձի՝ ևս։ Դատաբժշկական փորձաքննության 2014թ. փետրվարի 25-ի թիվ 264/հ եզ¬րա¬¬կացութ¬յամբ պարանոցի շրջանի վերք է հայտնաբերվել նաև գործով ամբաստանյալ Ա.Լալա¬յանի մոտ, որի վե¬րաբերյալ նախաքննությունն այլ համարով շարունակվում է, հետևաբար` դրա պատ¬¬ճառման հան¬գամանքները, այդ թվում` պատճառած անձի ինքնությունը և պատճառման շար¬ժա¬ռիթը, սույն դա¬տա¬կան ակտը կայացնելու պահին պարզված չեն։
Սույն գործով վերջնական դատական ակտ կայացնելու համար ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածով նախատեսված մյուս հարցերը լուծելիս Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Տուժող Էդ.Դուրգարյանի լյարդի աջ բլթի և լայնաձիգ հաստ աղու միջանցիկ վնասումներով որո¬վայնի շրջանի ծակած-կտրած թափանցող մարմնական վնասվածքը գործով ամբաստանյալ Արտ¬յոմ Լալայանի կողմից պատճառ¬վելու վերաբերյալ հետևությունները մե¬ղադրող կողմը կառուցել է մեղադրական եզրակացությունում թվարկված հետևյալ ապացույցներով՝
- Դատաբժշկական փորձաքննության 2012թ. սեպտեմբերի 11-ի թիվ 1225/h եզրա¬կացությամբ, համաձայն որի` գործով տուժող Էդուարդ Դուրգարյանի մարմնական վնասվածքները` 1. աջ այ¬տա¬յին և նախաբազկի շրջանների կտրված վերքերն առանձին-առանձին տուժողին առող¬ջությանը պատ¬ճառել են թեթև վնաս՝ առող¬ջության կարճատև քայքայումով, պատճառվել են սուր կտրող կամ ծակող-կտրող գործիքով, 2. հեմոպերիտոնեումով զուգորդված` լյարդի աջ բլթի և լայ¬¬նաձիգ հաստ ա¬ղու միջանցիկ վնասում¬նե¬րով` որովայնի շրջանի ծակված-կտրված« թափանցող վերքը հասցվել է սուր ծակող- կտրող գոր¬ծիքով« հնարավոր է քննվող դեպքի ժամանակահատ¬վա¬ծում և տուժողի առող¬ջությանը պատ¬ճառել է ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող։
- Դատահետքաբանական և դատաբժշկական համալիր փորձաքննության 2012թ. հոկ¬տեմբերի 23-ի թիվ 12-4010 եզրակացությամբ, համաձայն որի` փորձաքննությանը ներկայացված Էդուարդ Դուր¬¬գարյանի հա¬գուստների` կիսաթև մայկայի և ուսաժապավեններով մայկայի վրա առ¬կա վնաս¬վածքներն իրենց բնույ¬թով ծակած-կտրած են« առաջացել են սուր ծակող-կտրող գոր¬ծիքի /ների/` դա¬նակի /ների/ մեկ ներ¬գոր¬ծության արդյունքում։ Ներկայացված հագուստներից` կի¬սաթև և ուսաժա¬պա¬վեն¬ներով մայ¬կա¬¬ների վրա առկա աջ կողմնային հատվածի և նրա իրանի աջ կե¬սի` աջ թուլակողի շրջանի մեկա¬կան վնասվածքներն իրենց բնույթով ծակած-կտրած են« տեղա¬կայմամբ հիմնա¬կանում հա¬մա¬պա¬տասխանում են միմյանց և կարող էին առաջանալ սուր ծակող-կտրող գոր¬ծիքի` դանակի մեկ ներթափանցող ներգործությունից« որը տեղակայվել է Էդուարդ Դուրգարյանի իրանի աջ կողմ¬նային` աջ թուլակողի շրջանում« այսինքն` տվյալ ծակած-կտրած վնասվածքը ստա¬նալու պա¬հին Էդուարդ Դուրգարյանն իրանի աջ կողային մակերեսով ուղղված է եղել դեպի սուր ծակող-կտրող գոր¬ծիքի ծայրը։
- մեղայականով ներկայանալու արձանագրության և կասկածյալի կարգավիճակում գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի տված ցուցմունքի վրա, որոնք երկուսն էլ թվագրված են նույն օրով` 2012թ. հոկ¬տեմբերի 3-ով, որոնց համաձայն՝ Ա.Լալայանը համապատասխանաբար՝ հայտարարել է Էդ.Դուր¬¬¬գար¬¬յանին դանակով հարվածելու մասին, ապա տվել նույնաբովանդակ խոստովանական ցուց¬մունք։
- ակումբի մատուցող, գործով որպես վկա հարցաքննված Հարություն Ավալյանի ցուց¬մունք¬նե¬րով։ Վերջինս գտնվելով ակումբում` «հասկացել» է« որ բազմոցներով սրահում Արտյոմ Լալայանի և Էդուարդ Դուրգարյանի միջև վիճաբանություն է տեղի ունեցել« որի ընթացքում Արտյոմը դանակով կամ այլ սուր առարկայով հարվածել է Էդուարդի որովայնի աջ հատ¬վածին ու պատճառել վնաս¬վածք« քանի որ այդ ամբողջ ընթացքում բազմոցներով սրահում ուրիշ ոչ ոք չի եղել« և այդ ընթացքում այդ սրահից ոչ ոք դուրս չի եկել։ Բացառել է« որ բազմոցներով սրահից ինչ-որ մեկն Արտյոմից առաջ դուրս եկած լինի և ինքը նկատած չլինի։
Մինչդեռ, մեղադրական եզրակացությունում մեղադրող կողմը չի վերլուծել և գնահատել վե¬րոնշյալ ցուցմունքին հակասող, գործով ամբաստանյալ Արտյոմ Լալայանի հետ 2014թ. ապրիլի 30-ին իրականացված առերեսման ընթացքում վկա Հ.Ավալյանի տված ցուցմունքը, որի արդյունքներով այդ անձանց ցուցմունքներում առկա էական հակասությունն ըստ էության հարթվել էր. Հ.Ավալյանը առե¬րես¬ման ընթացքում (նրա մասնակցությամբ վերջին քննչական գործո¬ղությունն է, քանի որ բոլոր հարցաքննությունները և նրա մասնակցությամբ դեպքի վայրի լրացուցիչ զննությունը կատարվել էին նախքան առերեսումը), լսելով քննվող դեպքին այլ հաճախորդի առնչութ¬յունը փաստող մե¬ղադրյալ Ա.Լալայանի առերես ցուց¬մունքը, դրա հետ համաձայնել է, նշել, որ իր մոտ չի տպա¬վորվել Արտ¬յոմի գոռալը՝ շտապ¬օգնություն կանչելու վերաբերյալ, ինչպես նաև երկու հաճախորդների մուտ¬քը և ելքը ակումբ, նաև ակումբում կին հաճախորդի առկայութ¬յունը, հավանաբար այն պատ¬ճառով, որ եղել է լարված կամ ցրված։ Նշել է նաև, որ երբ Արտյոմը դիմել է իրեն՝ շտապօգնութ¬յուն կանչելու հանձ¬նարարությամբ, նկատել է, որ Արտյոմի պարանոցից շիթով արյուն է հոսում։ Իր այն հարցին, թե ինչ է եղել, Արտյոմը պատաս¬խանել է, որ «Էդոյին խփել են»։ Սկզբնական ցուցմունքի հետ հակա¬սության վերա¬բերյալ քննիչի գրա¬վոր հարցադրմանն ի պատասխան` վկա Հ.Ավալյանը նույն առե¬րես¬ման ընթացքում հայտնել է, որ զբաղված էր ակումբի հեռախոսով շտապօգնություն զանգա¬հա¬րելով և եթե Արտյոմի նշած անձինք ակումբից անձայն դուրս գային, հավա¬նական է, որ նրանց չնկա¬տեր։ Նշել է նաև, որ ակումբի բարի մոտ գտնվելիս բազմոցների սրահից վիճա¬բանության կամ աղմու¬կի ձայներ լսելը դժվար էր, հնարավոր է, որ գտնվել է խոհանոցում, որտեղից բացառվում էր նման ձայներ լսելը։ Ավելին, առերեսման սկզբնամասում վկա Հ.Ավալյանը որևէ խոսք անգամ չի հիշա¬տակել քննվող դեպքից առաջ բազմոցներով սրահում՝ սեղանի շուրջ Էդ.Դուրգարյանի և Ա.Լալայանի միասին նստե¬լու, վերջինիս կողմից օղի պատվիրելու վերաբերյալ, թեև սկզբնական ցուցմունքներում իր և գործով ամ¬բաստանյալ Ա.Լալայանի ցուցմունքներում առկա այդ էական հակասության վերա¬բեր¬յալ ևս հայտնել էր։
Նման իրարամերժ ցուցմունքների պայ¬մաններում նախաքննական մարմինը, առանց բավա¬րար հիմնավորման և փաստարկման, արժևորել և մե¬ղադրա¬կան եզրա¬կացությունում վկայակոչել է վկա Հ.Ավալ¬¬¬յանի 2012թ. ապրիլի 22-ի ցուցմունքը` այդ կերպ բացառելով դեպքին անմիջապես նա¬խոր¬դող պահին այլ հաճա¬խորդների առկայությունն ակումբում (այսինքն` անուղ¬ղակի այդ ապացույ¬ցով հիմնավորել է տու¬ժող Էդ.Դուրգարյանի հետ հատկապես Ա.Լալայանի վիճաբանելու հանգա¬ման¬քը, այդ կապակ¬ցությամբ վերջինիս խոստովանական ցուցմունքի արժանահավատությունը)։
- գրավոր և բանավոր հայերենին գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի կողմից տիրա¬պետելու վերաբերյալ վկաներ Ռիմա Փաշինյանի, Սևանա Գրիգորյանի, Հովիկ Թամազյանի, Հրաչյա Մար¬տիրոսյանի և Սեդա Ալավերդյանի ցուցմունքներով (բոլորին հարցաքննել է ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանը 2012թ. հոկտեմբերի 7-ից մինչև 2012թ. նոյեմբերի 19-ն ընկած ժամանահատ¬վածում), ինչ¬¬¬պես նաև որպես ապացույց ճանաչված և մեղադրական եզրակացությունում վկայակոչված փաս¬տաթղթերի առկայությամբ, մաս¬¬նավո¬րա¬պես՝ գործով ամ¬բաս¬տանյալ Արտյոմ Լալայանի կողմից հար¬կային տեսչություն ներկա¬յացրած հաշ¬վետ¬վութ¬յուն¬ներով« ստուգման ակտերով« և Հ.Թամազյանի հետ կնքված վարձա¬կա¬լության պայմա¬նագրով, Երևանի պետական կոնսեր¬վատո¬րիա¬յից առգրավ¬ված՝ Արտյոմ Լալա¬յանի անձնական գոր¬ծում առկա փաս¬տաթղթե¬րով, որոնցով նախաքննական մար¬մինը ստուգել և հերքել է գործով ամ¬բաս¬տանյալ Ա.Լալայանի պատճա¬ռաբանությունը` հայերե¬նին ոչ բավարար չափով տիրա¬պետելու և նրանից խոս¬տո¬վանական ցուցմունք կորզելու, մեղայակա¬նով ներկայանալու արձա¬նագրությունը կեղծելու վերաբերյալ։ Սպասք լվացող, գործով որ¬պես վկա հարցաքննված Ռիմա Փաշին¬¬յանի ցուցմունքով նա¬խաքննական մարմինը հիմնավորված է հա¬¬մա¬րել նաև այն, որ տուժողի դանա¬կա¬հարությունը տեղի է ունեցել ակումբի խոհանոցային դա¬նակ¬¬նե¬րից մեկով, որը վկան նկատել էր կին հաճախորդի կողմից լվացարանում այն արյունից լվա¬նալու ժա¬մա¬¬նակ։ Ավելին, վկա Ռ.Փաշինյանը նաև նշել էր, որ այդ դանակը հաճախորդների օգտա¬գործ¬մանը չի տրա¬¬¬մադրվել, դրանք կարող էին վերցնել միայն ակում¬բի աշխատողները, այդ թվում՝ Արտյոմ Լալա¬յանը։
- Վկա Դավիթ Բաբաջանյանի ցուցմունքով՝ այն մասին, որ քննվող դեպքի օրը «Սիմկոբ Փաբ» ակումբի կողմից իրեն են մոտեցել մի քանի հաճախորդներ« ովքեր պատմել են« որ այդ ակում¬բում ինչ-որ կռիվ է եղել։ Այդ հաճախորդներից տեղեկացել է« որ կռիվ անողներից մի կողմն եղել է Արտյոմ Լալայանը։ Զանգահարել է Արտյոմ Լալայանին« սակայն վերջինս, խոստանալով հե¬տա¬գայում կապ¬վել իր հետ, անջատել է հեռախոսը։
Վկա Բաբաջանյանի նշված ցուցմունքում բացա¬կա¬յում է վե¬րոնշյալ տեղե¬կությունը ստանալու սկզնաղբյուրի հիշատակումը, այսինքն` նույնիսկ դա¬տաքննութ¬¬յան արդյունքներով չի պարզվել այդ տեղե¬կությունը վկա Դ.Բաբաջանյանին հաղոր¬դած անձի ինք¬նությունը և վերջինս չի հարցաքննվել (այսինքն` բացակայում է սկզբնական ապացույցը), հետևա¬բար` նման պայմաններում վկա Բաբա¬ջայանի ցուցմունքի` որպես ածանցյալ ապացույցի թույ¬լատ¬րե¬լիության հարցին մեղադրող կողմը չի անդրա¬դարձել և պատշաճ կարգով չի գնահատվել դրանում ներկայացված փաստական տվյալ¬ների արժանահավատության տեսանկյու¬նով (ՀՀ քրեա¬¬¬կան դատավարական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի տես¬անկյու¬նով)։ Ավելին, տվյալ ցուցմունքով ան¬ուղղա¬կիո¬րեն հաս¬տատվում է, որ քննվող դեպքի պահին ակումբում այնուամե¬նայնիվ ներկա են եղել նաև այլ հաճա¬խորդ¬ներ, որոնցից մեկն էլ, ըստ վկա Դ.Բաբաջանյանի ցուցմունքի, վերոնշյալ տե¬ղե¬կութ¬յունը հաղորդել է վկա Բա¬բաջանյանին, այ¬սինքն՝ վկա Բաբաջանյանը տվել է ակումբում այլ հաճա¬խորդների բացա¬կա¬յության վերաբերյալ մեղադրող կողմի վարկածին հակասող ցուց¬մունք, որը ևս չի հերքվել։
- Դատակենսաբանական փորձաքննության 2012թ. հոկտեմբերի 1-ի թիվ 284 եզրակա¬ցութ¬յամբ, որով հաստատվել է տուժող Էդ.Դուրգարյանի հագուստների վրա առկա արյունը վերջինիս արյան խումբն ունեցող որևէ անձի, այդ թվում՝ նրան պատկանելու հնարավորությունը և 2014թ. ապրիլի 16-ի թիվ 168 եզրակա¬ցությամբ, որով հաստատվել է, որ «KENT » տեսակի ծխախոտի երկու մնա¬ցորդների և շագանակագույն զտիչներով ծխախոտի հինգ մնացորդների զտիչ¬ների ազատ եզրե¬րին հայտնաբերված մարդկային ծագման թուքն առաջացել է արտադրութ¬յուն¬ներում, մաս¬նավորա¬պես՝ թքում «A» հակածին պարունակող և արյան «A» խումբ ունեցող որևէ ան¬ձից կամ ան¬ձան¬¬ցից« այդ թվում` նաև կարող էր առաջանալ Էդուարդ Դուրգարյանից« բայց չէր կա¬րող առաջանալ Արտյոմ Լալայանից։
- Իրեղեն ապացույցների առկայությամբ, մասնավորապես՝ տուժող Էդուարդ Դուրգարյանի հա¬գուստներով« դեպքի վայրից առգրավված բամբակյա խծուծներով« ծխա¬խոտի ծխուկներով։
- Դեպքի վայրի (սկզբնական և լրացուցիչ) զննման արձանագրություններով, սակայն մե¬ղադրող կողմը մեղադրական եզրակացությունում չի մեկնաբանել և հստակեցրել, թե դրանցով կոնկրետ ինչ փաս¬տական տվյալներ և հանգա¬մանք¬ներ է հիմնավորված համարում։ Հաշվի առնելով նաև գործով որ¬պես իրեղեն ապացույց ճանաչ¬ված առարկաների առկայությունը՝ կարելի է միայն ենթադրել, որ դրան¬ցից սկզբնական զննման արձանագրությունը մեղադրական եզրակացութ¬յունում հիշատակվել է այն¬քանով, որքանով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված բամբակյա խծուծները (արնանման հեղուկի հետքերով) և ծխուկները (բազմոցներով սենյակի սեղա¬նի վրայից վերցված և թքի հետքեր պարու¬նակող) հայտնաբերվել են քննչական այդ գործողութ¬յուն¬ների արդյուն¬քում։ Հավա¬¬նաբար նա¬խաքննական մարմինն այդ քննչական գործողություններով հիմ¬նա¬վորված է հա¬մարել նաև քննվող դեպքը «Սինկոբ Փաբ» ջազ ակումբում տեղի ունենալու, իսկ «ABO» իզոշճա¬բա¬նա¬կան համակարգի «A» խմբի արյուն ունե¬ցող որևէ անձից կամ անձանց« այդ թվում՝ տուժող Էդուարդ Դուրգարյանի կողմից ծխելու, հետևաբար՝ քննվող դեպքի վայրում վերջինիս գտնվելու հնա¬րավո¬րությունը (այլ ապացույց¬ների հետ համադրման արդյունքում՝ գտնվելու փաստը)։ Դեպքի վայրի լրացուցիչ զննման արձանագրությունը մեղադրական եզրակացությունում հիշատա¬կելով՝ մեղադրող կողմը ստուգել և արժևորել է քննվող դեպքի վերաբերյալ վկա Հարություն Ավալյանի ցուցմունքները՝ այդ կերպ փորձե¬լով վերար¬տադրել տևական ժամանակ առաջ տեղի ունեցած դեպքի հանգա¬մանք¬ներն այնտեղ գտնվող անձանց և իրերի համայնա¬պատկերում։
Այսպես, դեպքի վայրի՝ Երևան քաղաքի Պուշկինի 41 հասցեում գտնվող «Սինկոպ փաբ» ակումբի (ըստ էության սկզբնական) զննման արձանագրության համաձայն՝ քննչական այդ գործո¬ղությունն իրա¬կա¬նացվել է 2012թ. օգոստոսի 31-ին՝ ժամը 15.00-ից 15.35-ն ընկած ժամանա¬կահատ¬վածում։ Զննումն իրականացրել է Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Մ.Մկրտչյանը՝ ընթերա¬կաներ Սուսաննա Շիշյանի և Անուշ Գալստյանի մասնակցությամբ։ Զննմամբ պարզվել է, որ ակում¬բի երկրորդ (ըստ էության բազմոցներով) սրահի մուտքի դռնից աջ պատի տակ դրված է թիվ 1 բազմոցը, որի բարձերը խառնված են։ Տվյալ բազմոցի դիմաց առկա է սպիտակ սեղանիկ, որի վրա դրված են անձեռոցիկի աման, ծաղկաման, 0,5 լ տարողությամբ «Մեդոֆֆ» տեսակի օղու կիսա¬դա¬տարկ շիշ, կող¬քին` ապակյա թափանցիկ բաժակ, դրա մեջ` անգույն հեղուկ։ Նույն սեղանի ձախ և աջ անկյու¬նային մասերում առկա են անկանոն չափերի արնանման հեղուկի հետքեր։ Աջ պատի տակ առկա է ևս մեկ բազմոց, դրա վրա` 0,7 լ տարո¬ղութ¬յամբ ապակ¬յա «Մեդոֆֆ» տեսակի օղու դատարկ շիշ։ Նշված բազմոցի դիմաց դրված է սպի¬տակ սեղան, դրա աջ հատվածում` ծաղկաման, անձեռո¬ցիկի դատարկ տուփ։ Զննման ընթացքում հայտնաբերվել են` թիվ 1 սեղանի ձախակողմյան հատ¬վածից՝ արնանման հետք (վերցվել է նմուշ), թիվ 1 սեղանի վրա¬յից՝ «Մեդոֆֆ» տեսակի օղու շիշ և ապակ¬յա բաժակ (վերցվել են), 2-րդ բազմոցի դիմաց, գետնից` մազի ամրակ (վերցվել է), 2-րդ սեղանի վրա գտնվող մոխ¬րամանում՝ 7 ծխուկներ (վերց¬վել են), 2-րդ սեղանի վրայից՝ օղու մեկ և հօու¬թի երեք` դա¬տարկ, հեղուկով լիքը և կիսադատարկ բա¬ժակներ (վերցվել են), նույն սեղանի դիմաց` հատակից` 1 օղու բաժակ և 1 հյութի բաժակ (վերցվել է միայն հյութի բաժակը), 2-րդ բազմոցի վրա¬յից՝ «Մեդոֆֆ» տեսակի 0.7 լ տա¬րողությամբ օղու շիշ։ 2-րդ սեղա¬նի վրա հայտ¬նաբերվել են նաև «Քենթ» և «Բլեք թիփ» տեսակի ծխախոտի տուփեր, դրան¬ցում` ծխա¬խո¬տի գլա¬նակներ, որոնք չեն վերցվել։ Զննմամբ պարզվել է նաև, որ բազմոց¬նե¬րով սրահի հա¬տակը ծածկված է արհեստական գործով («կավրալիտով»)։
Դեպքի վայրի սկզբնական զննման վե¬րոնշյալ արձա¬նագրութ¬յան բովան¬դա¬կութ¬յունից հնա¬րավոր չէ պատկերացնել արդյոք դեպքի վայրը պատշաճ կարգով պահ¬պան¬վել է մինչև զննման սկիզբը, թե՝ ոչ, քանի որ արձանագրությունում բա¬ցա¬կայում են գրառում¬ներ այն մասին, թե զննումից անմի¬ջապես առաջ ակում¬բի մուտքի դուռն եղել է բաց, թե բացվել է ինչ-որ անձի կողմից, այն դեպքում, երբ զննմանը որևէ անձ, բացի քննիչից և ընթերա¬կա¬ներից, չի մաս¬¬նակցել։ Մինչդեռ նախաքննությամբ հիմնավորվել է, որ քննվող դեպքից ան¬մի¬¬¬ջապես հետո գործով ամբաս¬տանյալ Ա.Լալայանն ակումբի մուտքի դուռը կողպել էր (ըստ վեր¬ջինիս և վկաներ Ն.Նանուշ¬յանի և Ռ.Փաշին¬յանի ցուցմունքների)։ Դեպքի վայրի սկզբնա¬կան զննման ըն¬թացքում չի կիրառվել լուսան¬կարա¬հա¬նում, բացակայում է նաև դեպքի վայրի սխեման, որի հետևան¬¬քով հնա¬րավոր չէ հստակ պատ¬կերացում կազմել և անհատականացնել բազմոցներով սեն¬յակի առա¬ջին և երկրորդ սեղան¬ների տե¬ղա¬կայումը, դրանց շուրջ աթոռակների առկայությունը կամ բացա¬կա¬յութ¬յունը (որոն¬ցից մեկ վրա, ըստ մեղադրական եզրակացությունում վկա Հ.Ավալյանի վկայա¬կոչված ցուցմունքի, նստած է եղել Ա.Լալա¬յանը), նախ¬քան դեպքը սե¬ղանի կամ սեղան¬ների շուրջ են¬թադ¬րաբար գտնվող տուժող Էդ.Դուրգարյանի, ամբաստանյալ Ա.Լա¬լա¬յանի և հնարա¬վոր այլ անձանց առ¬կայությունը, նույնիսկ որոշել այդ անձանց մոտավոր քանակը։
Դեպքի վայրի (ըստ էության լրացուցիչ) զննության արձանագրության համաձայն՝ այն իրա¬կա¬նացվել է 2014թ. ապրիլի 22-ին (քննվող հանցագործության դեպքից 1 տարի 8 ամիս անց), մաս¬նակցութ¬յամբ վկա Հարություն Ավալյանի, ընթերակա¬ների, սակայն նախաքննությունը շարու¬նակող ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ԾՀՔ բաժնի ավագ քննիչ Մ.Տիգրանյանի կող¬մից։ Զննման ընթացքում մասնակից Հ.Ավալյանը հայտարարել և մատ¬նացույց է արել, որ դեպքի օրն Էդ.Դուրգար¬յա¬նը նստած է եղել բազմոցների սրահում՝ մուտքից դեպի աջ պատի տակ տե¬ղադրված բազմոցին՝ Արտյոմ Լալայանի հետ, ով նստած է եղել բազմոց¬ների սրահում՝ նույն սեղանի դիմացի աթոռակի վրա (թեև սկզբնական զննման ժամանակ նման աթոռակ չի հայտնաբերվել)։ Այդ օրն Արտյոմ Լալայանի կողմից ձեռքով վնասված պարանոցը բռնած վիճակում բազմոց¬ների սրահից դուրս գալու ժամանակ ինքը գտնվել է բարի մոտ՝ լվացքա¬սենյակի մուտքի դիմաց, դեմքով դեպի աստի¬ճանները։ Ա.Լալա¬յանից առաջ բազմոցներով սրահից դուրս եկող որևէ անձի չի նկա¬տել, եթե ինչ-որ մեկը վազելով այդ¬տեղից դուրս փախչեր, ինքը դա կնկատեր։ Մատնացույց է արել բազմոցներով սրահի կենտրոնա¬կան հատ¬վածը՝ հայտարարելով, որ այդտեղ ընկած է եղել Էդ.Դուր¬գարյանը, սակայն վերջինիս կոնկրետ դիրքը դժվարացել է վեր¬հիշել։ Զննման ժամանակ կազմվել և արձա¬նագրութ¬յանն է կցվել սխեմա։ Վերոնշյալ զննման արձա¬նագրության համաձայն՝ գործով տու¬ժողը և ամ¬բաս¬տանյալը նստած են եղել միևնույն սեղա¬նի շուրջ, տուժողը՝ բազմոցին, իսկ Լալա¬յանը՝ նույն սեղանի շուրջ գտնվող աթո¬ռակին, մինչդեռ դեպքի վայրի սկզբնական զննման արձա¬նագրության համաձայն՝ 1-ին սեղանի ձա¬խա¬¬¬կողմյան հատ¬վածից՝ հայտնաբերվել է արնանման հետք, այդ սեղանի վրայից՝ «Մեդոֆֆ» տե¬սակի օղու շիշ և բաժակ, իսկ 2-րդ սեղանի վրա գտնվող մոխ¬րամանի միջից՝ 7 հատ ծխուկներ, 4 հատ սե¬ղանի բաժակ և 1 բաժակ՝ գետնի վրայից, 2-րդ բազմոցի տակից՝ մազի ամրակ, 2-րդ բազ¬մոցի վրայից՝ «Մեդոֆֆ» տեսակի 0.7 լ տարողությամբ օղու շիշ։
Վերոնշյալ պայմաններում նախաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցներով, այդ թվում՝ դեպքի վայրի սկզբնական և լրացուցիչ զննության արդյունքներով չի պարզվել և անհատականացվել, թե քննվող դեպքից անմիջապես առաջ վերոնշյալ երկու սեղանների շուրջ փաստացի քանի անձ են նստած եղել, դրանց շուրջ հայտնաբերված բաժակներն ովքեր են օգտագործել, գործով տուժո¬ղը, ամբաս¬տան¬յալը, թե՞ նաև այլ անձինք, այդ թվում՝ հաճախորդներ։ Հյութի 4, օղու 2 բաժակները, ինչպես նաև ծխա¬խոտի երկու տուփերը փաստում են, որ եղել են երկուսից ավել անձինք, սակայն նախաքննությամբ չի պարզվել, թե որ պահին են դրանք օգտագործած անձինք հեռացել ակումբից, մասնավորապես՝ մինչ քննվող դեպքը, թե՞ դրա¬նից հետո։ Չի պարզվել նաև «Քենթ» և «Բլեք թիփ» տեսակի ծխախոտ¬ներ օգտագործած անձի (անձանց) իֆքնություն(ներ)ը, արդյոք այդ ծխախոտները գործածել է «A» հակա¬ծին պարունա¬կող և արյան «A» խումբ ունե¬ցող գործով տուժող Էդ.Դուրգար¬յանը« թե՞ արյան նույն խումբ ունեցող այլ կամ նաև այլ անձ, այն պարագայում, երբ տուժող Էդ.Դուրգարյանը պնդել է, որ տա¬րի¬ներ շարունակ ծխում է բացառապես «Վինսթոն» տեսակի ծխա¬խոտ։ Միաժամանակ, դատա¬կեն¬սաբանական փորձաքննության եզ¬րա¬կացությամբ հերքվել է գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի կողմից ինչպես «Քենթ», այնպես էլ «Բլեք» տեսակի ծխախոտներն օգտագործելու հան¬գա¬մանքը, թեև ըստ վկա Հ.Ավալյանի՝ հրապարակված և հետազոտված նա¬խաքննա¬կան ցուցմունքի՝ «Բլեք» տեսա¬կի ծխա¬խոտ օգտա¬գործել է գործով ամբաստանյալ Ա.Լալա¬յանը։ Նշված բացերը չեն լրացվել նաև դատաքննության արդյունքներով։
Համակողմանիորեն անդրադառնալով 2012թ. հոկտեմբերի 3-ով թվագրված` մեղայականով ներ¬¬կայանալու և կաս¬կածյալի կար¬գա¬վիճակում Ա.Լալայանին հարցաքննելու արձանագրություներն որպես ապացույց անթույլատրելի ճա¬նաչելու վերաբերյալ պաշտպանական կողմի հարուցած և լու¬ծումն հետաձգված միջնորդության քննարկմանը, արձանագրելով, որ այդ ապացույցները դրվել են գործով ամբաս¬տանյալ Ա.Լալա¬յանին առաջադրված մեղադրանքի և մեղադրական եզրակացության հիմքում, ունեն գործի լուծման տեսանկյունով վճռորոշ նշանակություն՝ Դատարանը փաստում է, որ՝
մեղայականով ներկայանալու արձանագրությունը կազմվել է 2012թ. հոկտեմբերի 3-ին, ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանի կողմից, համաձայն որի՝ տվյալ օրը՝ ժամը 06.30-ին, կամովին ՀՀ ոստի¬կանության քննչական վարչության ԾՀՔ բաժին է ներկայացել Արտյոմ Լալայանը, հայտնել իր կա¬տա¬րած հանցագործության մասին հետևյալը. «Հանդիսանում եմ Երևան քաղաքի Պուշկինի 41 հաս¬¬ցեում գտնվող «Սինկոբ Փաբ» ջազ ակումբի տնօրենը։ Նշված ակումբի մշտական հաճախորդ¬նե¬րից է հանդիսանում Էդուարդ Դուրգարյանը, որի հետ միշտ գտնվել եմ նորմալ «փախհարա¬բերութ¬յուն¬ների» մեջ։ 2012թ. օգոստոսի 31-ին՝ ժամը 01.30-ի սահ¬մաններում գտնվում էի ակումբում, այդ ժամա¬նակ այնտեղ եկավ Դուրգարյանը՝ ալկոհո¬լային խմիչք օգտագործած վիճակում։ Էդուարդն ակում¬բում գտնվելու ընթացքում սկսեց իրեն ագրեսիվ պա¬հել։ Հասկացա, որ Էդուարդը գտնվում է ալկոհո¬լա¬յին խմիչքի ազդեցության տակ։ Էդուարդի հա¬մար տաքսի կանչեցի, որ գնա տուն, սակայն երբ այդ մասին հայտնեցի Էդւոարդին, ով նստած էր ակումբի բազկաթոռներով սրահում, նա նստած տեղից վերկացավ, ինձ հայհոյեց ու ձախ ձեռքում եղած դանակով հարվածեց պարանոցիս աջ կողմին և վնաս¬վածք պատճառեց։ Այդ ժամանակ ան¬մի¬ջապես բռնեցի Էդուարդի ձախ ձեռքը, նրա ձեռքից խլե¬ցի դանակը և դրանով մեկ անգամ հար¬վածեցի Էդուարդի որովայնի աջ կողային շրջանին։ Էդուար¬դին հարվածելու ժամանակ դանակը գտնվել է իմ ձեռքում»։ Արձանագրությունը կազմված է համակարգչային եղանակով, վերջնամասում ձեռագիր տեսքով առկա է հետևյալ գրա¬ռումը՝ «Արձա¬նագրությունը կարդացի, գրված է իմ խոսքերից, ճիշտ է, որի համար ստո¬րագրում եմ», առկա են Լալայանի ազգանունը և նրա անունից կատարված ստո¬րագրություն։
2012թ. հոկտեմբերի 3-ին՝ ժամը 16.50-ից մինչև 17.40-ն ընկած ժամանակահատվածում Ա.Լա¬լայանը կասկածյալի կարգավիճակում հարցաքննվել և տվել է խոստովանական ցուցմունք, որը տա¬ռա¬ցիորեն նույնաբովանդակ է մեղայականով ներկայանալու արձանագրությանը (նույնիսկ «փախ¬հա¬¬րա¬բերութ¬յուններ» բառում առկա տառասխալն է կրկնվում հարցաքննության արձա¬նագրութ¬¬յու¬նում)։ Ա.Լալայանը ցուցմունքում ավե¬լաց¬րել է միայն, որ դեպքից հետո ընտանիքով մեկնել է ԼՂՀ Էդուարդի կամ նրա հարազատների կողմից իր ընտանիքի անդամների նկատմամբ հնարավոր հաշ¬վե¬հար¬դարից խուսափելու նպատակով, մինչ օրս բնակվել է ԼՂՀ-ում, վերադարձել է միայն այդ օրը և անմիջապես ներկայացել նախաքննական մարմին։ Ներկայումս հոգնած է, այլևս ի վիճակի չէ ցուց¬մունք տալ, դեպքի հանգամանքների շուրջ ցուցմունք կտա հանգստանալուց հետո՝ 2012թ. հոկ¬տեմ¬¬բերի 4-ին։ Նույն արձանագրության ներածական մասում համակարգչային եղանակով նշված է, որ հար¬¬ցաքննվողը Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի է, իսկ արձանագրության մեջ տպագիր եղա¬նակով նշված է` «Ես ազգութ¬յամբ հայ եմ և շատ լավ եմ տիրապետում հայերեն գրավոր լեզվին, տա¬ռերին տիրա¬պետում եմ, ճա¬նա¬չում»։ Նշված մտքում առկա են ձեռագիր եղանակով կատարված ուղ¬ղումներ` «հայ» և «լավ» բառերում, «տա¬ռերին» բառի «ն» տառում, «տիրապետում» բառն ամբող¬ջութ¬¬¬յամբ։ Ուղղումները հարցաքննվողի կողմից կամ նրա անունից կատարվելու վերաբերյալ որևէ նշում արձա¬նագրութ¬յունում բացա¬կայում է։
Դատարանը, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով փաստում է, որ գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանը թեև հանդիսանում է ՌԴ քաղաքացի, տևական ժամանակ բնակվել է ՌԴ-ում, բարձրագույն ուսումնական հաստատություն է ընդունվել ռուսերեն և ոչ թե հայերեն լեզվով ընդունելության քննություն հանձնելու միջոցով, սակայն որոշակիորեն տիրա¬պետում է հայերեն բանավոր և գրավոր լեզվին, ինչի մասին են վկայում 2012թ. հոկտեմբերի 3-ին քննիչի կողմից նրան ծանոթացման համար ներկայացված և կազմված արձանագրութ¬յուն¬ներում՝ գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի կատա¬րած գրառումները և ստորագրությունները։ Մասնավո¬րա¬պես, այդ օրն են կազմվել և Ա.Լալայանի ստորարմանը ներկայացվել նրա նկատմամբ որպես խա¬փան¬ման միջոց ընտրելու որոշումը և արձա¬նագրությունը, կասկածյալի իրավունքները պարզա¬բա¬նելու վերաբերյալ արձանագրութ¬յունը, պաշտ¬պան ունենալու իրավունքը պարզաբանելու վերաբեր¬յալ արձանագրությունը, դա¬տաբժշկա¬կան և դատակենսաբանական փորձաքննություններ նշանա¬կելու մասին որոշումներին ծանոթաց¬նելու մա¬սին արձանագրությունը, Էդ.Դուրգարյանի վերաբերյալ դատաբժշկական թիվ 1225/հ փոր¬ձաքննութ¬յան եզրակացությունը նրան ծանոթացնելու վերաբերյալ արձանագրությունը։ Հայերենին չտիրապե¬տելու վերաբերյալ որևէ հայտարարություն գործով ամ¬բաս¬¬տանյալ Ա.Լալա¬յանը չի արել նաև ԼՂՀ-ում հայտնաբերվելիս, երբ այդ կապակցությամբ 2014թ. հունվարի 16-ին կազմվել են նրան բերման են¬թար¬կելու և անձնական խուզար¬կութ¬յան ենթար¬կելու արձանագրութ¬յուններ, այլ ծանո¬թա¬ցել և ստո¬րագրել է հայերեն լեզվով կազմված այդ արձա¬նագրութ¬յունները։ Հայերենին որո¬շա¬կիորեն տիրա¬պետելու վե¬րաբերյալ փաստական տվյալներ են առկա նաև սույն գործով հարցաքննված վկաների նա¬խաքննա¬կան ցուցմունքներում (թեև նրանք բոլորն էլ հար¬ցաքննվել են ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանի կողմից, ում պաշտպանական կողմը դեռևս այդ ան¬ձանցից յուրաքանչյուրին հարցաքննելուց առաջ վերագրել էր դատավարության լեզվին չտիրապե¬տող Ա.Լալա¬յանից խոստո¬վանական ցուցմունք կորզելու, մեղայականով ներկայանալու վերաբերյալ ար¬ձա¬¬¬¬նագրությունը կեղծելու և գործին կցելու մեջ), որոնցից նրանք Դատարա¬նում մասամբ կամ ամ¬բող¬ջությամբ հրա¬¬ժար¬վեցին։
Գործով ամբաստանյալ Ա.Լալա¬յանի կողմից հայե¬րեն գրել-կար¬դալ չի¬մա¬նալու վերաբերյալ ցուց¬մունք¬ներ տվեցին պաշտպանական կողմի միջ¬նոր¬դութ¬յամբ հար¬ցաքննված վկաներ Վլադիմիր Բդո¬յանը և Անահիտ Մակարյանը։
Միևնույն ժամանակ, Ստեփանակերտի Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական քոլեջի տնօ¬րեն Կ.Դադամ¬յա¬նի 2012թ. սեպտեմբերի 3-ի թիվ 87 գրության (ներկայացրել է պաշտպանական կողմը), ՀՀ գիտության և կրթության նախարարության Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոն¬սեր¬վատորիա ՊՈԱԿ ռեկտոր Շ.Շահինյանին կատարված հարցման 2015թ. փետրվա¬րի 20-ի թիվ 2114 պատասխանի, ինչպես նաև ՀՀ ֆինանս¬ների նախարարության Կենտրոնի հարկային տես¬չութ¬յան պետ Ա.Ղուկասյանից պա¬հանջված (ստացվել է 2015թ. փետրվարի 20-ին) և գործին կցված «Լալայան Արտ Պրոդակշն» ՍՊ ընկերության հարկային գործում առկա փաս¬տաթղթե¬¬րի հե¬տա¬զոտ¬մամբ պարզ¬վեց, որ նախ` գործով ամբաստանյալ Արտյոմ Լալայանը 1981-1985թթ. Ստեփանակերտի Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական ուսում¬նարանում (ներկա¬յումս` քոլեջում) ամբողջ ուսում¬նա¬կան դաս¬ընթացն անցել, ԲՈՒՀ ընդունվելիս դիմումը լրաց¬րել է ռու¬սերեն լեզվով, ընդունելության քննութ¬յուն է հանձնել ոչ թե մայրենի՝ հայոց, այլ ռուսերեն լեզվով, ԲՈՒՀ-ում սովորելու ընթացքում հա¬յոց լեզու և գրա¬կանություն առարկան չի ուսանել (նման փաստական տվյալներ դատաքննության արդյունք¬ներով ձեռք չեն բերվել), հարկային գործում առկա հա¬յերենով կազմված փաս¬¬¬տաթղթերի իր օրի¬նակը ստա¬նալիս Ա.Լալայանը ստացման փաստն հաս¬տատել է ենթադրաբար առօրյա կիրա¬ռելի լեզվով՝ ռու¬սերենով կատարված գրա¬ռումով (հարկային գործի 86-րդ էջի դար¬ձերես)։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղայականով ներկայանալու և կասկածյալի կարգավի¬ճա¬կում հարցաքննվելու արձա¬նագրութ¬յուններում առկա, Ա.Լալայանի ձեռագիր գրառումների կա¬տար¬ման փուլում արդենիսկ հնարավոր էր եզրա¬կացնել, որ վերջինիս բանավոր խոսքը («շատ լավ եմ տի¬րապետում հայերեն գրավոր լեզվին, տառերին տիրապետում եմ, ճանաչում», բարդ և պարզ բառե¬րում թույլ տված տառասխալները («վիչակ», «կապվաց», «համա¬կարքիչով», «ցուց¬մունքըս», «ճիշտե», «ստորագրում էմ», «հասցեյում», «որոշման որինակ», դա¬տաբյշկա¬կան», «որոշումուներ», «միչնորդութուններ») բնորոշ չեն առնվազն գրավոր հայերենին բավարար չափով տիրապետող ան¬ձի, այլ, որպես կանոն, բնորոշ են կրթության կամ գրագի¬տության բավարար մակար¬դակ չունեցող ան¬ձանց։ Մինչդեռ դատաքննութ¬յամբ հաստատվել է, որ Ա.Լալայանն ավարտել է Երևա¬նի Կոմի¬տա¬սի անվան պե¬տական կոնսերվա¬տորիան, այսինքն՝ ստա¬ցել նաև բարձրագույն կրթութ¬յուն, հետևա¬բար՝ վե¬րոնշյալ տառասխալ¬ները ոչ թե անգրագիտության կամ ոչ բավարար գրագիտութ¬յան, այլ գրավոր հայերենին ոչ բա¬վա¬րար չափով տիրա¬պե¬տելու փաստարկներ են։ Նման հետևության հանգելիս Դատարանը նաև հաշվի է առնում այն, որ հարցաքննության տպագիր ար¬ձա¬¬նագրության մեջ ձե¬ռագիր եղանակով ուղղումները կատարված են հատկապես հայոց լեզվին տի¬րապետելու վե¬րա¬¬բեր¬յալ նա¬խա¬դասության մեջ, ընդ որում՝ այդ ուղղումներն Ա.Լալայանի կողմից կամ նրա համա¬ձայ¬նությամբ կատար¬վելու վերա¬բերյալ նշումները նույն արձա¬նագրությունում առ¬հա¬սարակ բացա¬կա¬յում են, որպիսի փաստարկը ևս խոսում է հօգուտ ամբաստանյալ Ա.Լալայանի։
Դատարան նաև հաշ¬վի է առ¬նում այն, որ գրավոր և բանավոր հայերենին Ա.Լալայանի տիրապետելու վերաբերյալ փաստական տվյալները ստացել, այդ հանգամանքը հաստատող, մե¬ղադ¬րական եզրակացությունում դատակոչված վկաների հարցաքննություններն առանց բացա¬ռութ¬յան իրականացրել է ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանը (ով 2012թ. հոկ¬տեմբերի 7-ին՝ որպես վկա լրա¬ցուցիչ հարցաքննել է Սևանա Գրիգորյանին և Հրաչյա Մարտի¬րոսյանին, 2012թ. նոյեմբերի 15-ին՝ լրացուցիչ Հարություն Ավալյանին, 2012թ. նոյեմբերի 16-ին՝ լրա¬ցուցիչ Սեդա Ալավերդյանին, 2012թ. նոյեմբերի 16-ին՝ վկա Հովիկ Թամազյանին, իսկ 2012թ. նոյեմ¬բերի 19-ին՝ վկա Ռիմա Փաշին¬յանին), այսինքն` այն պաշտոնատար անձը, ում պաշտպանա¬կան կողմը դեռևս մինչդատական վարույթից «մեղադրել» է դատավորության լեզվին չտիրապետող Ա.Լա¬լայանից խոստովա¬նական ցուց¬մունք կորզելու, այդ հարցաքննությունն առանց թարգմանչի և պաշտպանի իրականացնելու մեջ, որպիսի գանգատը (պաշտպան Ս.Հովհաննիսյանի բողոքը), նույնիսկ սույն դատական ակտը կայացնելու օրվա դրությամբ պատշաճ կարգով չի ստուգվել և հերքվել։
Դատարանը փաստում է, որ նախաքննական մարմինը ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի պետ Ս.Մարտիրոսյանից դեռևս 2012թ. սեպտեմբերի 14-ին ստացած թիվ 43/8128 գրությամբ տե¬ղե¬կացվել էր, որ տուժող Դուրգարյանին հավանաբար մարմնական վնասվածք պատճառած անձը՝ քաղ. Արտյոմ Լալայանը հանդիսանում է ՌԴ քաղաքացի։
Դատաքննությամբ հետազոտված փաստաթղթերի համաձայն` ըստ ժամանակագրության առաջին փաստաթուղթը, որով նա¬խաքննական մարմինը պաշտոնապես իրազեկվել է նաև Ա.Լալա¬յանի կողմից դատավարության լեզվին չտիրապետելու մասին, ՀՀ գլխավոր դատախազին Ա.Լալա¬յանի պաշտպան Ս.Հով¬հան¬նիս¬յանի` 2012թ. հոկտեմբերի 11-ին հասցեագրած բողոքն է, որը քրեա¬կան գործի նյութերին է կցվել 2012թ. հոկտեմբերի 23-ին։ Վերոնշյալ պայմաններում քրեական գործի նյութերից անհասկա¬նալի է, թե գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանից 2012թ. հոկտեմբերի 3-ին խոս¬տո¬վանական ցուցմունք ստա¬ցած ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանի մոտ ինչու է ծագել նախքան վե¬րոնշյալ տեղեկությունը (բողոքը) ստա¬նալը, ավելին` մինչ բողոքի կազմումը, դեռևս 2012թ. հոկտեմ¬բերի 7-ին ակումբի աշխա¬տակիցներ Սևանա Գրիգոր¬յանին և Հրաչյա Մարտիրոս¬յանին որպես վկա լրա¬ցու¬ցիչ հարցաքննելու անհրա¬ժեշ¬տությունը, ընդ որում` բացա¬ռապես Արտյոմ Լալայանի կողմից հա¬յոց լեզվի իմացության հարցի շուրջ։ Նշված փաս¬¬տը, դրա վերաբեր¬յալ քրեական գործի նյութերում հա¬մա¬պատասխան գրագրութ¬յան, իսկ մեղադրողի ճառում՝ մեկնաբանության բացա¬կա¬¬յությունը ևս անուղ¬ղակիորեն վկայում են, որ Ա.Լա¬լայանից 2012թ. հոկտեմբերի 3-ին խոստովանական ցուցմունք ստացած ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյա¬նի մոտ, այնուա¬մե¬նայ¬նիվ, եղել են առնվազն կասկածներ առ այն, որ գործով ամբաս¬տանյալ Ա.Լա¬լա¬յանը դատավարության լեզվին առնվազն բա¬վարար չափով չի տիրա¬պե¬տում, այսինքն՝ նրան հանրային պաշտ¬պանով ապահովելու խնդիր կար, քանզի 2012թ. հոկ¬տեմբերի 3-ից մինչև 2012թ. հոկտեմբերի 7-ը, այն է՝ մինչև վկա¬ներ Սևանա Գրիգոր¬յանի և Հրաչյա Մարտիրոս¬յանի հար¬ցաքննության ավար¬տը որևէ նոր քննչական կամ դատավարական գործո¬ղութ¬յուն Ա.Լա¬լա¬յանի մաս¬նակցութ¬յամբ ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյա¬նը չի կա¬¬տարել, ուստիև դա¬տա¬¬վա¬րության լեզ¬վին ոչ բավարար չափով տի¬րա¬պետելու վերաբերյալ լրա¬ցուցիչ տվյալներ նրանից ան¬գամ ստա¬նալ չէր կարող։
Գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի կողմից դատավարության լեզվին ոչ բավարար չափով տիրապետելու վերաբերյալ նախնական տվյալներ ունենալու, գործի քննությանը թարգմանիչ ներգրա¬¬վելու անհրա¬ժեշտության բացակայության վերաբերյալ հետևության հանգելու, սակայն Ա.Լա¬¬լա¬¬յանի մաս¬նակ¬ցութ¬¬յամբ առանց թարգմանիչի քննչական և դատավարական գործողութ¬յուն¬¬ներ նախաձեռնելուց առաջ կամ առնվազն դրանց կատարման սկզբնական փուլում ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյա¬նը, ելնելով ստաց¬վող փաս¬տական տվյալների ապացուցողական արժեքից և վճռո¬րոշ նշա¬¬¬նա¬կությունից (տվյալ պահին առկա էին վերոնշյալ արարքը Ա.Լալայանի կողմից կա¬տարվելու վերաբերյալ բացառապես օպերատիվ-որոնողական միջոցառումներ իրականացնող մարմ¬նից ստացված, ապացուցողական ար¬ժեք չունեցող գրություններ), կարող էր նրան ապահովել հան¬¬րային պաշտ¬պանով, ինչով կե¬րաշ¬խա¬¬վորեր կաս¬կածյալ Ա.Լալայանի դա¬տա¬¬վա¬րական իրա¬վունք¬¬¬նե¬րը (հատկապես՝ լռելու իրա¬վունքը), ինչպես նաև այդ քննչական գործո¬ղության արդյունքում ստաց¬վելիք փաստական տվյալ¬¬ների արժա¬նա¬հավա¬տութ¬յունը, ինչը չի կատա¬րել, թեև, Դատարանի հա¬մոզ¬մամբ, վերը շարադրված պայ¬մաններում պարտա¬վոր էր կատարել։ Քննիչի նման պար¬¬տա¬կա¬նութ¬յունն ամրագրված է ՀՀ քրեական դատա¬վարական օրենսգրքի 69-րդ հոդ¬վածով, որի հա¬մաձայն` քրեական գործով վա¬րույ¬թին պաշտպանի մասնակցությունը պարտադիր է, երբ` (….) 4) կաս¬կածյալը կամ մեղադրյալը ոչ միայն չի տիրապետում, այլև ոչ բավարար չափով է տիրա¬պե¬տում քրեական դատավարության լեզվին։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն` քրեա¬կան գործով վա¬րույթին պաշտպանի մասնակցությունը պարտադիր է`(…) խափանման միջոց ընտ¬րելու մասին որո¬շումը հայտա¬րարելու (…) պահից, տվյալ դեպքում` Ա.Լալայանին կասկածյալի կարգավիճակում 2012թ. հոկտեմբերի 3-ին հար¬ցաքննելուց առաջ։
Այսպիսով, Դատա¬րանը փաս¬տում է, որ ՀՀ քրեական դատավա¬րական օրենսգրքի 105-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նա¬խատեսված հիմ¬քով՝ դատավարության լեզվին առհասարակ չտիրա¬պետելու պատճառաբանությամբ վիճարկվող վե¬րոնշյալ ապացույցն անթույ¬լատ¬րելի ճանա¬չելու վե¬րա¬բերյալ պաշտպանա¬կան կողմի պնդումները բավարար չափով փաս¬տարկված և հիմնավորված չեն, որպիսի հետևության է հանգում Ա.Լալայանի ստորագրությամբ հաստատված (իրավունքների պարզաբանում ստանալու, ծանոթացվելու և այլնի վերաբերյալ) արձա¬նագրութ¬յուն¬¬ների, այդ հանգա¬մանքի վերաբերյալ վկաներ Ռիմա Փաշինյանի, Սևանա Գրիգոր¬յանի, Հովիկ Թամազյանի, Հրաչյա Մար¬տիրոսյանի, Սեդա Ալավերդյանի և Հարութ¬յուն Ավալյանի՝ հրա¬պա¬րակ¬ված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքները գնահատելու և վերա¬պահմամբ արժևո¬րելու արդյունք¬¬ներով (ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանի կողմից ստացվելու, վերոնշյալ անձանց (բացառությամբ Հ.Թամազ¬յանի, ով Դա¬տա¬րանում հարցաքննվելիս ի վերջո հայտարարեց, որ պնդում է նախաքննական ցուց¬մունքը))։
Միևնույն ժա¬մա¬նակ, մեղադրող կողմի վերոնշյալ, ինչպես նաև պաշտ¬¬պա¬նական կողմի միջ¬նորդության հրավիրված և հարցաքննված վկա¬ների դատաքննա¬կան ցուցմունքներով, Ստեփանա¬կերտի Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական քոլեջից, Երևա¬նի Կոմի¬տասի անվան պետական կոն¬սերվատորիա ՊՈԱԿ-ից և ՀՀ ֆինանս¬ների նախարա¬րության Կենտ¬րոնի հարկային տես¬չությու¬նից պա¬¬հանջված և հետազոտված փաս¬տաթղթերի, դա¬տաքննութ¬յամբ հետազոտված այլ ապացույց¬նե¬րի՝ ակումբի ամեն¬օրյա առևտրի հաշվարկների և այլնի հա¬մադրման և գնահատման արդ¬յունք¬ներով Դա¬տարանը նաև արձանագրում է, որ առկա են դատա¬վարության լեզվին գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի կողմից ոչ բավարար չափով տի¬րապետելու փաստն հաստատող բազմաթիվ ապա¬ցույցներ, որոնք ևս Դա¬տարանը հաշվի է առնում նրան առա¬ջադրված մե¬ղադրանքի հիմքում դրված միակ ապացույցի՝ կասկածյալի կար¬գավիճակում տված խոստովանական ցուց¬մունքի արժա¬նա¬հավատութ¬յունը, ինչպես նաև այդ ապա¬ցույցի օգտագործման իրավաչափության հար¬ցը որոշելիս։
Այն հետևության, որ վերոնշյալ ցուց¬մունքը գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի մեղադրանքի հիմքում դրված ըստ էության միակ ապա¬ցույցն է, գործի լուծման տեսանկյունով ունի վճռորոշ նշա¬նակություն, Դատարանը հանգում է հետևյալ դատողությունների արդյունքներով.
- այն տա¬լուց գրեթե անմիջա¬պես հետո` 2012թ. հոկտեմբերի 4-ին, ամբաս¬տան¬յալ Ա.Լալայանը դատավարութ¬յան լեզվին չտիրա¬պե¬տելու, թարգման¬չի և պաշտ¬պանի բացակա¬¬յությամբ հար¬ցաքննվե¬¬լու փաս¬տարկ¬ներով վիճարկել և հրաժարվել է վերոնշյալ ցուցմունքից, նույն օրը կազմված՝ տառացիորեն նույնաբովանդակ մեղայականով ներկայանալու արձանագրությունից, որպիսի դիրքո¬րո¬շու¬մը պահպանել է մինչ դատական քննության ավարտը։
- Քննվող դեպքին ականատես մյուս անձը՝ տու¬ժող Էդ.Դուրգար¬յանը, քրեական գործի մինչդա¬տական և դատական վարույթների ընթաց¬քում թեև բազմիցս հարցաքննվել, սակայն հերքել է գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի հետ վիճա¬¬բանե¬լու, առավել ևս` նրա կողմից դանա¬¬կահար¬վելու հանգա¬մանքը, նույնիսկ քննիչի կողմից այդ հանգա¬մանքի վերաբերյալ գրա¬վոր հար¬ցադրմանը պատաս¬խանելիս։ Վերջինս չի ըն¬¬¬դու¬նել նաև ամբաստանյալ Ա.Լալայանի պարա¬նոցին հար¬վածելու հանգա¬մանքը (վիճարկել է բո¬ղոքի բացակայության պատճառաբանությամբ նախաքննական մարմնի կա¬յացրած վերջնական որո¬շումը, որի հետևանքով այն վերացվել և հարուցվել է քրեական գործ), այ¬սինքն՝ քննվող դեպքին գործով ամբաստանյալ Ա.Լա¬լայանի առնչության վերա¬բերյալ ըստ էության ապա¬ցու¬ցո¬ղական որևէ արժեք ներկայացնող փաս¬տական տվյալներ չի հայտ¬նել, ընդհա¬կառակը՝ մերժել է նույնիսկ դրա հա¬վա¬նականությունը։
- Մարմնական վնասվածքներ պատճառելու բուն գործողությանն ականատես որևէ այլ անձ մինչ¬¬դատական և դատական վարույթի արդյունքներով չի պարզվել և հարցաքննվել, դեպքի վերա¬բերյալ աննուղղակի ցուցմունք տված վկա Հարություն Ավալյանին Դատարանում հնարավոր չի եղել հար¬ցաքննել, իսկ վերջինիս՝ հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքը մեղադ¬րա¬կան եզրակացությունում վկայակոչվել է ակնհայտ մեղադրական թեքումով, առանց նրա սկզբնա¬կան և վեր¬ջին ցուցմունքների հետ համադրելու և արժևորելու՝ հաշվի չառնելով գործով ամբաս¬տանյալ Ա.Լալա¬յանի հետ առերեսման ընթացքում տված պարզաբանումները։
- Հանցագործության գործիք հանդիսացած սուր կտրող-ծակող առարկան (ըստ մեղադրող կողմի վարկածի` խոհանոցային դանակը) չի հայտնաբերվել, դատաբժշկական բնագավառի փորձա¬գետին` դատաբժշկական հետոզոտման նպատակով չի ներկայացվել, տուժողին և ամբաստանյալին մարմ¬նական վնասվածքներ պատճառված սուր կտրող-ծակող գործիքի նույնությունը չի պարզվել, իսկ դեպքի վայրի սկզբնական և լրացուցիչ զննությունների, ակումբում կատարված խուզարկության արդ¬¬¬յունք¬¬ներով չափե¬րով և արտաք¬նա¬պես նմանատիպ այլ խոհանոցային դանակ չի հայտնաբերվել և վերցվել, այդ կերպ` լվացա¬րա¬նում աշխատող, գործով վկա Ռիմա Փաշինյանի նախաքննական ցուցմունքը՝ խոհանո¬ցային դանակ¬ներից մեկի գործադրման վերաբերյալ, չի ստուգվել, առավել ևս` հաստատվել)։
Այսպիսով, կասկածյալի կարգավիճակում գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի 2012թ. հոկ¬տեմբերի 3-ին տված ցուցմունքն ըստ էության միակ և միաժամանակ վճռորոշ ապացույցն է, որի հի¬ման վրա նա¬խաքննա¬¬կան մարմինը մինչդատական վարույթում, իսկ մեղադրողը` Դատարանում կա¬ռու¬ցել են գոր¬ծով Ա.Լալա¬յանին առաջադրած մեղադրանքը, հանգել վերագրված արարքին նրա մե¬ղա¬վորութ¬յան վերաբերյալ հետևության։ Հատկապես այդ փաստարկով էր Դատարանը ՀՀ գլխավոր դատախազին ուղարկած միջնորդությամբ հիմնավորել ենթադրյալ պաշտոնական հանցագոր¬ծութ¬յան հետևանքով այդ ապացույցը ստանալու վերաբերյալ պաշտպանական կողմի պնդումները ստու¬գելու և պարզելու անհրաժեշտությունը։
Գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի իրարամերժ ցուցմունքների առկա¬յության պայ¬ման¬նե¬րում մեղադրող կողմը, մեղադրական եզրակացությունը կազմելուց և հաստա¬տելուց առաջ պար¬տա¬վոր էր նա¬խաքննությամբ ձեռք բերված ապա¬ցույց¬ների բավա¬րար համակցությամբ հիմնա¬վորել և հաս¬տատել հատ¬կապես խոստովանական ցուցմունքում հա¬ղորդված փաս¬տա¬¬կան տվյալ¬ների արժա¬նահավա¬տութ¬յունը և միաժամանակ նույն ապացուցո¬ղական զանգ¬վա¬ծով հեր¬քել քննվող դեպքի այլ ընթացքի վերաբերյալ հետագա ցուցմունքներում ամբաս¬տանյալ Ա.Լալա¬յանի առաջ քաշած վար¬կա¬ծը, մինչդեռ բավար¬ար¬վել է մեղադրական եզրա¬կացութ¬յու¬նում այդ ցուց¬մունքի ու դրան տառա¬ցիո¬րեն նույնաբո¬վանդակ մեղա¬յականով ներկա¬յանալու արձանագրութ¬յան վկայակոչմամբ։ Նշված բա¬ցե¬րը չեն հաղթահարվել նաև դատաքննութ¬յան արդյունքներով։
Այսպիսով, մինչդատական և դատական վարույթների ընթացքում ձեռք բերված և դա¬տաքննութ¬¬¬յամբ հետազոտված ապացույցների ստուգման, համադրման և գնահատման արդյունք¬ներով Դատարանն արձանագրում է, որ նախաքննական մարմինը չի պահպանել գործի հանգա¬մանք¬¬ների բազմա¬կողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավա¬րա¬կան օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը, մասնավորապես՝
- չի ստուգել և պարզել, թե քննվող դեպքի օրն ակումբում «Մեդոֆֆ» տեսակի օղի վաճառվել կամ եղել է, թե՝ ոչ, մասնավորապես՝ դեպքի վայրի սկզբնական զննության արդյունքներով, թեև մե¬ղադ¬րող կողմը մեղադրական եզրակացությունում, վկա¬յակոչելով վկա Հ.Ավալյանի ցուցմունքը, հիմք է ընդունել այն, որ նախքան դեպքը գործով ամբաստանյալ Ա.Լալա¬յանը Էդ.Դուրգար¬յանի հետ տևական ժամանակ գտնվել են բազմոցներով սրա¬հում և միևնույն սեղանի շուրջ նստած՝ գործածել են «Մեդոֆֆ» տեսակի օղի, որի դատարկ և կիսադատարկ երկու շշեր հայտ¬նաբերել են այդ սրահում դեպքի վայրի սկզբնական զննության արդյունքներով։ Այդ կերպ չեն ստուգվել նաև մինչդատական վարույթի ընթացքում տված ցուց¬մունքներում մեկում վկա Հ.Ավալյանի հաղորդած նույ¬նաբովանդակ փաստական տվյալները, բավարար ապացուցողական զանգվածով չի հերքվել այդ շշերն ակումբ ժա¬մանած երկու հաճախորդների կողմից բեր¬վելու, հետևաբար` նաև քննվող դեպքին նախորդած ժամա¬նակահատվածում բազմոցներով սրահում այդ երկու հաճախորդների ներկայության վերաբերյալ պաշտ¬պանական կողմի վարկածը։
- Չի ստուգվել և պարզվել՝ արդյոք գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանը նախքան քննվող դեպքը Էդ.Դուրգարյանի հա¬մար տաքսի պատ¬վիրել է, թե՝ ոչ, թեև ըստ Ա.Լալայանի սկզբնական խոս¬տովանական ցուցմունքի՝ այդ մասին Դուրգարյանին հայտնելն էր հանգեցրել վեճի և դանա¬կահա¬րության։
- Չի ստուգվել և պարզվել նաև, թե Էդ.Դուրգարյանն ինչու էր ձախ ձեռքով բռնել դա¬նակը և հատկապես ձախ ձեռքով հարվածել Ա.Լալայանի պարանոցին, նա ձախլիկ է, թե՝ աջլիկ, կարո՞ղ էր արդյոք աջլիկը ձախ ձեռքում եղած դանակով նման հարված հասցնել և վնասվածք պատճառել, ինչը ևս կարող էր գործով ամ¬բաս¬տանյալ Ա.Լալա¬յանի ցուցմունքի արժանահավատությունը որոշակիորեն հավաստող փաս¬տարկ ծա¬ռայել։ Մինչ այդ պահը չբացահայտված հանցագործության վերա¬բերյալ գործով ամբաս¬տան¬յալ Ա.Լալա¬յանի կողմից խոս¬տո¬վանական ցուցմունք տալու պայմաններում քննիչը հար¬ցաքննութ¬յան ընթաց¬քում նույնիսկ չի դետալացրել, թե ինչ եղա¬նակով է վերջինիս հա¬ջողվել «խլել» դանակը, այն դեպ¬քում, երբ Էդ.Դուր¬գար¬յանը տիրապետում է արևելյանի մար¬տար¬վեստի (ըստ վերջինիս նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների), քննվող դեպքի օրը գտնվել է ոգելից խմիչքի չափավոր ազդեցության տակ և կարողացել է կառավարել իր գործողություն¬ները (ըստ վերջինիս դատաքննական ցուցմունքի)։
- Փորձ չի կատար¬վել նաև ստուգելու և պարզելու, թե հատկապես ինչ դանակ է գոր¬ծադրվել ծեծկռտուքի ժամա¬նակ՝ խոհանոցային, թե՞ ֆիննական կամ այլ տիպի, սրահի սեղանից վերց¬րած, թե՞ տուժողի կողմից իր հետ բերած։ Վերջին հար¬ցադրման պատասխանը նախաքննական մարմնին անհրաժեշտ էր վկա Ռոզա Փաշինյանի նա¬խաքննական ցուցմունքի արժանահավատութ¬յունը պարզելու տեսանկյունով, ով նշել էր, որ գոր¬ծադրված դանակը եղել է ակումբի խոհանոցային դա¬նակ¬¬ներից մեկը, որոնք կարող էին վերց¬նել և օգտագործել բացա¬ռապես ակումբի աշխա¬տակից¬ները, նրանց թվում՝ Արտյոմ Լալայանը։ Նման պայմաններում վկա Ռ.Փաշինյանի վերոնշյալ ցուց¬մունքը, առանց ստուգման, կուրորեն վերար¬տադրվել է մե¬ղադրական եզրակա¬ցությունում, ավելին՝ հատ¬կա¬պես խոհանոցային դանակի գոր¬ծադրմամբ տուժող Էդ.Դուր¬գար¬¬յանին մարմնական վնաս¬վածք պատճառելն արտացոլվել է ամբաս¬տան¬յալ Ա.Լալայա¬նին առա¬¬ջադրված մեղադրանքում։ Եթե տու¬ժողի և ամբաստանյալի մարմնական վնաս¬վածքները պատճառ¬վել են խոհա¬նոցային նույն դա¬նակով և մեղադրող կողմի այդ վարկածը համա¬պատասխանում է իրա¬կա¬¬նությանը, նախաքննութ¬յամբ չի պարզվել, թե ինչ եղա¬նակով է այդ դանակը հայտնվել ծեծկռտու¬քի ժամանակ այն առաջինը գոր¬ծադրած(ըստ մեղադրական եզրակա¬ցութ¬յան) տուժող Էդ.Դուրգար¬յանի մոտ, քանի որ մա¬տու¬ցող Հարություն Ավալյանը կամ սպասքը լվացող Ռոզա Փաշին¬յանն այն Լալայանի մոտ տվյալ օրը հայտ¬նվելու հանգամանքի վերա¬բերյալ որևէ ցուց¬մունք մինչ¬դա¬տա¬կան և դատական վա¬րույթների ըն¬թացքում չեն տվել, դեպքի վայրի սկզբնական զննության ժա¬մա¬նակ բազմոցներով սեն¬յակի սեղան¬ների վրա, դրանց մոտակայքում, այդ թվում՝ հատակին ուտես¬տներ, նույնիսկ դատարկ ամաններ, չեն հայտնաբեր¬վել (այսինքն՝ դանակ պահան¬ջելու և սրահում նպատակային նշանակությամբ գործա¬ծելու անհրա¬ժեշտություն առերևույթ չկար)։ Եթե մի պահ ընդունենք, որ դանակահարությանը նա¬խոր¬դած պահին դանակը լվացա¬րանից վերց¬րել և բազմոց¬ներով սրահ է տեղափոխել գործով ամբաս¬¬տան¬յալ Ա.Լալայանը, վերջինիս խոստովա¬նա¬կան ցուց¬մունքում նկարագրված դեպքի հան¬գա¬մանք¬ները պետք է ունենային տրամագծորեն հակառակ նախաբան, դանակով հարվածները՝ այլ հաջոր¬դակա¬նություն, ինչը ևս չի տեղավորվում Ա.Լալայանի խոստովանական ցուցմունքների հա¬մա¬տեքստում։
- Ա.Լալայանի վերոնշյալ հար¬ցաքննութ¬¬յամբ չի պարզվել նաև, թե ինչ հան¬գա¬մանք¬ներում է տուժող Էդ.Դուրգարյանը ստացել աջ այտային և նախաբազկի շրջան¬ների կտրված վեր¬քերը, այն պատճառվել է արդյոք բացա¬ռապես Ա.Լալայանի, տուժող Էդ.Դուրգար¬յանի (անզգուշություն), թե՞ այլոց դիտավորյալ գործողությունների հետևան¬քով, որպիսի հանգամանքներն էական նշանակութ¬յուն ունեն ոչ միայն վերագրվող արարքին Ա.Լալայանի և այլոց առնչութ¬յունը պարզելու, այլ քննվող հան¬ցագործության դեպքին և դրանց առնչվող անձանց արարքներին ճիշտ քրեաիրա¬վական գնա¬հատական տալու համար։
Այսպիսով, գործի վերոնշյալ հանգամանքների վերաբերյալ բազմա¬կողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետա¬զոտում չիրականացնելու պայման¬ներում նախաքննական մարմինը և մեղադրողը զրկված էին նա¬խաքննությամբ ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց վերաբերելիության, թույ¬լատրելիութ¬յան և արժանահավատության, իսկ բոլոր ապա¬ցույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկ¬յունից պատշաճ (բարեխղճորեն) գնահատելու օբյեկտիվ հնարա¬վո¬րութ¬յունից, նախաքննություն կատարվել է թերի և միակողմանի, որի հետևանքով խախտվել է նաև ՀՀ Սահմա¬նադրության 21-րդ և ՀՀ քրեա¬կան դատա¬վարական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածներով նա¬խա¬տեսված ան¬մեղության կանխա¬վարկածի սկզբունքը. դեռևս մինչդատական վարույթից ի պաշտպա¬նություն Արտյոմ Լալա¬յանի բերված փաս¬տարկ¬ները բավարար ապացուցողական զանգ¬վածով չեն ստուգվել ու հերքվել, և նման պայմաներում նրան դատի տալու միջնորդությամբ քրեական գործն ուղարկվել է Դատարան։

4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը փաստում է, որ բացակայում են ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրված արարքին ամբաստանյալ Արտյոմ Լալա¬յանի առնչությունը հաստատող բավարար ապացույցները, սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բե¬րելու բոլոր հնարավորությունները, վերջինս ենթակա է արդարացման՝ տուժող Էդուարդ Դուրգար¬յանի կյանքի և առողջության համար վտանգավոր վնաս պատճառելուն նրա մաս¬նակցությունն ա¬պա¬ցուցված չլինելու պատճառաբանությամբ։
Նման հետևության Դատարանը հանգում է հետևյալ իրավական վերլուծությունների և դատո¬ղությունների արդյունքներով.
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունե¬ցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրո¬պա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմ¬նա¬վորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յունները, պարտադիր են դատարան¬ների հա¬մար նույ¬նան¬ման փաստական հանգա¬մանք¬ներով այլ գործի քննության ժամանակ։
Արարատ Ավագյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատա¬րանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ սահմանվել է հանցանք կատարելու մեջ անձի մե¬ղա¬¬վորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարության չափանիշները։
Այսպես, ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 3. Հան¬ցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են¬թադ¬րութ¬յուն¬¬ների վրա, այն պետք է հաս¬տատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապա¬ցույց¬ների բա¬վարար ամբողջությամբ։ Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապա¬ցուցված լի¬նելու վերաբերյալ բոլոր կաս¬կած¬ները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին հա¬մապատասխան պատշաճ իրա¬վական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնա¬բանվում են հօ¬գուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատա¬վորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահա¬տում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույց¬ների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավա¬րությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրեն¬քով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիութ¬յան, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տես¬անկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակող¬մա¬նի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մե¬ղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուց¬ված է դատա¬կան քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորութ¬յունը կա¬րող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխա¬վար¬կա¬ծով« հիմն¬վե¬լով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթաց¬քում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետա¬զոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատ¬վող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանա¬հավատ համարելու փաստարկները»։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարութ¬յունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատա¬րանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակ¬ներում։
Վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլու¬ծության ենթար¬կելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացութ¬յուն¬ները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեա¬կան գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապա¬ցուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգա¬մանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականաց¬նող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունե¬ցող հանգամանք¬ների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնա¬վորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրա¬ժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավա¬րա¬կան որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապա¬հովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմ¬նա¬վոր¬վածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բո¬վան¬դակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրեն¬քում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապա¬ցույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տար¬րերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացա¬հայտված հա¬¬մա¬¬րելու հիմքերը։
Վերոնշյալ որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «ապացույցների բավա¬րարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախա¬դեպային իրավունքով հաս¬տատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համար¬վում է հաս¬տատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմե¬ղությունը քրեական դա¬¬¬տա¬¬վարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամ¬րագրված է ինչպես ՀՀ Սահ¬մա¬նադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրո¬պա¬կան դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրա¬վունքով։ Հան¬ցանք կատա¬րելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխա¬վար¬կա¬ծի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապա¬ցույց¬ների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կան¬խա¬վարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավո¬րութ¬յունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կա¬մա¬յական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րութ¬յան օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերա¬բերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույց¬ներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ա¬պա¬¬ցուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատե¬սում¬ների կամ կարծիք¬ների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաս¬տական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագոր¬ծության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կող¬մը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապա¬ցույցներ ներկայացնելու պարտակա¬նութ¬¬յունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013թ. մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրա¬դարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրութ¬յունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պար¬տա¬կանությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկ¬տեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքն ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբող¬ջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կաս¬կածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անե¬լու համար։
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշ¬ման մեջ և դիր¬¬քորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատ¬ման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կող¬մից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապա¬ցույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներ¬քին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թե¬պետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազ¬¬մա¬կողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերա¬բեր¬¬յալ Վճռաբեկ դատարանի 2010թ. փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կող¬մից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվա¬ծութ¬յու¬նը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննութ¬¬յան արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բա¬վա¬¬¬րար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ող¬ջամտո¬¬րեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր՝ անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տար¬բերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել ան¬թույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզ¬մունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակա¬յութ¬յան, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեա¬կան գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար հա¬մակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերա¬բե¬րելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները են¬թակա են գնահատման։
Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ որոշման համաձայն` ապացույցների թույլատրելիության հատ¬¬կանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բե¬րելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դա¬տավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։
Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապա¬ցուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանա¬կություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերա¬բե¬րելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանա¬կություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկութ¬յուն¬ներ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովան¬դակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշ¬ները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունե¬նալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտա¬պահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգա¬մանք¬¬ների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապա¬ցույց¬ների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժա¬նահա¬վա¬տութ¬յան վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակութ¬յունն այլ աղբյուր¬ներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավա¬տութ¬յունը գնահատելու համար անհրա¬ժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակութ¬յունը, համադրել դրանք այլ ապա¬¬¬ցույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմն¬վեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշա¬նակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատա¬վարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վե¬¬¬րաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սի¬րակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմ¬բերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքն ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատ¬¬ճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևութ¬յուն¬ները և որոշումները»։
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատա¬րանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմա¬նա¬փակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթար¬կե¬լու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայաց¬նելու ար¬¬դա¬րացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեա¬կան դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեա¬դատա¬վա¬րական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպե¬տական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատ¬¬ճառաբանվածությունը դիտել է «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազա¬տությունների պաշտ¬պանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրուն¬զիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամ¬րագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնա¬հատ¬ման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչ¬պես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապա¬ցույց¬ների գնա¬հատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավո¬րումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դա¬տաքննության իրա¬վուն¬քի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինակա¬նությունը և հիմնավոր¬վածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
Վերոնշյալ իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ գոր¬¬ծի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխ¬կա¬պակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավա¬րար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապա¬ցույց¬ների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչ¬պես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգա¬մանքները և հնարա¬վո¬րություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապա¬ցույց¬ների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…)։ Ակնհայտ է, որ ապա¬ցույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրի¬վությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքան¬յանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծե¬լիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապա¬ցու¬ցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չա¬փա¬¬նիշ ասե¬լով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի հա¬մակցութ¬յուն, որը բացա¬ռում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանա¬կում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմ¬նավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերա¬բեր¬յալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
Սույն դատական ակտում շարադրված ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչ¬պես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապա¬¬ցուցման առար¬կան կազմող այնպիսի հանգամանք, ինչպիսին է քննվող դեպքին ամբաստանյալ Ա.Լա¬լա¬յանի առնչութ¬յու¬նը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորո¬շում¬ները տարա¬¬ծելով սույն գործի դատաքննությամբ պարզված փաստական հանգամանքների վրա` Դատա¬րանը փաստում է, որ՝
1. քննվող հանցագործության դեպքին ամբաստանյալ Ա.Լալայանի առնչությունը մեղադրող կողմը հիմնավորել է միակ ուղղակի ապացույցով՝ կասկածյալի կարգավիճակում 2012թ. հոկտեմբերի 3-ին նրա տված խոստո¬վա¬նական ցուցմունքով, որից վերջինս սկսած 2012թ. հոկտեմբերի 4-ից (մինչև սույն դատական ակտը կայացնելու օրը ներառյալ) հրա¬ժարվել է` առաջ քաշելով քննվող դեպքի և դրա հան¬գամանքների վերաբերյալ իր վարկածը` այլ անձի կողմից տուժող Էդ.Դուրգարյանին, այնուհետև՝ Ա.Լալայանին դանակահարելու վերաբերյալ։
2. Մեղադրող կողմն ապացույցների բավարար ամբողջությամբ չի հերքել և բացառել քննվող դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ պաշտպանական կողմի` դեռևս մինչդատական վարույթի ըն¬թացքում առաջած քաշած վերոնշյալ վարկածը։
3. Խոստովանական վերոնշյալ ցուցմունքը գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի մեղադրանքի հիմ¬քում դրված ըստ էության միակ և վճռորոշ ապացույցն է, քանի որ տուժող Էդ.Դուրգարյանը քննվող դեպքին Ա.Լալա¬յանի առնչությունը թեկուզ անուղղակիորեն հաստատող որևէ ցուցմունք չի տվել, դեպքին ականատես այլ անձինք չեն հայտնաբերվել, իսկ պարզվածները դանա¬կա¬հարմանն Ա.Լալայանի առնչության վերաբերյալ ապացու¬ցո¬ղա¬կան արժեք ներկայացնող որևէ ցուցմունք (այդ թվում՝ դատական քննութ¬յան արդյունք¬ներով) չեն տվել, այսինքն՝ կասկածյալի կարգավիճակում Ա.Լա¬լայանի ցուցմունքում նշված փաս¬տա¬կան տվյալ¬ներն իր իսկ հետագա ցուցմունքներով, ինչպես նաև այլ ապացույցներով չեն հաս¬տատ¬վել։ Դա¬տարանը նման հետևության հանգելիս հաշվի է առ¬նում այն, որ գործով ամբաս¬տանյալ Ա.Լալա¬յանի կողմից մեղայականով ներկայանալու վերա¬բեր¬յալ 2012թ. հոկ¬տեմբերի 3-ի արձա¬¬¬նագրության բովան¬դակությունը (վերջինիս հայտարարության հատ¬վածը) տա¬ռացիորեն, դարձյալ համա¬կարգչա¬յին եղանակով վերար¬տադրվել է նույն օրը կաս¬կածյալի կարգավիճակում նրա տված խոս¬տովա¬նա¬կան ցուցմունքում, որը ևս պաշտպանական կող¬մը վիճար¬կում է ինչպես թարգ¬մանչի և պաշտպանի բա¬ցակա¬յությամբ ստացվելու, այնպես էլ վարույթն իրակա¬նաց¬նող մարմ¬նի կողմից Ա.Լալա¬յանի ստո¬¬րագրությունը, այդ կերպ վե¬րոնշյալ ա¬պա¬ցույցը կեղծելու տես¬անկյունով։ Դատա¬րանն արձա¬նագրում է, որ մեղայականով ներ¬կայա¬նալու արձանագրությունը (կաս¬կածյալի կարգավիճակում Ա.Լալայանի 2012թ. հոկ¬տեմբերի 3-ի ցուց¬¬մունքի առ¬կայության պայ¬մաններում) գործի լուծ¬¬ման տես¬անկյունով ինքնուրույն ապացու¬ցողական արժեք չունի, չի փոխում ապա¬ցույցների ինչպես քանակական, այնպես էլ որակական կազմը, քանզի տա¬ռա¬ցիորեն նույ¬նաբովանդակ է կաս¬կածյալի կար¬գավի¬ճակում վերջինիս տված ցուցմունքին, ստացվել է տեղե¬կատ¬¬վութ¬¬յան նույն աղբյու¬¬րից, նույն օրը, վիճարկվում է նաև նույն այն հիմ¬քերով, որով և կաս¬կածյալի կար¬գավիճակում Ա.Լալայանի տված ցուցմունքը։
4. Կասկածյալի կարգավիճակում Ա.Լալայանի տված ցուցմունքը, միակը լինելով նաև մինչդա¬տական և դատական վարույթների ընթացքում վերջինիս տված ցուցմունքների կազմում, արժանա¬հավատ չէ, քանի որ՝
ա. հարցաքննության տպագիր արձանագրությունում դատավարության լեզվին տիրապետելու վերաբեր¬յալ գրառումներում առկա են ձեռագիր եղանակով կատարված ուղղումներ, սակայն այդ ուղղումները հար¬ցաքննված Ա.Լալայանի գիտությամբ և համաձայնությամբ կատարվելու վերա¬բերյալ նշումները նույն արձանագրութ¬յունում բացակայում են։
բ. Դատավարության բանավոր և գրավոր լեզվին ոչ բավարար չափով տիրապետող Ա.Լա¬լա¬յա¬նի հարցաքննությունը կատարվել է տվյալ պարա¬գա¬յում պարտադիր՝ հանրային պաշտ¬պանի բացա¬կա¬յութ¬յամբ, քանի որ դեռևս այդ հարցաքննությունից առաջ, ինչպես նաև դրա ընթացքում նա¬խաքննա¬կան մարմնի տրա¬մադրության տակ առկա էին տվյալներ առ այն, որ գործով ամբաս¬տանյալ Ա.Լա¬լա¬յանը ոչ բավարար չա¬փով է տիրապետում դատավա¬րության լեզվին՝ գրավոր հայե¬րենին, հետևա¬¬բար` վերջինիս կողմից պաշտպանի ծառայությունից նույնիսկ հրաժար¬վելու պարա¬գա¬յում քննիչը, Դատարանի համոզմամբ, պարտավոր էր նրան չհարցաքննել կամ սկսած հար¬ցաքննութ¬յունը դադարեց¬նել մինչ հան¬րային պաշտպանով նրան ապահո¬վելը։
գ. Ամբաստանյալ Ա.Լալայանից խաբեությամբ խոստովանական ցուցմունքը կորզելու, մեղա¬յականով ներ¬կայանալու արձանագրությունը կեղծելու և գործին կցելու վերաբերյալ պաշտ¬պանական կողմի «ապացուցման հավա¬նա¬կա¬նություն ունեցող գանգատը» («Nikogosyan and Melkonyan v.Armenia» վճռում (գանգատներ թիվ 11724/04 և 13350/04, 2007թ. դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, պարբ. 47) թեև Դա¬տա¬րա¬նը, ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 313-րդ հոդվածով նա¬խա¬տեսված պատշաճ ընթացակարգի պահպան¬մամբ ուղարկել է ստուգման, սա¬կայն դրա ուղ¬ղությամբ ՀՀ հատուկ քննչական ծառայութ¬յունում սկսված պաշտո¬նա¬կան քննությունը հսկող դա¬տախազի կող¬մից դադարեցվել և ըստ էութ¬յան քննութ¬յան չի առնվել, որի հետևանքով գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանը նաև դատաքննության փուլում փաս¬տացի զրկվել է իր իրա¬վունք¬¬ների և ազատությունների դատական, ինչպես նաև պետական այլ մար¬մին¬ների առջև իրավա¬կան պաշտպանության արդյունավետ միջոցի իրա¬վունքից, իսկ Դատարանը` այդ իրավունքի են¬թադրյալ խախտման հիմքով վիճարկվող ապացույցի վրա հիմնվելու նույնիսկ հնարավո¬րութ¬յունից (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համա¬տեքստում), քանի որ պաշտ¬պանական կողմի «փաստարկելի պահանջը» (Klass v. Germany, գանգատ թիվ 5029/71, 1978թ. սեպտեմբերի 6-ի վճիռ, պարբ. 64) պաշտոնական քննության արդ¬յունքներով չի հերքվել։ Վե¬րոնշյալ հետևության Դատարանը հանգում է հետևյալ իրավական վեր¬լուծությունների և դատողությունների արդյունքներով.
ՀՀ Սահմանադրության 18-րդ հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունք¬ների և ազատությունների դատական, ինչպես նաև պետական այլ մարմինների առջև իրավական պաշտ¬պանության արդյունավետ միջոցների իրավունք։ Յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքները և ազա¬տություններն օրենքով չարգելված բոլոր միջոցներով պաշտպանելու իրավունք։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրո¬պա¬կան կոնվենցիայի 13-րդ հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ոք, ում uույն Կոնվենցիայով ամ¬րագրված իրավունքներն ու ազատությունները խախտվում են, ունի պետական մարմինների առջև իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցի իրավունք, նույնիuկ եթե խախտումը կատարել են ի պաշտոնե գործող անձինք։
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով պարզվեց, որ պաշտպան Ս.Հովհաննիս¬յանը դեռևս 2012թ. հոկտեմբերի 11-ին բողոք է հղել ՀՀ գլխավոր դատախազին` բացարկ հայտնելով քննիչ Ա.Մկրտչյանի դեմ` խնդրելով իր պաշտպանյալին հարցաքննել թարգմանի և «փաստաբանի» մաս¬նակցությամբ, ինչպես նաև պնդելով, որ իր պաշտպանյալ Ա.Լալայանի 2012թ. հոկտեմբերի 3-ի խոստովանական ցուցմունքը ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանը կորզել է խաբեությամբ, այսինքն` պահանջելով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նա¬խա¬տեսված հան¬ցա¬գոր¬ծութ¬յան հատ¬կանիշներով հարուցվի քրեական գործ։ Այդ բողոքը քննարկման է ուղարկվել Երևան քա¬ղա¬քի դատախազություն, որտեղ քննարկվել և մասամբ մերժվել է (ապացույցն անթույլատրելի ճա¬նա¬չելու, ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյա¬նի դեմ բացարկ հայտնելու մասով), իսկ «ՀՀ ոստիկա¬նության ՔԳՎ քննիչի կողմից Ա.Լալայանից ցուցմունք կորզելու և այլ չարաշահումների վերա¬բերյալ պաշտ¬պան Ս.Հովհան¬նիսյանի փաստարկների իսկությունը ստուգելու համար» 2012թ. նոյեմբերի 8-ին նա¬մակ է ուղարկվել ՀՀ ոստիկանության ներքին անվտանգության վար¬չություն` ծառայո¬ղական քննութ¬յուն կատա¬րելու միջնորդությամբ։
Վերոնշյալ միջնորդության կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության ՆԱՎ-ում ծառա¬յողական քննություն չի նշանակվել, կատարվել է ուսումնասիրություն, որի արդ¬յունք¬ներով այդ մարմ¬նի պաշ¬տո¬նատար անձինք 2012թ. նոյեմբերի 22-ին կազմել են տեղեկանք` ուսումնասի¬րության արդ¬յունք¬¬ները թողնելով անհետևանք և փաստելով, որ «ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանը կար¬գա¬պահական և քրեաիրավական բնույթի խախ¬տումներ թույլ չի տվել»։
Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ ոստիկանության ՆԱՎ-ը նախաքննություն իրականացնող մարմին չէ, հետևաբար` մինչդատական վարույթի ընթացքում պաշտպանական կողմը թեև դիմել էր իրավասու պաշտոնատար անձանց՝ Ա.Լալայանի ենթադրաբար խախտված իրավունքները վերա¬կանգ¬¬նելու և «ի պաշտոնե գործած անձին» պատասխանատվության ենթարկելու պա¬հանջով, սա¬կայն փաստացի զրկվել է իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցների իրավունքից, քա¬նի որ պաշտ¬պա¬նական կողմի փաստարկները անկախ և անկողմնակալ նա¬խաքննա¬կան մարմ¬նի կող¬մից չեն ստուգվել, իսկ ամբաստանյալ Ա.Լալայանի վերաբերյալ գործի նախաքննությունը 2012թ. օգոստոսի 31-ից մինչև 2014թ. հունվարի 19-ն ընկած ժամա¬նակահատ¬վածում շարունակել, այդ թվում` Ա.Լալայանի կող¬մից դատավարութ¬յան լեզվին տիրապետելու ուղղությամբ (դատակոչված) վկա¬¬¬¬¬ների հար¬ցաքննութ¬յուններն իրա¬կանացրել և «հաստատող» փաստական տվյալներ է ստացել ՀՀ ոստիկանութ¬յան ՔԳՎ Երևան քաղաքի ծանր հանցա¬գոր¬ծությունների քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանը, այ¬սինքն` այն պաշտո¬նա¬տար անձը, որին նախքան այդ հար¬ցաքննութ¬յունների իրականացումը պաշտպանը և գոր¬ծով ամբաս¬տանյալ Ա.Լալայանը ՀՀ գլխավոր դատախազին ուղղված բողոքում մեղադրում էին Լալայանի նկատ¬մամբ են¬թադրյալ չարաշահումներ կատա¬րելու, այդ թվում` խոստովանական ցուցմունք կոր¬զե¬լու մեջ։ Նման պայմաններում պատշաճ քննությամբ չի ստուգվել և պարզվել արդյո՞ք ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանն իր դեմ ներկա¬յացված վերոնշյալ «մեղադրանքների» պայմաններում կարող էր վերոնշյալ վկաներից ստա¬նալ գործով ամբաս¬տանյալ Ա.Լալայանի կող¬մից դատավարության լեզվին չտիրապետելու կամ ոչ բա¬վարար չափով տիրա¬պե¬տելու վերաբեր¬յալ օբյեկտիվ փաստական տվյալներ և արձանագրել դրանք, նա¬խապես չէր հայտն¬վել արդյոք կաշ¬կանդված վիճակում և չուներ արդյոք այդ հարցում կանխակալ կարծիք, արդյոք ողջամիտ չեն այդ հիմքով վերոնշյալ վկաների ցուցմունքները վիճարկող պաշտպանական կողմի պատ¬¬ճառաբանությունները։
Դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Ա.Լալայանը, հրաժարվելով կասկած¬յալի կար¬գավիճակում տված խոստո¬վանա¬կան ցուցմունքից, վերահաստատեց նախաքննական դիրքորո¬շումը` հայ¬տարարելով, որ այն տվել է ՀՀ ոստիկա¬նության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վար¬չութ¬յան ծանր հանցագոր¬ծութ¬յունների քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյանի անօրի¬նական գործողութ¬յուն¬ների` խաբեությամբ ցուցմունք կորզելու, առանց փաստաբանի և թարգմանչի հար¬ցաքննվելու հետևանքով։ Ավելին, ըստ ամբաս¬տանյալի` նույն քննիչը կազմել և քրեական գործին է կցել ակն¬հայտ կեղծ ապացույց` 2012թ. հոկտեմբերի 3-ով թվագրած իբր մեղա¬յականով ներկայա¬նալու մասին արձանագրությունը, որում կեղծված է իր ստո¬րագրութ¬յունը։
Դատարանը ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 313-րդ հոդվածի կարգով՝ արձա¬նագրային որոշման կայացմամբ բավարարելով պաշտ¬պան Ս.Հովհաննիսյանի միջ¬նորդությունը, 2015թ. հունվարի 22-ին դիմել էր ՀՀ գլխավոր դատա¬խազին` խնդրելով այդ և այլ հանգամանքների վերա¬բերյալ գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի հայտնած փաստական տվյալ¬ները ( իրականում՝ վերջինիս պաշտպան Ս.Հով¬հան¬նիսյանի միջնորդության լուսապատճենը) ստուգման նպա¬տակով ուղարկել նա¬խաքննա¬կան անկախ և անկող¬մ¬նակալ մարմ¬նի` այդ մարմնի միջոցով քննիչի են¬թադրյալ այդ և այլ չարաշահումների դեպքերը ( որոնք առավել մանրամասն շարադրված էին կից ներկայացված պաշտպանի միջնորդության մեջ) ստուգելու և ՀՀ քրեական դատավա¬րական օրենսգրքի 180-181-րդ հոդված¬ներով նախա¬տես¬¬ված կարգով որոշում կայացնելու նպատակով, միաժամանակ ընդգծել գոր¬ծի լուծման տես¬անկյու¬նով 2012թ. հոկ¬տեմբերի 3-ով թվագրած մեղա¬յականով ներկայանալու արձա¬նագրության և կաս¬կածյալ Ա.Լալա¬յանի խոստովանական ցուցմուն¬քի վճռորոշ նշանակությունը։
Թեև տվյալ հաղորդումը ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից քրեադատավարական ընթա¬ցակարգի պահպանմամբ քննարկման էր ուղարկվել ՀՀ հատուկ քննչական ծառայություն, որտեղ 2015թ. փետրվարի 12-ին որոշում էր կայացվել ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատ¬կանիշներով թիվ 62203115 քրեական գործը հարու¬ցելու մասին, սակայն այդ որոշման օրինա¬կա¬նությունը ստուգող ՀՀ գլխավոր դատա¬խա¬զության հատ¬¬կապես կարևոր գործերով քննության վար¬չության ավագ դատախազ Հ.Պետրոս¬յանի 2015թ. փետրվարի 19-ի որոշմամբ նախաքննական մարմ¬նի այդ որոշումը վերացվել, ավելին` քրեա¬կան գոր¬¬ծի հարուցումը մերժվել է «քրեական գործ հարու¬ցելու առիթն անօրինական լինելու պատ¬ճա¬¬ռա¬բա¬նությամբ»։
Ամենևին էլ նպատակ չունենալով սույն գործի շրջանակներում դատական ստուգման ենթար¬կել տվյալ գործի նա¬խաքննութ¬¬յան օրինա¬կանության նկատ¬¬մամբ հսկո¬ղություն, մասամբ նաև քննիչի լիա¬զորություն իրա¬կա¬նացրած (իր վարույթում չգտնվող քրեական գործի նախաքննությունն ըստ էութ¬յան ավարտած) դա¬տա¬խազի վե¬րոնշյալ որոշման օրինա¬կա¬նությունն ու հիմ¬նա¬վորվա¬ծությունը, ինչը մինչ¬դա¬¬տական վարույթի նկատմամբ դա¬տական վե¬րահսկո¬¬¬ղության սահմաններում լուծման են¬թա¬կա խնդիր է, այդ ապա¬ցույց¬ների թույ¬լատրելիության հարցը և օգտագործման հնա¬րա¬վորությունը (իրավաչափությունը) պար¬զելու և գնահատելու շրջանակ¬ներում Դատարանն արձանագրում է, որ հսկող դա¬տախազը, առանց բավարար պատճառաբա¬նութ¬յան և հիմնավորման, փաստացի դադա¬րեցրել է վե¬րոնշյալ են¬թադրյալ հան¬ցա¬գործությունների վերա¬բերյալ Դատա¬րանից ստացած և նախաքննա¬կան մարմին ուղարկած` ենթադրաբար խախտված իրավունքները վերականգնելու վե¬րա¬բերյալ Ա.Լալա¬յանի «փաս¬տարկելի պահանջի» շուրջ սկսված պաշտո¬նա¬կան քննությունը։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք նախադեպային վճիռներում փաստել է, որ Կոնվենցիայի 13-րդ հոդվածը պահանջում է, որ այն դեպքում, երբ տեղի է ունեցել Կոն¬վենցիայով պահպանվող մեկ կամ մի քանի իրավունքների ենթադրյալ խախտում, տուժողին հասու լինի պետական ծառայողներին կամ պետական մարմիններին այդ խախտման համար պատաս¬խա¬նատվության ենթարկելու մե¬խանիզմ։ Որպես կանոն, եթե առանձին միջոցն ինքնին լիովին չի բավա¬րարում 13-րդ հոդվածի պահանջները, այդպիսին կարող է լինել ներպետական օրենսդրությամբ նա¬խա¬¬տեսված միջոցների ամբող¬ջությունը (Menesheva v.Russia, գանգատ թիվ 59261/00, 2006թ. մարտի 8-ի վճիռ, պարբ. 71)։
Նման պայմաններում պաշտպան Ս.Հովհաննիսյանի միջնորդությունը Դատարանում քննար¬կելը և արձանագրային որոշմամբ բավարարելն առավել, քան ողջամիտ էր և նպատակա¬ուղղված էր գոր¬ծով ամբաս¬տանյալ Ա.Լալայանի իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցների իրա¬վունքը ներպետական օրենսդրությամբ նախա¬տեսված միջոցների ամբող¬ջությամբ երաշխավո¬րելուն, քանզի մինչդատական վարույթի ընթացքում պաշտպան Ս.Հովհաննիսյանի նույնաբովանդակ միջ¬նոր¬դությունը պատշաճ քննարկ¬ման և լուծման չէր արժանացել։
Այն, որ հսկող դատախազի վերոնշյալ որոշումը չի ապահովում Կոնվենցիայի 13-րդ հոդ¬վա¬ծով երաշխավորված` գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի իրավական պաշտպանության արդ¬յու¬նա¬վետ միջոցների իրավունքը, Դատարանը հանգում է նաև հետևյալ վեր¬լուծութ¬յունների արդյունք¬նե¬րով.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերում թվարկված են այն հիմքերը (հանգամանքները), որոնց առկայության պայմաններում քրեական գործ չի կարող հա¬րուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեա¬կան գործի վա¬րույթն ենթակա է կարճման։
«Քրեական գործ հարուցելու առիթն անօրինական լինելը» քրեական գործի վարույթը (այդ թվում` քրեական գործի հարուցումը) բացառող հանգամանք չէ, որպես այդպիսին նախատեսված չէ ՀՀ քրեա¬կան դատավարական օրենսգրքի 35-րդ, ինչ¬պես նաև նույն օրենսգրքի որևէ այլ հոդված¬ներով, ուստի` վերոնշյալ որոշումը կայացնելիս ղեկա¬վար¬վելով ՀՀ քրեա¬կան դատավա¬րա¬կան օրենսգրքի 53-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, 21-րդ կետի 4-րդ մասով և 185-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ դատա¬խազ Հ.Պետրոսյանը հղում չի կատարել և չէր էլ կարող կատարել ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 35-րդ կամ այլ հոդ¬վածներով նախատեսված, քրեական գործի հարուցումը բացառող որևէ հանգամանքի (հիմքի) վրա, որի պայմաններում վեր¬ջինիս կայացրած որոշումից Դատարանի, պաշտպանական կողմի, ինչպես նաև անկողմնակալ դի¬տոր¬դի համար հնարավոր չէ պատկերացում կազմել այն մասին, թե քրեական գործի հարուցումը մեր¬ժելով` դատախազ Հ.Պետրոսյանն ինչ հետևության է հանգել ՀՀ գլխավոր դատախազի միջոցով ստուգ¬ման ուղարկված և պարզման են¬թակա հան¬գա¬մանքների առկայության կամ բացա¬կա¬յության վե¬րաբերյալ, այսինքն` պաշտպան Ս.Հովհան¬նիս¬յանի և ամ¬բաստանյալ Ա.Լալա¬յանի պնդում¬¬ները` քննիչի ենթադրյալ չարաշահումների հետևանքով Ա.Լալայանի իրավունքների վերոնշյալ խախ¬տումների կա¬պակցութ¬յամբ հերքվել են, թե` ոչ։ Ավելին, նույն որոշմամբ նաև քրեական գործի հարու¬ցումը մերժելով` դատախազ Հ.Պետրոս¬յանը ստանձնել է միաժամանակ նախաքննական մարմնի դեր և իրականացրել քննիչի գոր¬¬ծառույթ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքում 2007թ. դեկ¬տեմ¬բերի 18-ի ՀՕ-270-Ն օրենքով կատարված լրացումներից և փոփոխություններից հետո գործող իրա¬վա¬¬կար¬գա¬վո¬րում¬ների պայ¬ման¬ներում անհա¬մա¬տեղելի է սույն գործի նա¬խաքննության օրինակա¬նութ¬յան նկատ¬մամբ հսկո¬ղութ¬յուն իրականաց¬նող դատախազի լիազորութ¬յուն¬ների հետ։
Հսկող դատախազի վերոնշյալ որոշման հետևան¬քով անկախ և անկողմնակալ նա¬խաքննա¬կան մարմինը, տվյալ դեպքում՝ ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության քննիչը, զրկվել է ապացույցներ կեղծելու և կորզելու մասին ամբաս¬¬տանյալ Ա.Լալայանի և նրա պաշտպանի կողմից դեռևս մինչդա¬տական վարույթի ընթացքում ներկայացված, սակայն ըստ էութ¬յան չստուգված, բայց և Դատա¬րա¬նում վերահաստատված պնդումները ստուգելու, առավել ևս` հերքելու հնա¬¬¬րավորությունից, ինչը ևս գործի լուծ¬ման տեսանկյունով միակ և վճռորոշ ապացույցի՝ կասկածյալի կարգավիճակում Ա.Լալա¬յանի տված ցուցմունքն անարժա¬նա¬հա¬վատ գնահատելու և սույն դա¬տական ակտում օգ¬տա¬գոր¬ծելու ան¬թույ¬լատրելիութ¬յան վերաբեր¬յալ հետևության հանգելու փաստարկ է։ Ավելին, հսկող դատախազի կայացրած դատական ակտի հետևությունների անո¬րո¬շության հետևանքով Դատա¬րանը զրկվել է նաև Արտյոմ Լալայանի կողմից դատավարության լեզվին պատ¬շաճ տիրա¬պետելու վերաբերյալ վկաներ Ռիմա Փաշինյանի, Սևանա Գրիգորյանի, Հրաչյա Մարտիրոսյանի և Սեդա Ալավերդյանի՝ հրապարկված և հետազոտված նա¬խաքննա¬¬կան ցուցմունքների վրա վստահաբար հենվելու, առավել ևս՝ ի հաշիվ դատաքննականի այն արժևորելու օբյեկ¬տիվ հնարավորությունից (Դատարանը դրանք արժևորում է վերապահմամբ` փաստելով, որ գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանը որոշակիորեն տիրապետել է դատավորության բանավոր և գրավոր լեզվին), քանի որ վերջիններս, Դատարանում հրաժարվելով Ա.Լալայանի կող¬¬մից հայերենին տիրապետելու վերա¬բերյալ տված նա¬խաքննական ցուցմունքներից, այն պատ¬ճա¬ռա¬բանեցին իրենց ցուցմունքները ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյա¬նի կողմից ճիշտ չար¬ձանագրելու, նույնիսկ հայերենին չտիրապետելու փաստարկներով։ Թեև միաժա¬մանակ նաև այդ փաստարկները ստու¬¬գելու անհրաժեշտության վերաբերյալ էր նշվել ՀՀ գլխավոր դատախազին Դատա¬րանի հասցեագրած միջնոր¬դության և կից ներկայացված նյութերում, սակայն այդ փաս¬տարկ¬¬ները ևս չեն ստուգվել և հերքվել, այն դեպքում, երբ նույն ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մկրտչյա¬նն էր հայերենին Ա.Լալայանի կողմից տիրապետելու հանգա¬մանքի շուրջ հար¬ցաքննել վերոնշյալ վկաներին և ստացել այն հաստա¬տող ցուցմունքներ։
Դատարանը, որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ինչ խոսք, պարտավոր է գնահատել կասկածյալի կարգավիճակում գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի տված ցուցմունքը` գործի լուծ¬ման գործա¬ռույթն իրականացնելու շրջանակներում, սա¬կայն դրա ստացման գործընթացում ենթադրա¬բար տեղ գտած, իր մեջ առերևույթ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 314-րդ և 349-րդ հոդ¬վածներով նա¬խա¬տեսված հանցագործության հատկանիշ¬ներ բովան¬դակող պաշտոնական հանցագործություն¬նե¬րի վերա¬բերյալ պաշտպանական կողմի ներկայացրած տվյալների ստուգումն ու պար¬զումը բա¬ցառապես քրեական հետապնդման գոր¬ծա¬ռույթ է։ Այդ գործառույթն իրականացնելու ուղղությամբ սկզբնա¬կան քայլեր կատարելը, այն է՝ Դատարանից ստացված միջնորդությունը քննարկման նպա¬տակով նա¬խաքննական մարմին ուղարկելը, սակայն ըստ էության նաև քննիչի լիազորություն ստանձ¬¬¬նելով՝ ՀՀ քրեա¬կան դատավա¬րական օրենսգրքով չնա¬խատես¬ված կարգով նա¬¬խաքննութ¬յունն ավարտելը, այն է՝ «քրեա¬կան գործ հարուցելու որո¬շումը վերացնելու և քրեական գործի հա¬րու¬ցումը մերժելու մասին» որոշում կայաց¬նելը, ոչ միայն իրավաչափ, այլև ողջամիտ չէր, նույնիսկ վե¬րոնշյալ որոշ¬ման մեջ նշված պատճառա¬բա¬նությունները մի պահ անխոս ընդունելու պա¬րա¬գայում. սուտ մատ¬¬նության հա¬մար քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խանատ¬վութ¬յան մասին դատավարության մասնակցին` ամ¬բաս¬տան¬յալին, առավել ևս` վերջինիս իրա¬վաբանական օգնություն ցուցաբերող պաշտպան Ս.Հով¬հան¬¬նիսյանին չնախազգուշաց¬նելն ու ստո¬րագրութ¬¬յուն չվերց¬նելը, «գրութ¬յամբ» և ոչ թե որոշման կա¬յաց¬մամբ ՀՀ գլխա¬վոր դատա¬խազի «ապա¬ցուցման հավա¬¬նա¬կա¬նութ¬յուն ունեցող գանգատ» ուղար¬կելը սկսված պաշտո¬նական քննութ¬յունը դա¬դարեցնելու հիմ¬նավոր և բա¬վարար փաս¬տարկներ չեն, քանի որ տվյալ գործի նա¬խաքննութ¬յունն իրա¬¬կանացնող մարմինը մինչև քրեական գործ հարուցելու որոշում կայացնելը (նյութ նախա¬պատ¬րաս¬տելու ընթա¬ցա¬կար¬գով) կամ ար¬դեն հարուցած քրեա¬կան գործի շրջանակ¬ներում զրկված չէր այդ «խախտումը» վերացնելու՝ ամ¬բաս¬տանյալ Ա.Լալայա¬նին սուտ մատ¬նության մասին նախազգու¬շաց¬նելու, իսկ հսկող դա¬տա¬խազը` Դա¬տա¬րանից ստացված հա¬ղոր¬դումը քննարկման նպատակով ՀՀ հա¬¬տուկ քննչական ծառա¬յություն ուղարկելու հետ միաժա¬մա¬նակ կամ դրանից հետո` նա¬խաքննա¬կան այդ մարմնին նման ցուցում տալու հնա¬րավո¬րութ¬յուն¬ներից։ Ավելին, լռելու սահմանադրական իրավունքից օգտվող ամբաս¬տանյալը Դատարանում կարող է հրաժարվել ցուցմունքներ տալուց, սուտ մատնության համար քրեական պատասխանատվության մասին ստորագրությամբ նախազգուշացվելուց, ինչը ՀՀ քրեա¬կան դատավա¬րական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված կարգով ՀՀ գլխավոր դատախազին դիմելու Դատարանի լիազորությունը սահմանափակող փաստարկ չէ. Դատարանը դատաքննությամբ հետա¬զոտած ապա¬ցույցների գնահատ¬ման արդյունքներով, այդ թվում՝ են¬թադրյալ չարա¬շա¬հումների վերաբերյալ մինչ¬դատական վարույթի ընթացքում պաշտպան Ս.Հովհան¬նիսյանի ներ¬կայացրած, սակայն պատ¬շաճ կարգով չքննարկված նույնաբովանդակ միջնորդությունը ստանալով` հանգել է այն համոզ¬ման, որ պաշտպանական կողմի՝ հանցագործության մասին տվ¬յալներ բովանդակող «ապա¬ցուցման հավա¬նա¬կա¬նություն ունեցող գանգատը» կամ «փաս¬տար¬կելի պահանջը» վստահելի է, ենթակա է ստուգ¬ման, հերքման կամ հաստատման քրեական հետապնդում իրականացնող անկախ և անկողմնակալ մարմ¬¬նի միջո¬ցով։ Սուտ մատնության համար քրեական պատաս¬խա¬նատվության մասին ստո¬րագրութ¬յուն տալուց անձի, տվյալ դեպքում` սույն գործով ամբաս¬տան¬յալ Ա.Լալայանի կողմից նույնիսկ հրաժարվելը, որպես փաս¬տարկ, քրեական հետապնդման մար¬մինը կարող էր հաշվի առնել Դատարանի միջնոր¬դության հիման վրա իրականացրած պաշտո¬նական քննության ընթաց¬քում գործով ամբաստանյալ Ա.Լա¬լայա¬նի հաղորդած փաստական տվյալ¬ների արժանահա¬վա¬տությունը գնահատելիս, այդ և այլ ապա¬ցույցների գնահատման արդյունք¬ներով վերջնական որո¬շում կայաց¬նելիս, ինչը տվյալ դեպքում ևս չի կատարվել։
ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում սկսված, սակայն դադարեցված պաշտո¬նական քննութ¬¬¬յան պայմաններում վերստին անդրադառնալով դատաձեռագրաբական փոր¬ձաքննություն նշա¬¬¬¬¬նակելու խնդրին` Դատարանը փաստում է, որ բացակայում է դրա անհրաժեշտությունը` հաշվի առնելով այն, որ մեղայականով ներկայանալու վերա¬բերյալ 2012թ. հոկ¬տեմբերի 3-ի արձա¬նագրութ¬յան բովանդակությունը ( Ա.Լալայանի հայտարա¬րութ¬յան հատվածը) բառացիորեն վերար¬տադրված է նույն օրը կասկածյալի կարգավիճա¬կում նրա տված խոս¬տովանական ցուցմունքում, պաշտպա¬նա¬կան կողմն այդ ապացույցի թույլատ¬րելիությունը վի¬ճարկում է նաև այլ հիմքերով ( նաև թարգմանչի և պաշտպանի բացակայությամբ ստանալու, իսկ այդ և մյուս ապացույցները՝ գործի լուծման տես¬անկյու¬¬նով բավարարության տեսանկյունով)։
Մեղայականով ներկայանալու արձանագրությունը (դրանում` Ա.Լա¬լա¬յանի հայտարարութ¬յունը) գործի լուծման տեսանկյունով ինքնուրույն ա¬պա¬ցուցողական արժեք չի ներկայացնում, քանզի տառացիորեն նույնաբովանդակ է կասկածյալի կարգավիճակում վերջինիս տված ցուց¬մունքին, ստաց¬վել է նույն օրը և միաժամանակ տեղե¬կատ¬¬վութ¬յան նույն աղբյու¬¬րից՝ Արտյոմ Լալայանից, վի¬ճարկվում է նաև նույն այն հիմքերով, որով կաս¬կածյալի կար¬գավիճակում Ա.Լալայանի տված ցուց¬մունքը, հետևա¬բար` այդ պայմաններում և սույն գործի դա¬տաքննությամբ հետազոտված ապա¬ցու¬ցողական զանգ¬վածի հա¬մա¬տեքստում՝ Դատարանը, ղեկա¬վար¬վելով ՀՀ քրեա¬կան դատավարա¬կան օրենսգրքի 23-րդ հոդ¬վածի 4-րդ մասի պահանջներով, փաս¬տում է, որ մե¬ղա¬յականով ներկա¬յա¬նալու արձա¬նագրութ¬յան մեջ Ա.Լա¬լա¬յանի անու¬նից կատարված ստո¬րագրութ¬¬յունը վերջինիս կողմից կա¬տարված լինելու կամ չլինելու հանգամանքը պարզելու նպա¬տակով իր նախաձեռնությամբ դա¬տա¬¬¬¬¬¬ձե¬¬¬ռագրա¬բանական փոր¬ձաքննութ¬յուն նշանա¬կելը գոր¬ծի հան¬գա¬¬մանք¬ների բազմա¬կող¬¬մանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետա¬զոտման, դրանց արդյունքներով հիմնավոր¬ված և պատ¬ճառաբանված վերջնական դատական ակտ կայաց¬նե¬լու տեսանկյունով գործ¬¬¬նականում որևէ կարևորություն չի կարող ունենալ։ Տվյալ արձա¬նագրությունն արժա¬նահավատ, իսկ Ա.Լալա¬յանի տառացիորեն նույնաբովանդակ խոստովանական ցուցմունքի հետ համակցությամբ՝ գործի լուծ¬ման տեսանկյունով բավարար չէ ոչ թե ձևական (դատա¬վարական կարգի պահպանմամբ ստաց¬վելու), այլ բովանդակային իմաս¬տով, հետևա¬բար՝ տվյալ դա¬տական գոր¬ծողության արդյունքում ակն¬կալ¬¬վող նոր, սակայն ածանցյալ ա¬պա¬ցույցը՝ դատաձե¬ռագրա¬բա¬նա¬կան փոր¬ձա¬գիտական եզրա¬կա¬ցությունը, սույն գործով ձեռք բեր¬ված ապացու¬ցողական զանգ¬վածն ըստ էության չի լրացնելու, որակապես չի փոխելու, քննվող դեպքի հանգամանքների շուրջ մեղա¬յա¬կանով ներկա¬յանալու արձանագրութ¬յան մեջ արտացոլված՝ գործով ամբաստանյալ Ա.Լա¬լա¬յանի հայտա¬րարությունն արժևո¬րելու հնարավորություն ևս չի ընձեռելու (այն գնահատվել է Ա.Լա¬լայանի նույնաբովանդակ խոս¬տովանական ցուցմունքի համատեսքստում), այ¬սինքն՝ իրապես սպառվել են մեղսագրված արար¬քին գործով ամբաս¬տանյալ Ա.Լալայանի առնչութ¬¬յունը հաստատող որևէ նոր ապացույց ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները։ Դա¬տա¬րանը նաև փաստում է, որ նման փոր¬ձաքննութ¬յան նշա¬նա¬կումն անմիջա¬կանորեն կանդրա¬դառա¬նա և կխախտի ամբաստան¬յալ Ա.Լալա¬յա¬նի արդար դա¬տաքննութ¬յան իրավունքը` գործը ողջամիտ ժամկետ¬ներում քննելու և լու¬ծելու տեսանկյունով։
Վերոնշյալ պայմաններում դատաքննությամբ հետազոտված վերաբերելի, թույլատրելի և ար¬ժա¬¬նահավատ ապացույցների համակցությունը բավարար չէ սույն գործով ամբաստանվող Ա.Լա¬լա¬յանի անմե¬ղության կանխավարկածը հաղթա¬հարելու, անաչառ դիտորդի մոտ ձևավորելու հիմնավոր կաս¬կա¬ծից վեր ապացուցողական չափանիշին հա¬մա¬պատասխան համոզվածություն առ այն, որ ամբաս¬տան¬յալ Ա.Լա¬լա¬յանն է կատարել ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրան վերագրված հանցավոր արարքը, այն է՝ նա է տու¬ժող Էդուարդ Դուրգարյանի առողջությանը պատ¬ճառել կյանքին վտանգ սպառ¬նացող ծանր վնաս, գործում եղած ապացույցները, այդ թվում՝ 2012թ. հոկ¬տեմբերի 3-ին կասկածյալի կարգավիճակում գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի տված, սույն գործի դատաքննության ընթացքում հրապարակված և հե¬տազոտված ցուցմունքը թույլ չի տալիս պարզել վերոնշյալ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, այդ հանգամանքի ապա¬ցուցվածությունը ող¬ջամտորեն կասկած է հարուցում։
Դատաքննութ¬յամբ հետազոտված, այդ թվում` մինչդատական վարույթի արդ¬յունքներով ձեռք բերված և մեղադ¬րական եզրակացության հիմքում դրված այդ և մյուս ապացույցները բավարար չեն Ա.Լալա¬յանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշմամբ մեղսագրված հանցավոր արար¬քի փաստա¬կան հանգա¬մանք¬ները հաստատված հա¬մարելու այն ծավալով, որը կբացառեր տուժող Էդ.Դուրգար¬յանի ստացած մարմ¬նական վնաս¬վածքն այլ հանգա¬մանք¬ներում և այլ անձի կողմից պատճառվելու վե¬րա¬բերյալ գործով ամբաս¬տանյալ Ա.Լալայանի առաջ քաշած վարկածը։
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ բացակայում են ամբաստանյալ Ա.Լալա¬յանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատար¬ման մեջ մեղավոր ճանաչելու համար անհրաժեշտ բավարար ապա¬ցույց¬ները, որպիսի պայ¬ման¬ներում նրա մե¬ղա¬վորության փաստումը կհանգեցնի անմեղության կանխավարկածի, ապացույ¬ց¬ները գնա¬հա¬¬¬տելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 25-րդ, 127-րդ, 365-րդ հոդ¬ված¬¬ների պահանջների խախտման։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արդա¬րացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմե¬ղությունը՝ այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համա¬ձայն` քրեական հետապնդումն ենթակա է դադարեցման, «իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճ¬ման»՝ կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ա¬պա¬¬ցուց¬ված չլինելու արդ¬յուն¬¬¬¬քում, եթե սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարա¬վորութ¬յունները։ Նույն հոդ¬վածի 5-րդ մասի համաձայն՝ դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հան¬գամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դա¬տա¬րանը պար¬տավոր է նույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նա¬¬խա¬¬տես¬ված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդա¬րաց¬ման դատավճիռ։
Մինչև ՀՀ Սահմանադրական դատարանի 2010թ. մարտի 30-ի թիվ ՍԴՈ-871 որոշմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի «… իսկ գործի վարույթն ենթակա է կարճման» դրույթն հակասահմանադրական ճանաչելը հոդ¬վածի այդ մասի վերլուծությունից հետևում էր, որ նշված հիմքով մեղադրյալի (ամբաստանյալի) նկատ¬մամբ քրեա¬կան հետապնդումը ոչ միայն կարող էր դադա¬րեց¬վել, այլև քրեական գործով վարույթը կարճվել։ Բնականաբար, հարց էր առաջա¬նում` ո՞ր դեպքում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը կարող է նշված հիմքով քրեական գործով վարույթը կար¬ճել։
2010թ. մարտի 30-ի թիվ ՍԴՈ-871 որոշման ՀՀ Սահմանադրական դատա¬րանը նշել է, որ «կատարված հանցագործությանը կասկած¬յալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում….» դրույթը պետք է մեկնաբանել ոչ թե «չմաս¬նակցությունը չապացուցված մաս¬¬նակցությունն է» առումով, այլ «հանցագոր¬ծութ¬յան կատարմանն անձի ապացուցված չմաս¬նակցությունն է» տեսանկյունով։ Իր այդ հետևութ¬յունը ՀՀ Սահմանադրական դատարանը կատարել է` հաշվի առնելով նաև Մար¬դու իրավունք¬ների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշում¬ները (մասնավո¬րապես, Վասիլիոս Ստավրոպուլոսն ընդդեմ Հունաստանի 2007թ. սեպտեմբերի 27-ի թիվ 35522/04 որոշումը), որի համաձայն` որևէ իրավական տարբերություն չպետք է դրվի ապացույց¬ների բացակայության և անձի անմեղությունը կասկածի տակ չդնող արդա¬րացման դատավճռի հիմքով քրեական գործի ավարտման միջև։
Հանցագործության կատարմանը մեղադրյալի (դատական քննության ժամանակ` ամբաս¬տան¬յալի) մասնակցությունն ապացուցված չլինե¬լու հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցման հա¬մար անհրաժեշտ է, որ հանցագոր¬ծութ¬յան դեպքն ապացուցված լինի։ Եթե հանցագործության դեպքը տեղի չի ունեցել, ապա մեղադրյալի (ամբաստանյալի) մաս¬նակ¬ցությունը հանցագործությանն ինքնին վերանում է։ Նման դեպքերում քրեական գոր¬ծն ենթակա է կարճման հանցագործության դեպ¬քի բա¬ցա¬կայության հիմ¬քով։ Սակայն, եթե հանցագործության կատարմանը մեղադրյալի (ամբաս¬տան¬յալի) մաս¬նակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն կատարած անձը մնում է չբացահայտված, Դատարանը գործն ուղարկում է դատախազին` նոր անձի նկատմամբ քրեա¬կան հետապնդում հարուցելու հարցը լուծելու համար (ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)։
Դատաքննության արդյունքներով հաստատվեց (ապացուցվեց) տուժող Էդ.Դուրգարյանի առող¬¬¬¬¬ջությանը ծանր վնաս պատճառելու հանցագործության դեպքի առկայությունը։ Հանցա¬գոր¬ծութ¬յան տվյալ դեպքին ամբաստանյալ Ա.Լալայանի առնչությունն ու միաժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով վե¬րագրված արար¬քին նրա մաս¬նակցությունն ապացուցված չլինելու վերաբեր¬յալ հետևության Դատարանը հան¬գել է մինչդատական և դատական վարույթների ըն¬թացքում ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցների համադրման և գնա¬¬¬հատման արդյունքներով՝ վերջնական դատա¬կան ակտ կայացնելու նպատակով խորհրդակցա¬կան սենյակում գտնվելիս, հետևաբար՝ ՀՀ քրեական հե¬տապնդումը բացառող հանգամանքը՝ ապա¬ցույցների անբավարարությունն ի հայտ է եկել դատա¬վա¬րության այդ փուլում, ուստի Դատարանը դատական քննության նախորդ փուլերում զրկված էր տևական ժամանակ անազատութ¬յան մեջ գտնվող ամբաստանյալ Արտյոմ Լալայանի նկատմամբ հարուցված քրեական հե¬տապնդումը դադա¬րեցնելու և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը վերացնելու հնարավո¬րութ¬յունից։ Տվյալ փուլում գործով ամբաստանյալ Ա.Լալայանի նկատմամբ ՀՀ քրեական դատա¬վա¬¬րական օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 2-ին մասի ուժով Դատարանը կարող է կայացնել և կայացնում է արդա¬րացման դա¬տավճիռ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, դա¬տական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայ¬ցի հար¬ցերին։ Դատարանն արձանագրում է, որ Արտյոմ Լալայանի գույքի նկատմամբ սահմանա¬փա¬կումներ չեն կիրառվել, նրա դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել։
Ինչ վերաբերում է դա¬տա¬կան ծախսերին, ապա դրանք Արտյոմ Լալայանից բռնագանձման ենթակա չեն՝ նրա նկատ¬մամբ ար¬դա¬¬րացման դատավճիռ կայացնելու պատճառաբանությամբ։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց¬ների տնօրինմանը՝ Դատարանը փաստում է, որ սույն դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո՝ ծխուկները և խծուծները, տուժող Էդուարդ Դուրգար¬յանի հա¬գուստներն անհրաժեշտ է պա¬հել քրեական գործի հետ միասին։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավար¬վե¬լով ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 119-րդ, 357-360-րդ, 366-373-րդ հոդված¬ներով, Դա¬տա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց՝

Ճանաչել և հռչակել Արտյոմ Կառլենի Լալայանի անմեղությունը` ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուց¬ված չլինելու պատ¬¬¬ճառա¬բա¬նությամբ։
Արտյոմ Լալայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերաց¬նել, նրան դատական նիստերի դահլիճում անհապաղ ազատ արձակել։
Արտյոմ Լալայանին պարզաբանել դատական սխալի հետևան¬քով խախտված իրավունք¬ների վերականգնման, այդ թվում` պատ¬ճառված վնասի հատուցման պահանջով քաղաքացիա¬դա¬տա¬վա¬րական կարգով դատարան դիմելու իրավունքը։
Սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված և Դատարանում պահվող ծխուկները և խծուծները, տուժող Էդուարդ Դուրգարյանի հագուստները պա¬հել քրեական գործի հետ, իսկ քրեական գործը վերադարձնել դատախազին՝ տուժող Էդուարդ Յուրիի Դուրգարյանին մարմնական վնասվածք պատճառած անձի նկատմամբ քրեական հե¬տապնդում հա¬րու¬ցելու հարցը լուծելու համար։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեա¬կան դատա¬րան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ