Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

09 հոկտեմբերի 2014թ. ք. Երևան

ԵԿԴ-0097/01/14

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Ա. Հովհաննիսյան,

մասնակցությամբ`

մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազներ Ա. Մանուկյան,
Վ. Ասատրյանի,
պաշտպան և քաղաքացիական
պատասխանողների ներկայացուցիչ Վ. Վարդանյանի,

տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Օ. Բոդուրյանի,

տուժողի և քաղաքացիական
հայցվորի ներկայացուցիչ Վ. Զուռնաչյանի,


դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց գործն ըստ մեղադրանքի 1. Արամ Հենրիկի Ղազարյանի
ծնված 1960թ. մայիսի 07-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, բնութագրվում է դրական, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Չարենցի փողոցի թիվ 135/1 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով,


2. Գոհարիկ Գուրգենի Թորոսյանի`
/ծնված 1954թ. ապրիլի 12-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքա¬ցի, ութամյա կրթությամբ, բնութագրվում է դրական, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Չարենցի փողոցի թիվ 135/1 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 15141013 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության /այսուհետ ՔԳՎ/ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է 2013թ. օգոստոսի 09-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով, Արամ Հենրիկի Ղազարյանի կողմից Օֆելյա Նորայրի Բոդուրյանին ծեծի ենթարկելու դեպքի առթիվ։
Քննիչի 2013թ. դեկտեմբերի 23-ի որոշմամբ Արամ Հենրիկի Ղազարյանի և Գոհարիկ Գուրգենի Թորոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված, Օֆելյա Նորայրի Բոդուրյանին ծեծի ենթարկելու մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ։
Նույն որոշմամբ Արամ Հենրիկի Ղազարյանի և Գոհարիկ Գուրգենի Թորոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված, Վարդանուշ Հրայրի Թորոսյանին ծեծի ենթարկելու մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ այդ քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` որպես մեղադրյալ ներգրավման ենթակա անձը հայտնի չլինելու հիմքով։ Երևան քաղաքի դատախազի 2014թ. մարտի 31-ի որոշմամբ քննիչի այդ որոշումը վերացվել է։
2014թ. ապրիլի 08-ին թիվ 15141013 քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է։
2014թ. հունիսի 11-ին նախաքննության մարմնի կողմից Արամ Հենրիկի Ղազարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով` հետևյալ արարքի համար. «որ նա 2013թ.-ին հունիսի 23-ին, ժամը 23։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Չարենցի 135/2 տան հարևանությամբ գտնվող բակում, կենցաղային խնդրի շուրջ վիճաբանել է Օֆելյա Նորայրի Բոդուրյանի հետ, որի ընթացքում վերջինիս հանդեպ կատարել է բռնի գործողություններ, այն է` ձեռքով երեք անգամ հարվածել է Օֆելյա Բուդուրյանի գլխին և աջ ուսին` Օ. Բուդուրյանին պատճառելով ֆիզիկական ցավ և առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք` գլխի գագաթային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի տեսքով։
Այսինքն` Արամ Հենրիկի Ղազարյանը կատարել հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով։»։
Գոհարիկ Գուրգենի Թորոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով` հետևյալ արարքի համար. «որ նա 2013թ.-ի հունիսի 23-ին, ժամը 23։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Չարենցի փողոցի 135/2 տան հարևանությամբ գտնվող բակում, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանել է Օֆելյա Նորայրի Բուդուրյանի հետ, որի ընթացքում վերջինիս նկատմամբ կատարել է բռնի գործողություններ, այն է` երկու ձեռքով քաշել է Օֆելյա Բուդուրյանի մազերից և ձեռքով սեղմել կոկորդը` Օֆելյա Բուդուրյանին պատճառելով ֆիզիկական ցավ և առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք` պարանոցի ձախ հատվածում։
Այսինքն` Գոհարիկ Գուրգենի Թորոսյանը կատարել հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով։»։
Քննիչի 2014թ. հունիսի 12-ի որոշմամբ, Արամ Հենրիկի Ղազարյանի և Գոհարիկ Գուրգենի Թորոսյանի նկատմամբ, Վարդանուշ Հրայրի Թորոսյանին ծեծի ենթարկելու մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` հանցակազմի բացակայության հիմքով։

2014թ. հունիսի 19-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։

Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Երևան քաղաքի Չարենցի փողոցի թիվ 135/1 տան բնակիչ, ամբաստանյալ Արամ Հենրիկի Ղազարյանը և նրա հետ փաստական ամուսնական հարաբերությունների մեջ գտնվող, ամբաստանյալ Գոհարիկ Գուրգենի Թորոսյանը բնակվել են տուժող, Երևան քաղաքի Չարենցի փողոցի թիվ 135/2 տան բնակիչ Օֆելյա Նորայրի Բոդուրյանի հարևանությամբ։ Վերջինիս և ամբաստանյալների միջև կենցաղային հարցերի շուրջ հաճախակի տեղի են ունեցել վիճաբանություններ, ձևավորվել են անբարյացկամ, վատ հարաբերություններ։
2013թ. հունիսի 23-ին, ժամը 23։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Չարենցի փողոցի թիվ 135/1 տան բակում, տուժող Օֆելյա Բոդուրյանի և ամբաստանյալ Գոհարիկ Թորոսյանի միջև, կենցաղային հարցերի շուրջ ծագել է հերթական վիճաբանությունը, որի ժամանակ Գոհարիկ Թորոսյանը երկու ձեռքով քաշել է Օֆելյա Բոդուրյանի մազերից, սեղմել է վերջինիս կոկորդը` Օֆելյա Բոդուրյանին պատճառելով մարմնական վնասվածք` պարանոցի շրջանի արյունազեղման ձևով։ Քիչ անց բակ է եկել ամբաստանյալ Արամ Ղազարյանը, ով աջ ձեռքով երեք անգամ հարվածել է տուժող Օֆելյա Բոդուրյանի գլխին և բռունցքով մի քանի անգամ հարվածել է վերջինիս աջ ուսին` Օֆելյա Բոդուրյանին պատճառելով մարմնական վնասվածք` գլխի գագաթային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի ձևով։
Ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ.
-ամբաստանյալ Արամ Ղազարյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական,
-ամբաստանյալ Գոհարիկ Ղազարյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական։
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Օֆելյա Նորայրի Բոդուրյանի կողմից քաղաքացիական հայց է ներկայացվել ամբաստանյալներ Արամ Հենրիկի Ղազարյանի և Գոհարիկ Գուրգենի Թորոսյանի դեմ, որի համաձայն` տուժողը պահանջել է ամբաստանյալներ Արամ Ղազարյանից և Գոհարիկ Թորոսյանից համապարտության կարգով հօգուտ իրեն բռնագանձել 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։
Ամբաստանյալներն առարկել են քաղաքացիական հայցի դեմ։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Տուժող Օֆելյա Նորայրի Բոդուրյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ բնակվում է Երևան քաղաքի Չարենցի փողոցի թիվ 135/2 տանը։ Իր հարևանությամբ բնակվում են նաև Գոհարիկ Թորոսյանը և Արամ Ղազարյանը, ովքեր հանդիսանում են իր հանգուցյալ ամուսնու հեռավոր ազգականները։ Վերջիններիս հետ կենցաղային խնդիրների շուրջ ծագած վիճաբանությունների հետևանքով գտնվում են լարված հարաբերությունների մեջ։
2013թ. հունիսի 23-ին ժամը 23։30-ի սահմաններում տան բակի հատվածում ձայներ է լսել և տնից դուրս գալով` տեսել է Արամ Ղազարյանին և Գոհարիկ Թորոսյանին, ովքեր այս ու այն կողմ են շպրտել իր աճեցրած ծառի մոտ դրված քարերը և կոտրել են ծառի ճյուղերը։ Այդ պատճառով իրենց միջև վիճաբանություն է սկսվել, որի ընթացքում Գոհարիկ Թորոսյանը երկու ձեռքով քաշել է իր մազերից, աջ ձեռքով սեղմել է կոկորդը, սկսել է սեղմել, իսկ Արամ Ղազարյանն աջ ձեռքով 3 անգամ հարվածել է իր գլխին և մի քանի անգամ բռունցքով հարվածել է աջ ուսին։ Վիճաբանությանը ներկա է եղել նաև իր աղջիկ Վարդուհի Թորոսյանը։ Նա միջամտել է և փորձել պաշտպանել իրեն։ Տան պատուհանից նշված միջադեպին հետևել է իր թոռ Անժելիկա Թորոսյանը։ Նա վախեցած է եղել և չի միջամտել։
Պահանջում է ամբաստանյալներ Արամ Ղազարյանից և Գոհարիկ Թորոսյանից համապարտության կարգով հօգուտ իրեն բռնագանձել 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 52-54, 84-85, 86-87, 102-103/
Վկա Վարդանուշ Հրայրի Թորոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ հարևանությամբ բնակվող Գոհարիկ Գուրգենի Թորոսյանի և նրա ամուսին Արամ Հենրիկի Ղազարյանի հետ երկար տարիներ կենցաղային վեճերի պատճառով գտնվել են լարված հարաբերությունների մեջ։ Հերթական վեճը տեղի է ունեցել 2013թ. հունիսի 23-ին, ժամը 23։30-ի սահմաններում, երբ բակի կողմից ձայներ լսելով` իր մայր Օֆելյա Բոդուրյանը դուրս է եկել տնից։ Կարճ ժամանակ անց լսել է վերջինիս բղավոցը և պատուհանից տեսել, թե ինչպես է Գոհարիկ Թորոսյանը քաշել մոր մազերից և ձեքով սեղմել նրա կոկորդը։ Դուրս գալով բակ` տեսել է Գոհարիկ Թորոսյանին և Արամ Ղազարյանին։ Վերջինս մի քանի անգամ բռունցքով հարվածել է մոր գլխին և աջ ուսին։
Միջադեպի ընթացքում իր մայր Օֆելյա Բոդուրյանը մարմնական վնասվածքներ է ստացել, որոնց համար դիմել է բժշկական օգնության, դեղորայք է գնել։ Ռենտգեն հետազոտության և դեղորայքի համար յուրաքանչյուր անգամ կատարվել են համապատասխանաբար 18.000, 12.000, 15.000 դրամ գումարի չափով վճարումներ։ Բացի այդ կատարվել են նաև այլ ծախսեր, որոնց չափը չի հիշում։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 58-59, 88-89, 94-95/
Վկա Անժելիկա Թորոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իր մայր Վարդուհի Թորոսյանի և տատ Օֆելյա Բոդուրյանի հետ բնակվում է Երևան քաղաքի Չարենցի փողոցի թիվ 135/2 տանը։ 2013թ. հունիսի 23-ին, ժամը 23։30-ին տան բակից լսվել են բարձր ձայներ և Օֆելյա Բոդուրյանը գնացել է պարզելու, թե ինչ է կատարվում։ Մոտեցել է պատուհանին և տեսել, որ իրենց հարևան Գոհարիկ Թորոսյանն այս ու այն կողմ է շպրտում տատի տնկած ծառի մոտ շարված քարերը։ Տատը մոտենալով Գոհարիկ Թորոսյանին` նկատողություն է արել, սակայն վերջինս միանգամից սկսել է քաշել տատի մազերից և ձեռքով սեղմել է նրա կոկորդը, որից անմիջապես հետո բակ է իջել իր մայր Վարդանուշ Թորոսյանը։ Նրանց է մոտեցել Գոհարիկի ամուսին Արամ Ղազարյանը, ով մի քանի անգամ բռունցքով հարվածել է Օֆելյա Բոդուրյանի գլխին և ուսին։ Ինքը վիճաբանությանը հետևել է տան պատուհանից։ Բակ դուրս չի եկել, քանի որ վախեցած է եղել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 55-56, 90-91, 92-93/
Դատաբժշկական փորձաքննության 2013թ. հունիսի 26-ի թիվ 1911 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «Օ.Բուդուրյանի ստացած մարմնական վնասվածքները` գլխի գագաթային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, պարանոցի շրջանի արյունազեղման ձևով, պատճառվել են բութ առարկաներով, հնարավոր է որոշման մեջ նշված ժամկետում, որոնք առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։»։
/գ.թ. 24-25/
Քննչական փորձարարություն կատարելու մասին 2013թ. դեկտեմբերի 02-ի արձանագրությամբ, համաձայն որի` Օֆելյա Նորայրի Բոդուրյանը մատնացույց է արել Երևան քաղաքի Չարենցի փողոցի թիվ 135/2 տան հարևանությամբ գտնվող ծառի թուփը և հայտնել, որ նշված վայրում 2013թ.-ի հունիսի 23-ին ժամը 23։30-ի սահմաններում կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանել է Գ. Թորոսյանի և Ա. Ղազարյանի հետ, որի ընթացքում Գ. Թորոսյանը երկու ձեռքով քաշել է մազերից և ձեռքով սեղմել է կոկորդը, իսկ Ա. Ղազարյանը ձեռքով երեք անգամ հարվածել է գլխին, ինչպես նաև ձեռքով հարվածել է աջ ուսին, որից զգացել է ֆիզիկական ցավ և ստացել մարմնական վնասվածքներ։
/գ.թ. 122-125/
ՀՀ առողջապահության նախարարության հանրապետական դատական բժշկության գիտագործնական կենտրոնի փորձագետ Կարեն Ղարիբջանյանի ցուցմունքով, համաձայն որի` Օֆելյա Բոդուրյանի ստացած մարմնական վնասվածքներն ինչպես առանձին-առանձին, այնպես էլ միասին վերցված առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։
/գ.թ. 118/
Ամբաստանյալ Արամ Հենրիկի Ղազարյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ ընտանիքով բնակվում է Երևան քաղաքի Չարենցի փողոցի թիվ 135/1 տանը։ Հարևանությամբ բնակվում է իր կին Գոհարիկ Թորոսյանի հեռավոր բարեկամ Օֆելյա Բոդուրյանը։ Վերջինիս հետ կենցաղային հարցերի շուրջ գտնվում են լարված հարաբերությունների մեջ։ 2013թ. հունիսի 23-ին գտնվել է տանը և ժամը 23։00-ի սահմաններում բակի կողմից լսել է վեճի ձայներ։ Անմիջապես դուրս է եկել բակ և նկատել, որ այնտեղ են գտնվում կինը և Օֆելյա Բոդուրյանը, ինչպես նաև վերջինիս դուստր Վարդանուշ Թորոսյանը։ Մաքրման աշխատանքներ կատարելու ժամանակ կինը կոտրել է Օֆելյա Բոդուրյանի կողմից տնամերձ տարածքում տնկած ծառի ճյուղը, որի պատճառով Օֆելյա Բոդուրյանը և Վարդանուշ Թորոսյանը կնոջ և իր հասցեին վիրավորական խոսքեր են ասել։ Իրենք չեն պատասխանել և որպեսզի վիճաբանությունը չշարունակվի` կնոջ հետ մտել են տուն։
Թե ինքը և թե կինը Օֆելյա Բոդուրյանին չեն հարվածել, մազերից չեն քաշել, կոկորդը չեն սեղմել և մարմնական վնասվածքներ չեն պատճառել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ.60-61, 149-150, 197/
Ամբաստանյալ Գոհարիկ Գուրգենի Թորոսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ ընտանիքի հետ բնակվում է Երևան քաղաքի Չարենցի փողոցի թիվ 135/1 հասցեի տանը։ Ճանաչում է Օֆելյա Բոդուրյանին։ Նա հանդիսանում է իր հեռավոր բարեկամը։ Օֆելյա Բոդուրյանը բնակվում է իրենց հարևանությամբ։ Նրա հետ կենցաղային տարբեր հարցերի շուրջ հաճախ վեճեր են լինում։ 2013թ. հունիսի 23-ին, ժամը 23։00-ի սահմաններում գտնվել է տանը և զբաղվել մաքրման աշխատանքներով։ Կոտրել է տնամերձ տարածքում Օֆելյա Բոդուրյանի կողմից տնկած ծառի ճյուղերը, քանի որ դրանք անընդհատ խանգարել են իրեն` բակը մաքրելու ժամանակ։ Դա նկատել է Օֆելյա Բոդուրյանը։ Նա դուրս է եկել տնից իր դուստր Վարդանուշ Թորոսյանի հետ և այդ հարցի շուրջ իրենց միջև վեճ է առաջացել։ Վիճաբանության ընթացքում Օֆելյան և Վարդանուշն իր հասցեին հնչեցրել են վիրավորական խոսքեր։ Վիճաբանության ձայները լսելով` բակ է դուրս եկել իր ամուսին Արամ Ղազարյանը, ում նույնպես վիրավորել են։ Այնուհետև Արամ Ղազարյանը հասկանալով, որ վիճաբանությունը կարող է շարունակվել` իր հետ մտել է տուն։
Թե ինքը և թե Արամ Ղազարյանն Օֆելյա Բոդուրյանին չեն հարվածել, նրա մազերից չեն քաշել, կոկորդը չեն սեղմել, վերջինիս մարմնական վնասվածքներ չեն պատճառել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 62-63, 156, 203/
Պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ որպես վկա հարցաքննված Սվետլանա Թորգոմի Գրիգորյանը դատարանին հայտնեց, որ 2013թ. հունիսի 23-ին, ժամը 18։30-ի սահմաններում գտվել է տանը և լսել է իր հարևանությամբ բնակվող Օֆելյայի և Գոհարիկի վիճաբանության ձայները։ Երբ դուրս է եկել բակ` տեսել է Օֆելյային, նրա դուստր Վարդանուշին, Գոհարիկին և նրա ամուսին Արամին։ Ինքն իմացել է, որ վերջիններս գտնվում են լարված հարաբերությունների մեջ, նրանց միջև առկա են կենցաղային վեճեր։ Այդ միջադեպի պատճառ է հանդիսացել տան կողքի հատվածում մաքրման աշխատանքներ կատարելու ընթացքում Գոհարիկի կողմից Օֆելյայի տնկած ծառի ճյուղի կոտրելը։ Իր ներկայությամբ վիճաբանության ընթացքում հայհոյանքներ, քաշքշուկ չեն եղել, վիճաբանողները միմյանց չեն հարվածել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 119/

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով ամբաստանյալներ Արամ Հենրիկի Ղազարյանի և Գոհարիկ Գուրգենի Թորոսյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, դրանք համադրելով այլ ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Արամ Ղազարյանի և Գոհարիկ Թորոսյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները` տուժող Օֆելյա Բոդուրյանին չհարվածելու, նրա մազերից չքաշելու, կոկորդը չսեղմելու, նրան մարմնական վնասվածքներ չպատճառելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են արդեն իսկ նշված ապացույցներով։
Վերլուծելով ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրին առաջադրված մեղադրանքը, նրանց ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արամ Հենրիկի Ղազարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, տուժող Օֆելյա Բոդուրյանի նկատմամբ բռնի գործողություններ կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ապացուցված է նաև ամբաստանյալ Գոհարիկ Գուրգենի Թորոսյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, տուժող Օֆելյա Բոդուրյանի նկատմամբ բռնի գործողություններ կատարելը, նրա արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները` ամբաստանյալ Արամ Հենրիկի Ղազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Գոհարիկ Գուրգենի Ղազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան անյլընտրանքային է, պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, այնպես էլ կալանքի ձևով։
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ (…)» (տե’ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը)։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Արամ Հենրիկի Ղազարյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող հանգամանքների հետ՝ դատարանը գտնում է, որ Արամ Ղազարյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով, քանի որ դատարանին որևէ հիմնավորում չի ներկայացվել այն մասին, որ պատժի նվազ խիստ տեսակը տվյալ դեպքում չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Արամ Ղազարյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։
Համաներման ակտը` «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013թ. հոկտեմբերի 03-ի որոշումը, տվյալ դեպքում կիրառվել և Արամ Ղազարյանը պատժի կրումից այդ հիմքով ազատվել չի կարող` նույն որոշման 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետով սահմանված, հանցագործությամբ պատճառված և հատուցման ենթակա վնասի և դրա չափի կապակցությամբ վեճի առկայության պատճառաբանությամբ։
Ամբաստանյալ Գոհարիկ Գուրգենի Թորոսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով` նույն հիմնավորումներով և նախադեպային որոշումների հիշատակմամբ, որոնք նշվեցին ամբաստանյալ Արամ Ղազարյանի մասով։
Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Գոհարիկ Թորոսյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։
Համաներման ակտը` «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013թ. հոկտեմբերի 03-ի որոշումը, տվյալ դեպքում կիրառվել և Գոհարիկ Թորոսյանը պատժի կրումից այդ հիմքով ազատվել չի կարող` նույն որոշման 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետով սահմանված, հանցագործությամբ պատճառված և հատուցման ենթակա վնասի և դրա չափի կապակցությամբ վեճի առկայության պատճառաբանությամբ։
Քննարկելով քաղաքացիական հայցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Օֆելյա Բոդուրյանի քաղաքացիական հայցը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1058-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քաղաքացու անձին կամ գույքին, ինչպես նաև իրավաբանական անձի գույքին պատճառված վնասը լրիվ ծավալով ենթակա է հատուցման այն պատճառած անձի կողմից։
(…)
2. Վնաս պատճառած անձն ազատվում է այն հատուցելուց, եթե ապացուցում է, որ վնասն իր մեղքով չի պատճառվել։ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով։
2. Քաղաքացիական դատավարական օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն (…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով։
3. Քաղաքացիական հայցով որոշումն ընդունվում է քաղաքացիական օրենսդրության նորմերին համապատասխան։
(…)»։
Նույն օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայց կարող է հարուցվել յուրաքանչյուր պահի` սկսած քրեական գործի հարուցումից մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի հեռանալը խորհրդակցական սենյակ։
2. Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար։
3. Հայցադիմումում նշվում է, թե որ քրեական գործով, ով, ում, ինչի հիման վրա և ինչ չափով է հարուցում քաղաքացիական հայց, ինչպես նաև պետք է բովանդակի խնդրանք` վնասի հատուցման համար կոնկրետ դրամական գումարի և գույքի բռնագանձման մասին։»։
ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Գործին մասնակցող յուրաքանչյուր անձ պետք է ապացուցի իր վկայակոչած փաստերը։
2. Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող ապացուցման ենթակա փաստերը որոշում է դատարանը` գործին մասնակցող անձանց պահանջների և առարկությունների հիման վրա։
(…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից` ԼԴ/0327/01/10 գործով 2011թ. հոկտեմբերի 20-ին կայացված որոշման 21-րդ կետում դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում։ Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս։ (…)
Շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը։»։
Նույն որոշման 23-րդ կետում դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) ինչպես բխում է սույն որոշման 21-րդ կետում շարադրված վերլուծությունից, քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասն է, հետևաբար հանցագործություն չհամարվող արարքի համար չէր կարող առաջանալ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն։»։
Բացի այդ, վնասի հատուցման համար պատասխանատվության ընդհանուր հիմքերը սահմանող ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1058-րդ հոդվածում ամրագրված նորմի վերլուծությունից հետևում է, որ վնասի համար պատասխանատվությունը կարող է վրա հասնել, այսինքն` վնասը պետք է հատուցվի հետևյալ պարտադիր, անհրաժեշտ և միաժամանակյա հատկանիշների /պայմանների/ առկայության դեպքում`
ա/ վնասի առկայությունը /առաջացումը/,
բ/ գործողության /անգործության/ հակաիրավական լինելը /հակաիրավականությունը/,
գ/ վնաս պատճառողի մեղքը,
դ/ վնաս պատճառողի գործողությունների և վրա հասած վնասի միջև պատճառահետևանքային կապը։
Ընդ որում նշված պայմաններից որևէ մեկի բացակայության դեպքում վնասը ենթակա չէ հատուցման։
Վնասի հատուցման համար անհրաժեշտ այս բաղադրիչների միաժամանակյա առկայության նախապայմանին իրավական ուժ է տվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ՀՅՔ 3/0016/02/08 քաղաքացիական գործով /ըստ հայցի Նատալյա Հակոբյանի ընդդեմ Վարդան Հայրապետյանի՝ վնասի հատուցման պահանջի մասին/ 2009թ.-ի փետրվարի 13-ին կայացված որոշմամբ, որով վնասի հատուցման պատասխանատվության վրա հասնելու համար անհրաժեշտ բոլոր նախապայման-բաղադրիչների առկայությունը Վճռաբեկ դատարանը համարել է պարտադիր և դրանցից որևէ մեկի բացակայության դեպքում վնասի հատուցումը բավարարման ոչ ենթակա։
Նշված վերլուծությունից բխում է, որ սույն գործով տուժող Օֆելյա Բոդուրյանը պետք է ապացուցեր, որ դեղատներից կատարված գնումների վերաբերյալ կտրոնները հանդիսանում են հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասից անմիջականորեն առաջացած ծախսեր, այսինքն` անհրաժեշտ էր ապացուցել, որ ներկայացված կտրոններով գնված դեղամիջոցներն անհրաժեշտ են եղել հանցագործության հետևանքով առաջացած առողջական խնդիրների լուծման համար։
Դատարանին ներկայացված կտրոնների համաձայն` դեղորայքը գնվել է հանցագործության կատարումից տևական ժամանակ անց` 2014թ. հունվարից հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում, բացառությամբ երկու կտրոնների, որոնցից մեկի համաձայն` դեղորայքը գնվել է մինչև դեպքը` 2013թ. հունիսի 11-ին, մյուսը` դեպքից մոտ վեց ամիս անց` 2013թ. դեկտեմբերի 21-ին։
Հանցագործության կատարումից երեք օր անց, դատաբժշկական փորձաքննության 2013թ. հունիսի 26-ի թիվ 1911 եզրակացության համաձայն` պարզվել է, որ Օֆելյա Բոդուրյանի ստացած մարմնական վնասվածքները առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։
Հետևաբար, բացակայում է այդ ծախսերի և ամբաստանյալների կողմից կատարված հանցագործության միջև պատճառահետևանքային կապը։
Այսպիսով, քննարկելով քաղաքացիական հայցվորի պատճառաբանությունն այն մասին, որ ամբաստանյալների կողմից կատարված արարքի հետևանքով, բժշկական օգնություն ստանալու և դեղորայք ձեռք բերելու համար կատարել է ծախսեր, որոնք կազմել են 200.000 ՀՀ դրամ` դատարանը գտնում է, որ այդ գումարն ամբաստանյալներից բռնագանձվել չի կարող, քանի որ քաղաքացիական հայցին կից ներկայացված վճարման անդորրագրերի, ամբուլատոր բժկական քարտի, դեղորայքի անվանումների, ինչպես նաև բժշկի կողմից կատարված դեղորայքի նշանակումների ձեռագիր նշումներով ներկայացված փաստաթղթերի պատճեններով չի հաստատվում ամբաստանյալների կողմից կատարված հանցագործությամբ տուժողին պատճառված վնասի առկայությունը։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Արամ Ղազարյանի և Գոհարիկ Թորոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ այդ խափանման միջոցի պայմաններն Արամ Հովհաննիսյանը և Գոհարիկ Թորոսյանը չեն խախտել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ, 158-րդ, 163-րդ, 357-360-րդ, 364, 365-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով` դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Արամ Հենրիկի Ղազարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երեսնապատիկի` 30.000 /երեսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալ Գոհարիկ Գուրգենի Թորոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երեսնապատիկի` 30.000 /երեսուն հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Օֆելյա Նորայրի Բոդուրյանի քաղաքացիական հայցը մերժել` անհիմն լինելու պատճառով։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ