ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
գործ թիվ ԵԿԴ/0078/01/14
նախագահող դատավոր` Ա.Բեկթաշյան


ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
դատավորներ` Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Տ. ՍԱՀԱԿՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Ն.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
ամբաստանյալ` Գ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
բողոք բերած անձ`պաշտպան` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
դատախազ` Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆԻ

2014 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Գագիկ Գառնիկի Ավագյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2014 թվականի հուլիսի 18-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Գ.Ավագյանի պաշտպան Հ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Նավասարդյանի 2014 թվականի մայիսի 16-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 13145214 քրեական գործը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 14/:
2. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Նավասարդյանի 2014 թվականի մայիսի 20-ի որոշմամբ Գագիկ Գառնիկի Ավագյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով: Քննիչի նույն օրվա այլ որոշմամբ Գ.Ավագյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 30-31, 21/:
3. 2014 թվականի մայիսի 27-ին թիվ 13145214 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է նույն թվականի մայիսի 31-ին /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 1/:
4. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Բեկթաշյանի 2014 թվականի հունիսի 02-ի որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի հունիսի 09-ին նշանակվել դատաքննության /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 2, 7/:
5. Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 18-ի դատավճռով Գագիկ Գառնիկի Ավագյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և դատապարտվել` ազատազրկման` երեք ամիս ժամկետով:
Գագիկ Գառնիկի Ավագյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Գագիկ Գառնիկի Ավագյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է նրան փաստացի կալանքի վերցնելու պահից:
Վճռվել է իրեղեն ապացույց ճանաչված` մետաղյա մահակը ոչնչացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Ապացույց ճանաչված, այլ փաստաթուղթ Է.Կարապետյանի զեկուցագիրը և Գագիկ Ավագյանին ոստիկանության բաժին բերման ենթարկելու վերաբերյալ արձանագրությունը թողնվել է քրեական գործին կցված: /քրեական գործ, հատոր 2, 50-56/:
6 Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 25-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Գ.Ավագյանի պաշտպան Հ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` դատական քննության վճռաբեկության կանոններով:
7. Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան Վերաքննիչ դատարան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները
8. Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ամբաստանյալ Գագիկ Գառնիկի Ավագյանին մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա 2014 թվականի մայիսի 04-ին ապօրինի կերպով կրել է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին դասվող, արհեստագործական եղանակով պատրաստված մետաղյա մահակ, որը նույն օրը ժամը 17:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բյուզանդի 1/3 հասցեի մոտ հայտնաբերվել է ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 1-ին գումարտակի ծառայողների կողմից: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 30-31, հատոր 2, 50-56/:
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում.
9. Դիմող` ամբաստանյալ Գ.Ավագյանի պաշտպան Հ.Հակոբյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով քրեական գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները հայտնել է, որ Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ, 125-րդ, 126-րդ, 127-րդ հոդվածների պահանջները պաշտպանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանն անտեսել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10–րդ հոդվածի պահանջները: Պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները։
Դատարան է ներկայացվել ամբաստանյալի մոր՝ Գայանե Մելքոնյանի 2-րդ կարգի հաշմանդամության` «Էպիլեպսիկ հիվանդություն անձին բնորոշող հանգամանքով» ախտորոշմամբ տառապելու «ԱՎԱՆ» հոգեկան առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ում հաշվառված լինելու և վերջինիս խնամքով ամբաստանյալ Գ.Ավագյանի զբաղվելու վերաբերյալ փաստեր, Գ.Ավագյանի խնամքին են մինչև 14 տարեկան անչափահաս երեխան, թոշակառու մայրը, սակայն դատարանը պատիժ նշանակելիս անտեսել է նշված փաստերը: Ամբաստանյալ Գ.Ավագյանին ազատազրկելը բացասական կազդի ինչպես անչափահաս երեխայի այնպես էլ հիվանդ մոր վրա։
Դատարանը պաշտպանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պահանջներին:
Հղում կատարելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ 124/07 և 2008 թվականի փետրվարի 01-ի որոշումների դրույթների վրա գտել է, որ պատիժ սահմանելիս դատարանը սխալ է գնահատել ապացուցները` մասնավորապես, որ Գ.Ավագյանը չի աշխատում, չունի մշտական եկամուտի աղբյուր, չի ունեցել բավարար միջոցներ պաշտպանին վարձատրելու համար, ուստի Գ.Ավագյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրեսնագրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված «տուգանք» պատժատեսակի նշանակումը նպատակահարմար չէ։ Դատարանի կողմից սահմանվող «տուգանք» պատժատեսակը համաչափ կլիներ վերջինիս կատարած հանցագործությանը։
Գ.Ավագյանն լիովին ընդունել է մեղքը և խնդրել` մեղմ պատիժ սահմանել և փաստաբանի կարիք չի ունեցել։
Դատավճռով սահմանված պատիժն անարդարացի է և ակնհայտ խիստ` այն չի համապատասխանում Գ.Ավագյանին վերագրվող արարքին, նրա անձին, ընտանեկան դրությանը, որը և հիմք է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու ու փոփոխելու համար։
Դիմողը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 18-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել, նշանակված պատիժը մեղմացնել, պայմանականորեն չկիրառելով պատիժը` սահմանել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի նախատեսված փորձաշրջան կամ փոփոխել ու որպես պատիժ նշանակել տուգանք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի հատկանիշներով` նվազագույն աշխատավարձի երկու հարյուրապատիկի չափով:
10. Ամբաստանյալ Գ.Ավագյանի պաշտպան Հ.Հակոբյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը, խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Գ.Ավագյանը միացավ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքին` խնդրեց այն բավարարել:
Դատախազ Գ.Գասպարյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել, օրինական ուժի մեջ թողնել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալ Գ.Ավագյանի և նրա պաշտպան Հ.Հակոբյանի ելույթները, դատախազ Գ.Գասպարյանի վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Գ.Ավագյանի պաշտպան Հ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել ու Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը փոփոխել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն.
<< Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: …>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի.
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները…>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
...6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի համաձայն`
<<... 2) ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը. /…/
4. բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին: ...>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին: …>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
12. Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է.
<<… ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի չափը և տեսակը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
Ամբաստանյալ Գագիկ Գառնիկի Ավագյանն անկեղծորեն խոստովանեց և զղջաց կատարած արարքի համար, դատվածություն չունի, սակայն ՌԴ Մոսկվայի Նովոպերեդելկինո ընդհանուր իրավասության դատարանի 2000 թվականի հունիսի 28-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՌԴ քրեական օրենսգրքի 30-161-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /կողոպուտի փորձ/ ու դատապարտվել է ազատազրկման 3 տարի ժամկետով, սակայն համաներման կիրառմամբ ազատ է արձակվել, ինչպես նաև ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի Մալաթիայի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 16131409 քրեական գործով Գ.Ավագյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել դիմողի բողոքի բացակայության հիմքով, խնամքին է գտնվում մեկ անչափահաս երեխան և թոշակառու մայրը:
Որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը դիտում է ամբաստանյալ Գագիկ Գառնիկի Ավագյանի խնամքին մինչև 14 տարեկան երեխայի` 2008 թվականի սեպտեմբերի 13-ին ծնված Մարիա Գագիկի Մովսեսյանի առկայությունը:
Ամբաստանյալ Գագիկ Գառնիկի Ավագյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` <<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` <<Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածը սահմանում է` <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: (....): Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:>>:
Սույն քրեական գործով Գագիկ Գառնիկի Ավագյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 4-րդ մասով, որի սանկցիան նախատեսում է հետևյալ պատժատեսակները` տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Դատարանը, հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Գագիկ Գառնիկի Ավագյանը չի աշխատում, չունի մշտական եկամտի աղբյուր, բավարար միջոցներ չի ունեցել պաշտպանին վարձատրելու համար, ուստի Գագիկ Գառնիկի Ավագյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված <<տուգանք>> պատժատեսակի նշանակումը նպատակահարմար չէ, քանի որ հիմնավոր կասկածներ կան, որ դատարանի կողմից նշանակված նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից` 200.000 մինչև վեցհարյուրապատիկի` 600.000 ՀՀ դրամ գումարի սահմաններում տուգանքի գումարը նա չի կարող վճարել:
Վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված <<կալանք>> պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գագիկ Գառնիկի Ավագյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված <<կալանք>> պատժատեսակը չի կարող նշանակվել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանոմ է` <<Կալանքը ուղղիչ հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում դատապարտյալին պահելն է: Կալանքը կարող է նշանակվել ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքների համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում` տասնհինգ օրից մինչև երեք ամիս ժամկետով և միայն այն դեպքում, երբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց չի կիրառվել: Կալանքը չի նշանակվում դատավճիռը կայացնելու պահին տասնվեց տարին չլրացած անձանց կամ հղի կանանց կամ խնամքին մինչև ութ տարեկան երեխա ունեցող անձանց նկատմամբ>>:
Դատարանը, հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Գագիկ Գառնիկի Ավագյանի խնամքին է գտնվում մինչև ութ տարեկան դուստրը` 2008 թվականի սեպտեմբերի 13-ին ծնված Մարիա Գագիկի Մավսեսյանը, գտնում է, որ Գագիկ Գառնիկի Ավագյանի նկատմամբ չի կարող նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոոդվածի 4-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված <<կալանք>> պատժատեսակը:
Նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Գագիկ Գառնիկի Ավագյանն անկեղծորեն խոստովանեց և զղջաց կատարած արարքի համար, դատվածություն չունի, խնամքին է գտնվում մինչև 14 տարեկան երեխան և թոշակառու մայրը, ուստի ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատժի անհատականացման ու մարդասիրության սկզբունքներով, դատարանը հանգում է այն համոզման, որ ամբաստանյալ Գագիկ Գառնիկի Ավագյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղսագրվող հանցագործության համար, նշված հոդվածով նախատեսված պատիժներից նվազ խիստ տեսակը նշանակելիս չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, հետևաբար` ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել որոշակի ժամկետով ազատազրկման ձևով, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը:…>>։ /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 50-56/:
13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրվող ամբաստանյալ Գ.Ավագյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը գնահատության է ենթարկել ամբաստանյալ Գ.Ավագյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես` նա անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, համարվում է դատվածություն չունեցող, խնամքին է գտնվում մեկ անչափահաս երեխան և թոշակառու մայրը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` նշանակել է համաչափ պատիժ:
14. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը չի ապահովել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետի պահանջների կատարումը` չի քննարկել և լուծել նշանակված պատիժը Գ.Ավագյանի կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը:
15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի շարադրանքից երևում է, որ դատարանը, կայացնելով մեղադրական դատավճիռ, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում թվարկված պատժատեսակներից /կալանք, ազատազրկում, կարգապահական գումարտակում պահելը/ որևէ մեկը՝ սահմանելով դրա չափը, այնուհետև համոզվելով, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու, որոշում է դատապարտյալի վրա որոշակի պարտականություններ դնելով` նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու: /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Հովհաննես Արտաշեսի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի հունիսի 02-ի թիվ ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշում/:
Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Դեռևս 14 տարի առաջ համաներման ակտի կիրառմամբ ամբաստանյալ Գ.Ավագյանին պատժից ազատելու և հինգ տարի առաջ` քրեական հետապնդում չիրականացնելու հանգամանքները պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնելը չի բխում օրենքի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած դիրքորոշումներից:
16. Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր է համարում ամբաստանյալ Գ.Ավագյանի պաշտպան Հ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել նրա նկատմամբ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքներն` այն, որ նրա մայրը 2-րդ կարգի հաշվանդամ կենսաթոշակառու է, տառապում է <<Էպիլեպսիկ հիվանդություն անձին բնորոշող հանգամանքով>> ախտորոշմամբ և հաշվառված է <<ԱՎԱՆ>> հոգեկան առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ում, և որ վերջինիս խնամքով զբաղվում է Գ.Ավագյանն ու նրան ազատազրկելը բացասական կազդի նրա ընտանիքի վրա` չի քննարկել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառելու նպատակահարմարության հարցը:
17. Քննության առնելով ամբաստանյալ Գ.Ավագյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը, հիմք ընդունելով Առաջին ատյանի դատարանի և ամբաստանյալ Գ.Ավագյանի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում բերած` նրա պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Գ.Ավագյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել նաև, որ սույն գործի նյութերով հիմնավորվել և հաստատվել է, որ ամբաստանյալ Գ.Ավագյանը սառը զենք հանդիսացող մետաղյա մահակը գնել է <<Վերնիսաժ>> տոնավաճառից որտեղ այն ազատ վաճառվել է և նույն, օրը տուն վերադառնալու ճանապարհին բռնվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից:
Վերոգրյալ պատճառաբանությունների և մատնանշված հանգամանքների առկայությունը Վերաքննիչ դատարանի մոտ համոզվածություն և վստահություն են առաջացնում առանց իրական պատիժ նշանակելու Գ.Ավագյանի ուղղվելու հնարավորության մասին և նա նշանակված պատիժը չպետք է կրի:
Ամբաստանյալ Գ.Ավագյանի նկատմամբ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանք չնշանակելով, Առաջին ատյանի դատարանը համապատասխան հիմնավորմամբ գտել է աննպատակահարմար և տուգանք վճարելու անհնարինությունը համարել, որպես ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու հիմնավորում:
Ազատությունից զրկելու ձևով պատիժ նշանակելու և այն կրելու թողնելու մասին նման հիմնավորումը Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր և մարդու իրավունքների պաշտպանության շահերից բխող չի համարում:
18. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Ավագյանի պաշտպան Հ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` սույն որոշման պատճառաբանական մասում բերած հիմնավորումներով` Գ.Ավագյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 18-ի դատավճիռը պետք է բեկանել և փոփոխել նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 395-րդ, 397-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ
1. Ամբաստանյալ Գ.Ավագյանի պաշտպան Հ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
2. Գագիկ Գառնիկի Ավագյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 18-ի դատավճիռը փոփոխել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով դատապարտված ամբաստանյալ` Գագիկ Գառնիկի Ավագյանի նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և նրա նկատմամբ երեք ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ այլընտրանքային պատիժների իրականացման վարչության համապատասխան ստորաբաժանման վրա` ըստ բնակության վայրի:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ

Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ