Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0108/01/14
Վիճակագրական տողի համար :
6.8
Պատասխանող
Էդուարդ Նագդալյան
Էդւուարդ Նագդալյան Հայկազի
Էդուարդ Նագդալյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Գրիշա Մելիք-Սարգսյան
Տիգրան Սահակյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Ելիզավետա Դանիելյան
Հոդվածներ
Վճռաբեկ
Հոդված 16, 39, 43, 361/1/, 419, 422-423
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Գրիշա Մելիք-Սարգսյան
Տիգրան Սահակյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Ելիզավետա Դանիելյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2016-05-24 | 11:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Վճռաբեկ | 2015-12-18 | 11:00 | 2 | |||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2014-11-11 | 10:00 | 5 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2014-10-29 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2014-10-15 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2014-10-08 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2014-09-24 | 16:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2014-09-12 | 17:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2014-09-03 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2014-08-27 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2014-08-14 | 16:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2014-08-05 | 10:00 | 5 | Կայացել է |
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Գործ. ԵԿԴ/0108/01/15
24 մայիսի 2016թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ՔՈՍՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` ԷԴ.ՆԱԳԴԱԼՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով պաշտպան Վ.Քոսյանի վերաքննիչ բողոքը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 11-ի դատավճռի դեմ.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
05.09.2013թ. ՀՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառայության քննչական վարչությունում Տիգրան Դավթյանի հաղորդման հիման վրա` շորթմամբ առանձնապես խոշոր չափերի ուրիշի գույք հանձնելու և գույքային բնույթի գործողություններ կատարելու պահանջ ներկայացնելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 58209313 քրեական գործը։
28.04.2014թ. Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանը թիվ 58209313 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ի նկատմամբ ունեցած 157.687 ԱՄՆ դոլարի ժամկետանց վարկային պարտավորությունների վճարման ժամկետներն երկարաձգելու կամ վարկային պայմանագրերի պայմաններն ի նպաստ իրեն որևէ կերպ փոփոխելու նպատակով, գիտակցելով, որ օրինական կարգով չի կարող խուսափել վարկային պարտավորությունները կատարելուց կամ դրանց դիմաց այլ կերպ հատուցելուց, նպատակադրվել է ստեղծված իրավիճակից հանգուցալուծում գտնել շորթման եղանակով, այն է հանդիսանալով <<Դելովոյ Էքսպրես>> թերթի գլխավոր խմբագիր, <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ի և դրա գործադիր տնօրեն Տիգրան Դավթյանի անձի, գործարար համբավի մասին արատավորող, նրանց իրավունքներին և օրինական շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու սպառնալիքով վերջինիս առաջ գույքային պահանջներ դրել:
28.04.2014թ. Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին։
05.08.2014թ. դատական նիստի ընթացքում մեղադրողը, օգտվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածով նախատեսված իր լիազորությունից, որոշում է կայացրել ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու, խստացնելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին։
Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 11.11.2014թ. դատավճռով Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման 6 (վեց) տարի ժամկետով։
Վճռվել է Էդուարդ Նագդալյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի պաշտպան Վ.Քոսյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ քրեական դատարանը 2015 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ բողոքը բավարարել է մասնակիորեն, բեկանել է Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 11.11.2014թ. դատավճիռը և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան` նոր քննության` հետևյալ պատճառաբանությամբ. <<Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը պատշաճ իրականացնելու համար դատախազը պետք է գործեր ՀՀ քրեկան դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմով, այսինքն դատաքննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխումը պետք է իրականացվեր գործի ապացույցները հետազոտելուց հետո միայն:
Հետևաբար, հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատախազի գործողությունները պետք է դիտել ապօրինի և որևէ հետևանք չառաջացնող:
Այդպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Է. Նագդալյաին մեղավոր ճանաչելով և դատապարտելով դատախազի ապօրինի գործողությունների արդյունքում մեղադրանքի փոփոխմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղսագրված արարքի համար, թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման, գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, որոնք չեն կարող վերացվել Վերաքննիչ դատարանում` դատական քննությամբ: Նոր քննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով շարադրված պահանջների պահպանմամբ` հետազոտի գործի ապացույցները, որից հետո միայն, դատախազի կողմից մեղադրանքի փոփոխման միջնորդության առկայության դեպքում անդրադառնա այդ հարցի քննարկմանը>> :
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի մարտի 20-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի պաշտպան Վ.Քոսյանը վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հետևյալ պատճառաբանությամբ. <<Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա: Ի հիմնավորումն իր փաստարկների՝ բողոքաբերը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 3-րդ հոդվածի 3-րդ մասի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ, 23-րդ հոդվածների, 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 309.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասի, 398-րդ հոդվածի 5-րդ մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ, 182-րդ հոդվածների պահանջները: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանի որոշումը հակասում է Ա.Բաբայանի և Ս.Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշմանը: Բողոքի հեղինակը նշել է, որ Է.Նագդալյանի արարքում բացակայում է նրան վերագրվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը, քանի որ նահամոզված է եղել, որ «ԿոնվերսԲանկ» ՓԲ ընկերությունն իր նկատմամբ գույքի բռնագանձման անհիմն ու անօրինական քաղաքացիական դատական պրոցեսներ է սկսել և պահանջ է ներկայացրել այդ դատական պրոցեսները կասեցնելու, իրեն պատկանող գույքերի վրայից անհիմն և ապօրինի արգելանքները հանելու, չհիմնավորված տույժերը և տուգանքները կասեցնելու և հարցը բանակցությունների միջոցով կարգավորելու վերաբերյալ: Այսինքն` Է.Նագդալյանը պահանջել է իր գույքը կամ, գտնվելով բարեխիղճ մոլորության մեջ, պահանջել է իր կարծիքով իրեն պատկանող գույքը։ Բացի այդ, բողոքաբերը նշել է, որ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի գործողություններն ուղղված են եղել ոչ թե բանկին կամ տուժողին պատկանող գումարները հափշտակելուն, այլ իրեն պատկանող գումարները պաշտպանելուն։ Բողոքի հեղինակը փաստել է, որ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի արարքում բացակայում է նաև նրան վերագրվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը, քանի որ բանկի նախագահի կողմից իր պարտականությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման մասին հոդված հրապարակելը չպետք է դիտարկել որպես վարկաբեկող կամ նրա օրինական շահերը և իրավունքները ոտնահարող:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերը գտել է, որ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, ուստի այս հիմքով պետք է նրան արդարացնել։
Բողոքաբերը գտել է, որ մեղադրող կողմը մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու որոշումը կայացրել է առանց դատական քննության ընթացքում ապացույցների հետազոտման, որը քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1-րդհոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմով մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշում կայացնելուց հետո մեղադրողը բոլոր դեպքերում պարտավոր էր կազմել նոր մեղադրական եզրակացություն, ինչը չի կատարել` խախտելով Ս.Նալբանդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման պահանջը: Բացի այդ, բողոքաբերը նշել է, որ պատճառաբանված չէ Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգումը, որ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելի չէ։ Բողոքի հեղինակը փաստել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014 թվական ինոյեմբերի 11-ի դատավճիռը բեկանելով և գործն ուղարկելով ստորադաս դատարան` նոր քննության, հանդես է եկել մեղադրանքի կողմում` հնարավորություն տալով մեղադրողին նոր քննության ընթացքում շտկելու նախորդ դատական քննության ընթացքում թույլ տրված բացթողումը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի գործադրմամբ փոփոխելու առաջադրված մեղադրանքը: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի մարտի 20-իորոշումը և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան` նոր քննության>>:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 18.12.2015թ. որոշմամբ պաշտպան Վ.Քոսյանի վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է: Ամբաստանյալ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի մարտի 20-ի որոշումը բեկանվել և գործն ուղարկվել է նույն դատարան` նոր քննության` պատճառաբանելով հետևյալը. <<… Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրողին հնարավորություն ընձեռելով և անուղղակիորեն առաջարկելով գործի նոր քննության ընթացքում կրկին փոփոխել առաջադրված մեղադրանքը` Վերաքննիչ դատարանն ուղղորդել է մեղադրանքի կողմին` իրականացնելով արդարադատության գործառույթի հետ անհամատեղելի գործողություններ և թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի խախտում, որի արդյունքում խախտվել են անձի` մրցակցային դատավարության, ողջամիտ ժամկետում գործի քննության և պաշտպանության իրավունքները: Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ: Նշված դատավարական իրավունքի խախտումները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ, 406-րդ հոդվածների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու և գործը նույն դատարան նոր քննության ուղարկելու հիմք են: Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի մնացած փաստարկներին Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ իրավասու չէ դրանք գնահատման ենթարկել, քանի որ Վերաքննիչ դատարանն այդ փաստարկները քննարկման առարկա չի դարձրել: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ գործի նոր քննության ընթացքում Վերաքննիչ դատարանը պետք է քննարկի և համապատասխան գնահատական տա քննարկվող փաստարկներին>>:
2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 11.11.2014թ. դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի պաշտպան Վ.Քոսյանը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել` հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Պաշտպանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով նախատեսված արարքը պարունակում է ձևական հանցակազմ և ավարտված է համարվում գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքը կամ գույքային բնույթի այլ զործողություններ կատարելու սպառնալիքով զուգորդված պահանջ ներկայացնելը։
Օբյեկտիվ կողմից պարտադիր է, որպեսզի տուժողը ընկալի այդ սպառնալիքը իրականացնելու անխուսափելիությունը, ընդ որում տեղեկությունները կարող են լինել իրականությանը համապատասխանող, սակայն բոլոր դեպքերում վարկաբեկող։
Եվ արդյոք բանկի նախագահի կողմից իր պարտականությունների չկատարումը կամ ոչ պատշաճ կատարման մասին հոդված հրապարակելը պետք է դիտարկել որպես վարկաբեկող կամ նրա օրինական շահերը և իրավունքները ոտնահարող։
Ըստ պաշտպանական կողմի, բանկի նախագահի կողմից իր պարտականությունների չկատարումը կամ ոչ պատշաճ կատարման մասին հոդված հրապարակելը չպետք է դիտարկել որպես վարկաբեկող կամ նրա օրինական շահերը և իրավունքները ոտնահարող։
Սուբյեկտիվ կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով նախատեսված արարքում հանցակազմը բացակայում է, եթե հանցավորը պահանջել է իր գույքը կամ գտնվելով բարեխիղճ մոլորության մեջ հանցավորը պահանջել է իր կարծիքով իրեն պատկանող գույքը։
Կոնկրետ այս դեպքում Է. Նագդալյանը համոզված է եղել, որ <<Կոնվես Բանկ>> ՓԲ ընկերությունը իր նկատմամբ գույքի բռնագանձման անհիմն ու անօրինական քաղաքացիական դատական պրոցեսներ է սկսել և պահանջ է ներկայացրել այդ դատական պրոցեսները կասեցնելու և հարցը բանակցությունների միջոցով կարգավորելու վերաբերյալ։ Է. Նագդալյանի նման մոտեցումը պատճառաբանված և հիմնավորված է գործում առկա փաստաթղթերով, իր և տուճողի՝ Տ. Դավթյանի դատաքննական ցուցմունքներով և գործում առկա փաստաթղթերով այն մասին, որ <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲ ընկերությունից վերցված 500 000 /հինգ հարյուր հազար/ ԱՄՆ դոլար վերցված վարկը մի քանի տարի սպասարկելուց հետո, երբ Է. Նագդալյանը չի կարողացել վարկի գումարները վճարել, բանկը արտադատական կարգով սեփականացրել է Է. Նագդալյանին պատկանող <<Գրին Վիլինջ>> թաղամասի 4 առանձնատները, որոնց իրական արժեքը անցնում է մեկ միլիոն ԱՄՆ դոլարից։ Ուստի Է.Նագդալյանը բավարար հիմքեր ուներ մտածելու, որ իր պահանջը ուղղված է իրեն պատկանող գումարները անօրինական բռնագանձումից՝ թեկուզ և դատական կարգով, զերծ պահելուն և պաշտպանելուն։
Ամբաստանյալի գործողությունները ուղղված են եղել ոչ թե բանկին կամ տուժողին պատկանող գումարները հափշտակելուն այլ իրեն պատկանող գումարները պաշտպանելուն։
Ըստ պաշտպանի` Է. Նագդալյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, ուստի այս հիմքով պետք է նրան արդարացնել։
Պաշտպանը, հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի դրույթներին նշել է, որ նման պայմաններում ուղղակի ակնհայտ է, որ մեղադրողը խստացման առումով կարող է փոփոխել առաջադրված մեղադրանքը և նոր մեղադրանք առաջադրել միայն և բացառապես՝ եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտվել են ապացույցները և որոնք անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալին մեղսագրվել է այլ արարք, քան այն որ նա կատարել է:
Սույն գործով ակնհայտ է, որ մեղադրող կողմը մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու որոշումը կայացրել է առանց դատական քննության ընթացքում ապացույցների հետազոտման՝ ինչի իրավունքը չի ունեցել և դա քրեական դատավարության օրենսգրքի էական խախտում է, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասը հստակ սահմանում է իրավական ռեժիմը, որի կիրառմամբ մեղադրողը կարող է կայացնել մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու որոշում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմով մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշում կայացնելուց հետո մեղադրողը բոլոր դեպքերում պարտավոր էր կազմել նոր մեղադրական եզրակացություն ինչը չի կատարել, հատկանշական է նաև այն, որ 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի իրավական ռեժիմով առաջադրված նոր մեղադրանքում փաստական հանգամանքի որևէ փոփոխություն չկա, ինչ նույնպես թույլ է տալիս ասել, որ քրեադատավարական օրենսգրքի պահանջը խախտվել է: Վերը շարադրված դատողությունների մասին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իր դիրքորոշումը հայտնել է Ս. Նալբանդյանի վերաբերյալ իր 18 դեկտեմբերի 2009թ. ՀՅՔՐԴ/0144/01/09 որոշմաբ, որին հակասում է բողոքարկվող դատական ակտը։
Պաշտպանը նշել է նաև, որ քրեական գործը հարուցվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի պահանջների էական խախտումով, խախտվել է քրեական գործ հարուցելու համար օրենքով սահմանված 10-օրյա ժամկետը, ուստի քրեական գործի հարուցման որոշումը ապօրինի է, հետևաբար սույն քրեական գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները ապօրինի են:
Խախտվել է ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, այն է, որ արգելվում է օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների օգտագործումը:
Խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջը, այն մասով, որ դատավարության կողմերը պարտավոր են պահպանել ՀՀ Սահմանադրությունը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը և մյուս օրենքները։
Դատարանը բողոքարկվող դատական ակտով պետք է պատճառաբաներ, թե ինչու Է. Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելի չէ և ինչու նրա ուղղվելը հնարավոր է միայն ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու դեպքում, մինչդեռ գործի հանգամանքները և նրան բնութագրող փաստաթղթերը հիմք են տալիս ասելու, որ նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելը կլիներ իրավական տեսանկյունից և հիմնավորված, և պատճառաբանված և արդարացի, եթե նա մեղավոր է իրեն մեղսագրվող հանցանքը կատարելու մեջ։
Համաձայն պաշտպանի, սույն գործով առկա են հարցեր, որոնց Վերաքննիչ դատարանը պետք է անդրադառնա որոշում կայացնելիս.
Այսպիսով` քրեական գործը հարուցվել է գործով տուժողի կողմից բողոք ներկայացնելուց հետո 42-րդ օրը, բողոքը ներկայացվել է 2013թ. հուլիսի 25-ին, նախապատրաստված նյութերը գրությամբ քննչական մարմնին է հանձնվել 2013թ. օգոստոսի 13-ին, քրեական գործը հարուցվել է 2013թ. սեպտեմբերի 05-ին և այս ժամանակահատվածում որևէ էական քննչական գործողություն չի իրականացվել։ Այսպիսով խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի պահանջը, իսկ գործ հարուցելու առիթի օրինականությունը և հիմքերի բավարար լինելն ստուգելու անհրաժեշտության դեպքում ՝ դրանց ստացման պահից 10-օրվա ընթացքում, հարց է բարձրացրել, թե արդյոք ՀՀ քրեական դատավարության 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտմամբ քրեական գործ հարուցելը քննչական և քրեադատավարական գործողությունների կատարման էական խախտում է, թե ոչ, և դրանից հետո քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն օրինական ձեռք բերված ապացույցներ են, թե որպես ապացույց անթույլատրելի են։
Բողոքաբերը նշել է նաև, որ գործով մասնակցող մեղադրողը հենց 1-ին դատական նիստում դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու միջնորդության քննարկաման ընթացքում հանդես գալով և առարկելով դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու միջնորդության դեմ, անմիջապես դատարանին ներկայացրել է <<Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին>> որոշումը, որով նույն փաստական հանգամանքների առկայությամբ ու տվյալներով իր պաշտպանյալին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, դրանից հետո Դատարանը երկու շաբաթով ընդմիջում է հայտարարել, որպեսզի պաշտպանական կողմը կարողանա ծանոթանալ առաջադրված նոր մեղադրանքին և հայտնի իր դիրքորոշումը։ Մեղադրող կողմը դատական քննության առաջին իսկ նիստում, առանց որևէ ապացույց հետազոտելու դատարանին է ներկայացրել <<Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին>> որոշումը, ինչով խախտել է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը։
Եվ պաշտպանը հարցեր է բարձրացրել, թե արդյոք մեղադրող կողմը իրավունք ուներ դեռևս դատական առաջին նիստի ժամանակ, առանց դատական քննություն ընթացքի, առանց ապացույցները հետազոտելու և նույն փաստական հանգամանքներով, որոնք արդեն իսկ նկարագրված են առաջադրված մեղադրանքում, առաջադրված մեղադրանքը խստացնելու առումով դատարանին ներկայացնել <<Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշում>> այն դեպքում, երբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասը օրենսդիրը ձևակերպել և շարադրել է հետևյալ կերպ՝ <<Մեղադրողը կարող է մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը փոխել մեղադրանքը, այդ թվում նաև՝ խստացման առումուվ, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալր կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է>>։
Տվյալ պարագայում մեղադրողի գործողությունները համապատասխանում են արդյո՞ք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմին, նշվածը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջների էական խախտում է, թե ոչ։ Նման կերպ առաջադրված մեղադրանքով անձի վերաբերյալ մեղադրական դատավճիռ կայացնելը և դատապարտելը արդյո՞ք օրինական է:
Եվ արդյոք Է. Նագդալյանի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներին թե ոչ, հաշվի առնելով հետևյալ շատ էական երեք փաստական հանգամանքները՝
ա/ Է. Նագդալյանը <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերության գործադիր տնօրենին նամակ ուղարկելով և պահանջներ ներկայացնելով համոզված է եղել և այժմ էլ համոզված է ,որ բանկը իր նկատմամբ ապօրինի գործառույթներ կատարելով հասցրել է մոտ մեկ միլիոն ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի վնաս և անհիմն դատական պրոցեսներ սկսելով արգելադրել է իր գույքը ու բանկային հաշիվները, այսինքն նա ըստ էության պահանջ է ներկայացրել իրեն պատկանող գույքի վրայից անհիմն և ապօրինի արգելանքները հանելու, չհիմնավորված տույժերը և տուգանքները կասեցնելու և հարցը բանակցությունների միջոցով կարգավորելու վերաբերյալ։ Հետևաբար Է. Նագդալյանը կարծել է և կարծում է, որ իր ներկայացրած պահանջները իրեն պատկանող գումարների և գույքի վերաբերյալ է։ Գործող օրենսդրությամբ այս հանգամանքը արարքում հանցակազմի բացակայության հիմք է, թե ոչ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով սահմանված հանցանքի օբյեկտիվ կողմը սույն գործով առկա է, թե ոչ։
բ/ Նամակում Է. Նագդալյանը, անդրադառնալով բանկի գործադիր տնօրենի գործողություններին, նշել է, որ եթե նա ցանկանում է ապա կարող է հայց նախապատրաստել իր պատիվն ու արժանապատվությունը դատական կարգով պաշտպանելու վերաբերյալ, այսինքն Է. Նագդալյանը ի սկզբանե իր գործողությունները դիտարկել, ընկալել և կատարել է քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների դաշտում։
գ/ Հաշվի առնելով այն, որ ի պատասխան ԱԱԾ քնչական վարչության պետի 8/420 գրության <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերության գործադիր տնօրենը՝ սույն գործով տուժող Տիգրան Դավթյանը, գրությամբ հայտնել է, որ Է. Նագդալյանի կողմից կատարված արարքը իրենց կողմից գնահատվում է ոչ թե գումարային մեծությամբ, այլ բանկի բարի համբավի արատավորման հնարավոր ռիսկով, որը գումարային գնահատման ենթակա չէ և արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով սահմանված հանցանքի սյուբեկտիվ կողմը սույն գործով առկա է, թե ոչ։
դ/ Եթե Է. Նագդալյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունը և նրա մեղքը ապացուցված է, ապա հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, նրա գործունեությունը, նրա դրական բնութագիրը և մյուս տվյալները, թե արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը Է. Նագդալյանի նկատմամբ չկիրառելը հիմնավորված և պատճառաբանված է, թե ոչ։
Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպան Վ. Քոսյանը միջնորդել է բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014թ. նոյեմբերի 11-ի ԵԿԴ/ 0108/01/14 դատավճիռը և կայացնել որոշում` քրեական գործի հարուցումը գնահատել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտմամբ հարուցված ապօրինի գործ, քրեական գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները ճանաչել անթույլատրելի, քրեական գործի վարույթը կարճել և դադարեցնել Է. Նագդալյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը, կամ նոր առաջադրված մեղադրանքը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով գնահատել օրենքի պահանջի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների խախտմամբ, ՀՀ սահմանդրության 22-րդ հոդվածի պահանջների խախտմամբ կատարված էական խախտմամբ առաջադրված և ապօրինի, քրեական գործի վարույթը կարճել և դադարեցնել Է. Նազդալյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը: Կամ նոր առաջադրված մեղադրանքը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով գնահատել օրենքի պահանջի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների խախտմամբ, ՀՀ սահմանդրության 22-րդ հոդվածի պահանջների խախտմամբ կատարված էական խախտմամբ Է. Նագդալյանին առաջադրված ապօրինի արարքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, կիրառել համաներման ակտը և ազատ արձակել, կամ եթե դատարանը կարևորում է, որ Է. Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը ապացուցված և հիմնավորված է, ապա այդ դեպքում կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70–րդ հոդվածը՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան։
3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով ամբաստանյալի և պաշտպանի հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ, դատախազի պատասխանը դրանց դեմ, ներկայացված բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել մասնակիորեն` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել:
2.Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը, և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը:
Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե առաջին ատյանի դատարանում դատական քննության ընթացքում մեղադրողը գտնում է, որ առաջադրված մեղադրանքը խստացման կամ մեղմացման առումով ենթակա է լրացման կամ փոփոխման, քանի որ ի հայտ են եկել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել և չէին կարող հայտնի լինել մինչդատական վարույթում, և եթե գործի փաստական հանգամանքները հնարավորություն չեն տալիս մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու առանց դատական քննությունը հետաձգելու, ապա դատարանին ներկայացնում է առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու համար դատական քննությունը հետաձգելու վերաբերյալ միջնորդություն:
Մեղադրողը նման միջնորդությամբ կարող է հանդես գալ մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը:
(…)
3. Մեղադրողը կարող է մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը փոխել մեղադրանքը, այդ թվում նաև` խստացման առումով, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալը կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է (…)»:
Մեջբերված նորմերը վերլուծության ենթարկելով Ա.Բաբայանի և Ս.Թումանյանի գործով որոշման մեջ` Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Մեղադրողը օբյեկտիվորեն կրում է դատարան ներկայացրած մեղադրանքի, այդ թվում` մեղսագրվող արարքին տրված քրեաիրավական որակման հիմնավորվածության ռիսկը և օրենսդրական կարգավորման մակարդակով ստանում է առաջին ատյանի դատարանում այն փոփոխելու իրավական հնարավորություն: Դատախազի կողմից վերոնշյալ հնարավորությունը չօգտագործելու դեպքում դատարանն իրավասու չէ իր վրա վերցնել մեղադրողի գործառույթները և դուրս գալ ամբաստանյալին նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքի սահմաններից: Դատական քննության փուլում դատարանի խնդիրն է ստուգել ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունն ու ապացուցվածությունը, և եթե ապացույցների հետազոտման արդյունքում մեղսագրվող արարքը կհաստատվի, դատարանը պարտավոր է կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը նշված հանցավոր արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ` անկախ այն հանգամանքից, թե հաստատված փաստական հանգամանքների պայմաններում ամբաստանյալի արարքը պետք է լրացուցիչ որակվեր նաև այլ հոդվածներով, թե` ոչ:
Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը չիրացնելով՝մեղադրողը քրեական գործի հետագա քննությունների ընթացքում զրկվում է նման նախաձեռնությամբ հանդես գալու հնարավորությունից» (տե՛ս Արմեն Ջիվանի Բաբայանի և Սուրեն Ռազմիկի Թումանյանիգործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 23-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրողին քրեադատավարական օրենքով տրված՝ առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոխելու իրավունքը բացարձակ չէ, և մեղադրողն իր վերոգրյալ լիազորությունը պետք է իրականացնի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի կանոնների պահպանմամբ, որոնք հստակ սահմանում են ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու կարգն ու սահմանները: Այսպես` նշված իրավանորմը սահմանում է դատարանում մեղադրանքի փոփոխման երկու ռեժիմ` փոփոխում քննչական գործողությունների կատարմամբ, եթե ի հայտ են եկել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել և չէին կարող հայտնի լինել մինչդատական վարույթում (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասեր), և փոփոխում առանց քննչական գործողություններ կատարելու, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներն անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալը կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)
(առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իրավական ընթացակարգերի մասին տե՛ս Սուրեն Կարոյի Նալբանդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման 19-25-րդ կետերը):
Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը պատշաճ իրականացնելու համար դատախազը պետք է գործի քրեադատավարական օրենքով սահմանված վերոգրյալ երկու իրավական ռեժիմներից որևէ մեկով, հակառակ դեպքում նրա գործողություններն ապօրինի են և որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող: Այլ խոսքով՝ դատախազի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով սահմանված կարգի խախտմամբ՝ մեղադրանքը փոփոխելու կամ լրացնելու մասին որոշման կայացումը հավասարազոր է օրենքով սահմանված կարգով՝առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իրավական հնարավորությունը չօգտագործելուն: Այս դեպքում ևս դատարանն իրավասու չէ իր վրա վերցնել մեղադրողի գործառույթները, դուրս գալ ամբաստանյալին նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքի սահմաններից: Դատարանը պարտավոր է դատաքննության արդյունքներով կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը նշված հանցավոր արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ` անկախ այն հանգամանքից, թե հաստատված փաստական հանգամանքների պայմաններում ամբաստանյալի արարքը պետք է լրացուցիչ որակվեր նաև այլ հոդվածներով, թե` ոչ (տե՛ս Արսեն Մկրտիչի Սերոբյանի և Էդվարդ Վահանի Պետրոսյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/13 որոշման 22-րդկետը):
Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ընդհանուր կանոնի համաձայն` գործի դատական քննությունը սահմանափակված է մեղադրանքի այն ծավալով, որն առաջադրվել է ամբաստանյալին (դատական քննության սահմանների վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Արթուր Սերոբյանի վերաբերյալՎճռաբեկ դատարանի 2007 մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-46/07 որոշումը):
Հիշյալ կանոնից բացառություն են մեղադրողի կողմից մեղադրանքը փոփոխելու կամ լրացնելու դեպքերը, որոնց կառուցակարգը նախատեսված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով: Հետևաբար, բոլոր այն դեպքերում, երբ բացակայում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով նախատեսված բացառության կանոնը, պետք է գործի ընդհանուր կանոնը, որից ցանկացած շեղում կհանգեցնի ամբաստանյալի արդար դատաքննության իրավունքի, հետևաբար` օրինականության սկզբունքի խախտման:
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով նախատեսված կառուցակարգն ուղղված է պետությանը` ի դեմս մեղադրողի, իսկ պետության կողմից թույլ տրված սխալներն ու բացթողումները չեն կարող վերացվել անձի իրավունքների սահմանափակման միջոցով:
Հետևաբար Վճռաբեկ դատարանն անթույլատրելի է համարել այն իրավիճակը, երբ վերադաս դատարանի կողմից կարող է բեկանվել գործով կայացված դատավճիռը և գործն ուղարկվել առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության, որպեսզի նոր քննության ընթացքում մեղադրողը հնարավորություն ստանա շտկելու նախորդ դատական քննության ընթացքում թույլ տրված բացթողումը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի գործադրմամբ փոփոխի առաջադրված մեղադրանքը: Նման մոտեցման դեպքում ուղղակիորեն կիմաստազրկվի ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը (տե՛ս Արմեն Ջիվանի Բաբայանի և Սուրեն Ռազմիկի Թումանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 23-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ այն դեպքում, երբ վերադաս ատյանի դատարանն արձանագրում է մեղադրողի կողմից մեղադրանքը փոփոխելու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգի խախտում, գործն իրավասու է ուղարկել առաջին ատյանի դատարան նոր քննության, եթե իր իրավասությունների շրջանակներում անհնարին է փոփոխել վերանայվող դատական ակտը: Այս դեպքում վերադաս ատյանի դատարանը պարտավոր է նոր քննության այնպիսի ծավալ սահմանել, որը կբացառի նոր քննության ընթացքում մեղադրողի կողմից թույլ տրված սխալը կամ բացթողումը վերանորոգելու հնարավորությունը: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հակառակ մոտեցման դեպքում կվտանգվեն անձի` մրցակցային դատավարության, ողջամիտ ժամկետներում գործի քննության և պաշտպանության իրավունքները:
Անդրադառնալով սույն գործի փաստերին` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դատախազի կողմից հաստատված և Առաջին ատյանի դատարան ուղարկված մեղադրական եզրկացության համաձայն` Է.Նագդալյանը, «ԿոնվերսԲանկ»ՓԲԸ-ի նկատմամբ ունենալով ժամկետանց վարկային պարտավորություններ, վճարման ժամկետներն երկարաձգելու կամ վարկային պայմանագրերի պայմաններն ի նպաստ իրեն որևէ կերպ փոփոխելու նպատակով կատարել է շորթում և նրան մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Առաջին ատյանի դատարանում կայացած դատական նիստի ժամանակ՝ գործի քննության նախապատրաստական փուլում, մեղադրողը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով, դատարան է ներկայացրել որոշում, որով ամբաստանյալ Է.Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և դատավարական փաստաթղթերում առկա միևնույն գործողություններին տրվել այլ իրավաբանական որակում, մասնավորապես` Է.Նագդալյանի գործողությունները որակվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական դատավճիռ՝ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը տրվել է մեղադրողի կողմից փոփոխված մեղադրանքի շրջանակներում:
Պաշտպանության կողմի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալ Է.Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու վերաբերյալ մեղադրողի որոշումն իրավացիորեն ճանաչել է ապօրինի և հետևանք չառաջացնող՝ փաստարկելով, որ դատախազը պատշաճ չի իրականացրել Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը և չի պահպանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմը, այն է` մեղադրանքի փոփոխումը իրականացրել է մինչև դատաքննության ընթացքում գործի ապացույցները հետազոտելը:
Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը բեկանել է դատավճիռը և գործն ուղարկել Առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության:
Վերաքննիչ դատարանը նաև սահմանել է նոր քննության ծավալ` նշելով. «Նոր քննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով շարադրված պահանջների պահպանմամբ հետազոտի գործի ապացույցները, որից հետո միայն, դատախազի կողմից մեղադրանքի փոփոխման միջնորդության առկայության դեպքում անդրադառնա այդ հարցի քննարկմանը»:
Վերոնշյալ փաստերից երևում է, որ Վերաքննիչ դատարանը դատավճիռը բեկանել և գործն ուղարկել է նոր քննության մեղադրողի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091 հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված կարգի խախտմամբ մեղադրանքը փոփոխելու պատճառաբանությամբ, մինչդեռ քննարկման առարկա չդարձնելով վերաքննիչ բողոքի մնացած հիմքերը և հիմնավորումները` չի պատճառաբանել իր իրավասության սահմաններում դատական ակտը փոփոխելու անհնարինությունը: Այլ խոսքով` Վերաքննիչ դատարանն ուղղակիորեն հնարավորություն է տվել մեղադրողին գործի նոր քննության ընթացքում շտկելու նախորդ դատական քննության ընթացքում թույլ տրված սխալը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի գործադրմամբ փոփոխելու առաջադրված մեղադրանքը, այն էլ այն դեպքում, երբ վերաքննիչ վարույթն իրականացվել է պաշտպանության կողմի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի հիման վրա:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանն իրավասու չէր մեղադրողի կողմից մեղադրանքը փոփոխելու կարգի խախտում արձանագրելու հիմքով բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և գործն ուղարկել նոր քննության` նշելով գործի նոր քննության ընթացքում մեղադրողի կողմից օրենքով սահմանված կարգով մեղադրանքը փոփոխելու հնարավորության մասին:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության մինչև մեղադրողի կողմից մեղադրանքը փոփոխելու վերաբերյալ միջնորդությամբ հանդես գալն առաջադրված մեղադրանքում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2014թ. փետրվարի 3-ին կատարված հարցման արդյունքների), դրական բնութագրվելը (համաձայն Հայաստանի գործատուների հանրապետական միության նախագահ Գ.Մակարյանի կողմից 2014թ. հունվարի 14-ին տրված բնութագրի և պատվոգրի` հանդիսանում է Հայաստանում երկու ռուսալեզու թերթերի գլխավոր խմբագիրը, Ռուսաստանի Դաշնության վարչապետի կողմից պարգևատրվել է Հայաստանում ռուսաց լեզուն տարածելուն նպաստելու համար, հանդիսանում է ռուսալեզու լրատվամիջոցների միջազգային ասոցիացիայի խորհրդի անդամ), ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում գտնում է, որ պատժի նպատակները կիրականան նրա նկատմամբ որպես պատիժ 3/երեք/ տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելով:
Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 03.10.2013թ. ընդունված <<Համաներում հայտարարելու մասին>> որոշումը, գտնում է, որ ամբաստանյալ ենթակա է ազատման նշանակված պատժից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն, հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, /…/:
Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 03.10.2013թ. ընդունած <<Համաներում հայտարարելու մասին>> որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն` պատժից ենթակա են ազատման այն անձինք, բացառությամբ սույն որոշման 8-րդ կետի 4-6-րդ ենթակետերով և 9-րդ կետով նախատեսված դեպքերի, որոնց նկատմամբ նշանակվել է առավելագույնը երեք տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ:
Վերոհիշյալ ակտով նախատեսված` համաներման կիրառման սահմանափակումներն ամբաստանյալի վրա չեն տարածվում:
Անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի մյուս պահանջներին` քրեական գործի հարուցումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտմամբ հարուցված ապօրինի գործ գնահատելու, քրեական գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցներն անթույլատրելի ճանաչելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և Է. Նագդալյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70–րդ հոդվածը կիրառելու վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարարելու հիմքեր չկան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-րդ, 398-րդ, 399-րդ, 402-րդ հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն:
Ամբաստանյալ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. նոյեմբերի 11-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել:
Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման 3/երեք/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ կիրառել ՀՀ Անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ <<Համաներում հայտարարելու մասին>> 03.10.2013թ. ԱԺ Որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետը և նրան ազատել նշանակված պատժից:
Ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ, մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Գործ. ԵԿԴ/0108/01/15
24 մայիսի 2016թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ՔՈՍՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` ԷԴ.ՆԱԳԴԱԼՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով պաշտպան Վ.Քոսյանի վերաքննիչ բողոքը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 11-ի դատավճռի դեմ.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
05.09.2013թ. ՀՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառայության քննչական վարչությունում Տիգրան Դավթյանի հաղորդման հիման վրա` շորթմամբ առանձնապես խոշոր չափերի ուրիշի գույք հանձնելու և գույքային բնույթի գործողություններ կատարելու պահանջ ներկայացնելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 58209313 քրեական գործը։
28.04.2014թ. Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանը թիվ 58209313 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ի նկատմամբ ունեցած 157.687 ԱՄՆ դոլարի ժամկետանց վարկային պարտավորությունների վճարման ժամկետներն երկարաձգելու կամ վարկային պայմանագրերի պայմաններն ի նպաստ իրեն որևէ կերպ փոփոխելու նպատակով, գիտակցելով, որ օրինական կարգով չի կարող խուսափել վարկային պարտավորությունները կատարելուց կամ դրանց դիմաց այլ կերպ հատուցելուց, նպատակադրվել է ստեղծված իրավիճակից հանգուցալուծում գտնել շորթման եղանակով, այն է հանդիսանալով <<Դելովոյ Էքսպրես>> թերթի գլխավոր խմբագիր, <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ի և դրա գործադիր տնօրեն Տիգրան Դավթյանի անձի, գործարար համբավի մասին արատավորող, նրանց իրավունքներին և օրինական շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու սպառնալիքով վերջինիս առաջ գույքային պահանջներ դրել:
28.04.2014թ. Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին։
05.08.2014թ. դատական նիստի ընթացքում մեղադրողը, օգտվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածով նախատեսված իր լիազորությունից, որոշում է կայացրել ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու, խստացնելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին։
Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 11.11.2014թ. դատավճռով Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման 6 (վեց) տարի ժամկետով։
Վճռվել է Էդուարդ Նագդալյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի պաշտպան Վ.Քոսյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ քրեական դատարանը 2015 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ բողոքը բավարարել է մասնակիորեն, բեկանել է Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 11.11.2014թ. դատավճիռը և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան` նոր քննության` հետևյալ պատճառաբանությամբ. <<Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը պատշաճ իրականացնելու համար դատախազը պետք է գործեր ՀՀ քրեկան դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմով, այսինքն դատաքննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխումը պետք է իրականացվեր գործի ապացույցները հետազոտելուց հետո միայն:
Հետևաբար, հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատախազի գործողությունները պետք է դիտել ապօրինի և որևէ հետևանք չառաջացնող:
Այդպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Է. Նագդալյաին մեղավոր ճանաչելով և դատապարտելով դատախազի ապօրինի գործողությունների արդյունքում մեղադրանքի փոփոխմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղսագրված արարքի համար, թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման, գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, որոնք չեն կարող վերացվել Վերաքննիչ դատարանում` դատական քննությամբ: Նոր քննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով շարադրված պահանջների պահպանմամբ` հետազոտի գործի ապացույցները, որից հետո միայն, դատախազի կողմից մեղադրանքի փոփոխման միջնորդության առկայության դեպքում անդրադառնա այդ հարցի քննարկմանը>> :
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի մարտի 20-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի պաշտպան Վ.Քոսյանը վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հետևյալ պատճառաբանությամբ. <<Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա: Ի հիմնավորումն իր փաստարկների՝ բողոքաբերը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 3-րդ հոդվածի 3-րդ մասի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ, 23-րդ հոդվածների, 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 309.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասի, 398-րդ հոդվածի 5-րդ մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ, 182-րդ հոդվածների պահանջները: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանի որոշումը հակասում է Ա.Բաբայանի և Ս.Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշմանը: Բողոքի հեղինակը նշել է, որ Է.Նագդալյանի արարքում բացակայում է նրան վերագրվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը, քանի որ նահամոզված է եղել, որ «ԿոնվերսԲանկ» ՓԲ ընկերությունն իր նկատմամբ գույքի բռնագանձման անհիմն ու անօրինական քաղաքացիական դատական պրոցեսներ է սկսել և պահանջ է ներկայացրել այդ դատական պրոցեսները կասեցնելու, իրեն պատկանող գույքերի վրայից անհիմն և ապօրինի արգելանքները հանելու, չհիմնավորված տույժերը և տուգանքները կասեցնելու և հարցը բանակցությունների միջոցով կարգավորելու վերաբերյալ: Այսինքն` Է.Նագդալյանը պահանջել է իր գույքը կամ, գտնվելով բարեխիղճ մոլորության մեջ, պահանջել է իր կարծիքով իրեն պատկանող գույքը։ Բացի այդ, բողոքաբերը նշել է, որ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի գործողություններն ուղղված են եղել ոչ թե բանկին կամ տուժողին պատկանող գումարները հափշտակելուն, այլ իրեն պատկանող գումարները պաշտպանելուն։ Բողոքի հեղինակը փաստել է, որ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի արարքում բացակայում է նաև նրան վերագրվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը, քանի որ բանկի նախագահի կողմից իր պարտականությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման մասին հոդված հրապարակելը չպետք է դիտարկել որպես վարկաբեկող կամ նրա օրինական շահերը և իրավունքները ոտնահարող:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերը գտել է, որ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, ուստի այս հիմքով պետք է նրան արդարացնել։
Բողոքաբերը գտել է, որ մեղադրող կողմը մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու որոշումը կայացրել է առանց դատական քննության ընթացքում ապացույցների հետազոտման, որը քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1-րդհոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմով մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշում կայացնելուց հետո մեղադրողը բոլոր դեպքերում պարտավոր էր կազմել նոր մեղադրական եզրակացություն, ինչը չի կատարել` խախտելով Ս.Նալբանդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման պահանջը: Բացի այդ, բողոքաբերը նշել է, որ պատճառաբանված չէ Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգումը, որ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելի չէ։ Բողոքի հեղինակը փաստել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014 թվական ինոյեմբերի 11-ի դատավճիռը բեկանելով և գործն ուղարկելով ստորադաս դատարան` նոր քննության, հանդես է եկել մեղադրանքի կողմում` հնարավորություն տալով մեղադրողին նոր քննության ընթացքում շտկելու նախորդ դատական քննության ընթացքում թույլ տրված բացթողումը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի գործադրմամբ փոփոխելու առաջադրված մեղադրանքը: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի մարտի 20-իորոշումը և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան` նոր քննության>>:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 18.12.2015թ. որոշմամբ պաշտպան Վ.Քոսյանի վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է: Ամբաստանյալ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի մարտի 20-ի որոշումը բեկանվել և գործն ուղարկվել է նույն դատարան` նոր քննության` պատճառաբանելով հետևյալը. <<… Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրողին հնարավորություն ընձեռելով և անուղղակիորեն առաջարկելով գործի նոր քննության ընթացքում կրկին փոփոխել առաջադրված մեղադրանքը` Վերաքննիչ դատարանն ուղղորդել է մեղադրանքի կողմին` իրականացնելով արդարադատության գործառույթի հետ անհամատեղելի գործողություններ և թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի խախտում, որի արդյունքում խախտվել են անձի` մրցակցային դատավարության, ողջամիտ ժամկետում գործի քննության և պաշտպանության իրավունքները: Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ: Նշված դատավարական իրավունքի խախտումները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ, 406-րդ հոդվածների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու և գործը նույն դատարան նոր քննության ուղարկելու հիմք են: Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի մնացած փաստարկներին Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ իրավասու չէ դրանք գնահատման ենթարկել, քանի որ Վերաքննիչ դատարանն այդ փաստարկները քննարկման առարկա չի դարձրել: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ գործի նոր քննության ընթացքում Վերաքննիչ դատարանը պետք է քննարկի և համապատասխան գնահատական տա քննարկվող փաստարկներին>>:
2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 11.11.2014թ. դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի պաշտպան Վ.Քոսյանը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել` հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Պաշտպանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով նախատեսված արարքը պարունակում է ձևական հանցակազմ և ավարտված է համարվում գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքը կամ գույքային բնույթի այլ զործողություններ կատարելու սպառնալիքով զուգորդված պահանջ ներկայացնելը։
Օբյեկտիվ կողմից պարտադիր է, որպեսզի տուժողը ընկալի այդ սպառնալիքը իրականացնելու անխուսափելիությունը, ընդ որում տեղեկությունները կարող են լինել իրականությանը համապատասխանող, սակայն բոլոր դեպքերում վարկաբեկող։
Եվ արդյոք բանկի նախագահի կողմից իր պարտականությունների չկատարումը կամ ոչ պատշաճ կատարման մասին հոդված հրապարակելը պետք է դիտարկել որպես վարկաբեկող կամ նրա օրինական շահերը և իրավունքները ոտնահարող։
Ըստ պաշտպանական կողմի, բանկի նախագահի կողմից իր պարտականությունների չկատարումը կամ ոչ պատշաճ կատարման մասին հոդված հրապարակելը չպետք է դիտարկել որպես վարկաբեկող կամ նրա օրինական շահերը և իրավունքները ոտնահարող։
Սուբյեկտիվ կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով նախատեսված արարքում հանցակազմը բացակայում է, եթե հանցավորը պահանջել է իր գույքը կամ գտնվելով բարեխիղճ մոլորության մեջ հանցավորը պահանջել է իր կարծիքով իրեն պատկանող գույքը։
Կոնկրետ այս դեպքում Է. Նագդալյանը համոզված է եղել, որ <<Կոնվես Բանկ>> ՓԲ ընկերությունը իր նկատմամբ գույքի բռնագանձման անհիմն ու անօրինական քաղաքացիական դատական պրոցեսներ է սկսել և պահանջ է ներկայացրել այդ դատական պրոցեսները կասեցնելու և հարցը բանակցությունների միջոցով կարգավորելու վերաբերյալ։ Է. Նագդալյանի նման մոտեցումը պատճառաբանված և հիմնավորված է գործում առկա փաստաթղթերով, իր և տուճողի՝ Տ. Դավթյանի դատաքննական ցուցմունքներով և գործում առկա փաստաթղթերով այն մասին, որ <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲ ընկերությունից վերցված 500 000 /հինգ հարյուր հազար/ ԱՄՆ դոլար վերցված վարկը մի քանի տարի սպասարկելուց հետո, երբ Է. Նագդալյանը չի կարողացել վարկի գումարները վճարել, բանկը արտադատական կարգով սեփականացրել է Է. Նագդալյանին պատկանող <<Գրին Վիլինջ>> թաղամասի 4 առանձնատները, որոնց իրական արժեքը անցնում է մեկ միլիոն ԱՄՆ դոլարից։ Ուստի Է.Նագդալյանը բավարար հիմքեր ուներ մտածելու, որ իր պահանջը ուղղված է իրեն պատկանող գումարները անօրինական բռնագանձումից՝ թեկուզ և դատական կարգով, զերծ պահելուն և պաշտպանելուն։
Ամբաստանյալի գործողությունները ուղղված են եղել ոչ թե բանկին կամ տուժողին պատկանող գումարները հափշտակելուն այլ իրեն պատկանող գումարները պաշտպանելուն։
Ըստ պաշտպանի` Է. Նագդալյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, ուստի այս հիմքով պետք է նրան արդարացնել։
Պաշտպանը, հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի դրույթներին նշել է, որ նման պայմաններում ուղղակի ակնհայտ է, որ մեղադրողը խստացման առումով կարող է փոփոխել առաջադրված մեղադրանքը և նոր մեղադրանք առաջադրել միայն և բացառապես՝ եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտվել են ապացույցները և որոնք անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալին մեղսագրվել է այլ արարք, քան այն որ նա կատարել է:
Սույն գործով ակնհայտ է, որ մեղադրող կողմը մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու որոշումը կայացրել է առանց դատական քննության ընթացքում ապացույցների հետազոտման՝ ինչի իրավունքը չի ունեցել և դա քրեական դատավարության օրենսգրքի էական խախտում է, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասը հստակ սահմանում է իրավական ռեժիմը, որի կիրառմամբ մեղադրողը կարող է կայացնել մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու որոշում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմով մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշում կայացնելուց հետո մեղադրողը բոլոր դեպքերում պարտավոր էր կազմել նոր մեղադրական եզրակացություն ինչը չի կատարել, հատկանշական է նաև այն, որ 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի իրավական ռեժիմով առաջադրված նոր մեղադրանքում փաստական հանգամանքի որևէ փոփոխություն չկա, ինչ նույնպես թույլ է տալիս ասել, որ քրեադատավարական օրենսգրքի պահանջը խախտվել է: Վերը շարադրված դատողությունների մասին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իր դիրքորոշումը հայտնել է Ս. Նալբանդյանի վերաբերյալ իր 18 դեկտեմբերի 2009թ. ՀՅՔՐԴ/0144/01/09 որոշմաբ, որին հակասում է բողոքարկվող դատական ակտը։
Պաշտպանը նշել է նաև, որ քրեական գործը հարուցվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի պահանջների էական խախտումով, խախտվել է քրեական գործ հարուցելու համար օրենքով սահմանված 10-օրյա ժամկետը, ուստի քրեական գործի հարուցման որոշումը ապօրինի է, հետևաբար սույն քրեական գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները ապօրինի են:
Խախտվել է ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, այն է, որ արգելվում է օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների օգտագործումը:
Խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջը, այն մասով, որ դատավարության կողմերը պարտավոր են պահպանել ՀՀ Սահմանադրությունը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը և մյուս օրենքները։
Դատարանը բողոքարկվող դատական ակտով պետք է պատճառաբաներ, թե ինչու Է. Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելի չէ և ինչու նրա ուղղվելը հնարավոր է միայն ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու դեպքում, մինչդեռ գործի հանգամանքները և նրան բնութագրող փաստաթղթերը հիմք են տալիս ասելու, որ նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելը կլիներ իրավական տեսանկյունից և հիմնավորված, և պատճառաբանված և արդարացի, եթե նա մեղավոր է իրեն մեղսագրվող հանցանքը կատարելու մեջ։
Համաձայն պաշտպանի, սույն գործով առկա են հարցեր, որոնց Վերաքննիչ դատարանը պետք է անդրադառնա որոշում կայացնելիս.
Այսպիսով` քրեական գործը հարուցվել է գործով տուժողի կողմից բողոք ներկայացնելուց հետո 42-րդ օրը, բողոքը ներկայացվել է 2013թ. հուլիսի 25-ին, նախապատրաստված նյութերը գրությամբ քննչական մարմնին է հանձնվել 2013թ. օգոստոսի 13-ին, քրեական գործը հարուցվել է 2013թ. սեպտեմբերի 05-ին և այս ժամանակահատվածում որևէ էական քննչական գործողություն չի իրականացվել։ Այսպիսով խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի պահանջը, իսկ գործ հարուցելու առիթի օրինականությունը և հիմքերի բավարար լինելն ստուգելու անհրաժեշտության դեպքում ՝ դրանց ստացման պահից 10-օրվա ընթացքում, հարց է բարձրացրել, թե արդյոք ՀՀ քրեական դատավարության 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտմամբ քրեական գործ հարուցելը քննչական և քրեադատավարական գործողությունների կատարման էական խախտում է, թե ոչ, և դրանից հետո քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն օրինական ձեռք բերված ապացույցներ են, թե որպես ապացույց անթույլատրելի են։
Բողոքաբերը նշել է նաև, որ գործով մասնակցող մեղադրողը հենց 1-ին դատական նիստում դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու միջնորդության քննարկաման ընթացքում հանդես գալով և առարկելով դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու միջնորդության դեմ, անմիջապես դատարանին ներկայացրել է <<Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին>> որոշումը, որով նույն փաստական հանգամանքների առկայությամբ ու տվյալներով իր պաշտպանյալին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, դրանից հետո Դատարանը երկու շաբաթով ընդմիջում է հայտարարել, որպեսզի պաշտպանական կողմը կարողանա ծանոթանալ առաջադրված նոր մեղադրանքին և հայտնի իր դիրքորոշումը։ Մեղադրող կողմը դատական քննության առաջին իսկ նիստում, առանց որևէ ապացույց հետազոտելու դատարանին է ներկայացրել <<Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին>> որոշումը, ինչով խախտել է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը։
Եվ պաշտպանը հարցեր է բարձրացրել, թե արդյոք մեղադրող կողմը իրավունք ուներ դեռևս դատական առաջին նիստի ժամանակ, առանց դատական քննություն ընթացքի, առանց ապացույցները հետազոտելու և նույն փաստական հանգամանքներով, որոնք արդեն իսկ նկարագրված են առաջադրված մեղադրանքում, առաջադրված մեղադրանքը խստացնելու առումով դատարանին ներկայացնել <<Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշում>> այն դեպքում, երբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասը օրենսդիրը ձևակերպել և շարադրել է հետևյալ կերպ՝ <<Մեղադրողը կարող է մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը փոխել մեղադրանքը, այդ թվում նաև՝ խստացման առումուվ, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալր կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է>>։
Տվյալ պարագայում մեղադրողի գործողությունները համապատասխանում են արդյո՞ք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմին, նշվածը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջների էական խախտում է, թե ոչ։ Նման կերպ առաջադրված մեղադրանքով անձի վերաբերյալ մեղադրական դատավճիռ կայացնելը և դատապարտելը արդյո՞ք օրինական է:
Եվ արդյոք Է. Նագդալյանի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներին թե ոչ, հաշվի առնելով հետևյալ շատ էական երեք փաստական հանգամանքները՝
ա/ Է. Նագդալյանը <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերության գործադիր տնօրենին նամակ ուղարկելով և պահանջներ ներկայացնելով համոզված է եղել և այժմ էլ համոզված է ,որ բանկը իր նկատմամբ ապօրինի գործառույթներ կատարելով հասցրել է մոտ մեկ միլիոն ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի վնաս և անհիմն դատական պրոցեսներ սկսելով արգելադրել է իր գույքը ու բանկային հաշիվները, այսինքն նա ըստ էության պահանջ է ներկայացրել իրեն պատկանող գույքի վրայից անհիմն և ապօրինի արգելանքները հանելու, չհիմնավորված տույժերը և տուգանքները կասեցնելու և հարցը բանակցությունների միջոցով կարգավորելու վերաբերյալ։ Հետևաբար Է. Նագդալյանը կարծել է և կարծում է, որ իր ներկայացրած պահանջները իրեն պատկանող գումարների և գույքի վերաբերյալ է։ Գործող օրենսդրությամբ այս հանգամանքը արարքում հանցակազմի բացակայության հիմք է, թե ոչ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով սահմանված հանցանքի օբյեկտիվ կողմը սույն գործով առկա է, թե ոչ։
բ/ Նամակում Է. Նագդալյանը, անդրադառնալով բանկի գործադիր տնօրենի գործողություններին, նշել է, որ եթե նա ցանկանում է ապա կարող է հայց նախապատրաստել իր պատիվն ու արժանապատվությունը դատական կարգով պաշտպանելու վերաբերյալ, այսինքն Է. Նագդալյանը ի սկզբանե իր գործողությունները դիտարկել, ընկալել և կատարել է քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների դաշտում։
գ/ Հաշվի առնելով այն, որ ի պատասխան ԱԱԾ քնչական վարչության պետի 8/420 գրության <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերության գործադիր տնօրենը՝ սույն գործով տուժող Տիգրան Դավթյանը, գրությամբ հայտնել է, որ Է. Նագդալյանի կողմից կատարված արարքը իրենց կողմից գնահատվում է ոչ թե գումարային մեծությամբ, այլ բանկի բարի համբավի արատավորման հնարավոր ռիսկով, որը գումարային գնահատման ենթակա չէ և արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով սահմանված հանցանքի սյուբեկտիվ կողմը սույն գործով առկա է, թե ոչ։
դ/ Եթե Է. Նագդալյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունը և նրա մեղքը ապացուցված է, ապա հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, նրա գործունեությունը, նրա դրական բնութագիրը և մյուս տվյալները, թե արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը Է. Նագդալյանի նկատմամբ չկիրառելը հիմնավորված և պատճառաբանված է, թե ոչ։
Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպան Վ. Քոսյանը միջնորդել է բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014թ. նոյեմբերի 11-ի ԵԿԴ/ 0108/01/14 դատավճիռը և կայացնել որոշում` քրեական գործի հարուցումը գնահատել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտմամբ հարուցված ապօրինի գործ, քրեական գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները ճանաչել անթույլատրելի, քրեական գործի վարույթը կարճել և դադարեցնել Է. Նագդալյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը, կամ նոր առաջադրված մեղադրանքը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով գնահատել օրենքի պահանջի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների խախտմամբ, ՀՀ սահմանդրության 22-րդ հոդվածի պահանջների խախտմամբ կատարված էական խախտմամբ առաջադրված և ապօրինի, քրեական գործի վարույթը կարճել և դադարեցնել Է. Նազդալյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը: Կամ նոր առաջադրված մեղադրանքը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով գնահատել օրենքի պահանջի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների խախտմամբ, ՀՀ սահմանդրության 22-րդ հոդվածի պահանջների խախտմամբ կատարված էական խախտմամբ Է. Նագդալյանին առաջադրված ապօրինի արարքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, կիրառել համաներման ակտը և ազատ արձակել, կամ եթե դատարանը կարևորում է, որ Է. Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը ապացուցված և հիմնավորված է, ապա այդ դեպքում կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70–րդ հոդվածը՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան։
3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով ամբաստանյալի և պաշտպանի հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ, դատախազի պատասխանը դրանց դեմ, ներկայացված բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել մասնակիորեն` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել:
2.Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը, և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը:
Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե առաջին ատյանի դատարանում դատական քննության ընթացքում մեղադրողը գտնում է, որ առաջադրված մեղադրանքը խստացման կամ մեղմացման առումով ենթակա է լրացման կամ փոփոխման, քանի որ ի հայտ են եկել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել և չէին կարող հայտնի լինել մինչդատական վարույթում, և եթե գործի փաստական հանգամանքները հնարավորություն չեն տալիս մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու առանց դատական քննությունը հետաձգելու, ապա դատարանին ներկայացնում է առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու համար դատական քննությունը հետաձգելու վերաբերյալ միջնորդություն:
Մեղադրողը նման միջնորդությամբ կարող է հանդես գալ մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը:
(…)
3. Մեղադրողը կարող է մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը փոխել մեղադրանքը, այդ թվում նաև` խստացման առումով, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալը կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է (…)»:
Մեջբերված նորմերը վերլուծության ենթարկելով Ա.Բաբայանի և Ս.Թումանյանի գործով որոշման մեջ` Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Մեղադրողը օբյեկտիվորեն կրում է դատարան ներկայացրած մեղադրանքի, այդ թվում` մեղսագրվող արարքին տրված քրեաիրավական որակման հիմնավորվածության ռիսկը և օրենսդրական կարգավորման մակարդակով ստանում է առաջին ատյանի դատարանում այն փոփոխելու իրավական հնարավորություն: Դատախազի կողմից վերոնշյալ հնարավորությունը չօգտագործելու դեպքում դատարանն իրավասու չէ իր վրա վերցնել մեղադրողի գործառույթները և դուրս գալ ամբաստանյալին նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքի սահմաններից: Դատական քննության փուլում դատարանի խնդիրն է ստուգել ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունն ու ապացուցվածությունը, և եթե ապացույցների հետազոտման արդյունքում մեղսագրվող արարքը կհաստատվի, դատարանը պարտավոր է կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը նշված հանցավոր արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ` անկախ այն հանգամանքից, թե հաստատված փաստական հանգամանքների պայմաններում ամբաստանյալի արարքը պետք է լրացուցիչ որակվեր նաև այլ հոդվածներով, թե` ոչ:
Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը չիրացնելով՝մեղադրողը քրեական գործի հետագա քննությունների ընթացքում զրկվում է նման նախաձեռնությամբ հանդես գալու հնարավորությունից» (տե՛ս Արմեն Ջիվանի Բաբայանի և Սուրեն Ռազմիկի Թումանյանիգործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 23-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրողին քրեադատավարական օրենքով տրված՝ առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոխելու իրավունքը բացարձակ չէ, և մեղադրողն իր վերոգրյալ լիազորությունը պետք է իրականացնի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի կանոնների պահպանմամբ, որոնք հստակ սահմանում են ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու կարգն ու սահմանները: Այսպես` նշված իրավանորմը սահմանում է դատարանում մեղադրանքի փոփոխման երկու ռեժիմ` փոփոխում քննչական գործողությունների կատարմամբ, եթե ի հայտ են եկել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել և չէին կարող հայտնի լինել մինչդատական վարույթում (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասեր), և փոփոխում առանց քննչական գործողություններ կատարելու, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներն անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալը կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)
(առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իրավական ընթացակարգերի մասին տե՛ս Սուրեն Կարոյի Նալբանդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման 19-25-րդ կետերը):
Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը պատշաճ իրականացնելու համար դատախազը պետք է գործի քրեադատավարական օրենքով սահմանված վերոգրյալ երկու իրավական ռեժիմներից որևէ մեկով, հակառակ դեպքում նրա գործողություններն ապօրինի են և որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող: Այլ խոսքով՝ դատախազի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով սահմանված կարգի խախտմամբ՝ մեղադրանքը փոփոխելու կամ լրացնելու մասին որոշման կայացումը հավասարազոր է օրենքով սահմանված կարգով՝առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իրավական հնարավորությունը չօգտագործելուն: Այս դեպքում ևս դատարանն իրավասու չէ իր վրա վերցնել մեղադրողի գործառույթները, դուրս գալ ամբաստանյալին նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքի սահմաններից: Դատարանը պարտավոր է դատաքննության արդյունքներով կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը նշված հանցավոր արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ` անկախ այն հանգամանքից, թե հաստատված փաստական հանգամանքների պայմաններում ամբաստանյալի արարքը պետք է լրացուցիչ որակվեր նաև այլ հոդվածներով, թե` ոչ (տե՛ս Արսեն Մկրտիչի Սերոբյանի և Էդվարդ Վահանի Պետրոսյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/13 որոշման 22-րդկետը):
Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ընդհանուր կանոնի համաձայն` գործի դատական քննությունը սահմանափակված է մեղադրանքի այն ծավալով, որն առաջադրվել է ամբաստանյալին (դատական քննության սահմանների վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Արթուր Սերոբյանի վերաբերյալՎճռաբեկ դատարանի 2007 մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-46/07 որոշումը):
Հիշյալ կանոնից բացառություն են մեղադրողի կողմից մեղադրանքը փոփոխելու կամ լրացնելու դեպքերը, որոնց կառուցակարգը նախատեսված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով: Հետևաբար, բոլոր այն դեպքերում, երբ բացակայում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով նախատեսված բացառության կանոնը, պետք է գործի ընդհանուր կանոնը, որից ցանկացած շեղում կհանգեցնի ամբաստանյալի արդար դատաքննության իրավունքի, հետևաբար` օրինականության սկզբունքի խախտման:
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով նախատեսված կառուցակարգն ուղղված է պետությանը` ի դեմս մեղադրողի, իսկ պետության կողմից թույլ տրված սխալներն ու բացթողումները չեն կարող վերացվել անձի իրավունքների սահմանափակման միջոցով:
Հետևաբար Վճռաբեկ դատարանն անթույլատրելի է համարել այն իրավիճակը, երբ վերադաս դատարանի կողմից կարող է բեկանվել գործով կայացված դատավճիռը և գործն ուղարկվել առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության, որպեսզի նոր քննության ընթացքում մեղադրողը հնարավորություն ստանա շտկելու նախորդ դատական քննության ընթացքում թույլ տրված բացթողումը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի գործադրմամբ փոփոխի առաջադրված մեղադրանքը: Նման մոտեցման դեպքում ուղղակիորեն կիմաստազրկվի ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը (տե՛ս Արմեն Ջիվանի Բաբայանի և Սուրեն Ռազմիկի Թումանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 23-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ այն դեպքում, երբ վերադաս ատյանի դատարանն արձանագրում է մեղադրողի կողմից մեղադրանքը փոփոխելու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգի խախտում, գործն իրավասու է ուղարկել առաջին ատյանի դատարան նոր քննության, եթե իր իրավասությունների շրջանակներում անհնարին է փոփոխել վերանայվող դատական ակտը: Այս դեպքում վերադաս ատյանի դատարանը պարտավոր է նոր քննության այնպիսի ծավալ սահմանել, որը կբացառի նոր քննության ընթացքում մեղադրողի կողմից թույլ տրված սխալը կամ բացթողումը վերանորոգելու հնարավորությունը: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հակառակ մոտեցման դեպքում կվտանգվեն անձի` մրցակցային դատավարության, ողջամիտ ժամկետներում գործի քննության և պաշտպանության իրավունքները:
Անդրադառնալով սույն գործի փաստերին` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դատախազի կողմից հաստատված և Առաջին ատյանի դատարան ուղարկված մեղադրական եզրկացության համաձայն` Է.Նագդալյանը, «ԿոնվերսԲանկ»ՓԲԸ-ի նկատմամբ ունենալով ժամկետանց վարկային պարտավորություններ, վճարման ժամկետներն երկարաձգելու կամ վարկային պայմանագրերի պայմաններն ի նպաստ իրեն որևէ կերպ փոփոխելու նպատակով կատարել է շորթում և նրան մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Առաջին ատյանի դատարանում կայացած դատական նիստի ժամանակ՝ գործի քննության նախապատրաստական փուլում, մեղադրողը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով, դատարան է ներկայացրել որոշում, որով ամբաստանյալ Է.Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և դատավարական փաստաթղթերում առկա միևնույն գործողություններին տրվել այլ իրավաբանական որակում, մասնավորապես` Է.Նագդալյանի գործողությունները որակվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական դատավճիռ՝ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը տրվել է մեղադրողի կողմից փոփոխված մեղադրանքի շրջանակներում:
Պաշտպանության կողմի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալ Է.Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու վերաբերյալ մեղադրողի որոշումն իրավացիորեն ճանաչել է ապօրինի և հետևանք չառաջացնող՝ փաստարկելով, որ դատախազը պատշաճ չի իրականացրել Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը և չի պահպանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմը, այն է` մեղադրանքի փոփոխումը իրականացրել է մինչև դատաքննության ընթացքում գործի ապացույցները հետազոտելը:
Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը բեկանել է դատավճիռը և գործն ուղարկել Առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության:
Վերաքննիչ դատարանը նաև սահմանել է նոր քննության ծավալ` նշելով. «Նոր քննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով շարադրված պահանջների պահպանմամբ հետազոտի գործի ապացույցները, որից հետո միայն, դատախազի կողմից մեղադրանքի փոփոխման միջնորդության առկայության դեպքում անդրադառնա այդ հարցի քննարկմանը»:
Վերոնշյալ փաստերից երևում է, որ Վերաքննիչ դատարանը դատավճիռը բեկանել և գործն ուղարկել է նոր քննության մեղադրողի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091 հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված կարգի խախտմամբ մեղադրանքը փոփոխելու պատճառաբանությամբ, մինչդեռ քննարկման առարկա չդարձնելով վերաքննիչ բողոքի մնացած հիմքերը և հիմնավորումները` չի պատճառաբանել իր իրավասության սահմաններում դատական ակտը փոփոխելու անհնարինությունը: Այլ խոսքով` Վերաքննիչ դատարանն ուղղակիորեն հնարավորություն է տվել մեղադրողին գործի նոր քննության ընթացքում շտկելու նախորդ դատական քննության ընթացքում թույլ տրված սխալը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի գործադրմամբ փոփոխելու առաջադրված մեղադրանքը, այն էլ այն դեպքում, երբ վերաքննիչ վարույթն իրականացվել է պաշտպանության կողմի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի հիման վրա:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանն իրավասու չէր մեղադրողի կողմից մեղադրանքը փոփոխելու կարգի խախտում արձանագրելու հիմքով բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և գործն ուղարկել նոր քննության` նշելով գործի նոր քննության ընթացքում մեղադրողի կողմից օրենքով սահմանված կարգով մեղադրանքը փոփոխելու հնարավորության մասին:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության մինչև մեղադրողի կողմից մեղադրանքը փոփոխելու վերաբերյալ միջնորդությամբ հանդես գալն առաջադրված մեղադրանքում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2014թ. փետրվարի 3-ին կատարված հարցման արդյունքների), դրական բնութագրվելը (համաձայն Հայաստանի գործատուների հանրապետական միության նախագահ Գ.Մակարյանի կողմից 2014թ. հունվարի 14-ին տրված բնութագրի և պատվոգրի` հանդիսանում է Հայաստանում երկու ռուսալեզու թերթերի գլխավոր խմբագիրը, Ռուսաստանի Դաշնության վարչապետի կողմից պարգևատրվել է Հայաստանում ռուսաց լեզուն տարածելուն նպաստելու համար, հանդիսանում է ռուսալեզու լրատվամիջոցների միջազգային ասոցիացիայի խորհրդի անդամ), ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում գտնում է, որ պատժի նպատակները կիրականան նրա նկատմամբ որպես պատիժ 3/երեք/ տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելով:
Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 03.10.2013թ. ընդունված <<Համաներում հայտարարելու մասին>> որոշումը, գտնում է, որ ամբաստանյալ ենթակա է ազատման նշանակված պատժից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն, հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, /…/:
Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 03.10.2013թ. ընդունած <<Համաներում հայտարարելու մասին>> որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն` պատժից ենթակա են ազատման այն անձինք, բացառությամբ սույն որոշման 8-րդ կետի 4-6-րդ ենթակետերով և 9-րդ կետով նախատեսված դեպքերի, որոնց նկատմամբ նշանակվել է առավելագույնը երեք տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ:
Վերոհիշյալ ակտով նախատեսված` համաներման կիրառման սահմանափակումներն ամբաստանյալի վրա չեն տարածվում:
Անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի մյուս պահանջներին` քրեական գործի հարուցումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտմամբ հարուցված ապօրինի գործ գնահատելու, քրեական գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցներն անթույլատրելի ճանաչելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և Է. Նագդալյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70–րդ հոդվածը կիրառելու վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարարելու հիմքեր չկան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-րդ, 398-րդ, 399-րդ, 402-րդ հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն:
Ամբաստանյալ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. նոյեմբերի 11-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել:
Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման 3/երեք/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ կիրառել ՀՀ Անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ <<Համաներում հայտարարելու մասին>> 03.10.2013թ. ԱԺ Որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետը և նրան ազատել նշանակված պատժից:
Ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ, մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Ամբաստանյալ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ կիրառվել է ՀՀ Անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ <<Համաներում հայտարարելու մասին>> 03.10.2013թ. ԱԺ Որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետը և նա ազատվել է նշանակված պատժից:
Գործ թիվ ԵԿԴ/0108/01/14
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տարանը (այսուհետ` Դատարան),
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության
ՀՀ ազգային անվտանգության
մարմիններում քննվող և կիբերհան-
ցագործությունների գործերով
վարչության ավագ դատախազ` Հայկ Հակոբյանի,
տուժող` Տիգրան Դավթյանի,
վերջինիս ներկայացուցիչ` Գրիգոր Ստեփանյանի,
պաշտպան` Վաչագան Քոսյանի,
2014թ. նոյեմբերի 11-ին՝ նույն Դատարանում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավար¬տեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի` (ծնված 1959թ. մայիսի 31-ին, Երևան քաղաքում, ազ¬գութ¬¬¬յամբ հայ, ՀՀ քաղա¬քա¬ցի, բարձրագույն կրթու¬թյամբ, ամուսնացած, խնամքին` կենսաթոշակառու մայր, աշխատում է «Դելովոյ Էքսպրես» թերթի խմբագրությունում՝ որպես գլխավոր խմբագիր, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվել է Երևանի Տ.Մեծի 63-րդ շենքի 7-րդ բնակարան, սույն քրեական գործով նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստո¬րագրութ¬յուն)։
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 58209313 քրեական գործը հարուցվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի հատ¬¬կանիշներով 2013թ. սեպտեմբերի 5-ին ՀՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառա¬յության քննչական վարչությունում` Տիգրան Դավթյանի հաղորդման հիման վրա` շորթմամբ առանձ¬նապես խոշոր չափերի ուրիշի գույք հանձնելու և գույքային բնույթի գործողություններ կա¬տա¬րելու պահանջ ներկայացնելու դեպքի առթիվ։
2014թ. ապրիլի 28-ին Էդուարդ Նագդալյանին մեղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նույն օրը նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն։
2014թ. հուլիսի 4-ին քրեական գործը Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬¬¬չական շրջան¬ների ընդ¬հանուր իրավա¬սության դա¬տարան, 2014թ. հուլիսի 10-ին ընդուն¬¬վել վարույթ և նշանակվել դատական քննության։
2014թ. օգոստոսի 5-ին կայացած դատական նիստի ընթացքում մեղադրողը, օգտվելով ՀՀ քրեա¬կան դատա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 309.1-րդ հոդ¬վածով նախատեսված իր լիազորությունից, որոշում է կա¬յաց¬րել ամբաս¬տան¬յալ¬ Էդուարդ Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփո¬խե¬լու, խստաց¬նելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նոր մեղադրանք առա¬ջադրելու մասին։
2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանն հաս¬տատված համարեց հետևյալը.
Էդուարդ Նագդալյանը Տիգրան Դավթյանի պատիվը և վերջինիս ղեկավարած Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության (այսուհետ՝ Բանկ) գործարար համբավն արատավորող, նրանց իրավունքներին և օրինա¬կան շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու, մասնավորապես՝ «Դելո¬վոյ Էքսպրես» թերթի որևէ համարում Բանկի վարած գործարար քաղաքականությունը քննա¬դատելու« բանկի ղեկավար Տ.Դավթյա¬նին խաբեբա անվանելու« իսկ Բանկին՝ որպես Հայաստանի Հանրապետության ամե¬նախնդրա¬հարույց ընկերություն ներկայացնելու սպառնալիքով 2013թ. հունիսի 19-ին Երևանի Վազգեն Սարգսյան փողոցի 26/1 հասցեում գտնվող նրա աշխատավայր է ներկայացրել նամակ՝ «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության կողմից իր ղեկավարած «Դելովոյ Էքսպրես» թերթի հետ 5.000.000 ՀՀ դրամով, բայցև զեղչված արժեքով գովազդային ծառայությունների մատուցման պայ¬մանագիր կնքելու« բանկի կողմից դատարան ներկայացված հայցերը հետ վերցնելու և բանակցութ¬յուն¬ներն առանց դատարանի միջամտության շարունակելու, իր բանկային հաշիվներն ու ակտիվներն ան¬հա¬պաղ կալանքից ազատելու, «Գրին Վիլիջ» թաղամասի 6-րդ (իրականում 5-րդ) տունը կրկնակի գրավից անհապաղ հանելու, «Գրին Վիլիջ» թաղամասի հողամասում կառուցվող յուրաքանչյուր տան և հողի վարկերի վերաբերյալ գրավոր տեղեկատվություն ներկայացնելու, ինչպես նաև առանձնապես խոշոր չափի գույքային բնույթի գործո¬ղություններ կատարելու, մասնավորապես՝ Բանկի հանդեպ չկատարած վարկային պարտավորությունների կապակցությամբ գոյացած 64.803.230,342 ՀՀ դրամին համարժեք 157,687.44 ԱՄՆ դոլարի չափով տուգանքներն ու տույժերը զրոյացնելու պահանջ։
Բանկի գործադիր տնօրեն Տիգրան Դավթյանը« չկատարելով վերոնշյալ ապօրինի պահանջ¬ները« 2013թ. հունիսի 25-ին հաղորդմամբ դիմել է ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայություն« որի արդ¬յուն¬քում հանցագործությունը բացահայտվել է։
Այսպիսով, Էդուարդ Նագդալյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։
Առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հարցաքննվելիս ամբաստանյալ Էդ.Նագդալ¬յանն իրեն մեղավոր չճանաչեց և հայտնեց, որ արատավորող տեղեկություններ տպագրելը մամուլի մասնագիտական պարտականությունն է և քննությամբ չի պարզել, առավել ևս՝ հաստատվել, որ իր կազմած և Տ.Դավթ¬յանին հանձնած քննադատական նամակում պարունակվում են արա¬տավոր, կեղծ և զրպարտչական բնույթի տեղեկություններ։
Դավթյանին ներկայացրած պահանջների վերաբերյալ հարցաքննվելիս նշեց, որ Բանկն իրա¬վունք չուներ առանց դատարանի որոշմամբ արգելանք դնել իր հաշիվների վրա։ Նշեց, որ վերոնշյալ նամակը գրել է, քանի որ հայտնվել էր անելանելի վիճակում. վարկեր տրամադրած և Տ.Դավթյանի ղեկա¬վարած Բանկը խուսափում էր որևէ երկխոսությունից։ Առաջադրված մեղադրանքում հիշա¬տակված 5.000.000 ՀՀ դրամի չափով գովազդային պայմանագիր կնքելու վերաբերյալ հայտնեց, որ այդ պայմանագիրը կնքելու առաջարկն եղել է 50 % զեղչված արժեքով, aյդ գովազդային առաջարկը Բանկի կողմից ընդունվելու դեպքում առաջին հերթին շահ ստացողը լինելու էր վերջինս« քանի որ կտնտեսեր նույնչափ գումար։
Հարցերին պատասխանելիս՝ նշեց նաև, որ Բանկի հաշվարկված տույժ-տուգանքները բխում էին իր ստանձնած պայմանագրային (վարկային) պարտավորություններից, թեև ինքը տեղյակ չի եղել, թե արտադատարա¬նական կարգով իր գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելուց հետո Բանկը որքան էր գնահատել իր գույքը, իրեն այդ մասին որևէ տեղեկատվություն չի տրամադրվել։ Բանկը տույժ-տուգանքների մասով իրեն որևէ պահանջ չի ներկայացրել, թեև հնարավոր է, որ Բանկը հաշվարկը կա¬տարել է իր հետ կնքված պայմանագրերի շրջանակներում։ Թեև տեղյակ չէր տույժ-տուգանքների մա¬սին, Տ.Դավթյանին ուղղված նամակում տուգանային պարտավորությունները հանելու մասով պահանջ է ներկայացրել, քանի որ ենթադրում էր, որ գույքը հանձնելուց հետո իր հիմնական պարտավո¬րութ¬յունները մարված են։ Նամակը գրելու պահին արդեն տեղյակ էր իր բանկային հաշիվների վրա դրված արգելանքի մասին, քանի որ մինչ այդ գնացել էր Բանկ` վարկի գումարը մարելու, սակայն պարզել էր, որ Բանկում արգելանք է դրված նույնիսկ իր մուտքային հաշիվների վրա։
Նշեց նաև, որ Բանկից վերցրել է ընդհանուր առմամբ 550.000 ԱՄՆ դոլարի չափով վարկեր, մոտ երկու տարի իր վարկային պարտավորությունները պատշաճ կատարել է, 3.000-ից 4.000 ԱՄՆ դոլար կազմող մայր գումարը և տոկոսները պարտաճանաչորեն վճարել է, ինչը շարունակվել է մինչև 2008 թվականի հիպո¬թեքային ճգնաժամը, երբ հաճախորդները սկսել են խզել իր հետ կնքված պայմա¬նագրերը։ Գի¬տակցելով, որ այլևս չի կարողանում վարկի մարումներ կատարել, շուրջ մեկուկես տարի բանակցել է Բանկի հետ։ Ընդունեց, որ Բանի հետ վարկային պայմանագրերը կնքելիս արդեն իսկ տեղ¬յակ էր, որ ստանձնած պարտա¬վո¬րությունները չկատարելու պարագայում Բանկն իր գրա¬վադրված գույքը կարող էր իրացնել արտադատարանական կարգով, սակայն իրացման արժեքի մասին պայմա¬նագրում որևէ նշում չի եղել։ Դա¬տարանում նաև նշեց, որ նամակի բովանդակությունն իրականում մամուլում չէր տպագրելու, ՀՀ վար¬¬չապետին չէր դիմելու, քանի որ եթե նամակը արդյունք չտար, մնա¬ցած գործողությունները նույնպես անիմաստ կլինեին։ Նամակը գրելու պահին հույս ուներ, որ ինչ-որ բան տեղից կշարժվեր։ Նամակում հիշատակած «հոդվածի բոլոր իրավունքները գնելու» պահանջը մեկ¬նաբանեց փոխաբերական իմաստով, մասնավո¬րապես` արգելանքները հանելու տեսանկյունով։
Ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի պատճառաբանություններն անհիմնն են և մտացածին, հետապնդում են քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու նպատակ, վերջինիս մեղավորությունը հաստատվել է դատաքննության ընթաց¬քում պատ¬շաճ իրա¬¬վա¬¬կան ըն¬թա¬ցակարգերի շրջա¬նակ¬նե¬րում հետա¬զոտ¬ված և գնահատ¬ված ներ¬քոհիշ¬յալ ապա¬ցույց¬նե¬րով.
Տուժող Տիգրան Դավթյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2013թ. հունիսի 19-ին ստացել է նամակ« որում նշված է եղել« թե իբր իր ղեկավարած «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերութ¬յունում կատարվում են անօրինականություններ` վարկառուի կողմից վարկի մար¬մանն իբր խոչըն¬դո¬տելու առնչությամբ։ Նույն նամակում նամակագիրը մի քանի կետից բաղկացած պահանջներ է ներկայացրել« որոնց կատարման դեպքում խոստացել է հոդվածը չհրա¬պարակել։ Նամակը բաղկացած էր 5 էջից« որի պահանջների 5-րդ և 6-րդ կետերը վերաբերել են «Գրին Վիլիջ» թաղամասին։ Նամակի հեղինակը սպառնացել է դրանում եղած տեղեկատվությունը հրապարակել էլեկտրոնային լրատվա¬միջոց¬ներում և թերթերում« ինչպես նաև ուղարկել այդ հոդվածը ՀՀ ԿԲ նախագահին« ՀՀ այլ բանկերի տնօրեններին և ՀՀ վարչապետին« իսկ որպես պահանջների վերջ¬նաժամկետ՝ նշվել էր 2013թ. հուլիսի 1-ը։ Դրանից հետո« արդեն էլեկտրոնային փոստով ստացել է ևս մեկ նամակ« որի մեջ նամակագիրը հույս է հայտնել« որ ինքը կկատարի նախկին նամակի պահանջ¬ները։ 2013թ. հունիսի 25-ին հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ ԿԱ Ազգային անվանգության ծառայություն« որի աշխատակիցները պարզել են« որ նշված նամակի հեղինակը «Դելովոյ Էքսպրես» թերթի գլխավոր խմբագիր, «Կոնվերս Բանկի» վար¬կառու Էդուարդ Նագդալյանը։ Հայտնեց, որ իր կարծիքով` Էդուարդ Նագդալյանի նման քայլը կապված է բանկի հանդեպ ունե¬ցած պարտա¬վո¬րությունները ժամանակին չմարելու հետ, ինչի պատասխանատ¬վությունը վերջինս անհիմն կերպով վերագրել է իրեն և Բանկին։ Նշեց, որ «Կոնվերս Բանկ»-ի կողմից Էդուարդ Նագդալյանին հատկացվել էր մոտ 500.000 ԱՄՆ դոլար գումար և այդ պարտավորութ¬յունները չմարելու համար բանկի կողմից արտադատական կարգով վերցվել են գրավադրված Ձո¬րաղբյուր գյուղի կառուցվող տների մի մասը։։ 2013թ. սեպտեմբերի 13-ին էլեկտրոնային փոստով ինքն Էդուարդ Նագ¬դալյանից ստացել է ևս մեկ նամակ« որում վերջինս զղջացել է կատարածի համար և պարտավոր¬վել է նման քայլերի չդիմել։ Ինքը վերջին նամակը չի ըմբռնել որպես սպառնալիք և Էդուարդ Նագ¬դալյանի դեմ գույքային պահանջ և բողոք չունի« իր համար կարևորն այն է« որ նա զղջում է կատարածի համար։
Հարցերին պատասխանելիս նաև նշեց, որ մինչ օրս պարտավորությունները մարված չեն, թեև նամակը անանուն էր, սակայն բովանդակությունից ընկալել է, որ հեղինակը Էդուարդ Նագդալյանն է։ Վարկը ի սկզբանե չի տրամադրվել բիզնես նպատակով, Նագդալյանի հետ բանակցությունները վերաբերել են ժամկետանց վարկերը մարելու եղանակներին։ Նագդալյանի կողմից ներկայացվել են տարբեր ծրագրեր, որոնցին հարմարներն իրենց կողմից ընդունվել է, սակայն Նագ¬դալյանը չի իրականացրել դրանք։ Խոսակցությունը գնացել է այն մասին, որ Նագդալյանն այլ ծրագ¬րերի միջոցով պետք է գումարներ ներգրավեր և ավարտելով բնակարանների ենթա¬կառուցվածքների շինարարութ¬յունը` ստանար բնակարանները վաճառելու հնարավորություն և ստացած գումարներով մարեր ստանձ¬նած վարկային պարտավորությունները, ինչը, սակայն, մինչ օրս չի կատարել։
Նշեց, որ առաջին նամակը եղել է ռուսերեն լեզվով, կասկածել է, որ հեղինակը Նագդալյանն է կամ նրա լիազորած անձը։ Նման կասկածի համար հիմք է հանդիսացել այն հանգամանքը, որ նամա¬կում հիշատակվում էր «Դելովոյ Էքսպրես» թերթի և «Գրին Վիլլիջ» բնակավայրի անվանում¬ները։ Իրավապահ մարմնի աշխատակիցներն են տեղեկացրել, որ նամակի հեղինակը, իրոք, Էդուարդ Նագդալյանն է։ Նշեց նաև, որ այս պահի դրությամբ, որպես ֆիզիկա¬կան անձ, իրեն տուժող չի հա¬մա¬րում, տևական ժամանակ ճանաչելով Էդուարդ Նագդալյանին՝ հայտնեց կարծիք, որ վերջինս ունակ էր իրագործելու տված սպառնալիքները, քանի որ բանկային պարտավորությունների հետ կապված անձն ունակ է դիմելու նման քայլերի։ Նշեց նաև, որ Էդուարդ Նագդալյանի կատարած արարքի համար օրեն¬քով սահմանված սահմանված պատիժը խիստ է, նրա դեմ քաղաքացիական հայց չունի, խնդրեց նրան հնարավորինս մեղմ պատժել։
Վկա Լուսինե Գագիկի Աթաջանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2013թ. մայիսի 29-ից աշխատում է «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերությունում՝ որպես հաճախորդների սպա¬սարկման գրասենյակի տեղեկատու։ 2013թ. հունիսի 19-ին փակ ծրարով նամակ են ստացել« որն ուղղված է եղել բանկի տնօրեն Տիգրան Դավթյանին։ Ծրարը, որի վրա եղել են գրառումներ, իրեն է փո¬խանցել մի կին, ով չի ներկայացել։ Ծրարը ստանալուց հետո այն նույն վիճակում փոխանցել է Բանկի ադմինիստրացիային` տնօրեն Տիգրան Դավթյանին հանձնելու համար։
Որպես վկա հարցաքննված, Բանկի ներկայացուցիչ Գրիգոր Սիմոնի Ստեփանյանի ցուցմուն¬քով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատում է «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերությունում« 2013թ. ապրիլի 2-ից զբաղեցնում է նշված բանկի իրավա¬բա¬նական վարչության պետի պաշտոնը։ Էդուարդ Նագդալյանի հետ հանդիպել է մեկ անգամ« որի ժամանակ քննարկել են նրա պարտավորությունների մարման հնարավորությունները։ Տեղյակ է նաև« որ Էդուարդ Նագդալյանն իրենց բանկում ունի ժամկե¬տանց պարտավորություններ։ Էդուարդ Նագ¬դալյանին բանկը տվել է անհրաժեշտ բավականին ժամա¬նակ` նրա պարտավորությունները մարելու համար։ Նշված հանդիպման ժամանակ Էդ.Նագդալյանն իր վրա թողել է քաղաքակիրթ« բանի¬մաց և խելացի մարդու տպավորություն« և ինքը չէր սպասում« որ նա կարող էր կատարել հակաօրի¬նական արարք։ Ծանոթ լինելով բանկի քաղաքականությանը` տեղյակ է« որ ճգնաժամային ժամանակա¬հատ¬վածում Բանկը գնացել է զիջումների վարկառուների նկատմամբ` յուրաքանչյուր վարկառուին, այդ թվում՝ Էդուարդ Նագդալյանի ցուցաբերելով յուրահատուկ մոտեցում։ Ներկայումս բանկի և Էդուարդ Նագդալյանի միջև առկա են պահանջատիրոջ և պարտապանի հարա¬բերություններ։ Իրեն հայտնի չեն Էդուարդ Նագդալյանի կողմից նոր սպառնալիքներ ներկայաց¬նելու դեպքեր« իսկ նրա քայլերն իր համար անհասկանալի են։ Էդուարդ Նագդալյանի նամակում Բանկի վե¬րա¬բերյալ ներկայացված քննա¬դատական տեղեկատվությունը չի համապատասխանում իրականութ¬յանը։ Բանկն Էդուարդ Նագդալ¬յանի հանդեպ վատ տրամադրված չէ և ներկայումս ընթանում են պարտ¬¬քերի գանձման շուրջ աշխա¬տանքներ։
Դատարանում հարցերին պատասխանելիս նշեց նաև, որ առաջին նամակի և իրավիճակի մասին իրեն հայտնել է Տիգրան Դավթյանը` հրավիրելով աշխատասենյակ և պատմելով, թե անստորագիր նա¬մակ է ստացել` հրապարակելով նամակի համառոտ բովանդակությունը, այդ թվում՝ նրան ներկա¬յաց¬ված պահանջները։ Տնօրենի վրդովված խոսքերից հասկացել է, որ նամակը սպառնալիք է բովան¬դակում, ուստի առաջարկել է հաղորդում ներկայացնել իրավապահներին։ Էդուարդ Նագդալյանին վերագրված վերոշյալ արարքը գնահատեց որպես իրական սպառնալիք։ Նշեց նաև, որ Էդ.Նագդալյանը վարկային պարտավարությունների հետ կապ¬ված հաշվարկներին քաջատեղյակ էր և ցանկացած պա¬հի կարող էր վիճարկել դրանք։
Վկա Հասմիկ Նագդալյանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով. Վերջինս, օգտնվելով սահմանադրական իր իրավունքից` հրաժարվեց ամուսնու` գործով ամբաս¬տան¬յալ Էդուարդ Նագդալյանի դեմ ցուցմունք տալուց` հայտարարելով, որ պնդում է նախաքննական ցուց¬մունք¬ները. Համաձայն դրանց` 2013թ. հունիսի 19-ին« երբ ամուսինն իրեն ուղեկցում էր աշխատանքի« անցել են Հանրա¬պետության հրապարակի մոտով« և ամուսինը որոշել է գործերով բանկ մտնել։ Մեքենայի կայանատեղի չլինելու պատճառով ամուսինն իրեն խնդրել է ինչ-որ ծրար հանձնել «Կոնվերս Բանկ»-ի ընդունարան։ Ինքը չի հարցրել« թե ինչ ծրարի մասին է խոսքը՝ մտածելով« որ դա կապված է նրա անձնական գործերի հետ։ Մտել է «Կոնվերս Բանկ»-ի ընդունարան« ծրարը փոխանցել է ընդու¬նարանում նստած աղջիկներին և փոխանցել ամուսնու խնդրանքն այն մասին, որ այդ ծրարը հանձնեն տնօրեն Տիգրան Դավթյանին։ Նույն ցուցմունքում նշել է նաև, որ տեղյակ չէ այդ նամակի բովան¬դակությունից« ամուսնու հետ երբեք չի խոսել նրա գործերից։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մասնավո¬րապես՝
- գործով ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի կողմից 2013թ. հունիսի 19-ին «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության գործադիր տնօրեն Տիգրան Դավթյանին հասցեագրված նամակի առկայությամբ« որով նամակագիրը սպառնացել է թերթում տպագրել մի հոդված« որում Տիգրան Դավթյանի մասին արատավորող« վերջինիս իրավունքներին և նրա ղեկավարած Բանկի օրի¬նա¬կան շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու սպառնալիքներով ներ¬կա¬յացրել է իր օգտին գույքային բնույթի գործողություններ կատարելու պահանջ,
- գործով ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի կողմից Տիգրան Դավթյանին հասցեագրված էլեկտրոնային նամակով« որով Էդ. Նագդալյանը զղջացել է 2013թ. հունիսի 19-ին ուղարկած« սպառ¬նալիք պարու¬նա¬կող նամակի համար« խնդրել իրավապահ մարմնին տրված հաղորդումը հետ վերցնել՝ խոստանալով նման քայլի չդիմել,
- սպիտակ ծրարով« որի մեջ տեղադրված է եղել սպառնալիք պարունակող նամակը և որի վրա առկա է Էդուարդ Նագդալյանի ձեռագրով կատարված «Լրտ.ՊՌՐպՍՑՏՐց ԽՏվՉպՐրոՈվՍՈ Ձ. ԺՈՉՑևվց» գրա¬ռումը,
- սպիտակ ծրարով« որի մեջ տեղադրված է եղել սպառնալիք պարունակող նամակը« որի ներքևի ձախ անկյունում առկա է Էդուարդ Նագդալյանի կողմից ռուսերեն լեզվով կապույտ գրիչով ձեռագիր կա¬տարված «ԺՌՐպՍՑՏՐց ԽՏվՉպՐրոՈվՍՈ չ-վց Ձ. ԺՈՉՑևվց (սՌփվՏ)» գրառումը։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մասնավորա¬պես՝
- «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության կողմից ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչություն հաս¬ցեագրված« 2014թ. փետրվարի 17-ին թվագրված` թիվ «ձ-419» գրությունով« համաձայն որի` Էդուարդ Նագդալ¬յանի ուղարկած նամակի սպառնալիքները կատարվելու արդյունքում «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության օրինական շահերին կարող էր պատճառվել էական վնաս, քանի որ այն բովանդակել է Բանկի բարի համբավն արատավորող ռիսկ, որը գումարային տեսանկյունով գնահատման ենթակա չէ։ Նույն գրության համաձայն՝ 2013թ. հունիսի 19-ի դրությամբ «Կոնվերս Բանկի» նկատմամբ ստանձնած վարկային պարտավարությունների գծով Էդ.Նագդալյանի մոտ առկա էր 157.687.44 ԱՄՆ դոլարի չա¬փով տուգանքներ և տույժեր։
- Էդուարդ Նագդալյանի կողմից Բանկի տնօրեն Տիգրան Դավթյանին 18.05.2011թ. մայիսի 18-ից մինչև 2012թ. հունիսի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում հասցեագրված թվով 3 նամակներով« որոնց համաձայն` Էդ.Նագդալյանը նախկինում փորձել է խնդրահարույց վարկային պար¬տա¬վորութ¬յունների շուրջ բանակցել Բանկի հետ և առաջարկել վարկերը մարելու իր տարբերակները։
- Էդուարդ Նագդալյանի կողմից քննությանը ներկայացված« «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության հետ կնքված թվով 6 վարկային պայմանագրերով« որոնցով հաստատվել է նախքան սպառ¬նալիքներ բո¬վանդակող նամակը Տ.Դավթյանին հանձնելը «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերությունից վարկեր ստանալու և չմարելու փաստը, ինչպես նաև այդ պարտավրությունները պատշաճ չկատարելու դեպքում` տույժերի և տուգանքների հաշվարկման կարգը։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տարանն հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանը կատարել է շորթում, այսինքն՝ Տիգրան Դավթյանի պատիվը և վերջինիս ղեկավարած Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության (այսուհետ՝ Բանկ) գործարար համբավն արատավորող, նրանց իրավունքներին և օրինական շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու սպառնալիքով նրան է ներկայացրել ա¬ռանձ¬¬նապես խոշոր չափով գույքային բնույթի գործողություններ կատարելու պահանջ, այսինքն` մեղա¬վո¬¬րութ¬յամբ կա¬¬տա¬րել է հան¬ցավոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 182-րդ հոդ¬¬վածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬¬գոր¬ծության հատ¬կանիշ¬ներին։
Դատարանը փաստում է, որ «Դելովոյ Էքսպրես» թերթի հետ 5.000.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ գովազդային պայմանագիր կնքելու վերաբերյալ տուժող Տ.Դավթյանին ներկայացված պահանջը չի բովանդակում ՀՀ քրեական օրենսգքրի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հան¬ցա¬կազմի հատկանիշներ, այն ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և լրաց¬նելու հիմ¬նավոր փաստարկ չէր և այն այդ տեսանկյունով անհրաժեշտ է հանել ամբաստանյալին առա¬ջադրված վերջնական մեղադրանքից, քանի որ վերջինս նման պահանջը պետք է ներկայացներ տուժո¬ղի համար ակնհայտ ոչ ձեռնատու և միաժամանակ իր համար շահավետ պայմաններով, մինչդեռ պայ¬մանագիր կնքելու և այդ կերպ ծառայություններ մատուցելու առաջարկը տուժողին, ըստ ամբաս¬տան¬յալի դատաքննական ցուցմունքների և իրեղեն ապացույց ճանաչված նամակի գրառումների, ներ¬կայացվել է 50 % զեղչ կատարելու պայ¬մանով, ինչը, որպես պաշտպանական կողմի վարկած, մե¬ղադրող կողմը մինչդատական և դատական քննութ¬յան արդյունքներով չի հերքել, հետևաբար՝ ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ պետք է մեկնաբանվի հօգուտ ամ¬բաս¬¬տանյալի Էդ.Նագդալյանի։
Դատարանն ամբաստանյալ Էդ.Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքում վերոնշյալ փո¬փո¬¬խութ¬յու¬նը կա¬տարելիս հաշվի է առնում ՀՀ քրեա¬կան դատավարական օրենսգրքի 309-րդ հոդ¬վածի պահանջը` այն, որ ամբաս¬տանյալի վիճակը դրանով չի վատթա¬րանում, նրա պաշ¬պա¬նության իրա¬վունքը չի խախտ¬վում։
Ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանն հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬գործությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգոր¬ծության այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, հա¬մա¬¬պա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րութ¬յանը, այն կատարելու հանգա¬մանք¬ներին, հանցավորի անձ¬նա¬¬վո¬րությանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կան¬¬խե¬լու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հան¬րության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալ¬ներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծան¬րացնող հանգա¬մանք¬ներով։ Նույն հոդ¬վա¬ծի 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նա¬խա¬տեսված պատիժ¬ներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պար¬տադիր են դատարանի համար նույ¬նանման փաստական հանգամանքներով այլ գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գոր¬ծով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախա¬տես¬ված իրա¬վա¬նոր¬մը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատվությունը մեղմացնող հան¬գա¬մանք¬¬ների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշ¬¬վի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածում նշված չեն։
Դատարանը սույն գործով որպես ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալ է գնա¬հա¬տում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆոր¬մացիոն կենտրոն 2014թ. փետրվարի 3-ին կատարված հարցման արդյունքների)« իսկ որպես պա¬տասխանատվութ¬յունը և պա¬տիժը մեղ¬մաց¬նող հանգամանք` դրական բնութագրվելը (համաձայն Հայաստանի գործատուների հանրապետական միության նախագահ Գ.Մակարյանի կողմից 2014թ. հունվարի 14-ին տրված բնութագրի և պատվոգրի` հանդիսանում է Հայաստանում երկու ռուսալեզու թեր¬թերի գլխավոր խմբագիրը, Ռուսաստանի Դաշնության վարչապետի կողմից պարգևատրվել է Հայաս¬տանում ռուսաց լեզուն տարածելուն նպաստելու համար, հանդիսանում է ռուսալեզու լրատվա¬մի¬ջոցների միջազային ասոցիացիայի խորհրդի անդամ)։
Վերոնշյալ տվյալներն ու հանգա¬մանք¬ներն հաստատվել են քրեական գործի նյութերում առկա փաս¬¬տա¬կան տվյալ¬¬ներով« իրական են« նվազեցնում են ամբաս¬տանյալ Էդուարդ Նագդալյանի անձի հան¬րային վտան¬¬գա¬վո¬րութ¬յունը։
Դատարանը ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող այլ հան¬գա¬մանք¬ներ չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Էդուարդ Նագդալյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակին և այն կրելու անհրաժեշտութ¬յան հարցին` Դա¬տա¬¬րանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-ին մասի 2-րդ կետով սահ¬ման¬ված հանցա¬կազմը նախատեսում է պատիժ` բացառապես որոշա¬կի ժամկե¬տով ազա¬տազրկման ձևով, ուստի սույն գործի շրջանակներում քննարկման ենթակա են ամբաս¬տանյալ Էդուարդ Նագդալ¬յանի նկատ¬մամբ նշանակ¬վող պատժաչափի, այդ թվում՝ տվյալ հոդվածով նախա¬տեսված պատժի նվազա¬գույն չափից ավելի մեղմ պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), ինչպես նաև նշանակվող պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րա¬ռում), լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հար¬ցերը։
Հաշվի առնելով ամբաս¬տանյալ Էդուարդ Նագդալյանին վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տեսանկյու¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬ների բացակա¬յութ¬յունը` Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու տես¬անկյու¬նով մեղսագրված հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակվող պա¬տիժն ամբաս¬տանյալը պետք է կրի, այն արդա¬րացի և անհրաժեշտ է նրան ուղղելու, նոր հան¬ցագոր¬ծությունների կատա¬րումը կանխելու և սոցիալական արդարությունը վերա¬կանգ¬նելու համար։
Միաժամանակ, հաշվի առնելով ամբաստանյալի պատասխամատվությունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հանգամանքը, նախկինում դատապարտված չլինելը, պատասխանատվբությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, տուժողի դիրքորոշումը, Դատարանը գտնում է, որ Էդուարդ Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի սանկցիայի նվազագույն չափով պատիժ նշանակելը պատժի նպատակներն ապահովելու տես¬անկյու¬¬նով բավարար և լիովին արդարացի է։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Էդ.Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված լրացուցիչ պատժի` գույքի բռնագրավման նշա¬նակ¬ման նպատակահար¬մարությանը` Դատարանն արձա¬նագրում է, որ դրա նշանակման փաս¬տական հիմքերը բացակայում են, որպիսի հետևության հանգում է հետևյալ իրավական վերլու¬ծության և դատողության արդյունքներով.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` գույքի բռնագրավման չափը որոշում է դատարանը` նկատի ունենալով հանցագործությամբ հասցված գույքային վնասի, ինչպես նաև հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքի չափը, ընդ որում` գույքի բռնագրավման չափը չի կարող գերազանցել հանցագործությամբ հասցված վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բեր¬ված օգուտի չափը։ Տվյալ պարագայում լրացուցիչ պատիժ նշանակելու աննպատակա¬հար¬մա¬րության վերաբերյալ Դատարանի հետևությունը պայմանավորված է ամբաստանյալ Էդ.Նագդալյանի կատա¬րած հանցանքի բնույ¬թով. թեև նրան վերագրվող հանցագործությունը կատարվել է շա¬հա¬դիտական դրդում¬ներով, սակայն դրա իրա¬կա¬¬նացմամբ ամբաս¬տանյալ Էդ.Նագդալյանին չի հաջողվել հասնել ակնկալած գույքին բնույթի գործողությունների կատարմանը, առավել ևս ստանալ որևէ օգուտ, այսինքն` սույն քրեական գործի շրջա¬նակ¬ներում տու¬¬ժող Տ.Դավթյանին կամ նրա ղեկավարած Բանկին իրա¬կան նյու¬թական վնաս չի պատճառել։
Քննարկելով ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի նկատ¬մամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու ստորագրության հարցը` Դատարանը գտնում է, որ այդ խափանման միջոցն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, գույքի նկատ¬մամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Տվյալ խնդրին անդ¬րա¬¬¬¬¬դառնալով` Դատարանը, փաստելով, որ ամբաս¬տան¬յալի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, սույն գոր¬ծով տուժող Տ.Դավթյանը հրաժարվել է քաղաքացիական հայց ներկայացնելու իրավունքից, քրեա¬կան գործում բացակայում է դատական ծախսերի վերաբերյալ որևէ ապացույց, սահ¬մանափակում է միայն այդ փաստերի արձանագրմամբ։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում է, որ սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված փաստաթղթերը` «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկե¬րության գործադիր տնօրեն Տիգրան Շչորսի Դավթյա¬նին Էդուարդ Նագդալյանի հասցեագրած երկու նամակները և դրանց ծրարներն անհրաժեշտ է պա¬հել քրեական գործում։ Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերը ևս անհրա¬ժեշտ է պահել քրեական գործում` քրեական գործը պահպանելու ողջ ժամանակհատվածում։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավար¬վե¬լով ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշա¬¬նակել պատիժ` ազատազրկում 6 (վեց) տարի ժամ¬կետով։
Էդուարդ Նագդալյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստո¬րագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերը` «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկե¬րության գործադիր տնօրեն Տիգրան Շչորսի Դավթյանին Էդուարդ Նագդալյանի հասցեագրած երկու նամակները և դրանց ծրարները« ինչպես նաև որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերը սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պա¬հել քրեական գործում։
Տուժող Տիգրան Դավթյանին պատճառված նյութական վնասի հատուցման հարցը համարել լուծված` վերջինիս կողմից նման պահանջ ներկայացնելուց հրաժարվելու հիմքով։
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեա¬կան դատարան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տարանը (այսուհետ` Դատարան),
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության
ՀՀ ազգային անվտանգության
մարմիններում քննվող և կիբերհան-
ցագործությունների գործերով
վարչության ավագ դատախազ` Հայկ Հակոբյանի,
տուժող` Տիգրան Դավթյանի,
վերջինիս ներկայացուցիչ` Գրիգոր Ստեփանյանի,
պաշտպան` Վաչագան Քոսյանի,
2014թ. նոյեմբերի 11-ին՝ նույն Դատարանում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավար¬տեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի` (ծնված 1959թ. մայիսի 31-ին, Երևան քաղաքում, ազ¬գութ¬¬¬յամբ հայ, ՀՀ քաղա¬քա¬ցի, բարձրագույն կրթու¬թյամբ, ամուսնացած, խնամքին` կենսաթոշակառու մայր, աշխատում է «Դելովոյ Էքսպրես» թերթի խմբագրությունում՝ որպես գլխավոր խմբագիր, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվել է Երևանի Տ.Մեծի 63-րդ շենքի 7-րդ բնակարան, սույն քրեական գործով նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստո¬րագրութ¬յուն)։
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 58209313 քրեական գործը հարուցվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի հատ¬¬կանիշներով 2013թ. սեպտեմբերի 5-ին ՀՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառա¬յության քննչական վարչությունում` Տիգրան Դավթյանի հաղորդման հիման վրա` շորթմամբ առանձ¬նապես խոշոր չափերի ուրիշի գույք հանձնելու և գույքային բնույթի գործողություններ կա¬տա¬րելու պահանջ ներկայացնելու դեպքի առթիվ։
2014թ. ապրիլի 28-ին Էդուարդ Նագդալյանին մեղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նույն օրը նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն։
2014թ. հուլիսի 4-ին քրեական գործը Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬¬¬չական շրջան¬ների ընդ¬հանուր իրավա¬սության դա¬տարան, 2014թ. հուլիսի 10-ին ընդուն¬¬վել վարույթ և նշանակվել դատական քննության։
2014թ. օգոստոսի 5-ին կայացած դատական նիստի ընթացքում մեղադրողը, օգտվելով ՀՀ քրեա¬կան դատա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 309.1-րդ հոդ¬վածով նախատեսված իր լիազորությունից, որոշում է կա¬յաց¬րել ամբաս¬տան¬յալ¬ Էդուարդ Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփո¬խե¬լու, խստաց¬նելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նոր մեղադրանք առա¬ջադրելու մասին։
2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանն հաս¬տատված համարեց հետևյալը.
Էդուարդ Նագդալյանը Տիգրան Դավթյանի պատիվը և վերջինիս ղեկավարած Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության (այսուհետ՝ Բանկ) գործարար համբավն արատավորող, նրանց իրավունքներին և օրինա¬կան շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու, մասնավորապես՝ «Դելո¬վոյ Էքսպրես» թերթի որևէ համարում Բանկի վարած գործարար քաղաքականությունը քննա¬դատելու« բանկի ղեկավար Տ.Դավթյա¬նին խաբեբա անվանելու« իսկ Բանկին՝ որպես Հայաստանի Հանրապետության ամե¬նախնդրա¬հարույց ընկերություն ներկայացնելու սպառնալիքով 2013թ. հունիսի 19-ին Երևանի Վազգեն Սարգսյան փողոցի 26/1 հասցեում գտնվող նրա աշխատավայր է ներկայացրել նամակ՝ «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության կողմից իր ղեկավարած «Դելովոյ Էքսպրես» թերթի հետ 5.000.000 ՀՀ դրամով, բայցև զեղչված արժեքով գովազդային ծառայությունների մատուցման պայ¬մանագիր կնքելու« բանկի կողմից դատարան ներկայացված հայցերը հետ վերցնելու և բանակցութ¬յուն¬ներն առանց դատարանի միջամտության շարունակելու, իր բանկային հաշիվներն ու ակտիվներն ան¬հա¬պաղ կալանքից ազատելու, «Գրին Վիլիջ» թաղամասի 6-րդ (իրականում 5-րդ) տունը կրկնակի գրավից անհապաղ հանելու, «Գրին Վիլիջ» թաղամասի հողամասում կառուցվող յուրաքանչյուր տան և հողի վարկերի վերաբերյալ գրավոր տեղեկատվություն ներկայացնելու, ինչպես նաև առանձնապես խոշոր չափի գույքային բնույթի գործո¬ղություններ կատարելու, մասնավորապես՝ Բանկի հանդեպ չկատարած վարկային պարտավորությունների կապակցությամբ գոյացած 64.803.230,342 ՀՀ դրամին համարժեք 157,687.44 ԱՄՆ դոլարի չափով տուգանքներն ու տույժերը զրոյացնելու պահանջ։
Բանկի գործադիր տնօրեն Տիգրան Դավթյանը« չկատարելով վերոնշյալ ապօրինի պահանջ¬ները« 2013թ. հունիսի 25-ին հաղորդմամբ դիմել է ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայություն« որի արդ¬յուն¬քում հանցագործությունը բացահայտվել է։
Այսպիսով, Էդուարդ Նագդալյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։
Առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հարցաքննվելիս ամբաստանյալ Էդ.Նագդալ¬յանն իրեն մեղավոր չճանաչեց և հայտնեց, որ արատավորող տեղեկություններ տպագրելը մամուլի մասնագիտական պարտականությունն է և քննությամբ չի պարզել, առավել ևս՝ հաստատվել, որ իր կազմած և Տ.Դավթ¬յանին հանձնած քննադատական նամակում պարունակվում են արա¬տավոր, կեղծ և զրպարտչական բնույթի տեղեկություններ։
Դավթյանին ներկայացրած պահանջների վերաբերյալ հարցաքննվելիս նշեց, որ Բանկն իրա¬վունք չուներ առանց դատարանի որոշմամբ արգելանք դնել իր հաշիվների վրա։ Նշեց, որ վերոնշյալ նամակը գրել է, քանի որ հայտնվել էր անելանելի վիճակում. վարկեր տրամադրած և Տ.Դավթյանի ղեկա¬վարած Բանկը խուսափում էր որևէ երկխոսությունից։ Առաջադրված մեղադրանքում հիշա¬տակված 5.000.000 ՀՀ դրամի չափով գովազդային պայմանագիր կնքելու վերաբերյալ հայտնեց, որ այդ պայմանագիրը կնքելու առաջարկն եղել է 50 % զեղչված արժեքով, aյդ գովազդային առաջարկը Բանկի կողմից ընդունվելու դեպքում առաջին հերթին շահ ստացողը լինելու էր վերջինս« քանի որ կտնտեսեր նույնչափ գումար։
Հարցերին պատասխանելիս՝ նշեց նաև, որ Բանկի հաշվարկված տույժ-տուգանքները բխում էին իր ստանձնած պայմանագրային (վարկային) պարտավորություններից, թեև ինքը տեղյակ չի եղել, թե արտադատարա¬նական կարգով իր գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելուց հետո Բանկը որքան էր գնահատել իր գույքը, իրեն այդ մասին որևէ տեղեկատվություն չի տրամադրվել։ Բանկը տույժ-տուգանքների մասով իրեն որևէ պահանջ չի ներկայացրել, թեև հնարավոր է, որ Բանկը հաշվարկը կա¬տարել է իր հետ կնքված պայմանագրերի շրջանակներում։ Թեև տեղյակ չէր տույժ-տուգանքների մա¬սին, Տ.Դավթյանին ուղղված նամակում տուգանային պարտավորությունները հանելու մասով պահանջ է ներկայացրել, քանի որ ենթադրում էր, որ գույքը հանձնելուց հետո իր հիմնական պարտավո¬րութ¬յունները մարված են։ Նամակը գրելու պահին արդեն տեղյակ էր իր բանկային հաշիվների վրա դրված արգելանքի մասին, քանի որ մինչ այդ գնացել էր Բանկ` վարկի գումարը մարելու, սակայն պարզել էր, որ Բանկում արգելանք է դրված նույնիսկ իր մուտքային հաշիվների վրա։
Նշեց նաև, որ Բանկից վերցրել է ընդհանուր առմամբ 550.000 ԱՄՆ դոլարի չափով վարկեր, մոտ երկու տարի իր վարկային պարտավորությունները պատշաճ կատարել է, 3.000-ից 4.000 ԱՄՆ դոլար կազմող մայր գումարը և տոկոսները պարտաճանաչորեն վճարել է, ինչը շարունակվել է մինչև 2008 թվականի հիպո¬թեքային ճգնաժամը, երբ հաճախորդները սկսել են խզել իր հետ կնքված պայմա¬նագրերը։ Գի¬տակցելով, որ այլևս չի կարողանում վարկի մարումներ կատարել, շուրջ մեկուկես տարի բանակցել է Բանկի հետ։ Ընդունեց, որ Բանի հետ վարկային պայմանագրերը կնքելիս արդեն իսկ տեղ¬յակ էր, որ ստանձնած պարտա¬վո¬րությունները չկատարելու պարագայում Բանկն իր գրա¬վադրված գույքը կարող էր իրացնել արտադատարանական կարգով, սակայն իրացման արժեքի մասին պայմա¬նագրում որևէ նշում չի եղել։ Դա¬տարանում նաև նշեց, որ նամակի բովանդակությունն իրականում մամուլում չէր տպագրելու, ՀՀ վար¬¬չապետին չէր դիմելու, քանի որ եթե նամակը արդյունք չտար, մնա¬ցած գործողությունները նույնպես անիմաստ կլինեին։ Նամակը գրելու պահին հույս ուներ, որ ինչ-որ բան տեղից կշարժվեր։ Նամակում հիշատակած «հոդվածի բոլոր իրավունքները գնելու» պահանջը մեկ¬նաբանեց փոխաբերական իմաստով, մասնավո¬րապես` արգելանքները հանելու տեսանկյունով։
Ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի պատճառաբանություններն անհիմնն են և մտացածին, հետապնդում են քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու նպատակ, վերջինիս մեղավորությունը հաստատվել է դատաքննության ընթաց¬քում պատ¬շաճ իրա¬¬վա¬¬կան ըն¬թա¬ցակարգերի շրջա¬նակ¬նե¬րում հետա¬զոտ¬ված և գնահատ¬ված ներ¬քոհիշ¬յալ ապա¬ցույց¬նե¬րով.
Տուժող Տիգրան Դավթյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2013թ. հունիսի 19-ին ստացել է նամակ« որում նշված է եղել« թե իբր իր ղեկավարած «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերութ¬յունում կատարվում են անօրինականություններ` վարկառուի կողմից վարկի մար¬մանն իբր խոչըն¬դո¬տելու առնչությամբ։ Նույն նամակում նամակագիրը մի քանի կետից բաղկացած պահանջներ է ներկայացրել« որոնց կատարման դեպքում խոստացել է հոդվածը չհրա¬պարակել։ Նամակը բաղկացած էր 5 էջից« որի պահանջների 5-րդ և 6-րդ կետերը վերաբերել են «Գրին Վիլիջ» թաղամասին։ Նամակի հեղինակը սպառնացել է դրանում եղած տեղեկատվությունը հրապարակել էլեկտրոնային լրատվա¬միջոց¬ներում և թերթերում« ինչպես նաև ուղարկել այդ հոդվածը ՀՀ ԿԲ նախագահին« ՀՀ այլ բանկերի տնօրեններին և ՀՀ վարչապետին« իսկ որպես պահանջների վերջ¬նաժամկետ՝ նշվել էր 2013թ. հուլիսի 1-ը։ Դրանից հետո« արդեն էլեկտրոնային փոստով ստացել է ևս մեկ նամակ« որի մեջ նամակագիրը հույս է հայտնել« որ ինքը կկատարի նախկին նամակի պահանջ¬ները։ 2013թ. հունիսի 25-ին հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ ԿԱ Ազգային անվանգության ծառայություն« որի աշխատակիցները պարզել են« որ նշված նամակի հեղինակը «Դելովոյ Էքսպրես» թերթի գլխավոր խմբագիր, «Կոնվերս Բանկի» վար¬կառու Էդուարդ Նագդալյանը։ Հայտնեց, որ իր կարծիքով` Էդուարդ Նագդալյանի նման քայլը կապված է բանկի հանդեպ ունե¬ցած պարտա¬վո¬րությունները ժամանակին չմարելու հետ, ինչի պատասխանատ¬վությունը վերջինս անհիմն կերպով վերագրել է իրեն և Բանկին։ Նշեց, որ «Կոնվերս Բանկ»-ի կողմից Էդուարդ Նագդալյանին հատկացվել էր մոտ 500.000 ԱՄՆ դոլար գումար և այդ պարտավորութ¬յունները չմարելու համար բանկի կողմից արտադատական կարգով վերցվել են գրավադրված Ձո¬րաղբյուր գյուղի կառուցվող տների մի մասը։։ 2013թ. սեպտեմբերի 13-ին էլեկտրոնային փոստով ինքն Էդուարդ Նագ¬դալյանից ստացել է ևս մեկ նամակ« որում վերջինս զղջացել է կատարածի համար և պարտավոր¬վել է նման քայլերի չդիմել։ Ինքը վերջին նամակը չի ըմբռնել որպես սպառնալիք և Էդուարդ Նագ¬դալյանի դեմ գույքային պահանջ և բողոք չունի« իր համար կարևորն այն է« որ նա զղջում է կատարածի համար։
Հարցերին պատասխանելիս նաև նշեց, որ մինչ օրս պարտավորությունները մարված չեն, թեև նամակը անանուն էր, սակայն բովանդակությունից ընկալել է, որ հեղինակը Էդուարդ Նագդալյանն է։ Վարկը ի սկզբանե չի տրամադրվել բիզնես նպատակով, Նագդալյանի հետ բանակցությունները վերաբերել են ժամկետանց վարկերը մարելու եղանակներին։ Նագդալյանի կողմից ներկայացվել են տարբեր ծրագրեր, որոնցին հարմարներն իրենց կողմից ընդունվել է, սակայն Նագ¬դալյանը չի իրականացրել դրանք։ Խոսակցությունը գնացել է այն մասին, որ Նագդալյանն այլ ծրագ¬րերի միջոցով պետք է գումարներ ներգրավեր և ավարտելով բնակարանների ենթա¬կառուցվածքների շինարարութ¬յունը` ստանար բնակարանները վաճառելու հնարավորություն և ստացած գումարներով մարեր ստանձ¬նած վարկային պարտավորությունները, ինչը, սակայն, մինչ օրս չի կատարել։
Նշեց, որ առաջին նամակը եղել է ռուսերեն լեզվով, կասկածել է, որ հեղինակը Նագդալյանն է կամ նրա լիազորած անձը։ Նման կասկածի համար հիմք է հանդիսացել այն հանգամանքը, որ նամա¬կում հիշատակվում էր «Դելովոյ Էքսպրես» թերթի և «Գրին Վիլլիջ» բնակավայրի անվանում¬ները։ Իրավապահ մարմնի աշխատակիցներն են տեղեկացրել, որ նամակի հեղինակը, իրոք, Էդուարդ Նագդալյանն է։ Նշեց նաև, որ այս պահի դրությամբ, որպես ֆիզիկա¬կան անձ, իրեն տուժող չի հա¬մա¬րում, տևական ժամանակ ճանաչելով Էդուարդ Նագդալյանին՝ հայտնեց կարծիք, որ վերջինս ունակ էր իրագործելու տված սպառնալիքները, քանի որ բանկային պարտավորությունների հետ կապված անձն ունակ է դիմելու նման քայլերի։ Նշեց նաև, որ Էդուարդ Նագդալյանի կատարած արարքի համար օրեն¬քով սահմանված սահմանված պատիժը խիստ է, նրա դեմ քաղաքացիական հայց չունի, խնդրեց նրան հնարավորինս մեղմ պատժել։
Վկա Լուսինե Գագիկի Աթաջանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2013թ. մայիսի 29-ից աշխատում է «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերությունում՝ որպես հաճախորդների սպա¬սարկման գրասենյակի տեղեկատու։ 2013թ. հունիսի 19-ին փակ ծրարով նամակ են ստացել« որն ուղղված է եղել բանկի տնօրեն Տիգրան Դավթյանին։ Ծրարը, որի վրա եղել են գրառումներ, իրեն է փո¬խանցել մի կին, ով չի ներկայացել։ Ծրարը ստանալուց հետո այն նույն վիճակում փոխանցել է Բանկի ադմինիստրացիային` տնօրեն Տիգրան Դավթյանին հանձնելու համար։
Որպես վկա հարցաքննված, Բանկի ներկայացուցիչ Գրիգոր Սիմոնի Ստեփանյանի ցուցմուն¬քով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատում է «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերությունում« 2013թ. ապրիլի 2-ից զբաղեցնում է նշված բանկի իրավա¬բա¬նական վարչության պետի պաշտոնը։ Էդուարդ Նագդալյանի հետ հանդիպել է մեկ անգամ« որի ժամանակ քննարկել են նրա պարտավորությունների մարման հնարավորությունները։ Տեղյակ է նաև« որ Էդուարդ Նագդալյանն իրենց բանկում ունի ժամկե¬տանց պարտավորություններ։ Էդուարդ Նագ¬դալյանին բանկը տվել է անհրաժեշտ բավականին ժամա¬նակ` նրա պարտավորությունները մարելու համար։ Նշված հանդիպման ժամանակ Էդ.Նագդալյանն իր վրա թողել է քաղաքակիրթ« բանի¬մաց և խելացի մարդու տպավորություն« և ինքը չէր սպասում« որ նա կարող էր կատարել հակաօրի¬նական արարք։ Ծանոթ լինելով բանկի քաղաքականությանը` տեղյակ է« որ ճգնաժամային ժամանակա¬հատ¬վածում Բանկը գնացել է զիջումների վարկառուների նկատմամբ` յուրաքանչյուր վարկառուին, այդ թվում՝ Էդուարդ Նագդալյանի ցուցաբերելով յուրահատուկ մոտեցում։ Ներկայումս բանկի և Էդուարդ Նագդալյանի միջև առկա են պահանջատիրոջ և պարտապանի հարա¬բերություններ։ Իրեն հայտնի չեն Էդուարդ Նագդալյանի կողմից նոր սպառնալիքներ ներկայաց¬նելու դեպքեր« իսկ նրա քայլերն իր համար անհասկանալի են։ Էդուարդ Նագդալյանի նամակում Բանկի վե¬րա¬բերյալ ներկայացված քննա¬դատական տեղեկատվությունը չի համապատասխանում իրականութ¬յանը։ Բանկն Էդուարդ Նագդալ¬յանի հանդեպ վատ տրամադրված չէ և ներկայումս ընթանում են պարտ¬¬քերի գանձման շուրջ աշխա¬տանքներ։
Դատարանում հարցերին պատասխանելիս նշեց նաև, որ առաջին նամակի և իրավիճակի մասին իրեն հայտնել է Տիգրան Դավթյանը` հրավիրելով աշխատասենյակ և պատմելով, թե անստորագիր նա¬մակ է ստացել` հրապարակելով նամակի համառոտ բովանդակությունը, այդ թվում՝ նրան ներկա¬յաց¬ված պահանջները։ Տնօրենի վրդովված խոսքերից հասկացել է, որ նամակը սպառնալիք է բովան¬դակում, ուստի առաջարկել է հաղորդում ներկայացնել իրավապահներին։ Էդուարդ Նագդալյանին վերագրված վերոշյալ արարքը գնահատեց որպես իրական սպառնալիք։ Նշեց նաև, որ Էդ.Նագդալյանը վարկային պարտավարությունների հետ կապ¬ված հաշվարկներին քաջատեղյակ էր և ցանկացած պա¬հի կարող էր վիճարկել դրանք։
Վկա Հասմիկ Նագդալյանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով. Վերջինս, օգտնվելով սահմանադրական իր իրավունքից` հրաժարվեց ամուսնու` գործով ամբաս¬տան¬յալ Էդուարդ Նագդալյանի դեմ ցուցմունք տալուց` հայտարարելով, որ պնդում է նախաքննական ցուց¬մունք¬ները. Համաձայն դրանց` 2013թ. հունիսի 19-ին« երբ ամուսինն իրեն ուղեկցում էր աշխատանքի« անցել են Հանրա¬պետության հրապարակի մոտով« և ամուսինը որոշել է գործերով բանկ մտնել։ Մեքենայի կայանատեղի չլինելու պատճառով ամուսինն իրեն խնդրել է ինչ-որ ծրար հանձնել «Կոնվերս Բանկ»-ի ընդունարան։ Ինքը չի հարցրել« թե ինչ ծրարի մասին է խոսքը՝ մտածելով« որ դա կապված է նրա անձնական գործերի հետ։ Մտել է «Կոնվերս Բանկ»-ի ընդունարան« ծրարը փոխանցել է ընդու¬նարանում նստած աղջիկներին և փոխանցել ամուսնու խնդրանքն այն մասին, որ այդ ծրարը հանձնեն տնօրեն Տիգրան Դավթյանին։ Նույն ցուցմունքում նշել է նաև, որ տեղյակ չէ այդ նամակի բովան¬դակությունից« ամուսնու հետ երբեք չի խոսել նրա գործերից։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մասնավո¬րապես՝
- գործով ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի կողմից 2013թ. հունիսի 19-ին «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության գործադիր տնօրեն Տիգրան Դավթյանին հասցեագրված նամակի առկայությամբ« որով նամակագիրը սպառնացել է թերթում տպագրել մի հոդված« որում Տիգրան Դավթյանի մասին արատավորող« վերջինիս իրավունքներին և նրա ղեկավարած Բանկի օրի¬նա¬կան շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու սպառնալիքներով ներ¬կա¬յացրել է իր օգտին գույքային բնույթի գործողություններ կատարելու պահանջ,
- գործով ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի կողմից Տիգրան Դավթյանին հասցեագրված էլեկտրոնային նամակով« որով Էդ. Նագդալյանը զղջացել է 2013թ. հունիսի 19-ին ուղարկած« սպառ¬նալիք պարու¬նա¬կող նամակի համար« խնդրել իրավապահ մարմնին տրված հաղորդումը հետ վերցնել՝ խոստանալով նման քայլի չդիմել,
- սպիտակ ծրարով« որի մեջ տեղադրված է եղել սպառնալիք պարունակող նամակը և որի վրա առկա է Էդուարդ Նագդալյանի ձեռագրով կատարված «Լրտ.ՊՌՐպՍՑՏՐց ԽՏվՉպՐրոՈվՍՈ Ձ. ԺՈՉՑևվց» գրա¬ռումը,
- սպիտակ ծրարով« որի մեջ տեղադրված է եղել սպառնալիք պարունակող նամակը« որի ներքևի ձախ անկյունում առկա է Էդուարդ Նագդալյանի կողմից ռուսերեն լեզվով կապույտ գրիչով ձեռագիր կա¬տարված «ԺՌՐպՍՑՏՐց ԽՏվՉպՐրոՈվՍՈ չ-վց Ձ. ԺՈՉՑևվց (սՌփվՏ)» գրառումը։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մասնավորա¬պես՝
- «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության կողմից ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչություն հաս¬ցեագրված« 2014թ. փետրվարի 17-ին թվագրված` թիվ «ձ-419» գրությունով« համաձայն որի` Էդուարդ Նագդալ¬յանի ուղարկած նամակի սպառնալիքները կատարվելու արդյունքում «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության օրինական շահերին կարող էր պատճառվել էական վնաս, քանի որ այն բովանդակել է Բանկի բարի համբավն արատավորող ռիսկ, որը գումարային տեսանկյունով գնահատման ենթակա չէ։ Նույն գրության համաձայն՝ 2013թ. հունիսի 19-ի դրությամբ «Կոնվերս Բանկի» նկատմամբ ստանձնած վարկային պարտավարությունների գծով Էդ.Նագդալյանի մոտ առկա էր 157.687.44 ԱՄՆ դոլարի չա¬փով տուգանքներ և տույժեր։
- Էդուարդ Նագդալյանի կողմից Բանկի տնօրեն Տիգրան Դավթյանին 18.05.2011թ. մայիսի 18-ից մինչև 2012թ. հունիսի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում հասցեագրված թվով 3 նամակներով« որոնց համաձայն` Էդ.Նագդալյանը նախկինում փորձել է խնդրահարույց վարկային պար¬տա¬վորութ¬յունների շուրջ բանակցել Բանկի հետ և առաջարկել վարկերը մարելու իր տարբերակները։
- Էդուարդ Նագդալյանի կողմից քննությանը ներկայացված« «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության հետ կնքված թվով 6 վարկային պայմանագրերով« որոնցով հաստատվել է նախքան սպառ¬նալիքներ բո¬վանդակող նամակը Տ.Դավթյանին հանձնելը «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերությունից վարկեր ստանալու և չմարելու փաստը, ինչպես նաև այդ պարտավրությունները պատշաճ չկատարելու դեպքում` տույժերի և տուգանքների հաշվարկման կարգը։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տարանն հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանը կատարել է շորթում, այսինքն՝ Տիգրան Դավթյանի պատիվը և վերջինիս ղեկավարած Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության (այսուհետ՝ Բանկ) գործարար համբավն արատավորող, նրանց իրավունքներին և օրինական շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու սպառնալիքով նրան է ներկայացրել ա¬ռանձ¬¬նապես խոշոր չափով գույքային բնույթի գործողություններ կատարելու պահանջ, այսինքն` մեղա¬վո¬¬րութ¬յամբ կա¬¬տա¬րել է հան¬ցավոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 182-րդ հոդ¬¬վածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬¬գոր¬ծության հատ¬կանիշ¬ներին։
Դատարանը փաստում է, որ «Դելովոյ Էքսպրես» թերթի հետ 5.000.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ գովազդային պայմանագիր կնքելու վերաբերյալ տուժող Տ.Դավթյանին ներկայացված պահանջը չի բովանդակում ՀՀ քրեական օրենսգքրի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հան¬ցա¬կազմի հատկանիշներ, այն ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և լրաց¬նելու հիմ¬նավոր փաստարկ չէր և այն այդ տեսանկյունով անհրաժեշտ է հանել ամբաստանյալին առա¬ջադրված վերջնական մեղադրանքից, քանի որ վերջինս նման պահանջը պետք է ներկայացներ տուժո¬ղի համար ակնհայտ ոչ ձեռնատու և միաժամանակ իր համար շահավետ պայմաններով, մինչդեռ պայ¬մանագիր կնքելու և այդ կերպ ծառայություններ մատուցելու առաջարկը տուժողին, ըստ ամբաս¬տան¬յալի դատաքննական ցուցմունքների և իրեղեն ապացույց ճանաչված նամակի գրառումների, ներ¬կայացվել է 50 % զեղչ կատարելու պայ¬մանով, ինչը, որպես պաշտպանական կողմի վարկած, մե¬ղադրող կողմը մինչդատական և դատական քննութ¬յան արդյունքներով չի հերքել, հետևաբար՝ ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ պետք է մեկնաբանվի հօգուտ ամ¬բաս¬¬տանյալի Էդ.Նագդալյանի։
Դատարանն ամբաստանյալ Էդ.Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքում վերոնշյալ փո¬փո¬¬խութ¬յու¬նը կա¬տարելիս հաշվի է առնում ՀՀ քրեա¬կան դատավարական օրենսգրքի 309-րդ հոդ¬վածի պահանջը` այն, որ ամբաս¬տանյալի վիճակը դրանով չի վատթա¬րանում, նրա պաշ¬պա¬նության իրա¬վունքը չի խախտ¬վում։
Ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանն հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬գործությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգոր¬ծության այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, հա¬մա¬¬պա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րութ¬յանը, այն կատարելու հանգա¬մանք¬ներին, հանցավորի անձ¬նա¬¬վո¬րությանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կան¬¬խե¬լու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հան¬րության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալ¬ներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծան¬րացնող հանգա¬մանք¬ներով։ Նույն հոդ¬վա¬ծի 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նա¬խա¬տեսված պատիժ¬ներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պար¬տադիր են դատարանի համար նույ¬նանման փաստական հանգամանքներով այլ գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գոր¬ծով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախա¬տես¬ված իրա¬վա¬նոր¬մը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատվությունը մեղմացնող հան¬գա¬մանք¬¬ների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշ¬¬վի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածում նշված չեն։
Դատարանը սույն գործով որպես ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալ է գնա¬հա¬տում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆոր¬մացիոն կենտրոն 2014թ. փետրվարի 3-ին կատարված հարցման արդյունքների)« իսկ որպես պա¬տասխանատվութ¬յունը և պա¬տիժը մեղ¬մաց¬նող հանգամանք` դրական բնութագրվելը (համաձայն Հայաստանի գործատուների հանրապետական միության նախագահ Գ.Մակարյանի կողմից 2014թ. հունվարի 14-ին տրված բնութագրի և պատվոգրի` հանդիսանում է Հայաստանում երկու ռուսալեզու թեր¬թերի գլխավոր խմբագիրը, Ռուսաստանի Դաշնության վարչապետի կողմից պարգևատրվել է Հայաս¬տանում ռուսաց լեզուն տարածելուն նպաստելու համար, հանդիսանում է ռուսալեզու լրատվա¬մի¬ջոցների միջազային ասոցիացիայի խորհրդի անդամ)։
Վերոնշյալ տվյալներն ու հանգա¬մանք¬ներն հաստատվել են քրեական գործի նյութերում առկա փաս¬¬տա¬կան տվյալ¬¬ներով« իրական են« նվազեցնում են ամբաս¬տանյալ Էդուարդ Նագդալյանի անձի հան¬րային վտան¬¬գա¬վո¬րութ¬յունը։
Դատարանը ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող այլ հան¬գա¬մանք¬ներ չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Էդուարդ Նագդալյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակին և այն կրելու անհրաժեշտութ¬յան հարցին` Դա¬տա¬¬րանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-ին մասի 2-րդ կետով սահ¬ման¬ված հանցա¬կազմը նախատեսում է պատիժ` բացառապես որոշա¬կի ժամկե¬տով ազա¬տազրկման ձևով, ուստի սույն գործի շրջանակներում քննարկման ենթակա են ամբաս¬տանյալ Էդուարդ Նագդալ¬յանի նկատ¬մամբ նշանակ¬վող պատժաչափի, այդ թվում՝ տվյալ հոդվածով նախա¬տեսված պատժի նվազա¬գույն չափից ավելի մեղմ պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), ինչպես նաև նշանակվող պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րա¬ռում), լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հար¬ցերը։
Հաշվի առնելով ամբաս¬տանյալ Էդուարդ Նագդալյանին վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տեսանկյու¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬ների բացակա¬յութ¬յունը` Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու տես¬անկյու¬նով մեղսագրված հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակվող պա¬տիժն ամբաս¬տանյալը պետք է կրի, այն արդա¬րացի և անհրաժեշտ է նրան ուղղելու, նոր հան¬ցագոր¬ծությունների կատա¬րումը կանխելու և սոցիալական արդարությունը վերա¬կանգ¬նելու համար։
Միաժամանակ, հաշվի առնելով ամբաստանյալի պատասխամատվությունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հանգամանքը, նախկինում դատապարտված չլինելը, պատասխանատվբությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, տուժողի դիրքորոշումը, Դատարանը գտնում է, որ Էդուարդ Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի սանկցիայի նվազագույն չափով պատիժ նշանակելը պատժի նպատակներն ապահովելու տես¬անկյու¬¬նով բավարար և լիովին արդարացի է։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Էդ.Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված լրացուցիչ պատժի` գույքի բռնագրավման նշա¬նակ¬ման նպատակահար¬մարությանը` Դատարանն արձա¬նագրում է, որ դրա նշանակման փաս¬տական հիմքերը բացակայում են, որպիսի հետևության հանգում է հետևյալ իրավական վերլու¬ծության և դատողության արդյունքներով.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` գույքի բռնագրավման չափը որոշում է դատարանը` նկատի ունենալով հանցագործությամբ հասցված գույքային վնասի, ինչպես նաև հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքի չափը, ընդ որում` գույքի բռնագրավման չափը չի կարող գերազանցել հանցագործությամբ հասցված վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բեր¬ված օգուտի չափը։ Տվյալ պարագայում լրացուցիչ պատիժ նշանակելու աննպատակա¬հար¬մա¬րության վերաբերյալ Դատարանի հետևությունը պայմանավորված է ամբաստանյալ Էդ.Նագդալյանի կատա¬րած հանցանքի բնույ¬թով. թեև նրան վերագրվող հանցագործությունը կատարվել է շա¬հա¬դիտական դրդում¬ներով, սակայն դրա իրա¬կա¬¬նացմամբ ամբաս¬տանյալ Էդ.Նագդալյանին չի հաջողվել հասնել ակնկալած գույքին բնույթի գործողությունների կատարմանը, առավել ևս ստանալ որևէ օգուտ, այսինքն` սույն քրեական գործի շրջա¬նակ¬ներում տու¬¬ժող Տ.Դավթյանին կամ նրա ղեկավարած Բանկին իրա¬կան նյու¬թական վնաս չի պատճառել։
Քննարկելով ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի նկատ¬մամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու ստորագրության հարցը` Դատարանը գտնում է, որ այդ խափանման միջոցն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, գույքի նկատ¬մամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Տվյալ խնդրին անդ¬րա¬¬¬¬¬դառնալով` Դատարանը, փաստելով, որ ամբաս¬տան¬յալի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, սույն գոր¬ծով տուժող Տ.Դավթյանը հրաժարվել է քաղաքացիական հայց ներկայացնելու իրավունքից, քրեա¬կան գործում բացակայում է դատական ծախսերի վերաբերյալ որևէ ապացույց, սահ¬մանափակում է միայն այդ փաստերի արձանագրմամբ։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում է, որ սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված փաստաթղթերը` «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկե¬րության գործադիր տնօրեն Տիգրան Շչորսի Դավթյա¬նին Էդուարդ Նագդալյանի հասցեագրած երկու նամակները և դրանց ծրարներն անհրաժեշտ է պա¬հել քրեական գործում։ Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերը ևս անհրա¬ժեշտ է պահել քրեական գործում` քրեական գործը պահպանելու ողջ ժամանակհատվածում։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավար¬վե¬լով ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշա¬¬նակել պատիժ` ազատազրկում 6 (վեց) տարի ժամ¬կետով։
Էդուարդ Նագդալյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստո¬րագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերը` «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկե¬րության գործադիր տնօրեն Տիգրան Շչորսի Դավթյանին Էդուարդ Նագդալյանի հասցեագրած երկու նամակները և դրանց ծրարները« ինչպես նաև որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերը սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պա¬հել քրեական գործում։
Տուժող Տիգրան Դավթյանին պատճառված նյութական վնասի հատուցման հարցը համարել լուծված` վերջինիս կողմից նման պահանջ ներկայացնելուց հրաժարվելու հիմքով։
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեա¬կան դատարան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
ԵԿԴ/0108/01/14
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆՀԱՅԱՍՏԱՆԻՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀայաստանիՀանրապետության
վերաքննիչքրեականդատարանիորոշում
ՔրեականգործթիվԵԿԴ/0108/01/14
Նախագահողդատավոր՝Ա. Պետրոսյան
Դատավորներ՝ Հ. Տեր-Ադամյան
Մ. Արղամանյան
ՀՀվճռաբեկդատարանիքրեականպալատը (այսուհետ` Վճռաբեկդատարան)
նախագահությամբԴ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբդատավորներԵ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբՀ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբպաշտպան Վ.ՔՈՍՅԱՆԻ
մեղադրող Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ
2015 թվականիդեկտեմբերի 18-ինք.Եր¨անում
դռնբացդատականնիստում, քննությանառնելովԷդուարդՀայկազիՆագդալյանիվերաբերյալՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովՀՀվերաքննիչքրեականդատարանի (այսուհետնա¨` Վերաքննիչդատարան) 2015 թվականիմարտի 20-իորոշմանդեմամբաստանյալԷ.ՆագդալյանիպաշտպանՎ.Քոսյանիվճռաբեկբողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործիդատավարականնախապատմությունը
1. 2013 թվականիսեպտեմբերի 5-ինՀՀկառավարությաննառընթերազգայինանվտանգությանծառայությանքննչականվարչությունումհարուցվելէթիվ 58209313 քրեականգործը` ՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետիհատկանիշներով:
Նախաքննությանմարմնի՝ 2014 թվականիապրիլի 28-իորոշմամբԷդուարդՀայկազիՆագդալյանըներգրավվելէորպեսմեղադրյալ, ¨նրանմեղադրանքէառաջադրվելՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 1-ինմասով: Է.Նագդալյանինկատմամբորպեսխափանմանմիջոցէընտրվելստորագրությունչհեռանալումասին:
2014 թվականիհուլիսի 4-ինքրեականգործըմեղադրականեզրակացությամբուղարկվելէԵր¨անիԿենտրոն¨Նորք-Մարաշվարչականշրջաններիընդհանուրիրավասությանառաջինատյանիդատարան (այսուհետնա¨` Առաջինատյանիդատարան):
2. 2014 թվականիօգոստոսի 5-ինԱռաջինատյանիդատարանումտեղիունեցածառաջինդատականնիստիժամանակ` դատականնիստինախապատրաստականմասում, մեղադրողՀ.ՀակոբյանըդատարանէներկայացրելամբաստանյալԷ.ՆագդալյանինՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 1-ինմասովառաջադրվածմեղադրանքըփոփոխելու¨ՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովնորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշում:
Առաջինատյանիդատարանի՝ 2014 թվականինոյեմբերի 11-իդատավճռովԷ.ՆագդալյանըմեղավորէճանաչվելՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովնախատեսվածհանցագործությանկատարմանմեջ, ¨նրանկատմամբնշանակվելէպատիժ` ազատազրկում` 6 (վեց) տարիժամկետով:
3. ԱմբաստանյալԷ.ՆագդալյանիպաշտպանՎ.ՔոսյանիվերաքննիչբողոքիքննությանարդյունքումՎերաքննիչդատարանը 2015 թվականիմարտի 20-իորոշմամբբողոքըբավարարելէմասնակիորեն, բեկանելԱռաջինատյանիդատարանի՝ 2014 թվականինոյեմբերի 11-իդատավճիռը¨գործնուղարկելստորադասդատարան` նորքննության:
4. Վերաքննիչդատարանի 2015 թվականիմարտի 20-իորոշմանդեմվճռաբեկբողոքէբերելամբաստանյալԷ.ՆագդալյանիպաշտպանՎ.Քոսյանը:
Վճռաբեկդատարանը 2015 թվականիօգոստոսի 6-իորոշմամբվճռաբեկբողոքնընդունելէվարույթ:
Դատավարությանմասնակիցներըվճռաբեկբողոքիպատասխանչեններկայացրել:
Վճռաբեկբողոքիքննությանհամարէականնշանակությունունեցողփաստերը
5. Դատախազիկողմիցհաստատված¨Առաջինատյանիդատարանուղարկվածմեղադրականեզրակացությանհամաձայն՝«[Է.Նագդալյանը] մեղադրվումէնրանում, որնա«ԿոնվերսԲանկ»ՓԲԸ-ինկատմամբունեցած 157.687 ԱՄՆդոլարիժամկետանցվարկայինպարտավորություններիվճարմանժամկետներներկարաձգելուկամվարկայինպայմանագրերիպայմաններնինպաստիրենոր¨էկերպփոփոխելունպատակով, գիտակցելով, որօրինականկարգովչիկարողխուսափելվարկայինպարտավորություններըկատարելուցկամդրանցդիմացայլկերպհատուցելուց, նպատակադրվելէստեղծվածիրավիճակիցհանգուցալուծումգտնելշորթմանեղանակով, այնէ` հանդիսանալով«ԴելովոյԷքսպրես»թերթիգլխավորխմբագիր, «ԿոնվերսԲանկ»ՓԲԸ-ի¨դրագործադիրտնօրենՏիգրանԴավթյանիանձի, գործարարհամբավիմասինարատավորող, նրանցիրավունքներին¨օրինականշահերինէականվնասպատճառողտեղեկություններհրապարակելուսպառնալիքովվերջինիսառաջգույքայինպահանջներդրել» (տե՛սքրեականգործ, հատոր 1-ին, թերթեր 231-232¤:
6. 2014 թվականիօգոստոսի 5-ին` Առաջինատյանիդատարանումտեղիունեցածառաջինդատականնիստիժամանակ` դատականնիստինախապատրաստականմասում, մեղադրողՀ.ՀակոբյանըդատարանէներկայացրելամբաստանյալԷ.ՆագդալյանինՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 1-ինմասովառաջադրվածմեղադրանքըփոփոխելու¨ՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովնորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշում, որովԷ.Նագդալյանինառաջադրվածմեղադրանքըփոփոխվելէ, ¨նրաննորմեղադրանքէառաջադրվելՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետով (տե՛սքրեականգործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 40-42¤:
7. Առաջինատյանիդատարանի 2014 թվականինոյեմբերի 11-իդատավճռիհամաձայն` «[Ա]մբաստանյալԷդուարդՀայկազիՆագդալյանըկատարելէշորթում, այսինքն՝ՏիգրանԴավթյանիպատիվը¨վերջինիսղեկավարած«ԿոնվերսԲանկ»ՓԲընկերության (այսուհետ՝Բանկ) գործարարհամբավնարատավորող, նրանցիրավունքներին¨օրինականշահերինէականվնասպատճառողտեղեկություններհրապարակելուսպառնալիքովնրանէներկայացրելառանձնապեսխոշորչափովգույքայինբնույթիգործողություններկատարելուպահանջ, այսինքն` մեղավորությամբկատարելէհանցավորարարք, որըհամապատասխանումէՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովնախատեսվածհանցագործությանհատկանիշներին» (տե՛սքրեականգործ, հատոր 2-րդ, թերթ 143¤:
8. Վերաքննիչքրեականդատարանըհանգելէհետ¨ության, որ»ԱռաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրիրավունքըպատշաճիրականացնելուհամարդատախազըպետքէգործերՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091 հոդվածի 3-րդմասովսահմանվածիրավականռեժիմով, այսինքնդատաքննությանընթացքումմեղադրանքիփոփոխումըպետքէիրականացվերգործիապացույցներըհետազոտելուցհետոմիայն:
Հետ¨աբար (…) դատախազիգործողություններըպետքէդիտելապօրինի¨որ¨էհետ¨անքչառաջացնող:
(…)
Ելնելովվերոգրյալներից` Վերաքննիչդատարանըգտնումէ, որԵր¨անքաղաքիԿենտրոն¨Նորք-Մարաշվարչականշրջաններիընդհանուրիրավասությանառաջինատյանիդատարանի 2014թ. նոյեմբերի 11-իդատավճիռը` ԷդուարդՀայկազիՆագդալյանիվերաբերյալ` ՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետով, պետքէբեկանել¨գործնուղարկելստորադասդատարան` այլկազմովնորքննության` սահմանելովնորքննությանծավալը:
ՆորքննությանընթացքումԱռաջինատյանիդատարանըպետքէՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասովշարադրվածպահանջներիպահպանմամբ` հետազոտիգործիապացույցները, որիցհետոմիայն, դատախազիկողմիցմեղադրանքիփոփոխմանմիջնորդությանառկայությանդեպքումանդրադառնաայդհարցիքննարկմանը» (տե՛սքրեականգործ, հատոր 3-րդ, թերթ 70-73¤:
3. Վճռաբեկբողոքիհիմքերը, հիմնավորումները¨պահանջը
Վճռաբեկբողոքըքննվումէհետ¨յալհիմքերիսահմաններումներքոհիշյալհիմնավորումներով.
9. Բողոքիհեղինակըփաստարկելէ, որՎերաքննիչդատարանըթույլէտվելդատականսխալ` նյութական¨դատավարականիրավունքինորմերիայնպիսիխախտումներ, որոնքազդելենգործիելքիվրա:
Իհիմնավորումնիրփաստարկների՝բողոքաբերընշելէ, որՎերաքննիչդատարանըխախտելէՀՀՍահմանադրության 3-րդհոդվածի 3-րդմասի, ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 19-րդ, 23-րդհոդվածների, 180-րդհոդվածի 1-ինմասի, 309.1-րդհոդվածի 3-րդմասի, 398-րդհոդվածի 5-րդմասի, ՀՀքրեականօրենսգրքի 70-րդ, 182-րդհոդվածներիպահանջները: Բացիայդ, ՎերաքննիչդատարանիորոշումըհակասումէԱ.Բաբայանի ¨ Ս.ԹումանյանիգործովՎճռաբեկդատարանի 2011 թվականիդեկտեմբերի 22-իթիվԵԷԴ/0044/01/11 որոշմանը:
10. Բողոքիհեղինակընշելէ, որԷ.Նագդալյանիարարքումբացակայումէնրանվերագրվողհանցակազմիսուբյեկտիվկողմը, քանիորնահամոզվածէեղել, որ«ԿոնվերսԲանկ»ՓԲընկերություննիրնկատմամբգույքիբռնագանձմանանհիմնուանօրինականքաղաքացիականդատականպրոցեսներէսկսել¨պահանջէներկայացրելայդդատականպրոցեսներըկասեցնելու, իրենպատկանողգույքերիվրայիցանհիմն¨ապօրինիարգելանքներըհանելու, չհիմնավորվածտույժերը¨տուգանքներըկասեցնելու¨հարցըբանակցություններիմիջոցովկարգավորելուվերաբերյալ: Այսինքն` Է.Նագդալյանըպահանջելէիրգույքըկամ, գտնվելովբարեխիղճմոլորությանմեջ, պահանջելէիրկարծիքովիրենպատկանողգույքը։
Բացիայդ, բողոքաբերընշելէ, որամբաստանյալԷ.Նագդալյանիգործողություններնուղղվածենեղելոչթեբանկինկամտուժողինպատկանողգումարներըհափշտակելուն, այլիրենպատկանողգումարներըպաշտպանելուն։
Բողոքիհեղինակըփաստելէ, որամբաստանյալԷ.Նագդալյանիարարքումբացակայումէնա¨նրանվերագրվողհանցակազմիօբյեկտիվկողմը, քանիորբանկինախագահիկողմիցիրպարտականություններիչկատարմանկամոչպատշաճկատարմանմասինհոդվածհրապարակելըչպետքէդիտարկելորպեսվարկաբեկողկամնրաօրինականշահերը¨իրավունքներըոտնահարող:
Վերոգրյալիհիմանվրաբողոքաբերըգտելէ, որամբաստանյալԷ.ՆագդալյանիարարքումբացակայումէՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածովնախատեսվածհանցավորարարքիօբյեկտիվ¨սուբյեկտիվկողմերը, ուստիայսհիմքովպետքէնրանարդարացնել։
11. Բողոքաբերըգտելէ, որմեղադրողկողմըմեղադրանքըփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելուորոշումըկայացրելէառանցդատականքննությանընթացքումապացույցներիհետազոտման, որըքրեադատավարականօրենքիէականխախտումէ։ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 309.1-րդհոդվածի 3-րդմասովսահմանվածիրավականռեժիմովմեղադրանքըփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշումկայացնելուցհետոմեղադրողըբոլորդեպքերումպարտավորէրկազմելնորմեղադրականեզրակացություն, ինչըչիկատարել` խախտելովՍ.ՆալբանդյանիգործովՎճռաբեկդատարանի 2009 թվականիդեկտեմբերի 18-իթիվՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշմանպահանջը:
12. Բացիայդ, բողոքաբերընշելէ, որպատճառաբանվածչէԱռաջինատյանիդատարանիայնեզրահանգումը, որամբաստանյալԷ.ՆագդալյանինկատմամբՀՀքրեականօրենսգրքի 70-րդհոդվածըկիրառելիչէ։
13. Բողոքիհեղինակըփաստելէ, որՎերաքննիչդատարանը, Առաջինատյանիդատարանի՝ 2014 թվականինոյեմբերի 11-իդատավճիռըբեկանելով¨գործնուղարկելովստորադասդատարան` նորքննության, հանդեսէեկելմեղադրանքիկողմում` հնարավորությունտալովմեղադրողիննորքննությանընթացքումշտկելունախորդդատականքննությանընթացքումթույլտրվածբացթողումը¨ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիգործադրմամբփոփոխելուառաջադրվածմեղադրանքը:
14. Հիմքընդունելովվերոգրյալը` բողոքբերածանձըխնդրելէբեկանելՎերաքննիչդատարանի 2015 թվականիմարտի 20-իորոշումը¨գործնուղարկելստորադասդատարան` նորքննության:
Վճռաբեկդատարանիպատճառաբանությունները¨եզրահանգումը
15. Վճռաբեկդատարանըգտնումէ, որմեղադրանքըփոփոխելուկարգի (ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդված) խախտումարձանագրելուդեպքումվերադասատյանիդատարանիլիազորությունների, ինչպեսնա¨մեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելիսկայացվողդատավարականորոշմանբնույթիկապակցությամբառկաէօրենքիմիատեսակկիրառությունապահովելուխնդիր: Ուստիանհրաժեշտէհամարումսույնգործովարտահայտելիրավականդիրքորոշումներ, որոնքկարողենուղղորդողնշանակությունունենալնմանգործերովդատականպրակտիկանճիշտձ¨ավորելուհամար:
I. Մեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելուկարգը (ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդված) ¨դրախախտումարձանագրելուդեպքումվերադասատյանիդատարանիլիազորությունները.
16. Վճռաբեկդատարանիառջ¨բարձրացվածառաջինիրավականհարցըհետ¨յալնէ. ՎերաքննիչդատարաննիրավասուէրարդյոքմեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելուկարգիխախտումարձանագրելուհիմքովբեկանելԱռաջինատյանիդատարանիդատավճիռը¨գործնուղարկելնորքննության` նշելովգործինորքննությանընթացքումմեղադրողիկողմիցօրենքովսահմանվածկարգովմեղադրանքըփոփոխելուհնարավորությանմասին:
17. ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 309-րդհոդվածիհամաձայն՝«1. Գործիքննությունըդատարանումկատարվումէմիայնամբաստանյալինկատմամբ¨միայնայնմեղադրանքիսահմաններում, որովնրանմեղադրանքէառաջադրվել:
2. Դատականքննությանընթացքումմեղադրանքիփոփոխությունթույլատրվումէ, եթեդրանովչիվատթարանումամբաստանյալիվիճակը, ¨չիխախտվումամբաստանյալիպաշտպանությանիրավունքը: Մեղադրանքըխստացմանառումովփոխելըթույլատրվումէմիայնսույնօրենսգրքովսահմանվածկարգով¨դեպքերում»:
ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիհամաձայն՝«1. Եթեառաջինատյանիդատարանումդատականքննությանընթացքումմեղադրողըգտնումէ, որառաջադրվածմեղադրանքըխստացմանկամմեղմացմանառումովենթակաէլրացմանկամփոփոխման, քանիորիհայտենեկելայնպիսիհանգամանքներ, որոնքհայտնիչենեղել¨չէինկարողհայտնիլինելմինչդատականվարույթում, ¨եթեգործիփաստականհանգամանքներըհնարավորությունչենտալիսմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելուառանցդատականքննությունըհետաձգելու, ապադատարանիններկայացնումէառաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելուհամարդատականքննությունըհետաձգելուվերաբերյալմիջնորդություն: Մեղադրողընմանմիջնորդությամբկարողէհանդեսգալմինչ¨դատարանիխորհրդակցականսենյակհեռանալը:
(…)
3. Մեղադրողըկարողէմինչ¨դատարանիխորհրդակցականսենյակհեռանալըփոխելմեղադրանքը, այդթվումնա¨` խստացմանառումով, եթեդատականքննությանընթացքումհետազոտվածապացույցներըանհերքելիորենվկայումեն, որամբաստանյալըկատարելէայլհանցանք, քանայն, որընրանմեղսագրվումէ (…)»:
18. ՄեջբերվածնորմերըվերլուծությանենթարկելովԱ.Բաբայանի¨Ս.Թումանյանիգործովորոշմանմեջ` Վճռաբեկդատարաննիրավականդիրքորոշումէհայտնելայնմասին, որ«[Մ]եղադրողըօբյեկտիվորենկրումէդատարաններկայացրածմեղադրանքի, այդթվում` մեղսագրվողարարքինտրվածքրեաիրավականորակմանհիմնավորվածությանռիսկը¨օրենսդրականկարգավորմանմակարդակովստանումէառաջինատյանիդատարանումայնփոփոխելուիրավականհնարավորություն: Դատախազիկողմիցվերոնշյալհնարավորությունըչօգտագործելուդեպքումդատարաննիրավասուչէիրվրավերցնելմեղադրողիգործառույթները¨դուրսգալամբաստանյալիննախաքննությանընթացքումառաջադրվածմեղադրանքիսահմաններից: Դատականքննությանփուլումդատարանիխնդիրնէստուգելներկայացվածմեղադրանքիհիմնավորվածություննուապացուցվածությունը, ¨եթեապացույցներիհետազոտմանարդյունքումմեղսագրվողարարքըկհաստատվի, դատարանըպարտավորէկայացնելհամապատասխանդատականակտայնքրեաիրավականորակմանսահմաններում, որընշվածհանցավորարարքինտրվելէմեղադրականեզրակացությամբ` անկախայնհանգամանքից, թեհաստատվածփաստականհանգամանքներիպայմաններումամբաստանյալիարարքըպետքէլրացուցիչորակվերնա¨այլհոդվածներով, թե` ոչ:
[Ա]ռաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրիրավունքըչիրացնելով՝մեղադրողըքրեականգործիհետագաքննություններիընթացքումզրկվումէնմաննախաձեռնությամբհանդեսգալուհնարավորությունից» (տե՛սԱրմենՋիվանիԲաբայանի¨ՍուրենՌազմիկիԹումանյանիգործով 2011 թվականիդեկտեմբերի 22-իթիվԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 23-րդկետը):
Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որմեղադրողինքրեադատավարականօրենքովտրված՝առաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոխելուիրավունքըբացարձակչէ, ¨մեղադրողնիրվերոգրյալլիազորությունըպետքէիրականացնիՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիկանոններիպահպանմամբ, որոնքհստակսահմանումենամբաստանյալինառաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելուկարգնուսահմանները: Այսպես` նշվածիրավանորմըսահմանումէդատարանումմեղադրանքիփոփոխմաներկուռեժիմ` փոփոխումքննչականգործողություններիկատարմամբ, եթեիհայտենեկելայնպիսիհանգամանքներ, որոնքհայտնիչենեղել¨չէինկարողհայտնիլինելմինչդատականվարույթում (ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 1-ին, 2-րդմասեր), ¨փոփոխումառանցքննչականգործողություններկատարելու, եթեդատականքննությանընթացքումհետազոտվածապացույցներնանհերքելիորենվկայումեն, որամբաստանյալըկատարելէայլհանցանք, քանայն, որընրանմեղսագրվումէ (ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմաս) (առաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրավականընթացակարգերիմասինտե՛սՍուրենԿարոյիՆալբանդյանիգործովՎճռաբեկդատարանի 2009 թվականիդեկտեմբերի 18-իթիվՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման 19-25-րդկետերը):
Առաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրիրավունքըպատշաճիրականացնելուհամարդատախազըպետքէգործիքրեադատավարականօրենքովսահմանվածվերոգրյալերկուիրավականռեժիմներիցոր¨էմեկով, հակառակդեպքումնրագործողություններնապօրինիեն¨որ¨էիրավականհետ¨անքառաջացնելչենկարող: Այլխոսքով՝դատախազիկողմիցՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածովսահմանվածկարգիխախտմամբ՝մեղադրանքըփոփոխելուկամլրացնելումասինորոշմանկայացումըհավասարազորէօրենքովսահմանվածկարգով՝առաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրավականհնարավորությունըչօգտագործելուն: Այսդեպքում ¨սդատարաննիրավասուչէիրվրավերցնելմեղադրողիգործառույթները, դուրսգալամբաստանյալիննախաքննությանընթացքումառաջադրվածմեղադրանքիսահմաններից: Դատարանըպարտավորէդատաքննությանարդյունքներովկայացնելհամապատասխանդատականակտայնքրեաիրավականորակմանսահմաններում, որընշվածհանցավորարարքինտրվելէմեղադրականեզրակացությամբ` անկախայնհանգամանքից, թեհաստատվածփաստականհանգամանքներիպայմաններումամբաստանյալիարարքըպետքէլրացուցիչորակվերնա¨այլհոդվածներով, թե` ոչ (տե՛սԱրսենՄկրտիչիՍերոբյանի¨ԷդվարդՎահանիՊետրոսյանիգործով 2013 թվականիսեպտեմբերի 13-իթիվԵԱՔԴ/0002/01/13 որոշման 22-րդկետը):
19. Վերահաստատելով¨զարգացնելովնախորդկետումմեջբերվածիրավականդիրքորոշումները` Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որընդհանուրկանոնիհամաձայն` գործիդատականքննությունըսահմանափակվածէմեղադրանքիայնծավալով, որնառաջադրվելէամբաստանյալին (դատականքննությանսահմաններիվերաբերյալմանրամասնտե՛սԱրթուրՍերոբյանիվերաբերյալՎճռաբեկդատարանի 2007 մարտի 30-իթիվՎԲ-46/07 որոշումը): Հիշյալկանոնիցբացառությունենմեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելուկամլրացնելուդեպքերը, որոնցկառուցակարգընախատեսվածէՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածով: Հետ¨աբարբոլորայնդեպքերում, երբբացակայումէՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածովնախատեսվածբացառությանկանոնը, պետքէգործիընդհանուրկանոնը, որիցցանկացածշեղումկհանգեցնիամբաստանյալիարդարդատաքննությանիրավունքի, հետ¨աբար` օրինականությանսկզբունքիխախտման:
Վճռաբեկդատարաննանհրաժեշտէհամարումընդգծել, որՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածովնախատեսվածկառուցակարգնուղղվածէպետությանը` իդեմսմեղադրողի, իսկպետությանկողմիցթույլտրվածսխալներնուբացթողումներըչենկարողվերացվելանձիիրավունքներիսահմանափակմանմիջոցով: Հետ¨աբարՎճռաբեկդատարաննանթույլատրելիէհամարումայնիրավիճակը, երբվերադասդատարանիկողմիցկարողէբեկանվելգործովկայացվածդատավճիռը¨գործնուղարկվելառաջինատյանիդատարան` նորքննության, որպեսզինորքննությանընթացքումմեղադրողըհնարավորությունստանաշտկելունախորդդատականքննությանընթացքումթույլտրվածբացթողումը¨ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիգործադրմամբփոփոխիառաջադրվածմեղադրանքը: Նմանմոտեցմանդեպքումուղղակիորենկիմաստազրկվիամբաստանյալիպաշտպանությանիրավունքը (տե՛սԱրմենՋիվանիԲաբայանի¨ՍուրենՌազմիկիԹումանյանիգործով 2011 թվականիդեկտեմբերի 22-իթիվԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 23-րդկետը):
Վճռաբեկդատարանըհարկէհամարումընդգծելնա¨, որայնդեպքում, երբվերադասատյանիդատարաննարձանագրումէմեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելուՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքովնախատեսվածկարգիխախտում, գործնիրավասուէուղարկելԱռաջինատյանիդատարաննորքննության, եթեիրիրավասություններիշրջանակներումանհնարինէփոփոխելվերանայվողդատականակտը: Այսդեպքումվերադասատյանիդատարանըպարտավորէնորքննությանայնպիսիծավալսահմանել, որըկբացառինորքննությանընթացքումմեղադրողիկողմիցթույլտրվածսխալըկամբացթողումըվերանորոգելուհնարավորությունը: Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որհակառակմոտեցմանդեպքումկվտանգվենանձի` մրցակցայինդատավարության, ողջամիտժամկետներումգործիքննության¨պաշտպանությանիրավունքները:
20. Անդրադառնալովսույնգործիփաստերին` Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որդատախազիկողմիցհաստատված¨Առաջինատյանիդատարանուղարկվածմեղադրականեզրկացությանհամաձայն` Է.Նագդալյանը, «ԿոնվերսԲանկ»ՓԲԸ-ինկատմամբունենալովժամկետանցվարկայինպարտավորություններ, վճարմանժամկետներներկարաձգելուկամվարկայինպայմանագրերիպայմաններնինպաստիրենոր¨էկերպփոփոխելունպատակովկատարելէշորթում¨նրանմեղադրանքէառաջադրելՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 1-ինմասով (տե՛սսույնորոշման 5-րդկետը):
Առաջինատյանիդատարանումկայացածդատականնիստիժամանակ՝գործիքննությաննախապատրաստականփուլում, մեղադրողը, ղեկավարվելովՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածով, դատարանէներկայացրելորոշում, որովամբաստանյալԷ.Նագդալյանինառաջադրվածմեղադրանքըփոփոխվելէ, ¨դատավարականփաստաթղթերումառկամի¨նույնգործողություններինտրվելայլիրավաբանականորակում, մասնավորապես` Է.ՆագդալյանիգործողություններըորակվելենՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետով (տե՛սսույնորոշման 6-րդկետը):
ԱռաջինատյանիդատարաննամբաստանյալԷ.Նագդալյանինկատմամբկայացրելէմեղադրականդատավճիռ՝այնքրեաիրավականորակմանսահմաններում, որըտրվելէմեղադրողիկողմիցփոփոխվածմեղադրանքիշրջանակներում (տե՛սսույնորոշման 2-րդ¨ 7-րդկետերը):
ՊաշտպանությանկողմիվերաքննիչբողոքիքննությանարդյունքումՎերաքննիչդատարաննամբաստանյալԷ.Նագդալյանինառաջադրվածմեղադրանքըփոփոխելուվերաբերյալմեղադրողիորոշումնիրավացիորենճանաչելէապօրինի¨հետ¨անքչառաջացնող՝փաստարկելով, որդատախազըպատշաճչիիրականացրելԱռաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրիրավունքը¨չիպահպանելՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասովսահմանվածիրավականռեժիմը, այնէ` մեղադրանքիփոփոխումըիրականացրելէմինչ¨դատաքննությանընթացքումգործիապացույցներըհետազոտելը: ԱրդյունքումՎերաքննիչդատարանըբեկանելէդատավճիռը¨գործնուղարկելԱռաջինատյանիդատարան` նորքննության: Վերաքննիչդատարանընա¨սահմանելէնորքննությանծավալ` նշելով. «ՆորքննությանընթացքումԱռաջինատյանիդատարանըպետքէՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասովշարադրվածպահանջներիպահպանմամբհետազոտիգործիապացույցները, որիցհետոմիայն, դատախազիկողմիցմեղադրանքիփոփոխմանմիջնորդությանառկայությանդեպքումանդրադառնաայդհարցիքննարկմանը» (տե՛սսույնորոշման 8-րդկետը):
Վերոնշյալփաստերիցեր¨ումէ, որՎերաքննիչդատարանըդատավճիռըբեկանել¨գործնուղարկելէնորքննությանմեղադրողիկողմիցՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091 հոդվածի 3-րդմասովսահմանվածկարգիխախտմամբմեղադրանքըփոփոխելուպատճառաբանությամբ, մինչդեռքննարկմանառարկաչդարձնելովվերաքննիչբողոքիմնացածհիմքերը¨հիմնավորումները` չիպատճառաբանելիրիրավասությանսահմաններումդատականակտըփոփոխելուանհնարինությունը: Այլխոսքով` Վերաքննիչդատարաննուղղակիորենհնարավորությունէտվելմեղադրողինգործինորքննությանընթացքումշտկելունախորդդատականքննությանընթացքումթույլտրվածսխալը¨ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիգործադրմամբփոփոխելուառաջադրվածմեղադրանքը, այնէլայնդեպքում, երբվերաքննիչվարույթնիրականացվելէպաշտպանությանկողմիներկայացրածվերաքննիչբողոքիհիմանվրա:
21. Նախորդկետումշարադրվածփաստերը¨դրանցվերլուծությունըգնահատելովսույնորոշման 18-19-րդկետերումձ¨ավորածիրավականդիրքորոշումներիլույսիներքո` Վճռաբեկդատարանըգտնումէ, որՎերաքննիչդատարաննիրավասուչէրմեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելուկարգիխախտումարձանագրելուհիմքովբեկանելԱռաջինատյանիդատարանիդատավճիռը¨գործնուղարկելնորքննության` նշելովգործինորքննությանընթացքումմեղադրողիկողմիցօրենքովսահմանվածկարգովմեղադրանքըփոփոխելուհնարավորությանմասին:
II. Մեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելիսկայացվողդատավարականորոշմանբնույթը.
22. Վճռաբեկդատարանիառջ¨բարձրացվածհաջորդիրավականհարցըհետ¨յալնէ. արդյոքՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասիհիմանվրամեղադրանքըփոփոխելիսնորմեղադրականեզրակացությունչկազմելովմեղադրողըթույլէտվելմեղադրանքըփոփոխելուդատավարականկարգիխախտում:
23. ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 2-րդմասիհամաձայն. «Սույնհոդվածիառաջինմասովնախատեսվածհիմքերիառկայությանդեպքումդատարանըդատախազիմիջնորդությամբհետաձգումէնիստը` անհրաժեշտքննչական¨այլդատավարականգործողություններկատարելու¨նորմեղադրանքառաջադրելուհամար: Նիստըկարողէհետաձգվելոչավելի, քանմեկամսով, բացառությամբայնդեպքերի, երբանհրաժեշտքննչական¨այլդատավարականգործողություններկատարելուհամարողջամտորենպահանջվումէավելիերկարժամկետ:
Առաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելուդեպքումմեղադրողըկազմումէառաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշում, որըձեռքբերվածնյութերիհետներկայացնումէդատարան»:
ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 270-րդհոդվածիհամաձայն`
«1. Մեղադրականեզրակացությունըբաղկացածէնկարագրական-պատճառաբանական¨եզրափակիչմասերից:
2. Նկարագրական-պատճառաբանականմասումքննիչըշարադրումէհանցագործությանհանգամանքները, մեղադրյալին, ինչպեսնա¨տուժողինբնութագրողհանգամանքները, մեղադրյալիմեղավորությունըհաստատողապացույցները, իպաշտպանություննրաբերվողփաստարկները¨այդփաստարկներիստուգմանարդյունքումհավաքվածապացույցները:
ԵթեքրեականհետապնդումըհարուցվելէՀայաստանիՀանրապետությանմիջազգայինպայմանագրերինհամապատասխան, ապաայդմասինպետքէնշվիմեղադրականեզրակացությաննկարագրական - պատճառաբանականմասում։
3. Եզրափակիչմասումշարադրվումենմեղադրյալիմասինտեղեկությունները¨առաջադրվածմեղադրանքիձ¨ակերպումը` նշելովտվյալհանցագործությունընախատեսողքրեականօրենքինորմերը:
4. Քննիչնստորագրումէմեղադրականեզրակացությունը` նշելովայնկազմելուժամանակը¨տեղը»:
23.1. ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիհիմանվրամեղադրանքըփոխելուդեպքումմեղադրողիկողմիցկայացվողդատավարականորոշմանհարցինՎճռաբեկդատարաննանդրադարձելէՍ.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովորոշումներում:
Մասնավորապես, Ս.ՆալբանդյանիգործովորոշմամբՎճռաբեկդատարանըդիրքորոշումէձ¨ավորելայնմասին, որ«[Մ]եղադրականեզրակացությունըհանդիսանումէայնդատավարականփաստաթուղթը, որովամփոփվումեննախնականքննությանարդյունքները, ինչպեսնա¨հիմնավորվումենքննիչիենթադրությունները՝մեղադրյալիմեղավորության¨նրագործողություններիիրավաբանականորակմանմասին: Մեղադրականեզրակացությանկար¨որությանմասինէվկայումայնհանգամանքը, որդրանովընդգծվումենքրեականգործիդատականքննությանսահմանները: Մեղադրականեզրակացությաննշանակություննարտահայտվումէնա¨նրանում, որայնմեղադրյալինհնարավորությունէտալիսկազմակերպել¨իրականացնելիրպաշտպանությանիրավունքը` առաջադրվածմեղադրանքի¨այնհաստատողապացույցներիշրջանակներում:
ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 2-րդմասնամրագրումէ, որառաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելուդեպքումմեղադրողըկազմումէառաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշում, որըձեռքբերվածնյութերիհետներկայացնումէդատարան: Իսկնույնհոդվածի 3-րդմասը, որըմեղադրողինիրավունքէտալիսփոխելմեղադրանքը, ընդհանրապեսչիսահմանում, թենշվածմասիհիմքովմեղադրանքըփոխելուդեպքումմեղադրողիկողմիցինչդատավարականորոշումպետքէկայացվի:
(…) ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 1-ին, 2-րդ¨ 3-րդմասերովսահմանվածիրավականռեժիմներովդատարանումմեղադրանքըփոփոխելիսմեղադրողիկողմիցպետքէկայացվիինչպեսմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելումասինորոշում, այնպեսէլկազմվինորմեղադրականեզրակացություն» (տե՛սՍուրենՆալբանդյանիվերաբերյալՎճռաբեկդատարանի 2009 թվականիդեկտեմբերի 18-իթիվՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման 24-25-րդկետերը):
Մերջբերված¨Ս.ՆալբանդյանիգործովորոշմամբարտահայտածիրավականդիրքորոշումըվերահաստատելովԱ.Պապյանիգործովորոշմանմեջ` Վճռաբեկդատարանըգտելէ, որ. «[Ս]կզբնականմեղադրանքիփոփոխմանդեպքումմեղադրանքիվերջնական¨ամբողջականձ¨ակերպումըպարունակողփաստաթղթի՝մեղադրականեզրակացությանկազմումըկվերացնիանփոփոխթողնվածմեղադրանքից¨փոփոխվածմեղադրանքիցպաշտպանվողանձանցմիջ¨առկաանհավասարիրավականվիճակը» (տե՛սԱրկադիՊապյանիգործովՎճռաբեկդատարանի 2010 թվականինոյեմբերի 5-իթիվՏԴ/0115/01/09 որոշման 20-րդկետը):
23.2. ՄեղադրողիկողմիցդատարանումմեղադրանքըփոփոխելիսնորմեղադրականեզրակացությունկազմելուիրավաչափությանհարցըքննարկմանառարկաէդարձվելՀՀսահմանադրականդատարանիկողմից, որըթիվՍԴՈ-934 որոշմանշրջանակներումդիրքորոշումէարտահայտելայնմասին, որ. «(…) դատարանուղարկվածգործով«նորմեղադրականեզրակացություն»կազմվելչիկարող¨ինչպեսվիճարկվող [ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմաս], այնպեսէլՀՀքրեականդատավարությանգործողօրենսգրքիայլնորմերովայդպիսիիրավակարգավորումնախատեսվածչէ, հետ¨աբար` քրեադատավարականնորմերնայլկերպմեկնաբանվելչենկարող: Նորմեղադրականեզրակացությունկամմեղադրականեզրակացությանվերակազմումկարողէտեղիունենալմիայնմինչդատականվարույթում՝նշվածօրենսգրքի 274-րդհոդվածումամրագրվածկանոններինհամապատասխան՝լրացուցիչքննությանշրջանակներում» (տե՛սՀՀգլխավորդատախազիդիմումիհիմանվրա` ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասի` ՀՀսահմանադրությանըհամապատասխանությանհարցըորոշելուվերաբերյալգործովՀՀսահմանադրականդատարանի 2011 թվականիփետրվարի 4-իթիվՍԴՈ-934 որոշման 7-րդկետը):
24. ՍահմանադրականդատարանիմեջբերվածդիրքորոշմանհիմանվրաՎճռաբեկդատարանըգտնումէ, որառկաէՍ.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովորոշումներումարտահայտած¨սույնորոշման 23.1-րդկետումմեջբերվածիրավականդիրքորոշումներըվերանայելուանհրաժեշտություն: Այսպես` Վճռաբեկդատարանը, վերանայելովՍ.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովարտահայտածիրավականդիրքորոշումները` մեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելիսմեղադրականեզրակացությունկազմելումասով, արձանագրումէ, որՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիհիմանվրադատարանումմեղադրանքփոփոխելիսմեղադրողնիրավասուչէկազմելնորմեղադրականեզրակացություն:
ԴրահետմեկտեղՎճռաբեկդատարաննանհրաժեշտէհամարումարձանագրել, որՍահմանադրականդատարանըվերոնշյալորոշմամբքննարկելէմեղադրողիկողմիցմեղադրականեզրակացությունկազմելուլիազորությանառկայությանհարցը` չանդրադառնալովդատարանումմեղադրանքըփոփոխելիսնրակողմիցկայացվողդատավարականորոշմանբնույթին` բովանդակայինառումով¨դրանշանակությաննանձիիրավունքներիապահովմանտեսանկյունից:
ԱյսկապակցությամբՎճռաբեկդատարանըհարկէհամարումընդգծել, որմեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելիսկայացվողդատավարականորոշմանբնույթիհետկապված¨Ս.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովկայացվածորոշումներումբարձրացվածխնդիրներըշարունակումենմնալչլուծված` վտանգելովՀՀՍահմանադրությամբ¨միշարքմիջազգայինփաստաթղթերովերաշխավորվածանձի` պաշտպանությանիրավունքը: Մասնավորապես, ՎճռաբեկդատարանըվերահաստատումէՍ.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովորոշումներումարտահայտածիրավականդիրքորոշումներնայնմասին, որ
- մեղադրականեզրակացությամբընդգծվումենքրեականգործիդատականքննությանսահմանները, այնմեղադրյալինհնարավորությունէտալիսկազմակերպել¨իրականացնելիրպաշտպանությանիրավունքը` առաջադրվածմեղադրանքի¨այնհաստատողապացույցներիշրջանակներում,
- մեղադրանքիվերջնական¨ամբողջականձ¨ակերպումըպարունակողփաստաթղթիկազմումըկվերացնիանփոփոխթողնվածմեղադրանքից¨փոփոխվածմեղադրանքիցպաշտպանվողանձանցմիջ¨առկաանհավասարիրավականվիճակը:
Պաշտպանությանիրավունքիիրականացմանհամարմեղադրանքիձ¨ակերպմանհարցիվերաբերյալՎճռաբեկդատարանիվերոշարադրյալդիրքորոշումներըհիմնվածենՄարդուիրավունքներիեվրոպականդատարանինախադեպայինիրավունքիվրա: Մասնավորապես, ԿամասինսկիիվերաբերյալգործովվճռումՄարդուիրավունքներիեվրոպականդատարաննիրավականդիրքորոշումէձ¨ավորելայնմասին, որԿոնվենցիայի 6-րդհոդվածի 3-րդկետի¥«ա»¤ենթակետիդրույթներըթելադրումենշահագրգռվածանձին«մեղադրանքի»մասինտեղեկացնելուհարցումցուցաբերելծայրահեղզգուշավորմոտեցում: Մեղադրականեզրակացությունըվճռորոշդերէխաղումքրեականհետապնդմանմեջ. դրահանձնմանպահիցմեղադրվողանձըհամարվումէիրեններկայացվածմեղադրանքիփաստական¨իրավականհիմքերիմասինպաշտոնապես¨գրավորձ¨ովտեղեկացված¥տե՛ս Kamasinski v. Austria, 1989 թվականիդեկտեմբերի 19-իվճիռը, գանգատթիվ 9783/82, կետ 79¤:
Վերոգրյալիցբացի, Կոնվենցիայի 6-րդհոդվածի 3-րդկետի¥«ա»¤ենթակետիդրույթներըմեղադրյալինիրավունքենվերապահումտեղեկացվածլինելուոչմիայնմեղադրանքիհամարառիթհանդիսացածնյութականփաստերիմասին, այլնա¨այդփաստերիմանրամասնիրավականորակմանմասին¥տե՛ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականիապրիլի 25-իվճիռը, գանգատթիվ 25444/94, կետ 51):
Եվրոպականդատարանիդիրքորոշմամբ` ներկայացվածմեղադրանքի, հետ¨աբարդատարանիկողմիցդրահնարավորիրավականորակմանմասինմեղադրյալիճշգրիտ¨լրիվտեղեկացումըքրեականդատավարությունումարդարդատաքննությանէականնախապայմանէ (տե՛ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականիապրիլի 25-իվճիռը, գանգատթիվ 25444/94, կետ 52¤: Կոնվենցիայի 6-րդհոդվածի 3-րդկետի¥«բ»¤ենթակետիմասովբերվածբողոքիվերաբերյալԵվրոպականդատարանըգտելէ, որ¥«ա»¤¨¥«բ»¤ենթակետերըկապվածենմիմյանցհետ, ¨որմեղադրանքիբնույթի¨առիթներիմասինտեղեկացվածլինելուիրավունքըպետքէդիտելպաշտպանությաննախապատրաստությանիրավունքիլույսիներքո (տե՛ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականիապրիլի 25-իվճիռը, գանգատթիվ 25444/94, կետ 54¤:
25. ԱնձիպաշտպանությանիրավունքիհամատեքստումզարգացնելովՍ.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովորոշումներումարտահայտածիրավականդիրքորոշումները` Վճռաբեկդատարանըգտնումէ, որՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածներովսահմանվածռեժիմներովմեղադրանքըլրացնելիսկամփոփոխելիսմեղադրողըպետքէկայացնիմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշում, որըպետքէպարունակիամբաստանյալինառաջադրվածմեղադրանքիվերջնական¨ամբողջականձ¨ակերպումը: Մասնավորապես, մեղադրանքիձ¨ակերպումըպետքէարտացոլիմեղսագրվողգործողություններիկամանգործությանբովանդակությունը, հետ¨աբարպետքէներառիհանցակազմիբոլորպարտադիրհատկանիշներըբնութագրողփաստականտվյալները: Փաստականտվյալներիներառումնանհրաժեշտնախապայմանէ, որպեսզիմեղադրանքիմեջնշվիայնքրեականօրենքը, որովնախատեսվածենհանրությանհամարվտանգավոր, հակաիրավական¨քրեորենպատժելիարարքիհատկանիշները, այսինքն` հանգեցնիմեղադրանքումձ¨ակերպվածարարքինհամապատասխանիրավաբանականգնահատականտալուն: Մի¨նույնժամանակմեղադրանքիցպաշտպանվելուամբաստանյալիիրավունքիպատշաճիրականացումնապահովելունկատառումներիցելնելով` մեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշմանմեջպետքէարտացոլվեննա¨ամբաստանյալիմեղավորությունըհաստատողապացույցները, իպաշտպանություննրաբերվողփաստարկները¨այդփաստարկներիստուգմանարդյունքումհավաքվածապացույցները:
Ամփոփելովվերոնշյալը` Վճռաբեկդատարանըգտնումէ, որՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածովսահմանվածռեժիմներովմեղադրանքըփոփոխելիսմեղադրողիկողմիցկայացվող` մեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշումըփոխարինումէմեղադրականեզրակացությանը, հետ¨աբարայնբովանդակայինառումովպետքէհամապատասխանիմեղադրականեզրակացությանբովանդակությանըներկայացվողպահանջներին (մեղադրականեզրակացությանբովանդակությանըներկայացվողպահանջներիվերլուծությունըմանրամասնտե՛սՎճռաբեկդատարանի` ԱրկադիՊատվականիՊապյանիգործով 2010 թվականինոյեմբերի 5-իթիվՏԴ/0115/01/09 որոշման 18-րդկետը, ԳրիգորԽաչատուրիՃաղարյանի¨այլոցգործով 2012 թվականիօգոստոսի 24-իթիվԵՇԴ/0002/01/11 որոշման 21-րդ¨ 28-րդկետերը, Արթուր, Մացակ¨ԱրմենԲադալյաններիգործով 2013 թվականիհոկտեմբերի 18-իԼԴ/0227/01/12 որոշման 18-րդկետը): Վճռաբեկդատարաննընդգծումէ, որհակառակմեկնաբանմանդեպքումամբաստանյալինառաջադրվածմեղադրանքիծավալը, հետ¨աբարնա¨` դատականքննությանսահմաններըձեռքկբերենանորոշբնույթ` անձի` պաշտպանությանիրավունքըդարձնելովվերացական¨պատրանքային, ինչնանթույլատրելիէժողովրդավարականհասարակությունում:
26. Սույնգործիփաստերը (տե՛սսույնորոշման 6-րդկետը¤գնահատելովսույնորոշման 24-25-րդկետերումշարադրվածիրավականդիրքորոշումներիլույսիներքո` Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասիհիմանվրամեղադրանքըփոփոխելիսնորմեղադրականեզրակացությունչկազմելովմեղադրողըթույլչիտվելմեղադրանքըփոփոխելուդատավարականկարգիխախտում:
27. Ամփոփելովսույնորոշմանիրավական¨փաստականվերլուծություններնուեզրահանգումները` Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որմեղադրողինհնարավորությունընձեռելով¨անուղղակիորենառաջարկելովգործինորքննությանընթացքումկրկինփոփոխելառաջադրվածմեղադրանքը` Վերաքննիչդատարաննուղղորդելէմեղադրանքիկողմին` իրականացնելովարդարադատությանգործառույթիհետանհամատեղելիգործողություններ¨թույլէտվելՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիխախտում, որիարդյունքումխախտվելենանձի` մրցակցայինդատավարության, ողջամիտժամկետումգործիքննության¨պաշտպանությանիրավունքները: ԱրդյունքումՎերաքննիչդատարանըկայացրելէՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 358-րդհոդվածիպահանջներինչհամապատասխանողդատականակտ: ՆշվածդատավարականիրավունքիխախտումներըՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 398-րդ, 406-րդհոդվածներիհիմանվրաՎերաքննիչդատարանիդատականակտըբեկանելու¨գործընույնդատարաննորքննությանուղարկելուհիմքեն:
28. Ինչվերաբերումէբողոքաբերիմնացածփաստարկներին (տե՛սսույնորոշման 10-րդ¨ 12-րդկետերը)` Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որիրավասուչէդրանքգնահատմանենթարկել, քանիորՎերաքննիչդատարաննայդփաստարկներըքննարկմանառարկաչիդարձրել: Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէնա¨, որգործինորքննությանընթացքումՎերաքննիչդատարանըպետքէքննարկի¨համապատասխանգնահատականտաքննարկվողփաստարկներին:
Ելնելովվերոգրյալից¨ղեկավարվելովՀայաստանիՀանրապետությանՍահմանադրության 91-րդ, 92-րդհոդվածներով, ՀայաստանիՀանրապետութ¬յանքրեականդատավարությանօրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդհոդվածներով¨ՀայաստանիՀանրապետությանդատականօրենսգրքի 20-րդհոդվածով` Վճռաբեկդատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Վճռաբեկբողոքըբավարարել: ԱմբաստանյալԷդուարդՀայկազիՆագդալյանիվերաբերյալՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովՀՀվերաքննիչքրեականդատարանի 2015 թվականիմարտի 20-իորոշումըբեկանել¨գործնուղարկելնույնդատարան` նորքննության:
2. ԱմբաստանյալԷդուարդՆագդալյանիխափանմանմիջոցը` ստորագրությունչհեռանալումասինթողնելանփոփոխ:
3. Որոշումնօրինականուժիմեջէմտնումդատականնիստերիդահլիճումհրապարակմանպահից, վերջնականէ¨ենթակաչէբողոքարկման:
Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԴատավորներ` Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆՀԱՅԱՍՏԱՆԻՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀայաստանիՀանրապետության
վերաքննիչքրեականդատարանիորոշում
ՔրեականգործթիվԵԿԴ/0108/01/14
Նախագահողդատավոր՝Ա. Պետրոսյան
Դատավորներ՝ Հ. Տեր-Ադամյան
Մ. Արղամանյան
ՀՀվճռաբեկդատարանիքրեականպալատը (այսուհետ` Վճռաբեկդատարան)
նախագահությամբԴ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբդատավորներԵ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբՀ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբպաշտպան Վ.ՔՈՍՅԱՆԻ
մեղադրող Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ
2015 թվականիդեկտեմբերի 18-ինք.Եր¨անում
դռնբացդատականնիստում, քննությանառնելովԷդուարդՀայկազիՆագդալյանիվերաբերյալՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովՀՀվերաքննիչքրեականդատարանի (այսուհետնա¨` Վերաքննիչդատարան) 2015 թվականիմարտի 20-իորոշմանդեմամբաստանյալԷ.ՆագդալյանիպաշտպանՎ.Քոսյանիվճռաբեկբողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործիդատավարականնախապատմությունը
1. 2013 թվականիսեպտեմբերի 5-ինՀՀկառավարությաննառընթերազգայինանվտանգությանծառայությանքննչականվարչությունումհարուցվելէթիվ 58209313 քրեականգործը` ՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետիհատկանիշներով:
Նախաքննությանմարմնի՝ 2014 թվականիապրիլի 28-իորոշմամբԷդուարդՀայկազիՆագդալյանըներգրավվելէորպեսմեղադրյալ, ¨նրանմեղադրանքէառաջադրվելՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 1-ինմասով: Է.Նագդալյանինկատմամբորպեսխափանմանմիջոցէընտրվելստորագրությունչհեռանալումասին:
2014 թվականիհուլիսի 4-ինքրեականգործըմեղադրականեզրակացությամբուղարկվելէԵր¨անիԿենտրոն¨Նորք-Մարաշվարչականշրջաններիընդհանուրիրավասությանառաջինատյանիդատարան (այսուհետնա¨` Առաջինատյանիդատարան):
2. 2014 թվականիօգոստոսի 5-ինԱռաջինատյանիդատարանումտեղիունեցածառաջինդատականնիստիժամանակ` դատականնիստինախապատրաստականմասում, մեղադրողՀ.ՀակոբյանըդատարանէներկայացրելամբաստանյալԷ.ՆագդալյանինՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 1-ինմասովառաջադրվածմեղադրանքըփոփոխելու¨ՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովնորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշում:
Առաջինատյանիդատարանի՝ 2014 թվականինոյեմբերի 11-իդատավճռովԷ.ՆագդալյանըմեղավորէճանաչվելՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովնախատեսվածհանցագործությանկատարմանմեջ, ¨նրանկատմամբնշանակվելէպատիժ` ազատազրկում` 6 (վեց) տարիժամկետով:
3. ԱմբաստանյալԷ.ՆագդալյանիպաշտպանՎ.ՔոսյանիվերաքննիչբողոքիքննությանարդյունքումՎերաքննիչդատարանը 2015 թվականիմարտի 20-իորոշմամբբողոքըբավարարելէմասնակիորեն, բեկանելԱռաջինատյանիդատարանի՝ 2014 թվականինոյեմբերի 11-իդատավճիռը¨գործնուղարկելստորադասդատարան` նորքննության:
4. Վերաքննիչդատարանի 2015 թվականիմարտի 20-իորոշմանդեմվճռաբեկբողոքէբերելամբաստանյալԷ.ՆագդալյանիպաշտպանՎ.Քոսյանը:
Վճռաբեկդատարանը 2015 թվականիօգոստոսի 6-իորոշմամբվճռաբեկբողոքնընդունելէվարույթ:
Դատավարությանմասնակիցներըվճռաբեկբողոքիպատասխանչեններկայացրել:
Վճռաբեկբողոքիքննությանհամարէականնշանակությունունեցողփաստերը
5. Դատախազիկողմիցհաստատված¨Առաջինատյանիդատարանուղարկվածմեղադրականեզրակացությանհամաձայն՝«[Է.Նագդալյանը] մեղադրվումէնրանում, որնա«ԿոնվերսԲանկ»ՓԲԸ-ինկատմամբունեցած 157.687 ԱՄՆդոլարիժամկետանցվարկայինպարտավորություններիվճարմանժամկետներներկարաձգելուկամվարկայինպայմանագրերիպայմաններնինպաստիրենոր¨էկերպփոփոխելունպատակով, գիտակցելով, որօրինականկարգովչիկարողխուսափելվարկայինպարտավորություններըկատարելուցկամդրանցդիմացայլկերպհատուցելուց, նպատակադրվելէստեղծվածիրավիճակիցհանգուցալուծումգտնելշորթմանեղանակով, այնէ` հանդիսանալով«ԴելովոյԷքսպրես»թերթիգլխավորխմբագիր, «ԿոնվերսԲանկ»ՓԲԸ-ի¨դրագործադիրտնօրենՏիգրանԴավթյանիանձի, գործարարհամբավիմասինարատավորող, նրանցիրավունքներին¨օրինականշահերինէականվնասպատճառողտեղեկություններհրապարակելուսպառնալիքովվերջինիսառաջգույքայինպահանջներդրել» (տե՛սքրեականգործ, հատոր 1-ին, թերթեր 231-232¤:
6. 2014 թվականիօգոստոսի 5-ին` Առաջինատյանիդատարանումտեղիունեցածառաջինդատականնիստիժամանակ` դատականնիստինախապատրաստականմասում, մեղադրողՀ.ՀակոբյանըդատարանէներկայացրելամբաստանյալԷ.ՆագդալյանինՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 1-ինմասովառաջադրվածմեղադրանքըփոփոխելու¨ՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովնորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշում, որովԷ.Նագդալյանինառաջադրվածմեղադրանքըփոփոխվելէ, ¨նրաննորմեղադրանքէառաջադրվելՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետով (տե՛սքրեականգործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 40-42¤:
7. Առաջինատյանիդատարանի 2014 թվականինոյեմբերի 11-իդատավճռիհամաձայն` «[Ա]մբաստանյալԷդուարդՀայկազիՆագդալյանըկատարելէշորթում, այսինքն՝ՏիգրանԴավթյանիպատիվը¨վերջինիսղեկավարած«ԿոնվերսԲանկ»ՓԲընկերության (այսուհետ՝Բանկ) գործարարհամբավնարատավորող, նրանցիրավունքներին¨օրինականշահերինէականվնասպատճառողտեղեկություններհրապարակելուսպառնալիքովնրանէներկայացրելառանձնապեսխոշորչափովգույքայինբնույթիգործողություններկատարելուպահանջ, այսինքն` մեղավորությամբկատարելէհանցավորարարք, որըհամապատասխանումէՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովնախատեսվածհանցագործությանհատկանիշներին» (տե՛սքրեականգործ, հատոր 2-րդ, թերթ 143¤:
8. Վերաքննիչքրեականդատարանըհանգելէհետ¨ության, որ»ԱռաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրիրավունքըպատշաճիրականացնելուհամարդատախազըպետքէգործերՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091 հոդվածի 3-րդմասովսահմանվածիրավականռեժիմով, այսինքնդատաքննությանընթացքումմեղադրանքիփոփոխումըպետքէիրականացվերգործիապացույցներըհետազոտելուցհետոմիայն:
Հետ¨աբար (…) դատախազիգործողություններըպետքէդիտելապօրինի¨որ¨էհետ¨անքչառաջացնող:
(…)
Ելնելովվերոգրյալներից` Վերաքննիչդատարանըգտնումէ, որԵր¨անքաղաքիԿենտրոն¨Նորք-Մարաշվարչականշրջաններիընդհանուրիրավասությանառաջինատյանիդատարանի 2014թ. նոյեմբերի 11-իդատավճիռը` ԷդուարդՀայկազիՆագդալյանիվերաբերյալ` ՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետով, պետքէբեկանել¨գործնուղարկելստորադասդատարան` այլկազմովնորքննության` սահմանելովնորքննությանծավալը:
ՆորքննությանընթացքումԱռաջինատյանիդատարանըպետքէՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասովշարադրվածպահանջներիպահպանմամբ` հետազոտիգործիապացույցները, որիցհետոմիայն, դատախազիկողմիցմեղադրանքիփոփոխմանմիջնորդությանառկայությանդեպքումանդրադառնաայդհարցիքննարկմանը» (տե՛սքրեականգործ, հատոր 3-րդ, թերթ 70-73¤:
3. Վճռաբեկբողոքիհիմքերը, հիմնավորումները¨պահանջը
Վճռաբեկբողոքըքննվումէհետ¨յալհիմքերիսահմաններումներքոհիշյալհիմնավորումներով.
9. Բողոքիհեղինակըփաստարկելէ, որՎերաքննիչդատարանըթույլէտվելդատականսխալ` նյութական¨դատավարականիրավունքինորմերիայնպիսիխախտումներ, որոնքազդելենգործիելքիվրա:
Իհիմնավորումնիրփաստարկների՝բողոքաբերընշելէ, որՎերաքննիչդատարանըխախտելէՀՀՍահմանադրության 3-րդհոդվածի 3-րդմասի, ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 19-րդ, 23-րդհոդվածների, 180-րդհոդվածի 1-ինմասի, 309.1-րդհոդվածի 3-րդմասի, 398-րդհոդվածի 5-րդմասի, ՀՀքրեականօրենսգրքի 70-րդ, 182-րդհոդվածներիպահանջները: Բացիայդ, ՎերաքննիչդատարանիորոշումըհակասումէԱ.Բաբայանի ¨ Ս.ԹումանյանիգործովՎճռաբեկդատարանի 2011 թվականիդեկտեմբերի 22-իթիվԵԷԴ/0044/01/11 որոշմանը:
10. Բողոքիհեղինակընշելէ, որԷ.Նագդալյանիարարքումբացակայումէնրանվերագրվողհանցակազմիսուբյեկտիվկողմը, քանիորնահամոզվածէեղել, որ«ԿոնվերսԲանկ»ՓԲընկերություննիրնկատմամբգույքիբռնագանձմանանհիմնուանօրինականքաղաքացիականդատականպրոցեսներէսկսել¨պահանջէներկայացրելայդդատականպրոցեսներըկասեցնելու, իրենպատկանողգույքերիվրայիցանհիմն¨ապօրինիարգելանքներըհանելու, չհիմնավորվածտույժերը¨տուգանքներըկասեցնելու¨հարցըբանակցություններիմիջոցովկարգավորելուվերաբերյալ: Այսինքն` Է.Նագդալյանըպահանջելէիրգույքըկամ, գտնվելովբարեխիղճմոլորությանմեջ, պահանջելէիրկարծիքովիրենպատկանողգույքը։
Բացիայդ, բողոքաբերընշելէ, որամբաստանյալԷ.Նագդալյանիգործողություններնուղղվածենեղելոչթեբանկինկամտուժողինպատկանողգումարներըհափշտակելուն, այլիրենպատկանողգումարներըպաշտպանելուն։
Բողոքիհեղինակըփաստելէ, որամբաստանյալԷ.Նագդալյանիարարքումբացակայումէնա¨նրանվերագրվողհանցակազմիօբյեկտիվկողմը, քանիորբանկինախագահիկողմիցիրպարտականություններիչկատարմանկամոչպատշաճկատարմանմասինհոդվածհրապարակելըչպետքէդիտարկելորպեսվարկաբեկողկամնրաօրինականշահերը¨իրավունքներըոտնահարող:
Վերոգրյալիհիմանվրաբողոքաբերըգտելէ, որամբաստանյալԷ.ՆագդալյանիարարքումբացակայումէՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածովնախատեսվածհանցավորարարքիօբյեկտիվ¨սուբյեկտիվկողմերը, ուստիայսհիմքովպետքէնրանարդարացնել։
11. Բողոքաբերըգտելէ, որմեղադրողկողմըմեղադրանքըփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելուորոշումըկայացրելէառանցդատականքննությանընթացքումապացույցներիհետազոտման, որըքրեադատավարականօրենքիէականխախտումէ։ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 309.1-րդհոդվածի 3-րդմասովսահմանվածիրավականռեժիմովմեղադրանքըփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշումկայացնելուցհետոմեղադրողըբոլորդեպքերումպարտավորէրկազմելնորմեղադրականեզրակացություն, ինչըչիկատարել` խախտելովՍ.ՆալբանդյանիգործովՎճռաբեկդատարանի 2009 թվականիդեկտեմբերի 18-իթիվՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշմանպահանջը:
12. Բացիայդ, բողոքաբերընշելէ, որպատճառաբանվածչէԱռաջինատյանիդատարանիայնեզրահանգումը, որամբաստանյալԷ.ՆագդալյանինկատմամբՀՀքրեականօրենսգրքի 70-րդհոդվածըկիրառելիչէ։
13. Բողոքիհեղինակըփաստելէ, որՎերաքննիչդատարանը, Առաջինատյանիդատարանի՝ 2014 թվականինոյեմբերի 11-իդատավճիռըբեկանելով¨գործնուղարկելովստորադասդատարան` նորքննության, հանդեսէեկելմեղադրանքիկողմում` հնարավորությունտալովմեղադրողիննորքննությանընթացքումշտկելունախորդդատականքննությանընթացքումթույլտրվածբացթողումը¨ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիգործադրմամբփոփոխելուառաջադրվածմեղադրանքը:
14. Հիմքընդունելովվերոգրյալը` բողոքբերածանձըխնդրելէբեկանելՎերաքննիչդատարանի 2015 թվականիմարտի 20-իորոշումը¨գործնուղարկելստորադասդատարան` նորքննության:
Վճռաբեկդատարանիպատճառաբանությունները¨եզրահանգումը
15. Վճռաբեկդատարանըգտնումէ, որմեղադրանքըփոփոխելուկարգի (ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդված) խախտումարձանագրելուդեպքումվերադասատյանիդատարանիլիազորությունների, ինչպեսնա¨մեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելիսկայացվողդատավարականորոշմանբնույթիկապակցությամբառկաէօրենքիմիատեսակկիրառությունապահովելուխնդիր: Ուստիանհրաժեշտէհամարումսույնգործովարտահայտելիրավականդիրքորոշումներ, որոնքկարողենուղղորդողնշանակությունունենալնմանգործերովդատականպրակտիկանճիշտձ¨ավորելուհամար:
I. Մեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելուկարգը (ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդված) ¨դրախախտումարձանագրելուդեպքումվերադասատյանիդատարանիլիազորությունները.
16. Վճռաբեկդատարանիառջ¨բարձրացվածառաջինիրավականհարցըհետ¨յալնէ. ՎերաքննիչդատարաննիրավասուէրարդյոքմեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելուկարգիխախտումարձանագրելուհիմքովբեկանելԱռաջինատյանիդատարանիդատավճիռը¨գործնուղարկելնորքննության` նշելովգործինորքննությանընթացքումմեղադրողիկողմիցօրենքովսահմանվածկարգովմեղադրանքըփոփոխելուհնարավորությանմասին:
17. ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 309-րդհոդվածիհամաձայն՝«1. Գործիքննությունըդատարանումկատարվումէմիայնամբաստանյալինկատմամբ¨միայնայնմեղադրանքիսահմաններում, որովնրանմեղադրանքէառաջադրվել:
2. Դատականքննությանընթացքումմեղադրանքիփոփոխությունթույլատրվումէ, եթեդրանովչիվատթարանումամբաստանյալիվիճակը, ¨չիխախտվումամբաստանյալիպաշտպանությանիրավունքը: Մեղադրանքըխստացմանառումովփոխելըթույլատրվումէմիայնսույնօրենսգրքովսահմանվածկարգով¨դեպքերում»:
ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիհամաձայն՝«1. Եթեառաջինատյանիդատարանումդատականքննությանընթացքումմեղադրողըգտնումէ, որառաջադրվածմեղադրանքըխստացմանկամմեղմացմանառումովենթակաէլրացմանկամփոփոխման, քանիորիհայտենեկելայնպիսիհանգամանքներ, որոնքհայտնիչենեղել¨չէինկարողհայտնիլինելմինչդատականվարույթում, ¨եթեգործիփաստականհանգամանքներըհնարավորությունչենտալիսմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելուառանցդատականքննությունըհետաձգելու, ապադատարանիններկայացնումէառաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելուհամարդատականքննությունըհետաձգելուվերաբերյալմիջնորդություն: Մեղադրողընմանմիջնորդությամբկարողէհանդեսգալմինչ¨դատարանիխորհրդակցականսենյակհեռանալը:
(…)
3. Մեղադրողըկարողէմինչ¨դատարանիխորհրդակցականսենյակհեռանալըփոխելմեղադրանքը, այդթվումնա¨` խստացմանառումով, եթեդատականքննությանընթացքումհետազոտվածապացույցներըանհերքելիորենվկայումեն, որամբաստանյալըկատարելէայլհանցանք, քանայն, որընրանմեղսագրվումէ (…)»:
18. ՄեջբերվածնորմերըվերլուծությանենթարկելովԱ.Բաբայանի¨Ս.Թումանյանիգործովորոշմանմեջ` Վճռաբեկդատարաննիրավականդիրքորոշումէհայտնելայնմասին, որ«[Մ]եղադրողըօբյեկտիվորենկրումէդատարաններկայացրածմեղադրանքի, այդթվում` մեղսագրվողարարքինտրվածքրեաիրավականորակմանհիմնավորվածությանռիսկը¨օրենսդրականկարգավորմանմակարդակովստանումէառաջինատյանիդատարանումայնփոփոխելուիրավականհնարավորություն: Դատախազիկողմիցվերոնշյալհնարավորությունըչօգտագործելուդեպքումդատարաննիրավասուչէիրվրավերցնելմեղադրողիգործառույթները¨դուրսգալամբաստանյալիննախաքննությանընթացքումառաջադրվածմեղադրանքիսահմաններից: Դատականքննությանփուլումդատարանիխնդիրնէստուգելներկայացվածմեղադրանքիհիմնավորվածություննուապացուցվածությունը, ¨եթեապացույցներիհետազոտմանարդյունքումմեղսագրվողարարքըկհաստատվի, դատարանըպարտավորէկայացնելհամապատասխանդատականակտայնքրեաիրավականորակմանսահմաններում, որընշվածհանցավորարարքինտրվելէմեղադրականեզրակացությամբ` անկախայնհանգամանքից, թեհաստատվածփաստականհանգամանքներիպայմաններումամբաստանյալիարարքըպետքէլրացուցիչորակվերնա¨այլհոդվածներով, թե` ոչ:
[Ա]ռաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրիրավունքըչիրացնելով՝մեղադրողըքրեականգործիհետագաքննություններիընթացքումզրկվումէնմաննախաձեռնությամբհանդեսգալուհնարավորությունից» (տե՛սԱրմենՋիվանիԲաբայանի¨ՍուրենՌազմիկիԹումանյանիգործով 2011 թվականիդեկտեմբերի 22-իթիվԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 23-րդկետը):
Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որմեղադրողինքրեադատավարականօրենքովտրված՝առաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոխելուիրավունքըբացարձակչէ, ¨մեղադրողնիրվերոգրյալլիազորությունըպետքէիրականացնիՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիկանոններիպահպանմամբ, որոնքհստակսահմանումենամբաստանյալինառաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելուկարգնուսահմանները: Այսպես` նշվածիրավանորմըսահմանումէդատարանումմեղադրանքիփոփոխմաներկուռեժիմ` փոփոխումքննչականգործողություններիկատարմամբ, եթեիհայտենեկելայնպիսիհանգամանքներ, որոնքհայտնիչենեղել¨չէինկարողհայտնիլինելմինչդատականվարույթում (ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 1-ին, 2-րդմասեր), ¨փոփոխումառանցքննչականգործողություններկատարելու, եթեդատականքննությանընթացքումհետազոտվածապացույցներնանհերքելիորենվկայումեն, որամբաստանյալըկատարելէայլհանցանք, քանայն, որընրանմեղսագրվումէ (ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմաս) (առաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրավականընթացակարգերիմասինտե՛սՍուրենԿարոյիՆալբանդյանիգործովՎճռաբեկդատարանի 2009 թվականիդեկտեմբերի 18-իթիվՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման 19-25-րդկետերը):
Առաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրիրավունքըպատշաճիրականացնելուհամարդատախազըպետքէգործիքրեադատավարականօրենքովսահմանվածվերոգրյալերկուիրավականռեժիմներիցոր¨էմեկով, հակառակդեպքումնրագործողություններնապօրինիեն¨որ¨էիրավականհետ¨անքառաջացնելչենկարող: Այլխոսքով՝դատախազիկողմիցՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածովսահմանվածկարգիխախտմամբ՝մեղադրանքըփոփոխելուկամլրացնելումասինորոշմանկայացումըհավասարազորէօրենքովսահմանվածկարգով՝առաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրավականհնարավորությունըչօգտագործելուն: Այսդեպքում ¨սդատարաննիրավասուչէիրվրավերցնելմեղադրողիգործառույթները, դուրսգալամբաստանյալիննախաքննությանընթացքումառաջադրվածմեղադրանքիսահմաններից: Դատարանըպարտավորէդատաքննությանարդյունքներովկայացնելհամապատասխանդատականակտայնքրեաիրավականորակմանսահմաններում, որընշվածհանցավորարարքինտրվելէմեղադրականեզրակացությամբ` անկախայնհանգամանքից, թեհաստատվածփաստականհանգամանքներիպայմաններումամբաստանյալիարարքըպետքէլրացուցիչորակվերնա¨այլհոդվածներով, թե` ոչ (տե՛սԱրսենՄկրտիչիՍերոբյանի¨ԷդվարդՎահանիՊետրոսյանիգործով 2013 թվականիսեպտեմբերի 13-իթիվԵԱՔԴ/0002/01/13 որոշման 22-րդկետը):
19. Վերահաստատելով¨զարգացնելովնախորդկետումմեջբերվածիրավականդիրքորոշումները` Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որընդհանուրկանոնիհամաձայն` գործիդատականքննությունըսահմանափակվածէմեղադրանքիայնծավալով, որնառաջադրվելէամբաստանյալին (դատականքննությանսահմաններիվերաբերյալմանրամասնտե՛սԱրթուրՍերոբյանիվերաբերյալՎճռաբեկդատարանի 2007 մարտի 30-իթիվՎԲ-46/07 որոշումը): Հիշյալկանոնիցբացառությունենմեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելուկամլրացնելուդեպքերը, որոնցկառուցակարգընախատեսվածէՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածով: Հետ¨աբարբոլորայնդեպքերում, երբբացակայումէՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածովնախատեսվածբացառությանկանոնը, պետքէգործիընդհանուրկանոնը, որիցցանկացածշեղումկհանգեցնիամբաստանյալիարդարդատաքննությանիրավունքի, հետ¨աբար` օրինականությանսկզբունքիխախտման:
Վճռաբեկդատարաննանհրաժեշտէհամարումընդգծել, որՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածովնախատեսվածկառուցակարգնուղղվածէպետությանը` իդեմսմեղադրողի, իսկպետությանկողմիցթույլտրվածսխալներնուբացթողումներըչենկարողվերացվելանձիիրավունքներիսահմանափակմանմիջոցով: Հետ¨աբարՎճռաբեկդատարաննանթույլատրելիէհամարումայնիրավիճակը, երբվերադասդատարանիկողմիցկարողէբեկանվելգործովկայացվածդատավճիռը¨գործնուղարկվելառաջինատյանիդատարան` նորքննության, որպեսզինորքննությանընթացքումմեղադրողըհնարավորությունստանաշտկելունախորդդատականքննությանընթացքումթույլտրվածբացթողումը¨ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիգործադրմամբփոփոխիառաջադրվածմեղադրանքը: Նմանմոտեցմանդեպքումուղղակիորենկիմաստազրկվիամբաստանյալիպաշտպանությանիրավունքը (տե՛սԱրմենՋիվանիԲաբայանի¨ՍուրենՌազմիկիԹումանյանիգործով 2011 թվականիդեկտեմբերի 22-իթիվԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 23-րդկետը):
Վճռաբեկդատարանըհարկէհամարումընդգծելնա¨, որայնդեպքում, երբվերադասատյանիդատարաննարձանագրումէմեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելուՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքովնախատեսվածկարգիխախտում, գործնիրավասուէուղարկելԱռաջինատյանիդատարաննորքննության, եթեիրիրավասություններիշրջանակներումանհնարինէփոփոխելվերանայվողդատականակտը: Այսդեպքումվերադասատյանիդատարանըպարտավորէնորքննությանայնպիսիծավալսահմանել, որըկբացառինորքննությանընթացքումմեղադրողիկողմիցթույլտրվածսխալըկամբացթողումըվերանորոգելուհնարավորությունը: Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որհակառակմոտեցմանդեպքումկվտանգվենանձի` մրցակցայինդատավարության, ողջամիտժամկետներումգործիքննության¨պաշտպանությանիրավունքները:
20. Անդրադառնալովսույնգործիփաստերին` Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որդատախազիկողմիցհաստատված¨Առաջինատյանիդատարանուղարկվածմեղադրականեզրկացությանհամաձայն` Է.Նագդալյանը, «ԿոնվերսԲանկ»ՓԲԸ-ինկատմամբունենալովժամկետանցվարկայինպարտավորություններ, վճարմանժամկետներներկարաձգելուկամվարկայինպայմանագրերիպայմաններնինպաստիրենոր¨էկերպփոփոխելունպատակովկատարելէշորթում¨նրանմեղադրանքէառաջադրելՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 1-ինմասով (տե՛սսույնորոշման 5-րդկետը):
Առաջինատյանիդատարանումկայացածդատականնիստիժամանակ՝գործիքննությաննախապատրաստականփուլում, մեղադրողը, ղեկավարվելովՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածով, դատարանէներկայացրելորոշում, որովամբաստանյալԷ.Նագդալյանինառաջադրվածմեղադրանքըփոփոխվելէ, ¨դատավարականփաստաթղթերումառկամի¨նույնգործողություններինտրվելայլիրավաբանականորակում, մասնավորապես` Է.ՆագդալյանիգործողություններըորակվելենՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետով (տե՛սսույնորոշման 6-րդկետը):
ԱռաջինատյանիդատարաննամբաստանյալԷ.Նագդալյանինկատմամբկայացրելէմեղադրականդատավճիռ՝այնքրեաիրավականորակմանսահմաններում, որըտրվելէմեղադրողիկողմիցփոփոխվածմեղադրանքիշրջանակներում (տե՛սսույնորոշման 2-րդ¨ 7-րդկետերը):
ՊաշտպանությանկողմիվերաքննիչբողոքիքննությանարդյունքումՎերաքննիչդատարաննամբաստանյալԷ.Նագդալյանինառաջադրվածմեղադրանքըփոփոխելուվերաբերյալմեղադրողիորոշումնիրավացիորենճանաչելէապօրինի¨հետ¨անքչառաջացնող՝փաստարկելով, որդատախազըպատշաճչիիրականացրելԱռաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրիրավունքը¨չիպահպանելՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասովսահմանվածիրավականռեժիմը, այնէ` մեղադրանքիփոփոխումըիրականացրելէմինչ¨դատաքննությանընթացքումգործիապացույցներըհետազոտելը: ԱրդյունքումՎերաքննիչդատարանըբեկանելէդատավճիռը¨գործնուղարկելԱռաջինատյանիդատարան` նորքննության: Վերաքննիչդատարանընա¨սահմանելէնորքննությանծավալ` նշելով. «ՆորքննությանընթացքումԱռաջինատյանիդատարանըպետքէՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասովշարադրվածպահանջներիպահպանմամբհետազոտիգործիապացույցները, որիցհետոմիայն, դատախազիկողմիցմեղադրանքիփոփոխմանմիջնորդությանառկայությանդեպքումանդրադառնաայդհարցիքննարկմանը» (տե՛սսույնորոշման 8-րդկետը):
Վերոնշյալփաստերիցեր¨ումէ, որՎերաքննիչդատարանըդատավճիռըբեկանել¨գործնուղարկելէնորքննությանմեղադրողիկողմիցՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091 հոդվածի 3-րդմասովսահմանվածկարգիխախտմամբմեղադրանքըփոփոխելուպատճառաբանությամբ, մինչդեռքննարկմանառարկաչդարձնելովվերաքննիչբողոքիմնացածհիմքերը¨հիմնավորումները` չիպատճառաբանելիրիրավասությանսահմաններումդատականակտըփոփոխելուանհնարինությունը: Այլխոսքով` Վերաքննիչդատարաննուղղակիորենհնարավորությունէտվելմեղադրողինգործինորքննությանընթացքումշտկելունախորդդատականքննությանընթացքումթույլտրվածսխալը¨ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիգործադրմամբփոփոխելուառաջադրվածմեղադրանքը, այնէլայնդեպքում, երբվերաքննիչվարույթնիրականացվելէպաշտպանությանկողմիներկայացրածվերաքննիչբողոքիհիմանվրա:
21. Նախորդկետումշարադրվածփաստերը¨դրանցվերլուծությունըգնահատելովսույնորոշման 18-19-րդկետերումձ¨ավորածիրավականդիրքորոշումներիլույսիներքո` Վճռաբեկդատարանըգտնումէ, որՎերաքննիչդատարաննիրավասուչէրմեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելուկարգիխախտումարձանագրելուհիմքովբեկանելԱռաջինատյանիդատարանիդատավճիռը¨գործնուղարկելնորքննության` նշելովգործինորքննությանընթացքումմեղադրողիկողմիցօրենքովսահմանվածկարգովմեղադրանքըփոփոխելուհնարավորությանմասին:
II. Մեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելիսկայացվողդատավարականորոշմանբնույթը.
22. Վճռաբեկդատարանիառջ¨բարձրացվածհաջորդիրավականհարցըհետ¨յալնէ. արդյոքՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասիհիմանվրամեղադրանքըփոփոխելիսնորմեղադրականեզրակացությունչկազմելովմեղադրողըթույլէտվելմեղադրանքըփոփոխելուդատավարականկարգիխախտում:
23. ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 2-րդմասիհամաձայն. «Սույնհոդվածիառաջինմասովնախատեսվածհիմքերիառկայությանդեպքումդատարանըդատախազիմիջնորդությամբհետաձգումէնիստը` անհրաժեշտքննչական¨այլդատավարականգործողություններկատարելու¨նորմեղադրանքառաջադրելուհամար: Նիստըկարողէհետաձգվելոչավելի, քանմեկամսով, բացառությամբայնդեպքերի, երբանհրաժեշտքննչական¨այլդատավարականգործողություններկատարելուհամարողջամտորենպահանջվումէավելիերկարժամկետ:
Առաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելուդեպքումմեղադրողըկազմումէառաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշում, որըձեռքբերվածնյութերիհետներկայացնումէդատարան»:
ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 270-րդհոդվածիհամաձայն`
«1. Մեղադրականեզրակացությունըբաղկացածէնկարագրական-պատճառաբանական¨եզրափակիչմասերից:
2. Նկարագրական-պատճառաբանականմասումքննիչըշարադրումէհանցագործությանհանգամանքները, մեղադրյալին, ինչպեսնա¨տուժողինբնութագրողհանգամանքները, մեղադրյալիմեղավորությունըհաստատողապացույցները, իպաշտպանություննրաբերվողփաստարկները¨այդփաստարկներիստուգմանարդյունքումհավաքվածապացույցները:
ԵթեքրեականհետապնդումըհարուցվելէՀայաստանիՀանրապետությանմիջազգայինպայմանագրերինհամապատասխան, ապաայդմասինպետքէնշվիմեղադրականեզրակացությաննկարագրական - պատճառաբանականմասում։
3. Եզրափակիչմասումշարադրվումենմեղադրյալիմասինտեղեկությունները¨առաջադրվածմեղադրանքիձ¨ակերպումը` նշելովտվյալհանցագործությունընախատեսողքրեականօրենքինորմերը:
4. Քննիչնստորագրումէմեղադրականեզրակացությունը` նշելովայնկազմելուժամանակը¨տեղը»:
23.1. ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիհիմանվրամեղադրանքըփոխելուդեպքումմեղադրողիկողմիցկայացվողդատավարականորոշմանհարցինՎճռաբեկդատարաննանդրադարձելէՍ.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովորոշումներում:
Մասնավորապես, Ս.ՆալբանդյանիգործովորոշմամբՎճռաբեկդատարանըդիրքորոշումէձ¨ավորելայնմասին, որ«[Մ]եղադրականեզրակացությունըհանդիսանումէայնդատավարականփաստաթուղթը, որովամփոփվումեննախնականքննությանարդյունքները, ինչպեսնա¨հիմնավորվումենքննիչիենթադրությունները՝մեղադրյալիմեղավորության¨նրագործողություններիիրավաբանականորակմանմասին: Մեղադրականեզրակացությանկար¨որությանմասինէվկայումայնհանգամանքը, որդրանովընդգծվումենքրեականգործիդատականքննությանսահմանները: Մեղադրականեզրակացությաննշանակություննարտահայտվումէնա¨նրանում, որայնմեղադրյալինհնարավորությունէտալիսկազմակերպել¨իրականացնելիրպաշտպանությանիրավունքը` առաջադրվածմեղադրանքի¨այնհաստատողապացույցներիշրջանակներում:
ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 2-րդմասնամրագրումէ, որառաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելուդեպքումմեղադրողըկազմումէառաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշում, որըձեռքբերվածնյութերիհետներկայացնումէդատարան: Իսկնույնհոդվածի 3-րդմասը, որըմեղադրողինիրավունքէտալիսփոխելմեղադրանքը, ընդհանրապեսչիսահմանում, թենշվածմասիհիմքովմեղադրանքըփոխելուդեպքումմեղադրողիկողմիցինչդատավարականորոշումպետքէկայացվի:
(…) ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 1-ին, 2-րդ¨ 3-րդմասերովսահմանվածիրավականռեժիմներովդատարանումմեղադրանքըփոփոխելիսմեղադրողիկողմիցպետքէկայացվիինչպեսմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելումասինորոշում, այնպեսէլկազմվինորմեղադրականեզրակացություն» (տե՛սՍուրենՆալբանդյանիվերաբերյալՎճռաբեկդատարանի 2009 թվականիդեկտեմբերի 18-իթիվՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման 24-25-րդկետերը):
Մերջբերված¨Ս.ՆալբանդյանիգործովորոշմամբարտահայտածիրավականդիրքորոշումըվերահաստատելովԱ.Պապյանիգործովորոշմանմեջ` Վճռաբեկդատարանըգտելէ, որ. «[Ս]կզբնականմեղադրանքիփոփոխմանդեպքումմեղադրանքիվերջնական¨ամբողջականձ¨ակերպումըպարունակողփաստաթղթի՝մեղադրականեզրակացությանկազմումըկվերացնիանփոփոխթողնվածմեղադրանքից¨փոփոխվածմեղադրանքիցպաշտպանվողանձանցմիջ¨առկաանհավասարիրավականվիճակը» (տե՛սԱրկադիՊապյանիգործովՎճռաբեկդատարանի 2010 թվականինոյեմբերի 5-իթիվՏԴ/0115/01/09 որոշման 20-րդկետը):
23.2. ՄեղադրողիկողմիցդատարանումմեղադրանքըփոփոխելիսնորմեղադրականեզրակացությունկազմելուիրավաչափությանհարցըքննարկմանառարկաէդարձվելՀՀսահմանադրականդատարանիկողմից, որըթիվՍԴՈ-934 որոշմանշրջանակներումդիրքորոշումէարտահայտելայնմասին, որ. «(…) դատարանուղարկվածգործով«նորմեղադրականեզրակացություն»կազմվելչիկարող¨ինչպեսվիճարկվող [ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմաս], այնպեսէլՀՀքրեականդատավարությանգործողօրենսգրքիայլնորմերովայդպիսիիրավակարգավորումնախատեսվածչէ, հետ¨աբար` քրեադատավարականնորմերնայլկերպմեկնաբանվելչենկարող: Նորմեղադրականեզրակացությունկամմեղադրականեզրակացությանվերակազմումկարողէտեղիունենալմիայնմինչդատականվարույթում՝նշվածօրենսգրքի 274-րդհոդվածումամրագրվածկանոններինհամապատասխան՝լրացուցիչքննությանշրջանակներում» (տե՛սՀՀգլխավորդատախազիդիմումիհիմանվրա` ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասի` ՀՀսահմանադրությանըհամապատասխանությանհարցըորոշելուվերաբերյալգործովՀՀսահմանադրականդատարանի 2011 թվականիփետրվարի 4-իթիվՍԴՈ-934 որոշման 7-րդկետը):
24. ՍահմանադրականդատարանիմեջբերվածդիրքորոշմանհիմանվրաՎճռաբեկդատարանըգտնումէ, որառկաէՍ.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովորոշումներումարտահայտած¨սույնորոշման 23.1-րդկետումմեջբերվածիրավականդիրքորոշումներըվերանայելուանհրաժեշտություն: Այսպես` Վճռաբեկդատարանը, վերանայելովՍ.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովարտահայտածիրավականդիրքորոշումները` մեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելիսմեղադրականեզրակացությունկազմելումասով, արձանագրումէ, որՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիհիմանվրադատարանումմեղադրանքփոփոխելիսմեղադրողնիրավասուչէկազմելնորմեղադրականեզրակացություն:
ԴրահետմեկտեղՎճռաբեկդատարաննանհրաժեշտէհամարումարձանագրել, որՍահմանադրականդատարանըվերոնշյալորոշմամբքննարկելէմեղադրողիկողմիցմեղադրականեզրակացությունկազմելուլիազորությանառկայությանհարցը` չանդրադառնալովդատարանումմեղադրանքըփոփոխելիսնրակողմիցկայացվողդատավարականորոշմանբնույթին` բովանդակայինառումով¨դրանշանակությաննանձիիրավունքներիապահովմանտեսանկյունից:
ԱյսկապակցությամբՎճռաբեկդատարանըհարկէհամարումընդգծել, որմեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելիսկայացվողդատավարականորոշմանբնույթիհետկապված¨Ս.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովկայացվածորոշումներումբարձրացվածխնդիրներըշարունակումենմնալչլուծված` վտանգելովՀՀՍահմանադրությամբ¨միշարքմիջազգայինփաստաթղթերովերաշխավորվածանձի` պաշտպանությանիրավունքը: Մասնավորապես, ՎճռաբեկդատարանըվերահաստատումէՍ.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովորոշումներումարտահայտածիրավականդիրքորոշումներնայնմասին, որ
- մեղադրականեզրակացությամբընդգծվումենքրեականգործիդատականքննությանսահմանները, այնմեղադրյալինհնարավորությունէտալիսկազմակերպել¨իրականացնելիրպաշտպանությանիրավունքը` առաջադրվածմեղադրանքի¨այնհաստատողապացույցներիշրջանակներում,
- մեղադրանքիվերջնական¨ամբողջականձ¨ակերպումըպարունակողփաստաթղթիկազմումըկվերացնիանփոփոխթողնվածմեղադրանքից¨փոփոխվածմեղադրանքիցպաշտպանվողանձանցմիջ¨առկաանհավասարիրավականվիճակը:
Պաշտպանությանիրավունքիիրականացմանհամարմեղադրանքիձ¨ակերպմանհարցիվերաբերյալՎճռաբեկդատարանիվերոշարադրյալդիրքորոշումներըհիմնվածենՄարդուիրավունքներիեվրոպականդատարանինախադեպայինիրավունքիվրա: Մասնավորապես, ԿամասինսկիիվերաբերյալգործովվճռումՄարդուիրավունքներիեվրոպականդատարաննիրավականդիրքորոշումէձ¨ավորելայնմասին, որԿոնվենցիայի 6-րդհոդվածի 3-րդկետի¥«ա»¤ենթակետիդրույթներըթելադրումենշահագրգռվածանձին«մեղադրանքի»մասինտեղեկացնելուհարցումցուցաբերելծայրահեղզգուշավորմոտեցում: Մեղադրականեզրակացությունըվճռորոշդերէխաղումքրեականհետապնդմանմեջ. դրահանձնմանպահիցմեղադրվողանձըհամարվումէիրեններկայացվածմեղադրանքիփաստական¨իրավականհիմքերիմասինպաշտոնապես¨գրավորձ¨ովտեղեկացված¥տե՛ս Kamasinski v. Austria, 1989 թվականիդեկտեմբերի 19-իվճիռը, գանգատթիվ 9783/82, կետ 79¤:
Վերոգրյալիցբացի, Կոնվենցիայի 6-րդհոդվածի 3-րդկետի¥«ա»¤ենթակետիդրույթներըմեղադրյալինիրավունքենվերապահումտեղեկացվածլինելուոչմիայնմեղադրանքիհամարառիթհանդիսացածնյութականփաստերիմասին, այլնա¨այդփաստերիմանրամասնիրավականորակմանմասին¥տե՛ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականիապրիլի 25-իվճիռը, գանգատթիվ 25444/94, կետ 51):
Եվրոպականդատարանիդիրքորոշմամբ` ներկայացվածմեղադրանքի, հետ¨աբարդատարանիկողմիցդրահնարավորիրավականորակմանմասինմեղադրյալիճշգրիտ¨լրիվտեղեկացումըքրեականդատավարությունումարդարդատաքննությանէականնախապայմանէ (տե՛ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականիապրիլի 25-իվճիռը, գանգատթիվ 25444/94, կետ 52¤: Կոնվենցիայի 6-րդհոդվածի 3-րդկետի¥«բ»¤ենթակետիմասովբերվածբողոքիվերաբերյալԵվրոպականդատարանըգտելէ, որ¥«ա»¤¨¥«բ»¤ենթակետերըկապվածենմիմյանցհետ, ¨որմեղադրանքիբնույթի¨առիթներիմասինտեղեկացվածլինելուիրավունքըպետքէդիտելպաշտպանությաննախապատրաստությանիրավունքիլույսիներքո (տե՛ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականիապրիլի 25-իվճիռը, գանգատթիվ 25444/94, կետ 54¤:
25. ԱնձիպաշտպանությանիրավունքիհամատեքստումզարգացնելովՍ.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովորոշումներումարտահայտածիրավականդիրքորոշումները` Վճռաբեկդատարանըգտնումէ, որՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածներովսահմանվածռեժիմներովմեղադրանքըլրացնելիսկամփոփոխելիսմեղադրողըպետքէկայացնիմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշում, որըպետքէպարունակիամբաստանյալինառաջադրվածմեղադրանքիվերջնական¨ամբողջականձ¨ակերպումը: Մասնավորապես, մեղադրանքիձ¨ակերպումըպետքէարտացոլիմեղսագրվողգործողություններիկամանգործությանբովանդակությունը, հետ¨աբարպետքէներառիհանցակազմիբոլորպարտադիրհատկանիշներըբնութագրողփաստականտվյալները: Փաստականտվյալներիներառումնանհրաժեշտնախապայմանէ, որպեսզիմեղադրանքիմեջնշվիայնքրեականօրենքը, որովնախատեսվածենհանրությանհամարվտանգավոր, հակաիրավական¨քրեորենպատժելիարարքիհատկանիշները, այսինքն` հանգեցնիմեղադրանքումձ¨ակերպվածարարքինհամապատասխանիրավաբանականգնահատականտալուն: Մի¨նույնժամանակմեղադրանքիցպաշտպանվելուամբաստանյալիիրավունքիպատշաճիրականացումնապահովելունկատառումներիցելնելով` մեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշմանմեջպետքէարտացոլվեննա¨ամբաստանյալիմեղավորությունըհաստատողապացույցները, իպաշտպանություննրաբերվողփաստարկները¨այդփաստարկներիստուգմանարդյունքումհավաքվածապացույցները:
Ամփոփելովվերոնշյալը` Վճռաբեկդատարանըգտնումէ, որՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածովսահմանվածռեժիմներովմեղադրանքըփոփոխելիսմեղադրողիկողմիցկայացվող` մեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշումըփոխարինումէմեղադրականեզրակացությանը, հետ¨աբարայնբովանդակայինառումովպետքէհամապատասխանիմեղադրականեզրակացությանբովանդակությանըներկայացվողպահանջներին (մեղադրականեզրակացությանբովանդակությանըներկայացվողպահանջներիվերլուծությունըմանրամասնտե՛սՎճռաբեկդատարանի` ԱրկադիՊատվականիՊապյանիգործով 2010 թվականինոյեմբերի 5-իթիվՏԴ/0115/01/09 որոշման 18-րդկետը, ԳրիգորԽաչատուրիՃաղարյանի¨այլոցգործով 2012 թվականիօգոստոսի 24-իթիվԵՇԴ/0002/01/11 որոշման 21-րդ¨ 28-րդկետերը, Արթուր, Մացակ¨ԱրմենԲադալյաններիգործով 2013 թվականիհոկտեմբերի 18-իԼԴ/0227/01/12 որոշման 18-րդկետը): Վճռաբեկդատարաննընդգծումէ, որհակառակմեկնաբանմանդեպքումամբաստանյալինառաջադրվածմեղադրանքիծավալը, հետ¨աբարնա¨` դատականքննությանսահմաններըձեռքկբերենանորոշբնույթ` անձի` պաշտպանությանիրավունքըդարձնելովվերացական¨պատրանքային, ինչնանթույլատրելիէժողովրդավարականհասարակությունում:
26. Սույնգործիփաստերը (տե՛սսույնորոշման 6-րդկետը¤գնահատելովսույնորոշման 24-25-րդկետերումշարադրվածիրավականդիրքորոշումներիլույսիներքո` Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասիհիմանվրամեղադրանքըփոփոխելիսնորմեղադրականեզրակացությունչկազմելովմեղադրողըթույլչիտվելմեղադրանքըփոփոխելուդատավարականկարգիխախտում:
27. Ամփոփելովսույնորոշմանիրավական¨փաստականվերլուծություններնուեզրահանգումները` Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որմեղադրողինհնարավորությունընձեռելով¨անուղղակիորենառաջարկելովգործինորքննությանընթացքումկրկինփոփոխելառաջադրվածմեղադրանքը` Վերաքննիչդատարաննուղղորդելէմեղադրանքիկողմին` իրականացնելովարդարադատությանգործառույթիհետանհամատեղելիգործողություններ¨թույլէտվելՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիխախտում, որիարդյունքումխախտվելենանձի` մրցակցայինդատավարության, ողջամիտժամկետումգործիքննության¨պաշտպանությանիրավունքները: ԱրդյունքումՎերաքննիչդատարանըկայացրելէՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 358-րդհոդվածիպահանջներինչհամապատասխանողդատականակտ: ՆշվածդատավարականիրավունքիխախտումներըՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 398-րդ, 406-րդհոդվածներիհիմանվրաՎերաքննիչդատարանիդատականակտըբեկանելու¨գործընույնդատարաննորքննությանուղարկելուհիմքեն:
28. Ինչվերաբերումէբողոքաբերիմնացածփաստարկներին (տե՛սսույնորոշման 10-րդ¨ 12-րդկետերը)` Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որիրավասուչէդրանքգնահատմանենթարկել, քանիորՎերաքննիչդատարաննայդփաստարկներըքննարկմանառարկաչիդարձրել: Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէնա¨, որգործինորքննությանընթացքումՎերաքննիչդատարանըպետքէքննարկի¨համապատասխանգնահատականտաքննարկվողփաստարկներին:
Ելնելովվերոգրյալից¨ղեկավարվելովՀայաստանիՀանրապետությանՍահմանադրության 91-րդ, 92-րդհոդվածներով, ՀայաստանիՀանրապետութ¬յանքրեականդատավարությանօրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդհոդվածներով¨ՀայաստանիՀանրապետությանդատականօրենսգրքի 20-րդհոդվածով` Վճռաբեկդատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Վճռաբեկբողոքըբավարարել: ԱմբաստանյալԷդուարդՀայկազիՆագդալյանիվերաբերյալՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովՀՀվերաքննիչքրեականդատարանի 2015 թվականիմարտի 20-իորոշումըբեկանել¨գործնուղարկելնույնդատարան` նորքննության:
2. ԱմբաստանյալԷդուարդՆագդալյանիխափանմանմիջոցը` ստորագրությունչհեռանալումասինթողնելանփոփոխ:
3. Որոշումնօրինականուժիմեջէմտնումդատականնիստերիդահլիճումհրապարակմանպահից, վերջնականէ¨ենթակաչէբողոքարկման:
Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԴատավորներ` Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0108/01/14
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 09-07-2014 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | ԵԿԴ/0108/01/14 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 58209313 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Էդուարդ Նագդալյանը մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ի նկատմամբ ունեցած 157.687 ԱՄՆ դոլարի ժամկետանց վարկային պարտավորությունների վճարման ժամկետներն երկարաձգելու կամ վարկային պայմանագրերի պայմաններն ի նպաստ իրեն որևէ կերպ փոփոխելու նպատակով, գիտակցելով, որ օրինական կարգով չի կարող խուսափել վարկային պարտավորությունները կատարելուց կամ դրանց դիմաց այլ կերպ հատուցելուց, նպատակադրվել է ստեղծված իրավիճակից հանգուցալուծում գտնել շորթման եղանակով, այն է հանդիսանալով <<Դելովոյ Էքսպրես>> թերթի գլխավոր խմբագիր, <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ի և դրա գործադիր տնօրեն Տիգրան Դավթյանի անձի, գործարար համբավի մասին արատավորող, նրանց իրավունքներին և օրինական շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու սպառնալիքով վերջինիս առաջ գույքային պահանջներ դրել: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Էդւուարդ |
| Ազգանուն | Նագդալյան |
| Հայրանուն | Հայկազի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.8 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 09-07-2014 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 10-07-2014 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 14-07-2014 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 14-07-2014 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 05-08-2014 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հակոբ |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վաչագան |
| Ազգանուն | Քոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 14-08-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 27-08-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-09-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-09-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Թիվ ԵԿԴ/0147/01/13 քրեական գործով նշանակված դատական նիստով նախագահող դատավոր Ա.Վարդանյանի ծանրաբեռնվածության պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 24-09-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-10-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-10-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-10-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-11-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 11-11-2014 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Էդուարդ |
| Ազգանուն | Նագդալյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 11-11-2014 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ թիվ ԵԿԴ/0108/01/14 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դա¬տարանը (այսուհետ` Դատարան), նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի, քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող և կիբերհան- ցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ` Հայկ Հակոբյանի, տուժող` Տիգրան Դավթյանի, վերջինիս ներկայացուցիչ` Գրիգոր Ստեփանյանի, պաշտպան` Վաչագան Քոսյանի, 2014թ. նոյեմբերի 11-ին՝ նույն Դատարանում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննեց և ավար¬տեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի` Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի` (ծնված 1959թ. մայիսի 31-ին, Երևան քաղաքում, ազ¬գութ¬¬¬յամբ հայ, ՀՀ քաղա¬քա¬ցի, բարձրագույն կրթու¬թյամբ, ամուսնացած, խնամքին` կենսաթոշակառու մայր, աշխատում է «Դելովոյ Էքսպրես» թերթի խմբագրությունում՝ որպես գլխավոր խմբագիր, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվել է Երևանի Տ.Մեծի 63-րդ շենքի 7-րդ բնակարան, սույն քրեական գործով նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստո¬րագրութ¬յուն)։ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. Թիվ 58209313 քրեական գործը հարուցվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի հատ¬¬կանիշներով 2013թ. սեպտեմբերի 5-ին ՀՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառա¬յության քննչական վարչությունում` Տիգրան Դավթյանի հաղորդման հիման վրա` շորթմամբ առանձ¬նապես խոշոր չափերի ուրիշի գույք հանձնելու և գույքային բնույթի գործողություններ կա¬տա¬րելու պահանջ ներկայացնելու դեպքի առթիվ։ 2014թ. ապրիլի 28-ին Էդուարդ Նագդալյանին մեղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նույն օրը նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն։ 2014թ. հուլիսի 4-ին քրեական գործը Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վար¬¬¬չական շրջան¬ների ընդ¬հանուր իրավա¬սության դա¬տարան, 2014թ. հուլիսի 10-ին ընդուն¬¬վել վարույթ և նշանակվել դատական քննության։ 2014թ. օգոստոսի 5-ին կայացած դատական նիստի ընթացքում մեղադրողը, օգտվելով ՀՀ քրեա¬կան դատա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 309.1-րդ հոդ¬վածով նախատեսված իր լիազորությունից, որոշում է կա¬յաց¬րել ամբաս¬տան¬յալ¬ Էդուարդ Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփո¬խե¬լու, խստաց¬նելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նոր մեղադրանք առա¬ջադրելու մասին։ 2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում. Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանն հաս¬տատված համարեց հետևյալը. Էդուարդ Նագդալյանը Տիգրան Դավթյանի պատիվը և վերջինիս ղեկավարած Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության (այսուհետ՝ Բանկ) գործարար համբավն արատավորող, նրանց իրավունքներին և օրինա¬կան շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու, մասնավորապես՝ «Դելո¬վոյ Էքսպրես» թերթի որևէ համարում Բանկի վարած գործարար քաղաքականությունը քննա¬դատելու« բանկի ղեկավար Տ.Դավթյա¬նին խաբեբա անվանելու« իսկ Բանկին՝ որպես Հայաստանի Հանրապետության ամե¬նախնդրա¬հարույց ընկերություն ներկայացնելու սպառնալիքով 2013թ. հունիսի 19-ին Երևանի Վազգեն Սարգսյան փողոցի 26/1 հասցեում գտնվող նրա աշխատավայր է ներկայացրել նամակ՝ «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության կողմից իր ղեկավարած «Դելովոյ Էքսպրես» թերթի հետ 5.000.000 ՀՀ դրամով, բայցև զեղչված արժեքով գովազդային ծառայությունների մատուցման պայ¬մանագիր կնքելու« բանկի կողմից դատարան ներկայացված հայցերը հետ վերցնելու և բանակցութ¬յուն¬ներն առանց դատարանի միջամտության շարունակելու, իր բանկային հաշիվներն ու ակտիվներն ան¬հա¬պաղ կալանքից ազատելու, «Գրին Վիլիջ» թաղամասի 6-րդ (իրականում 5-րդ) տունը կրկնակի գրավից անհապաղ հանելու, «Գրին Վիլիջ» թաղամասի հողամասում կառուցվող յուրաքանչյուր տան և հողի վարկերի վերաբերյալ գրավոր տեղեկատվություն ներկայացնելու, ինչպես նաև առանձնապես խոշոր չափի գույքային բնույթի գործո¬ղություններ կատարելու, մասնավորապես՝ Բանկի հանդեպ չկատարած վարկային պարտավորությունների կապակցությամբ գոյացած 64.803.230,342 ՀՀ դրամին համարժեք 157,687.44 ԱՄՆ դոլարի չափով տուգանքներն ու տույժերը զրոյացնելու պահանջ։ Բանկի գործադիր տնօրեն Տիգրան Դավթյանը« չկատարելով վերոնշյալ ապօրինի պահանջ¬ները« 2013թ. հունիսի 25-ին հաղորդմամբ դիմել է ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայություն« որի արդ¬յուն¬քում հանցագործությունը բացահայտվել է։ Այսպիսով, Էդուարդ Նագդալյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ Առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Դատարանում հարցաքննվելիս ամբաստանյալ Էդ.Նագդալ¬յանն իրեն մեղավոր չճանաչեց և հայտնեց, որ արատավորող տեղեկություններ տպագրելը մամուլի մասնագիտական պարտականությունն է և քննությամբ չի պարզել, առավել ևս՝ հաստատվել, որ իր կազմած և Տ.Դավթ¬յանին հանձնած քննադատական նամակում պարունակվում են արա¬տավոր, կեղծ և զրպարտչական բնույթի տեղեկություններ։ Դավթյանին ներկայացրած պահանջների վերաբերյալ հարցաքննվելիս նշեց, որ Բանկն իրա¬վունք չուներ առանց դատարանի որոշմամբ արգելանք դնել իր հաշիվների վրա։ Նշեց, որ վերոնշյալ նամակը գրել է, քանի որ հայտնվել էր անելանելի վիճակում. վարկեր տրամադրած և Տ.Դավթյանի ղեկա¬վարած Բանկը խուսափում էր որևէ երկխոսությունից։ Առաջադրված մեղադրանքում հիշա¬տակված 5.000.000 ՀՀ դրամի չափով գովազդային պայմանագիր կնքելու վերաբերյալ հայտնեց, որ այդ պայմանագիրը կնքելու առաջարկն եղել է 50 % զեղչված արժեքով, aյդ գովազդային առաջարկը Բանկի կողմից ընդունվելու դեպքում առաջին հերթին շահ ստացողը լինելու էր վերջինս« քանի որ կտնտեսեր նույնչափ գումար։ Հարցերին պատասխանելիս՝ նշեց նաև, որ Բանկի հաշվարկված տույժ-տուգանքները բխում էին իր ստանձնած պայմանագրային (վարկային) պարտավորություններից, թեև ինքը տեղյակ չի եղել, թե արտադատարա¬նական կարգով իր գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելուց հետո Բանկը որքան էր գնահատել իր գույքը, իրեն այդ մասին որևէ տեղեկատվություն չի տրամադրվել։ Բանկը տույժ-տուգանքների մասով իրեն որևէ պահանջ չի ներկայացրել, թեև հնարավոր է, որ Բանկը հաշվարկը կա¬տարել է իր հետ կնքված պայմանագրերի շրջանակներում։ Թեև տեղյակ չէր տույժ-տուգանքների մա¬սին, Տ.Դավթյանին ուղղված նամակում տուգանային պարտավորությունները հանելու մասով պահանջ է ներկայացրել, քանի որ ենթադրում էր, որ գույքը հանձնելուց հետո իր հիմնական պարտավո¬րութ¬յունները մարված են։ Նամակը գրելու պահին արդեն տեղյակ էր իր բանկային հաշիվների վրա դրված արգելանքի մասին, քանի որ մինչ այդ գնացել էր Բանկ` վարկի գումարը մարելու, սակայն պարզել էր, որ Բանկում արգելանք է դրված նույնիսկ իր մուտքային հաշիվների վրա։ Նշեց նաև, որ Բանկից վերցրել է ընդհանուր առմամբ 550.000 ԱՄՆ դոլարի չափով վարկեր, մոտ երկու տարի իր վարկային պարտավորությունները պատշաճ կատարել է, 3.000-ից 4.000 ԱՄՆ դոլար կազմող մայր գումարը և տոկոսները պարտաճանաչորեն վճարել է, ինչը շարունակվել է մինչև 2008 թվականի հիպո¬թեքային ճգնաժամը, երբ հաճախորդները սկսել են խզել իր հետ կնքված պայմա¬նագրերը։ Գի¬տակցելով, որ այլևս չի կարողանում վարկի մարումներ կատարել, շուրջ մեկուկես տարի բանակցել է Բանկի հետ։ Ընդունեց, որ Բանի հետ վարկային պայմանագրերը կնքելիս արդեն իսկ տեղ¬յակ էր, որ ստանձնած պարտա¬վո¬րությունները չկատարելու պարագայում Բանկն իր գրա¬վադրված գույքը կարող էր իրացնել արտադատարանական կարգով, սակայն իրացման արժեքի մասին պայմա¬նագրում որևէ նշում չի եղել։ Դա¬տարանում նաև նշեց, որ նամակի բովանդակությունն իրականում մամուլում չէր տպագրելու, ՀՀ վար¬¬չապետին չէր դիմելու, քանի որ եթե նամակը արդյունք չտար, մնա¬ցած գործողությունները նույնպես անիմաստ կլինեին։ Նամակը գրելու պահին հույս ուներ, որ ինչ-որ բան տեղից կշարժվեր։ Նամակում հիշատակած «հոդվածի բոլոր իրավունքները գնելու» պահանջը մեկ¬նաբանեց փոխաբերական իմաստով, մասնավո¬րապես` արգելանքները հանելու տեսանկյունով։ Ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի պատճառաբանություններն անհիմնն են և մտացածին, հետապնդում են քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու նպատակ, վերջինիս մեղավորությունը հաստատվել է դատաքննության ընթաց¬քում պատ¬շաճ իրա¬¬վա¬¬կան ըն¬թա¬ցակարգերի շրջա¬նակ¬նե¬րում հետա¬զոտ¬ված և գնահատ¬ված ներ¬քոհիշ¬յալ ապա¬ցույց¬նե¬րով. Տուժող Տիգրան Դավթյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2013թ. հունիսի 19-ին ստացել է նամակ« որում նշված է եղել« թե իբր իր ղեկավարած «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերութ¬յունում կատարվում են անօրինականություններ` վարկառուի կողմից վարկի մար¬մանն իբր խոչըն¬դո¬տելու առնչությամբ։ Նույն նամակում նամակագիրը մի քանի կետից բաղկացած պահանջներ է ներկայացրել« որոնց կատարման դեպքում խոստացել է հոդվածը չհրա¬պարակել։ Նամակը բաղկացած էր 5 էջից« որի պահանջների 5-րդ և 6-րդ կետերը վերաբերել են «Գրին Վիլիջ» թաղամասին։ Նամակի հեղինակը սպառնացել է դրանում եղած տեղեկատվությունը հրապարակել էլեկտրոնային լրատվա¬միջոց¬ներում և թերթերում« ինչպես նաև ուղարկել այդ հոդվածը ՀՀ ԿԲ նախագահին« ՀՀ այլ բանկերի տնօրեններին և ՀՀ վարչապետին« իսկ որպես պահանջների վերջ¬նաժամկետ՝ նշվել էր 2013թ. հուլիսի 1-ը։ Դրանից հետո« արդեն էլեկտրոնային փոստով ստացել է ևս մեկ նամակ« որի մեջ նամակագիրը հույս է հայտնել« որ ինքը կկատարի նախկին նամակի պահանջ¬ները։ 2013թ. հունիսի 25-ին հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ ԿԱ Ազգային անվանգության ծառայություն« որի աշխատակիցները պարզել են« որ նշված նամակի հեղինակը «Դելովոյ Էքսպրես» թերթի գլխավոր խմբագիր, «Կոնվերս Բանկի» վար¬կառու Էդուարդ Նագդալյանը։ Հայտնեց, որ իր կարծիքով` Էդուարդ Նագդալյանի նման քայլը կապված է բանկի հանդեպ ունե¬ցած պարտա¬վո¬րությունները ժամանակին չմարելու հետ, ինչի պատասխանատ¬վությունը վերջինս անհիմն կերպով վերագրել է իրեն և Բանկին։ Նշեց, որ «Կոնվերս Բանկ»-ի կողմից Էդուարդ Նագդալյանին հատկացվել էր մոտ 500.000 ԱՄՆ դոլար գումար և այդ պարտավորութ¬յունները չմարելու համար բանկի կողմից արտադատական կարգով վերցվել են գրավադրված Ձո¬րաղբյուր գյուղի կառուցվող տների մի մասը։։ 2013թ. սեպտեմբերի 13-ին էլեկտրոնային փոստով ինքն Էդուարդ Նագ¬դալյանից ստացել է ևս մեկ նամակ« որում վերջինս զղջացել է կատարածի համար և պարտավոր¬վել է նման քայլերի չդիմել։ Ինքը վերջին նամակը չի ըմբռնել որպես սպառնալիք և Էդուարդ Նագ¬դալյանի դեմ գույքային պահանջ և բողոք չունի« իր համար կարևորն այն է« որ նա զղջում է կատարածի համար։ Հարցերին պատասխանելիս նաև նշեց, որ մինչ օրս պարտավորությունները մարված չեն, թեև նամակը անանուն էր, սակայն բովանդակությունից ընկալել է, որ հեղինակը Էդուարդ Նագդալյանն է։ Վարկը ի սկզբանե չի տրամադրվել բիզնես նպատակով, Նագդալյանի հետ բանակցությունները վերաբերել են ժամկետանց վարկերը մարելու եղանակներին։ Նագդալյանի կողմից ներկայացվել են տարբեր ծրագրեր, որոնցին հարմարներն իրենց կողմից ընդունվել է, սակայն Նագ¬դալյանը չի իրականացրել դրանք։ Խոսակցությունը գնացել է այն մասին, որ Նագդալյանն այլ ծրագ¬րերի միջոցով պետք է գումարներ ներգրավեր և ավարտելով բնակարանների ենթա¬կառուցվածքների շինարարութ¬յունը` ստանար բնակարանները վաճառելու հնարավորություն և ստացած գումարներով մարեր ստանձ¬նած վարկային պարտավորությունները, ինչը, սակայն, մինչ օրս չի կատարել։ Նշեց, որ առաջին նամակը եղել է ռուսերեն լեզվով, կասկածել է, որ հեղինակը Նագդալյանն է կամ նրա լիազորած անձը։ Նման կասկածի համար հիմք է հանդիսացել այն հանգամանքը, որ նամա¬կում հիշատակվում էր «Դելովոյ Էքսպրես» թերթի և «Գրին Վիլլիջ» բնակավայրի անվանում¬ները։ Իրավապահ մարմնի աշխատակիցներն են տեղեկացրել, որ նամակի հեղինակը, իրոք, Էդուարդ Նագդալյանն է։ Նշեց նաև, որ այս պահի դրությամբ, որպես ֆիզիկա¬կան անձ, իրեն տուժող չի հա¬մա¬րում, տևական ժամանակ ճանաչելով Էդուարդ Նագդալյանին՝ հայտնեց կարծիք, որ վերջինս ունակ էր իրագործելու տված սպառնալիքները, քանի որ բանկային պարտավորությունների հետ կապված անձն ունակ է դիմելու նման քայլերի։ Նշեց նաև, որ Էդուարդ Նագդալյանի կատարած արարքի համար օրեն¬քով սահմանված սահմանված պատիժը խիստ է, նրա դեմ քաղաքացիական հայց չունի, խնդրեց նրան հնարավորինս մեղմ պատժել։ Վկա Լուսինե Գագիկի Աթաջանյանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2013թ. մայիսի 29-ից աշխատում է «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերությունում՝ որպես հաճախորդների սպա¬սարկման գրասենյակի տեղեկատու։ 2013թ. հունիսի 19-ին փակ ծրարով նամակ են ստացել« որն ուղղված է եղել բանկի տնօրեն Տիգրան Դավթյանին։ Ծրարը, որի վրա եղել են գրառումներ, իրեն է փո¬խանցել մի կին, ով չի ներկայացել։ Ծրարը ստանալուց հետո այն նույն վիճակում փոխանցել է Բանկի ադմինիստրացիային` տնօրեն Տիգրան Դավթյանին հանձնելու համար։ Որպես վկա հարցաքննված, Բանկի ներկայացուցիչ Գրիգոր Սիմոնի Ստեփանյանի ցուցմուն¬քով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ աշխատում է «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերությունում« 2013թ. ապրիլի 2-ից զբաղեցնում է նշված բանկի իրավա¬բա¬նական վարչության պետի պաշտոնը։ Էդուարդ Նագդալյանի հետ հանդիպել է մեկ անգամ« որի ժամանակ քննարկել են նրա պարտավորությունների մարման հնարավորությունները։ Տեղյակ է նաև« որ Էդուարդ Նագդալյանն իրենց բանկում ունի ժամկե¬տանց պարտավորություններ։ Էդուարդ Նագ¬դալյանին բանկը տվել է անհրաժեշտ բավականին ժամա¬նակ` նրա պարտավորությունները մարելու համար։ Նշված հանդիպման ժամանակ Էդ.Նագդալյանն իր վրա թողել է քաղաքակիրթ« բանի¬մաց և խելացի մարդու տպավորություն« և ինքը չէր սպասում« որ նա կարող էր կատարել հակաօրի¬նական արարք։ Ծանոթ լինելով բանկի քաղաքականությանը` տեղյակ է« որ ճգնաժամային ժամանակա¬հատ¬վածում Բանկը գնացել է զիջումների վարկառուների նկատմամբ` յուրաքանչյուր վարկառուին, այդ թվում՝ Էդուարդ Նագդալյանի ցուցաբերելով յուրահատուկ մոտեցում։ Ներկայումս բանկի և Էդուարդ Նագդալյանի միջև առկա են պահանջատիրոջ և պարտապանի հարա¬բերություններ։ Իրեն հայտնի չեն Էդուարդ Նագդալյանի կողմից նոր սպառնալիքներ ներկայաց¬նելու դեպքեր« իսկ նրա քայլերն իր համար անհասկանալի են։ Էդուարդ Նագդալյանի նամակում Բանկի վե¬րա¬բերյալ ներկայացված քննա¬դատական տեղեկատվությունը չի համապատասխանում իրականութ¬յանը։ Բանկն Էդուարդ Նագդալ¬յանի հանդեպ վատ տրամադրված չէ և ներկայումս ընթանում են պարտ¬¬քերի գանձման շուրջ աշխա¬տանքներ։ Դատարանում հարցերին պատասխանելիս նշեց նաև, որ առաջին նամակի և իրավիճակի մասին իրեն հայտնել է Տիգրան Դավթյանը` հրավիրելով աշխատասենյակ և պատմելով, թե անստորագիր նա¬մակ է ստացել` հրապարակելով նամակի համառոտ բովանդակությունը, այդ թվում՝ նրան ներկա¬յաց¬ված պահանջները։ Տնօրենի վրդովված խոսքերից հասկացել է, որ նամակը սպառնալիք է բովան¬դակում, ուստի առաջարկել է հաղորդում ներկայացնել իրավապահներին։ Էդուարդ Նագդալյանին վերագրված վերոշյալ արարքը գնահատեց որպես իրական սպառնալիք։ Նշեց նաև, որ Էդ.Նագդալյանը վարկային պարտավարությունների հետ կապ¬ված հաշվարկներին քաջատեղյակ էր և ցանկացած պա¬հի կարող էր վիճարկել դրանք։ Վկա Հասմիկ Նագդալյանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով. Վերջինս, օգտնվելով սահմանադրական իր իրավունքից` հրաժարվեց ամուսնու` գործով ամբաս¬տան¬յալ Էդուարդ Նագդալյանի դեմ ցուցմունք տալուց` հայտարարելով, որ պնդում է նախաքննական ցուց¬մունք¬ները. Համաձայն դրանց` 2013թ. հունիսի 19-ին« երբ ամուսինն իրեն ուղեկցում էր աշխատանքի« անցել են Հանրա¬պետության հրապարակի մոտով« և ամուսինը որոշել է գործերով բանկ մտնել։ Մեքենայի կայանատեղի չլինելու պատճառով ամուսինն իրեն խնդրել է ինչ-որ ծրար հանձնել «Կոնվերս Բանկ»-ի ընդունարան։ Ինքը չի հարցրել« թե ինչ ծրարի մասին է խոսքը՝ մտածելով« որ դա կապված է նրա անձնական գործերի հետ։ Մտել է «Կոնվերս Բանկ»-ի ընդունարան« ծրարը փոխանցել է ընդու¬նարանում նստած աղջիկներին և փոխանցել ամուսնու խնդրանքն այն մասին, որ այդ ծրարը հանձնեն տնօրեն Տիգրան Դավթյանին։ Նույն ցուցմունքում նշել է նաև, որ տեղյակ չէ այդ նամակի բովան¬դակությունից« ամուսնու հետ երբեք չի խոսել նրա գործերից։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մասնավո¬րապես՝ - գործով ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի կողմից 2013թ. հունիսի 19-ին «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության գործադիր տնօրեն Տիգրան Դավթյանին հասցեագրված նամակի առկայությամբ« որով նամակագիրը սպառնացել է թերթում տպագրել մի հոդված« որում Տիգրան Դավթյանի մասին արատավորող« վերջինիս իրավունքներին և նրա ղեկավարած Բանկի օրի¬նա¬կան շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու սպառնալիքներով ներ¬կա¬յացրել է իր օգտին գույքային բնույթի գործողություններ կատարելու պահանջ, - գործով ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի կողմից Տիգրան Դավթյանին հասցեագրված էլեկտրոնային նամակով« որով Էդ. Նագդալյանը զղջացել է 2013թ. հունիսի 19-ին ուղարկած« սպառ¬նալիք պարու¬նա¬կող նամակի համար« խնդրել իրավապահ մարմնին տրված հաղորդումը հետ վերցնել՝ խոստանալով նման քայլի չդիմել, - սպիտակ ծրարով« որի մեջ տեղադրված է եղել սպառնալիք պարունակող նամակը և որի վրա առկա է Էդուարդ Նագդալյանի ձեռագրով կատարված «Լրտ.ՊՌՐպՍՑՏՐց ԽՏվՉպՐրոՈվՍՈ Ձ. ԺՈՉՑևվց» գրա¬ռումը, - սպիտակ ծրարով« որի մեջ տեղադրված է եղել սպառնալիք պարունակող նամակը« որի ներքևի ձախ անկյունում առկա է Էդուարդ Նագդալյանի կողմից ռուսերեն լեզվով կապույտ գրիչով ձեռագիր կա¬տարված «ԺՌՐպՍՑՏՐց ԽՏվՉպՐրոՈվՍՈ չ-վց Ձ. ԺՈՉՑևվց (սՌփվՏ)» գրառումը։ Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ, մասնավորա¬պես՝ - «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության կողմից ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչություն հաս¬ցեագրված« 2014թ. փետրվարի 17-ին թվագրված` թիվ «ձ-419» գրությունով« համաձայն որի` Էդուարդ Նագդալ¬յանի ուղարկած նամակի սպառնալիքները կատարվելու արդյունքում «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության օրինական շահերին կարող էր պատճառվել էական վնաս, քանի որ այն բովանդակել է Բանկի բարի համբավն արատավորող ռիսկ, որը գումարային տեսանկյունով գնահատման ենթակա չէ։ Նույն գրության համաձայն՝ 2013թ. հունիսի 19-ի դրությամբ «Կոնվերս Բանկի» նկատմամբ ստանձնած վարկային պարտավարությունների գծով Էդ.Նագդալյանի մոտ առկա էր 157.687.44 ԱՄՆ դոլարի չա¬փով տուգանքներ և տույժեր։ - Էդուարդ Նագդալյանի կողմից Բանկի տնօրեն Տիգրան Դավթյանին 18.05.2011թ. մայիսի 18-ից մինչև 2012թ. հունիսի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում հասցեագրված թվով 3 նամակներով« որոնց համաձայն` Էդ.Նագդալյանը նախկինում փորձել է խնդրահարույց վարկային պար¬տա¬վորութ¬յունների շուրջ բանակցել Բանկի հետ և առաջարկել վարկերը մարելու իր տարբերակները։ - Էդուարդ Նագդալյանի կողմից քննությանը ներկայացված« «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության հետ կնքված թվով 6 վարկային պայմանագրերով« որոնցով հաստատվել է նախքան սպառ¬նալիքներ բո¬վանդակող նամակը Տ.Դավթյանին հանձնելը «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերությունից վարկեր ստանալու և չմարելու փաստը, ինչպես նաև այդ պարտավրությունները պատշաճ չկատարելու դեպքում` տույժերի և տուգանքների հաշվարկման կարգը։ 3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը. Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դա¬տարանն հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանը կատարել է շորթում, այսինքն՝ Տիգրան Դավթյանի պատիվը և վերջինիս ղեկավարած Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկերության (այսուհետ՝ Բանկ) գործարար համբավն արատավորող, նրանց իրավունքներին և օրինական շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու սպառնալիքով նրան է ներկայացրել ա¬ռանձ¬¬նապես խոշոր չափով գույքային բնույթի գործողություններ կատարելու պահանջ, այսինքն` մեղա¬վո¬¬րութ¬յամբ կա¬¬տա¬րել է հան¬ցավոր արարք« որը համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 182-րդ հոդ¬¬վածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախա¬տես¬ված հան¬ցա¬¬գոր¬ծության հատ¬կանիշ¬ներին։ Դատարանը փաստում է, որ «Դելովոյ Էքսպրես» թերթի հետ 5.000.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ գովազդային պայմանագիր կնքելու վերաբերյալ տուժող Տ.Դավթյանին ներկայացված պահանջը չի բովանդակում ՀՀ քրեական օրենսգքրի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հան¬ցա¬կազմի հատկանիշներ, այն ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և լրաց¬նելու հիմ¬նավոր փաստարկ չէր և այն այդ տեսանկյունով անհրաժեշտ է հանել ամբաստանյալին առա¬ջադրված վերջնական մեղադրանքից, քանի որ վերջինս նման պահանջը պետք է ներկայացներ տուժո¬ղի համար ակնհայտ ոչ ձեռնատու և միաժամանակ իր համար շահավետ պայմաններով, մինչդեռ պայ¬մանագիր կնքելու և այդ կերպ ծառայություններ մատուցելու առաջարկը տուժողին, ըստ ամբաս¬տան¬յալի դատաքննական ցուցմունքների և իրեղեն ապացույց ճանաչված նամակի գրառումների, ներ¬կայացվել է 50 % զեղչ կատարելու պայ¬մանով, ինչը, որպես պաշտպանական կողմի վարկած, մե¬ղադրող կողմը մինչդատական և դատական քննութ¬յան արդյունքներով չի հերքել, հետևաբար՝ ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ պետք է մեկնաբանվի հօգուտ ամ¬բաս¬¬տանյալի Էդ.Նագդալյանի։ Դատարանն ամբաստանյալ Էդ.Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքում վերոնշյալ փո¬փո¬¬խութ¬յու¬նը կա¬տարելիս հաշվի է առնում ՀՀ քրեա¬կան դատավարական օրենսգրքի 309-րդ հոդ¬վածի պահանջը` այն, որ ամբաս¬տանյալի վիճակը դրանով չի վատթա¬րանում, նրա պաշ¬պա¬նության իրա¬վունքը չի խախտ¬վում։ Ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որո¬շելիս Դատարանն հաշվի է առնում հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգ¬նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հան¬ցա¬գործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատ¬մամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգոր¬ծության այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, հա¬մա¬¬պա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րութ¬յանը, այն կատարելու հանգա¬մանք¬ներին, հանցավորի անձ¬նա¬¬վո¬րությանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կան¬¬խե¬լու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հան¬րության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալ¬ներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծան¬րացնող հանգա¬մանք¬ներով։ Նույն հոդ¬վա¬ծի 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նա¬խա¬տեսված պատիժ¬ներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։ Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պար¬տադիր են դատարանի համար նույ¬նանման փաստական հանգամանքներով այլ գործի քննության ժամանակ։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գոր¬ծով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախա¬տես¬ված իրա¬վա¬նոր¬մը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատվությունը մեղմացնող հան¬գա¬մանք¬¬ների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշ¬¬վի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածում նշված չեն։ Դատարանը սույն գործով որպես ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալ է գնա¬հա¬տում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆոր¬մացիոն կենտրոն 2014թ. փետրվարի 3-ին կատարված հարցման արդյունքների)« իսկ որպես պա¬տասխանատվութ¬յունը և պա¬տիժը մեղ¬մաց¬նող հանգամանք` դրական բնութագրվելը (համաձայն Հայաստանի գործատուների հանրապետական միության նախագահ Գ.Մակարյանի կողմից 2014թ. հունվարի 14-ին տրված բնութագրի և պատվոգրի` հանդիսանում է Հայաստանում երկու ռուսալեզու թեր¬թերի գլխավոր խմբագիրը, Ռուսաստանի Դաշնության վարչապետի կողմից պարգևատրվել է Հայաս¬տանում ռուսաց լեզուն տարածելուն նպաստելու համար, հանդիսանում է ռուսալեզու լրատվա¬մի¬ջոցների միջազային ասոցիացիայի խորհրդի անդամ)։ Վերոնշյալ տվյալներն ու հանգա¬մանք¬ներն հաստատվել են քրեական գործի նյութերում առկա փաս¬¬տա¬կան տվյալ¬¬ներով« իրական են« նվազեցնում են ամբաս¬տանյալ Էդուարդ Նագդալյանի անձի հան¬րային վտան¬¬գա¬վո¬րութ¬յունը։ Դատարանը ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող այլ հան¬գա¬մանք¬ներ չարձանագրեց։ Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Էդուարդ Նագդալյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակին և այն կրելու անհրաժեշտութ¬յան հարցին` Դա¬տա¬¬րանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-ին մասի 2-րդ կետով սահ¬ման¬ված հանցա¬կազմը նախատեսում է պատիժ` բացառապես որոշա¬կի ժամկե¬տով ազա¬տազրկման ձևով, ուստի սույն գործի շրջանակներում քննարկման ենթակա են ամբաս¬տանյալ Էդուարդ Նագդալ¬յանի նկատ¬մամբ նշանակ¬վող պատժաչափի, այդ թվում՝ տվյալ հոդվածով նախա¬տեսված պատժի նվազա¬գույն չափից ավելի մեղմ պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), ինչպես նաև նշանակվող պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րա¬ռում), լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հար¬ցերը։ Հաշվի առնելով ամբաս¬տանյալ Էդուարդ Նագդալյանին վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տեսանկյու¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬ների բացակա¬յութ¬յունը` Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու տես¬անկյու¬նով մեղսագրված հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակվող պա¬տիժն ամբաս¬տանյալը պետք է կրի, այն արդա¬րացի և անհրաժեշտ է նրան ուղղելու, նոր հան¬ցագոր¬ծությունների կատա¬րումը կանխելու և սոցիալական արդարությունը վերա¬կանգ¬նելու համար։ Միաժամանակ, հաշվի առնելով ամբաստանյալի պատասխամատվությունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հանգամանքը, նախկինում դատապարտված չլինելը, պատասխանատվբությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, տուժողի դիրքորոշումը, Դատարանը գտնում է, որ Էդուարդ Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի սանկցիայի նվազագույն չափով պատիժ նշանակելը պատժի նպատակներն ապահովելու տես¬անկյու¬¬նով բավարար և լիովին արդարացի է։ Անդրադառնալով ամբաստանյալ Էդ.Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված լրացուցիչ պատժի` գույքի բռնագրավման նշա¬նակ¬ման նպատակահար¬մարությանը` Դատարանն արձա¬նագրում է, որ դրա նշանակման փաս¬տական հիմքերը բացակայում են, որպիսի հետևության հանգում է հետևյալ իրավական վերլու¬ծության և դատողության արդյունքներով. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` գույքի բռնագրավման չափը որոշում է դատարանը` նկատի ունենալով հանցագործությամբ հասցված գույքային վնասի, ինչպես նաև հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքի չափը, ընդ որում` գույքի բռնագրավման չափը չի կարող գերազանցել հանցագործությամբ հասցված վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բեր¬ված օգուտի չափը։ Տվյալ պարագայում լրացուցիչ պատիժ նշանակելու աննպատակա¬հար¬մա¬րության վերաբերյալ Դատարանի հետևությունը պայմանավորված է ամբաստանյալ Էդ.Նագդալյանի կատա¬րած հանցանքի բնույ¬թով. թեև նրան վերագրվող հանցագործությունը կատարվել է շա¬հա¬դիտական դրդում¬ներով, սակայն դրա իրա¬կա¬¬նացմամբ ամբաս¬տանյալ Էդ.Նագդալյանին չի հաջողվել հասնել ակնկալած գույքին բնույթի գործողությունների կատարմանը, առավել ևս ստանալ որևէ օգուտ, այսինքն` սույն քրեական գործի շրջա¬նակ¬ներում տու¬¬ժող Տ.Դավթյանին կամ նրա ղեկավարած Բանկին իրա¬կան նյու¬թական վնաս չի պատճառել։ Քննարկելով ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի նկատ¬մամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու ստորագրության հարցը` Դատարանը գտնում է, որ այդ խափանման միջոցն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, գույքի նկատ¬մամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Տվյալ խնդրին անդ¬րա¬¬¬¬¬դառնալով` Դատարանը, փաստելով, որ ամբաս¬տան¬յալի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, սույն գոր¬ծով տուժող Տ.Դավթյանը հրաժարվել է քաղաքացիական հայց ներկայացնելու իրավունքից, քրեա¬կան գործում բացակայում է դատական ծախսերի վերաբերյալ որևէ ապացույց, սահ¬մանափակում է միայն այդ փաստերի արձանագրմամբ։ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում է, որ սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված փաստաթղթերը` «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկե¬րության գործադիր տնօրեն Տիգրան Շչորսի Դավթյա¬նին Էդուարդ Նագդալյանի հասցեագրած երկու նամակները և դրանց ծրարներն անհրաժեշտ է պա¬հել քրեական գործում։ Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերը ևս անհրա¬ժեշտ է պահել քրեական գործում` քրեական գործը պահպանելու ողջ ժամանակհատվածում։ Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավար¬վե¬լով ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով` Դատա¬րանը Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշա¬¬նակել պատիժ` ազատազրկում 6 (վեց) տարի ժամ¬կետով։ Էդուարդ Նագդալյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստո¬րագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերը` «Կոնվերս Բանկ» ՓԲ ընկե¬րության գործադիր տնօրեն Տիգրան Շչորսի Դավթյանին Էդուարդ Նագդալյանի հասցեագրած երկու նամակները և դրանց ծրարները« ինչպես նաև որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերը սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պա¬հել քրեական գործում։ Տուժող Տիգրան Դավթյանին պատճառված նյութական վնասի հատուցման հարցը համարել լուծված` վերջինիս կողմից նման պահանջ ներկայացնելուց հրաժարվելու հիմքով։ Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեա¬կան դատարան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 11-11-2014 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 11-12-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 235, 150 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 11-12-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 235, 150 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | 49270 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 15-12-2014 |
|---|
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 01-07-2016 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 07-07-2016 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 15-07-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 235, 150, 157, 56 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 18-07-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 235, 150, 157, 56 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0108/01/14
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 09-12-2014 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 09-12-2014 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Վաչագան |
| Ազգանուն | Քոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Էդուարդ Նագդալյան Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի /ՀՀ քր. օր-ի 182 հոդ. 3-րդ մասի 2-րդ կետով - ազատազրկում 6 տարի ժամկետով / վերաբերյալ 11.11.2014թ. դատավճիռը և կայացնել որոշում` քրեական գործի վարույթը կարճել և դադարեցնել Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը , կամ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի արարքը վերաորակել ՀՀ քր. օր-ի 182 հոդ. 1-ին մասով , կիրառել համաներման ակտը և ազատ արձակել , կամ Էդուարդ Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը ապացուցված և հիմնավորված համարելու դեպքում կիրառել ՀՀ քր.օր. 70 հոդվածը` նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 10-12-2014 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արարատ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մանուշակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սեվակ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 15-12-2014 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | չկա |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 20-12-2014 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 14-01-2015 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 22-12-2014 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 05-02-2015 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 14-01-2015 |
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-02-2015 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 05-02-2015 |
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-03-2015 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 24-02-2015 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-03-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 20-03-2015 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-03-2015 |
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի բեկանվել է ստորադաս դատարանի դատական ակտը եվ գործն ուղարկվել է ստորադաս դատարան բեկանված մասով նոր քննության |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Էդուարդ |
| Ազգանուն | Նագդալյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Գործ № ԵԿԴ/0108/01/14 Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը նախագահող դատավոր` Ա. Վարդանյան Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ <<20>> մարտի 2015 թվականի ք. Երևան ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` նախագահող դատավոր` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ դատավորներ` Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ Մ. ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ քարտուղարությամբ` Մ. ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ մասնակցությամբ մեղադրող` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ պաշտպան` Վ. ՔՈՍՅԱՆԻ ամբաստանյալ` Է. ՆԱԳԴԱԼՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանի պաշտպան Վաչագան Քոսյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության քննիչ Ս. Անտոնյանի 2013թ. սեպտեմբերի 5-ի որոշմամբ հարուցվել է թիվ 58209313 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: /Տե՛ս քրեական գործի նյութեր հ.1 գ-թ 1ա/ 2. Քննիչ Ս. Անտոնյանի 2013թ. սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ թիվ 58209313 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և շարունակվել է նախաքննությունը:/հ.1 գ-թ 30/ 3. Քննիչ Ս. Անտոնյանի 2013թ. նոյեմբերի 1-ի որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազին՝ թիվ 58209313 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացնելու 2 /երկու/ ամիս ժամանակով` մինչև 2014թ. հունվարի 5-ը: ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Հ. Ենոքյանի 2013թ. նոյեմբերի 5-ի հաստատմամբ թիվ 58209313 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացվել է 2 /երկու/ ամիս ժամանակով` մինչև 2014թ. հունվարի 5-ը: /հ.1 գ-թ 40-41/ 4. Քննիչ Ս. Անտոնյանի 2013թ. դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազին՝ թիվ 58209313 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացնելու 1 /մեկ/ ամիս ժամանակով` մինչև 2014թ. փետրվարի 5-ը: ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Հ. Ենոքյանի 2013թ. դեկտեմբերի 27-ի հաստատմամբ թիվ 58209313 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացվել է 1 /մեկ/ ամիս ժամանակով` մինչև 2014թ. փետրվարի 5-ը: /հ.1 գ-թ 46-47/ 5. Քննիչ Ս. Անտոնյանի 2014թ. փետրվարի 1-ի որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազին՝ թիվ 58209313 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացնելու 1 /մեկ/ ամիս ժամանակով` մինչև 2014թ. մարտի 5-ը: ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Հ. Ենոքյանի 2014թ. փետրվարի 1-ի հաստատմամբ թիվ 58209313 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացվել է 1 /մեկ/ ամիս ժամանակով` մինչև 2014թ. մարտի 5-ը: /հ.1 գ-թ 75-77/ 6. Քննիչ Ս. Անտոնյանի 2014թ. փետրվարի 28-ի որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազին՝ թիվ 58209313 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացնելու 2 /երկու/ ամիս ժամանակով` մինչև 2014թ. մայիսի 5-ը: ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Հ. Ենոքյանի 2014թ. մարտի 5-ի հաստատմամբ թիվ 58209313 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացվել է 2 /երկու/ ամիս ժամանակով` մինչև 2014թ. մայիսի 5-ը: /հ.1 գ-թ 83-85/ 7. Քննիչ Ս. Անտոնյանի 2014թ. ապրիլի 28-ի որոշմամբ թիվ 58209313 քրեական գործով Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /հ.1 գ-թ 106-107/ 8 Քննիչ Ս. Անտոնյանի 2014թ. ապրիլի 28-ի որոշմամբ թիվ 58209313 քրեական գործով մեղադրյալ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին: /հ.1 գ-թ 114/ 9. Քննիչ Ս. Անտոնյանի 2014թ. ապրիլի 30-ի որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազին՝ թիվ 58209313 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացնելու 1 /մեկ/ ամիս ժամանակով` մինչև 2014թ. հունիսի 5-ը: ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Հ. Ենոքյանի 2014թ. մայիսի 5-ի հաստատմամբ թիվ 58209313 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացվել է 1 /մեկ/ ամիս ժամանակով` մինչև 2014թ. հունիսի 5-ը: /հ.1 գ-թ 184-186/ 10. Քննիչ Ս. Անտոնյանի 2014թ. հունիսի 2-ի որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազին՝ թիվ 58209313 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացնելու 1 /մեկ/ ամիս ժամանակով` մինչև 2014թ. հուլիսի 5-ը: ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող և կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Հ. Ենոքյանի 2014թ. հունիսի 5-ի հաստատմամբ թիվ 58209313 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացվել է 1 /մեկ/ ամիս ժամանակով` մինչև 2014թ. հուլիսի 5-ը: /հ.1 գ-թ 190-192/ 11. 2014թ. հուլիսի 4-ին թիվ 58209313 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/` ըստ էության քննելու համար, որն Առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է 2014թ. հուլիսի 9-ին : /հ.1 գ-թ 224-232, հ.2 գ-թ 1/ 12. Առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. հուլիսի 10-ի որոշմամբ թիվ ԵԿԴ/0108/01/14 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2014թ. հուլիսի 25-ի որոշմամբ այն նշանակվել է դատական քննության: /հ.2 գ-թ 3, 7/ 13. ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՀ ազգային անվտանգության մարմիններում քննվող կիբեռհանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Հ. Հակոբյանի 2014թ. օգոստոսի 5-ի որոշմամբ Էդուարդ Նագդալյանին 2014թ. ապրիլի 28-ին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: /հ.2 գ-թ 40-42/ 14. Առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. նոյեմբերի 11-ի դատավճռով Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանը ճանաչվել է մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ` ազատազրկում 6 (վեց) տարի ժամկետով։ Էդուարդ Նագդալյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերը` <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲ ընկերության գործադիր տնօրեն Տիգրան Շչորսի Դավթյանին Էդուարդ Նագդալյանի հասցեագրած երկու նամակները և դրանց ծրարները, ինչպես նաև որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերը սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որոշվել է պահել քրեական գործում։ Տուժող Տիգրան Դավթյանին պատճառված նյութական վնասի հատուցման հարցը համարվել է լուծված` վերջինիս կողմից նման պահանջ ներկայացնելուց հրաժարվելու հիմքով։ Դատական ծախսերի հարցը համարվել է լուծված։ /հ.2 գ-թ 139-145/ 15. Ամբաստանյալ Է. Նագդալյանի պաշտպան Վ. Քոսյանը 2014թ. դեկտեմբերի 9-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ: Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան Վերաքննիչ դատարանում չի ներկայացվել: 16. Քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2014թ. դեկտեմբերի 15-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2014թ. դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ: Գործի փաստական հանգամանքները 17. Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա Տիգրան Դավթյանի պատիվը և վերջինիս ղեկավարած <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲ ընկերության (այսուհետ՝ Բանկ) գործարար համբավն արատավորող, նրանց իրավունքներին և օրինական շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու, մասնավորապես՝ <<Դելովոյ Էքսպրես>> թերթի որևէ համարում Բանկի վարած գործարար քաղաքականությունը քննադատելու, բանկի ղեկավար Տ. Դավթյանին խաբեբա անվանելու, իսկ Բանկին՝ որպես Հայաստանի Հանրապետության ամենախնդրահարույց ընկերություն ներկայացնելու սպառնալիքով 2013թ. հունիսի 19-ին Երևանի Վազգեն Սարգսյան փողոցի 26/1 հասցեում գտնվող նրա աշխատավայր է ներկայացրել նամակ՝ <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲ ընկերության կողմից իր ղեկավարած <<Դելովոյ Էքսպրես>> թերթի հետ 5.000.000 ՀՀ դրամով, բայց և զեղչված արժեքով գովազդային ծառայությունների մատուցման պայմանագիր կնքելու, բանկի կողմից դատարան ներկայացված հայցերը հետ վերցնելու և բանակցություններն առանց դատարանի միջամտության շարունակելու, իր բանկային հաշիվներն ու ակտիվներն անհապաղ կալանքից ազատելու, <<Գրին Վիլիջ>> թաղամասի 6-րդ (իրականում 5-րդ) տունը կրկնակի գրավից անհապաղ հանելու, <<Գրին Վիլիջ>> թաղամասի հողամասում կառուցվող յուրաքանչյուր տան և հողի վարկերի վերաբերյալ գրավոր տեղեկատվություն ներկայացնելու, ինչպես նաև առանձնապես խոշոր չափի գույքային բնույթի գործողություններ կատարելու, մասնավորապես՝ Բանկի հանդեպ չկատարած վարկային պարտավորությունների կապակցությամբ գոյացած 64.803.230,342 ՀՀ դրամին համարժեք 157,687.44 ԱՄՆ դոլարի չափով տուգանքներն ու տույժերը զրոյացնելու պահանջ։ Բանկի գործադիր տնօրեն Տիգրան Դավթյանը, չկատարելով վերոնշյալ ապօրինի պահանջները, 2013թ. հունիսի 25-ին հաղորդմամբ դիմել է ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայություն, որի արդյունքում հանցագործությունը բացահայտվել է։ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 18. Ամբաստանյալ Է. Նագդալյանի պաշտպան Վ. Քոսյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով նախատեսված արարքը պարունակում է ձևական հանցակազմ և ավարտված է համարվում գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքը կամ գույքային բնույթի այլ զործողություններ կատարելու սպառնալիքով զուգորդված պահանջ ներկայացնելը։ Օբյեկտիվ կողմից պարտադիր է, որպեսզի տուժողը ընկալի այդ սպառնալիքը իրականացնելու անխուսափելիությունը, ընդ որում տեղեկությունները կարող են լինել իրականությանը համապատասխանող, սակայն բոլոր դեպքերում վարկաբեկող։ Եվ արդյոք բանկի նախագահի կողմից իր պարտականությունների չկատարումը կամ ոչ պատշաճ կատարման մասին հոդված հրապարակելը պետք է դիտարկել որպես վարկաբեկող կամ նրա օրինական շահերը և իրավունքները ոտնահարող։ Ըստ պաշտպանական կողմի, բանկի նախագահի կողմից իր պարտականությունների չկատարումը կամ ոչ պատշաճ կատարման մասին հոդված հրապարակելը չպետք է դիտարկել որպես վարկաբեկող կամ նրա օրինական շահերը և իրավունքները ոտնահարող։ Սուբյեկտիվ կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով նախատեսված արարքում հանցակազմը բացակայում է, եթե հանցավորը պահանջել է իր գույքը կամ գտնվելով բարեխիղճ մոլորության մեջ հանցավորը պահանջել է իր կարծիքով իրեն պատկանող գույքը։ Կոնկրետ այս դեպքում Է. Նագդալյանը համոզված է եղել, որ <<Կոնվես Բանկ>> ՓԲ ընկերությունը իր նկատմամբ գույքի բռնագանձման անհիմն ու անօրինական քաղաքացիական դատական պրոցեսներ է սկսել և պահանջ է ներկայացրել այդ դատական պրոցեսները կասեցնելու և հարցը բանակցությունների միջոցով կարգավորելու վերաբերյալ։ Է. Նագդալյանի նման մոտեցումը պատճառաբանված և հիմնավորված է գործում առկա փաստաթղթերով, իր և տուճողի՝ Տ. Դավթյանի դատաքննական ցուցմունքներով և գործում առկա փաստաթղթերով այն մասին, որ <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲ ընկերությունից վերցված 500 000 /հինգ հարյուր հազար/ ԱՄՆ դոլար վերցված վարկը մի քանի տարի սպասարկելուց հետո, երբ Է. Նագդալյանը չի կարողացել վարկի գումարները վճարել, բանկը արտադատական կարգով սեփականացրել է Է. Նագդալյանին պատկանող <<Գրին Վիլինջ>> թաղամասի 4 առանձնատները, որոնց իրական արժեքը անցնում է մեկ միլիոն ԱՄՆ դոլարից։ Ուստի Է.Նագդալյանը բավարար հիմքեր ուներ մտածելու, որ իր պահանջը ուղղված է իրեն պատկանող գումարները անօրինական բռնագանձումից՝ թեկուզ և դատական կարգով, զերծ պահելուն և պաշտպանելուն։ Ամբաստանյալի գործողությունները ուղղված են եղել ոչ թե բանկին կամ տուժողին պատկանող գումարները հափշտակելուն այլ իրեն պատկանող գումարները պաշտպանելուն։ Համաձայն բողոքաբերի, Է. Նագդալյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, ուստի այս հիմքով պետք է նրան արդարացնել։ Բողոքաբերը, հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի դրույթներին նշել է, որ նման պայմաններում ուղղակի ակնհայտ է, որ մեղադրողը խստացման առումով կարող է փոփոխել առաջադրված մեղադրանքը և նոր մեղադրանք առաջադրել միայն և բացառապես՝ եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտվել են ապացույցները և որոնք անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալին մեղսագրվել է այլ արարք, քան այն որ նա կատարել է : Սույն գործով ակնհայտ է, որ մեղադրող կողմը մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու որոշումը կայացրել է առանց դատական քննության ընթացքում ապացույցների հետազոտման՝ ինչի իրավունքը չի ունեցել և դա քրեական դատավարության օրենսգրքի էական խախտում է, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասը հստակ սահմանում է իրավական ռեժիմը, որի կիրառմամբ մեղադրողը կարող է կայացնել մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու որոշում։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմով մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշում կայացնելուց հետո մեղադրողը բոլոր դեպքերում պարտավոր էր կազմել նոր մեղադրական եզրակացություն ինչը չի կատարել, հատկանշական է նաև այն, որ 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի իրավական ռեժիմով առաջադրված նոր մեղադրանքում փաստական հանգամանքի որևէ փոփոխություն չկա, ինչ նույնպես թույլ է տալիս ասել, որ քրեադատավարական օրենսգրքի պահանջը խախտվել է: Վերը շարադրված դատողությունների մասին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իր դիրքորոշումը հայտնել է Ս. Նալբանդյանի վերաբերյալ իր 18 դեկտեմբերի 2009թ. ՀՅՔՐԴ/0144/01/09 որոշմաբ, որին հակասում է բողոքարկվող դատական ակտը։ Բողոքաբերը նշել է նաև, որ քրեական գործը հարուցվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի պահանջների էական խախտումով, խախտվել է քրեական գործ հարուցելու համար օրենքով սահմանված 10-օրյա ժամկետը, ուստի քրեական գործի հարուցման որոշումը ապօրինի է, հետևաբար սույն քրեական գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները ապօրինի են: Խախտվել է ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, այն է, որ արգելվում է օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների օգտագործումը: Խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջը, այն մասով, որ դատավարության կողմերը պարտավոր են պահպանել ՀՀ Սահմանադրությունը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը և մյուս օրենքները։ Դատարանը բողոքարկվող դատական ակտով պետք է պատճառաբաներ, թե ինչու Է. Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելի չէ և ինչու նրա ուղղվելը հնարավոր է միայն ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու դեպքում, մինչդեռ գործի հանգամանքները և նրան բնութագրող փաստաթղթերը հիմք են տալիս ասելու, որ նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելը կլիներ իրավական տեսանկյունից և հիմնավորված, և պատճառաբանված և արդարացի, եթե նա մեղավոր է իրեն մեղսագրվող հանցանքը կատարելու մեջ։ Համաձայն բողոքաբերի, սույն գործով առկա են հարցեր, որոնց Վերաքննիչ դատարանը պետք է անդրադառնա որոշում կայացնելիս. Այսպիսով` քրեական գործը հարուցվել է գործով տուժողի կողմից բողոք ներկայացնելուց հետո 42-րդ օրը, բողոքը ներկայացվել է 2013թ. հուլիսի 25-ին, նախապատրաստված նյութերը գրությամբ քննչական մարմնին է հանձնվել 2013թ. օգոստոսի 13-ին, քրեական գործը հարուցվել է 2013թ. սեպտեմբերի 05-ին և այս ժամանակահատվածում որևէ էական քննչական գործողություն չի իրականացվել։ Այսպիսով խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի պահանջը, իսկ գործ հարուցելու առիթի օրինականությունը և հիմքերի բավարար լինելն ստուգելու անհրաժեշտության դեպքում ՝ դրանց ստացման պահից 10-օրվա ընթացքում, հարց է բարձրացրել, թե արդյոք ՀՀ քրեական դատավարության 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտմամբ քրեական գործ հարուցելը քննչական և քրեադատավարական գործողությունների կատարման էական խախտում է, թե ոչ, և դրանից հետո քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն օրինական ձեռք բերված ապացույցներ են, թե որպես ապացույց անթույլատրելի են։ Բողոքաբերը նշել է նաև, որ գործով մասնակցող մեղադրողը հենց 1-ին դատական նիստում դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու միջնորդության քննարկաման ընթացքում հանդես գալով և առարկելով դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու միջնորդության դեմ, անմիջապես դատարանին ներկայացրել է <<Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին>> որոշումը, որով նույն փաստական հանգամանքների առկայությամբ ու տվյալներով իր պաշտպանյալին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, դրանից հետո Դատարանը երկու շաբաթով ընդմիջում է հայտարարել, որպեսզի պաշտպանական կողմը կարողանա ծանոթանալ առաջադրված նոր մեղադրանքին և հայտնի իր դիրքորոշումը։ Մեղադրող կողմը դատական քննության առաջին իսկ նիստում, առանց որևէ ապացույց հետազոտելու դատարանին է ներկայացրել <<Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին>> որոշումը, ինչով խախտել է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը։ Եվ բողոքաբերը հարցեր է բարձրացրել, թե արդյոք մեղադրող կողմը իրավունք ուներ դեռևս դատական առաջին նիստի ժամանակ, առանց դատական քննություն ընթացքի, առանց ապացույցները հետազոտելու և նույն փաստական հանգամանքներով, որոնք արդեն իսկ նկարագրված են առաջադրված մեղադրանքում, առաջադրված մեղադրանքը խստացնելու առումով դատարանին ներկայացնել <<Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշում>> այն դեպքում, երբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասը օրենսդիրը ձևակերպել և շարադրել է հետևյալ կերպ՝ <<Մեղադրողը կարող է մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը փոխել մեղադրանքը, այդ թվում նաև՝ խստացման առումուվ, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալր կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է>>։ Տվյալ պարագայում մեղադրողի գործողությունները համապատասխանում են արդյո՞ք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմին, նշվածը ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջների էական խախտում է, թե ոչ։ Նման կերպ առաջադրված մեղադրանքով անձի վերաբերյալ մեղադրական դատավճիռ կայացնելը և դատապարտելը արդյո՞ք օրինական է: Եվ արդյոք Է. Նագդալյանի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներին թե ոչ, հաշվի առնելով հետևյալ շատ էական երեք փաստական հանգամանքները՝ ա/ Է. Նագդալյանը <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերության գործադիր տնօրենին նամակ ուղարկելով և պահանջներ ներկայացնելով համոզված է եղել և այժմ էլ համոզված է ,որ բանկը իր նկատմամբ ապօրինի գործառույթներ կատարելով հասցրել է մոտ մեկ միլիոն ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի վնաս և անհիմն դատական պրոցեսներ սկսելով արգելադրել է իր գույքը ու բանկային հաշիվները, այսինքն նա ըստ էության պահանջ է ներկայացրել իրեն պատկանող գույքի վրայից անհիմն և ապօրինի արգելանքները հանելու, չհիմնավորված տույժերը և տուգանքները կասեցնելու և հարցը բանակցությունների միջոցով կարգավորելու վերաբերյալ։ Հետևաբար Է. Նագդալյանը կարծել է և կարծում է, որ իր ներկայացրած պահանջները իրեն պատկանող գումարների և գույքի վերաբերյալ է։ Գործող օրենսդրությամբ այս հանգամանքը արարքում հանցակազմի բացակայության հիմք է, թե ոչ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով սահմանված հանցանքի օբյեկտիվ կողմը սույն գործով առկա է, թե ոչ։ բ/ Նամակում Է. Նագդալյանը, անդրադառնալով բանկի գործադիր տնօրենի գործողություններին, նշել է, որ եթե նա ցանկանում է ապա կարող է հայց նախապատրաստել իր պատիվն ու արժանապատվությունը դատական կարգով պաշտպանելու վերաբերյալ, այսինքն Է. Նագդալյանը ի սկզբանե իր գործողությունները դիտարկել, ընկալել և կատարել է քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների դաշտում։ գ/ Հաշվի առնելով այն, որ ի պատասխան ԱԱԾ քնչական վարչության պետի 8/420 գրության <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերության գործադիր տնօրենը՝ սույն գործով տուժող Տիգրան Դավթյանը, գրությամբ հայտնել է, որ Է. Նագդալյանի կողմից կատարված արարքը իրենց կողմից գնահատվում է ոչ թե գումարային մեծությամբ, այլ բանկի բարի համբավի արատավորման հնարավոր ռիսկով, որը գումարային գնահատման ենթակա չէ և արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով սահմանված հանցանքի սյուբեկտիվ կողմը սույն գործով առկա է, թե ոչ։ դ/ Եթե Է. Նագդալյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունը և նրա մեղքը ապացուցված է, ապա հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, նրա գործունեությունը, նրա դրական բնութագիրը և մյուս տվյալները, թե արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը Է. Նագդալյանի նկատմամբ չկիրառելը հիմնավորված և պատճառաբանված է , թե ոչ։ 19. Վերոգրյալի հիման վրա ամբաստանյալ Է. Նագդալյանի պաշտպան Վ. Քոսյանը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014թ. նոյեմբերի 11-ի ԵԿԴ/ 0108/01/14 դատավճիռը և կայացնել որոշում` քրեական գործի հարուցումը գնահատել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտմամբ հարուցված ապօրինի գործ, քրեական գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները ճանաչել անթույլատրելի, քրեական գործի վարույթը կարճել և դադարեցնել Է. Նագդալյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը, կամ նոր առաջադրված մեղադրանքը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով գնահատել օրենքի պահանջի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների խախտմամբ, ՀՀ սահմանդրության 22-րդ հոդվածի պահանջների խախտմամբ կատարված էական խախտմամբ առաջադրված և ապօրինի, քրեական գործի վարույթը կարճել և դադարեցնել Է. Նազդալյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը: Կամ նոր առաջադրված մեղադրանքը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով գնահատել օրենքի պահանջի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների խախտմամբ, ՀՀ սահմանդրության 22-րդ հոդվածի պահանջների խախտմամբ կատարված էական խախտմամբ Է. Նագդալյանին առաջադրված ապօրինի արարքը վերավորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182–րդ հոդվածի 1-ին մասով, կիրառել համաներման ակտը և ազատ արձակել, կամ եթե դատարանը կարևորում է, որ Է. Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը ապացուցված և հիմնավորված է, ապա այդ դեպքում կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70–րդ հոդվածը՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով մեղադրողի, ամբաստանյալի և պաշտպանի ելույթները, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մասնակիորեն բավարարել, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանել մասնակիորեն` գործն ուղարկելով ստորադաս դատարան նոր քննության` սահմանելով նոր քննության ծավալը, հետևյալ պատճառաբանությամբ. 20. Նախաքննական մարմինը, մեղադրյալ Է. Նագդալյանին մեղադրանք առաջադրելով նշել է, որ ` <<Այսպիսով, Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանը շորթմամբ` <<Կոնվերսբանկ>> ՓԲ ընկերության գործադիր տնօրեն Տիգրան Դավթյանի մասին արատավորող, վերջինիս իրավունքներին և նրա ղեկավարած Բանկի օրինական շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու սպառնալիքներով ներկայացրել է իր օգտին գույքային այլ բնույթի գործողություններ կատարելու պահանջ, այսինքն հանցագործությունում` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով:>>/հ.1 գ-թ 224-232/: 21. Ինչպես երևում է գործի նյութերից, 2014թ. օգոստոսի 5-ին սույն գործի դատական նիստի ընթացքում, նախքան դատաքննություն սկսելը և ապացույցների հետազոտելը, մեղադրողը որոշում է կայացրել ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու, խստացնելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին: Համաձայն առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշման`<</…/ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանին նոր մեղադրանք է առաջադրել այն բանում, որ նա <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲ ընկերության նկատմամբ ունեցած վարկային պայմանագրերի պայմաններն ի նպաստ իրեն որևէ կերպ փոփոխելու նպատակով, գիտակցելով, որ օրինական կարգով չի կարող խուսափել վարկային պարտավորությունները կատարելուց կամ դրանց դիմաց այլ կերպ հատուցելուց, նպատակադրվել է ստեղծված իրավիճակից հանգուցալուծում գտնել շորթման եղանակով, այն է՝ հանդիսանալով <<Դելովոյ էքսպրես>> թերթի գլխավոր խմբագիր, Բանկի և դրա գործադիր տնօրեն Տիգրան Դավթյանի անձի, գործարար համբավի մասին արատավորող, նրանց իրավունքներին և օրինական շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու սպառնալիքով, վերջինիս առջև դրել գույքային պահանջներ։ Հանցավոր մտադրությունն իրականացնելով, իր կնոջ՝ Հասմիկ Նագդալյանի միջոցով, 2013թ հունիսի 19-ին գործադիր տնօրեն Տիգրան Դավթյանին հասցեագրված անանուն նամակ է ուղարկել Բանկ, որում բազմիցս վիրավորելով նրա անձը, քննադատելով Բանկի վարած գործարար քաղաքականությունը, անվանելով բանկի ղեկավարին խաբեբա, իսկ Բանկին՝ Հայաստանի Հանրապետության ամենախնդրահարույց ընկերություն, սպառնացել է <<Դելովոյ էքսպրես>> թերթում հրապարակել Բանկի և գործադիր տնօրենի անձի, գործարար համբավի մասին արատավորող և անվանարկող տեղեկություններ, ինչը չկատարելու դիմաց Տիգրան Դավթյանից պահանջել է. <<Դելավոյ էքսպրես>> թերթի և <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերության միջև կնքել 5.000.000 ՀՀ դրամի պայմանագիր՝ գովազդային ծառայությունների մատուցման վերաբերյալ, . հետ վերցնել բանկի կողմից դատարան ներկայացված հայցերը և շարունակել բանակցություններն առանց դատարանի միջամտության, . հանել վարկերի բոլոր տուգանքային պատժամիջոցները, . անհապաղ կալանքից ազատել իր բանկային հաշիվներն ու ակտիվները, . կրկնակի գրավից անհապաղ հանել <<Գրին Վիլիջ>> թաղամասի 6-րդ (իրականում 5–րդ) տունը . <<Գրին Վիլիջ>> թաղամասի հողամասում կառուցվող յուրաքանչյուր տան և հողի վարկերի վերաբերյալ ներկայացնել գրավոր տեղեկատվություն։ Այսպիսով, Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանը <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲ ընկերության գործադիր տնօրեն Տիգրան Դավթյանի մասին արատավորող, վերջինիս իրավունքներին և նրա ղեկավարած Բանկի օրինական շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու սպառնալիքներով ներկայացրել է իր ղեկավարած ընկերության ու իր օգտին գովազդային ծառայությունների համար 5.000.000 ՀՀ դրամի և Բանկում 19.06.2013թ. դրությամբ ընդհանուր վարկային պարտավորությունների տուգանքների ու տույժերի հանրագումարը կազմող 157.687,44 ԱՍՆ դոլարի (19.06.2013թ. դրությամբ 64.803.230.342 ՀՀ դրամ) նկատմամբ գույքային բնույթի գործողություններ կատարելու պահանջ. այսինքն՝ մեղադրվում է առանձնապես խոշոր չափերով շորթում կատարելու մեջ` նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով/…/:>> 22. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` <<Մեղադրողը կարող է մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը փոխել մեղադրանքը, այդ թվում նաև` խստացման առումով, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալը կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է:>> 23. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը /այսուհետ նաև`Վճռաբեկ դատարան/ Արսեն Սերոբյանի և Էդվարդ Պետրոսյան վերաբերյալ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/13 գործով կայացված 13.09.2013թ. որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. << /…/19. Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված հաջորդ իրավական հարցը հետևյալն է. սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թո՞ւյլ է տվել արդյոք նյութական իրավունքի խախտում և սահմանափակե՞լ է արդյոք մեղադրողի իրավունքը՝ մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը փոխել ամբաստանյալներին առաջադրված մեղադրանքը: 20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել: 2. Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը, և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը: Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերում>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Եթե առաջին ատյանի դատարանում դատական քննության ընթացքում մեղադրողը գտնում է, որ առաջադրված մեղադրանքը խստացման կամ մեղմացման առումով ենթակա է լրացման կամ փոփոխման, քանի որ ի հայտ են եկել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել և չէին կարող հայտնի լինել մինչդատական վարույթում, և եթե գործի փաստական հանգամանքները հնարավորություն չեն տալիս մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու առանց դատական քննությունը հետաձգելու, ապա դատարանին ներկայացնում է առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու համար դատական քննությունը հետաձգելու վերաբերյալ միջնորդություն: Մեղադրողը նման միջնորդությամբ կարող է հանդես գալ մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը: 2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված հիմքերի առկայության դեպքում դատարանը դատախազի միջնորդությամբ հետաձգում է նիստը` անհրաժեշտ քննչական և այլ դատավարական գործողություններ կատարելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու համար: Նիստը կարող է հետաձգվել ոչ ավելի, քան մեկ ամսով, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ անհրաժեշտ քննչական և այլ դատավարական գործողություններ կատարելու համար ողջամտորեն պահանջվում է ավելի երկար ժամկետ: Առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու դեպքում մեղադրողը կազմում է առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշում, որը ձեռք բերված նյութերի հետ ներկայացնում է դատարան: 3. Մեղադրողը կարող է մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը փոխել մեղադրանքը, այդ թվում նաև` խստացման առումով, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալը կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է:(…)>> Մեղադրանքի հասկացությանը Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Ճաղարյանի և այլոց գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ <<(…) մեղադրանքը հանդիսանում է քրեադատավարական այն ինստիտուտը, որի միջոցով ապահովվում է հանրային քրեական հետապնդման կառուցակարգի գործունեությունը: Մեղադրանքը հանցակազմը կոնկրետ հանցագործության հանգամանքների և այն կատարած անձի հետ կապող դատավարական միջոցն է և այդ պատճառով էլ մեղադրանքը կարելի է դիտարկել որպես հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, որից ածանցյալ է նաև քրեական արդարադատության իրականացման գործառույթը: Քրեական դատավարությունում մեղադրանքը բնորոշվում է որպես կոնկրետ անձին մեղսագրվող հանցավոր գործողության կամ անգործության նկարագրություն դատավարական փաստաթղթերում: Կառուցվածքային առումով մեղադրանքը բաղկացած է գործով հաստատված՝ հանրության համար վտանգավոր և հակաիրավական արարքի կատարման հանգամանքների ամբողջությունից և քրեական օրենքի կոնկրետ նորմից, որի հատկանիշներին համապատասխանում է նշված փաստական հանգամանքների ամբողջությունը: Այլ խոսքով՝ մեղադրանքի տարրեր են կազմում մեղադրանքի ձևակերպումը և դրա իրավաբանական որակումը» (տե´ս Գևորգ Խաչատուրի Ճաղարյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշման 15-րդ կետը): Ա. Սերոբյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ <<(…) Թե´ առաջին ատյանի դատարանը, թե´ վերաքննիչ դատարանը և թե´ վճռաբեկ դատարանն ամբաստանյալի կամ դատապարտյալի նկատմամբ գործը քննելիս և լուծելիս չեն կարող դուրս գալ նրան առաջադրված մեղադրանքի սահմաններից: Հակառակ դեպքում կխախտվի Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքը` <<Կասկածյալի և մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքը և դրա ապահովումը>>: Մասնավորապես կխախտվեն այն հիմնարար իրավադրույթները, որ <<Կասկածյալը և մեղադրյալն ունեն պաշտպանության իրավունք>>, և որ <<Քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է կասկածյալին և մեղադրյալին բացատրել նրանց իրավունքները և ապահովել օրենքով չարգելված բոլոր միջոցներով մեղադրանքից նրանց պաշտպանվելու փաստացի հնարավորությունը>> (Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասեր): Եթե Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ հոդվածում օգտագործված <<մեղադրանք>> եզրույթը հասկացվի սոսկ <<քրեաիրավական որակում>> իմաստով, և այն իր մեջ չներառի արարքի քրեաիրավական որակման հիմքում ընկած փաստական հանգամանքները, ապա կասկածյալի և մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքը չի լինի կոնկրետ և իրական, այլ կլինի վերացական և պատրանքային, քանի որ առանց փաստական հիմքի` քրեաիրավական որակումից պաշտպանվելու իրավունքը առարկայազուրկ է: (…)>> (տե´ս Արթուր Խաչատուրի Սերոբյանի վերաբերյալ 2007 մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-46/07 որոշումը): Ա. Բաբայանի և Ս. Թումանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ <<(…) մեղադրողը օբյեկտիվորեն կրում է դատարան ներկայացրած մեղադրանքի, այդ թվում` մեղսագրվող արարքին տրված քրեաիրավական որակման հիմնավորվածության ռիսկը և օրենսդրական կարգավորման մակարդակով ստանում է առաջին ատյանի դատարանում այն փոփոխելու իրավական հնարավորություն: Դատախազի կողմից վերոնշյալ հնարավորությունը չօգտագործելու դեպքում դատարանն իրավասու չէ իր վրա վերցնել մեղադրողի գործառույթները և դուրս գալ ամբաստանյալին նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքի սահմաններից: Դատական քննության փուլում դատարանի խնդիրն է ստուգել ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունն ու ապացուցվածությունը, և եթե ապացույցների հետազոտման արդյունքում մեղսագրվող արարքը կհաստատվի, դատարանը պարտավոր է կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը նշված հանցավոր արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ` անկախ այն հանգամանքից, թե հաստատված փաստական հանգամանքների պայմաններում ամբաստանյալի արարքը պետք է լրացուցիչ որակվեր նաև այլ հոդվածներով, թե ոչ: Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը չիրացնելով՝ մեղադրողը քրեական գործի հետագա քննությունների ընթացքում զրկվում է նման նախաձեռնությամբ հանդես գալու հնարավորությունից: Այս համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն անթույլատրելի է համարում նաև այն իրավիճակը, երբ վերադաս դատարանի կողմից կարող է բեկանվել գործով կայացված դատավճիռը և գործն ուղարկվել առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության, որպեսզի նոր քննության ընթացքում մեղադրողը հնարավորություն ստանա շտկելու նախորդ դատական քննության ընթացքում թույլ տրված բացթողումը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի գործադրմամբ փոփոխի առաջադրված մեղադրանքը: Նման մոտեցման դեպքում ուղղակիորեն կիմաստազրկվի ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը>> (տե´ս Արմեն Ջիվանի Բաբայանի և Սուրեն Ռազմիկի Թումանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 23-րդ կետը): 21. Զարգացնելով վերոշարադրյալ իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրողին քրեադատավարական օրենքով տրված՝ առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոխելու իրավունքը բացարձակ չէ, և մեղադրողն իր վերոգրյալ լիազորությունը պետք է իրականացնի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի կանոնների պահպանմամբ, որոնք հստակ սահմանում են ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու կարգն ու սահմանները: Այսպես, նշված իրավանորմը սահմանում է դատարանում մեղադրանքի փոփոխման երկու ռեժիմ` փոփոխում քննչական գործողությունների կատարմամբ, եթե ի հայտ են եկել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել և չէին կարող հայտնի լինել մինչդատական վարույթում (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասեր) և փոփոխում առանց քննչական գործողություններ կատարելու, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներն անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալը կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մաս) (առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իրավական ընթացակարգերի մասին տե´ս Սուրեն Կարոյի Նալբանդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման 19-25-րդ կետերը): 22. Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը պատշաճ իրականացնելու համար դատախազը պետք է գործի քրեադատավարական օրենքով սահմանված վերոգրյալ երկու իրավական ռեժիմներից որևէ մեկով, հակառակ դեպքում, նրա գործողություններն ապօրինի են և որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող: Այլ խոսքով՝ դատախազի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով սահմանված կարգի խախտմամբ՝ մեղադրանքը փոփոխելու կամ լրացնելու մասին որոշման կայացումը հավասարազոր է օրենքով սահմանված կարգով՝ առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իրավական հնարավորությունը չօգտագործելուն: Այս դեպքում ևս դատարանն իրավասու չէ իր վրա վերցնել մեղադրողի գործառույթները, դուրս գալ ամբաստանյալին նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքի սահմաններից: Դատարանը պարտավոր է դատաքննության արդյունքներով կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը նշված հանցավոր արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ` անկախ այն հանգամանքից, թե հաստատված փաստական հանգամանքների պայմաններում ամբաստանյալի արարքը պետք է լրացուցիչ որակվեր նաև այլ հոդվածներով, թե ոչ: 23. Անդրադառնալով սույն գործի փաստական հանգամանքներին՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմինը թեև համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում արձանագրել է, որ Ա. Սերոբյանը և Է. Պետրոսյանը կատարել են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված երեք տարբեր արարքներ, այդուհանդերձ, վերջիններիս մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածներով միայն մեկ անգամ (տե´ս սույն որոշման 5-րդ կետը): Նույն փաստական հանգամանքների պայմաններում, միևնույն իրավաբանական որակմամբ կազմվել է նաև մեղադրական եզրակացություն, որը հաստատվել է դատախազի կողմից, և գործն ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու (տե´ս սույն որոշման 1-ին կետը): Առաջին ատյանի դատարանում տեղի ունեցած առաջին դատական նիստի ժամանակ՝ գործի քննության նախապատրաստական փուլում, մեղադրողը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով, դատարան է ներկայացրել երկու որոշում, որոնց համաձայն՝ ամբաստանյալներին առաջադրված մեղադրանքները փոփոխվել են, և դատավարական փաստաթղթերում առկա միևնույն գործողություններին տրվել են այլ իրավաբանական որակումներ, մասնավորապես Ա. Սերոբյանի գործողությունները որակվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ Է.Պետրոսյանի գործողությունները՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով (տե´ս սույն որոշման 6-րդ կետը): Պաշտպանը 2013 թվականի մարտի 26-ին դատարան է ներկայացրել միջնորդություն, որտեղ փաստարկելով, որ առաջադրված մեղադրանքները փոփոխելու մասին մեղադրողի որոշումները կայացվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի պահանջների խախտմամբ՝ խնդրել է դրանք ճանաչել անհիմն և օրենքի պահանջներին հակասող: Դատարանը որոշել է միջնորդության քննարկումը հետաձգել (տե´ս սույն որոշման 7-րդ կետը): Այս պայմաններում գործով մեղադրողը հրապարակել է մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասը, իսկ այնուհետև, երբ պաշտպանության կողմը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու միջնորդություն է ներկայացրել, հայտնել է, որ արագացված կարգի կիրառման դեմ չի առարկում (տե´ս սույն որոշման 7-րդ և 8-րդ կետերը): Առաջին ատյանի դատարանը դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ ամբաստանյալներ Ա.Սերոբյանի և Է.Պետրոսյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական դատավճիռ՝ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը նրանց կատարած հանցավոր արարքներին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ (տե´ս սույն որոշման 2-րդ կետը): Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը կայացված դատավճռով ամբաստանյալներին առաջադրված մեղադրանքները փոփոխելու վերաբերյալ մեղադրողի որոշումներն իրավացիորեն ճանաչել է ապօրինի՝ փաստարկելով, որ դատարանին չեն ներկայացվել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել և չէին կարող հայտնի լինել մինչդատական վարույթում, և որը կարող է հիմք հանդիսանալ առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու համար (տե´ս սույն որոշման 9-րդ կետը): Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը հիմնազուրկ է համարում նաև բողոքաբերի փաստարկն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը (տե´ս սույն որոշման 11-րդ կետը): Հիշատակված քրեադատավարական նորմով նախատեսված ընթացակարգը կիրառելի է միայն դատական քննության ընթացքում ապացույցների հետազոտման պարագայում, մինչդեռ սույն գործի դատական քննությունն իրականացրել է արագացված կարգով, որի դեպքում ապացույցների հետազոտություն չի կատարվում: Այլ խոսքով՝ դատական քննության արագացված կարգի կիրառման դեմ չառարկելով՝ մեղադրողը դրանով իսկ հրաժարվել է դատարանում հետազոտված ապացույցների հիման վրա ամբաստանյալներին առաջադրված մեղադրանքը փոխելու իր իրավունքից, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված մեղադրողի իրավունքի սահմանափակման մասին խոսք լինել չի կարող: 24. Սույն որոշման 20-22-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո գնահատելով սույն որոշման 23-րդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել նյութական կամ դատավարական իրավունքի նորմերի խախտում, որի պայմաններում նշված դատական ակտը բեկանելու օրենսդրական հիմքեր Վերաքննիչ դատարանը չի ունեցել: Հիմք ընդունելով վերոգրյալ հիմնավորումները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված վճռաբեկ բողոքում նշված հիմքերի սահմաններում Վերաքննիչ դատարանի որոշումն օրինական և հիմնավորված է, իսկ նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումների վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներն իրենց հաստատումը քրեական գործի նյութերում չեն գտնում, ուստի վճռաբեկ բողոքը պետք է թողնել առանց բավարարման:>> Վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ որոշումից հետևում է, որ օրենսդիրը դատարանում մեղադրանքի փոփոխման համար սահմանել է երկու ռեժիմ` փոփոխում քննչական գործողությունների կատարմամբ, եթե ի հայտ են եկել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել և չէին կարող հայտնի լինել մինչդատական վարույթում (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասեր) և փոփոխում առանց քննչական գործողություններ կատարելու, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներն անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալը կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մաս): Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը պատշաճ իրականացնելու համար դատախազը պետք է գործեր ՀՀ քրեկան դատավարության օրենսգրքի 3091 հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմով, այսինքն դատաքննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխումը պետք է իրականացվեր գործի ապացույցները հետազոտելուց հետո միայն: Հետևաբար, հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատախազի գործողությունները պետք է դիտել ապօրինի և որևէ հետևանք չառաջացնող: 24. Այդպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Է. Նագդալյաին մեղավոր ճանաչելով և դատապարտելով դատախազի ապօրինի գործողությունների արդյունքում մեղադրանքի փոփոխմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղսագրված արարքի համար, թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որը ազդել է գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման, գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, որոնք չեն կարող վերացվել Վերաքննիչ դատարանում` դատական քննությամբ: 25. Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի. <<1. Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`/.../ 2/ ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բավարարում է վերաքննիչ բողոքը` համապատասխանաբար ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելով դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացվում է գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ, կամ գործն ուղարկվում է համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության` սահմանելով նոր քննության ծավալը: Չբեկանված մասով դատական ակտը մտնում է oրինական ուժի մեջ/.../>>: Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի. <<Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`/…/ 3/ առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում/.../>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<1. Քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ են դատական քննության ժամանակ սույն օրենսգրքի սկզբունքների և այլ ընդհանուր դրույթների խախտումները, որոնք գործին մասնակցող անձանց` օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու կամ այլ ճանապարհով խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:>>: Նույն հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն. <<Եթե առաջին ատյանի դատարանը գործով թույլ է տվել քրեադատավարական oրենքի այլ էական խախտում, վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով գործի քննության արդյունքները, փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը կամ բեկանում է այն և գործն ուղարկում առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` այլ կազմով նոր քննության:>>: 26. Ելնելով վերոգրյալներից` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. նոյեմբերի 11-ի դատավճիռը` Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, պետք է բեկանել և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան` այլ կազմով նոր քննության` սահմանելով նոր քննության ծավալը: Նոր քննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով շարադրված պահանջների պահպանմամբ` հետազոտի գործի ապացույցները, որից հետո միայն, դատախազի կողմից մեղադրանքի փոփոխման միջնորդության առկայության դեպում անդրադառնա այդ հարցի քննարկմանը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ հոդվածներով, 398-րդ, 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Ամբաստանյալ Է. Նագդալյանի պաշտպան Վ. Քոսյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: 2. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 11-ի դատավճիռը` Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, բեկանել և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան` այլ կազմով նոր քննության` սահմանելով նոր քննության ծավալը: 3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ Մ. ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 20-03-2015 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 28-04-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 235, 150, 79 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 28-04-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | ր 235, 150, 79 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-8220/15 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 06-05-2015 |
|---|
Գործը ստացվել է բեկանվելուց հետո՝ նոր քննության համար
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 06-04-2016 |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 06-04-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գրիշա |
| Ազգանուն | Մելիք-Սարգսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սահակյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 12-04-2016 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 28-04-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | Դաատական նիստը հետաձգվեց, դատարնի մեկա ակլ նիստով զբաղված լինելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 23-05-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է դատարանի կազմը համալրված չլինելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-05-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 24-05-2016 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 24-05-2016 |
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի բեկանվել է դատական ակտը և բեկանված մասով փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Էդուարդ |
| Ազգանուն | Նագդալյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն Գործ. ԵԿԴ/0108/01/15 24 մայիսի 2016թ. ք.Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ՔՈՍՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` ԷԴ.ՆԱԳԴԱԼՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով պաշտպան Վ.Քոսյանի վերաքննիչ բողոքը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 11-ի դատավճռի դեմ. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. 05.09.2013թ. ՀՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառայության քննչական վարչությունում Տիգրան Դավթյանի հաղորդման հիման վրա` շորթմամբ առանձնապես խոշոր չափերի ուրիշի գույք հանձնելու և գույքային բնույթի գործողություններ կատարելու պահանջ ներկայացնելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 58209313 քրեական գործը։ 28.04.2014թ. Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանը թիվ 58209313 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ի նկատմամբ ունեցած 157.687 ԱՄՆ դոլարի ժամկետանց վարկային պարտավորությունների վճարման ժամկետներն երկարաձգելու կամ վարկային պայմանագրերի պայմաններն ի նպաստ իրեն որևէ կերպ փոփոխելու նպատակով, գիտակցելով, որ օրինական կարգով չի կարող խուսափել վարկային պարտավորությունները կատարելուց կամ դրանց դիմաց այլ կերպ հատուցելուց, նպատակադրվել է ստեղծված իրավիճակից հանգուցալուծում գտնել շորթման եղանակով, այն է հանդիսանալով <<Դելովոյ Էքսպրես>> թերթի գլխավոր խմբագիր, <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ի և դրա գործադիր տնօրեն Տիգրան Դավթյանի անձի, գործարար համբավի մասին արատավորող, նրանց իրավունքներին և օրինական շահերին էական վնաս պատճառող տեղեկություններ հրապարակելու սպառնալիքով վերջինիս առաջ գույքային պահանջներ դրել: 28.04.2014թ. Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին։ 05.08.2014թ. դատական նիստի ընթացքում մեղադրողը, օգտվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածով նախատեսված իր լիազորությունից, որոշում է կայացրել ամբաստանյալ Էդուարդ Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու, խստացնելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին։ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 11.11.2014թ. դատավճռով Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման 6 (վեց) տարի ժամկետով։ Վճռվել է Էդուարդ Նագդալյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի պաշտպան Վ.Քոսյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ քրեական դատարանը 2015 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ բողոքը բավարարել է մասնակիորեն, բեկանել է Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 11.11.2014թ. դատավճիռը և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան` նոր քննության` հետևյալ պատճառաբանությամբ. <<Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը պատշաճ իրականացնելու համար դատախազը պետք է գործեր ՀՀ քրեկան դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմով, այսինքն դատաքննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխումը պետք է իրականացվեր գործի ապացույցները հետազոտելուց հետո միայն: Հետևաբար, հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատախազի գործողությունները պետք է դիտել ապօրինի և որևէ հետևանք չառաջացնող: Այդպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Է. Նագդալյաին մեղավոր ճանաչելով և դատապարտելով դատախազի ապօրինի գործողությունների արդյունքում մեղադրանքի փոփոխմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղսագրված արարքի համար, թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման, գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, որոնք չեն կարող վերացվել Վերաքննիչ դատարանում` դատական քննությամբ: Նոր քննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով շարադրված պահանջների պահպանմամբ` հետազոտի գործի ապացույցները, որից հետո միայն, դատախազի կողմից մեղադրանքի փոփոխման միջնորդության առկայության դեպքում անդրադառնա այդ հարցի քննարկմանը>> : ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի մարտի 20-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի պաշտպան Վ.Քոսյանը վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հետևյալ պատճառաբանությամբ. <<Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա: Ի հիմնավորումն իր փաստարկների՝ բողոքաբերը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 3-րդ հոդվածի 3-րդ մասի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 19-րդ, 23-րդ հոդվածների, 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 309.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասի, 398-րդ հոդվածի 5-րդ մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ, 182-րդ հոդվածների պահանջները: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանի որոշումը հակասում է Ա.Բաբայանի և Ս.Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշմանը: Բողոքի հեղինակը նշել է, որ Է.Նագդալյանի արարքում բացակայում է նրան վերագրվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը, քանի որ նահամոզված է եղել, որ «ԿոնվերսԲանկ» ՓԲ ընկերությունն իր նկատմամբ գույքի բռնագանձման անհիմն ու անօրինական քաղաքացիական դատական պրոցեսներ է սկսել և պահանջ է ներկայացրել այդ դատական պրոցեսները կասեցնելու, իրեն պատկանող գույքերի վրայից անհիմն և ապօրինի արգելանքները հանելու, չհիմնավորված տույժերը և տուգանքները կասեցնելու և հարցը բանակցությունների միջոցով կարգավորելու վերաբերյալ: Այսինքն` Է.Նագդալյանը պահանջել է իր գույքը կամ, գտնվելով բարեխիղճ մոլորության մեջ, պահանջել է իր կարծիքով իրեն պատկանող գույքը։ Բացի այդ, բողոքաբերը նշել է, որ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի գործողություններն ուղղված են եղել ոչ թե բանկին կամ տուժողին պատկանող գումարները հափշտակելուն, այլ իրեն պատկանող գումարները պաշտպանելուն։ Բողոքի հեղինակը փաստել է, որ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի արարքում բացակայում է նաև նրան վերագրվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը, քանի որ բանկի նախագահի կողմից իր պարտականությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման մասին հոդված հրապարակելը չպետք է դիտարկել որպես վարկաբեկող կամ նրա օրինական շահերը և իրավունքները ոտնահարող: Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերը գտել է, որ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, ուստի այս հիմքով պետք է նրան արդարացնել։ Բողոքաբերը գտել է, որ մեղադրող կողմը մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու որոշումը կայացրել է առանց դատական քննության ընթացքում ապացույցների հետազոտման, որը քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1-րդհոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմով մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշում կայացնելուց հետո մեղադրողը բոլոր դեպքերում պարտավոր էր կազմել նոր մեղադրական եզրակացություն, ինչը չի կատարել` խախտելով Ս.Նալբանդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման պահանջը: Բացի այդ, բողոքաբերը նշել է, որ պատճառաբանված չէ Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգումը, որ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելի չէ։ Բողոքի հեղինակը փաստել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014 թվական ինոյեմբերի 11-ի դատավճիռը բեկանելով և գործն ուղարկելով ստորադաս դատարան` նոր քննության, հանդես է եկել մեղադրանքի կողմում` հնարավորություն տալով մեղադրողին նոր քննության ընթացքում շտկելու նախորդ դատական քննության ընթացքում թույլ տրված բացթողումը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի գործադրմամբ փոփոխելու առաջադրված մեղադրանքը: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի մարտի 20-իորոշումը և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան` նոր քննության>>: ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 18.12.2015թ. որոշմամբ պաշտպան Վ.Քոսյանի վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է: Ամբաստանյալ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի մարտի 20-ի որոշումը բեկանվել և գործն ուղարկվել է նույն դատարան` նոր քննության` պատճառաբանելով հետևյալը. <<… Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրողին հնարավորություն ընձեռելով և անուղղակիորեն առաջարկելով գործի նոր քննության ընթացքում կրկին փոփոխել առաջադրված մեղադրանքը` Վերաքննիչ դատարանն ուղղորդել է մեղադրանքի կողմին` իրականացնելով արդարադատության գործառույթի հետ անհամատեղելի գործողություններ և թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի խախտում, որի արդյունքում խախտվել են անձի` մրցակցային դատավարության, ողջամիտ ժամկետում գործի քննության և պաշտպանության իրավունքները: Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ: Նշված դատավարական իրավունքի խախտումները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ, 406-րդ հոդվածների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու և գործը նույն դատարան նոր քննության ուղարկելու հիմք են: Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի մնացած փաստարկներին Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ իրավասու չէ դրանք գնահատման ենթարկել, քանի որ Վերաքննիչ դատարանն այդ փաստարկները քննարկման առարկա չի դարձրել: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ գործի նոր քննության ընթացքում Վերաքննիչ դատարանը պետք է քննարկի և համապատասխան գնահատական տա քննարկվող փաստարկներին>>: 2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 11.11.2014թ. դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի պաշտպան Վ.Քոսյանը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել` հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Պաշտպանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով նախատեսված արարքը պարունակում է ձևական հանցակազմ և ավարտված է համարվում գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքը կամ գույքային բնույթի այլ զործողություններ կատարելու սպառնալիքով զուգորդված պահանջ ներկայացնելը։ Օբյեկտիվ կողմից պարտադիր է, որպեսզի տուժողը ընկալի այդ սպառնալիքը իրականացնելու անխուսափելիությունը, ընդ որում տեղեկությունները կարող են լինել իրականությանը համապատասխանող, սակայն բոլոր դեպքերում վարկաբեկող։ Եվ արդյոք բանկի նախագահի կողմից իր պարտականությունների չկատարումը կամ ոչ պատշաճ կատարման մասին հոդված հրապարակելը պետք է դիտարկել որպես վարկաբեկող կամ նրա օրինական շահերը և իրավունքները ոտնահարող։ Ըստ պաշտպանական կողմի, բանկի նախագահի կողմից իր պարտականությունների չկատարումը կամ ոչ պատշաճ կատարման մասին հոդված հրապարակելը չպետք է դիտարկել որպես վարկաբեկող կամ նրա օրինական շահերը և իրավունքները ոտնահարող։ Սուբյեկտիվ կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով նախատեսված արարքում հանցակազմը բացակայում է, եթե հանցավորը պահանջել է իր գույքը կամ գտնվելով բարեխիղճ մոլորության մեջ հանցավորը պահանջել է իր կարծիքով իրեն պատկանող գույքը։ Կոնկրետ այս դեպքում Է. Նագդալյանը համոզված է եղել, որ <<Կոնվես Բանկ>> ՓԲ ընկերությունը իր նկատմամբ գույքի բռնագանձման անհիմն ու անօրինական քաղաքացիական դատական պրոցեսներ է սկսել և պահանջ է ներկայացրել այդ դատական պրոցեսները կասեցնելու և հարցը բանակցությունների միջոցով կարգավորելու վերաբերյալ։ Է. Նագդալյանի նման մոտեցումը պատճառաբանված և հիմնավորված է գործում առկա փաստաթղթերով, իր և տուճողի՝ Տ. Դավթյանի դատաքննական ցուցմունքներով և գործում առկա փաստաթղթերով այն մասին, որ <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲ ընկերությունից վերցված 500 000 /հինգ հարյուր հազար/ ԱՄՆ դոլար վերցված վարկը մի քանի տարի սպասարկելուց հետո, երբ Է. Նագդալյանը չի կարողացել վարկի գումարները վճարել, բանկը արտադատական կարգով սեփականացրել է Է. Նագդալյանին պատկանող <<Գրին Վիլինջ>> թաղամասի 4 առանձնատները, որոնց իրական արժեքը անցնում է մեկ միլիոն ԱՄՆ դոլարից։ Ուստի Է.Նագդալյանը բավարար հիմքեր ուներ մտածելու, որ իր պահանջը ուղղված է իրեն պատկանող գումարները անօրինական բռնագանձումից՝ թեկուզ և դատական կարգով, զերծ պահելուն և պաշտպանելուն։ Ամբաստանյալի գործողությունները ուղղված են եղել ոչ թե բանկին կամ տուժողին պատկանող գումարները հափշտակելուն այլ իրեն պատկանող գումարները պաշտպանելուն։ Ըստ պաշտպանի` Է. Նագդալյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, ուստի այս հիմքով պետք է նրան արդարացնել։ Պաշտպանը, հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի դրույթներին նշել է, որ նման պայմաններում ուղղակի ակնհայտ է, որ մեղադրողը խստացման առումով կարող է փոփոխել առաջադրված մեղադրանքը և նոր մեղադրանք առաջադրել միայն և բացառապես՝ եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտվել են ապացույցները և որոնք անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալին մեղսագրվել է այլ արարք, քան այն որ նա կատարել է: Սույն գործով ակնհայտ է, որ մեղադրող կողմը մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու որոշումը կայացրել է առանց դատական քննության ընթացքում ապացույցների հետազոտման՝ ինչի իրավունքը չի ունեցել և դա քրեական դատավարության օրենսգրքի էական խախտում է, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասը հստակ սահմանում է իրավական ռեժիմը, որի կիրառմամբ մեղադրողը կարող է կայացնել մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու որոշում։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմով մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշում կայացնելուց հետո մեղադրողը բոլոր դեպքերում պարտավոր էր կազմել նոր մեղադրական եզրակացություն ինչը չի կատարել, հատկանշական է նաև այն, որ 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի իրավական ռեժիմով առաջադրված նոր մեղադրանքում փաստական հանգամանքի որևէ փոփոխություն չկա, ինչ նույնպես թույլ է տալիս ասել, որ քրեադատավարական օրենսգրքի պահանջը խախտվել է: Վերը շարադրված դատողությունների մասին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իր դիրքորոշումը հայտնել է Ս. Նալբանդյանի վերաբերյալ իր 18 դեկտեմբերի 2009թ. ՀՅՔՐԴ/0144/01/09 որոշմաբ, որին հակասում է բողոքարկվող դատական ակտը։ Պաշտպանը նշել է նաև, որ քրեական գործը հարուցվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի պահանջների էական խախտումով, խախտվել է քրեական գործ հարուցելու համար օրենքով սահմանված 10-օրյա ժամկետը, ուստի քրեական գործի հարուցման որոշումը ապօրինի է, հետևաբար սույն քրեական գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները ապօրինի են: Խախտվել է ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, այն է, որ արգելվում է օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների օգտագործումը: Խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջը, այն մասով, որ դատավարության կողմերը պարտավոր են պահպանել ՀՀ Սահմանադրությունը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը և մյուս օրենքները։ Դատարանը բողոքարկվող դատական ակտով պետք է պատճառաբաներ, թե ինչու Է. Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելի չէ և ինչու նրա ուղղվելը հնարավոր է միայն ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու դեպքում, մինչդեռ գործի հանգամանքները և նրան բնութագրող փաստաթղթերը հիմք են տալիս ասելու, որ նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելը կլիներ իրավական տեսանկյունից և հիմնավորված, և պատճառաբանված և արդարացի, եթե նա մեղավոր է իրեն մեղսագրվող հանցանքը կատարելու մեջ։ Համաձայն պաշտպանի, սույն գործով առկա են հարցեր, որոնց Վերաքննիչ դատարանը պետք է անդրադառնա որոշում կայացնելիս. Այսպիսով` քրեական գործը հարուցվել է գործով տուժողի կողմից բողոք ներկայացնելուց հետո 42-րդ օրը, բողոքը ներկայացվել է 2013թ. հուլիսի 25-ին, նախապատրաստված նյութերը գրությամբ քննչական մարմնին է հանձնվել 2013թ. օգոստոսի 13-ին, քրեական գործը հարուցվել է 2013թ. սեպտեմբերի 05-ին և այս ժամանակահատվածում որևէ էական քննչական գործողություն չի իրականացվել։ Այսպիսով խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի պահանջը, իսկ գործ հարուցելու առիթի օրինականությունը և հիմքերի բավարար լինելն ստուգելու անհրաժեշտության դեպքում ՝ դրանց ստացման պահից 10-օրվա ընթացքում, հարց է բարձրացրել, թե արդյոք ՀՀ քրեական դատավարության 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտմամբ քրեական գործ հարուցելը քննչական և քրեադատավարական գործողությունների կատարման էական խախտում է, թե ոչ, և դրանից հետո քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն օրինական ձեռք բերված ապացույցներ են, թե որպես ապացույց անթույլատրելի են։ Բողոքաբերը նշել է նաև, որ գործով մասնակցող մեղադրողը հենց 1-ին դատական նիստում դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու միջնորդության քննարկաման ընթացքում հանդես գալով և առարկելով դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու միջնորդության դեմ, անմիջապես դատարանին ներկայացրել է <<Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին>> որոշումը, որով նույն փաստական հանգամանքների առկայությամբ ու տվյալներով իր պաշտպանյալին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, դրանից հետո Դատարանը երկու շաբաթով ընդմիջում է հայտարարել, որպեսզի պաշտպանական կողմը կարողանա ծանոթանալ առաջադրված նոր մեղադրանքին և հայտնի իր դիրքորոշումը։ Մեղադրող կողմը դատական քննության առաջին իսկ նիստում, առանց որևէ ապացույց հետազոտելու դատարանին է ներկայացրել <<Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին>> որոշումը, ինչով խախտել է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը։ Եվ պաշտպանը հարցեր է բարձրացրել, թե արդյոք մեղադրող կողմը իրավունք ուներ դեռևս դատական առաջին նիստի ժամանակ, առանց դատական քննություն ընթացքի, առանց ապացույցները հետազոտելու և նույն փաստական հանգամանքներով, որոնք արդեն իսկ նկարագրված են առաջադրված մեղադրանքում, առաջադրված մեղադրանքը խստացնելու առումով դատարանին ներկայացնել <<Առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշում>> այն դեպքում, երբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասը օրենսդիրը ձևակերպել և շարադրել է հետևյալ կերպ՝ <<Մեղադրողը կարող է մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը փոխել մեղադրանքը, այդ թվում նաև՝ խստացման առումուվ, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալր կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է>>։ Տվյալ պարագայում մեղադրողի գործողությունները համապատասխանում են արդյո՞ք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմին, նշվածը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջների էական խախտում է, թե ոչ։ Նման կերպ առաջադրված մեղադրանքով անձի վերաբերյալ մեղադրական դատավճիռ կայացնելը և դատապարտելը արդյո՞ք օրինական է: Եվ արդյոք Է. Նագդալյանի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներին թե ոչ, հաշվի առնելով հետևյալ շատ էական երեք փաստական հանգամանքները՝ ա/ Է. Նագդալյանը <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերության գործադիր տնօրենին նամակ ուղարկելով և պահանջներ ներկայացնելով համոզված է եղել և այժմ էլ համոզված է ,որ բանկը իր նկատմամբ ապօրինի գործառույթներ կատարելով հասցրել է մոտ մեկ միլիոն ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամի վնաս և անհիմն դատական պրոցեսներ սկսելով արգելադրել է իր գույքը ու բանկային հաշիվները, այսինքն նա ըստ էության պահանջ է ներկայացրել իրեն պատկանող գույքի վրայից անհիմն և ապօրինի արգելանքները հանելու, չհիմնավորված տույժերը և տուգանքները կասեցնելու և հարցը բանակցությունների միջոցով կարգավորելու վերաբերյալ։ Հետևաբար Է. Նագդալյանը կարծել է և կարծում է, որ իր ներկայացրած պահանջները իրեն պատկանող գումարների և գույքի վերաբերյալ է։ Գործող օրենսդրությամբ այս հանգամանքը արարքում հանցակազմի բացակայության հիմք է, թե ոչ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով սահմանված հանցանքի օբյեկտիվ կողմը սույն գործով առկա է, թե ոչ։ բ/ Նամակում Է. Նագդալյանը, անդրադառնալով բանկի գործադիր տնօրենի գործողություններին, նշել է, որ եթե նա ցանկանում է ապա կարող է հայց նախապատրաստել իր պատիվն ու արժանապատվությունը դատական կարգով պաշտպանելու վերաբերյալ, այսինքն Է. Նագդալյանը ի սկզբանե իր գործողությունները դիտարկել, ընկալել և կատարել է քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների դաշտում։ գ/ Հաշվի առնելով այն, որ ի պատասխան ԱԱԾ քնչական վարչության պետի 8/420 գրության <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերության գործադիր տնօրենը՝ սույն գործով տուժող Տիգրան Դավթյանը, գրությամբ հայտնել է, որ Է. Նագդալյանի կողմից կատարված արարքը իրենց կողմից գնահատվում է ոչ թե գումարային մեծությամբ, այլ բանկի բարի համբավի արատավորման հնարավոր ռիսկով, որը գումարային գնահատման ենթակա չէ և արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածով սահմանված հանցանքի սյուբեկտիվ կողմը սույն գործով առկա է, թե ոչ։ դ/ Եթե Է. Նագդալյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունը և նրա մեղքը ապացուցված է, ապա հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, նրա գործունեությունը, նրա դրական բնութագիրը և մյուս տվյալները, թե արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը Է. Նագդալյանի նկատմամբ չկիրառելը հիմնավորված և պատճառաբանված է, թե ոչ։ Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպան Վ. Քոսյանը միջնորդել է բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014թ. նոյեմբերի 11-ի ԵԿԴ/ 0108/01/14 դատավճիռը և կայացնել որոշում` քրեական գործի հարուցումը գնահատել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտմամբ հարուցված ապօրինի գործ, քրեական գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները ճանաչել անթույլատրելի, քրեական գործի վարույթը կարճել և դադարեցնել Է. Նագդալյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը, կամ նոր առաջադրված մեղադրանքը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով գնահատել օրենքի պահանջի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների խախտմամբ, ՀՀ սահմանդրության 22-րդ հոդվածի պահանջների խախտմամբ կատարված էական խախտմամբ առաջադրված և ապօրինի, քրեական գործի վարույթը կարճել և դադարեցնել Է. Նազդալյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը: Կամ նոր առաջադրված մեղադրանքը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով գնահատել օրենքի պահանջի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների խախտմամբ, ՀՀ սահմանդրության 22-րդ հոդվածի պահանջների խախտմամբ կատարված էական խախտմամբ Է. Նագդալյանին առաջադրված ապօրինի արարքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, կիրառել համաներման ակտը և ազատ արձակել, կամ եթե դատարանը կարևորում է, որ Է. Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը ապացուցված և հիմնավորված է, ապա այդ դեպքում կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70–րդ հոդվածը՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան։ 3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով ամբաստանյալի և պաշտպանի հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ, դատախազի պատասխանը դրանց դեմ, ներկայացված բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել մասնակիորեն` հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել: 2.Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը, և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը: Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե առաջին ատյանի դատարանում դատական քննության ընթացքում մեղադրողը գտնում է, որ առաջադրված մեղադրանքը խստացման կամ մեղմացման առումով ենթակա է լրացման կամ փոփոխման, քանի որ ի հայտ են եկել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել և չէին կարող հայտնի լինել մինչդատական վարույթում, և եթե գործի փաստական հանգամանքները հնարավորություն չեն տալիս մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու առանց դատական քննությունը հետաձգելու, ապա դատարանին ներկայացնում է առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու համար դատական քննությունը հետաձգելու վերաբերյալ միջնորդություն: Մեղադրողը նման միջնորդությամբ կարող է հանդես գալ մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը: (…) 3. Մեղադրողը կարող է մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը փոխել մեղադրանքը, այդ թվում նաև` խստացման առումով, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալը կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է (…)»: Մեջբերված նորմերը վերլուծության ենթարկելով Ա.Բաբայանի և Ս.Թումանյանի գործով որոշման մեջ` Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Մեղադրողը օբյեկտիվորեն կրում է դատարան ներկայացրած մեղադրանքի, այդ թվում` մեղսագրվող արարքին տրված քրեաիրավական որակման հիմնավորվածության ռիսկը և օրենսդրական կարգավորման մակարդակով ստանում է առաջին ատյանի դատարանում այն փոփոխելու իրավական հնարավորություն: Դատախազի կողմից վերոնշյալ հնարավորությունը չօգտագործելու դեպքում դատարանն իրավասու չէ իր վրա վերցնել մեղադրողի գործառույթները և դուրս գալ ամբաստանյալին նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքի սահմաններից: Դատական քննության փուլում դատարանի խնդիրն է ստուգել ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունն ու ապացուցվածությունը, և եթե ապացույցների հետազոտման արդյունքում մեղսագրվող արարքը կհաստատվի, դատարանը պարտավոր է կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը նշված հանցավոր արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ` անկախ այն հանգամանքից, թե հաստատված փաստական հանգամանքների պայմաններում ամբաստանյալի արարքը պետք է լրացուցիչ որակվեր նաև այլ հոդվածներով, թե` ոչ: Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը չիրացնելով՝մեղադրողը քրեական գործի հետագա քննությունների ընթացքում զրկվում է նման նախաձեռնությամբ հանդես գալու հնարավորությունից» (տե՛ս Արմեն Ջիվանի Բաբայանի և Սուրեն Ռազմիկի Թումանյանիգործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 23-րդ կետը): Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրողին քրեադատավարական օրենքով տրված՝ առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոխելու իրավունքը բացարձակ չէ, և մեղադրողն իր վերոգրյալ լիազորությունը պետք է իրականացնի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի կանոնների պահպանմամբ, որոնք հստակ սահմանում են ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու կարգն ու սահմանները: Այսպես` նշված իրավանորմը սահմանում է դատարանում մեղադրանքի փոփոխման երկու ռեժիմ` փոփոխում քննչական գործողությունների կատարմամբ, եթե ի հայտ են եկել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել և չէին կարող հայտնի լինել մինչդատական վարույթում (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասեր), և փոփոխում առանց քննչական գործողություններ կատարելու, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներն անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալը կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մաս) (առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իրավական ընթացակարգերի մասին տե՛ս Սուրեն Կարոյի Նալբանդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման 19-25-րդ կետերը): Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը պատշաճ իրականացնելու համար դատախազը պետք է գործի քրեադատավարական օրենքով սահմանված վերոգրյալ երկու իրավական ռեժիմներից որևէ մեկով, հակառակ դեպքում նրա գործողություններն ապօրինի են և որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող: Այլ խոսքով՝ դատախազի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով սահմանված կարգի խախտմամբ՝ մեղադրանքը փոփոխելու կամ լրացնելու մասին որոշման կայացումը հավասարազոր է օրենքով սահմանված կարգով՝առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իրավական հնարավորությունը չօգտագործելուն: Այս դեպքում ևս դատարանն իրավասու չէ իր վրա վերցնել մեղադրողի գործառույթները, դուրս գալ ամբաստանյալին նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքի սահմաններից: Դատարանը պարտավոր է դատաքննության արդյունքներով կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը նշված հանցավոր արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ` անկախ այն հանգամանքից, թե հաստատված փաստական հանգամանքների պայմաններում ամբաստանյալի արարքը պետք է լրացուցիչ որակվեր նաև այլ հոդվածներով, թե` ոչ (տե՛ս Արսեն Մկրտիչի Սերոբյանի և Էդվարդ Վահանի Պետրոսյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/13 որոշման 22-րդկետը): Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ընդհանուր կանոնի համաձայն` գործի դատական քննությունը սահմանափակված է մեղադրանքի այն ծավալով, որն առաջադրվել է ամբաստանյալին (դատական քննության սահմանների վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Արթուր Սերոբյանի վերաբերյալՎճռաբեկ դատարանի 2007 մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-46/07 որոշումը): Հիշյալ կանոնից բացառություն են մեղադրողի կողմից մեղադրանքը փոփոխելու կամ լրացնելու դեպքերը, որոնց կառուցակարգը նախատեսված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով: Հետևաբար, բոլոր այն դեպքերում, երբ բացակայում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով նախատեսված բացառության կանոնը, պետք է գործի ընդհանուր կանոնը, որից ցանկացած շեղում կհանգեցնի ամբաստանյալի արդար դատաքննության իրավունքի, հետևաբար` օրինականության սկզբունքի խախտման: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով նախատեսված կառուցակարգն ուղղված է պետությանը` ի դեմս մեղադրողի, իսկ պետության կողմից թույլ տրված սխալներն ու բացթողումները չեն կարող վերացվել անձի իրավունքների սահմանափակման միջոցով: Հետևաբար Վճռաբեկ դատարանն անթույլատրելի է համարել այն իրավիճակը, երբ վերադաս դատարանի կողմից կարող է բեկանվել գործով կայացված դատավճիռը և գործն ուղարկվել առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության, որպեսզի նոր քննության ընթացքում մեղադրողը հնարավորություն ստանա շտկելու նախորդ դատական քննության ընթացքում թույլ տրված բացթողումը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի գործադրմամբ փոփոխի առաջադրված մեղադրանքը: Նման մոտեցման դեպքում ուղղակիորեն կիմաստազրկվի ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը (տե՛ս Արմեն Ջիվանի Բաբայանի և Սուրեն Ռազմիկի Թումանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 23-րդ կետը): Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ այն դեպքում, երբ վերադաս ատյանի դատարանն արձանագրում է մեղադրողի կողմից մեղադրանքը փոփոխելու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգի խախտում, գործն իրավասու է ուղարկել առաջին ատյանի դատարան նոր քննության, եթե իր իրավասությունների շրջանակներում անհնարին է փոփոխել վերանայվող դատական ակտը: Այս դեպքում վերադաս ատյանի դատարանը պարտավոր է նոր քննության այնպիսի ծավալ սահմանել, որը կբացառի նոր քննության ընթացքում մեղադրողի կողմից թույլ տրված սխալը կամ բացթողումը վերանորոգելու հնարավորությունը: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հակառակ մոտեցման դեպքում կվտանգվեն անձի` մրցակցային դատավարության, ողջամիտ ժամկետներում գործի քննության և պաշտպանության իրավունքները: Անդրադառնալով սույն գործի փաստերին` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դատախազի կողմից հաստատված և Առաջին ատյանի դատարան ուղարկված մեղադրական եզրկացության համաձայն` Է.Նագդալյանը, «ԿոնվերսԲանկ»ՓԲԸ-ի նկատմամբ ունենալով ժամկետանց վարկային պարտավորություններ, վճարման ժամկետներն երկարաձգելու կամ վարկային պայմանագրերի պայմաններն ի նպաստ իրեն որևէ կերպ փոփոխելու նպատակով կատարել է շորթում և նրան մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Առաջին ատյանի դատարանում կայացած դատական նիստի ժամանակ՝ գործի քննության նախապատրաստական փուլում, մեղադրողը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով, դատարան է ներկայացրել որոշում, որով ամբաստանյալ Է.Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և դատավարական փաստաթղթերում առկա միևնույն գործողություններին տրվել այլ իրավաբանական որակում, մասնավորապես` Է.Նագդալյանի գործողությունները որակվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Է.Նագդալյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական դատավճիռ՝ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը տրվել է մեղադրողի կողմից փոփոխված մեղադրանքի շրջանակներում: Պաշտպանության կողմի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալ Է.Նագդալյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու վերաբերյալ մեղադրողի որոշումն իրավացիորեն ճանաչել է ապօրինի և հետևանք չառաջացնող՝ փաստարկելով, որ դատախազը պատշաճ չի իրականացրել Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրանքը փոփոխելու իր իրավունքը և չի պահպանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված իրավական ռեժիմը, այն է` մեղադրանքի փոփոխումը իրականացրել է մինչև դատաքննության ընթացքում գործի ապացույցները հետազոտելը: Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը բեկանել է դատավճիռը և գործն ուղարկել Առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության: Վերաքննիչ դատարանը նաև սահմանել է նոր քննության ծավալ` նշելով. «Նոր քննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով շարադրված պահանջների պահպանմամբ հետազոտի գործի ապացույցները, որից հետո միայն, դատախազի կողմից մեղադրանքի փոփոխման միջնորդության առկայության դեպքում անդրադառնա այդ հարցի քննարկմանը»: Վերոնշյալ փաստերից երևում է, որ Վերաքննիչ դատարանը դատավճիռը բեկանել և գործն ուղարկել է նոր քննության մեղադրողի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091 հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված կարգի խախտմամբ մեղադրանքը փոփոխելու պատճառաբանությամբ, մինչդեռ քննարկման առարկա չդարձնելով վերաքննիչ բողոքի մնացած հիմքերը և հիմնավորումները` չի պատճառաբանել իր իրավասության սահմաններում դատական ակտը փոփոխելու անհնարինությունը: Այլ խոսքով` Վերաքննիչ դատարանն ուղղակիորեն հնարավորություն է տվել մեղադրողին գործի նոր քննության ընթացքում շտկելու նախորդ դատական քննության ընթացքում թույլ տրված սխալը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի գործադրմամբ փոփոխելու առաջադրված մեղադրանքը, այն էլ այն դեպքում, երբ վերաքննիչ վարույթն իրականացվել է պաշտպանության կողմի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի հիման վրա: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանն իրավասու չէր մեղադրողի կողմից մեղադրանքը փոփոխելու կարգի խախտում արձանագրելու հիմքով բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և գործն ուղարկել նոր քննության` նշելով գործի նոր քննության ընթացքում մեղադրողի կողմից օրենքով սահմանված կարգով մեղադրանքը փոփոխելու հնարավորության մասին: Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Է.Նագդալյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության մինչև մեղադրողի կողմից մեղադրանքը փոփոխելու վերաբերյալ միջնորդությամբ հանդես գալն առաջադրված մեղադրանքում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2014թ. փետրվարի 3-ին կատարված հարցման արդյունքների), դրական բնութագրվելը (համաձայն Հայաստանի գործատուների հանրապետական միության նախագահ Գ.Մակարյանի կողմից 2014թ. հունվարի 14-ին տրված բնութագրի և պատվոգրի` հանդիսանում է Հայաստանում երկու ռուսալեզու թերթերի գլխավոր խմբագիրը, Ռուսաստանի Դաշնության վարչապետի կողմից պարգևատրվել է Հայաստանում ռուսաց լեզուն տարածելուն նպաստելու համար, հանդիսանում է ռուսալեզու լրատվամիջոցների միջազգային ասոցիացիայի խորհրդի անդամ), ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում գտնում է, որ պատժի նպատակները կիրականան նրա նկատմամբ որպես պատիժ 3/երեք/ տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելով: Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 03.10.2013թ. ընդունված <<Համաներում հայտարարելու մասին>> որոշումը, գտնում է, որ ամբաստանյալ ենթակա է ազատման նշանակված պատժից։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն, հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, /…/: Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 03.10.2013թ. ընդունած <<Համաներում հայտարարելու մասին>> որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի համաձայն` պատժից ենթակա են ազատման այն անձինք, բացառությամբ սույն որոշման 8-րդ կետի 4-6-րդ ենթակետերով և 9-րդ կետով նախատեսված դեպքերի, որոնց նկատմամբ նշանակվել է առավելագույնը երեք տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ: Վերոհիշյալ ակտով նախատեսված` համաներման կիրառման սահմանափակումներն ամբաստանյալի վրա չեն տարածվում: Անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի մյուս պահանջներին` քրեական գործի հարուցումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտմամբ հարուցված ապօրինի գործ գնահատելու, քրեական գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցներն անթույլատրելի ճանաչելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և Է. Նագդալյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70–րդ հոդվածը կիրառելու վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարարելու հիմքեր չկան: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-րդ, 398-րդ, 399-րդ, 402-րդ հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Ամբաստանյալ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. նոյեմբերի 11-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել: Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման 3/երեք/ տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ կիրառել ՀՀ Անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ <<Համաներում հայտարարելու մասին>> 03.10.2013թ. ԱԺ Որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետը և նրան ազատել նշանակված պատժից: Ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ, մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 24-05-2016 |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Ամբաստանյալ Էդուարդ Հայկազի Նագդալյանի նկատմամբ կիրառվել է ՀՀ Անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ <<Համաներում հայտարարելու մասին>> 03.10.2013թ. ԱԺ Որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետը և նա ազատվել է նշանակված պատժից: |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 27-06-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 235, 150, 157, 52 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 27-06-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 235, 150, 157, 52 |
| Ուր | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Գրության համարը | Ե-15144/16 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0108/01/14
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 22-04-2015 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Վաչագան |
| Ազգանուն | Քոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | ամբաստանյալ` Էդուարդ Հայկազի Նագդալյան |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Գործը ստացվել է վճռաբեկ դատարան
| Գործի առաքման ամսաթիվը | 28-04-2015 |
|---|---|
| Գրության համարը | Ե-8220 |
| Գործի ստացման ամսաթիվը | 06-05-2015 |
| Քրեական գործի հատորներ /փաստաթղթեր/ | 3 հատոր |
| Գործի համարը | ԵԿԴ/0108/01/14 |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Պատասխանատվության ենթարկվածների թիվը | 1 |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 06-05-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ելիզավետա |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 06-08-2015 |
|---|---|
| Որոշման առաքման ամսաթիվը | 21-08-2015 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-12-2015 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 09-12-2015 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 18-12-2015 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 18-12-2015 |
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է և գործն ուղարկվել է ստորադաս դատարան նոր քննության |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0108/01/14 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՆՈՒՆՀԱՅԱՍՏԱՆԻՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀայաստանիՀանրապետության վերաքննիչքրեականդատարանիորոշում ՔրեականգործթիվԵԿԴ/0108/01/14 Նախագահողդատավոր՝Ա. Պետրոսյան Դատավորներ՝ Հ. Տեր-Ադամյան Մ. Արղամանյան ՀՀվճռաբեկդատարանիքրեականպալատը (այսուհետ` Վճռաբեկդատարան) նախագահությամբԴ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբդատավորներԵ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քարտուղարությամբՀ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբպաշտպան Վ.ՔՈՍՅԱՆԻ մեղադրող Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ 2015 թվականիդեկտեմբերի 18-ինք.Եր¨անում դռնբացդատականնիստում, քննությանառնելովԷդուարդՀայկազիՆագդալյանիվերաբերյալՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովՀՀվերաքննիչքրեականդատարանի (այսուհետնա¨` Վերաքննիչդատարան) 2015 թվականիմարտի 20-իորոշմանդեմամբաստանյալԷ.ՆագդալյանիպաշտպանՎ.Քոսյանիվճռաբեկբողոքը, ՊԱՐԶԵՑ Գործիդատավարականնախապատմությունը 1. 2013 թվականիսեպտեմբերի 5-ինՀՀկառավարությաննառընթերազգայինանվտանգությանծառայությանքննչականվարչությունումհարուցվելէթիվ 58209313 քրեականգործը` ՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետիհատկանիշներով: Նախաքննությանմարմնի՝ 2014 թվականիապրիլի 28-իորոշմամբԷդուարդՀայկազիՆագդալյանըներգրավվելէորպեսմեղադրյալ, ¨նրանմեղադրանքէառաջադրվելՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 1-ինմասով: Է.Նագդալյանինկատմամբորպեսխափանմանմիջոցէընտրվելստորագրությունչհեռանալումասին: 2014 թվականիհուլիսի 4-ինքրեականգործըմեղադրականեզրակացությամբուղարկվելէԵր¨անիԿենտրոն¨Նորք-Մարաշվարչականշրջաններիընդհանուրիրավասությանառաջինատյանիդատարան (այսուհետնա¨` Առաջինատյանիդատարան): 2. 2014 թվականիօգոստոսի 5-ինԱռաջինատյանիդատարանումտեղիունեցածառաջինդատականնիստիժամանակ` դատականնիստինախապատրաստականմասում, մեղադրողՀ.ՀակոբյանըդատարանէներկայացրելամբաստանյալԷ.ՆագդալյանինՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 1-ինմասովառաջադրվածմեղադրանքըփոփոխելու¨ՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովնորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշում: Առաջինատյանիդատարանի՝ 2014 թվականինոյեմբերի 11-իդատավճռովԷ.ՆագդալյանըմեղավորէճանաչվելՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովնախատեսվածհանցագործությանկատարմանմեջ, ¨նրանկատմամբնշանակվելէպատիժ` ազատազրկում` 6 (վեց) տարիժամկետով: 3. ԱմբաստանյալԷ.ՆագդալյանիպաշտպանՎ.ՔոսյանիվերաքննիչբողոքիքննությանարդյունքումՎերաքննիչդատարանը 2015 թվականիմարտի 20-իորոշմամբբողոքըբավարարելէմասնակիորեն, բեկանելԱռաջինատյանիդատարանի՝ 2014 թվականինոյեմբերի 11-իդատավճիռը¨գործնուղարկելստորադասդատարան` նորքննության: 4. Վերաքննիչդատարանի 2015 թվականիմարտի 20-իորոշմանդեմվճռաբեկբողոքէբերելամբաստանյալԷ.ՆագդալյանիպաշտպանՎ.Քոսյանը: Վճռաբեկդատարանը 2015 թվականիօգոստոսի 6-իորոշմամբվճռաբեկբողոքնընդունելէվարույթ: Դատավարությանմասնակիցներըվճռաբեկբողոքիպատասխանչեններկայացրել: Վճռաբեկբողոքիքննությանհամարէականնշանակությունունեցողփաստերը 5. Դատախազիկողմիցհաստատված¨Առաջինատյանիդատարանուղարկվածմեղադրականեզրակացությանհամաձայն՝«[Է.Նագդալյանը] մեղադրվումէնրանում, որնա«ԿոնվերսԲանկ»ՓԲԸ-ինկատմամբունեցած 157.687 ԱՄՆդոլարիժամկետանցվարկայինպարտավորություններիվճարմանժամկետներներկարաձգելուկամվարկայինպայմանագրերիպայմաններնինպաստիրենոր¨էկերպփոփոխելունպատակով, գիտակցելով, որօրինականկարգովչիկարողխուսափելվարկայինպարտավորություններըկատարելուցկամդրանցդիմացայլկերպհատուցելուց, նպատակադրվելէստեղծվածիրավիճակիցհանգուցալուծումգտնելշորթմանեղանակով, այնէ` հանդիսանալով«ԴելովոյԷքսպրես»թերթիգլխավորխմբագիր, «ԿոնվերսԲանկ»ՓԲԸ-ի¨դրագործադիրտնօրենՏիգրանԴավթյանիանձի, գործարարհամբավիմասինարատավորող, նրանցիրավունքներին¨օրինականշահերինէականվնասպատճառողտեղեկություններհրապարակելուսպառնալիքովվերջինիսառաջգույքայինպահանջներդրել» (տե՛սքրեականգործ, հատոր 1-ին, թերթեր 231-232¤: 6. 2014 թվականիօգոստոսի 5-ին` Առաջինատյանիդատարանումտեղիունեցածառաջինդատականնիստիժամանակ` դատականնիստինախապատրաստականմասում, մեղադրողՀ.ՀակոբյանըդատարանէներկայացրելամբաստանյալԷ.ՆագդալյանինՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 1-ինմասովառաջադրվածմեղադրանքըփոփոխելու¨ՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովնորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշում, որովԷ.Նագդալյանինառաջադրվածմեղադրանքըփոփոխվելէ, ¨նրաննորմեղադրանքէառաջադրվելՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետով (տե՛սքրեականգործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 40-42¤: 7. Առաջինատյանիդատարանի 2014 թվականինոյեմբերի 11-իդատավճռիհամաձայն` «[Ա]մբաստանյալԷդուարդՀայկազիՆագդալյանըկատարելէշորթում, այսինքն՝ՏիգրանԴավթյանիպատիվը¨վերջինիսղեկավարած«ԿոնվերսԲանկ»ՓԲընկերության (այսուհետ՝Բանկ) գործարարհամբավնարատավորող, նրանցիրավունքներին¨օրինականշահերինէականվնասպատճառողտեղեկություններհրապարակելուսպառնալիքովնրանէներկայացրելառանձնապեսխոշորչափովգույքայինբնույթիգործողություններկատարելուպահանջ, այսինքն` մեղավորությամբկատարելէհանցավորարարք, որըհամապատասխանումէՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովնախատեսվածհանցագործությանհատկանիշներին» (տե՛սքրեականգործ, հատոր 2-րդ, թերթ 143¤: 8. Վերաքննիչքրեականդատարանըհանգելէհետ¨ության, որ»ԱռաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրիրավունքըպատշաճիրականացնելուհամարդատախազըպետքէգործերՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091 հոդվածի 3-րդմասովսահմանվածիրավականռեժիմով, այսինքնդատաքննությանընթացքումմեղադրանքիփոփոխումըպետքէիրականացվերգործիապացույցներըհետազոտելուցհետոմիայն: Հետ¨աբար (…) դատախազիգործողություններըպետքէդիտելապօրինի¨որ¨էհետ¨անքչառաջացնող: (…) Ելնելովվերոգրյալներից` Վերաքննիչդատարանըգտնումէ, որԵր¨անքաղաքիԿենտրոն¨Նորք-Մարաշվարչականշրջաններիընդհանուրիրավասությանառաջինատյանիդատարանի 2014թ. նոյեմբերի 11-իդատավճիռը` ԷդուարդՀայկազիՆագդալյանիվերաբերյալ` ՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետով, պետքէբեկանել¨գործնուղարկելստորադասդատարան` այլկազմովնորքննության` սահմանելովնորքննությանծավալը: ՆորքննությանընթացքումԱռաջինատյանիդատարանըպետքէՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասովշարադրվածպահանջներիպահպանմամբ` հետազոտիգործիապացույցները, որիցհետոմիայն, դատախազիկողմիցմեղադրանքիփոփոխմանմիջնորդությանառկայությանդեպքումանդրադառնաայդհարցիքննարկմանը» (տե՛սքրեականգործ, հատոր 3-րդ, թերթ 70-73¤: 3. Վճռաբեկբողոքիհիմքերը, հիմնավորումները¨պահանջը Վճռաբեկբողոքըքննվումէհետ¨յալհիմքերիսահմաններումներքոհիշյալհիմնավորումներով. 9. Բողոքիհեղինակըփաստարկելէ, որՎերաքննիչդատարանըթույլէտվելդատականսխալ` նյութական¨դատավարականիրավունքինորմերիայնպիսիխախտումներ, որոնքազդելենգործիելքիվրա: Իհիմնավորումնիրփաստարկների՝բողոքաբերընշելէ, որՎերաքննիչդատարանըխախտելէՀՀՍահմանադրության 3-րդհոդվածի 3-րդմասի, ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 19-րդ, 23-րդհոդվածների, 180-րդհոդվածի 1-ինմասի, 309.1-րդհոդվածի 3-րդմասի, 398-րդհոդվածի 5-րդմասի, ՀՀքրեականօրենսգրքի 70-րդ, 182-րդհոդվածներիպահանջները: Բացիայդ, ՎերաքննիչդատարանիորոշումըհակասումէԱ.Բաբայանի ¨ Ս.ԹումանյանիգործովՎճռաբեկդատարանի 2011 թվականիդեկտեմբերի 22-իթիվԵԷԴ/0044/01/11 որոշմանը: 10. Բողոքիհեղինակընշելէ, որԷ.Նագդալյանիարարքումբացակայումէնրանվերագրվողհանցակազմիսուբյեկտիվկողմը, քանիորնահամոզվածէեղել, որ«ԿոնվերսԲանկ»ՓԲընկերություննիրնկատմամբգույքիբռնագանձմանանհիմնուանօրինականքաղաքացիականդատականպրոցեսներէսկսել¨պահանջէներկայացրելայդդատականպրոցեսներըկասեցնելու, իրենպատկանողգույքերիվրայիցանհիմն¨ապօրինիարգելանքներըհանելու, չհիմնավորվածտույժերը¨տուգանքներըկասեցնելու¨հարցըբանակցություններիմիջոցովկարգավորելուվերաբերյալ: Այսինքն` Է.Նագդալյանըպահանջելէիրգույքըկամ, գտնվելովբարեխիղճմոլորությանմեջ, պահանջելէիրկարծիքովիրենպատկանողգույքը։ Բացիայդ, բողոքաբերընշելէ, որամբաստանյալԷ.Նագդալյանիգործողություններնուղղվածենեղելոչթեբանկինկամտուժողինպատկանողգումարներըհափշտակելուն, այլիրենպատկանողգումարներըպաշտպանելուն։ Բողոքիհեղինակըփաստելէ, որամբաստանյալԷ.Նագդալյանիարարքումբացակայումէնա¨նրանվերագրվողհանցակազմիօբյեկտիվկողմը, քանիորբանկինախագահիկողմիցիրպարտականություններիչկատարմանկամոչպատշաճկատարմանմասինհոդվածհրապարակելըչպետքէդիտարկելորպեսվարկաբեկողկամնրաօրինականշահերը¨իրավունքներըոտնահարող: Վերոգրյալիհիմանվրաբողոքաբերըգտելէ, որամբաստանյալԷ.ՆագդալյանիարարքումբացակայումէՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածովնախատեսվածհանցավորարարքիօբյեկտիվ¨սուբյեկտիվկողմերը, ուստիայսհիմքովպետքէնրանարդարացնել։ 11. Բողոքաբերըգտելէ, որմեղադրողկողմըմեղադրանքըփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելուորոշումըկայացրելէառանցդատականքննությանընթացքումապացույցներիհետազոտման, որըքրեադատավարականօրենքիէականխախտումէ։ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 309.1-րդհոդվածի 3-րդմասովսահմանվածիրավականռեժիմովմեղադրանքըփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշումկայացնելուցհետոմեղադրողըբոլորդեպքերումպարտավորէրկազմելնորմեղադրականեզրակացություն, ինչըչիկատարել` խախտելովՍ.ՆալբանդյանիգործովՎճռաբեկդատարանի 2009 թվականիդեկտեմբերի 18-իթիվՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշմանպահանջը: 12. Բացիայդ, բողոքաբերընշելէ, որպատճառաբանվածչէԱռաջինատյանիդատարանիայնեզրահանգումը, որամբաստանյալԷ.ՆագդալյանինկատմամբՀՀքրեականօրենսգրքի 70-րդհոդվածըկիրառելիչէ։ 13. Բողոքիհեղինակըփաստելէ, որՎերաքննիչդատարանը, Առաջինատյանիդատարանի՝ 2014 թվականինոյեմբերի 11-իդատավճիռըբեկանելով¨գործնուղարկելովստորադասդատարան` նորքննության, հանդեսէեկելմեղադրանքիկողմում` հնարավորությունտալովմեղադրողիննորքննությանընթացքումշտկելունախորդդատականքննությանընթացքումթույլտրվածբացթողումը¨ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիգործադրմամբփոփոխելուառաջադրվածմեղադրանքը: 14. Հիմքընդունելովվերոգրյալը` բողոքբերածանձըխնդրելէբեկանելՎերաքննիչդատարանի 2015 թվականիմարտի 20-իորոշումը¨գործնուղարկելստորադասդատարան` նորքննության: Վճռաբեկդատարանիպատճառաբանությունները¨եզրահանգումը 15. Վճռաբեկդատարանըգտնումէ, որմեղադրանքըփոփոխելուկարգի (ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդված) խախտումարձանագրելուդեպքումվերադասատյանիդատարանիլիազորությունների, ինչպեսնա¨մեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելիսկայացվողդատավարականորոշմանբնույթիկապակցությամբառկաէօրենքիմիատեսակկիրառությունապահովելուխնդիր: Ուստիանհրաժեշտէհամարումսույնգործովարտահայտելիրավականդիրքորոշումներ, որոնքկարողենուղղորդողնշանակությունունենալնմանգործերովդատականպրակտիկանճիշտձ¨ավորելուհամար: I. Մեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելուկարգը (ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդված) ¨դրախախտումարձանագրելուդեպքումվերադասատյանիդատարանիլիազորությունները. 16. Վճռաբեկդատարանիառջ¨բարձրացվածառաջինիրավականհարցըհետ¨յալնէ. ՎերաքննիչդատարաննիրավասուէրարդյոքմեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելուկարգիխախտումարձանագրելուհիմքովբեկանելԱռաջինատյանիդատարանիդատավճիռը¨գործնուղարկելնորքննության` նշելովգործինորքննությանընթացքումմեղադրողիկողմիցօրենքովսահմանվածկարգովմեղադրանքըփոփոխելուհնարավորությանմասին: 17. ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 309-րդհոդվածիհամաձայն՝«1. Գործիքննությունըդատարանումկատարվումէմիայնամբաստանյալինկատմամբ¨միայնայնմեղադրանքիսահմաններում, որովնրանմեղադրանքէառաջադրվել: 2. Դատականքննությանընթացքումմեղադրանքիփոփոխությունթույլատրվումէ, եթեդրանովչիվատթարանումամբաստանյալիվիճակը, ¨չիխախտվումամբաստանյալիպաշտպանությանիրավունքը: Մեղադրանքըխստացմանառումովփոխելըթույլատրվումէմիայնսույնօրենսգրքովսահմանվածկարգով¨դեպքերում»: ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիհամաձայն՝«1. Եթեառաջինատյանիդատարանումդատականքննությանընթացքումմեղադրողըգտնումէ, որառաջադրվածմեղադրանքըխստացմանկամմեղմացմանառումովենթակաէլրացմանկամփոփոխման, քանիորիհայտենեկելայնպիսիհանգամանքներ, որոնքհայտնիչենեղել¨չէինկարողհայտնիլինելմինչդատականվարույթում, ¨եթեգործիփաստականհանգամանքներըհնարավորությունչենտալիսմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելուառանցդատականքննությունըհետաձգելու, ապադատարանիններկայացնումէառաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելուհամարդատականքննությունըհետաձգելուվերաբերյալմիջնորդություն: Մեղադրողընմանմիջնորդությամբկարողէհանդեսգալմինչ¨դատարանիխորհրդակցականսենյակհեռանալը: (…) 3. Մեղադրողըկարողէմինչ¨դատարանիխորհրդակցականսենյակհեռանալըփոխելմեղադրանքը, այդթվումնա¨` խստացմանառումով, եթեդատականքննությանընթացքումհետազոտվածապացույցներըանհերքելիորենվկայումեն, որամբաստանյալըկատարելէայլհանցանք, քանայն, որընրանմեղսագրվումէ (…)»: 18. ՄեջբերվածնորմերըվերլուծությանենթարկելովԱ.Բաբայանի¨Ս.Թումանյանիգործովորոշմանմեջ` Վճռաբեկդատարաննիրավականդիրքորոշումէհայտնելայնմասին, որ«[Մ]եղադրողըօբյեկտիվորենկրումէդատարաններկայացրածմեղադրանքի, այդթվում` մեղսագրվողարարքինտրվածքրեաիրավականորակմանհիմնավորվածությանռիսկը¨օրենսդրականկարգավորմանմակարդակովստանումէառաջինատյանիդատարանումայնփոփոխելուիրավականհնարավորություն: Դատախազիկողմիցվերոնշյալհնարավորությունըչօգտագործելուդեպքումդատարաննիրավասուչէիրվրավերցնելմեղադրողիգործառույթները¨դուրսգալամբաստանյալիննախաքննությանընթացքումառաջադրվածմեղադրանքիսահմաններից: Դատականքննությանփուլումդատարանիխնդիրնէստուգելներկայացվածմեղադրանքիհիմնավորվածություննուապացուցվածությունը, ¨եթեապացույցներիհետազոտմանարդյունքումմեղսագրվողարարքըկհաստատվի, դատարանըպարտավորէկայացնելհամապատասխանդատականակտայնքրեաիրավականորակմանսահմաններում, որընշվածհանցավորարարքինտրվելէմեղադրականեզրակացությամբ` անկախայնհանգամանքից, թեհաստատվածփաստականհանգամանքներիպայմաններումամբաստանյալիարարքըպետքէլրացուցիչորակվերնա¨այլհոդվածներով, թե` ոչ: [Ա]ռաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրիրավունքըչիրացնելով՝մեղադրողըքրեականգործիհետագաքննություններիընթացքումզրկվումէնմաննախաձեռնությամբհանդեսգալուհնարավորությունից» (տե՛սԱրմենՋիվանիԲաբայանի¨ՍուրենՌազմիկիԹումանյանիգործով 2011 թվականիդեկտեմբերի 22-իթիվԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 23-րդկետը): Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որմեղադրողինքրեադատավարականօրենքովտրված՝առաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոխելուիրավունքըբացարձակչէ, ¨մեղադրողնիրվերոգրյալլիազորությունըպետքէիրականացնիՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիկանոններիպահպանմամբ, որոնքհստակսահմանումենամբաստանյալինառաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելուկարգնուսահմանները: Այսպես` նշվածիրավանորմըսահմանումէդատարանումմեղադրանքիփոփոխմաներկուռեժիմ` փոփոխումքննչականգործողություններիկատարմամբ, եթեիհայտենեկելայնպիսիհանգամանքներ, որոնքհայտնիչենեղել¨չէինկարողհայտնիլինելմինչդատականվարույթում (ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 1-ին, 2-րդմասեր), ¨փոփոխումառանցքննչականգործողություններկատարելու, եթեդատականքննությանընթացքումհետազոտվածապացույցներնանհերքելիորենվկայումեն, որամբաստանյալըկատարելէայլհանցանք, քանայն, որընրանմեղսագրվումէ (ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմաս) (առաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրավականընթացակարգերիմասինտե՛սՍուրենԿարոյիՆալբանդյանիգործովՎճռաբեկդատարանի 2009 թվականիդեկտեմբերի 18-իթիվՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման 19-25-րդկետերը): Առաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրիրավունքըպատշաճիրականացնելուհամարդատախազըպետքէգործիքրեադատավարականօրենքովսահմանվածվերոգրյալերկուիրավականռեժիմներիցոր¨էմեկով, հակառակդեպքումնրագործողություններնապօրինիեն¨որ¨էիրավականհետ¨անքառաջացնելչենկարող: Այլխոսքով՝դատախազիկողմիցՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածովսահմանվածկարգիխախտմամբ՝մեղադրանքըփոփոխելուկամլրացնելումասինորոշմանկայացումըհավասարազորէօրենքովսահմանվածկարգով՝առաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրավականհնարավորությունըչօգտագործելուն: Այսդեպքում ¨սդատարաննիրավասուչէիրվրավերցնելմեղադրողիգործառույթները, դուրսգալամբաստանյալիննախաքննությանընթացքումառաջադրվածմեղադրանքիսահմաններից: Դատարանըպարտավորէդատաքննությանարդյունքներովկայացնելհամապատասխանդատականակտայնքրեաիրավականորակմանսահմաններում, որընշվածհանցավորարարքինտրվելէմեղադրականեզրակացությամբ` անկախայնհանգամանքից, թեհաստատվածփաստականհանգամանքներիպայմաններումամբաստանյալիարարքըպետքէլրացուցիչորակվերնա¨այլհոդվածներով, թե` ոչ (տե՛սԱրսենՄկրտիչիՍերոբյանի¨ԷդվարդՎահանիՊետրոսյանիգործով 2013 թվականիսեպտեմբերի 13-իթիվԵԱՔԴ/0002/01/13 որոշման 22-րդկետը): 19. Վերահաստատելով¨զարգացնելովնախորդկետումմեջբերվածիրավականդիրքորոշումները` Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որընդհանուրկանոնիհամաձայն` գործիդատականքննությունըսահմանափակվածէմեղադրանքիայնծավալով, որնառաջադրվելէամբաստանյալին (դատականքննությանսահմաններիվերաբերյալմանրամասնտե՛սԱրթուրՍերոբյանիվերաբերյալՎճռաբեկդատարանի 2007 մարտի 30-իթիվՎԲ-46/07 որոշումը): Հիշյալկանոնիցբացառությունենմեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելուկամլրացնելուդեպքերը, որոնցկառուցակարգընախատեսվածէՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածով: Հետ¨աբարբոլորայնդեպքերում, երբբացակայումէՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածովնախատեսվածբացառությանկանոնը, պետքէգործիընդհանուրկանոնը, որիցցանկացածշեղումկհանգեցնիամբաստանյալիարդարդատաքննությանիրավունքի, հետ¨աբար` օրինականությանսկզբունքիխախտման: Վճռաբեկդատարաննանհրաժեշտէհամարումընդգծել, որՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածովնախատեսվածկառուցակարգնուղղվածէպետությանը` իդեմսմեղադրողի, իսկպետությանկողմիցթույլտրվածսխալներնուբացթողումներըչենկարողվերացվելանձիիրավունքներիսահմանափակմանմիջոցով: Հետ¨աբարՎճռաբեկդատարաննանթույլատրելիէհամարումայնիրավիճակը, երբվերադասդատարանիկողմիցկարողէբեկանվելգործովկայացվածդատավճիռը¨գործնուղարկվելառաջինատյանիդատարան` նորքննության, որպեսզինորքննությանընթացքումմեղադրողըհնարավորությունստանաշտկելունախորդդատականքննությանընթացքումթույլտրվածբացթողումը¨ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիգործադրմամբփոփոխիառաջադրվածմեղադրանքը: Նմանմոտեցմանդեպքումուղղակիորենկիմաստազրկվիամբաստանյալիպաշտպանությանիրավունքը (տե՛սԱրմենՋիվանիԲաբայանի¨ՍուրենՌազմիկիԹումանյանիգործով 2011 թվականիդեկտեմբերի 22-իթիվԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 23-րդկետը): Վճռաբեկդատարանըհարկէհամարումընդգծելնա¨, որայնդեպքում, երբվերադասատյանիդատարաննարձանագրումէմեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելուՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքովնախատեսվածկարգիխախտում, գործնիրավասուէուղարկելԱռաջինատյանիդատարաննորքննության, եթեիրիրավասություններիշրջանակներումանհնարինէփոփոխելվերանայվողդատականակտը: Այսդեպքումվերադասատյանիդատարանըպարտավորէնորքննությանայնպիսիծավալսահմանել, որըկբացառինորքննությանընթացքումմեղադրողիկողմիցթույլտրվածսխալըկամբացթողումըվերանորոգելուհնարավորությունը: Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որհակառակմոտեցմանդեպքումկվտանգվենանձի` մրցակցայինդատավարության, ողջամիտժամկետներումգործիքննության¨պաշտպանությանիրավունքները: 20. Անդրադառնալովսույնգործիփաստերին` Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որդատախազիկողմիցհաստատված¨Առաջինատյանիդատարանուղարկվածմեղադրականեզրկացությանհամաձայն` Է.Նագդալյանը, «ԿոնվերսԲանկ»ՓԲԸ-ինկատմամբունենալովժամկետանցվարկայինպարտավորություններ, վճարմանժամկետներներկարաձգելուկամվարկայինպայմանագրերիպայմաններնինպաստիրենոր¨էկերպփոփոխելունպատակովկատարելէշորթում¨նրանմեղադրանքէառաջադրելՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 1-ինմասով (տե՛սսույնորոշման 5-րդկետը): Առաջինատյանիդատարանումկայացածդատականնիստիժամանակ՝գործիքննությաննախապատրաստականփուլում, մեղադրողը, ղեկավարվելովՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածով, դատարանէներկայացրելորոշում, որովամբաստանյալԷ.Նագդալյանինառաջադրվածմեղադրանքըփոփոխվելէ, ¨դատավարականփաստաթղթերումառկամի¨նույնգործողություններինտրվելայլիրավաբանականորակում, մասնավորապես` Է.ՆագդալյանիգործողություններըորակվելենՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետով (տե՛սսույնորոշման 6-րդկետը): ԱռաջինատյանիդատարաննամբաստանյալԷ.Նագդալյանինկատմամբկայացրելէմեղադրականդատավճիռ՝այնքրեաիրավականորակմանսահմաններում, որըտրվելէմեղադրողիկողմիցփոփոխվածմեղադրանքիշրջանակներում (տե՛սսույնորոշման 2-րդ¨ 7-րդկետերը): ՊաշտպանությանկողմիվերաքննիչբողոքիքննությանարդյունքումՎերաքննիչդատարաննամբաստանյալԷ.Նագդալյանինառաջադրվածմեղադրանքըփոփոխելուվերաբերյալմեղադրողիորոշումնիրավացիորենճանաչելէապօրինի¨հետ¨անքչառաջացնող՝փաստարկելով, որդատախազըպատշաճչիիրականացրելԱռաջինատյանիդատարանումմեղադրանքըփոփոխելուիրիրավունքը¨չիպահպանելՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասովսահմանվածիրավականռեժիմը, այնէ` մեղադրանքիփոփոխումըիրականացրելէմինչ¨դատաքննությանընթացքումգործիապացույցներըհետազոտելը: ԱրդյունքումՎերաքննիչդատարանըբեկանելէդատավճիռը¨գործնուղարկելԱռաջինատյանիդատարան` նորքննության: Վերաքննիչդատարանընա¨սահմանելէնորքննությանծավալ` նշելով. «ՆորքննությանընթացքումԱռաջինատյանիդատարանըպետքէՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասովշարադրվածպահանջներիպահպանմամբհետազոտիգործիապացույցները, որիցհետոմիայն, դատախազիկողմիցմեղադրանքիփոփոխմանմիջնորդությանառկայությանդեպքումանդրադառնաայդհարցիքննարկմանը» (տե՛սսույնորոշման 8-րդկետը): Վերոնշյալփաստերիցեր¨ումէ, որՎերաքննիչդատարանըդատավճիռըբեկանել¨գործնուղարկելէնորքննությանմեղադրողիկողմիցՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091 հոդվածի 3-րդմասովսահմանվածկարգիխախտմամբմեղադրանքըփոփոխելուպատճառաբանությամբ, մինչդեռքննարկմանառարկաչդարձնելովվերաքննիչբողոքիմնացածհիմքերը¨հիմնավորումները` չիպատճառաբանելիրիրավասությանսահմաններումդատականակտըփոփոխելուանհնարինությունը: Այլխոսքով` Վերաքննիչդատարաննուղղակիորենհնարավորությունէտվելմեղադրողինգործինորքննությանընթացքումշտկելունախորդդատականքննությանընթացքումթույլտրվածսխալը¨ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիգործադրմամբփոփոխելուառաջադրվածմեղադրանքը, այնէլայնդեպքում, երբվերաքննիչվարույթնիրականացվելէպաշտպանությանկողմիներկայացրածվերաքննիչբողոքիհիմանվրա: 21. Նախորդկետումշարադրվածփաստերը¨դրանցվերլուծությունըգնահատելովսույնորոշման 18-19-րդկետերումձ¨ավորածիրավականդիրքորոշումներիլույսիներքո` Վճռաբեկդատարանըգտնումէ, որՎերաքննիչդատարաննիրավասուչէրմեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելուկարգիխախտումարձանագրելուհիմքովբեկանելԱռաջինատյանիդատարանիդատավճիռը¨գործնուղարկելնորքննության` նշելովգործինորքննությանընթացքումմեղադրողիկողմիցօրենքովսահմանվածկարգովմեղադրանքըփոփոխելուհնարավորությանմասին: II. Մեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելիսկայացվողդատավարականորոշմանբնույթը. 22. Վճռաբեկդատարանիառջ¨բարձրացվածհաջորդիրավականհարցըհետ¨յալնէ. արդյոքՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասիհիմանվրամեղադրանքըփոփոխելիսնորմեղադրականեզրակացությունչկազմելովմեղադրողըթույլէտվելմեղադրանքըփոփոխելուդատավարականկարգիխախտում: 23. ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 2-րդմասիհամաձայն. «Սույնհոդվածիառաջինմասովնախատեսվածհիմքերիառկայությանդեպքումդատարանըդատախազիմիջնորդությամբհետաձգումէնիստը` անհրաժեշտքննչական¨այլդատավարականգործողություններկատարելու¨նորմեղադրանքառաջադրելուհամար: Նիստըկարողէհետաձգվելոչավելի, քանմեկամսով, բացառությամբայնդեպքերի, երբանհրաժեշտքննչական¨այլդատավարականգործողություններկատարելուհամարողջամտորենպահանջվումէավելիերկարժամկետ: Առաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելուդեպքումմեղադրողըկազմումէառաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշում, որըձեռքբերվածնյութերիհետներկայացնումէդատարան»: ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 270-րդհոդվածիհամաձայն` «1. Մեղադրականեզրակացությունըբաղկացածէնկարագրական-պատճառաբանական¨եզրափակիչմասերից: 2. Նկարագրական-պատճառաբանականմասումքննիչըշարադրումէհանցագործությանհանգամանքները, մեղադրյալին, ինչպեսնա¨տուժողինբնութագրողհանգամանքները, մեղադրյալիմեղավորությունըհաստատողապացույցները, իպաշտպանություննրաբերվողփաստարկները¨այդփաստարկներիստուգմանարդյունքումհավաքվածապացույցները: ԵթեքրեականհետապնդումըհարուցվելէՀայաստանիՀանրապետությանմիջազգայինպայմանագրերինհամապատասխան, ապաայդմասինպետքէնշվիմեղադրականեզրակացությաննկարագրական - պատճառաբանականմասում։ 3. Եզրափակիչմասումշարադրվումենմեղադրյալիմասինտեղեկությունները¨առաջադրվածմեղադրանքիձ¨ակերպումը` նշելովտվյալհանցագործությունընախատեսողքրեականօրենքինորմերը: 4. Քննիչնստորագրումէմեղադրականեզրակացությունը` նշելովայնկազմելուժամանակը¨տեղը»: 23.1. ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիհիմանվրամեղադրանքըփոխելուդեպքումմեղադրողիկողմիցկայացվողդատավարականորոշմանհարցինՎճռաբեկդատարաննանդրադարձելէՍ.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովորոշումներում: Մասնավորապես, Ս.ՆալբանդյանիգործովորոշմամբՎճռաբեկդատարանըդիրքորոշումէձ¨ավորելայնմասին, որ«[Մ]եղադրականեզրակացությունըհանդիսանումէայնդատավարականփաստաթուղթը, որովամփոփվումեննախնականքննությանարդյունքները, ինչպեսնա¨հիմնավորվումենքննիչիենթադրությունները՝մեղադրյալիմեղավորության¨նրագործողություններիիրավաբանականորակմանմասին: Մեղադրականեզրակացությանկար¨որությանմասինէվկայումայնհանգամանքը, որդրանովընդգծվումենքրեականգործիդատականքննությանսահմանները: Մեղադրականեզրակացությաննշանակություննարտահայտվումէնա¨նրանում, որայնմեղադրյալինհնարավորությունէտալիսկազմակերպել¨իրականացնելիրպաշտպանությանիրավունքը` առաջադրվածմեղադրանքի¨այնհաստատողապացույցներիշրջանակներում: ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 2-րդմասնամրագրումէ, որառաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելուդեպքումմեղադրողըկազմումէառաջադրվածմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշում, որըձեռքբերվածնյութերիհետներկայացնումէդատարան: Իսկնույնհոդվածի 3-րդմասը, որըմեղադրողինիրավունքէտալիսփոխելմեղադրանքը, ընդհանրապեսչիսահմանում, թենշվածմասիհիմքովմեղադրանքըփոխելուդեպքումմեղադրողիկողմիցինչդատավարականորոշումպետքէկայացվի: (…) ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 1-ին, 2-րդ¨ 3-րդմասերովսահմանվածիրավականռեժիմներովդատարանումմեղադրանքըփոփոխելիսմեղադրողիկողմիցպետքէկայացվիինչպեսմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելումասինորոշում, այնպեսէլկազմվինորմեղադրականեզրակացություն» (տե՛սՍուրենՆալբանդյանիվերաբերյալՎճռաբեկդատարանի 2009 թվականիդեկտեմբերի 18-իթիվՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման 24-25-րդկետերը): Մերջբերված¨Ս.ՆալբանդյանիգործովորոշմամբարտահայտածիրավականդիրքորոշումըվերահաստատելովԱ.Պապյանիգործովորոշմանմեջ` Վճռաբեկդատարանըգտելէ, որ. «[Ս]կզբնականմեղադրանքիփոփոխմանդեպքումմեղադրանքիվերջնական¨ամբողջականձ¨ակերպումըպարունակողփաստաթղթի՝մեղադրականեզրակացությանկազմումըկվերացնիանփոփոխթողնվածմեղադրանքից¨փոփոխվածմեղադրանքիցպաշտպանվողանձանցմիջ¨առկաանհավասարիրավականվիճակը» (տե՛սԱրկադիՊապյանիգործովՎճռաբեկդատարանի 2010 թվականինոյեմբերի 5-իթիվՏԴ/0115/01/09 որոշման 20-րդկետը): 23.2. ՄեղադրողիկողմիցդատարանումմեղադրանքըփոփոխելիսնորմեղադրականեզրակացությունկազմելուիրավաչափությանհարցըքննարկմանառարկաէդարձվելՀՀսահմանադրականդատարանիկողմից, որըթիվՍԴՈ-934 որոշմանշրջանակներումդիրքորոշումէարտահայտելայնմասին, որ. «(…) դատարանուղարկվածգործով«նորմեղադրականեզրակացություն»կազմվելչիկարող¨ինչպեսվիճարկվող [ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմաս], այնպեսէլՀՀքրեականդատավարությանգործողօրենսգրքիայլնորմերովայդպիսիիրավակարգավորումնախատեսվածչէ, հետ¨աբար` քրեադատավարականնորմերնայլկերպմեկնաբանվելչենկարող: Նորմեղադրականեզրակացությունկամմեղադրականեզրակացությանվերակազմումկարողէտեղիունենալմիայնմինչդատականվարույթում՝նշվածօրենսգրքի 274-րդհոդվածումամրագրվածկանոններինհամապատասխան՝լրացուցիչքննությանշրջանակներում» (տե՛սՀՀգլխավորդատախազիդիմումիհիմանվրա` ՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասի` ՀՀսահմանադրությանըհամապատասխանությանհարցըորոշելուվերաբերյալգործովՀՀսահմանադրականդատարանի 2011 թվականիփետրվարի 4-իթիվՍԴՈ-934 որոշման 7-րդկետը): 24. ՍահմանադրականդատարանիմեջբերվածդիրքորոշմանհիմանվրաՎճռաբեկդատարանըգտնումէ, որառկաէՍ.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովորոշումներումարտահայտած¨սույնորոշման 23.1-րդկետումմեջբերվածիրավականդիրքորոշումներըվերանայելուանհրաժեշտություն: Այսպես` Վճռաբեկդատարանը, վերանայելովՍ.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովարտահայտածիրավականդիրքորոշումները` մեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելիսմեղադրականեզրակացությունկազմելումասով, արձանագրումէ, որՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիհիմանվրադատարանումմեղադրանքփոփոխելիսմեղադրողնիրավասուչէկազմելնորմեղադրականեզրակացություն: ԴրահետմեկտեղՎճռաբեկդատարաննանհրաժեշտէհամարումարձանագրել, որՍահմանադրականդատարանըվերոնշյալորոշմամբքննարկելէմեղադրողիկողմիցմեղադրականեզրակացությունկազմելուլիազորությանառկայությանհարցը` չանդրադառնալովդատարանումմեղադրանքըփոփոխելիսնրակողմիցկայացվողդատավարականորոշմանբնույթին` բովանդակայինառումով¨դրանշանակությաննանձիիրավունքներիապահովմանտեսանկյունից: ԱյսկապակցությամբՎճռաբեկդատարանըհարկէհամարումընդգծել, որմեղադրողիկողմիցմեղադրանքըփոփոխելիսկայացվողդատավարականորոշմանբնույթիհետկապված¨Ս.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովկայացվածորոշումներումբարձրացվածխնդիրներըշարունակումենմնալչլուծված` վտանգելովՀՀՍահմանադրությամբ¨միշարքմիջազգայինփաստաթղթերովերաշխավորվածանձի` պաշտպանությանիրավունքը: Մասնավորապես, ՎճռաբեկդատարանըվերահաստատումէՍ.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովորոշումներումարտահայտածիրավականդիրքորոշումներնայնմասին, որ - մեղադրականեզրակացությամբընդգծվումենքրեականգործիդատականքննությանսահմանները, այնմեղադրյալինհնարավորությունէտալիսկազմակերպել¨իրականացնելիրպաշտպանությանիրավունքը` առաջադրվածմեղադրանքի¨այնհաստատողապացույցներիշրջանակներում, - մեղադրանքիվերջնական¨ամբողջականձ¨ակերպումըպարունակողփաստաթղթիկազմումըկվերացնիանփոփոխթողնվածմեղադրանքից¨փոփոխվածմեղադրանքիցպաշտպանվողանձանցմիջ¨առկաանհավասարիրավականվիճակը: Պաշտպանությանիրավունքիիրականացմանհամարմեղադրանքիձ¨ակերպմանհարցիվերաբերյալՎճռաբեկդատարանիվերոշարադրյալդիրքորոշումներըհիմնվածենՄարդուիրավունքներիեվրոպականդատարանինախադեպայինիրավունքիվրա: Մասնավորապես, ԿամասինսկիիվերաբերյալգործովվճռումՄարդուիրավունքներիեվրոպականդատարաննիրավականդիրքորոշումէձ¨ավորելայնմասին, որԿոնվենցիայի 6-րդհոդվածի 3-րդկետի¥«ա»¤ենթակետիդրույթներըթելադրումենշահագրգռվածանձին«մեղադրանքի»մասինտեղեկացնելուհարցումցուցաբերելծայրահեղզգուշավորմոտեցում: Մեղադրականեզրակացությունըվճռորոշդերէխաղումքրեականհետապնդմանմեջ. դրահանձնմանպահիցմեղադրվողանձըհամարվումէիրեններկայացվածմեղադրանքիփաստական¨իրավականհիմքերիմասինպաշտոնապես¨գրավորձ¨ովտեղեկացված¥տե՛ս Kamasinski v. Austria, 1989 թվականիդեկտեմբերի 19-իվճիռը, գանգատթիվ 9783/82, կետ 79¤: Վերոգրյալիցբացի, Կոնվենցիայի 6-րդհոդվածի 3-րդկետի¥«ա»¤ենթակետիդրույթներըմեղադրյալինիրավունքենվերապահումտեղեկացվածլինելուոչմիայնմեղադրանքիհամարառիթհանդիսացածնյութականփաստերիմասին, այլնա¨այդփաստերիմանրամասնիրավականորակմանմասին¥տե՛ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականիապրիլի 25-իվճիռը, գանգատթիվ 25444/94, կետ 51): Եվրոպականդատարանիդիրքորոշմամբ` ներկայացվածմեղադրանքի, հետ¨աբարդատարանիկողմիցդրահնարավորիրավականորակմանմասինմեղադրյալիճշգրիտ¨լրիվտեղեկացումըքրեականդատավարությունումարդարդատաքննությանէականնախապայմանէ (տե՛ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականիապրիլի 25-իվճիռը, գանգատթիվ 25444/94, կետ 52¤: Կոնվենցիայի 6-րդհոդվածի 3-րդկետի¥«բ»¤ենթակետիմասովբերվածբողոքիվերաբերյալԵվրոպականդատարանըգտելէ, որ¥«ա»¤¨¥«բ»¤ենթակետերըկապվածենմիմյանցհետ, ¨որմեղադրանքիբնույթի¨առիթներիմասինտեղեկացվածլինելուիրավունքըպետքէդիտելպաշտպանությաննախապատրաստությանիրավունքիլույսիներքո (տե՛ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականիապրիլի 25-իվճիռը, գանգատթիվ 25444/94, կետ 54¤: 25. ԱնձիպաշտպանությանիրավունքիհամատեքստումզարգացնելովՍ.Նալբանդյանի¨Ա.Պապյանիգործերովորոշումներումարտահայտածիրավականդիրքորոշումները` Վճռաբեկդատարանըգտնումէ, որՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածներովսահմանվածռեժիմներովմեղադրանքըլրացնելիսկամփոփոխելիսմեղադրողըպետքէկայացնիմեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշում, որըպետքէպարունակիամբաստանյալինառաջադրվածմեղադրանքիվերջնական¨ամբողջականձ¨ակերպումը: Մասնավորապես, մեղադրանքիձ¨ակերպումըպետքէարտացոլիմեղսագրվողգործողություններիկամանգործությանբովանդակությունը, հետ¨աբարպետքէներառիհանցակազմիբոլորպարտադիրհատկանիշներըբնութագրողփաստականտվյալները: Փաստականտվյալներիներառումնանհրաժեշտնախապայմանէ, որպեսզիմեղադրանքիմեջնշվիայնքրեականօրենքը, որովնախատեսվածենհանրությանհամարվտանգավոր, հակաիրավական¨քրեորենպատժելիարարքիհատկանիշները, այսինքն` հանգեցնիմեղադրանքումձ¨ակերպվածարարքինհամապատասխանիրավաբանականգնահատականտալուն: Մի¨նույնժամանակմեղադրանքիցպաշտպանվելուամբաստանյալիիրավունքիպատշաճիրականացումնապահովելունկատառումներիցելնելով` մեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշմանմեջպետքէարտացոլվեննա¨ամբաստանյալիմեղավորությունըհաստատողապացույցները, իպաշտպանություննրաբերվողփաստարկները¨այդփաստարկներիստուգմանարդյունքումհավաքվածապացույցները: Ամփոփելովվերոնշյալը` Վճռաբեկդատարանըգտնումէ, որՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածովսահմանվածռեժիմներովմեղադրանքըփոփոխելիսմեղադրողիկողմիցկայացվող` մեղադրանքըլրացնելուկամփոփոխելու¨նորմեղադրանքառաջադրելումասինորոշումըփոխարինումէմեղադրականեզրակացությանը, հետ¨աբարայնբովանդակայինառումովպետքէհամապատասխանիմեղադրականեզրակացությանբովանդակությանըներկայացվողպահանջներին (մեղադրականեզրակացությանբովանդակությանըներկայացվողպահանջներիվերլուծությունըմանրամասնտե՛սՎճռաբեկդատարանի` ԱրկադիՊատվականիՊապյանիգործով 2010 թվականինոյեմբերի 5-իթիվՏԴ/0115/01/09 որոշման 18-րդկետը, ԳրիգորԽաչատուրիՃաղարյանի¨այլոցգործով 2012 թվականիօգոստոսի 24-իթիվԵՇԴ/0002/01/11 որոշման 21-րդ¨ 28-րդկետերը, Արթուր, Մացակ¨ԱրմենԲադալյաններիգործով 2013 թվականիհոկտեմբերի 18-իԼԴ/0227/01/12 որոշման 18-րդկետը): Վճռաբեկդատարաննընդգծումէ, որհակառակմեկնաբանմանդեպքումամբաստանյալինառաջադրվածմեղադրանքիծավալը, հետ¨աբարնա¨` դատականքննությանսահմաններըձեռքկբերենանորոշբնույթ` անձի` պաշտպանությանիրավունքըդարձնելովվերացական¨պատրանքային, ինչնանթույլատրելիէժողովրդավարականհասարակությունում: 26. Սույնգործիփաստերը (տե՛սսույնորոշման 6-րդկետը¤գնահատելովսույնորոշման 24-25-րդկետերումշարադրվածիրավականդիրքորոշումներիլույսիներքո` Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածի 3-րդմասիհիմանվրամեղադրանքըփոփոխելիսնորմեղադրականեզրակացությունչկազմելովմեղադրողըթույլչիտվելմեղադրանքըփոփոխելուդատավարականկարգիխախտում: 27. Ամփոփելովսույնորոշմանիրավական¨փաստականվերլուծություններնուեզրահանգումները` Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որմեղադրողինհնարավորությունընձեռելով¨անուղղակիորենառաջարկելովգործինորքննությանընթացքումկրկինփոփոխելառաջադրվածմեղադրանքը` Վերաքննիչդատարաննուղղորդելէմեղադրանքիկողմին` իրականացնելովարդարադատությանգործառույթիհետանհամատեղելիգործողություններ¨թույլէտվելՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 3091-րդհոդվածիխախտում, որիարդյունքումխախտվելենանձի` մրցակցայինդատավարության, ողջամիտժամկետումգործիքննության¨պաշտպանությանիրավունքները: ԱրդյունքումՎերաքննիչդատարանըկայացրելէՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 358-րդհոդվածիպահանջներինչհամապատասխանողդատականակտ: ՆշվածդատավարականիրավունքիխախտումներըՀՀքրեականդատավարությանօրենսգրքի 398-րդ, 406-րդհոդվածներիհիմանվրաՎերաքննիչդատարանիդատականակտըբեկանելու¨գործընույնդատարաննորքննությանուղարկելուհիմքեն: 28. Ինչվերաբերումէբողոքաբերիմնացածփաստարկներին (տե՛սսույնորոշման 10-րդ¨ 12-րդկետերը)` Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէ, որիրավասուչէդրանքգնահատմանենթարկել, քանիորՎերաքննիչդատարաննայդփաստարկներըքննարկմանառարկաչիդարձրել: Վճռաբեկդատարաննարձանագրումէնա¨, որգործինորքննությանընթացքումՎերաքննիչդատարանըպետքէքննարկի¨համապատասխանգնահատականտաքննարկվողփաստարկներին: Ելնելովվերոգրյալից¨ղեկավարվելովՀայաստանիՀանրապետությանՍահմանադրության 91-րդ, 92-րդհոդվածներով, ՀայաստանիՀանրապետութ¬յանքրեականդատավարությանօրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդհոդվածներով¨ՀայաստանիՀանրապետությանդատականօրենսգրքի 20-րդհոդվածով` Վճռաբեկդատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Վճռաբեկբողոքըբավարարել: ԱմբաստանյալԷդուարդՀայկազիՆագդալյանիվերաբերյալՀՀքրեականօրենսգրքի 182-րդհոդվածի 3-րդմասի 2-րդկետովՀՀվերաքննիչքրեականդատարանի 2015 թվականիմարտի 20-իորոշումըբեկանել¨գործնուղարկելնույնդատարան` նորքննության: 2. ԱմբաստանյալԷդուարդՆագդալյանիխափանմանմիջոցը` ստորագրությունչհեռանալումասինթողնելանփոփոխ: 3. Որոշումնօրինականուժիմեջէմտնումդատականնիստերիդահլիճումհրապարակմանպահից, վերջնականէ¨ենթակաչէբողոքարկման: Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԴատավորներ` Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 18-12-2015 |
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
| Ամսաթիվ | 29-03-2016 |
|---|
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 01-04-2016 |
|---|---|
| Դատարան | Քրեական վերաքննիչ |
| Այլ նշումներ | 3 հատոր` 235, 150, 137 թերթ: |