Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0082/01/14
Վիճակագրական տողի համար :
11.8
Պատասխանող
Հայկ Համբարձումյան
Հայկ Համբարձումյան Սուրենի
Հայկ Համբարձումյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Արշակ Խաչատրյան
Արմեն Դանիելյան
Լիլիթ Թադևոսյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արթուր Մկրտչյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Արշակ Խաչատրյան
Արմեն Դանիելյան
Լիլիթ Թադևոսյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արթուր Մկրտչյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2014-09-03 | 13:00 | 3 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2014-09-12 | 13:00 | 3 | Կայացվել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2014-07-04 | 12:00 | 5 | Կայացել է |
Գործ հ.
ԵԿԴ/0082/01/14
Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն
Վ Ե Ր Ա Ք Ն Ն Ի Չ Ք Ր Ե Ա Կ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Ր Ա Ն
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
«12» սեպտեմբերի 2014թ. ք. Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Տ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Հ.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Գ.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը բերված Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ նաև` Դատարան/ 2014 թվականի հուլիսի 04-ի դատավճռի դեմ, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Հայկ Համբարձումյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերի մարիխուանա տեսակի թմրանյութ պահելու փաստի առթիվ, 04.12.2013 թվականին` ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Արաբկիրի քննչական բաժնում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14820713 քրեական գործը:
10.12.2013 թվականին Հայկ Համբաձումյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նույն օրը Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
03.06.2014 թվականին թիվ 14820713 քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 06.06.2014 թվականի որաշմամբ թիվ 14820713 քրեական գործն ըստ ընդդատության ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 04-ի դատավճռով` ամբաստանյալ Հայկ Սուրենի Համբարձումյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել կալանքի` 1/մեկ/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է նրա բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա:
Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է. իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված 2.16 գրամ հաստատուն քաշով չորացված մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել:
Դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Գ.Միքայելյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն մասնակիորեն` պատժի մասով բեկանել, ամբաստանյալի նկատմամբ նրան վերագրվող հանցանքի հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում նշանակել առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման համաչափ պատիժ:
Վերաքննիչ բողոքի առթիվ գրավոր պատասխաններ չեն ստացվել:
Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 25-ի որոշմամբ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է քննության ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանը, 2013 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Աշտարակ քաղաքին հարակից դաշտում աճած կանեփի թփից քաղելու եղանակով ձեռք է բերել և Երևան քաղաք է փոխադրել կանեփի տերևներ, որտեղ դրա մի մասը լցրել է ծխախոտի 1 գլանակի մեջ և ծխելու եղանակով գործածել, իսկ զգալի չափի հասնող 2.26 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցն ապօրինի պահել է իր հագին եղած սպորտային համազգեստի ձախ թևի ներսում, որն էլ հայտնաբերվել է 2013 թվականի նոյեմբերի 28-ին` անձնական խուզարկության ընթացքում:
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոնշյալ հիմնավորումներով:
Բողոք բերած անձը գտել է, որ դատավճիռը պատժի մասով, մասնավորապես` Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի անհիմն կիրառման առումով ենթակա է բեկանման և փոփոխման` բերելով հետևյալ պատճառաբանությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածն ամրագրել է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը։ Պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի, 48-րդ հոդվածի 2-րդ, 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համապատասխան դրույթները, բողոքաբերը փաստել է, որ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։ Դատարանը հանրության համար վտանգավորության բնույթը որոշելու ժամանակ պետք է պարզի և հաշվի առնի նաև պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունր հանցանքի կատարման պահին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համապատասխան դրույթների, ինչպես նաև Վճռաբեկ դատարանի` Հուսիկ Սուրենի Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով 2008 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, և ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-01/08 որոշումների վկայակոչմամբ բողոքաբերը փաստել է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Դատարանն արձանագրել է նաև, որ պատժաչափ նշանակելիս դատարանը համոզված է, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու, չվկայակոչելով որևէ հանգամանք, ինչի հիման վրա կայացվել է նման որոշում։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված հանգամանքների բացակայության պայմաններում չկա որևէ ռեալ նախադրյալ, ինչը դատարանի մոտ կարող էր համոզմունք ձևավորել, որ հանցագործություն կատարած ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի կրելու։ Հետևաբար գտել է, որ դատարանը Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելով խախտել է նույն օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջները, որը հանգեցրել է նյութական իրավունքի խախտմամբ անհիմն և չպատճառաբանված դատական ակտ կայացնելուն։
Փաստել է, որ ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցն արդարացի չէ, անհրաժեշտ և բավարար չի կարող լինել սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, նրան ուղղելու, ինչպես նաև նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը որևէ բացառիկ հանգամանքով պայմանավորված չէ, չի համապատասխանում նրա կատարած հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին։
Բողոք բերած անձի համոզմամբ` Դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 4-ի դատավճռով թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է՝ ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը և դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և վտանգավորության աստիճանին:
Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է Հայկ Համբարձումյանի վերաբերյալ Դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 4-ի թիվ ԵԿԴ/0082/01/14 դատավճիռը մասնակիորեն՝ պատժի մասով բեկանել, վերջինիս նկատմամբ նրան վերագրվող հանցանքի հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում նշանակել առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման համաչափ պատիժ:
4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն ստուգում է գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեական դատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները չեն կորղ բավարար հիմք հանդիսանալ դատական ակտը բենակելու կամ փոփոխելու համար, ուստի այն պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Սույն գործով կայացված դատական ակտի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս` արձանագրել է հետևյալը.
Դատարանը վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի, 48-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի, 61-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի համապատասխան դրույթները, փաստել է, որ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից» (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը):
Որպես ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, Դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, նախկինում դատված չէ, առաջին անգամ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ:
Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրել:
Տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի բովանդակությունից հետևում է, որ դատավճռով նշանակված պատժի անհամապատասխանությունը կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, որպես դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմք` անկախ նրանից, թե նշանակված պատիժն անարդարացի է` ակնհայտ խիստ է, թե ակնհայտ մեղմ, պայմանավորված է կիրառվող հոդվածի սանկցիայում նախատեսված պատժատեսակով և պատժաչափով, և այն չի կարող տարածվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության կամ չկիրառելիության վրա:
Գ.Մարտիրոսյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համաձայն` «Պատիժը մեղմացնելը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը իրենցից ներկայացնում են քրեաիրավական երկու ինքնուրույն ինստիտուտներ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը սահմանում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, ըստ որի 1-ին կետի՝ եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Այսինքն՝ դատարանը, կայացնելով մեղադրական դատավճիռ, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում թվարկված պատժատեսակներից (կալանք, ազատազրկում, կարգապահական գումարտակում պահելը) որևէ մեկը՝ սահմանելով դրա չափը, այնուհետև համոզված լինելով, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու, որոշում է դատապարտյալի վրա որոշակի պարտականություններ դնելով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Պատժի մեղմացումը դրսևորվում է հետևյալ ձևով՝ նշանակված հիմնական պատժատեսակը փոխելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված առավել մեղմ հիմնական պատժատեսակով, կամ նշանակված պատժաչափը նվազեցնելով, կամ նշանակված լրացուցիչ պատիժը վերացնելով, կամ դրա չափը նվազեցնելով, կամ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածով՝ նշանակել քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով: (տե՛ս Գուրգեն Մարտիրոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշումը):
Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված՝ Գ.Մարտիրոսյանի գործով կայացված որոշման մեջ առկա իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատիժը մեղմացնելը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը երկու առանձին, ինքնուրույն քրեաիրավական ինստիտուտներ են, որոնց կիրառումը տարբեր հետևանքներ է առաջացնում: Մասնավորապես, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում անձի նկատմամբ նշանակված պատիժն ի կատար չի ածվում, իսկ պատժի մեղմացման դեպքում փոփոխվում են ի կատար ածվող պատժի ժամկետները կամ հենց պատժատեսակը»: /տես Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 քրեական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի որոշումը/:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի խստացումը կարող է դրսևորվել հետևյալ ձևերով` նշանակված հիմնական պատիժը փոխելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված առավել խիստ հիմնական պատժատեսակով, կամ նշանակված պատժաչափն ավելացնելով, կամ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ նշանակելով, դրա չափը ավելացնելով:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատարանում մեղադրանքը պաշտպանող դատախազը միջնորդել է ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել կալանքի ձևով` 2 ամիս ժամկետով:
Դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել կալանքի ձևով` 1 ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում նաև կալանքի ձևով` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով:
Վերը նշվածից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս բավարար չափով հաշվի առնելով վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում վերջինիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի և համաչափ պատիժ, ուստի դատական ակտն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով` խստացման առումով բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքեր չկան:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հարցին, և այդ առթիվ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններին, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիությունը ճանաչելով թույլատրելի` արձանագրել է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պահանջների`
1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները երկուսն են.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը պատիժների առկայությունը:
Դատարանի համոզված լինելը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007 թվականի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կիրառելու:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է դատարանը հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 01.02.2008 թվականի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրություները անհրաժեշտ են մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկվածին ուղղելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
Անձի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև ՎԲ-192/07 և ՎԲ-50/07, որոշումներում, վերահաստատել է իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
Դատարանը վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Հայկ Համբարձումյանին վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգել է հետևության, որ Հայկ Համբարձումյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած հանցանքի համար կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանակաորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձանց ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Դատարանը փաստել է, որ տվյալ դեպքում, դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի փաստարկներն այն մասին, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը որևէ բացառիկ հանգամանքով պայմանավորված չէ, և չի համապատասխանում նրա կատարած հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին` չեն կարող հիմք հանդիսանալ սույն քրեական գործի շրջանակներում ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու համար, քանի որ գործող օրենսդրության պահանջների համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը չի կարող պայմանավորված լինել որևէ բացառիկ հանգամանքով, և բացի այդ, ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի` ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործությունը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հարցում նույնպես հանգել է ճիշտ եզրահանգման, ուստի մեղադրողի վերաքննիչ բողոքն այդ առումով ենթակա չէ բավարարման:
Նման եզրահանգման հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանը գործի քննության ողջ ընթացքում գտնվելով ազատության մեջ, զերծ է մնացել այլ հակաօրինական արարքներ կատարելուց և չի խոչընդոտել գործի քննությանը:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում Դատարանի կողմից կայացվել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, այն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, ուստի պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է և պետք է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 04-ի դատավիճռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
ԵԿԴ/0082/01/14
Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն
Վ Ե Ր Ա Ք Ն Ն Ի Չ Ք Ր Ե Ա Կ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Ր Ա Ն
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
«12» սեպտեմբերի 2014թ. ք. Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Տ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Հ.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Գ.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը բերված Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ նաև` Դատարան/ 2014 թվականի հուլիսի 04-ի դատավճռի դեմ, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Հայկ Համբարձումյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերի մարիխուանա տեսակի թմրանյութ պահելու փաստի առթիվ, 04.12.2013 թվականին` ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Արաբկիրի քննչական բաժնում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14820713 քրեական գործը:
10.12.2013 թվականին Հայկ Համբաձումյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նույն օրը Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
03.06.2014 թվականին թիվ 14820713 քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 06.06.2014 թվականի որաշմամբ թիվ 14820713 քրեական գործն ըստ ընդդատության ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 04-ի դատավճռով` ամբաստանյալ Հայկ Սուրենի Համբարձումյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել կալանքի` 1/մեկ/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է նրա բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա:
Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է. իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված 2.16 գրամ հաստատուն քաշով չորացված մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել:
Դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Գ.Միքայելյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն մասնակիորեն` պատժի մասով բեկանել, ամբաստանյալի նկատմամբ նրան վերագրվող հանցանքի հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում նշանակել առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման համաչափ պատիժ:
Վերաքննիչ բողոքի առթիվ գրավոր պատասխաններ չեն ստացվել:
Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 25-ի որոշմամբ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է քննության ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանը, 2013 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Աշտարակ քաղաքին հարակից դաշտում աճած կանեփի թփից քաղելու եղանակով ձեռք է բերել և Երևան քաղաք է փոխադրել կանեփի տերևներ, որտեղ դրա մի մասը լցրել է ծխախոտի 1 գլանակի մեջ և ծխելու եղանակով գործածել, իսկ զգալի չափի հասնող 2.26 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցն ապօրինի պահել է իր հագին եղած սպորտային համազգեստի ձախ թևի ներսում, որն էլ հայտնաբերվել է 2013 թվականի նոյեմբերի 28-ին` անձնական խուզարկության ընթացքում:
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոնշյալ հիմնավորումներով:
Բողոք բերած անձը գտել է, որ դատավճիռը պատժի մասով, մասնավորապես` Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի անհիմն կիրառման առումով ենթակա է բեկանման և փոփոխման` բերելով հետևյալ պատճառաբանությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածն ամրագրել է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը։ Պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի, 48-րդ հոդվածի 2-րդ, 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համապատասխան դրույթները, բողոքաբերը փաստել է, որ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։ Դատարանը հանրության համար վտանգավորության բնույթը որոշելու ժամանակ պետք է պարզի և հաշվի առնի նաև պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունր հանցանքի կատարման պահին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համապատասխան դրույթների, ինչպես նաև Վճռաբեկ դատարանի` Հուսիկ Սուրենի Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով 2008 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, և ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-01/08 որոշումների վկայակոչմամբ բողոքաբերը փաստել է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Դատարանն արձանագրել է նաև, որ պատժաչափ նշանակելիս դատարանը համոզված է, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու, չվկայակոչելով որևէ հանգամանք, ինչի հիման վրա կայացվել է նման որոշում։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված հանգամանքների բացակայության պայմաններում չկա որևէ ռեալ նախադրյալ, ինչը դատարանի մոտ կարող էր համոզմունք ձևավորել, որ հանցագործություն կատարած ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի կրելու։ Հետևաբար գտել է, որ դատարանը Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելով խախտել է նույն օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջները, որը հանգեցրել է նյութական իրավունքի խախտմամբ անհիմն և չպատճառաբանված դատական ակտ կայացնելուն։
Փաստել է, որ ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցն արդարացի չէ, անհրաժեշտ և բավարար չի կարող լինել սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, նրան ուղղելու, ինչպես նաև նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը որևէ բացառիկ հանգամանքով պայմանավորված չէ, չի համապատասխանում նրա կատարած հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին։
Բողոք բերած անձի համոզմամբ` Դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 4-ի դատավճռով թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է՝ ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը և դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և վտանգավորության աստիճանին:
Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է Հայկ Համբարձումյանի վերաբերյալ Դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 4-ի թիվ ԵԿԴ/0082/01/14 դատավճիռը մասնակիորեն՝ պատժի մասով բեկանել, վերջինիս նկատմամբ նրան վերագրվող հանցանքի հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում նշանակել առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման համաչափ պատիժ:
4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն ստուգում է գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեական դատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները չեն կորղ բավարար հիմք հանդիսանալ դատական ակտը բենակելու կամ փոփոխելու համար, ուստի այն պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Սույն գործով կայացված դատական ակտի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս` արձանագրել է հետևյալը.
Դատարանը վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի, 48-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի, 61-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի համապատասխան դրույթները, փաստել է, որ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից» (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը):
Որպես ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, Դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, նախկինում դատված չէ, առաջին անգամ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ:
Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրել:
Տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի բովանդակությունից հետևում է, որ դատավճռով նշանակված պատժի անհամապատասխանությունը կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, որպես դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմք` անկախ նրանից, թե նշանակված պատիժն անարդարացի է` ակնհայտ խիստ է, թե ակնհայտ մեղմ, պայմանավորված է կիրառվող հոդվածի սանկցիայում նախատեսված պատժատեսակով և պատժաչափով, և այն չի կարող տարածվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության կամ չկիրառելիության վրա:
Գ.Մարտիրոսյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համաձայն` «Պատիժը մեղմացնելը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը իրենցից ներկայացնում են քրեաիրավական երկու ինքնուրույն ինստիտուտներ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը սահմանում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, ըստ որի 1-ին կետի՝ եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Այսինքն՝ դատարանը, կայացնելով մեղադրական դատավճիռ, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում թվարկված պատժատեսակներից (կալանք, ազատազրկում, կարգապահական գումարտակում պահելը) որևէ մեկը՝ սահմանելով դրա չափը, այնուհետև համոզված լինելով, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու, որոշում է դատապարտյալի վրա որոշակի պարտականություններ դնելով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Պատժի մեղմացումը դրսևորվում է հետևյալ ձևով՝ նշանակված հիմնական պատժատեսակը փոխելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված առավել մեղմ հիմնական պատժատեսակով, կամ նշանակված պատժաչափը նվազեցնելով, կամ նշանակված լրացուցիչ պատիժը վերացնելով, կամ դրա չափը նվազեցնելով, կամ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածով՝ նշանակել քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով: (տե՛ս Գուրգեն Մարտիրոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշումը):
Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված՝ Գ.Մարտիրոսյանի գործով կայացված որոշման մեջ առկա իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատիժը մեղմացնելը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը երկու առանձին, ինքնուրույն քրեաիրավական ինստիտուտներ են, որոնց կիրառումը տարբեր հետևանքներ է առաջացնում: Մասնավորապես, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում անձի նկատմամբ նշանակված պատիժն ի կատար չի ածվում, իսկ պատժի մեղմացման դեպքում փոփոխվում են ի կատար ածվող պատժի ժամկետները կամ հենց պատժատեսակը»: /տես Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 քրեական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի որոշումը/:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի խստացումը կարող է դրսևորվել հետևյալ ձևերով` նշանակված հիմնական պատիժը փոխելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված առավել խիստ հիմնական պատժատեսակով, կամ նշանակված պատժաչափն ավելացնելով, կամ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ նշանակելով, դրա չափը ավելացնելով:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատարանում մեղադրանքը պաշտպանող դատախազը միջնորդել է ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել կալանքի ձևով` 2 ամիս ժամկետով:
Դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել կալանքի ձևով` 1 ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում նաև կալանքի ձևով` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով:
Վերը նշվածից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս բավարար չափով հաշվի առնելով վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում վերջինիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի և համաչափ պատիժ, ուստի դատական ակտն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով` խստացման առումով բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքեր չկան:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հարցին, և այդ առթիվ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններին, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիությունը ճանաչելով թույլատրելի` արձանագրել է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պահանջների`
1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները երկուսն են.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը պատիժների առկայությունը:
Դատարանի համոզված լինելը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007 թվականի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կիրառելու:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է դատարանը հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 01.02.2008 թվականի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրություները անհրաժեշտ են մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկվածին ուղղելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
Անձի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև ՎԲ-192/07 և ՎԲ-50/07, որոշումներում, վերահաստատել է իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
Դատարանը վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Հայկ Համբարձումյանին վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգել է հետևության, որ Հայկ Համբարձումյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած հանցանքի համար կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանակաորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձանց ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Դատարանը փաստել է, որ տվյալ դեպքում, դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի փաստարկներն այն մասին, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը որևէ բացառիկ հանգամանքով պայմանավորված չէ, և չի համապատասխանում նրա կատարած հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին` չեն կարող հիմք հանդիսանալ սույն քրեական գործի շրջանակներում ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու համար, քանի որ գործող օրենսդրության պահանջների համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը չի կարող պայմանավորված լինել որևէ բացառիկ հանգամանքով, և բացի այդ, ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի` ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործությունը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հարցում նույնպես հանգել է ճիշտ եզրահանգման, ուստի մեղադրողի վերաքննիչ բողոքն այդ առումով ենթակա չէ բավարարման:
Նման եզրահանգման հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանը գործի քննության ողջ ընթացքում գտնվելով ազատության մեջ, զերծ է մնացել այլ հակաօրինական արարքներ կատարելուց և չի խոչընդոտել գործի քննությանը:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում Դատարանի կողմից կայացվել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, այն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, ուստի պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է և պետք է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 04-ի դատավիճռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Գործ No ԵԿԴ/0082/01/14
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
04 հուլիսի 2014թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
նախագահությամբ` դատավոր Ա.Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Օ.Կիրակոսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Գ.Միքայելյանի
Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի /ծնված` 15.06.1982թ., ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատված, հաշվառված ք.Երևան, Դավիթաշեն 4-րդ թաղ., 15 շենք, 51 բն./, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2013թ. դեկտեմբերի 04-ին հարուցվել է թիվ 14820713 քրեական գործը:
2013թ. դեկտեմբերի 10-ին Հայկ Սուրենի Համբարձումյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2014թ. հունիսի 05-ին թիվ 14820713 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
2014թ. հունիսի 11-ին թիվ 14820713 քրեական գործն ընդդատությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքի համար, որ ՙնա, 2013թ. հոկտեմբերի 25-ին Աշտարակ քաղաքին հարակից դաշտում աճած կանեփի թփից քաղելու եղանակով ձեռք է բերել և Երևան քաղաք է փոխադրել կանեփի տերևներ, որտեղ դրա մի մասը լցրել է ծխախոտի 1 գլանակի մեջ և ծխելու եղանակով գործածել, իսկ զգալի չափի հասնողª 2.26 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցն ապօրինի պահել է իր հագին եղած սպորտային համազգեստի ձախ թևի ներսում, որն էլ հայտնաբերվել է 2013թ. նոյեմբերի 28-ին` անձնական խուզարկության ընթացքում՚:
Ապացույցների հետազոտում
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել և դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, որ 2013 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Վանաձոր քաղաքից վերադառնալիսª Ապարան քաղաքից դեպի Աշտարակ քաղաքն ընկած հատվածում, դուրս է եկել ավտոմեքենայից և հարակից դաշտի մեջ տեսել կանեփի թփեր: Այն քաղել է, դրա մի մասը չորացրել և ծխել է, իսկ մնացած մասը պահել իր սպորտային համազգեստի գրպանում, որը խուզարկությամբ հայտնաբերվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից:
Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանին վերագրվող արարքը հիմնավորվել է դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցներով.
Հայկ Համբարձումյանի անձնական խուզարկության արձանագրության համաձայն` Հ.Համբարձումյանի սպորտային համազգեստի ձախ թևքից հայտնաբերվել է դեղնավուն թղթյա փաթեթ, որի մեջ եղել է դեղնականաչավուն կանեփանման զանգված, որի ընդհանուր քաշը կազմել է մոտ 2.3 գրամ:
գ.թ. 7
Հ.Համբարձումյանի մասնակցությամբ 21.04.2014թ. կատարված դեպքի վայրի զննման արձանագրության համաձայն` մեղադրյալ Հայկ Համբարձումյանը մատնացույց է արել Ապարան-Երևան ավտոճանապարհի 5-րդ կիլոմետրի աջակողմյան դաշտամիջյան հատվածը, որտեղից 2013 թվականի հոկտեմբերի 25-ին քաղել է կանեփի բույսի տերևները:
գ.թ. 91-93
Դատաքիմիական փորձաքննության թիվ 616 Ք եզրակացության համաձայն` Հ.Համբարձումյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված զանգվածը հանդիսանում է 2.26գ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, որը պատրաստվում է կանեփի բույսիցª տնայնագործական եղանակով:
գ.թ 20-22
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված 2.16 գրամ քաշով չորացված մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցով:
գ.թ. 103
Դատատոքսիկոքիմիական փորձաքննության թիվ 1044 եզրակացության համաձայնª
1.Հայկ Համբարձումյանից վերցված մեզի փորձանմուշում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների խմբի թմրամիջոցների թմրալկալոիդներ:
2. Հայկ Համբարձումյանի 1.0սմ երկարությամբ մազի փորձանմուշում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների խմբի թմրամիջոցների թմրալկալոիդների հետքեր:
գ.թ 40
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի մեղավորությունը` առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի հասնող թմրամիջոց ապօրինի պահելու մեջ, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարած համար, նախկինում դատված չէ, առաջին անգամ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայնª
ՙ1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները երկուսն են.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը պատիժների առկայությունը:
Դատարանի համոզված լինելը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007 թվականի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կիրառելու:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է դատարանը հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 01.02.2008 թվականի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրություները անհրաժեշտ են մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկվածին ուղղելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
Անձի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև ՎԲ-192/07 և ՎԲ-50/07, որոշումներում, վերահաստատել է իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
Դատարանը վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Հ.Համբարձումյանին վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ Հայկ Համբարձումյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած հանցանքի համար կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանակաորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձանց ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում, դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ քրեական գործին կցված 2.16 գրամ հաստատուն քաշով չորացված մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը պետք է ոչնչացնել:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 366-րդ, 369-373-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`
ՎՃՌԵՑ
Հայկ Սուրենի Համբարձումյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կալանք 1/մեկ/ ամիս ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Հ.Համբարձումյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել նրա բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա:
Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված 2.16 գրամ հաստատուն քաշով չորացված մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
04 հուլիսի 2014թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
նախագահությամբ` դատավոր Ա.Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Օ.Կիրակոսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Գ.Միքայելյանի
Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի /ծնված` 15.06.1982թ., ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատված, հաշվառված ք.Երևան, Դավիթաշեն 4-րդ թաղ., 15 շենք, 51 բն./, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2013թ. դեկտեմբերի 04-ին հարուցվել է թիվ 14820713 քրեական գործը:
2013թ. դեկտեմբերի 10-ին Հայկ Սուրենի Համբարձումյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2014թ. հունիսի 05-ին թիվ 14820713 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
2014թ. հունիսի 11-ին թիվ 14820713 քրեական գործն ընդդատությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքի համար, որ ՙնա, 2013թ. հոկտեմբերի 25-ին Աշտարակ քաղաքին հարակից դաշտում աճած կանեփի թփից քաղելու եղանակով ձեռք է բերել և Երևան քաղաք է փոխադրել կանեփի տերևներ, որտեղ դրա մի մասը լցրել է ծխախոտի 1 գլանակի մեջ և ծխելու եղանակով գործածել, իսկ զգալի չափի հասնողª 2.26 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցն ապօրինի պահել է իր հագին եղած սպորտային համազգեստի ձախ թևի ներսում, որն էլ հայտնաբերվել է 2013թ. նոյեմբերի 28-ին` անձնական խուզարկության ընթացքում՚:
Ապացույցների հետազոտում
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել և դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, որ 2013 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Վանաձոր քաղաքից վերադառնալիսª Ապարան քաղաքից դեպի Աշտարակ քաղաքն ընկած հատվածում, դուրս է եկել ավտոմեքենայից և հարակից դաշտի մեջ տեսել կանեփի թփեր: Այն քաղել է, դրա մի մասը չորացրել և ծխել է, իսկ մնացած մասը պահել իր սպորտային համազգեստի գրպանում, որը խուզարկությամբ հայտնաբերվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից:
Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանին վերագրվող արարքը հիմնավորվել է դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցներով.
Հայկ Համբարձումյանի անձնական խուզարկության արձանագրության համաձայն` Հ.Համբարձումյանի սպորտային համազգեստի ձախ թևքից հայտնաբերվել է դեղնավուն թղթյա փաթեթ, որի մեջ եղել է դեղնականաչավուն կանեփանման զանգված, որի ընդհանուր քաշը կազմել է մոտ 2.3 գրամ:
գ.թ. 7
Հ.Համբարձումյանի մասնակցությամբ 21.04.2014թ. կատարված դեպքի վայրի զննման արձանագրության համաձայն` մեղադրյալ Հայկ Համբարձումյանը մատնացույց է արել Ապարան-Երևան ավտոճանապարհի 5-րդ կիլոմետրի աջակողմյան դաշտամիջյան հատվածը, որտեղից 2013 թվականի հոկտեմբերի 25-ին քաղել է կանեփի բույսի տերևները:
գ.թ. 91-93
Դատաքիմիական փորձաքննության թիվ 616 Ք եզրակացության համաձայն` Հ.Համբարձումյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված զանգվածը հանդիսանում է 2.26գ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, որը պատրաստվում է կանեփի բույսիցª տնայնագործական եղանակով:
գ.թ 20-22
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված 2.16 գրամ քաշով չորացված մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցով:
գ.թ. 103
Դատատոքսիկոքիմիական փորձաքննության թիվ 1044 եզրակացության համաձայնª
1.Հայկ Համբարձումյանից վերցված մեզի փորձանմուշում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների խմբի թմրամիջոցների թմրալկալոիդներ:
2. Հայկ Համբարձումյանի 1.0սմ երկարությամբ մազի փորձանմուշում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների խմբի թմրամիջոցների թմրալկալոիդների հետքեր:
գ.թ 40
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի մեղավորությունը` առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի հասնող թմրամիջոց ապօրինի պահելու մեջ, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարած համար, նախկինում դատված չէ, առաջին անգամ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայնª
ՙ1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները երկուսն են.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը պատիժների առկայությունը:
Դատարանի համոզված լինելը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007 թվականի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կիրառելու:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է դատարանը հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 01.02.2008 թվականի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրություները անհրաժեշտ են մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկվածին ուղղելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
Անձի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև ՎԲ-192/07 և ՎԲ-50/07, որոշումներում, վերահաստատել է իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
Դատարանը վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Հ.Համբարձումյանին վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ Հայկ Համբարձումյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած հանցանքի համար կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանակաորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձանց ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում, դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ քրեական գործին կցված 2.16 գրամ հաստատուն քաշով չորացված մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը պետք է ոչնչացնել:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 366-րդ, 369-373-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`
ՎՃՌԵՑ
Հայկ Սուրենի Համբարձումյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կալանք 1/մեկ/ ամիս ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Հ.Համբարձումյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել նրա բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա:
Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված 2.16 գրամ հաստատուն քաշով չորացված մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0082/01/14
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 05-06-2014 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 0082/01/14 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 14820713 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հայկ Համբարձումյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Աշտարակ քաղաքին հարակից դաշտում աճած կանեփի թփից քաղելու եղանակով ձեռք է բերել և Երևան քաղաք է փոխադրել կանեփի տերևներ, որտեղ դրա մի մասը լցրել է ծխախոտի 1 գլանակի մեջ և ծխելու եղանակով գործածել, իսկ զգալի չափի հասնող` 2,26 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը ապօրինի պահել է իր հագին եղած սպորտային համազգեստի ձախ թևի ներսում, որն էլ հայտնաբերվել է անձնական խուզարկության արդյունքում: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
| Հայրանուն | Սուրենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 11.8 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 05-06-2014 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 05-06-2014 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 05-06-2014 |
Քրեական գործն ուղարկվել է ըստ ընդդատության
| Ամսաթիվ | 06-06-2014 |
|---|---|
| Քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված | |
| Դատարան | Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն |
| Էջերի քանակ | 117 |
| Որոշման բովանդակությունը | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾՆ ԸՍՏ ԸՆԴԴԱՏՈՒԹՅԱՆ ՈՒՂԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 06 հունիսի 2014թ. ք. Երևան Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Մ. Մարտիրոսյանս, ուսումնասիրելով թիվ ԵԿԴ-0082/01/14 (14820713) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի 2014թ.-ի հունիսի 05-ին, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունից, մեղադրական եզրակացությամբ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան է ստացվել ԵԿԴ-0082/01/14 (14820713) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որը նույն օրն ընդունվել է դատարանի վարույթ։ Նախաքննության մարմինը Հայկ Սուրենի Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով` հետևյալ արարքների համար. «որ նա 2013թ.-ի հոկտեմբերի 25-ին Աշտարակ քաղաքին հարակից դաշտում աճած կանեփի թփից քաղելու եղանակով ձեռք է բերել և Երևան քաղաք է փոխադրել կանեփի տերևներ, որտեղ դրա մի մասը լցրել է ծխախոտի 1 գլանակի մեջ և ծխելու եղանակով գործածել, իսկ զգալի չափի հասնող` 2.26 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը ապօրինի պահել է իր հագին եղած սպորտային համազգեստի ձախ թևի ներսում, որն էլ հայտնաբերվել է 2013թ.-ի նոյեմբերի 28-ին անձնական խուզարկության արդյունքում։ Այսինքն, Հայկ Սուրենի Համբարձումյանը կատարել է արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով։»։ Ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը` գտնում եմ, որ սույն քրեական գործն ընդդատյա չէ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանին` հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ապօրինի պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, փոխադրելը կամ առաքելը՝ պատժվում է կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով։»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 47-րդ հոդվածի` «1. Առաջին ատյանի դատարանին ընդդատյա են այն հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը, որոնք կատարվել են համապատասխան առաջին ատյանի դատարանի դատական տարածքում։ 2. Տևող հանցագործությունը համարվում է կատարված այն տարածքում, որտեղ այն ավարտվել է։ Շարունակվող հանցագործությունը համարվում է կատարված այն տարածքում, որտեղ կատարվել է քրեական օրենսգրքով չթույլատրված վերջին արարքը։ (…։)»։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 49-րդ հոդվածի 1-ին մասի` «1. Դատարանը, պարզելով, որ ստացված գործն ընդդատյա չէ իրեն, այն ուղարկում է ըստ ընդդատության։»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ԵԿԴ/0211/01/10 քրեական գործով 2011 թվականի հուլիսի 13-ին կայացված որոշման 15-ից 17-րդ կետերում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «15. Գործերի պատշաճ ընդդատությունը, որպես արդար դատաքննության անհրաժեշտ բաղկացուցիչ, հիմնարար իրավական արժեք է։ Դրա հիմնարար բնույթը բխում է արդար դատաքննության ինստիտուցիոնալ տարրից` անկախ, անկողմնակալ, իրավասու և օրենքի հիման վրա ստեղծված դատարան ապահովելու պետության պոզիտիվ պարտականությունից։ Իսկ այդ պարտականությունն իր հերթին, ըստ էության, ամրագրված է Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգում բարձրագույն իրավաբանական ուժ ունեցող այնպիսի նորմատիվ ակտերում, ինչպիսիք են ՀՀ Սահմանադրությունը (19-րդ հոդված), Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագիրը (14-րդ հոդված) և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվեցիան(6-րդ հոդված)։ Ավելին, Եվրոպայի Խորհրդի Նախարարների Կոմիտեի «Դատավորների անկախության, արդյունավետության և պատասխանատվության մասին» թիվ (2010)12 Հանձնարարականում (հաստատվել է 2010թ. նոյեմբերի 17-ին) ևս ընդգծվում է, որ դատարանում գործերի բաշխումը պետք է կատարվի օբյեկտիվ, նախապես սահմանված չափանիշի հիման վրա` երաշխավորելու համար անկախ և անկողմնակալ դատավոր ունենալու իրավունքը։ Այդ գործընթացի նկատմամբ կողմերը կամ գործով շահագրգռված այլ անձինք ներգործություն ունենալ չեն կարող (տե՛ս նշված Հանձնարարականի 24-րդ կետը)։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը, կենսագործելով պատշաճ ընդդատության հիմնարար իրավական արժեքը, սահմանում է, որ «Ոչ ոք չի կարող զրկվել իր գործն այն դատարանում և այն դատավորի կողմից քննելու իրավունքից, որոնց ընդդատությանն այն վերապահված է օրենքով» (24-րդ հոդվածի, 5-րդ մաս)։ 16. Պատշաճ ընդդատության հիմնարար իրավական նշանակությունն այն է, որ յուրաքանչյուր կոնկրետ քրեական գործը քննող դատարանի որոշման հստակ կանոնների առկայությունը և դրանց կանխատեսելի գործադրումն անհրաժեշտ պայման են կողմնակի դիտորդի մոտ այնպիսի համոզմունք ձևավորելու համար, որ տվյալ կոնկրետ քրեական գործը քննող դատարանը և դատավորը նախատրամադրվածություն չունեն, և տվյալ գործը վարույթ ընդունելիս սուբյեկտիվիզմն ու կամայակայությունը բացառված են եղել։ Այսպիսով, քրեական գործերի ընդդատության որոշման հստակ, կամայականությունը բացառող կանոնների առկայությունը և գործադրումը պարտադիր նախապայման են արդարադատության մատչելիության պատշաճ երաշխավորման համար։ 17. Սույն որոշման 12-16-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անգամ գործի քննության ընդդատության խախտումը ստորադաս դատարաններում բողոքարկման առարկա չհանդիսանալու դեպքում վերադաս դատարանը պարտավոր է այդ հարցը քննարկման առարկա դարձնել։»։ Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզվել է, որ 2013թ.-ի նոյեմբերի 28-ին ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության (այսուհետ ՔՀԳՎ) աշխատակիցներն օպերատիվ տվյալներն իրացնելիս, թմրանյութ պահելու, օգտագործելու և իրացնելու կասկածանքով Երևան քաղաքի Գուլակյան-Գյուլբենկյան փողոցների խաչմերուկի մոտից ՀՀ ոստիկանության ՔՀԳՎ են բերման ենթարկել Հայկ Սուրենի Համբարձումյանին։ Վերջինիս անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է 2,3 գրամ քաշով դեղնականաչավուն, սուր հոտով կանեփանման զանգված։ Հայկ Համբարձումյանը հայտարարել է, որ այն «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց է (գ.թ. 6, 7)։ Նկատի ունենալով, որ Հ. Համբարձումյանը բերման է ենթարկվել Գուլակյան-Գյուլբենկյան փողոցների խաչմերուկից, որը գտնվում է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնի կողմից սպասարկվող վարչական տարածքում` նյութերն ըստ ենթակայության ուղարկվել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժին` հետագա ընթացքը լուծելու համար (գ.թ. 13)։ 2013թ. դեկտեմբերի 04-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիրի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 14820713 քրեական գործը, ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն, որն ավարտվել է նույն քննչական բաժնում։ Համաձայն քրեական գործի նյութերի և Հայկ Համբարձումյանին առաջադրված մեղադրանքի` նա 2013թ.-ի հոկտեմբերի 25-ին, Աշտարակ քաղաքին հարակից դաշտում աճած կանեփի թփից քաղելու եղանակով ձեռք է բերել և Երևան քաղաք է փոխադրել կանեփի տերևներ, որտեղ դրա մի մասը լցրել է ծխախոտի 1 գլանակի մեջ և ծխելու եղանակով գործածել, իսկ զգալի չափի հասնող` 2.26 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը ապօրինի պահել է իր հագին եղած սպորտային համազգեստի ձախ թևի ներսում։ Այդ մասին ունենալով օպերատիվ տվյալներ, 2013թ. նոյեմբերի 28-ին, Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական շրջանում` Գուլակյան-Գյուլբենկյան փողոցների խաչմերուկի մոտից ՀՀ ոստիկանության ՔՀԳՎ աշխատակիցները Հայկ Համբարձումյանին բերման են ենթարկել։ Փաստորեն Հայկ Համբարձումյանին վերագրվող հանցագործությունն ավարտվել է Երևանի Արաբկիր վարչական շրջանի տարածքում գտնվող Գուլակյան-Գյուլբենկյան փողոցների խաչմերուկում, որտեղից նա բերման է ենթարկվել` թմրամիջոց պահելու, օգտագործելու և իրացնելու կասկածանքով, այսինքն մեղադրյալին վերագրվող հանցագործությունն ավարտվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատական տարածքում։ Քրեական գործի մինչդատական վարույթն իրականացվել և ավարտվել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիրի քննչական բաժնում, որը նույնպես գտնվում է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատական տարածքում։ Մեղադրյալ Հայկ Համբարձումյանին առաջադրված մեղադրանքում, քրեական գործի նյութերում կամ մեղադրական եզրակացության մեջ որևէ նշում առկա չէ այն մասին, որ մեղադրյալն իրեն վերագրվող արարքը կատարել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատական տարածքում կամ մեկ այլ հիմնավրոմամբ քրեական գործն ընդդատյա է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանին։ Հետևաբար քրեական գործն ընդդատյա չէ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանին, ընդդատյա է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանին։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 51-րդ հոդվածի համաձայն` «Առաջին ատյանի դատարանների միջև ընդդատության մասին վեճերը լուծում է Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի նախագահը։»։ Հետևաբար, ընդդատության մասին վեճ առաջանալու դեպքում, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը կարող է դիմել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախագահին` առաջին ատյանի դատարանների միջև ընդդատության մասին վեճը լուծելու համար։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 47-րդ, 49-րդ, 292-րդ, 298-րդ հոդվածներով, Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի ԵԿԴ-0082/01/14 (14820713) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ըստ ընդդատության ուղարկել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0082/01/14
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Գործը ստացվել է այլ դատարանից ընդդատության կարգով
| Ամսաթիվ | 11-06-2014 |
|---|---|
| Այլ նշումներ | 117 թերթ |
Մակագրել
| Երբ | 11-06-2014 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 12-06-2014 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 12-06-2014 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 12-06-2014 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-07-2014 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 04-07-2014 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 04-07-2014 |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 70 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ No ԵԿԴ/0082/01/14 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 04 հուլիսի 2014թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը նախագահությամբ` դատավոր Ա.Մկրտչյանի քարտուղարությամբ` Օ.Կիրակոսյանի մասնակցությամբ` մեղադրող Գ.Միքայելյանի Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի /ծնված` 15.06.1982թ., ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատված, հաշվառված ք.Երևան, Դավիթաշեն 4-րդ թաղ., 15 շենք, 51 բն./, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Գործի դատավարական նախապատմությունը 2013թ. դեկտեմբերի 04-ին հարուցվել է թիվ 14820713 քրեական գործը: 2013թ. դեկտեմբերի 10-ին Հայկ Սուրենի Համբարձումյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին: 2014թ. հունիսի 05-ին թիվ 14820713 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: 2014թ. հունիսի 11-ին թիվ 14820713 քրեական գործն ընդդատությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: Գործի փաստական հանգամանքները Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքի համար, որ ՙնա, 2013թ. հոկտեմբերի 25-ին Աշտարակ քաղաքին հարակից դաշտում աճած կանեփի թփից քաղելու եղանակով ձեռք է բերել և Երևան քաղաք է փոխադրել կանեփի տերևներ, որտեղ դրա մի մասը լցրել է ծխախոտի 1 գլանակի մեջ և ծխելու եղանակով գործածել, իսկ զգալի չափի հասնողª 2.26 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցն ապօրինի պահել է իր հագին եղած սպորտային համազգեստի ձախ թևի ներսում, որն էլ հայտնաբերվել է 2013թ. նոյեմբերի 28-ին` անձնական խուզարկության ընթացքում՚: Ապացույցների հետազոտում Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել և դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, որ 2013 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Վանաձոր քաղաքից վերադառնալիսª Ապարան քաղաքից դեպի Աշտարակ քաղաքն ընկած հատվածում, դուրս է եկել ավտոմեքենայից և հարակից դաշտի մեջ տեսել կանեփի թփեր: Այն քաղել է, դրա մի մասը չորացրել և ծխել է, իսկ մնացած մասը պահել իր սպորտային համազգեստի գրպանում, որը խուզարկությամբ հայտնաբերվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից: Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանին վերագրվող արարքը հիմնավորվել է դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցներով. Հայկ Համբարձումյանի անձնական խուզարկության արձանագրության համաձայն` Հ.Համբարձումյանի սպորտային համազգեստի ձախ թևքից հայտնաբերվել է դեղնավուն թղթյա փաթեթ, որի մեջ եղել է դեղնականաչավուն կանեփանման զանգված, որի ընդհանուր քաշը կազմել է մոտ 2.3 գրամ: գ.թ. 7 Հ.Համբարձումյանի մասնակցությամբ 21.04.2014թ. կատարված դեպքի վայրի զննման արձանագրության համաձայն` մեղադրյալ Հայկ Համբարձումյանը մատնացույց է արել Ապարան-Երևան ավտոճանապարհի 5-րդ կիլոմետրի աջակողմյան դաշտամիջյան հատվածը, որտեղից 2013 թվականի հոկտեմբերի 25-ին քաղել է կանեփի բույսի տերևները: գ.թ. 91-93 Դատաքիմիական փորձաքննության թիվ 616 Ք եզրակացության համաձայն` Հ.Համբարձումյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված զանգվածը հանդիսանում է 2.26գ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, որը պատրաստվում է կանեփի բույսիցª տնայնագործական եղանակով: գ.թ 20-22 Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված 2.16 գրամ քաշով չորացված մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցով: գ.թ. 103 Դատատոքսիկոքիմիական փորձաքննության թիվ 1044 եզրակացության համաձայնª 1.Հայկ Համբարձումյանից վերցված մեզի փորձանմուշում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների խմբի թմրամիջոցների թմրալկալոիդներ: 2. Հայկ Համբարձումյանի 1.0սմ երկարությամբ մազի փորձանմուշում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների խմբի թմրամիջոցների թմրալկալոիդների հետքեր: գ.թ 40 Դատարանի իրավական վերլուծությունները Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի մեղավորությունը` առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի հասնող թմրամիջոց ապօրինի պահելու մեջ, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ապացուցված է: Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: (…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚: Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարած համար, նախկինում դատված չէ, առաջին անգամ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայնª ՙ1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները երկուսն են. ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը պատիժների առկայությունը: Դատարանի համոզված լինելը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007 թվականի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կիրառելու: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է դատարանը հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 01.02.2008 թվականի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրություները անհրաժեշտ են մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկվածին ուղղելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը: Անձի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև ՎԲ-192/07 և ՎԲ-50/07, որոշումներում, վերահաստատել է իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը: Դատարանը վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Հ.Համբարձումյանին վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ Հայկ Համբարձումյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած հանցանքի համար կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանակաորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձանց ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում, դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ քրեական գործին կցված 2.16 գրամ հաստատուն քաշով չորացված մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը պետք է ոչնչացնել: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 366-րդ, 369-373-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը` ՎՃՌԵՑ Հայկ Սուրենի Համբարձումյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կալանք 1/մեկ/ ամիս ժամկետով: Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Հ.Համբարձումյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով: Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել նրա բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա: Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված 2.16 գրամ հաստատուն քաշով չորացված մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 04-07-2014 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 08-08-2014 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 14-08-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 117, 27 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 14-08-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 117, 27 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 14-08-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 117, 27 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-18163/14 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 22-08-2014 |
|---|
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 28-10-2014 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 30-10-2014 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 18-11-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 2 հատոր` 117թ., 85թ. |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 18-11-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 117,85 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0082/01/14
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 13-08-2014 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-08-2014 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Գ |
| Ազգանուն | Միքայելյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հայկ Համբարձումյան Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Մասնակիորեն` պատժի մասով բեկանել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի /ՀՀ քր օր-ի 268 հոդ. 1-ին մասով - կալանք` 1 ամիս ժամկետով , ՀՀ քր.օր. 70 հոդ.` 1 տարի փորձաշրջան / վերաբերյալ 04.07.2014թ. դատավճիռը , վերջինիս նկատմամբ նրան վերագրվող հանցանքի հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում նշանակել առանց ՀՀ քր.օր-ի 70 հոդվածի կիրառման համաչափ պատիժ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 22-08-2014 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Լիլիթ |
| Ազգանուն | Թադևոսյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 22-08-2014 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | չկա |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 25-08-2014 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-09-2014 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 25-08-2014 |
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 12-09-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 12-09-2014 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ հ. ԵԿԴ/0082/01/14 Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Վ Ե Ր Ա Ք Ն Ն Ի Չ Ք Ր Ե Ա Կ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Ր Ա Ն Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ «12» սեպտեմբերի 2014թ. ք. Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝ ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Տ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Հ.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Գ.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը բերված Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ նաև` Դատարան/ 2014 թվականի հուլիսի 04-ի դատավճռի դեմ, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. Հայկ Համբարձումյանի կողմից առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերի մարիխուանա տեսակի թմրանյութ պահելու փաստի առթիվ, 04.12.2013 թվականին` ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Արաբկիրի քննչական բաժնում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14820713 քրեական գործը: 10.12.2013 թվականին Հայկ Համբաձումյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Նույն օրը Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին: 03.06.2014 թվականին թիվ 14820713 քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 06.06.2014 թվականի որաշմամբ թիվ 14820713 քրեական գործն ըստ ընդդատության ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 04-ի դատավճռով` ամբաստանյալ Հայկ Սուրենի Համբարձումյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել կալանքի` 1/մեկ/ ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է նրա բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա: Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Վճռվել է. իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված 2.16 գրամ հաստատուն քաշով չորացված մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել: Դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Գ.Միքայելյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն մասնակիորեն` պատժի մասով բեկանել, ամբաստանյալի նկատմամբ նրան վերագրվող հանցանքի հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում նշանակել առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման համաչափ պատիժ: Վերաքննիչ բողոքի առթիվ գրավոր պատասխաններ չեն ստացվել: Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 25-ի որոշմամբ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է քննության ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով: 2.Գործի փաստական հանգամանքները. Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանը, 2013 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Աշտարակ քաղաքին հարակից դաշտում աճած կանեփի թփից քաղելու եղանակով ձեռք է բերել և Երևան քաղաք է փոխադրել կանեփի տերևներ, որտեղ դրա մի մասը լցրել է ծխախոտի 1 գլանակի մեջ և ծխելու եղանակով գործածել, իսկ զգալի չափի հասնող 2.26 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցն ապօրինի պահել է իր հագին եղած սպորտային համազգեստի ձախ թևի ներսում, որն էլ հայտնաբերվել է 2013 թվականի նոյեմբերի 28-ին` անձնական խուզարկության ընթացքում: 3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոնշյալ հիմնավորումներով: Բողոք բերած անձը գտել է, որ դատավճիռը պատժի մասով, մասնավորապես` Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի անհիմն կիրառման առումով ենթակա է բեկանման և փոփոխման` բերելով հետևյալ պատճառաբանությունները. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածն ամրագրել է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը։ Պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները։ Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի, 48-րդ հոդվածի 2-րդ, 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համապատասխան դրույթները, բողոքաբերը փաստել է, որ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։ Դատարանը հանրության համար վտանգավորության բնույթը որոշելու ժամանակ պետք է պարզի և հաշվի առնի նաև պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունր հանցանքի կատարման պահին։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համապատասխան դրույթների, ինչպես նաև Վճռաբեկ դատարանի` Հուսիկ Սուրենի Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով 2008 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, և ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-01/08 որոշումների վկայակոչմամբ բողոքաբերը փաստել է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: Դատարանն արձանագրել է նաև, որ պատժաչափ նշանակելիս դատարանը համոզված է, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու, չվկայակոչելով որևէ հանգամանք, ինչի հիման վրա կայացվել է նման որոշում։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված հանգամանքների բացակայության պայմաններում չկա որևէ ռեալ նախադրյալ, ինչը դատարանի մոտ կարող էր համոզմունք ձևավորել, որ հանցագործություն կատարած ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի կրելու։ Հետևաբար գտել է, որ դատարանը Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելով խախտել է նույն օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջները, որը հանգեցրել է նյութական իրավունքի խախտմամբ անհիմն և չպատճառաբանված դատական ակտ կայացնելուն։ Փաստել է, որ ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցն արդարացի չէ, անհրաժեշտ և բավարար չի կարող լինել սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, նրան ուղղելու, ինչպես նաև նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը որևէ բացառիկ հանգամանքով պայմանավորված չէ, չի համապատասխանում նրա կատարած հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին։ Բողոք բերած անձի համոզմամբ` Դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 4-ի դատավճռով թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է՝ ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը և դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և վտանգավորության աստիճանին: Վերոգրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է Հայկ Համբարձումյանի վերաբերյալ Դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 4-ի թիվ ԵԿԴ/0082/01/14 դատավճիռը մասնակիորեն՝ պատժի մասով բեկանել, վերջինիս նկատմամբ նրան վերագրվող հանցանքի հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում նշանակել առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման համաչափ պատիժ: 4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում: Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն ստուգում է գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեական դատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները չեն կորղ բավարար հիմք հանդիսանալ դատական ակտը բենակելու կամ փոփոխելու համար, ուստի այն պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ. Սույն գործով կայացված դատական ակտի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս` արձանագրել է հետևյալը. Դատարանը վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի, 48-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի, 61-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի համապատասխան դրույթները, փաստել է, որ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: (…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից» (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը): Որպես ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, Դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, նախկինում դատված չէ, առաջին անգամ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ: Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրել: Տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի բովանդակությունից հետևում է, որ դատավճռով նշանակված պատժի անհամապատասխանությունը կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, որպես դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմք` անկախ նրանից, թե նշանակված պատիժն անարդարացի է` ակնհայտ խիստ է, թե ակնհայտ մեղմ, պայմանավորված է կիրառվող հոդվածի սանկցիայում նախատեսված պատժատեսակով և պատժաչափով, և այն չի կարող տարածվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության կամ չկիրառելիության վրա: Գ.Մարտիրոսյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համաձայն` «Պատիժը մեղմացնելը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը իրենցից ներկայացնում են քրեաիրավական երկու ինքնուրույն ինստիտուտներ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը սահմանում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, ըստ որի 1-ին կետի՝ եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Այսինքն՝ դատարանը, կայացնելով մեղադրական դատավճիռ, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում թվարկված պատժատեսակներից (կալանք, ազատազրկում, կարգապահական գումարտակում պահելը) որևէ մեկը՝ սահմանելով դրա չափը, այնուհետև համոզված լինելով, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու, որոշում է դատապարտյալի վրա որոշակի պարտականություններ դնելով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել: Պատժի մեղմացումը դրսևորվում է հետևյալ ձևով՝ նշանակված հիմնական պատժատեսակը փոխելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված առավել մեղմ հիմնական պատժատեսակով, կամ նշանակված պատժաչափը նվազեցնելով, կամ նշանակված լրացուցիչ պատիժը վերացնելով, կամ դրա չափը նվազեցնելով, կամ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածով՝ նշանակել քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով: (տե՛ս Գուրգեն Մարտիրոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշումը): Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված՝ Գ.Մարտիրոսյանի գործով կայացված որոշման մեջ առկա իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատիժը մեղմացնելը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը երկու առանձին, ինքնուրույն քրեաիրավական ինստիտուտներ են, որոնց կիրառումը տարբեր հետևանքներ է առաջացնում: Մասնավորապես, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում անձի նկատմամբ նշանակված պատիժն ի կատար չի ածվում, իսկ պատժի մեղմացման դեպքում փոփոխվում են ի կատար ածվող պատժի ժամկետները կամ հենց պատժատեսակը»: /տես Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 քրեական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի որոշումը/: ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի խստացումը կարող է դրսևորվել հետևյալ ձևերով` նշանակված հիմնական պատիժը փոխելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված առավել խիստ հիմնական պատժատեսակով, կամ նշանակված պատժաչափն ավելացնելով, կամ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ նշանակելով, դրա չափը ավելացնելով: Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատարանում մեղադրանքը պաշտպանող դատախազը միջնորդել է ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել կալանքի ձևով` 2 ամիս ժամկետով: Դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել կալանքի ձևով` 1 ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում նաև կալանքի ձևով` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով: Վերը նշվածից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս բավարար չափով հաշվի առնելով վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում վերջինիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի և համաչափ պատիժ, ուստի դատական ակտն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով` խստացման առումով բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքեր չկան: Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հարցին, և այդ առթիվ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններին, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիությունը ճանաչելով թույլատրելի` արձանագրել է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պահանջների` 1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները երկուսն են. ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը պատիժների առկայությունը: Դատարանի համոզված լինելը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007 թվականի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կիրառելու: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է դատարանը հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 01.02.2008 թվականի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրություները անհրաժեշտ են մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկվածին ուղղելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը: Անձի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև ՎԲ-192/07 և ՎԲ-50/07, որոշումներում, վերահաստատել է իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը: Դատարանը վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Հայկ Համբարձումյանին վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգել է հետևության, որ Հայկ Համբարձումյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած հանցանքի համար կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանակաորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձանց ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Դատարանը փաստել է, որ տվյալ դեպքում, դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի փաստարկներն այն մասին, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը որևէ բացառիկ հանգամանքով պայմանավորված չէ, և չի համապատասխանում նրա կատարած հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին` չեն կարող հիմք հանդիսանալ սույն քրեական գործի շրջանակներում ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու համար, քանի որ գործող օրենսդրության պահանջների համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը չի կարող պայմանավորված լինել որևէ բացառիկ հանգամանքով, և բացի այդ, ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի` ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործությունը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հարցում նույնպես հանգել է ճիշտ եզրահանգման, ուստի մեղադրողի վերաքննիչ բողոքն այդ առումով ենթակա չէ բավարարման: Նման եզրահանգման հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանը գործի քննության ողջ ընթացքում գտնվելով ազատության մեջ, զերծ է մնացել այլ հակաօրինական արարքներ կատարելուց և չի խոչընդոտել գործի քննությանը: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում Դատարանի կողմից կայացվել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, այն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, ուստի պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ: Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է և պետք է թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 04-ի դատավիճռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Հայկ Սուրենի Համբարձումյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը` մերժել: Ամբաստանյալ Հայկ Համբարձումյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 12-09-2014 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 20-10-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 118, 74 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 20-10-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 118, 74 |
| Ուր | Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն |
| Գրության համարը | Ե-19100/14 |