Հիմնական

Գործի համար: ԵԿԴ/0067/01/14
Վիճակագրական տողի համար : 1.9

Պատասխանող

Մայիս Սաֆարյան
Մայիս Սաֆարյան Լևոնի
Մայիս Սաֆարյան
Մայիս Սաֆարյան Լևոնի
Մայիս Սաֆարյան

Դատավոր

Քրեական վերաքննիչ

Նարինե Հովակիմյան

Կարեն Մարդանյան

Անդրանիկ Մնացականյան

Արմեն Դանիելյան

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Մեսրոպ Մակյան

Վճռաբեկ

Արթուր Պողոսյան

Դավիթ Ավետիսյան

Սերժիկ Ավետիսյան

Հոդվածներ

Վճռաբեկ

Հոդված 16, 39, 43, 361/1/, 419, 422-423

Դատավոր

Քրեական վերաքննիչ

Նարինե Հովակիմյան

Կարեն Մարդանյան

Անդրանիկ Մնացականյան

Արմեն Դանիելյան

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ

Մեսրոպ Մակյան

Վճռաբեկ

Արթուր Պողոսյան

Դավիթ Ավետիսյան

Սերժիկ Ավետիսյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Մայիս Սաֆարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց, թիվ 4 երթուղային տաքսու կայանատեղում իր կողմից վարվող Մերսեդես մակնիշի ավտոմեքենան կայանելու պատճառով վիճաբանել է նշված համարի երթուղայիբ տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ Հայկ Վասիլյանի հետ, որի ընթացքում դանակով մեկ անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Հ. Վասիլյանի կրծքավանդակին:
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Քրեական վերաքննիչ 2017-12-18 11:00 3 Կայացվել է
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2017-07-13 09:15 2 Կայացել է
Վճռաբեկ 2017-07-12 11:30 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-07-10 16:00 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-06-26 12:30 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-06-22 10:00 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-01-20 11:00 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-01-19 17:00 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-01-12 16:00 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2016-12-22 16:30 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2016-12-16 11:00 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2016-12-08 14:00 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2016-11-24 11:30 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2016-11-03 10:30 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2016-10-20 16:30 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2016-10-04 16:00 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2016-09-28 12:30 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2016-08-31 14:30 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2016-08-19 16:00 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2016-08-04 12:00 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2016-07-20 10:30 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2016-07-01 10:30 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2016-05-31 11:30 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ 2016-05-10 14:00 2 Կայացել է
Վճռաբեկ 2015-12-18 11:00 2
Վճռաբեկ 2014-12-29 15:30 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-12-23 12:30 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-12-16 14:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-12-12 15:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-12-05 16:30 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-11-18 14:00 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-11-10 15:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-10-20 12:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-10-03 15:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-09-19 12:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-08-28 15:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-08-06 12:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-07-16 16:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-07-02 12:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2014-06-17 15:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
ԵԿԴ/0067/01/14

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ `Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ
Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ԴԱՏԱԽԱԶ` Հ.ԵՆՈՔՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Մ.ՍԱՖԱՐՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ

2017թ. դեկտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի և ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մայիս Լևոնի Սաֆարյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով


Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2013թ. նոյեմբերի 21-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի վարչության Մալաթիայի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 16811013 քրեական գործը` անհայտ անձի կողմից Հայկ Վասիլյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ։
2013թ. նոյեմբերի 25-ին նախաքննության մարմնի որոշմամբ Մ.Սաֆարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով։
2013թ. նոյեմբերի 25-ին Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ Մ.Սաֆարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
2014թ. մայիսի 12-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)։
Առաջին ատյանի դատարանի` 2014թ. դեկտեմբերի 29-ին դատավճռով Մ.Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը վերաորակվել է, և նա մեղավոր է ճանաչվել նույն օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով` դատապարտվելով ազատազրկման` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով։
Պաշտպանի և դատախազի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը 2015թ. ապրիլի 1-ին որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014թ. դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը` օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015թ. ապրիլի 1-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը։
Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015թ. դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2014թ. դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2015թ. ապրիլի 01-ի որոշումը բեկանվել է և գործն ուղարկվել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության։
2017թ. հուլիսի 13-ին Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով վճռվել է` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 75 հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
2017թ. օգոստոսի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել դատախազ Դ.Մելքոնյանը, իսկ 2017թ. օգոստոսի 23-ին ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանը:
2017թ. օգոստոսի 22-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մայիս Լևոնի Սաֆարյանըª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով:
2017թ. օգոստոսի 28-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ դատախազ Դ.Մելքոնյանի և ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
2.Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը
Նախաքննության մարմինը Մայիսի Սաֆարյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ. ՙնա 2013թ. նոյեմբերի 21-ին` ժամը 14։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց` թիվ 4 երթուղային տաքսու կայանատեղիում, իր կողմից վարվող ՙՄերսեդես՚ մակնիշի 35 PS 667 պետհամարանիշի ավտոմեքենան կայանելու պատճառով վիճաբանել է նշված համարի երթուղային տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ Հայկ Արտակի Վասիլյանի հետ, որի ընթացքում դանակով մեկ անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Հայկ Արտակի Վասիլյանի կրծքավանդակի ձախ կեսին և նրա առողջությանը պատճառել ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող, ծակած-կտրած թափանցող վերքի` ձախ թոքի վնասումով՚:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2015թ. դեկտեմբերի 18-ի որոշման ՙՎճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը՚ բաժնում ամրագրել է հետևյալը.
ՙ (…)
17. Մինչդեռ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում գործի փաստերի հիման վրա արձանագրել, որ վկաներ Կարեն Բլբուլյանի և Արման Բաղդասարյանի ցուցմունքներում առկա չեն դեպքի բուն ընթացքին, մասնավորապես` ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի և տուժող Հ.Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանության բնույթին, մանրամասներին և, հատկապես, տուժողի կողմից մահակ ունենալուն կամ գործադրելուն վերաբերող տեղեկություններ (տե՛ս սույն որոշման 6.3-6.4-րդ կետերը)։
Դեպքի բուն ընթացքին վերաբերող տեղեկություններ պարունակվում են միայն ամբաստանյալի, տուժողի, վկաներ Արմեն Պետրոսյանի և Սարգիս Հակոբյանի ցուցմունքներում (տե՛ս սույն որոշման 6-6.2-րդ, 6.6-րդ կետերը)։
Տուժող Հայկ Վասիլյանի ձեռքին ՙերկաթյա մահակ՚ լինելու հանգամանքը ստորադաս դատարանները հաստատված են համարել հատկապես ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի ցուցմունքներով` պատշաճ գնահատման չենթարկելով այն իրողությունը, որ տուժող Հայկ Վասիլյանն իր թե նախաքննական և թե դատաքննական ցուցմունքներով հերքել է ամբաստանյալին մահակով հարվածներ հասցնելու հանգամանքը, իսկ վկա Արմեն Պետրոսյանը նշել է, որ որևէ մեկի ձեռքին որևէ իր չի նկատել (տե՛ս սույն որոշման 6.1-6.2-րդ կետերը)։
Ավելին` Մայիս Սաֆարյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը գնահատելիս ստորադաս դատարաններն ուշադրության չեն արժանացրել հանգամանքներն այն մասին, որ տուժող Հայկ Վասիլյանի կողմից գործադրված ՙմահակն՚ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի կողմից տարբեր իրավիճակներում նկարագրվել է տարբերվող բնորոշումներով։ Այսպես, 2013թ. նոյեմբերի 22-ի հարցաքննությամբ Մ.Սաֆարյանը հայտնել է Հ.Վասիլյանի կողմից ՙարծաթագույն, փայլուն մետաղ՚ զսպանակ, 2014թ. ապրիլի 26-ի առերեսմամբ` ՙինչ-որ սև բան՚, իսկ նույն թվականի ապրիլի 30-ի հարցաքննությամբ` ՙզսպանակե մահակ՚ գործադրելու մասին (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ չնայած Մայիս Սաֆարյանն իր ցուցմունքներում վկայակոչել է նաև վաղ տարիքում ստացած գանգուղեղային վնասվածքի մասին, սակայն այդ փաստական տվյալի իրական լինելը դեռևս բավարար չէ տուժողի ձեռքին մահակ լինելու և դրանով ամբաստանյալի ձեռքին հարվածներ հասցնելու վերաբերյալ նրա հայտնած տվյալները հաստատված գնահատելու համար։
Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանն առաջին իսկ ցուցմունքով հայտնել է տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից ՙմահակ՚ գործադրելու մասին, ինչպես նաև այն պնդել է տուժողի հետ առերես հարցաքննության ընացքում, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ի հակառակ դրա` ինչպես տուժող Հ.Վասիլյանը, այնպես էլ վկա Արմեն Պետրոսյանը գործի քննության ամբողջ ընթացքում հաստատապես պնդել են տուժող Հ.Վասիլյանի ձեռքին մահակի բացակայության հանգամանքը։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը հիմնազուրկ է գնահատում Վերաքննիչ դատարանի այն պատճառաբանությունները, թե ամբաստանյալի ցուցմունքների արժանահավատությունը պայմանավորված է նրա առաջին իսկ ցուցմունքով տուժողի կողմից գործադրված ՙմահակի՚ մասին հայտնելու և այն տուժողի հետ առերես հարցաքննության ընթացքում պնդելու հանգամանքներով (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։ Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանի համար անհասկանալի է, թե Վերաքննիչ դատարանը ամբաստանյալի ցուցմունքն արժանահավատ գնահատելիս ինչու է կարևորել նրա կողմից նախկինում ստացած գանգուղեղային վնասվածքի հետևանքով որոշակի հիվանդություններով տառապելու հանգամանքը։
Ավելին` դատաբժշկական փորձագետի` 2013թ. նոյեմբերի 25-ի թիվ 3924 եզրակացության համաձայն` Մ.Սաֆարյանի մոտ, փորձաքննության պահին, մարմնական վնասվածքների օբյեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել (տե՛ս սույն որոշման 6.5-րդ կետը)։
Այս առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանը հիմնավորված չի համարում դատաբժշկական փորձագետի եզրակացության գնահատման կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանի կողմից վկայակոչված հանգամանքներն առ այն, որ ՙՎերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում պաշտպանական կողմը, առարկելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ, հայտնել է, որ դեպքը տեղի է ունեցել 2013թ. նոյեմբերի 21-ին, և ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը գտնվել է ձմեռային հագուստներով, որի պատճառով էլ տուժողի հարվածներից Մայիս Սաֆարյանը ձեռքի շրջանում տեսանելի մարմնական վնասվածքներ չի ստացել։ Միաժամանակ, դատաքննության ընթացքում առարկելով փորձագետի եզրակացության դեմ` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը հայտնեց, որ փորձաքննության ընթացքում իր մարմնի և ձեռքերի զննումը կատարվել է հագուստով և կրել է ձևական բնույթ՚ (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ Վերաքննիչ դատարանը, բացառապես վկայակոչելով պաշտպանական կողմի փաստարկները, որևէ հիմնավորում չի նշել դրանք գործի նյութերում առկա համապատասխան տվյալներով հաստատված լինելու մասին։
17.1. Անդրադառնալով վկա Սարգիս Հակոբյանի ցուցմունքներին` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները Ս.Հակոբյանի ցուցմունքի գնահատելիս քննարկման առարկա չեն դարձրել.
- նախաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված Սամվել Հակոբյանի որդու` Վահրամ Հակոբյանի ցուցմունքը, որով վերջինս հերքել է ՙ02՚ հաղորդաշարը նայելու և Մայիս Սաֆարյանի ու Հայկ Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանությունը հոր հետ քննարկելու հանգամանքը։ Վկա Վահրամ Հակոբյանը խնդրել է չընդունել Սամվել Հակոբյանի կողմից տրված ցուցմունքները` նրա մոտ առողջական խնդիրների (հիշողության և տեսողության հետ կապված), ինչպես նաև հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակի, ուժեղ երևակայության և հաճախակի հորինվածքներ ներկայացնելու պատճառաբանությամբ (տե՛ս սույն որոշման 6.7-րդ կետը)
- բժիշկ-նյարդաբանի կողմից տրված ՙԷտապային էպիկրիզ՚-ը, որի համաձայն` վկա Սամվել Հակոբյանի մոտ ախտորոշվել են կայուն մնացորդային երևույթներ կրած գլխուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումից ձախ հետին ուղեղային զարկերակի ավազանում, աջակողմ հոմոնիմ հեմիանոպսիա և ասթենո-դեպրեսիվ սինդրոմ (տե՛ս սույն որոշման 6.8-րդ կետը),
- իր կողմից տրված ցուցմունքներում Ս.Հակոբյանը հայտնել է, որ ճանաչում է Մ.Սաֆարյանի հորը և նրա առաջարկով է եկել ցուցմունք տալու, ինչպես նաև վատառողջ է, ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, տեսածը և լսածը շուտ է մոռանում (տե՛ս սույն որոշման 6.6-րդ կետը),
- ցուցմունքներ տալիս օգտվել է գրառումներից (տե՛ս սույն որոշման 6.6-րդ կետը)։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վկա Սամվել Հակոբյանի շահագրգռվածության, մասնավորապես` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի հոր ծանոթը լինելու մասին հենց իր կողմից հայտնած տեղեկությունները, ինչպես նաև նրա կողմից հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու և վերարտադրելու դժվարությունների ու վատ տեսողության վերաբերյալ ինչպես իր, այնպես էլ իր որդու ցուցմունքներում, բժիշկ-նյարդաբանի ախտորոշումներում պարունակվող տվյալները կասկածի տակ են դնում Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը։
18. Սույն որոշման 16-17.1-րդ կետերում կատարված փաստական վերլուծության նկատմամբ կիրառելով 13-15-րդ կետերում շարադրված իրավական վերլուծությունը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տուժողի նախահարձակ լինելու և ամբաստանյալին մահակով հարվածներ հասցնելու` ստորադաս դատարանների կողմից հաստատված փաստերը արժանահավատության տեսանկյունից կասկած են հարուցում։ Այլ խոսքով` ստորադաս դատարանների կողմից պատշաճ չի հիմնավորվել սույն գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի էական հանգամանք, ինչպիսին է տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ հանրորեն վտանգավոր ոտնձգություն կատարելը։ Այսինքն` չի հիմնավորվել, որ ամբաստանյալն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում, որպիսի հանգամանքը բացառում է նրա արարքն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ հանցագործություն որակելու հնարավորությունը։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշների առկայության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները հիմնավորված չեն։
Արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Մ.Սաֆարյանի արարքը վերաորակելով որպես անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնասի պատճառում, իսկ Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը, թույլ են տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42, 116 հոդվածների ոչ ճիշտ կիրառում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի խախտում, որոնք հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358 հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ (…)՚:
Առաջին ատյանի դատարանն իր 2017թ. հուլիսի 13-ի դատական ակտի ՙԱպացույցների հետազոտում և դատարանի իրավական վերլուծություն՚ բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
ՙ (…)
Ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում՝ դատարանում, իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2013թ. նոյեմբեր ամսին իր կողմից շահագործվող ՙՄերսեդես՚ մակնիշի ավտոմեքենայով գնացել է Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութª (…)։ Երբ իջել է ավտոմեքենայից, Հ.Վասիլյանը, բղավելով իրեն ասել էª ՙոնց որ չհասկացար, որ պետք է չկայանես այդ վայրում՚։ Հ.Վասիլյանի արտահայտվելու տոնից հասկացել է, որ նա նման կերպ փորձում է այլ անձանց մոտ տպավորություն ստեղծել, որ միայն նրա թույլտվությամբ կարող են վարորդները մեքենա կայանել այդտեղ։ Այնուհետև, Հ.Վասիլյանը գոռգոռալով մոտեցել է իրեն, քաշքշել, իսկ ինքը պարզաբանել է նրան, որ պետք չէ գոռալ, հասուն անձինք են, կարող են հանգիստ, առանց կռվի խոսել և հասկանալ իրավիճակը։ Նույն պահին, երբ հեռացել է և ցանկացել նստել իր ավտոմեքենան ու խուսափել որևէ անախորժությունից, Հ.Վասիլյանը բղավել է իր ետևից՝ ՙ…արա արի, ոնց որ չես հասկանում՚։ Նկատել է, որ Հ.Վասիլյանը ավտոմեքենայի միջից վերցրել և մեջքի հետևում թաքցնելով ինչ-որ սև գույնի առարկա, մոտեցել է իրեն և սկսել է դարձյալ գոռգոռալ։ Ինքը հրել է նրան, պահանջելով հեռու կանգնել։ Հենց այդ պահին Հ.Վասիլյանը մեջքի հատվածից հանել է նշված առարկան՝ զսպանակավոր մահակը, և փորձել է հարվածել իրեն։ Մասնավորապես, վերջինս երկու անգամ մահակով հարվածել իր գլխի հատվածին՝ վերևից դեպի ներքև, սակայն ինքը կանխել է այդ հարվածները՝ ձախ ձեռքով պաշտպանվելով դրանցից, որի հետևանքով հարվածները գլխին կպնելու փոխարեն կպել են ձեռքին։ Միայն այն ժամանակ, երբ Հ.Վասիլյանը փորձել է աջ ձեռքով երրորդ անգամ, հարվածել իրեն, ինքը բնազդաբար կես քայլ ետ է գնացել և իրեն պաշտպանելու նպատակով բաճկոնի աջ գրպանից հանելով եղունգկտրիչ դանակը, բացել է այն և մեկ անգամ, ոչ դիտավորյալ, աջ ձեռքում գտնվող դանակով շարժում է կատարել նրա ձախ կողքի հատվածում։ Այդ ամենն ընդամենը տևել է ակնթարթ։ Իր կողմից նշված գործողությունը կատարելուց անմիջապես հետո, երբ Հայկը ցանկանում էր չորրորդ անգամ հարվածել իրեն, իրենց է մոտեցել Արմեն Պետրոսյանը, գրկել Հայկի մեջքից և հեռացրել նրան՝ տանելով դեպի մոտակա տնտեսական խանութը։ Դրսում սպասել է մոտ 10-15 րոպե, որից հետո ցանկացել է մտնել խանութ և զրուցել Հ.Վասիլյանի հետ, սակայն Կարենն իրեն չի թույլատրել։ Դրանից հետո տեսել է, որ խանութից դուրս են գալիս Հ.Վասիլյանն ու Ա.Պետրոսյանը։ Հարցրել է Հ.Վասիլյանին, արդյոք կարող է խոսել նրա հետ, սակայն Ա.Պետրոսյանն ասել է, որ ամեն ինչ նորմալ է, նրանք գնում են ավտոկայան և նստելով մեքենան, հեռացել են։ Այդ ժամանակ չի իմացել, որ միջադեպի ժամանակ Հ.Վասիլյանին պատճառվել է վնասվածք, քանի որ նախ՝ դանակը եղել է փոքր, բացի այդ, ինքը դիտավորյալ հարվածելու նպատակ չի ունեցել, պարզապես ձեռքով շարժում է կատարել։ Հաջորդ օրը հորից իմացել է, որ իր կողմից շարժում կատարելու հետևանքով Հայկը մարմնական վնասվածք է ստացել։
Անդրադառնալով իր մոտ գտնվող առարկային, հատնել է, որ մշտապես իր մոտ է պահում եղունգկտրիչ դանակ, քանի որ սովորություն ունի կրծել, պոկել եղունգները, իսկ այդ առարկայով ուղղում է եղունգի կողքի մսային հատվածները։ Պնդել է, որ ինքը կռիվ չի նախաձեռնել, իսկ Հայկը պարզապես ցանկացել է բոլորի մոտ տպավորություն ստեղծել առ այն, որ նա է որոշում այդ. թե հատվածում ինչ ավտոմեքենաներ կարող են կանգնել։ Կարծում է, որ Ա.Պետրոսյանը դեպքի օրը տեսել է ինչպես իր ձեռքում գտնվող եղունգկտիչ դանակը, այնպես էլ՝ Հ.Վասիլյանի ձեռքում գտնվող մահակը։
(…) Քանի որ կրել է հաստ բաճկոն, հետևաբար, Հ.Վասիլյանի հարվածների հետևանքով մարմնի վրա կապտուկներ չեն առաջացել, սակայն զգացել է ոսկրային ցավ։ Նկարագրելով եղունգկտրիչ դանակը, հայտնել է, որ այն եղել է արծաթագույն, սև պոչով, ընդհանուր երկարությունը մոտ 6-7 սմ՝ դանակի հատվածն ավելի փոքր, վրան ունեցել է պատյան։
Դատարանին հավաստիացրել է, որ իրականում դեպքի ժամանակ ինքը պաշտպանվել է։
Միևնույն ժամանակ, ամբաստանյալը զղջացել, ցավ է արտահայտել տեղի ունեցածի համար, հայտնելով, որ եթե չլիներ Հ.Վասիլյանի արարքը, ինքը չէր կատարի նման արարք, քանի որ պարզապես պաշտպանվել է։ Հետևաբար, դատարանին խնդրել է իր վերաբերյալ կայացնել արդարացի դատական ակտ։ /տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Տուժող Հայկ Արտակի Վասիլյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանին սկսել է ճանաչել սույն քրեական գործի շրջանակներում։ (…)Մասնավորապես, վիճաբանության առիթ է հանդիսացել այն, որ իրեն անծանոթ ՙՄերսեդես՚ մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդն ավտոմեքենան /պետհամարանիշերը, գույնը չի մտաբերում/ կայանել է ՙՀրազդան՚ տոնավաճառի հարակից տարածքում` խանութների դիմաց, որը հանդիսանում է իրենց երթուղային տաքսիների կայանավայրը։ Քանի որ բացի երթուղային տաքսիներից այլ ավտոմեքնաներ կայանելը այդ հատվածում չի թույլատրվել, նախապես տվյալ վարորդին ասել է, որպեսզի չկանգնի այդտեղ։ (…)Այն բանից հետո, երբ երկրորդ անգամ տվյալ վարորդը կայանել է ավտոմեքնան, իր և նրա միջև սկսվել է խոսակցություն, որը վերածվել է վիճաբանության, սակայն չի մտաբերում, թե ինչպես է այն ծագել։ Մտաբերում է, որ վիճաբանության ժամանակ ինքը և տվյալ անձը քաշքշել, հրմշտել են միմյանց, ինչին միջամտել են նաև այդտեղ գտնվող իրեն անծանոթ անձինք։ Այդուամենայնիվ, հավաստիացրել է, որ քաշքշուկին, բացի իրենից և «Մերսեդեսե մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդից, այլ անձինք չեն մասնակցել։ Վիճաբանությունից հետո իր մարմնի վրա` ձախ կողմի թևատակի հատվածում, նկատել է արյուն, սակայն, քաշքշուկի ժամանակ հարված չի նկատել, չի զգացել, իսկ արյուն տեսել է միայն դեպքից հետո։ Դրանից հետո խանութի մոտ հանդիպել է Ա.Պետրոսյանին, վերջինս իրեն տարել է ավտոկայան։
Ներկայացնելով ծագած վիճաբանությունը, տուժող Վասիլյանը չի բացառել, որ վիճաբանության ժամանակ ձեռքը կարող էր գտնվել փայտ կամ այլ առարկա, թեև հստակ չի մտաբերում տվյալ հանգամանքը։ Այդուամենայնիվ, չի բացառել, որ փոխադարձ հրմշտոցի ժամանակ կարող էր ՙկպած՚ լիներ իր հետ վիճաբանողին, թեև նրանց միջև ոտքերով ու ձեռքերով ծեծկռտուք չի եղել։ Այդ ընթացքում ինչպես ինքը, այնպես էլ վիճաբանող անձը միմյանց վիրավորանքներ չեն հասցրել։
Ճանաչում է Արմեն Պետրոսյանին, ով, սակայն, վիճաբանությանը ներկա չի գտնվել։ Դեպքի օրը կրել է սպորտային հագուստ, միջադեպի հետևանքով վնասվել էր բաճկոնը, իսկ վերնաշապիկը դեն է նետել։ Չի մտաբերում, թե իր հետ վիճաբանող անձը դեպքի օրն ինչ հագուստ է կրել։
(…)
Պնդել է, որ դեպքի օրն իրեն դանակով հարվածել է այն անձը, ում հետ վիճաբանել է, սակայն չգիտի, թե ով է նա հանդիսանում։ Ավելին, հավաստիացրել է, որ տվյալ անձն ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը չէ, թեև ինտերնետ կայքէջերից մեկում կարդացել է, որ իրեն հարվածող անձի տվյալներն են ՙՄայիս Սաֆարյան՚։ Թեև իրեն հարվածող անձի ձեռքում տեսել է դանակ, սակայն չի կարող այն նկարագրել։ Չի բացառել, որ միջադեպի ժամանակ գետնից վերցրել է առարկա, օրինակ` փայտ կամ շիշ, թեև հստակ չի մտաբերում և չի պնդում դա։ Իր մոտ նախապես վերցված այլ առարկա չի եղել, որևէ տեղից՝ այդ թվում նաև իր ավտոմեքենայից, որևէ իր չի վերցրել, ավելին, իր ավտոմեքենայում նմանատիպ որևէ իր չի պահում։ Բացի այդ, տուժողը հայտնել է նաև, որ ինքը հաստատապես չի հիշում, որ դեպքի ժամանակ ինչ-որ բան վերցրած լինի ձեռքը, բայց որ ասում են ձեռքում ինչ-որ իր եղել՝ չի բացառում։
Ինչ վերաբերվում է վիճաբանության տևողությանը, ապա այն տևել է մոտ 1 րոպե։
Հայտնել է, որ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ քաղաքացիական հայցի պահանջ կամ բողոք չունի։
(…)
22.11.2013թ. Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես տուժող հարցաքննվելիս Հ.Վասիլյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՙ (...) Երբ երթուղային տաքսիների կայանման վայրում կանգնել է ՙՄերսեդես՚ մակնիշի ավտոմեքենա, այդ ավտոմեքենայի վարորդի հետ բանավիճել է, որի ժամանակ ինքն իրենն է պնդել, իսկ տվյալ վարորդն իրենը, բացի այդ, վիրավորել են միմյանցª առանց հնչեցնելու հայհոյանքներ, ասելով՝ ՙարա, այ տղա՚ արտահայտություններ։ Այդ ընթացքում հիշյալ տղան աջ ձեռքով հարվածել է իր դեմքի ձախ հատվածին, ինքն էլ իր հերթին է սկսել նրան հարվածել ձեռքերով ու ոտքերով, իրենց միջև փոխադարձ կռիվ է ծագել (...)՚։
02.12.2013թ. Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես տուժող լրացուցիչ հարցաքննվելիս Հ.Վասիլյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ
ՙ(...) Վիրահատությունից հետո որոշակի կազդուրվելով, հարազատներից, ավելի հստակ՝ ինտերնետ կայքէջից, կարդացել և իմացել է, որ իր հետ վիճաբանած ու իրեն դանակահարած անձը հանդիսանում է Երևան քաղաքի Կիլիկիա 6-րդ շենքի 18-րդ բնակարանի բնակիչ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը։ Վերջինիս նախկինում չի տեսել, տվյալ օրը տեսնում էր առաջին անգամ։
(…) Կրկին զգուշացրել է Մայիսին, որ նա կայանելով ավտոմեքենան այդ հատվածում, խանգարում է, սակայն վերջինս հրաժարվել է տեղափոխել ավտոմեքենան, որից հետո ծագել է վիճաբանություն։ Այդ ժամանակ նկատել է դանակ, որի նկարագրությունն արդեն հայտնել է։
Վարույթն իրականացնող մարմնին հայտնել է, որ չի նկատել և չի լսել, թե Մայիս Սաֆարյանը երկրորդ անգամ դեպքի վայր վերադառնալուց հետո Արմեն Պետրոսյանի հետ ինչ թեմայի շուրջ են զրուցել, նրանցից ով է ում կայանման տեղ զիջել։Պարզապես տեսնելով, որ Մայիսի ավտոմեքենան կրկին կայանված է նույն վայրում և խանգարում է երթուղային տաքսիներին, Մայիսից գտնվելով մոտ 10 մետր հեռավորության վրա, ասել է, որ նա խանգարում է, սակայն վերջինս պատասխանել է, որ այդտեղ է կանգնելու։
(…)
Այն ժամանակ, երբ Մայիսը երկրորդ անգամ վերադարձել և կանգնեցրել է ավտոմեքենան, վերջինս իրեն չի ասել, որ մեքենան կայանում է 2 րոպով, ավելին, ասել է, որ այդտեղ է կայանելու և վերջ։ Պնդել է, որ դրանից հետո ինքն իր ավտոմեքենայի մոտ չի գնացել, որևէ մահակ չի վերցրել, բացի այդ, ինքը մահակ չունի։ Մայիսից լսելով, որ նա ավտոմեքենան չի հեռացնում, մոտեցել է նրան և սկսել են հրմշտել միմյանց, որը վերածվել է քաշքշուկի, ինչի հետևանքով սկսել են ուժեղ հրել իրար։ Չի բացառում, որ այդ ժամանակ գետնից փայտ, քար վերցրած և Մայիսին հարվածած լինի, քանի որ հստակ չի հիշում այդ պահը։ Մտաբերում է, որ այդ պահին գետնին ինչ-որ իր է փնտրելիս եղել, որպեսզի հարվածեր նրան, ուստի, չի բացառում, որ հարվածել է, սակայն հստակ չի մտաբերում, թե Մայիսի մարմնի որ մասին է հարվածել, քանի անգամ և ինչ առարկայով։ Դեպքի օրը վեճից հետո, երբ տեսել է Արմենին, նա այդ ժամանակ մոտեցել է իրեն և միասին գնացել են խանութ, որտեղ Արմենն իրեն ասել է, որ ձեռքի տակի հատվածը՝ թիկունքի մասում, արյունոտ է և խնդրել է Արմենին իրեն տանել Կիլիկիայի ավտոկայան, որի ետնամասում գտնվել է իրենց գրասենյակը։ Դրանից հետո միասին խանութից դուրս են եկել, Արմենը նրա ավտոմեքնայով իրեն տարել է Կիլիկիայի ավտոկայան, այնուհետև, իջնելով նրա մեքենայից, խնդրել է, որպեսզի նա հեռանա։ Հստակ չի հշում, թե մինչ ավտոկայան հասնելը, թե արդեն ավտոկայանում զանգահարել է հավաքակայանի վարիչ Երջոյին և կանչել օֆիս ու նրան ցույց է տվել ստացած վնասվածքը։ Վերջինիս հայտնել, որ վիճաբանել է, որի ժամանակ իրեն դանակով հարվածել են, սակայն չի հայտնել, թե ով է հանդիսանում իրեն դանակով հարվածած անձը։ Այնուհետև, յոդով մշակել են վերքը, ապա, մոտ 30 րոպե անց պատահական տաքսի ավտոմեքենայով վերադարձել է աշխատավայր։ Այդ ժամանակ ավտոմեքենայում փոխել է հագուստները և շարունակել է աշխատել, իսկ արյունոտ հագուստները գցել է աշխատավայրում գտնվող աղբամանի մեջ։ Մի քանի ժամ աշխատելուց հետո, երբ ինքնազգացողությունն ավելի է վատացել։ Այդ ժամանակ իրեն է զանգահարել ընկերը՝ Արման Բաղդասարյանը և իմանալով կատարվածի մասին, եկել է իր մոտ և համոզել, որպեսզի գնա հիվանդանոց։ Մի քանի ժամ անց, երբ զգացել է, որ դժվարանում է շնչել, Արմանն իրեն տեղափոխել է Էրեբունու զինվորական հոսպիտալ։ (...)՚։
26.04.2014թ. Մալաթիայի քննչական բաժնում մեղադրյալ Մ.Սաֆարյանի հետ առերես հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել այն մասին, որ
ՙ(...) Մայիսին առաջին անգամ տեսել է 2013թ. նոյեմբերի 21-ին ՙՀրազդան՚ տոնավաճառի դիմաց գտնվող թիվ 4 երթուղային տաքսիների վերջին կանգառում, որը գտնվում է շինանյութի խանութի դիմաց։ Վերջինիս հետ որևէ հարաբերության մեջ չի գտնվում։
Հայտնել է, որ դեպքի օրը չի տեսել և չի նկատել, թե ինչպես է ստացել մարմնական վնասվածքները, պարզապես զգացել է, որ արնահոսում է։ Դեպքի օրը վիճաբանել է Մայիսի հետ, միմյանց քաշքշել են, սակայն ինքը Մայիսին չի հրավածել։ Վիճաբանությունը սկսվել է Մայիսի ավտոմեքենան թիվ 4 երթուղային տաքսիների կայանման վայրում կայանելու համար։
Պնդել է, որ ինքը Մայիսին չի հարվածել, առավել ևս՝ ինչ-որ իրով, պարզապես հրել է նրան (...)՚։
(...)
Նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետո տուժող Վասիլյանը հայտնել է, որ ինտերնետային կայքէջում կարդացել է, որ իրեն դանակահարել է Մայիս անունով մի անձ, ուստի նախաքննական ցուցմունքներում նշել է ՙՄայիս՚ անունը, սակայն չի կարող ասել, արդյոք ՙՄայիս՚-ը հանդիսանում է ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանը, թե ոչ։ Պնդել է, որ միջադեպը տեղի է ունեցել խանութի դիմացը` հետիոտնային անցումից ներքև։ Ծագել է փոխադարձ հրմշտոց, որի ընթացքում ծեծկռտուք չի եղել, սակայն չի բացառում, որ հարվածած լինի իր հետ վիճող անձին։ Վիճաբանությունը եղել է մոտ 1 րոպե։
Ամբաստանյալի նկատմամբ բողոք չունի։ /տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Արմեն Գառնիկի Պետրոսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատանքի բերումով ճանաչում է ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին և տուժող Հայկ Վասիլյանին, վերջիններս հանդիսանում են իր ծանոթները։
Հայտնել է, որ 2-3 տարի առաջ /օրը և ամիսը չի մտաբերում/ երբ ավտոմեքենան կայանել էր շինանյութի խանութի մոտ և մեքենայի մեջ նստած զբաղված է եղել հեռախոսով, լսել է աղմուկի ձայներ և դուրս է եկել մեքենայից։ Տեսել է, որ դրսում խառնաշփոթ իրավիճակ է, այնտեղ գտնվել են նաև Մ.Սաֆարյանը և Հ.Վասիլյանը։ Քանի որ Հ.Վասիլյանը գտնվել է խառնված վիճակում, շնչել է արագ, անմիջապես մոտեցել է նրան և հարցրել է, թե ինչ է պատահել, ապա գրկախառնվելով նրան, առաջարկել է գնալ մոտակա խանութ և ջուր խմել։ Թեև տեսել է Մ.Սաֆարյանին, սակայն նրան որևէ ուշադրություն չի դարձրել, ուստի նրա գործողությունները չի մտաբերում։ Այդ ժամանակ Հ.Վասիլյանն անընդհատ ասել է ՙկողքս, կողքս՚։ Խանութում գտնվելու ընթացքում, երբ վերջինս բարձրացրել է թևը և արձակել բաճկոնը, տեսել է, որ նրա հագուստն արյունոտ է, ինչից ինքը ևս խառնվել է։ Այնուհետև, Հ.Վասիլյանին՝ նրա առաջարկով, իր մեքենայով տարել է ՙԿիլիկիա՚ ավտոկայան և թողնելով նրան այնտեղ, հեռացել է։ Ավտոկայան տանելու ճանապարհին դեպքի հանգամանքների հետ կապված Հ.Վասիլյանն իրեն որևէ բան չի ասել։ Այդուամենայնիվ, ինքը վիճաբանություն, ծեծկռտուք չի տեսել, ավելին, չի տեսել, որ Մ.Սաֆարյանն ու Հ.Վասիլյանը միմյանց քաշքշած լինեն։
Դեպքի օրը Հ.Վասիլյանը կրել է սպորտային բաճկոն, նրա ձեռքը որևէ մետաղյա, փայլուն առարկա կամ այլ իր չի տեսել։ (…) Տեղեկություն չունի, թե Հ.Վասիլյանն ինչպես է ստացել մարմնական վնասվածքը, քանի որ, երբ արդեն մոտեցել էր նրանց, վերջիններս արդեն միմյանցից գտնվել են մոտ մեկ մետր հեռավորության վրա։ Նախաքննությանը տվել է իրականությանը համապատասխանող ցուցմունքներ։
Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություներ որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ
ՙ(...) 2013թ. նոյեմբերի 21-ին ժամը 14։30-ի սահմաններում, երբ ավտոմեքենայով գտնվել է ՙՀրազդան՚ տոնավաճառի մոտ` Աթենքի փողոցի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց, լսել է, թե ինչպես է ինչ-որ մեկը ձայնային ազդանշան տալիս իր մեքենայի ետևից։ Բացել է ավտոմեքենայի դուռը և տեսել, որ ձայնային ազդանշան տվողը հանդիսանում է ՙՄերսեդես՚ մակնիշի վարորդ Մայիս Սաֆարյանը, վերջինս խնդրել է իրեն ավտոմեքենան մի փոքր առաջ վարել, որպեսզի նա կարողանար ավտոմեքենան կայանել իր ավտոմեքենայի ետևի հատվածում։ Դրանից հետո ինքը տեղ է տվել Մ.Սաֆարյանին, որպեսզի նա կարողանար կայաներ ավտոմեքենան։ Մոտ 10 րոպե անց լսել է բարձր ձայն, ուշադրություն դարձնելով դեպի մայթեզրը, տեսել է, որ մարդիկ են հավաքված։ Դուրս է եկել ավտոմեքենայից, մոտեցել հավաքված մարդկանց և տեսել, որ միմյանցից մեկ մետր հեռավորությամբ կանգնած են Հ.Վասիլյանն ու Մ.Սաֆարյանը։ Նրանք երկուսով գտնվել են խառնված վիճակում, շնչել արագ, կարծես շնչահեղձ են լինում, հասկացել է, որ նրանք կռիվ են արել միմյանց հետ։ Տեսել է, որ Հ.Վասիլյանը բարձրացրել է թևերը և զննում է հագուստները, կարծել է, որ Հայկը փնտրում է հագուստի պատռված հատվածը, որը կարող էր առաջանալ միմյանց քաշքշելու հետևանքով։ Ուշադրություն դարձնելով Հայկի հագուստներին, տեսնելով, որ պատռված չէ, նրան ասել է, որ ամեն ինչ նորմալ է։ Գրկախառնվելով Հայկին, տարել է հարևանությամբ գտնվող տնտեսական խանութ։ Այդ ժամանակ Հայկի դեմքը եղել է սպիտակ գույնի, մտածել է, որ խանութում նրան ջուր կտան։ Միասին մտել են խանութ, գնացել վերջնամաս, որտեղ մարդ չի եղել և Հայկը նորից սկսել է զննել հագուստները։ Տեսել է, որ Հայկը բաճկոնի տակից հագել է կապույտ գույնի սպորտային համազգեստ, բացի այդ նկատել է, որ այդ համազգեստի ձախ կողմում՝ թևի տակ, առկա է արնանման հետք, հասկացել է, որ վեճի ժամանակ Մայիսը դանակով հարվածել է Հայկին։ Հայկն ասել է, որպեսզի նրան տանի Նորագյուղ թաղամասում գտնվող ավտոկայան, ուստի միասին դուրս են եկել խանութից և քայլել դեպի իր ավտոմեքենան, երբ իրենց է մոտեցել Մայիսը, հարցրել, թե ուր են գնում։ Լսելով այդ ամենը, Հայկը չի պատասխանել Մայիսի հարցին, իսկ ինքն ասել է, որ Հայկին տանում է Նորագյուղ թաղամաս, և, նստելով իր ավտոմեքենան, Հայկին տարել է նրա նշած վայրը։ Հասնելով տեղ, Հայկն ասել է, որ նրան պետք է դիմավորեն, ամեն ինչ նորմալ է, ինքը կարող է գնալ։ Դրանից հետո վերադարձել է տնտեսական խանութի դիմաց, այնտեղ այլևս չի տեսել Մայիսին։
Պնդել է, որ երբ մոտեցել է Մայիսն և Հայկին, այդ ժամանակ Հայկը ձեռքերը վերև էր բարձրացրել և զննում էր իր հագուստները, նրան գրկախառնվել է ու տարել խանութ։ Հարվածելու պահ ինքը չի տեսել։ Տեսնելով, որ Հայկը ձեռքերը բարձրացրել է վերև, չի բացառում, որ նա ցանկացել է հարվածել, չնայած ինքը նման տպավորություն չի ստացել, այլ հասկացել է, որ ձեռքերը բարձրացրած վերև` զննում է հագուստները։ Այդ ժամանակ Մայիսը կանգնած է եղել նրա դիմաց և ոչինիչ չի արել։
Մայիսի ձեռքին դանակ, իսկ Հայկի ձեռքին մահակ չի տեսել, նրանց միմյանց հարվածելիս չի տեսել, պարզապես երբ մոտեցել է Հայկին, նրա ձեռքերը եղել են վերև պարզված։ Դրանից հետո գրկել է նրան։ Խանութում ևս Հայկի մոտ մահակ չի տեսել։ Տեսնելով Հայկին, նկատել է, որ նրա գույնը եղել է սպիտակած, այդ իսկ պատճառով միանգամից մոտեցել է նրան։
(…)Երբ խանութում, Հայկն արձակել է բաճկոնը և տեսել արյունը, վախեցել է, խուճապի մատնվել և ինքը Հայկին ասել է, որ ամբողջ հագուստն արյունոտ է, ապա, վերջինս իրեն ասել է տանել Նորագյուղ թաղամաս։ Ավտոմեքենայում Հայկը հեռախոսով որևէ մեկի հետ չի խոսել, նստել էր կծկված, դողացրել և ասել, որ ձախ կողմի հատվածը ծակում է։ Բացի այդ, չի ասել, թե որն է եղել կռվի պատճառը։ Իջնելով ավտոմեքենայից, ասել է, որ նրան պետք է դիմավորեն և քայլել է դեպի ավտոկայան, իսկ ինքը հեռացել է (...)՚:
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան հայտնել է, որ այն ամբողջովին համապատասխանում է իրականությանը։ Տեսնելով Հայկի վնասվածքը, ենթադրել է, որ Մայիսը հարվածել է վերջինիս։ Հայկի և Մայիսի ծանր շնչելուց կարծել է, որ վերջիններս վիճել են միմյանց հետ։ Պնդել է, որ Հայկի և Մայիսի ձեռքին որևէ առարկա չի տեսել։ Հայկն իրեն վիճաբանության մասին ոչինչ չի ասել։ Ցուցմունքի հրապարակումից հետո մտաբերում է, որ Մայիսն իրեն ազդանշան է տվել` մեքենան առաջ վարելու նպատակով, որպեսզի նա կարողանար ևս կայաներ մեքենան։ Մայիսի կողմից մեքենան կայանելու տարածքը հանդիսանում է մեքենաների կայանման համար թույլատրելի տարածք, թեև այդ վայրում հիմնականում կայանում են թիվ 4 երթուղային տաքսիների ավտոմեքենաները։ Իր հիշելով դեպքի օրը գրկախառնվել է Հ.Վասիլյանին՝ նրան մի կողմ տանելու համար, վերջինս ագրեսիվ վարքագիծ չի դրսևորել։ Հետագայում իմացել է, որ Հայկն ու Մայիսը վիճել են մեքենան կայանելու համար, թեև չի մտաբերում, թե ումից է կոնկրետ իմացել։ դեպքի օրը տուժող Վասիլյանից փորձել է տեղեկանալ, թե որն է եղել միջադեպի պատճառը, սակայն նա ոչինչ չի ասել։ Պնդել է, որ միջադեպի ժամանակ Հայկ Վասիլյանի ձեռքին փայլուն կամ զսպանակի նմանվող առարկա չի տեսել, վերջինս որևէ առարկայով Մ.Սաֆարյանին չի հարվածել։ Չի տեսել նաև, որ Հ.Վասիլյանը գետնից վերցրած լինի որևէ առարկա։/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին սկսել է ճանաչել սույն քրեական գործի շրջանակներում, նախկինում վերջինիս հետ որևէ առնչություն չի ունեցել։
(…) Ներկայացնելով տեղի ունեցած իրադարձությունները, հայտնել է, որ 2013թ. նոյեմբեր ամսին գտնվել է ՙՀրազդան՚ տոնավաճառին հարակից կանգառում և սպասել երթուղային տաքսու` խանութ գնալու նպատակով։ Կանգառը գտնվել է շինանյութի խանութի մոտ` դեպի շրջադարձը։ Այդ ժամանակ լսել է բարձր տոնայնությամբ ձայներ։ Ուշադրություն դարձնելով այդ ձայներին, 1-2 քայլ առաջացել է և տեսել, որ հիշյալ տարածքում գտնվող շինանյութի խանութի մոտ իրեն անծանոթ երկու երիտասարդ տղաներ բարձր տոնով խոսում են միմյանց հետ։ Մասնավորապես, լսել է, թե ինչպես է այդ երիտասարդներից մեկը մյուս երիտասարդին ասում, որ չպետք է հիշյալ վայրում կայանի ավտոմեքենան, իսկ մյուսը պատասխանել է, թե տվյալ վայրում կայանելով մեքենան որևէ մեկին չի խանգարում։ Այնուհետև, լսել է, թե ինչպես է դիտողություն կատարող երիտասարդն ասում` ՙերևի լավ չես հասկանում՚։ Տեսել է, որ այդ երիտասարդը մոտեցել է մոտակայքում կայանված սպիտակ գույնի ՙՄերսեդես՚ մակնիշի մեքենային, այնտեղից վերցրել ինչ-որ առարկա` փայտ, և, իր մտաբերմամբ, այդ փայտով վերևից դեպի ներքև 2-3 անգամ՝ հարվածների քանակը ստույգ չի հիշում, հարվածել է մյուսին։ Հարվածների քանակը չի կարողանում հստակ մտաբերել։ Հիշում է նաև, որ դրանից հետո երիտասարդները գրկախառնվել են, ապա եկել է իր երթուղային տաքսին և ինքը հեռացել է։ Դեպքի մանրամասների մասին ավելի կոնկրետ իմացել է հետագայում՝ ՙ02՚ հաղորդաշարից, և կնոջն ասել է, որ ինքը պատահաբար ներկա է գտնվել այդ վիճաբանությանը։ Այդ օրը, երեկոյան, երբ որդին եկել է տուն, նրան ևս պատմել է ՙ02՚ հաղորդաշարով ցուցադրված միջադեպի մասին, ասելով, որ ինքն ականատես է եղել այդ ամենին։ Այդ ժամանակ որդին իրեն ասել է, որ միջադեպի մասնակիցներից մեկը հանդիսանում է Կիլիկիա թաղամասի բնակիչ։
Դեպքից մի քանի օր անց հանդիպել է Մայիս Սաֆարյանի հորը` Լևոն Սաֆարյանին, ում նախկինում ճանաչել է որպես Կիլիկիացի և նրա հետ խոսել կատարվածի մասին, և քանի որ իր որդին ասել էր իրեն, որ միջադեպի մասնակիցը Լևոն Սաֆարյանի որդին է, նրան ասել է, որ ներկա է գտնվել միջադեպին և պատմել եղելությունը։ Լ.Սաֆարյանին ասել է, որ քանի որ ականատես է եղել վիճաբանությանը, կարող է վկայություն տալ և պատմել իր տեսածը։ Վկան դատարանին հավաստիացրել է, որ ինչպես Լևոն Սաֆարյանը, այնպես էլ որևէ մեկն իրեն երբևէ չի խնդրել Մայիս Սաֆարյանի համար բարենպաստ ցուցմունքներ տալ։
Պնդել է, որ թեև 2008թ. տարել է ինսուլտ, սակայն իրադարձությունները շուտ մոռանալու հակում չունի, ավելին, երբեք հոգեբուժական հաստատությունում հաշվառման մեջ չի գտնվել, հոգեկան վիճակի հետ կապված խնդիրներ չունի։ Ըստ այդմ` ֆանտազիան և երևակայությունը բնորոշ չեն իրեն։
Ի պատասխան դատարանում իրեն առաջադրված հարցերիª վկան հայտնել է, որ սովորաբար, լինում են դեպքեր, երբ առօրյա կյանքում կատարում է որոշակի գրառումներ, պարզապես իր համար, որոնք հետագայում նայում և վերհիշում է։ Նախաքննության ընթացքում քննիչին ասել է, որ ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, քանի որ ցուցմունք տալիս հոգնել էր, իսկ քննիչը իրեն հարցաքննել է երկար ժամանակ։ Այդուամենայնիվ, նախաքննության ընթացքում հարցաքննվելիս գրառումներից չի օգտվել։ Նախորդ դատական նիստին հարցաքննության ժամանակ ևս որևէ գրառում չի ունեցել։ Պնդել է, որ թեև տեսել է երիտասարդների գրկախառնությունը, սակայն Մ.Սաֆարյանի` դանակով հարվածելու պահը չի տեսել։
Վկան ևս մեկ անգամ պնդել է, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ նախորդ դատական քննության ընացքում մշտապես հայտնել է ճշմարտությունն ու միևնույն հանգամանքները։
Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություներ որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ ՙ(...) Ճանաչում է Մայիս Սաֆարյանի հորը՝ Լևոնին, նրա հետ ծանոթացել է մոտ երկու տարի առաջ՝ ընտրությունների ժամանակ։ Գիտի, որ նա հանդիսանում է Կիլիկիա թաղամասի բնակիչ։ Իմանալով, որ Լևոնի որդին՝ Մայիսը, 2013թ. նոյեմբեր ամսվա կեսերին Երևան քաղաքի ՙՀրազդան՚ տոնավաճառի դիմաց վիճաբանության ժամանակ դանակահարել է ինչ-որ մեկին, ում ինքը չի ճանաչում, բացի այդ, իմանալով, որ Մայիսը գտնվում է կալանքի տակ, 2014թ. հունվար ամսին պատահական իրենց թաղամասի կանգառում հանդիպել է Լյովային ու նրան պատմել, որ որդու մասնակցությամբ տեղի ունեցած կռվին ինքը ներկա է գտնվել։ Լյովային ասել է նաև, որ դեպքի օրը չի ճանաչել Մայիսին, միայն հեռուստացույցով ՙ02՚ հաղորդաշարը տեսնելուց հետո որդին՝ Վահրամը, ասել է, որ այդ անձը հանդիսանում է Լյովայի որդի Մայիսը։ Լյովան իրեն հարցրել է, որ անհրաժեշտության դեպքում կարո՞ղ է արդյոք ինքը գնալ ոստիկանություն և պատմել եղելությունը, ինչին համաձայնվել է։ Դրանից հետո մտածելով, որ որպես վկա իրեն կարող են հրավիրել ոստիկանություն, տանը փորձել է ավելի մանրամասն հիշել դեպքի հանգամանքները և իր մոտ կատարել է գրառումներ, քանի որ վատառողջ է և ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, այն է՝ լսածը և տեսածը շուտ մոռանում է։ Այդ պատճառով սույն ցուցմունքը տալիս խնդրել է օգտվել գրառումներից, որպեսզի կարողանա Լյովայի որդու վիճաբանության հետ կապված դեպքը վերհիշել ավելի մանրամասն։ Նշված գրառումները կատարել է տանը, գրված է իր ձեռքով, այդ ժամանակ տան անդամներից որևէ մեկն իր մոտ չի եղել և չի օգնել։ Օգտվելով իր գրառումից, պատասխանել է քննիչի հաջորդ հարցին (...)՚։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկա Սամվել Հակոբյանը հայտնել է, որ իմանալով, որ պետք է գնա ոստիկանություն և ցուցմունք տա, կատարել է գրառում` դեպքի հանգամանքները ճիշտ վերհիշելու համար։ Ներկայումս, դատարանում ցուցմունք տալիս գրառում չի կատարել, որովհետև առողջական վիճակն այդ տեսակետից բավականին լավ է։ Տեղյակ չէ որդու կողմից տրված ցուցմունքներից։ /տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Վահրամ Սամվելի Հակոբյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է վկա Սամվել Հակոբյանի որդին, ճանաչում է ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին, վերջինիս հետ բնակվում են միևնույն թաղամասում։
Հայտնել է, որ տեղյակ է Մ.Սաֆարյանի հետ կապված տեղի ունեցած միջադեպի՝ դանակահարության, մասին, սակայն, քանի որ ներկա չի գտնվել այդ ամենին, հստակ չգիտի, թե վերջինս ինչ գործողություններ է կատարել այդ միջադեպի ժամանակ։ Միջադեպը տեղի է ունեցել իրենց թաղամասում, իսկ դեպքի մասին տեղեկացել է հորից, սակայն, քանի որ անցել է 3-4 տարի, չի մտաբերում դեպքի վերաբերյալ մանրամասները։ Չի մտաբերում, արդյոք միջադեպի մասին այլ անձ պատմել է իրեն, թե ոչ։ Պարզապես, ընդհանուր խոսակցությունների ժամանակ հայրն ասել է, որ ականատես է եղել դեպքին։
Հայկ Վասիլյան անունով անձի չի ճանաչում։ Բնակվում է հոր, մոր, կնոջ ու երեխաների հետ։ Հայրն ունի առողջական խնդիրներ, մասնավորապես, 5-6 տարի առաջ ստացել է գլխուղեղի ինսուլտ, որի հետևանքով նրա մոտ ի հայտ են եկել տեսողության, հիշողության հետ կապված խնդիրներ։ Այդուամենայնիվ, նախկինում չի եղել դեպք, երբ հայրը փորձի ինչ-որ իրադարձություն հորինել, երևակայել, ավելին, նրան բնորոշ չէ երևակայության /ֆանտազիա/ հատկանիշը։ Նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող քննիչն անընդհատ հորը կանչել է հարցաքննության, ուստի, անհանգստանալով վերջինիս առողջական վիճակի մասին, ինքն իր նախաձեռնությամբ հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր է ներկայացրել քննիչին։ Բացի այդ, կասկածել է, որ առողջական վիճակով պայմանավորված, հնարավոր է, որ նա հանգամանքները այլ կերպ ներկայացներ, որի հետևանքով նա կարող էր ունենալ խնդիրներ։ Հիվանդության հետ կապված հայրն ունի հաշմանդամության կարգ։ Չի մտաբերում, թե ինչպես են ինքն ու հայրը գնացել են ոստիկանություն։ Չի մտաբերում նաև, արդյոք նախաքննության ժամանակ ինքը հարցաքննվել է, թե ոչ, իսկ եթե հարցաքննվել է, չի հիշում ցուցմունքի բովանդակությունը։
Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություներ որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ
ՙ(...) Բնակվում է հոր՝ Սամվել Հակոբյանի, և մոր՝ Արմենուհի Մկրտչյանի, հետ միասին։ 2013թ. նոյեմբերի 21-ին, իր մտաբերմամբ, գտնվել է Սովետաշենում և զբաղված է եղել իր անձնական գործերով։ Նշված օրն իրենց թաղամասում՝ ՙՀրազդան՚ տոնավաճառի դիմաց, Մայիս Սաֆարյանի և Հայկ Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանության մասին իմացել է դեպքից օրեր անց, այդ մասին լսել է պատահական խոսակցություններից, սակայն հստակ չի հիշում, թե ումից։ Որպես իրենց թաղամասի բնակիչ ճանաչում է Մայիս Սաֆարյանին, սակայն նրա հետ որևէ շփում չի ունեցել։ Տեղի ունեցած դեպքի մասին լսել է, որ Մայիս Սաֆարյանը վիճաբանել է Հայկ Վասիլյանի հետ, այլ մանրամասներ չգիտի, բացի այդ, չգիտի նաև վիճաբանության պատճառը։ Հայկ Վասիլյանին չի ճանաչում։
Պնդել է, որ իրականում դեպքի մանրամասները չգիտի, ավելին, չի եղել դեպք, երբ հոր հետ հեռուստացույցով ՙ02՚ հաղորդաշարը դիտելու ժամանակ հայրը հայտնած լինի, որ նա ինչ-որ վիճաբանության ականատես է եղել, իսկ ինքը հորը հայտնած լինի, որ դանակահարող անձը հանդիսանում է իրենց թաղամասի բնակիչ Լևոնի որդի Մայիսը։ Ավելին, զարմացել է, երբ իրեն ոստիկանություն են հրավիրել, այդ ժամանակ հայրն ասել է, որ նրան ևս հրավիրել էին ոստիկանություն, որտեղ վերջինս պատմել է, որ նա եղել է դեպքի վայրում, թեև չի ճանաչել վիճաբանող անձանց, սակայն երբ հեռուստացույցով ցույց են տվել Մայիսին, ինքը ճանաչել է նրան և հորն ասել այդ մասին։ Հայտնել է, որ իրականում նման բան չի եղել։ Մոտ 7 տարի առաջ հայրն ինսուլտ է ստացել, որից հետո նրա մոտ առաջացել են հիշողության և տեսողության հետ կապված խնդիրներ, նրա մոտ նկատվում է նաև հոգեկան անհավասարակշռություն, ՙֆանտազիա՚, երևակայություն, հաճախակի տարբեր հորինվածքներ է արտահայտում։ Խնդրել է հոր կողմից տրված ցուցմունքը հիմք չընդունել, քանի որ նա հիվանդության պատճառով հստակ ոչինչ չի կարող հայտնել։ Հիվանդության պատճառով հայրը հանդիսանում է 2-րդ կարգի հաշմանդամ։ Չի մտաբերում, արդյոք նա հոգեկան անհավասարակշռության պատճառով որևէ հոգեբուժական կենտրոնում հաշվառված է, թե ոչ։ Խնդրել է մորը հարցաքննության չկանչել, քան որ նա ևս վատառողջ է։ Չի կարող ասել, թե ինչու է հայրը գնացել ոստիկանություն և հայտնել, որ նա եղել է դեպքին ականատես վկա, կարծում է, որ վերջինս վառ երևակայության արդյունքում հորինել է այդ ամենը։ Հայրն իրեն դեպքի մասին որևէ բան չի պատմել(...)՚։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան հայտնել է, որ իրականում հորը բնորոշ չէ հորինվածքներ ներկայացնելը, հայրն անընդհատ ասել է, որ ներկա է գտնվել միջադեպին, որպիսի հանգամանքը հաստատել են նաև թաղամասի բնակիչները։ Մինչ ոստիկանություն գնալը, հայրը պատմել է իրեն դեպքի մասին, սակայն չի ցանկացել, որ այդ խոսակցությունը ծավալվեր, այն պատճառով, որ վերջինս տրված ցուցմունքի հետևանքով որևէ խնդիր չունենար, ավելին, չի ցանկացել, որպեսզի մորը ևս հետագայում հարցաքննության կանչեին։ Չի բացառում նաև այն, որ հայրն իրեն դեպքի մասին պատմած լինի ՙ02՚ հաղորդումը դիտելուց հետո։ Բացի այդ, մտավախություն է ունեցել հոր առողջական վիճակի մասին։ Չի իմացել, որ հայրը դատարան է ներկայացել և հարցաքննվել սույն քրեական գործի շրջանակներում։ Հայրը և Լևոն Սաֆարյանը հանդիսանում են թաղեցիներ, գտնվում են նորմալ հարաբերությունների մեջ։ Հայրը որևէ հոգեբուժական հիվանդանոցում հաշվառված չէ, ուղղակի էմոցիոնալ է, հաճախակի հուզվող, որի հետևանքով բարձրանում է ճնշումը։ Ինչ վերաբերում է նախաքննական ցուցմունքում իր կողմից նշված՝ ՙֆանտազիա՚, ՙերևակայություն՚, ՙհոգեկան անհավասարակշռություն՚ արտահայտություններին, նշել է, որ այդ արտահայտությունները գրել է ինքը՝ ինքնուրույն, առանց կողմնակի ճնշումների։ Չի բացառում, որ հայրն իրեն ասել է տեղի ունեցած միջադեպի մասին, այն, որ նա ականատես է եղել այդ ամենին, իսկ ինքը ասած լինի, որ ճանաչում է վիճաբանող անձանց։ Նկատել է, որ վերջին ժամանակաշրջանում հայրը չի մտաբերում որոշակի մանրուքներ, որոնք վերաբերում են իրենց ընտանեկան հարցերին, սակայն դրանք միայն մանրուքներ են։
Հայկ Վասիլյանին չի ճանաչում, իսկ նախաքննական ցուցմունքում քննիչի ասելով է որպես Մայիս Սաֆարյանի հետ վիճաբանող անձի անուն, ազգանուն նշել Հայկ Վասիլյանին։ /տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել են՝
23.11.2013թ. Երևան քաղաքի Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես վկա հարցաքննված Կարեն Վլադիմիրի Բլբուլյանի ցուցմունքն այն մասին, որ՝ ՙ(...) Չունի մշտական աշխատանք, սակայն օգնում է ազգականին և միասին աշխատացնում են Երևան քաղաքի Աթենքի փողոցի վրա գտնվող 6/4 հասցեում գործող շինանյութի և տնտեսական ապրանքների խանութը։ Ճանաչում է Հայկ Վասիլյանին, մի քանի տարի է, ինչ վերջինս աշխատում է խանութի հարևանությամբ գտնվող կանգառում և իրականացնում է թիվ 4 երթուղային տաքսիների երթակարգավորումը։ Ճանաչում է նաև Մայիս Սաֆարյանին, վերջինիս հայրը նրա ՙՄերսեդես՚ մակնիշի ավտոմեքենայով տաքսի է վարում, մշտապես մեքենան կայանում է իրենց խանութի մոտակայքում։ Այդուամենայնիվ, Հ.Վասիլյանի և Մ.Սաֆարյանի բնակության հասցեները չգիտի։
2013թ. նոյեմբերի 21-ին գտնվել է աշխատավայրում՝ խանութի ներսում։ Ժամը 12։00-ի սահմաններում դուրս է եկել խանութից և գնացել է առևտուր կատարելու, խանութ է վերադարձել ժամը 14։30-ի սահմաններում։ Մտնելով խանութ, տեսել է, որ ներսում՝ դրամարկղի մոտ, հաճախորդներ են կուտակված։ Այդ պահին տեսել է նաև Մայիս Սաֆարյանին, ով մտնելով խանութի ծայրի հատվածը, հարցրել է, թե որտեղ է Հայկոն։ Այդ ժամանակ նկատել է, որ Մ.Սաֆարյանը դրսևորում է խառնված պահվածք։ Մ.Սաֆարյանին պատասխանել է, որ չգիտի, թե որտեղ է Հայկոն, բացի այդ ասել է, որպեսզի նա չխանգարի և չփակի խանութի մուտքը, ուստի խնդրել է նրան դուրս գալ խանութից։ Դրանից հետո Մայիսը դուրս է եկել խանութից, սակայն, Մայիսի խառնված վարքագծի հետևանքով ինքը նույնպես դուրս է եկել նրա ետևից։ Մայիսին հարցրել է, թե ինչ է պատահել, սակայն, քանի որ այդ պահին Մայիսը քայլում էր դեպի նրա ավտոմեքենան, չի լսել իր կողմից հնչեցրած հարցը։ Այդ ժամանակ պատահական անցնող մի կին, ում ինքը չի ճանաչում, պատասխանել է իր կողմից Մայիսին ուղղված հարցին, ասելով՝ ՙինչ պետք է լինի, կռիվ են անում, իրար միս են ուտում՚։ Դրանից հետո իմացել է, որ մինչ իր կողմից խանութ գալը, խանութի մոտ կռիվ է տեղի ունեցել։ Դրանից հետո տեսել է, որ Մայիսը քայլում է մայթեզրով, խոսում հեռախոսով։ Նկատել է, որ խանութից դուրս է եկել նաև տաքսու վարորդ ՙչախկալը՚, ում անունը Արմեն է, նրա հետ է գտնվել երթակարգավորող Հայկը, նրանք միասին քայլել են դեպի Արմենի ավտոմեքենան։ Այդ ժամանակ նրանց է մոտեցել Մայիսը, սակայն չգիտի, թե նրանք ինչ են զրուցել, քանի որ չի լսել նրանց խոսակցությունը։ Այնուհետև, Արմենը և Հայկը միասին գնացել են, իսկ Մայիսը նստել է նրա ավտոմեքենան ու հեռացել։ Կատարվածի մասին տեղեկացել է հաջորդ օրը, երբ նշված խանութ են եկել տարբեր ստորաբաժանման աշխատակիցներ, հարցուփորձ կատարել դեպքի հանգամանքների մասին։ Ոստիկանության աշխատակիցներից իմացել է, որ տեղի է ունեցել դանակահարություն, մասնավորապես, դանակահարել են Հայկին։ Չգիտի, թե որն է եղել վիճաբանության պատճառը։ Մ.Սաֆարյանի մոտ երբեք դանակ կամ եղունգկտրիչ, իսկ Հայկոյի մոտ որևէ տեսակի մահակ չի տեսել։ Նրանք պարզապես հանդիսանում են իր ծանոթները, առօրյա շփում չունի նրանց հետ։ Դեպքի հետ կապված որևէ այլ տեղեկություն չի կարող հայտնել (...)՚։/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
30.04.2014թ. Երևան քաղաքի Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես վկա հարցաքննված Արման Գարեգինի Բաղդասարյանի ցուցմունքն այն մասին, որ՝ ՙ(...) Ճանաչում է Հայկ Վասիլյանին, վերջինիս հետ գտնվում է ընկերական հարաբերությունների մեջ։ (...) Զրուցելու ընթացքում Հայկն ասել է, որ վիճաբանության ժամանակ նրան դանակահարել են, իրեն ցույց է տվել ձախ կողմում թևի տակ եղած արյունոտ հատվածը։ Մանրամասն նայել է և տեսել, որ այդ հատվածը ծակած է, ուստի Հայկին առաջարկել է տանել հիվանդանոց, սակայն Հայկը չի ցանկացել, ասելով, որ դեպքը տեղի է ունեցել մի քանի ժամ առաջ՝ ժամը 14։00-ի սահմաններում, դեպքից հետո ցավեր չի զգացել և չի ցանկացել դիմել բուժօգնության։ (...)՚։/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի թիվ 138/17 եզրակացությունը, համաձայն որի՝
ՙ(...) Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանը հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և ներկայումս չի տառապում, հանդիսանում է հոգեպես առողջ անձ։ Փորձաքննվողի մոտ առկա են գլխուղեղի օրգանական ախտահարման մնացորդային երևույթներ՝ տարած ինսուլտից հետո, առանց հոգեկան խանգարումների։ Որպես հոգեկան հիվանդությամբ չտառապող անձ, Սամվել Հակոբյանը դեպքին նախորդող, ինչպես նաև բուն դեպքի ժամանակահատվածում, իր նախաքննական և բոլոր դատաքննական ցուցմունքները տալու ժամանակ տկարամտությամբ կամ որևէ հոգեկան հիվանդությամբ կամ հոգեկան գործունեության ժամանակավոր հիվանդագին խանգարմամբ չի տառապել, կարող էր ու կարող է գիտակցել իր գործողությունները կամ ղեկավարել դրանք, հասկանալ դրանց բնույթն ու նշանակությունը։ Վկա Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանն ինչպես դեպքի պահին, այնպես էլ դրանից հետո՝ ցուցմունքներ տալիս ունակ է եղել և ներկայումս նույնպես ունակ է ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու քրեական գործով բացահայտման ենթակա հանգամանքները, հետևաբար կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին՚։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
(...)
Դատաբժշկական փորձաքննության 24.12.2013թ. թիվ 2084/հ եզրակացությունը, համաձայն որի՝ ՙՀայկ Վասիլյանի ստացած մարմնական վնասվածքը՝ կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վերքի, ձախ թոքի վնասումով, պատճառվել է ծակող-կտրող գործիքով, հնարավոր է գործի հանգամանքներում նշված ժամանակին և պատճառվել է առողջությանը ծանր վնաս, կյանքին վտանգ սպառնացող՚։/տես` գ.թ. 170-172, դատական նիստի արձանագրությունը /
Դատաբժշկական փորձաքննության 03.12.2013թ. թիվ 3924/հ եզրակացությունը, համաձայն որի՝ ՙՄայիս Սաֆարյանի մոտ փորձաքննության պահին, մարմնական վնասվածքների օբեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել՚։/տես գ.թ. 163-164,դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատակենսաբանական փորձաքննության 25.12.2013թ. թիվ 405 եզրակացության համաձայն՝ ՙփորձաքննության ներկայացված Հայկ Վասիլյանի արյան նմուշը ըստ ABO իզոշիճաբանական համակարգի պատկանում է AB խմբին։
Փորձաքննության ներկայացված Հ.Վասիլյանի հագուստների երկարաթև մայկայի, սպորտային անդրավարտիքի վրա տեղակայված կասկածելի հետքերում հաստատվեց արյան առկայություն, որը պատկանում է մարդու և ըստ արյան ABO իզոշիճաբանական համակարգի՝ առաջացել է AB խումբ ունեցող անձից կամ անձանցից, այդ թվում նաև կարող էր առաջանալ Հայկ Վասիլյանից։
Փորձաքննության ներկայացված երկարաթև մայկայի վրա տեղակայված կասկածելի հետքերից մեկում /օբ.2/ հաստատվեց արյան առկայություն, որտեղ արյան հետքի տեսակային պատկանելիությունը հնարավոր չեղավ որոշել, հավանաբար արյան հետքում սպիտակության խտության 1։1000-ից նոսր լինելու պատճառով՚։ /տես` գ.թ. 173-175, դատական նիստի արձանագրությունը/
(...)՚:
Գործի փաստական հանգամանքների ընդհանուր վերլուծությունից դատարանը հաստատված է համարում այն, որ 2013թ. նոյեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց ծագած վիճաբանության անմիջական մասնակիցներ են հանդիսանում գործով ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանն ու տուժող Հայկ Վասիլյանը։ Թեև գործի քննությամբ, մասնավորապես տուժողի կողմից ներկայացված տեղեկություններում, վերջինս փորձել է խուսանավել այն տեղեկությունները հայտնելուց, որ իրեն մարմնական վնասվածք հասցնողը հանդիսանում է Մայիս Սաֆարյանը, այդուամենայնիվ, գործով ձեռք բերված ապացույցների ամբողջությունը (ամբաստանյալի, վկաների ցուցմունքներ, դատաբժշկական փորձաքննութան եզրակացություն և այլն) անհերքելիորեն վկայում են այն մասին, որ տուժողին մարմնական վնասվածքը հասցնողը հանդիսանում է ամբաստանյալը։
(...)
Սույն գործի դատական քննության ընթացքում ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանն ի սկզբանե չի հերքել իր առնչությունն ու մասնակցությունը տեղի ունեցած միջադեպին, ավելին, մանրամասն ներկայացրել է դեպքի օրն իր գործողությունների հաջորդականությունը ու զարգացումը։ Ամբաստանյալի` դատարանում տրված ցուցմունքի ամբողջական վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ իր և տուժող Վասիլյանի միջև վիճաբանությունը ծագել է կենցաղային հարցի շուրջ, որը վերաբերել է որոշակի հատվածում ավտոմեքենան կայանելու թույլատրելիությանը։ Ընդ որում, դատարանն ընդգծում է, որ ամբաստանյալը հաջորդաբար ներկայացրել է տուժող Վասիլյանի այն գործողությունները, որոնք պայմանավորված են եղել մեքենան երկրորդ անգամ նույն վայրում կայանելու հետ և ուղեկցվել են Հ.Վասիլյանի կողմից ինչպես ձայնի բարձր տոնայնությամբ խոսելով, այնպես էլ նրա կողմից դրևսորած ակտիվ վարքագծով, որն ուղղված է եղել անմիջականորեն իրեն։
Ըստ ամբաստանյալի՝ Հ.Վասիլյանի առավել ակտիվ գործողությունները ծագել են այն պահից ի վեր, երբ վերջինս երկրորդ անգամ մեքենան կայանել է շինանյութի խանութի դիմացի հատվածում՝ խանութ մտնելու և իր երեխայի համար տակդիր գնելու նպատակով։ Հենց այդ ժամանակ է, որ Հ.Վասիլյանը բարձր տոնայնությամբ դիմել նրան, ասելով՝ ՙ…ոնց որ չհասկացար, որ պետք է չկայանես այդ վայրում..՚։
Այնուհետև, ամբաստանյալը դատարանին հայտնել է, որ՝ ՙ(...) Հ.Վասիլյանը, գոռգոռալով մոտեցել է իրեն, քաշքշել, իսկ ինքը պարզաբանել է նրան, որ պետք չէ գոռալ, հասուն անձինք են, կարող են հանգիստ, առանց կռվի խոսել և հասկանալ իրավիճակը։ Հեռանալով մեքենայի մոտ, Հ.Վասիլյանը բղավել է իր ետևից՝ ՙ…արա արի, ոնց որ չես հասկանում՚ և ավտոմեքենայի միջից վերցրել ու մեջքի հետևում թաքցնելով ինչ-որ սև գույնի առարկա՝ մոտեցել է իրեն՚։
Վերը շարադրվածից կարելի է եզրահանգել, որ փաստորեն, է, ամբաստանյալը մանրամասն ներկայացրել է մի իրավիճակ, որի ընթացքում Հ.Վասիլյանը ձայնի բարձր տոնայնությամբ նախ հանդիմանել է վերջինիս, ապա, մոտեցել նրան ու սկսել քաշքշել։
Ամբաստանյալի կողմից դրսևորած հետագա գործողությունների վերաբերյալ առավել փաստարկված պատկերացում կազմելու համար անհրաժեշտ է ուշադություն դարձնել այն հագամանքի վրա, որ վայրը, որտեղ փորձել է իր ավտոմեքենան կանգնեցնել Մ. Սաֆարյանը՝ ավտոմեքենաները կայանելու համար արգելված վայր չի հանդիսանում, ավելին, այն գտնվում է տուժող Հայկ Վասիլյանի կողմից՝ որպես երթուղային տաքսիների երթակարգավորողի, ուղղորդվող երթուղային տաքսիների կայանման համար նախատեսված վայրից դուրս՝ հետևաբար, վերջինս որևէ իրավասություն չի ունեցել դիտողություն անել ամբաստանյալին՝ մեքենան այդ վայրում կայանելու առնչությամբ։ Ուստի, տրամաբանական է, որ տուժողի դիտողությունը կարող էր հարուցել ամբաստանյալի արդարացի զայրույթը իրեն արված անհիմն դիտողության և որոշակի՝ ավտոմեքենան այդտեղից հեռացնելու վերաբերյալ, ցուցումներ տալու առումով։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ ամբաստանյալը տեղյակ է պահել իրեն նկատողություն անող Վասիլյանին, որ մեքենան կայանում է շատ կարճ ժամանակահատվածով և այդքան ժամանակ վիճաբանելու փոխարեն ինքն արդեն խանութից գնումներ կատարած և վերադարձած կլիներ։
Ասվածից հետևում է, որ վիճաբանության, իսկ հետագայում նաև քաշքշուկի ու կռվի նախաձեռնողն ու պատճառը եղել է ինքը՝ տուժողը։ Հիշյալ փաստը հաստատվել է ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ տուժողի ցուցմունքնրով։
Չնայած դրան, տուժողը շարունակել է աներկբա պնդել ու պահանջել, որ ամբաստանյալը դուրս բերի մեքենան այդ վայրից, իսկ երբ հասկացել է, որ Մ.Սաֆարյանը չի կատարում իր ՙպահանջը՚, մոտեցել է ավտոմեքենային ու այնտեղից վերցնելով ինչ-որ առարկա, այն թաքցրել է մեջքի հետևում ու մոտեցել ամբաստանյալին՝ շարունակելով պնդել պահանջը։
(...)
Դատարանը վերլուծելով ամբաստանյալի և տուժողի ամբողջական ցուցմունքները, փաստում է հետևյալը`
- երկրորդ անգամ մեքենան կայանելուց հետո տուժող Հ.Վասիլյանը գոռգոռացել է Մ.Սաֆարյանի վրա՝ փորձելով շրջապատի մոտ ստեղծել որոշակի տպավորություն իր ասածներն այլ անձանց կողմից անվերապահորեն կատարման ենթակա լինելու առումով,
-մինչ Մ.Սաֆարյանին մոտենալը՝ մեքենայի միջից վերցրել է առարկա՝ /ըստ ամբաստանյալի՝ մահակ/,
-մոտենալով Մ.Սաֆարյանին, 2 անգամ տվյալ առարկայով փորձել է հարվածել ամբաստանյալի գլխի հատվածին, սակայն, Սաֆարյանի կողմից այդ հարվածները կանխվել են ձեռքով պաշտպանվելու միջոցով,
-Հ.Վասիլյանը փորձել է աջ ձեռքով երրորդ անգամ հարվածել Մ.Սաֆարյանին, որի ժամանակ վերջինս կես քայլ ետ է գնացել և իրեն պաշտպանելու նպատակով բաճկոնի աջ գրպանից հանելով եղունգկտրիչ դանակը, բացել այն և մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածել տուժողի մարմնի ձախ կողքային հատվածին,
-երբ Հայկ Վասիլյանը ձեռքով ցանկացել է դարձյալ հարվածել Սաֆարյանին, նրանց է մոտեցել Արմեն Պետրոսյանը, գրկել Հայկի մեջքից և հեռացրել նրան՝ տանելով դեպի մոտակա տնտեսական խանութ։
Հատկանշականն այն է, որ ամբաստանալ Մ.Սաֆարյանը սույն գործով դատական քննության ժամանակ հայտնած տեղեկությունները գրեթե նույնությամբ ներկայացրել է գործի ինչպես նախաքննության, այնպես էլ նախորդ քննության ընթացքում, ինչը վկայում է այն մասին, որ ամբաստանյալը մշտապես հայտնել է նույնաբովանդակ փաստեր, ոչ թե` յուրաքանչյուր դեպքում հարմարացրել դրանք և ներկայացրել իր իսկ նախընտրած տարբերակով։
Մինչդեռ, տուժող Հայկ Վասիլյանը, թե նախաքննության, թե դատական քննության ընթացքում մշտապես տվել է միմյանցից տարբերվող ցուցմունքներ՝ մի դեպքում ընդհանրապես ժխտելով միջադեպի ժամանակ իր մոտ որևէ առարկայի, առավել ևս՝ մահակի առկայությունը, իսկ գործի սույն դատական քննության ժամանակ տված ցուցմունքում չհերքելով իր ձեռքում որևէ առարկայի լինելու փաստը բառացիերոն հայտնել է հետևյալը.
ՙ …չի բացառում, որ միջադեպի ժամանակ գետնից վերցրել է առարկա, օրինակ` փայտ կամ շիշ, թեև հստակ չի մտաբերում և չի պնդում դա։ Իր մոտ նախապես վերցված այլ առարկա չի եղել, որևէ տեղից՝ այդ թվում նաև իր ավտոմեքենայից, որևէ իր չի վերցրել, ավելին, իր ավտոմեքենայում նմանատիպ որևէ իր չի պահում։ Ինքը հաստատապես չի հիշում, որ դեպքի ժամանակ ինչ-որ բան վերցրած լինի ձեռքը, բայց որ ասում են ձեռքում ինչ-որ իր եղել՝ չի բացառում…՚։
Ավելին, միջադեպի ժամանակ իր ձեռքում այլ առարկայի մասին հնարավոր առկայության մասին տուժող Հ.Վասիլյանը չի հերքել նաև իր նախաքննական ցուցմունքում և 02.12.2013թ. Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես տուժող լրացուցիչ հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՝ ՙ(...) Մայիսից լսելով, որ նա ավտոմեքենան չի հեռացնում, մոտեցել է նրան և սկսել են հրմշտել միմյանց, որը վերածվել է քաշքշուկի, ինչի հետևանքով սկսել են ուժեղ հրել իրար։ Չի բացառում, որ այդ ժամանակ գետնից փայտ, քար վերցրած և Մայիսին հարվածած լինի, քանի որ հստակ չի հիշում այդ պահը։ Մտաբերում է, որ այդ պահին գետնին ինչ-որ իր է փնտրելիս եղել, որպեսզի հարվածեր նրան, ուստի, չի բացառում, որ հարվածել է, սակայն հստակ չի մտաբերում, թե Մայիսի մարմնի որ մասին է հարվածել, քանի անգամ և ինչ առարկայով։(...)՚։
Համադրելով տուժողի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքները, դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ տուժող Վասիլյանը նախ չի ժխտել իր մասնակցությունը ծագած միջադեպին, ապա, յուրաքանչյուր դեպքում որևէ հստակ պատասխան չի տվել իր կողմից որևէ առարկայով հարվածներ հասցնելու հավանականության վերաբերյալ, այդուամենայնիվ, չբացառելով այդ։ Ասվածի մասին է վկայում նաև այն, որ գործի դատական քննության ընթացքում ի պատասխան դատավարության մասնակիցների և դատարանի տված հարցերին, տուժողը չի հերքել իր կողմից իր հետ վիճաբանող անձին որևէ առարկայով հարվածելու հանգամանքը։ Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ Հ.Վասիլյանը Մ.Սաֆարյանին հարվածելու վերաբերյալ տվել է ընդհանրական, հիմնականում խուսանավող բնույթի պատասխաններ, այն է` ՙհնարավոր է՚, ՙչեմ բացառում՚ և այլն, որոնցով սակայն, վերջինս այդպես էլ չի հերքել իր կողմից ամբաստանյալին փայտով, մահակով կամ որևէ այլ առարկայով հարվածելու փաստը։
Նման պարագայում, դատարանն արձանագրում է, որ դատարանում ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի ցուցմունքները` Հ.Վասիլյանի կողմից իրեն մահակով հարվածներ հասցնելու մասին չեն կարող համարվել ոչ արժանահավատ ու մտացածին` դրան որպես հակափաստարկ բերված որևէ ապացույցի բացակայության հիմքով։ Նույնը նաև ամբաստանյալի վրա դեպքից հետո որևէ մարմնական վնասվածք չհայտնաբերվելու առումով։ Մեղադրանքի կողմի այն դիտարկումը, թե ամբաստանյալի կողմից մահակով հարվածներ չստանալու փաստը հիմնավորվել է նաև նրանով, որ դեպքից հետո ամբաստանյալը որևէ մարմնական վնասվածք չի ստացել, դատարանը չի դիտում որպես տուժողի կողմից հարվածներ հասցնելու փաստը բացառող հանգամանք, քանի որ ինչպես հաստատվեց գործի քննությամբ, դեպքը տեղի է ունեցել նոյեմբեր ամսվա վերջին և ամբաստանյալի պնդմամբ ինքը եղել է հաստ հագուստներով և հնարավոր է, որ վնասվածք չստանար։
Վերը նշվածից զատ, քրեական գործի համար առանցքային նշանակություն ունեցող տվյալ հանգամանքը հաստատված կամ հերքված համարելու տեսանկյունից դատարանն առանձնակի կարևորում է և անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ դատարան հրավիրված վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքներին, ով եղել է դեպքի անմիջական ականատեսը և նրա կողմից տրված ցուցմունքները հատկապես արժևորվում են նրանով, որ վերջինս, ի տարբերություն ամբաստանյալի կամ տուժողի, հանդիսանում է գործի ելքով չշահագրգռված անձ։
Վկա Հակոբյանի դատական քննության ընթացքում տրված ցուցմունքի բովանդակային վերլուծությամբ պարզ է դառնում, որ վերջինս ակամայից, հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ ներկա է գտնվել և ականատես է եղել միջադեպի որոշակի հատվածին, մասնավորապես, ամբաստանյալի և տուժողի միջև տեղի ունեցած լարված խոսակցությանը, քաշքշուկին ու կռվին, իսկ այնուհետև՝ տուժողի կողմից ամբաստանյալին հարվածներ հասցնելուն։
(...)
Փաստորեն, ականատես վկան մանրամասն ներկայացնելով դեպքի այն հատվածը, որի անմիջական մասնակիցն է եղել, պնդել է, որ տեսել է, թե ինչպես է վիճող երիտասարդներից մեկը մոտենում մոտակայքում կայանված սպիտակ գույնի ՙՄերսեդես՚ մակնիշի մեքենային, այնտեղից վերցնում ինչ-որ առարկա` փայտ, և այդ փայտով վերևից դեպի ներքև հարվածում մյուսին, այսինքն՝ Մ.Սաֆարյանին։
Հատկանշական է, որ վկա Հակոբյանի ցուցմունքն իր բովանդակությամբ՝ կապված կողմերի միջև տեղի ունեցած լարված խոսակցության, դրանցից մեկի կողմից առարկան ավտոմեքենայի միջից վերցնելու, իսկ այնուհետև դրանով վիճաբանության մասնակիցներից մեկին 2-3 անգամ՝ ընդ որում վերևից դեպի ներքև ուղղությամբ հարվածելու հետ, նույնությամբ համընկնում է ամբաստանյալի կողմից տրված ցուցմունքի հետ՝ բացառությամբ ամբաստանյալի և վկայի կողմից հիշյալ առարկային վերաբերող նկարագրության։
Ավելին, վկայի ցուցմունքն, ըստ էության, տրամագծորեն չի հակասում նաև տուժող Վասիլյանի ցուցմունքին այն առումով, որ նա, ի վերջո, չի հերքել վիճաբանության ու կռվի պահին իր ձեռքում որևէ այլ առարկայի առկայության փաստը։
Այստեղ հարկ է անդրադարձ կատարել վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքի ինչպես արժանահավատությանը, այնպես էլ նրա կողմից դեպքի հանգամանքները ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու ունակության մասին հարցերին առհասարակ, քանի որ ինչպես նախաքննական մարմինը, այնպես էլ հետագայում մեղադրանքը պաշտպանող դատախազներն ու ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, կասկածի տակ են դրել նշված վկայի ցուցմունքների արժանահավատությունը՝ այն պայմանավորելով նրա հիվանդությունների հետ, քանի որ բժիշկ-նյարդաբան Վ.Մ.Պապիկյանի կողմից 04.02.2011թ.-ին կնքված և ստորագրված` Էտապային էպիկրիզի համաձայն` վկա Սամվել Հակոբյանի մոտ ախտորոշվել է ՙԿայուն մնացորդային երևույթներ կրած գլխուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումից ձախ հետին ուղեղային զարկերակի ավազանում, աջակողմ հոմոնիմ հեմիանոպսիա, ասթենո-դեպրեսիվ սինդրոմ՚ (...) ՚։
Անդրադառնալով և կասկածի տակ դնելով վկայի՝ նախաքննական և նախորդ դատական քննության ընթացքում տրված ցուցմունքները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 2015թ. դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ ստորադաս դատարանները Ս.Հակոբյանի ցուցմունքը գնահատելիս քննարկման առարկա չեն դարձրել.
(…) - նախաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված Սամվել Հակոբյանի որդու` Վահրամ Հակոբյանի ցուցմունքը, որով վերջինս հերքել է ՙ02՚ հաղորդաշարը նայելու և Մայիս Սաֆարյանի ու Հայկ Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանությունը հոր հետ քննարկելու հանգամանքը։ Վկա Վահրամ Հակոբյանը խնդրել է չընդունել Սամվել Հակոբյանի կողմից տրված ցուցմունքները` նրա մոտ առողջական խնդիրների (հիշողության և տեսողության հետ կապված), ինչպես նաև հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակի, ուժեղ երևակայության և հաճախակի հորինվածքներ ներկայացնելու պատճառաբանությամբ,
- բժիշկ-նյարդաբանի կողմից տրված Էտապային էպիկրիզը, որի համաձայն` վկա Սամվել Հակոբյանի մոտ ախտորոշվել են կայուն մնացորդային երևույթներ կրած գլխուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումից ձախ հետին ուղեղային զարկերակի ավազանում, աջակողմ հոմոնիմ հեմիանոպսիա և ասթենո-դեպրեսիվ սինդրոմ,
- իր կողմից տրված ցուցմունքներում Ս.Հակոբյանը հայտնել է, որ ճանաչում է Մ.Սաֆարյանի հորը և նրա առաջարկով է եկել ցուցմունք տալու, ինչպես նաև վատառողջ է, ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, տեսածը և լսածը շուտ է մոռանում,
- ցուցմունքներ տալիս օգտվել է գրառումներից (…)։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՙ(…) վկա Սամվել Հակոբյանի շահագրգռվածության, մասնավորապես` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի հոր ծանոթը լինելու մասին հենց իր կողմից հայտնած տեղեկությունները, ինչպես նաև նրա կողմից հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու և վերարտադրելու դժվարությունների ու վատ տեսողության վերաբերյալ ինչպես իր, այնպես էլ իր որդու ցուցմունքներում, բժիշկ-նյարդաբանի ախտորոշումներում պարունակվող տվյալները կասկածի տակ են դնում Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը (…)՚։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հիշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ գործի արդարացի լուծման համար կարևոր նշանակություն ունեցող հիշյալ հանգամանքները պարզելու նպատակով, հաշվի առնելով վկա Սամվել Հակոբյանի վերաբերյալ քրեական գործում գտնվող բժշկական փաստաթղթերում առկա տեղեկությունները և դրանցով պայմանավորված՝ վկայի կողմից գործի փաստերն ու իրադարձությունները ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու ունակությունները պարզելու նպատակով դատարանը, սույն գործի դատական քննության ընթացքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108 հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով առ այն, որ՝
ՙ (...) Քրեական գործով վարույթում ստորև նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով`
3) վկայի կամ տուժողի ունակ չլինելը ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու քրեական գործով բացահայտման ենթակա հանգամանքները` դատահոգեբուժական փորձագետի եզրակացությունը (...)՚։
(...)
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի թիվ 138/17 եզրակացության համաձայն՝ ՙ(…) Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանը հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և ներկայումս չի տառապում, հանդիսանում է հոգեպես առողջ անձ։
(…)՚։
Այլ խոսքով, դատարանն արձանագրում է, որ նշանակված ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի թիվ 138/17 եզրակացությամբ հերքվում է այն հանգամանքը և փարատվում ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի այն կասկածը, որ Ս.Հակոբյանը հանդիսանում է հոգեկան հիվանդությամբ տառապող անձ, հետևաբար, դեպքին նախորդող, ինչպես նաև բուն դեպքի ժամանակահատվածում, իր նախաքննական և բոլոր դատաքննական ցուցմունքները տալու ժամանակ տկարամտությամբ կամ որևէ հոգեկան հիվանդությամբ կամ հոգեկան գործունեության ժամանակավոր հիվանդագին խանգարմամբ չի տառապել, կարող էր ու կարող է գիտակցել իր գործողությունները կամ ղեկավարել դրանք, հասկանալ դրանց բնույթն ու նշանակությունը, հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ վերջինիս կողմից դատարանում տրված ցուցմունքն անարժանահավատ դիտելու հիմքերը բացակայում են։
Ինչ վերաբերում է Վ.Հակոբյանի կողմից հայտնած տեղեկություններին՝ կապված հոր առողջական վիճակի հետ, որոնք ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կասկածի տակ են դրել վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը, դատարանը փաստում է հետևյալը՝
Սույն գործով դատական քննության ընթացքում Վ.Հակոբյանը դատարանում հստակ նշել է, որ՝ ՙ (…)նախկինում չի եղել դեպք, երբ հայրը փորձի ինչ-որ իրադարձություն հորինել, երևակայել, ավելին, նրան բնորոշ չէ երևակայության /ֆանտազիա/ հատկանիշը։ Նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող քննիչն անընդհատ հորը կանչել է հարցաքննության, ուստի, անհանգստանալով վերջինիս առողջական վիճակի մասին, ինքն իր նախաձեռնությամբ հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր է ներկայացրել քննիչին։
(...) Մինչ ոստիկանություն գնալը, հայրը պատմել է իրեն դեպքի մասին, սակայն չի ցանկացել, որ այդ խոսակցությունը ծավալվեր, այն պատճառով, որ վերջինս տրված ցուցմունքի հետևանքով որևէ խնդիր չունենար, ավելին, չի ցանկացել, որպեսզի մորը ևս հետագայում հարցաքննության կանչեին (…)՚։
Նման պարագայում, դատարանը հաստատված է համարում այն հանգամանքը, որ Վ.Հակոբյանը գործով մինչդատական վարույթի ընթացքում նախաքննական մարմնին է ներկայացրել հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր և հորդրել արժանահավատ չդիտել այդ ցուցմունքները, ելնելով լոկ այն բանից, որ հայրը վատառողջ է, վերջինիս հակացուցված է հուզվելը, իսկ ինքն առավել մտահոգ է եղել նրա առողջական վիճակի մասին և չի ցանկացել ավելորդ բարդություններ։ Բացի այդ, վկան հավելել է նաև, որ չի ցանկացել, որ ոչ միայն հայրը ներգրավվեր քննչական և դատավարական գործողություններին, այլ նաև, մտահոգվել է հետագայում մորը ևս անհանգստացնելու համար։
Վերը շարադրվածի պարագայում, դատարանն ընդգծում է, որ Ս.Հակոբյանը դատարանում հստակ նկարագրել է այն ամենը, ինչին նա անմիջականորեն ներկա է գտնվել, ուստի բացակայում է որևէ հիմք՝ նրա ցուցմունքն անարժանահավատ լինելու առումով։
Այս առումով արդեն դատարանն էական չի համարում, թե արդյոք վկան նախաքննական մարմնի մոտ ցուցմունք տալիս օգտվել է գրառումներից, թե ոչ, քանի որ ինչպես նախորդ, այնպես էլ ներկա դատական քնությամբ վերջինս այդպիսի գրառումներ չի ունեցել, մինչդեռ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատարաններում մշտապես հայտնել է նույն տվյալները՝ գործի փաստական հանգամանքների մասին։
Դատարանը փաստարկված չի համարում նաև մեղադրանքի կողմի այն դիտարկումը, որ վկա Սամվել Հակոբյանը նախաքննական մարմին է ներկայացել և ցուցմունք տվել ամբաստանյալի հոր նախաձեռնությամբ, քանի որ դատարանում դրա վերաբերյալ որևէ հիմնավորում ի հայտ չեկավ։ Ի հակառակ դրան, վկա Հակոբյանը պնդեց, որ որպես անձ և քաղաքացի մշտապես դրսևորում է քաղաքացիական բարձր ակտիվություն, մասնակցում ընտրական գործընթացներին և ականատես լինելով դեպքին, իսկ դրանից հետո տեղեկանալով, որ վիճաբանողն իր ծանոթի՝ Լևոն Սաֆարյանի որդին է իր քաղաքացիական պարտքն է համարել գնալ և դրա վերաբերյալ հայտնել ողջ ճշմարտությունը։
Այսպիսով, հաշվի առնելով, որ գործի դատական քննության արդյունքում ի հայտ չեկան այնպիսի բավարար փաստեր, որոնք կհերքեին կամ կբացառեին տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանին որևէ առարկայով, այդ թվում մահակով, հարվածներ հասցնելու հանգամանքը, հետևաբար, դատարանը նշվածը դիտարկելով որպես չփարատված կասկած, որը չի ընդունվում որպես արժանահավատ իրողություն մեղադրանքի մարմինների կողմից, գտնում է, որ այն կամ պետք է հերքվի որոշակի՝ բավարար ապացույցներով, ինչը տեղի չունեցավ, կամ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17 հոդվածի համաձայն` պետք է մեկնաբանվի հօգուտ ամբաստանյալի։
Նույն կերպ և մահակի նկարագրության առումով։ Մեղադրանքի մարմինները, հետագայում նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, որպես ամբաստանյալի կողմից տրված ցուցմունքների անարժանահավատության հիմք են դիտել նաև մահակի նկարագրությունը։ Մինչդեռ, դատարանը, վերը նշված պատճառաբանություններով հաստատված համարելով, որ իրականում միջադեպի ժամանակ տուժողի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ տեղի են ունեցել հարվածներ ձեռքում եղած փայտով կամ մահակով, չի կարևորում դրա նկարագրությունը, քանի որ նախ՝ հիշյալ իրավիճակում, միջադեպի տևողության մեկ րոպեի ընթացքում, յուրաքանչյուր անձ յուրովի կարող էր ընկալել այդ առարկայի նկարագրությունը։ Բացի այդ, նկարագրված պայմաններում առավել կարևոր է տուժողի մարմնական վնասվածք ստանալուն նախորդող իրադարձությունները, ինչն անմիջական նշանակություն ունի ամբաստանյալին մեղսագրված արարքի հետ, (...):
Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտի ՙԴատարանի իրավական վերլուծությունները՚ բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
ՙ (...)
Սույն գործի ապացույցների և դրանց հիման վրա պարզված գործի փաստական հանգամանքների վերլուծության արդյունքում, դատարանը եկավ այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող նախաքննական մարմինը չի ձեռնարկել օրենքով սահմանված բոլոր անհրաժեշտ և բավարար միջոցները՝ քննվող քրեական գործով բոլոր փաստական հանգամանքները վեր հանելու ուղղությամբ, ինչի արդյունքում ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ դատարանը պարտավոր է հիմք ընդունել, ավելին, կասկածի տակ չդնել ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի, վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքները` կապված տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից մահակով հարվածներ հասցնելու, իսկ այդ հարվածների հետևանքով ու դրանից դրդված ամբաստանյալի կողմից տուժողին մարմնական վնասվածք պատճառելու անխուսափելի անհրաժեշտության վերաբերյալ։
Այլ կերպ դատարանում` ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի և գործի ելքով որևէ շահագրգռվածություն չունեցող անձի` վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ Հ.Վասիլյանի կողմից Մ.Սաֆարյանին հարվածներ հասցնելու վերաբերյալ չեն կարող համարվել ոչ արժանահավատ ու մտացածին` դրան որպես հակափաստարկ բերված որևէ ապացույցի բացակայության հիմքով։
Այսպիսով, դատարանն արձանագրելով, որ սույն գործով հավաքվել է ապացույցների որոշակի ամբողջություն, փաստում է, որ պարտավոր է դրանք համադրել, գնահատել ու վերլուծել այդ` հավաքված ապացույցների միասնականության շրջանակներում։ Մինչդեռ, անդրադառնալով մեղադրանքի կողմի այն դատողություններին, թե ամբաստանյալ Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանը հիմնավոր է և նա պետք է պատասխանատվության ու պատժի ենթարկվի այդ հանցավոր արարքը կատարելու համար, դատարանը գտնում է, որ նախաքննությամբ հավաքված ու դատարանում հետազոտված ապացույցները թույլ չեն տալիս գալու այդ եզրահանգման հետևյալ պատճառաբանությամբ։
Ասվածը մասնավորապես վերաբերվում է Մ.Սաֆարյանի կողմից տուժողին դանակահարելու դրդապատճառներին, նրա սուբյեկտիվ դիտավորությանն ու դրանք գնահատելուն համար անհրաժեշտ փաստերին ու ապացույցներին։ Այս առումով կարևոր է վերլուծել ամբաստանյալի կողմից տուժողին մարմնական վնասվածք հասցնելուն նախորդած ժամանակահատվածում և դրանից հետո տեղի ունացած իրադարաձությունները։
(...)
Գործի քննությամբ հիմնավորվեց, որ ամբաստանյալը նախապես որևէ դիտավորություն չի ունեցել տուժող Հ.Վասիլյանին դանակով մարմնական վնասվածք պատճառելու առումով, այլ մարմնական վնասվածքը պատճառել է ելնելով արդեն իսկ ստեղծված` իր կյանքի համար առաջացած վտանգը խափանելու, դադարեցնելու մղումներից ելնելով։
Անդրադառնալով անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում գործելու վերաբերյալ ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի կողմից առաջ քաշված հարցին, դատարանը ցանկանում է նախ մեջ բերել է այս առթիվ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք որոշումներում արտահայտած որոշակի իրավական դիրքորոշումներ, ապա դրանք վերլուծել նաև սույն գործով ի հայտ եկած փաստական հանգամանքների լույսի ներքո `
(...)
Այնուհետև, ոտնձգությունը եղել է առկա, մասնավորապես, այն սկսվել է տնտեսական խանութի դիմաց, երբ Հ.Վասիլյանը մոտեցել է Մ.Սաֆարյանին ու իրականացրել ոտնձգությունը՝ մասնավորապես ձեռքում գտնվող առարկայով փորձել է 2-3 հարված հասցնել Մ.Սաֆարյանի գլխի շրջանում, սակայն չի կարողացել, քանի որ Սաֆարյանն իր ձեռքով կանխել է այդ հարվածները գլխի շրջանում ստանալը։ Տվյալ պարագայում, դատարանը փաստում է, որ ոտնձգությունը սկսվել, ավելին, եղել է ընթացքի մեջ և դեռևս ավարտված չի եղել այն պահին, երբ Մ.Սաֆարյանը դանակով հարվածել է Հ.Վասիլյանին։ Դրա մասին է վկայում այն, որ Հ.Վասիլյանի կողմից երկու անգամ հարվածի փորձ կատարելուց հետո Մ.Սաֆարյանը հասկանալով, որ հաջորդ հարվածն ի վիճակի չէ կանխելու, դանակով, ըստ էության, հարվածել է տուժողին` իրական ոտնձգությունը սկսված լինելուց հետո` մինչև միջադեպի ավարտը։ Ասվածին հավելելով ոտնձգության առկայության (բ/ ենթակետ) կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումը` դատարանը գտնում է, որ գործում չկան օբյեկտիվ հիմքեր պնդելու, որ Հ.Վասիլյանին վնաս հասցնելու պահին Մ.Սաֆարյանը գիտակցում էր, կամ կարող էր գիտակցել, որ տուժողի կողմից սկսված ոտնձգությունն արդեն իսկ ավարտված է, հատկապես, որ այն գտնվել է ընթացքի մեջ։
(...)
Անդրադառնալով տվյալ վիճաբանության՝ ոտնձգության, իրական լինելու փաստին, դատարանը գտնում է, որ ոտնձգությունը եղել է իրական, այլ ոչ թե պաշտպանվողի` տվյալ դեպքում Մ.Սաֆարյանի, երևակայության արդյունքը, ինչը պայմանավորված է ինչպես Մ.Սաֆարյանի, այնպես էլ վկա Ս.Հակոբյանի ներկայացրած փաստերով, որոնք հետազոտվել են դատարանում։
Արձանագրելով, որ մեղադրանքի կողմը դատարանին չներկայացրեց օբյեկտիվ հիմքեր առ այն, որ դեպքի օրը ամբաստանյալի կյանքի կամ առողջության նկատմամբ որևէ ոտնձգություն չի կատարվել և միայն պաշտպանվողին է թվացել, թե այդպիսին առկա է, դատարանը փաստում է, որ տվյալ պարագան չի կարող դիտվել որպես կարծեցյալ պաշտպանություն։
Հետևաբար, վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման ՙգ՚ ենթակետով նախատեսված իրական լինելու պայմանը նույնպես առկա է։
Դատարանը կրկին անդրադառնալով վճռաբեկ դատարանի վերը նշված դիրքորոշումներին, հաստատված է համարում նաև սույն գործով հասարակության շահերին վտանգ սպառնալու բաղադրիչի առկայությունը։ Մասնավորապես, տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վտանգ է սպառնացել Մ.Սաֆարյանի իրավունքներին և շահերին՝ նրա առողջությանն ու կյանքին, ուստի պաշտպանվողը` Մ.Սաֆարյանը, իր նախաձեռնությամբ իրականացրել է պաշտպանություն` այն է դանակով հարվածել է Հ.Վասիլյանին և այդ կերպ փորձել խափանել արդեն իսկ սկսված և առկա վտանգը։ Տվյալ իրավիճակում պաշտպանվողը Սաֆարյանը պաշտպանությունն իրականացրել է իր նախաձեռնությամբ, ինքնուրույն ընտրելով դրա տեսակը։
Ուստի առկա է նաև վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման ՙդ՚ ենթակետով նախատեսված` վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին պայմանը։
Սույն գործի ապացուցներից բխում է, որ տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում վնասը պատճառվել է միայն ոտնձգողին /տվյալ դեպքում` Հ.Վասիլյանին/։ Այսինքն, վիճաբանության ընթացքում ամբաստանյալի կողմից դանակով մարմնական վնասվածք է պատճառվել սույն քրեական գործի շրջանակներում տուժող հանդիսացող Հ.Վասիլյանին, ով, ինչպես պարզվեց գործի քննությամբ, եղել է Մ.Սաֆարյանին հարվածներ հասցնող անձը։ Այսինքն, Մ.Սաֆարյանը դանակով մարմնական վնածվածք է պատճառել ոտնձգողին, այլ ոչ թե կողմնակի կամ ոտնձգության հետ որևէ առնչություն չունեցող որևէ մեկի։
Ուստի առկա է նաև վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման ՙե՚ ենթակետով նախատեսված` վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին պայմանը։
Վերջին պայմանը հանդիսանում է պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը։ Տվյալ դեպքում դատարանը փաստում է, որ սույն գործով ամբաստանյալի արարքին քրեաիրավական գնահատական տալու տեսանկյունից անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել տեղի ունեցած ոտնձգության և պաշտպանության միջև անհամապատասխանության ակնհայտությանը, այսինքն` արդյոք ոտնձգողին հասցվել է այնպիսի համարժե ք վնաս, որը տվյալ պայմաններում անկասկած արդարացված է։
Դատարանը վերլուծելով գործի փաստերն ու ապացույցները եզրահանգում է, որ դեպքի ժամանակ ոտնձգության և պաշտպանության միջև եղած անհամապատասխանությունը տվյալ դեպքում ակնհայտ է եղել հենց իր` պաշտպանությունն իրականացնող ամբաստանյալի, համար։ Պաշտպանվողը` տվյալ դեպքում Մ.Սաֆարյանը, պետք է գիտակցեր, որ չափից ավելի մեծ վնաս է հասցնում ոտնձգողին, ինչը տվյալ իրադրությունում արդարացված չէ։
(...)Դատարանն արձանագրում է, որ քննվող քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա հաստատված գործի փաստական հանգամանքները թույլ են տալիս գալու այն եզրահանգման, որ տվյալ դեպքում ամբաստանյալի իրականացրած հանցավոր գործողությունները բխում և ակնհայտորեն են համապատասխանում որոշման ՙբ՚ ենթակետով սահմանված` ոտնձգության հանկարծակիությանը։
Այլ կերպ, հաստատված համարելով, որ տուժող Հ.Վասիլյանը դրսևորելով ակտիվ վարքագիծ, ելնելով այն հանգամանքից, որ ամբաստանյալ Սաֆարյանը տուժողին դանակահարել է տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ, դատարանը գտնում է, որ նա տուժող Հ.Վասիլյանին որպես կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր մարմնական վնասվածք է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով« պաշտպանվելով իր առողջության նկատմամբ իրականացվող հանկարծակի և ինտենսիվ ոտնձգությունից։ Ի հիմնավորումն վերոհիշյալ փաստարկի` դատարանն ընդգծում է, որ գործի փաստական հանգամանքների, գործով ձեռք բերված ապացույցների համադրումից հետևում է, որ Մ.Սաֆարյանի նկատմամբ իրականացված ոտնձգությունը եղել է հանկարծակի, հանրորեն վտանգավոր, առկա և իրական, իսկ նրա գործողություններն ուղղված են եղել իր շահերի պաշտպանությանը, և վերջինս տուժողին մարմնական ծանր վնաս է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով։ Հանկարծակիության բնութագրիչը յուրաքանչյուր դեպքում խիստ բնորոշ է լինում տեղի ունեցած իրադարձություններին, հետևապես պետք է գործի հանգամանքների մանրակրկիտ հետազոտմամբ գալ այն եզրահանգման, թե արդյուք տուժողի գործողությունները եղել են հակարծակի՝ վնաս պատճառած անձի նկատմամբ։
Սույն դեպքում, թեև Մ.Սաֆարյանը տեսել է, որ տուժող Հ.Վասիլյանն իր ավտոմեքենայից վերցրել և մեջքի ետևում է թաքցրել ինչ-որ առարկա, այնուամենայնիվ, նախ՝ այդ պահից մինչև այդ առարկայով իրեն հարվածելը անցել է բավականին կարճ ժամանակահատված՝ վայրկյաններ, բացի այդ, ամբաստանյալը, մինչև վերջին պահը չի մտածել, որ այնուամենայնիվ, տուժողն իրեն հարվածներ կհասցնի տվյալ առարկայով, ու թեև նշված իրավիճակում ամբաստանյալի կողմից դրսևորած գործողություննեը դուրս են օբյեկտիվ պաշտպանության իրավիճակից, ուստի ամբաստանյալի գործողություններն ուղղված տուժողին մարմնական վնասվածք պատճառելուն անհամարժեք են նրան հասցված վնասի առումով, ինչը կարող է լինել նաև ամբաստանյալի ինտելեկտուալ կարողություններով պայմանավորված՝ իր վրա իրականացված ոտնձգության ոչ համարժեք գնահատման արդյունք, քանի որ ամբաստանյալի մոտ ախտորոշվել է ՙՕրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայունության խանգարում՚, որի հիմքով վերջինիս խորհուրդ է տրվել նյարդահոգեբույժի ամբուլատոր հսկողություն։
Հետևաբար, դատարանն արձանագրում է, որ ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների միջև առկա ակնհայտ անհամապատասխանության պայմաններում Մ.Սաֆարյանի արարքը պետք է որակվի որպես անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ հասցված ծանր մարմնական վնասվածք։
Դատարանը փաստում է, որ ոտնձգության և պաշտպանության անհամապատասխանությունն առաջին հերթին որոշվում է ոտնձգության բնույթով, իսկ ոտնձգության բնույթը որոշվում է այն օբյեկտի արժեքավորությամբ, որի դեմ ուղղված է ոտնձգությունը։ Դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ պաշտպանվող ամբաստանյալի մոտ առաջացել է հոգեբանական լարվածության, վախի և անհավասարակշռության վիճակ, ինչն էլ խանգարել է նրան ճիշտ գնահատել իրադրությունը, սպառնացող վտանգի բնույթն ու աստիճանը։
Ուստի պաշտպանվողը ` Մ.Սաֆարյանը, ոտնձգողին պատճառել է ավելի մեծ վնաս, քան տվյալ իրադրությունում բավարար էր ոտնձգությունը խափանելու, դադարեցնելու համար։
Ամբաստանյալի կողմից Հ.Վասիլյանին դիտավորությամբ ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու դիտավորության բացակայության մասին է վկայում նաև այն, որ վերջինս, ըստ էության, իրական հնարավորություն է ունեցել վիճաբանության ժամանակ դանակի մի քանի հարված հասցնել իրեն մահակով հարվածներ հասցնող անձին, սակայն այդ կերպ չի վարվել և ինչպես նշվեց վերևում դանակի մեկ հարվածով ընդամենը ցանկացել է խափանել հարձակվողի գործողությունները, այն է՝ վրա հասնող հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումը։ Մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում դիտավորությամբ այլ անձի առողջությանը ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու համար, ինչը քննվող քրեական գործով չհիմնավորվեց։
(...) Այսպիսով, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված ապացուցները, վերլուծելով ու համադրելով դրանք, գործի փաստական հանգամանքները դիտարկելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված, վերը շարադրված որոշումների լույսի ներքո, դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը ենթակա է վերաորակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով` այն է մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ Մայիս Սաֆարյանը կատարել է արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
(…) ՚:
3.Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքները քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Բողոք բերած անձը` ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը հայտնել է, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին մեղսագրված արարքըª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով վերաորակելովª դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա։
Բողոքի հեղինակը նշել է, որ նկատի ունենալով, որ դատարանը հաստատված է համարել, որ տուժող Հայկ Վասիլյանին կտրող-ծակող գործիքով հարվածել և առողջությանը ծանր վնաս է պատճառել ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանըª վերաքննիչ բողոքում այդ հանգամանքի վերաբերյալ առանձին դատողություններ չի ներկայացնում։ Դատարանը դեպքի հանգամանքների մասին իր հետևությունները հիմնավորել է բացառապես ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի և վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքներով։ Այն, որ Հայկ Վասիլյանի կողմից Մայիս Սաֆարյանի վրա ՙգոռգոռալը՚ շրջապատի մոտ տպավորության ստեղծելու նպատակով է եղել, որևէ օբյեկտիվ փաստական տվյալով չի հիմնավորվում։ Այդ մասին դատարանում ցուցմունք տալիս իր ենթադրությունն է հայտնել միայն ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը, ինչը դատարանի կողմից արձանագրվել է որպես հիմնավորված փաստ։
Տուժող Հայկ Վասիլյանը բազմիցս հաստատապես հերքել է ավտոմեքենայում մահակ կամ նմանատիպ այլ առարկաներ պահելու, առավել ևս, այդպիսիք ավտոմեքենայից վերցնելու հանգամանքը, սակայն դատարանը կրկին միայն ամբաստանյալի և վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների հիման վրա հաստատված է համարել նշված հանգամանքը։
Տուժող Հայկ Վասիլյանը նախաքննության և դատաքննությունների ընթացքում ցուցմունքներ է տվել, որ իրեն վնաս պատճառած անձի հետ վիճել են, քաշքշել, սակայն ինքը նրան չի հարվածել, հնարավոր էª հրել է, չի հիշում, որ իր ձեռքում ինչ-որ իր եղած լինի։ Պնդել է, որ ինքը միտումնավոր մահակ կամ այլ իր չի հանել ու չի հարվածել իր հետ վիճաբանողին։ Առավել հավանական է, որ այդպիսի բան (որ հարվածած լինի) չի եղել, քան եղել է։ Նախաքննության ընթացքում նշանակված դատաբժշկական փորձաքննության 2013թ. դեկտեմբերի 3-ի թիվ 3924/հ եզրակացության համաձայնª ՙՄայիս Սաֆարյանի մոտ, փորձաքննության պահին, մարմնական կնասվածքների օբյեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել՚։
Գործով հարցաքննված վկա Արմեն Պետրոսյանը ցուցմունք է տվել, որ Հայկ Վասիլյանի ձեռքում մահակ չի տեսել վիճաբանություն չի տեսել, Հայկին ու Մայիսին տեսել է արագ շնչելիս, հետո Հայկը հագուստներն է զննել, որից հետո նրան առաջարկել է գնալ խանութ և հանգստանալ, որից հետո նոր գրկախառնվել ու տարել է։ Այսինքն Արմեն Պետրոսյանի ցուցմունքներից հետևում է, որ նա որևէ հարված չի կանխել, ինչը վկայում է ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ վկա Սամվել Հակոբյանի այդ կապակցությամբ տրված ցուցմունքների ոչ հավաստի լինելու մասին։
Դատարանն անտեսելով վերոնշյալ փաստական տվյալները և հիմնվելով միայն ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի և վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների վրա, հաստատված է համարել, որ Հայկ Վասիլյանը մահակով հարվածել է Մայիս Սաֆարյանի գլխի ուղղությամբ։
Այդ առումով Դատարանը պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել նաև ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի կողմից նկարագրված դեպքի այն հանգամանքները, որոնք վերաբերում են ենթադրյալ երրորդ հարվածը հասցնելու պահին Մայիս Սաֆարյանիª հետ քաշվելուն գրպանից եղունգկտրիչը հանելուն, դրա դանակը բացելուն և Հայկ Վասիլյանին հարվածելուն, քանի որ նկարագրված գործողությունները մեկ հարվածի կատարման ընթացքում (առավել ևս որ դատարանի համոզմամբ վիճաբանությունը տևել է կարճ) իրականացնելը նույնիսկ տեսականորեն հավանական չէ։
Ինչպես երևում է, դատարանը Մայիս Սաֆարյանին առաջադրված մեղադրանքը վերաորակելու հիմքում դրել է բացառապես ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի և վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքները։
Բողոքի հեղինակը հղում կատարելով ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի, վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքներին հայտնել է, որ նրանց ցուցմունքների վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ դրանցում արտացոլված բուն դեպքի վերաբերյալ տվյալները գրեթե նույնական ենª Հայկ Վասիլյանն ասել է, ՙդու երևի լավ չես հասկանում՚ և գնացել ու ՙՄերսեդես՚ մակնիշի ավտոմեքենայից վերցրել է ինչ-որ առարկա, ապա դրանով 2-3 անգամ վերևից ներքև փորձել է հարվածել Մայիս Սաֆարյանի գլխի ուղղությամբ, որից հետո գրկախառնվել են իրար։
Հատկանշական է, որ Մայիս Սաֆարյանը դեպքը ներկայացնում է երկու դրվագով։
Այսպես.
Առաջին դրվագը ներառում է երկրորդ անգամ ավտոմեքենան կայանելուց հետո Հայկ Վասիլյանհ հետ սկսված խոսակցությունը, որը վերաճել է քաշքշուկի, սակայն միմյանցից հեռացել են և ինքը փորձել է նստել ավտոմեքենան։
Երկրորդ դրվագը սկսվում է այն պահից, երբ առաջին դրվագի ավարտից հետո Մայիս Սաֆարյանը նստել է իր ավտոմեքենան, սակայն Հայկ Վասիլյանը նրա հետևից բղավել է ՙարա, արի՛, ոնց որ չես հասկանում՚ և գնացել է ավտոմեքենայի մոտ ու վերցրել մահակը։ Երկրորդ դրվագն ավարտվում է Արմեն Պետրոսյանի միջամտությամբ։ Մայիս Սաֆարյանի և Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների համադրումից հետևում է, որ Սամվել Հակոբյանը տեսել է միայն վիճաբանության երկրորդ դրվագը (հատվածը), սակայն դրա ավարտը վկան նկարագրել է այլ կերպ, նշել միայն գրկախառնվելու մասին, սակայն Արմեն Պետրոսյանի մոտենալու և բաժանելու մասին ոչինչ չի հայտնել, չնայած այդ իրադարձություններն ըստ Մայիս Սաֆարյանիª վայրկյանների ընթացքում են տեղի ունեցել։
Նշվածի վերլուծությունն էլ ավելի ամբողջական է դառնում տուժող Հայկ Վասիլյանի ցուցմունքների համադրմամբ։
Հայկ Վասիլյանը դեպքը նկարագրել է մեկ դրվագով։ Այսինքն, վիճաբանությունը սկսվել և ավարտվել է առանց ընդհատումների։ Նշել է, որ ինքը ավտոմեքենայից ինչ որ իր վերցնելու համար չի հեռացել, վիճաբանությունը եղել է սխալ վայրում կայանելու համար և Մայիս Սաֆարյանը կտրականապես մերժել է ավտոմեքենան այլ վայրում կայանելը։ Նախաքննական ցուցմունքներում հայտնել է, որ Մայիս Սաֆարյանը ձեռքով հարվածել է իր դեմքին, ինքն էլ նրան է հարվածել և սկսվել է փոխադարձ կռիվ։ Դատաքննության ընթացքում հիմնականում պնդել է նախաքննական ցուցմունքըª միայն նշելով, որ միմյանց ոչ թե հարվածել են, այլª ուժեղ հրել։
Մայիս Սաֆարյանի ցուցմունքների վերլուծության տեսանկյունից հատկապես ուշագրավ են Մայիս Սաֆարյանի վերաբերյալ ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 21 եզրակացության ՙհոգեկան վիճակ՚ բաժնում դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ նշված այն տեղեկությունները, որոնք Մայիս Սաֆարյանը հայտնել է փորձաքննություն իրականացնող հանձնաժողովին.
ՙ(...) Գանգատվում է նյարդայնությունից, անհամբերությունից, դյուրագրգռությունից, նշում է, որ երբեմն կորցնում է ինքնատիրապետումը, ընկնում կռիվների, քաշքշուկների մեջ, ինչով էլ բացատրում է (...) ներկայիս իրավախախտումը։ (...) Իրավախախտումը չի ժխտում, արարքը բացատրում է նյարդայնությամբ, նշում է, որ տուժողն իրեն հունից հանել է, դրդել այդ քայլին իր պահվածքով, անհանդուրժողականությամբ։ (...) Մեղադրում է նաև տուժողին, ով ըստ փորձաքննվողի, անտեսեց մարդկային խնդրանքը (...):
Փաստորեն Մայիս Սաֆարյանը փորձաքննության ընթացքում հանձնաժորովին հայտնել է իր կողմից թույլ տրված իրավախախտման այլ դրդապատճառ, քանª վարույթն իրականացնող մարմնինª Հայկ Վասիլյանին կտրող, ծակող գործիքով հարվածելը պայմանավորել է վերջինի դրսևորած վարքագծով, որ իրեն հասցրել է դրան, սակայն որևէ խոսք պաշտպանվելու մասին չի նշել, իսկ պաշտպանվելու նպատակով հարվածած լինելու պարագայում այդ հանգամանքը հանձնաժողովից թաքցնելը բացարձակ անտրամաբանական է, քանի որ ըստ նույն փորձաքննության եզրակացության՝ Մայիս Սաֆարյանը գիտակցել է փորձաքննության իմաստը, ուստի պետք է փորձեր իրադարձություններն ի օգուտ իրեն ներկայացնել։
Մայիս Սաֆարյանի ցացմունքներն Հայկ Վասիլյանիª մահակով հարվածներից պաշտպանվելու նպատակով նրան հարվածելու վերաբերյալ, հավաստի չեն։
Սամվել Հակոբյանը, մանրամասն նկարագրելով Հայկ Վասիլյանի գործողությունները, Մայիս Սաֆարյանի գործողությունների վերաբերյալ որևէ տեղեկություն չի հաղորդել։ Փաստորեն նա չի տեսել, թե ինչպես է Մայիս Սաֆարյանը ենթադրաբար ՙպաշտպանվում՚ Հայկ Վասիլյանի հարվածներից, ինչպես է հետ քաշվում, ինչպես է գրպանից հանում եղունգկտրիչը, բացում դրա դանակը և հարվածում Հայկ Վասիլյանին, որից հետո նոր, ըստ տրամաբանության, պետք է լիներ գրկախառնումը։
Բացի այդ, Սամվել Հակոբյանը չէր կարող լսել ավտոմեքենան կայանելու տեղի հետ կապված բովանդակությամբ խոսակցություն, քանի որ ըստ Մայիս Սաֆարյանիª այն եղել է վիճաբանության առաջին դրվագում, իսկ վկան տեսել է միայն երկրորդ դրվագը, ուստի նրա ցուցմունքներում իր չտեսած հանգամանքների մասին նշումը և դրանք որպես իր իրադարձություններ ներկայացնելը կասկածի տակ է դնում դրանց արժանահավատությունը։
Նաև այն, որ վկան հայտնել է, որ ճանաչում է ամբաստանյալի հորըª Լևոն Սաֆարյանին և ըստ էության, հարցաքննության է եկել նրա նախաձեռնությամբ, ինչը բխում է հենց վկայի ցուցմունքից, ցուցմունքներ է տվել գրառումներից օգտվելով և դեպքից ամիսներ անց, վկայում են այն մասին, վկա Սամվել Հակոբյանը տվել է ուղղորդված ցուցմունքներ և եթե նույնիսկ ներկա է գտնվել դեպքին, ապա նրա ցուցմունքներն ուղղված են քրեական օրենքով արգելված արարքը կատարելիս Մայիս Սաֆարյանի մոտ անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայությունը հիմնավորելուն և Մայիս Սաֆարյանի տված ցուցմունքների արժանահավատությունը ապահովելուն։
Վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների գնահատման տեսանկյունից ուշագրավ են նաև սույն գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2015թ. դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ արված գնահատականները:
Վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքները արժանահավատ գնահատելը Դատարանը հիմնավորել է սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության մասին նրա նախազգուշացված լինելը վկայակոչելով, ինչը բերված հակափաստարկների համատեքստում բավարար փաստարկ չէ։
Արդյունքում, Դատարանն առանց որևէ հիմնավոր պատճառաբանության անտեսելով տուժողի ցուցմուքները, Մայիս Սաֆարյանի հայտնած տվյալները համարել է չհերքված և արձանագրել, որ նա գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման վիճակում։
Մեջբերելով Դատարանի հետևությունըª բողոքաբերը հայտնել է, որ Դատարանը պետք է հաշվի առներ, որ միայն Մայիս Սաֆարյանի կողմից նկարագրված իրադարձությունների պայմաններում կարող էր քննարկվել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայությունը կամ բացակայությունը, ընդ որումª միայն մահակի կամ փայտի կամ այլ առարկայի գործադրման վկայակոչումը դեռևս բավարար չէ տվյալ իրավիճակն անհրաժեշտ պաշտպանության տեսանկյունից գնահատելու համար, ուստի այն, որ տուժողը կտրականապես հերքել է իր մեքենայում մահակ պահելու, առավել ևս, այն վիճաբանության ժամանակ վերցնելու և դրանով Մայիս Սաֆարյանին հարվածելու, ինչպես նաև վիճաբանությունը երկու փուլերից բաղկացած լինելու հանգամանքները, կասկածի տակ են դնում ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը։
Ընդ որում՝ միայն այն հանգամանքը, որ Հայկ Վասիլյանը հայտնել է, որ փորձել է գետնից ինչ-որ բան գտնել և Մայիս Սաֆարյանին դրանով հարվածել, դեռևս չի վկայում նրա կողմից Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելու ուղղակի դիտավորություն ունենալու մասին։ Ընդհակառակը, նկարագրված իրավիճակը կարող է գնահատվել հենց Հայկ Վասիլյանի կողմից պաշտպանվելու տեսանկյունից, ուստի Դատարանի դատողություններն այդ առումով նույնպես անհիմն են։
Բացի այդ, Դատարանը որևէ նշանակություն չի տվել նաև մահակի նկարագրության կապակցությամբ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի և վկա Սամվել Հակոբյանի կողմից հայտնած հակասական տեղեկություններին՝ նշելով, որ հաստատված համարելով, որ իրականում միջադեպի ժամանակ տուժողի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ տեղի են ունեցել հարվածներ ձեռքում եղած փայտով կամ մահակով չի կարևորում դրա նկարագրությունը, քանի որ նախ՝ հիշյալ իրավիճակում, միջադեպի տևողության մեկ րոպեի ընթացքում, յուրաքանչյուր անձ յուրովի կարող էր ընկալել այդ առարկայի նկարագրությունը։
Դատարանի նշված մոտեցումը ես իրավաչափ չէ, քանի որ քննարկվող դեպքում անհրաժեշտ պաշտպանության և դրա սահմանազանցման վիճակի առկայության կամ բացակայության գնահատումը մեծամասամբ պայմանավորված է հենց մահակի առկայության կամ բացակայության պարզմամբ։ Հաշվի առնելով, որ մեղադրանքի կողմը հերքում է մահակի առկայությունը, ուստի մահակի առկայության վերաբերյալ տվյալներ հայտնած անձանց ցուցմունքների հավաստիությունը գնահատելու առումով ինչպես մահակի նկարագրությունը, այնպես էլ տարբեր անձանց նկարագրություններում առկա հակասություններն ունեն կարևոր նշանակություն։
Այդ ենթադրյալ մահակի վերաբերյալ չափերի և նպատակային նշանակության վերաբերյալ հստակ տվյալները կարող են էական նշանակություն ունենալ ինչպես անհրաժեշտ պաշտպանության այնպես էլ դրա սահմանազանցման վիճակի առկայության հարցի քննարկման համար, ուստի այդ առումով նույնպես Դատարանի դատողությունները հիմնավոր համարվել չեն կարող։
Հղում կատարելով Վճռաբեկ դատարանի 2015թ. դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԿԴ3/0028/01/14 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին, բողոքաբերը նաև հայտնել է, որ
հաշվի առնելով, որ սույն բողոքում բերված պատճառաբանություններով տուժող Հայկ Վասիլյանի ցուցմունքները ոչ հավաստի համարվել չեն կարող, հետևաբար դեպքի հանգամանքներն անհրաժեշտ է նկարագրել նրա կողմից քննությանը հայտնված տվյալների հաշվառմամբ, որի պարագայում հաստատվում է Հայկ Վասիլյանի և Մայիս Սաֆարյանի միջև փոխադարձ կռվի և քաշքշուկի առկայությունը և հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված իրավական դիրքորոշումները, վիճաբանող կողմերի, այդ թվումª Մայիս Սաֆարյանի գործողությունները չեն կարող գնահատվել որպես անհրաժեշտ պաշտպանության կամ դրա սահմանազանցման վիճակում կատարված։
Ուշագրավ են նաև Դատարանի կողմից Մայիս Սաֆարյանի գործողությունները ոչ թե անհրաժեշտ պաշտպանության, այլ դրա սահմանազանցման վիճակում գնահատելը։ Այդ կապակցությամբ Դատարանի պատճառաբանություններն անհասկանալի են, քանի որ ենթադրյալ ոտնձգության և պաշտպանության օբյեկտներն հավասարազոր են, երկուսն էլ ուղղված են կյանքի և առողջության դեմ, ոտնձգողը և պաշտպանվողը գրեթե հասակակիցներ են, գրեթե նույն մարմնակազմության, ենթադրյալ ոտնձգողը գործածել է մահակ, պաշտպանվոըը՝ եդունգկտիչ-դանակ։
Վերը նշվածի վերաբերյալ Դատարանը հաստատված է համարել ամբաստանյալի հոգեվիճակի վերաբերյալ այնպիսի տվյալներ, որոնք հաստատող փաստական տվյալներ դատարանում չեն հետազոտվել։ Բացի այդ, ենթադրյալ ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների անհամապատասխանության վերաբերյալ Դատարանի փաստարկներն անհասկանալի են։ Ավելին՝ Դատարանն իր պատճառաբանությունները հիմնավորել է չհաստատված հետևություններով՝ իրեն սպառնացող վտանգի բնույթը ամբաստանյալի կողմից ոչ ճիշտ չընկալելը պայմանավորելով նրա ֆիզիոլոգիական վիճակով, առանց այդ կապակցությամբ ապացույցների վկայակոչման։
Բողոքի հեղինակը նաև հայտնել է, որ դատավճռում բերված դատողությունների և դրանց պատճառաբանությունների համադրմամբ դրանք դիտարկելով Վճռաբեկ դատարանի Ֆ.Գալստյանի գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, բողոքում բերված պատճառաբանություններով պետք է փաստել, որ դատական ակտը պատճառաբանված չէ:
Բողոքաբերը նաև նշել է, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվել է վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի հետևյալ ապացույցների համակցությամբª տուժող Հայկ Վասիլյանի, վկաներ Արմեն Պետրոսյանի, Կարեն Բլբուլյանի, Արման Բարդասարյանի, ցուցմունքներով, Հայկ Վասիլյանի՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստներով և դրանց զննման արձանագրությամբ, մեղադրյալի մասնակցությամբ դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, Հայկ Վասիլյանի վերաբերյալ դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 2084հ եզրակացությամբ, դատակենսաբանական փորձաքննության թիվ 405 եզրակացաթյամբ և Մայիս Սաֆարյանի վերաբերյալ ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 21 եզրակացաթյամբ։
Հայկ Վասիլյանին ծակող-կտրող գործիքով հարվածելիս և ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելիս՝ Մայիս Սաֆարյանի՝ անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում գտնվելը հերքվել է վերոնշյալ ապացույցներով, ինչպես նաև Մայիս Սաֆարյանի վերաբերյալ դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3924/հ եզրակացաթյամբ։
Այսպիսով, ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մերադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով վերաորակելով, հետևաբար նաև Մայիս Սաֆարյանին ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35 հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով նախատեսված հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելով, դատարանը սխալ է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42 հոդվածը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25, 127 և 359 հոդվածներըª թույլ տալով դատական սխալ:
Ելնելով վերոգրյալից բողոք բերող անձը բառացիորեն խնդրել է. ՙԵրևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. հուլիսի 13-ի թիվ ԵԿԴ/0067/01/14 դատավճիռը ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով մեղավոր ճանաչելու և քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասով բեկանել։
Ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով և նշանակել արդարացի պատիժ։ Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ՚։
Ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանը վերաքննիչ բողոքում հայտնել է, որ ինչպես երևում է Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին ՙՈրպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին՚ որոշումից, այն անհիմն է, մեղադրանքն առաջադրվել է ընդհանուր ձևակերպումներով՝ զուտ ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ հոդվածի դիսպոզիցիաի շարադրմամբ, և միայն Հայկ Արտակի Վասիլյանի մարմնական վնասվածքի փաստն ինքնին՝ առանց բավարար ապացույցների կամ փաստական տվյալների, զուտ ենթադրությունների ու կասկածների հիման վրա, չէր կարող և չպետք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի որակմամբ դրվեր Մայիս Սաֆարյանի մեղադրանքի հիմքում։
Բողոքի հեղինակը հայտնել է, որ տուժողի ցուցմունքների, Մայիս Սաֆարյանի բացատրության, նրաª որպես կասկածյալ և մեղադրյալ տված ցուցմունքների, գործով ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների ուսումնասիրությունից և համադրումից երևում է, որ դեռևս նյութերի նախապատրաստման ընթացքում, հետագայում նաև նախաքննության ընթացքում, ինչպես նաև Դատարաններում Մայիս Սաֆարյանը նկարագրել է կատարված դեպքը, իր և ՙտուժողի՚–ի կատարած գործողությունները, հայտնել իրեն հայտնի բոլոր փաստական տվյալները, որոնք այլ ապացույցներով չեն հերքվել, և տալով ճիշտ, իրականությանը համապատասխանող ցուցմունքներ, օժանդակել է ճշմարտության բացահայտմանը, օգնելով նախաքննական մարմնին և Դատարաններինª օբյեկտիվ, բազմակողմանի և լրիվ քննություն կատարելուն։
Վերոգրյալ փաստարկներով հաստատված է, որ Մայիս Սաֆարյանի կողմից արարքը կատարվել է ՙտուժող՚ Հայկ Վասիլյանի անօրինական գործողությունների՝ գործադրած բռնության, վիրավորանքի, հակաիրավական, հակաբարոյական գործողությունների հետևանքով, նրա նախահարձակ լինելու, Մայիս Սաֆարյանին ծեծի ենթարկելու (ի դեպ դատարանում հաստատվեց, որ տուժողը ֆիզիկապես ավելի ուժեղ և հաղթանդամ է), նրան ստորացնելու հետևանքով։
Ըստ քրեական գործի նյութերիª անհերքելի և ակնհայտ է, որ տուժողը իբրև երթուղային տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ, ցանկացել և փորձել է իր առավելությունը ցուցադրելով Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ իր արհամարհական, ագրեսիվ կեցվածքով ու տոնով, կատարած գործողություններով նրան թույլ չտալ կայանելու ավտոմեքենան և իր ՙկարգադրություն-ցանկությունր՚ չկատարելու համար հաշիվ մաքրել Մայիս Սաֆարյանի հետ՝ հույս ունենալով ավտոմեքենայի սրահից վերցրած մահակի և իր ֆիզիկական կարողությունների վրա։
Բացի այդ, քրեական գործով հաստատված է նաև, որ Մայիս Սաֆարյանը բանակում չի ծառայել, իսկ պատճառը եղել է այն, որ 19.04.1999թ. 10 տարեկան հասակում ընկել է բարձրությունից և ստացել ծանր գանգուղեղային վնասվածք ՙՓակ գլխուղեղի վնասվածք գանգոսկրի կարանների գծային կոտրվածք։ Միջին ծանրության գլխուղեղի սալջարդ վերք, Անամնեզում ախտորոշվել է ՙՈւղեղի ցնցում՚։
Այդ կապակցությամբ բուժվել է թիվ 3 մանկական հիվանդանոցի նեյրովիրաբուժական բաժանմունքում։ Դրանից հետո հաճախ գանգատվել է գլխացավերից, դարձել նյարդային։
Զորակոչային տարիքում 3 անգամ հետազոտվել է Նուբարաշենի հոգեբուժական կլինիկայումª առաջին անգամ 22.10.2007թ. 29.10.2007թ. և դուրս է գրվել ՙՕրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայուն խանգարում՚ ախտորոշմամբ /հիմք 2063/36152 քաղվածք և
ամբուլատոր քարտ/։
-Երկրորդ անգամ ՀՀ առողջապահության նախարարության ՙՀոգեբուժական բժշկական կենտրոն՚ ՓԲԸ 30–01–2008թ. # 22 և Նոր Նորքի զինվորական կոմիսարի 20-02– 2008թ. # 4/332 գրությունների հիման վրա Մայիս Սաֆարյանը 09.04.2010թ. մինչև 13.04.2010թ. Նուբարաշենի կլինիկայում անցել է զորակոչային փորձաքննություն, նրա մոտ ախտորոշվել էª ՙփսիխոպաթիա, գրգռման շրջանի՚, ճանաչվել է զինվորական ծառայության համար ոչ պիտանի և համաձայն առողջական վիճակի հետազոտման ակտի ՙհակված է աֆեկտիվ բուռն լիցքաթափումների՚ (գ.թ. 66, 129-130)։
-Երրրորդ անգամը հետազոտվել է 03.11.2010թ. 08.11.2010թ. ՙՕրգանական ծագման Էմոցիոնալ անկայունություն ախտորոշմամբ /հիմք թիվ 2277/43820 քաղվածք և ամբուլատոր քարտ/։
- Մայիս Սաֆարյանն ազատվել է զինծառայությունիցª համաձայն ՀՀ ՊՆ 175-10 հոդվածի 2 ՙբ՚ կետի։
- Մայիս Սաֆարյանն Ավանի հոգեբուժական կլինիկայում հաշվառված է 04.12.2007թ-ից։
1. Առաջադրված մեղադրանքում ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատարաններում կատարված դատաքննությունների ընթացքում Մայիս Սաֆարյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքներում, այդ թվում նաև Հայկ Վասիլյանի հետ առերես հարցաքնության ժամանակ, նկարագրելով կատարվածը, ներկայացնելով դեպքի հանգամանքները, մշտապես հայտնել է, որ իր վրա Հայկ Վասիլյանի հարձակումը և նրա կողմից իրեն ուղղված հարվածներն իր համար եղել է անսպասելի և անակնկալ, ու տեսնելով, որ Հայկ Վասիլյանը նպատակային ձևով մահակով հարվածները հասցնում է իր գլխին և զգալով, որ եթե շարունակի այդպես հարվածել, ապա չի կարողանալու պաշտպանվել, քանի որ նախ վերջինս ֆիզիկապես իրենից ավելի ուժեղ է, իսկ հարվածներն էլ ուժեղ ցավ են պատճառել, զուտ պաշտպանվելու նպատակով, գրպանից հանելով եղունգկտրիչ դանակը, հարվածի կողային շարժում է կատարել, ինչի հետևանքով Հայկ Վասիլյանը ստացել է մարմնական վնասվածք։
Ավելին, ինչ վերաբերվում է դեպքին, ապա նա պնդելով իր նախաքննական ցուցմունքը, Դատարաններում, այդ թվում նաև այս դատաքննությամբ պնդելով իր նախաքննական և նախորդ դատարաններում տված ցուցմունքները հայտնեց, որ այդ օրը, այսինքն 21.11.2013թ., ոչ թե ինքն է վիճաբանել Հայկ Վասիլյանի հետ, ինչպես նշված է մեղադրանք առաջադրելու որոշման մեջ, այլ Հայկ Վասիլյանն է սկսել վիճաբանությունը, նա է այդ վիճաբանությունը վերածել քաշքշուկի, այնուհետև կռվի, որի ընթացքում էլ իր ձեռքին եղած մահակով 2 անգամ փորձել է հարվածել իր գլխին։
Դեռևս բացատրությունը, նաև դրանից հետո ցուցմունքները տալու ժամանակ, Մայիս Սաֆարյանը շեշտել է, որ 2-րդ անգամ տնտեսական խանութի մոտ վերադառնալիս և խանութի դիմաց կայանելիս, կայանել է այն վայրում, որը թիվ 4 երթուղային տաքսիների կայանման վայրը չի հանդիսացել, ինչպես փորձել է որպես այդպիսին ներկայացնել Հայկ Վասիլյանը, քանի որ թիվ 4 երթուղային տաքսիների կայանման վայրը հենց նշված կարտոնե արկղից դեպի մինչև կանգառ ընկնող հատվածն էր հանդիսանում։
Բացի այդ, Մայիս Սաֆարյանը ցուցմունք է տվել, որ չի հասցրել մեքենայից հեռանալ, երբ հեռվից գոռգոռալով մոտեցել է Հայկ Վասիլյանը և դիմելով իրեն, թե ՙչհասկացար ավտոտ մի կանգնացրու ստեղ, քշի գնա՚, պահանջել է, որ մեքենան դուրս բերի, որին ի պատասխան, Մայիս Սաֆարյանն ասել է, ՙհեսա դուրս եմ գալիս, 2 րոպեով մտնեմ փամփերս վերցնեմ դուրս գամ՚։
Հետագա շարունակվող իրադարձությունները և Մայիս Սաֆարյանի ու ՙտուժող՚–ի գործողությունները, նրանց միջև ծավալված խոսակցությունները և դրանց հաջորդող իրադարձությունները հասկանալու և դրանց համարժեք իրավական գնահատական տալու համար կարևոր է Մայիս Սաֆարյանի նախաքննական և Դատարաններում, այդ թվում նաև այս Դատարանում տված ցուցմունքները, որոնք ամբողջությամբ նույնական են ու չեն հերքվել քրեական գործով ձեռք բերված գեթ մեկ փաստական տվյալով։
Քրեական գործով անհերքելիորեն ապացուցված և հաստատված է, որ վիճաբանության, քաշքշուկ, կռիվ սկսել ու նախաձեռնել է Հայկ Վասիլյանը, որի ընթացքում էլ երկու անգամ փորձել է մահակով հարվածել Մայիս Սաֆարյանին, իսկ վերջինս այդ հարվածներից պաշտպանվելով, հարվածներն ընդունել է ձախ ձեռքի վրա, ինչով խուսափել է գլխին հասցվող հարվածներից։
Բացի այդ, Հայկ Վասիլյանի հարձակումը և մահակի այդ հարվածները Մայիս Սաֆարյանի համար եղել է անսպասելի և անակնկալ։ Այդ կապակցությամբ Մայիս Սաֆարյանն ամբողջ նախաքննության ու Դատարաններում դատաքննությունների ընթացքում ցուցմունք է տվել, որ ՙՏեսնելով, որ Հայկը նպատակային ձևով մահակով հարվածները հասցնում է գլխին և զգալով, որ եթե շարունակի այդպես հարվածել, ապա չեն կարողանալու այլևս պաշտպանվել, քանի որ նախ նա ինձանից ֆիզիկապես ավելի ուժեղ էր, հարվածներն էլ ուժեղ ցավ էին պատճառում, զուտ պաշտպանվելու նպատակով գրպանիցս հանելով եղունգկտրիչ դանակը, հարվածի կողային շարժում կատարեցի, ինչի հետևանքով Հայկը ստացել է մարմնական վնասվածք:
Իմ կողմից եղունգկտրիչ դանակով շարժումը կատարելուց հետո Հայկ Վասիլյանը այլևս մահակով չի հարվածել և մեր միջև քաշքշուքն ու կռիվը դադարել է, որը տևել է շատ կարճ, մոտ 1 րոպե՚։
Ինչ վերաբերում է Հայկ Վասիլյանի դրսևորած վարքագծին, ապա այդ կապակցությամբ Մայիս Սաֆարյանը դատարանում ցուցմունք տվեց, որ իր կարծիքով Հայկը ներկա գտնվողների ու վարորդների ներկայությամբ իրեն այդպես պահեց, որ այսուհետ որևէ վարորդ չկանգնի այնտեղ, որտեղ ինքը չի ուզում, հակառակ դեպքում կպատժի։ Իր կատարածի կապակցությամբ Մայիս Սաֆարյանը դատարանում ցուցմունք տվեց և առաջադրված հարցերին պատասխանելով հայտնեց. որ իր կյանքի համար վախենալով է, որ պաշտպանվել է Հայկ Վասիլյանի մահակի հարվածներից ու այդ պահին էլ վնասվածք է պատճառել նրան ու, եթե ինքը չպաշտպանվեր և մահակի այդ հարվածները կպնեին գլխին, ապա դա իր կյանքի համար ծանր հետևանքներ էր ունենալու, քանի որ ունի գլխի ծանր վնասվածքներ, գանգոսկրի կոտրվածքներ։
Մեջբերելով տուժող Հայկ Վասիլյանի նախաքննության և դատաքնության ընթացքում տված ցուցմունքները, բողոքի հեղինակը հայտնել է, որ գործով տուժող Հայկ Վասիլյանը դեպքի և կատարվածի վերաբերյալ ցուցմունքներ է տվել, փորձելով հայտնած տեղեկություններով խուսանավել իր, որպես տուժողի դրսևորած հակաօրինական և հակաբարոյական վարքագծից, սակայն այդպես էլ դա նրան չի հաջողվել, քանի որ քրեական գործով ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված ապացույցներով հաստատված է, որ նախահարձակը եղել է հենց ինքը։
Այն, որ Մայիս Սաֆարյանը նախաքննության ընթացքում և Դատարաններում տվել է ճիշտ, իրականությանը համապատասխանող ցուցմունքներ, այն, որ իրականում Մայիս Սաֆարյանը Հայկ Վասիլյանի կողմից ենթարկվել է հարձակման և Հայկ Վասիլյանը Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ գործադրել է կյանքի և առողջության համար վտանգավոր բռնություն, ապա դա հաստատված է նաև նախաքննության ընթացքում հարցաքննված, հասկանալիորեն չդատակոչված, սակայն պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ Դատարաններ հրավիրված և դատաքննությունների ընթացքում որպես վկա հարցաքննված, ականատես Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանի ցուցմունքներով։
Անդրադառնալով վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությանը, պաշտպանը փաստել, որ վկա Սամվել Հակոբյանը սպառիչ պարզաբանումներ է տվել նաև Դատարանի, դատախազի և պաշտպանության կողմի այն բոլոր հարցադրումների կապակցությամբ, որոնք ուղիղ ձևով տրվեցին նրան՝ կապված նրա կողմից հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու և վերարտադրելու դժվարությունների ու վատ տեսողության վերաբերյալ, ինչպես նաև նրա և որդու ցուցմունքներում առկա տվյալների վերաբերյալ, միանշանակ ժխտելով ու փարատելով այդ կապակցությամբ հարցադրում կատարողների ունեցած բոլոր կասկածներն ու մտահոգությունները։
Պաշտպանը հղում կատարելով սույն գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած դիրքորոշմանըª կապված վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատության հետ և ՀՀ ԱՆ կից միջգերատեսչական ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի 27.04.2017թ. թիվ 138/17 եզրակացությանը, հայտնել է, վերը նշված եզրակացությամբ հերքվել է այն հանգամանքը և փարատվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի այն կասկածը, որ վկա Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանը հանդիսանում է հոգեկան հիվանդությամբ տառապող անձ, հետևաբար, դեպքին նախորդող, ինչպես նաև բուն դեպքի ժամանակահատվածում, իր նախաքննական և բոլոր դատաքննական ցուցմունքները տալու ժամանակ տկարամտությամբ կամ որևէ հոգեկան հիվանդությամբ կամ հոգեկան գործունեության ժամանակավոր հիվանդագին խանգարմամբ չի տառապել, կարող էր ու կարող Է գիտակցել իր գործողությունները կամ ղեկավարել դրանք, հասկանալ դրանց բնույթն ու նշանակությունը, հետևաբար, այս միակ ականատես վկայի ցուցմունքներն արժանահավատ են։
Ինչ վերաբերում Է վկա Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանի որդուª գործով մյուս վկա Վահրամ Հակոբյանի կողմից հայտնած տեղեկություններին՝ կապված հոր առողջական վիճակի հետ, որոնք ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կասկածի տակ են դրել վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը, ապա հարկ Է փաստել, որ Դատարանում դատական քննության ընթացքում վկա Վահրամ Հակոբյանը հստակ նշեց, որ ՙ(...)նախկինում չի եղել դեպք, երբ հայրը փորձի ինչ-որ իրադարձություն հորինել, երևակայել, ավելին, նրան բնորոշ չէ երևակայության /ֆանտազիա/ հատկանիշը։ Նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող քննիչն անընդհատ հորը կանչել է հարցաքննության, ուստի, անհանգստանալով վերջինիս առոդջական վիճակի մասին, ինքն իր նախաձեռնությամբ հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր է ներկայացրել քննիչին։
(...) Մինչ ոստիկանություն գնալը, հայրը պատմել է իրեն դեպքի մասին, սակայն չի ցանկացել, որ այդ խոսակցությունը ծավալվեր, այն պատճառով, որ վերջինս տրված ցուցմունքի հետևանքով որևէ խնդիր չունենար, ավելին, չի ցանկացել, որպեսզի մորը ևս հետագայում հարցաքննության կանչեին (...) :
Փաստորեն, վկա Վահրամ Հակոբյանը նախաքննության ընթացքում նախաքննական մարմնին է ներկայացրել հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր և հորդրել արժանահավատ չդիտել այդ ցուցմանքները, ելնելով լոկ այն բանից, որ հայրը վատառողջ է, վերջինիս հակացուցված է հուզվելը, իսկ ինքն առավել մտահոգ է եղել նրա առողջական վիճակի մասին և չի ցանկացել ավելորդ բարդություններ։ Բացի այդ, վկան հավելել է նաև, որ չի ցանկացել, որ ոչ միայն հայրը ներգրավվեր քննչական և դատավարական գործողություններին, այլ նաև, մտահոգվել է հետագայում մորը ևս անհանգստացնելու համար։
Հարկ է փաստել, որ քրեական գործով ձեռք բերված և դատարանամ հետազոտված ապացույցներով հաստատված և անհերքելիորեն ապացացված է, որ՝
-Հրազդան տոնավաճառի դիմաց գտնվող տնտեսական խանութի մոտ հասնելու, խանութի դիմաց ավտոմեքենան կայանելու Մայիս Սաֆարյանի նպատակն իր փոքրիկի համար փամփերս գնելն է եղել։
-Առաջին անգամ ավտոմեքենայով տնտեսական խանութի մոտ կայանելուց հետո, Մայիս Աաֆարյանը Հայկ Վասիլյանի պահանջով ավտոմեքենան դուրս է բերել այդտեղից և գնացել։
-2-րդ անգամ տնտեսական խանութի մոտ վերադառնալը դարձյալ իր փոքրիկի համար փամփերս գնելու նպատակն է եղել, հույս ունենալով, որ ազատ տեղ կլինի և կկարողանա կայանելով ավտոմեքենանª փամփերսը գնել։
-2-րդ անգամ տնտեսական խանութի մոտ վերադառնալուց հետո Մայիս Աաֆարյանը Հայկ Վասիլյանին հայտնել ու բացատրել է վերադառնալու, կայանելու նպատակի և փամփերս գնելու մասին։
-Նորից հետ վերադառնալուց հետո, Մայիս Սաֆարյանը, ձայնային ազդանշանով խնդրել է խանութի դիմաց կանգնած, գործով վկա Արմեն Պետրոսյանին իր Օպել մակնիշի ավտոմեքենան առաջ տալ, որպեսզի ինքը տեղավորվի այդտեղ, որից հետո ավտոմեքենան հետընթաց վարել ու կայանել է Արմեն Պետրոսյանի ավտոմեքենայի տեղը խանութի դիմաց, որը թեև մինչ այդ կայանված լինելով այդ նույն տեղում, անհասկանալիորեն թույլատրելի է եղել, չի խանգարել տուժողին ու նրա աշխատանքին, սակայն այդ նույն տեղում Մայիս Սաֆարյանի ավտոմեքենայի կայանման պարագայում եղել է անթույլատրելի և խանգարել է տուժողին ու նրա աշխատանքին։
- Մայիս Սաֆարյանն իր ավտոմեքենան կայանել է սահմանված վայրում, քանի որ հետընթացի ժամանակ նա իր ավտոմեքենայով բախվել է այդտեղ հատուկ դրված ստվարաթղթե արկղին, որը հանդիսանում էր այն սահմանագիծը, որից այն կողմ մեքենաների կայանումն արգելվում էր։
-Հրազդան տոնավաճառի դիմաց գտնվող տնտեսական խանութի տնօրեն, գործով վկա Կարեն Բլբուլյանի ցուցմունքով հաստատված է, որ խանութի հաճախորդները կարող են գալ և ավտոմեքենայով անարգել կանգնել խանութի դիմաց, մտնել ներս գնումներ կատարել։
Ավտոբուսների և միկրոավտոբուսների կանգառը իրենց խանութի դիմացի հատվածում չի, այդտեղ կանգառ չկա։ Իրենց խանութից վերև կա ավտոբուսների և միկրոավտոբոաների կանգառ, որը գտնվում է իրենց խանութից ձախ, դեպի օղակաձև շրջադարձի հրապարակր։ Այդ կանգառը իրենց խանութի դիմացի հատվածին չի վերաբերվում։
-Մայիս Սաֆարյանի և Հայկ Վասիլյանի միջև եղել է վիճաբանություն, փոխադարձ քաշքշուկ և կռիվ։
-Մայիս Սաֆարյանի և Հայկ Վասիլյանի միջև եղած վիճաբանությունն ու փոխադարձ քաշքշուկը ավարտվելուց և իրարից բաժանվելուց հետո Մայիս Սաֆարյանն այլևս չի ցանկացել գնալ խանութ, որ նորից քաշքշուկ ու խոսակցություն չլինի, սակայն իր համար անսպասելի Հայկ Վասիլյանը նորից հետ է կանչել իմ պաշտպանյալին։
-Հայկ Վասիլյանն է եղել նախահարձակը և նա է մետաղե զսպանակավոր մահակով 2 անգամ հարվածել Մայիս Սաֆարյանի գլխին, որոնք չեն կպել, քանի որ վերջինս այդ հարվածներն ընդունելով իր ձախ ձեռքի վրա, այդ կերպ կասեցրել է հարվածները և միաժամանակ պաշտպանվելով, աջ ձեռքով գրպանից հանել է եղունգկտրիչ դանակը, բութ մատով բացելով հարվածել է նրան։
-Հայկ Վասիլյանը մեջքի կողմից հանել է մետադյա զսպանակավոր մահակը ու աջ ձեռքով վերևից ներքև հարվածներ է հասցրել Մայիս Աաֆարյանի գլխին, վերջինիս նկատմամբ կատարելով ռեալ, իրական ոտնձգություն, իսկ երրորդ անգամ չի հասցրել հարվածել, քանի որ Մայիս Աաֆարյանը պաշտպանվել է նույն համարժեքությամբ։
Ինչ վերաբերում է Հայկ Վասիլյանի կողմից Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ կատարված հարձակմանը, նրա կողմից վերջինիս կյանքի, առողջության նկատմամբ վտանգավոր ոտնձգություն կատարելուն, ապա Մայիս Սաֆարյանի համար դա եղել է շատ հանկարծակի, անսպասելի և անհասկանալի, քանի որ մինչ այդ դեպքը նրա և Հայկ Վասիլյանի միջև թշնամանք, որևէ վեճ կամ լարված հարաբերություն չի եղել, ուղղակի Հայկ Վասիլյանին դուր չի եկել այդ պահին այդտեղ գտնվողների ներկայությամբ Մայիս Սաֆարյանի կողմից իրեն հակաճառելը, քանի որ նա, իբրև երթուղային տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ, ցանկացել և փորձել է իր առավելությունը ցուցադրելով Մայիս Աաֆարյանի նկատմամբ՝ իր արհամարհական, ագրեսիվ կեցվածքով ու տոնով, կատարած գործողություններով Մայիս Աաֆարյանին թույլ չտալ կայանելու ավտոմեքենան և իր ՙկարգադրություն-ցանկությանը՚ ընդդիմանալու և այն չկատարելու համար ցանկացել է հաշիվ մաքրել Մայիս Աաֆարյանի հետ՝ հույս ունենալով ավտոմեքենայի սրահից վերցրած մահակի և իր ֆիզիկական կարողությունների վրա։
Կատարված նախաքննությամբ և դատաքննությամբ որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել, որով կհաստատվի Մայիս Սաֆարյանի կողմից դիտավորությամբ Հայկ Վասիլյանի առողջությանը, կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս պատճառելու հանգամանքը, դրան հակառակ, նախաքննությամբ և դատաքննությամբ ձեռք բերված և Դատարանում հետազոտված ապացույցների համակցությամբ, ինչպես նաև ականատես, գործի ելքով չշահագրգռված անձի ցուցմունքներով հաստատված է Մայիս Սաֆարյանի կողմից անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում գործած լինելու հանգամանքը։
Ավելին, ակնհայտ և անհերքելի է, որ նախահարձակը եղել է Հայկ Վասիլյանը։
Այս պայմաններում Մայիս Սաֆարյանին ոչինչ չէր մնում անելու, քան պաշտպանվել բոլոր հնարավոր ձևերով ու եղանակներով, համապատասխան ինտենսիվությամբ և վնասազերծել իր կյանքին ու առողջությանը սպառնացող ռեալ, իրական վտանգը։
Քրեական գործով ապացուցված է, որ Մայիս Սաֆարյանը ստեղծված իրավիճակում գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում և չի անցել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանները, քանի որ նրա կյանքի, առողջության նկատմամբ տեղի է ունեցել հարձակում հանրորեն վտանգավոր ոտնձգություն և այդ հարձակման, ոտնձգության դեմ ոտնձգություն կատարողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանություն։
Հայտնի իրավական դրույթ է, որ անհրաժեշտ պաշտպանությունը քաղաքացու իրավունքն է, այլ ոչ թե իրավական պարտականությունը։
Անհրաժեշտ պաշտպանությունը հավասարապես բոլոր քաղաքացիների սուբյեկտիվ սահմանադրական իրավունքն էª անկախ անձի մասնագիտական կամ այլ հատուկ պատրաստվածությունից և ծառայողական դիրքից։
Հղում կատարելով Վճռաբեկ դատարանիª Անուշավան Արամի Թորոսյանի վերաբերյալ 2012թ. մարտի 30-ի թիվ ԵԿԴ/0118/01/11 որոշմանը, բողոքաբերը հայտնել է, որ Մայիս Սաֆարյանը, օգտվելով իր սահմանադրական և սուբյեկտիվ իրավունքից, իր կյանքին և առողջությանը ուղղված հանրորեն վտանգավոր ոտնձգության դեմ դիմել է անհրաժեշտ պաշտպանության։
Ի դեպ, անհրաժեշտ պաշտպանության համար օրենսդիրը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42 հոդված) բավարար է համարում միայն ոտնձգության օբյեկտիվ հանրային վտանգավորությունը։
Նախաքննական մարմինը նկատի ունենալով Հայկ Վասիլյանի մարմնական վնասի փաստը (անտեսելով անհրաժեշտ պաշտպանության իրական առկայությունը) Մայիս Սաֆարյանի գործողությունները գնահատել է որպես դիտավորությամբ կյանքին վտանգ սպառնացող մարմնական վնաս հասցնել։
բ/ Ոտնձգութաւնր աետք Է առ կա լինի.
Այսինքն դա նշանակում է, որ ակնհայտ ոտնգձության, հարձակման իրականացումը պետք է կամ արդեն սկսված լինի, կամ դրա իրականացման անմիջական սպառնալիքը կամ վտանգր այնքան ակներև ու բացահայտ կերպով դրսևորված լինի, որ ոտնձգվողի իրավունքները դրվեն ռեալ վտանգի տակ:
Մայիս Սաֆարյանիª պաշտպանվողի իրավունքների, կյանքի, առողջության դեմ առկա է եղել ակնհայտ ոտնձգություն, հարձակում է իրականացվել, և նրա իրավունքները, կյանքը, առողջությունը դրվել են ռեալ վտանգի տակ, քանի որ Հայկ Վասիլյանը Մայիս Սաֆարյանի համար անսպասելի, հանկարծակի գոտկատեղից հանել է զսպանակավոր մահակը և հարվածներ է հասցրել գլխի մասերին, իսկ այն հանգամանքը, որ կատարված հանրորեն առկա վտանգավոր ոտնձգությունը պաշտպանության իրավունք էր տալիս Մայիս Սաֆարյանին, կասկած չի հարուցում։
Հայկ Վասիլյանի գործությունները, ոտնձգությունը ուղղված Մայիս Սաֆարյանի անձի դեմ, առկա են և հաստատված քրեական գործով, իսկ պաշտպանության ընթացքում Մայիս Սաֆարյանի կողմից կատարված համարժեք պաշտպանական գործողությունները թույլ են տրված ոտնձգողի՝ Հայկ Վասիլյանի հարձակումների, ոտնձգության դեմ՝ վերջինիս կողմից կատարված ոտնձգության ընթացքում։
Հիմնավորված է, որ ոտնձգությունը, հարձակումը ռեալ է եղել, իրականում տեղի է ունեցել, և ոչ թե Մայիս Սաֆարյանի որպես պաշտպանվողի, երևակայության, սուբյեկտիվ պատկերացման արդյունք է եղել, քանի քրեական գործով հաստատված հանգամանք է, որ Հայկ Վասիլյանը մահակով հարձակվել ու հարվածներ է հասցրել։
Մայիս Սաֆարյանի գործողությունը հանցագործություն չի համարվում, քանզի նա դիմել է պաշտպանության և օգտվել իր այդ իրավունքից, քանի որ նրա, որպես պաշտպանվողի կյանքի, առողջության և իրավունքների դեմ Հայկ Վասիլյանի կողմից տեղի է ունեցել հանրորեն վտանգավոր ոտնձգություն։
Ըստ քրեական գործով առկա նախաքննության և դատաքննությամբ ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված արդեն իսկ հայտնի փաստական տվյալների ու ապացույցների, Մայիս Սաֆարյանը պաշտպանությունն իրականացրել է այն ակտիվությամբ, ինչպիսին որ եղել է ոտնձգությունը և այդ պաշտպանության արդյունքում է, որ նա կարողացել է վնասազերծել հանրորեն վտանգավոր ոտնձգություն կատարած Հայկ Վասիլյանին։
Մայիս Սաֆարյանը գործել է օրենքի սահմաններումª պաշտպանելով իր կյանքը։ Սակայն որքան էլ զարմանալի է, այնուամենայնիվ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ քրեական գործի վարույթըª արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ կարճելու փոխարեն, կազմվել է մեղադրական եզրակացություն, առաջնորդվելով ոչ թե օրենքով, այլ ՙանձը վնասվել է, ուրեմն պետք է Մայիս Սաֆարյանը դատապարտվի՚ սկզբուքով։
Հայտնի է, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանների անցումով կատարված և հասցված մարմնական վնասներն իրենց բնույթով տարբեր են։ Մասնավորապես, կարող է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանների անցում լինել, եթե.
1. պաշտպանվող բարիքն ակնհայտորեն գերագնահատվել է այն բարիքի համեմատությամբ, որին վնաս է հասցվել։
Սույն գործի պարագայում հարձակում, ոտնձգություն կատարած Հայկ Վասիլյանի կյանքն ավելի գերագնահատելի չէր, քան Մայիս Սաֆարյանի կյանքը։
2.պաշտպանության եղանակներն ու միջոցները ակնհայտորեն գերազանցում են ոտնձգության համար գործադրված եղանակներին ու միջոցներին։
Այս դեպքում Մայիս Սաֆարյանի պաշտպանության միջոցները չեն գերազանցել Հայկ Վասիլյանի կողմից ոտնձգություն կատարելու ժամանակ գործադրված եղանակներին ու միջոցներին։ Մայիս Սաֆարյանը պաշտպանվել է եղունգ կտրիչ դանակով, Հայկ Վասիլյանի կողմից գործադրված մետաղյա զսպանակավոր մահակի դիմաց։ Այսինքն, պաշտպանությունը համարժեք է եղել Հայկ Վասիլյանի կողմից ոտնձգություն կատարելու ժամանակ գործադրված եղանակներին ու միջոցներին։
3.պաշտպանության ինտենսիվությունն ակնհայտորեն չի համապատասխանում ոտնձգության ինտենսիվությանը։
Սույն գործով Մայիս Սաֆարյանը գործել է այն նույն ինտենսիվությամբ, ինչպիսի ինտենսիվությամբ տեղի է ունեցել Հայկ Վասիլյանի կողմից կատարված ոտնձգությունն ու հարձակումը։
Սույն քրեական գործով հիմնավորված է, որ Հայկ Վասիլյանի հանրորեն վտանագավոր ոտնձգությունը, հարձակումը հենց սկզբից եղել է ինտենսիվ, հանկարծակի և անսպասելի, ինչը շարունակվել է մինչև վերջ և նույն ինտենսիվությամբ էլ Մայիս Սաֆարյանը փորձել է պաշտպանվել։
Այդպես ակտիվորեն չգործելու, չպաշտպանվելու դեպքում դժվար չէ կռահել, թե ինչպիսի ծանր հետևանքներ կարող էր ունենալ կատարվածը։
Քրեական գործով ապացուցված է, որ Մայիս Սաֆարյանը ստեղծված իրավիճակում գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում և չի անցել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանները, քանի որ նրա կյանքի, առողջության նկատմամբ տեղի է ունեցել հարձակում հանրորեն վտանգավոր ոտնձգություն և այդ հարձակման, ոտնձգության դեմ ոտնձգություն կատարողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանություն, այսինքն Մայիս Սաֆարյանի գործողությունները համապատասխանել են Վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ որոշմամբ ներկայացված անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության պայմաններին, ուստի նրա արարքը եղել է իրավաչափ։
Այսպիսով, Մայիս Սաֆարյանը պաշտպանվելով Հայկ Վասիլյանի հանրորեն վտանագավոր ոտնձգությունից, հարձակումից, գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում և սահմաններում, իր կյանքին, առողջությանը և իրավունքներին ռեալ սպառնացող վտանգին, հանրորեն վտանգավոր ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը համապատասխան։
Ելնելով նախաքննությամբ և դատաքննությամբ ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված ու հաստատված փաստական տվյալներից ու ապացույցներից, բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգելով հավաքված ապացույցները՝ դրանցից յուրաքանչյուրն այլ ապացույցների հետ համադրելու և դրանց ձեռքբերման աղբյուրները ստուգելու եղանակով, ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբª գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջª դրանց բազմակողմանի, լրրվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, եթե դատարանը դատական ակտ կայացնելիս հաշվի առներ անհրաժշտ պաշտպանության հատկանիշների առկայության, պաշտպանության և ոտնձգության, հարձակման հանգամանքները, Մայիս Սաֆարյանի որպես պաշտպանվողի և Հայկ Վասիլյանի՝ որպես ոտնձգողի բոլոր գործողությունները, ինչպես նաև Սայիս Սաֆարյանին սպառնացող վտանգի բնույթն ու աստիճանը և այլ հանգամանքներ, ապա Դատարանը նման դատական ակտ չէր կայացնի, այլ կճանաչեր և կհռչակեր Մայիս Սաֆարյանի անմեղությունըª Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, կարդարացներ նրան՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42 հոդվածով սահմանված անհրաժշտ պաշտպանության սահմաններում գործելու, նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։
Այսպիսով, Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ թույլ է տրվել նյութական իրավունքի խախտում, նրա նկատմամբ կիրառվել են ՀՀ քրեական օրենգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները, որը տվյալ քրեական գործով կիրառման ենթակա չէր, նրա նկատմամբ պետք է կիրառվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42 հոդվածով սահմանված անհրաժշտ պաշտպանության ինստիտուտը։
Հետևաբար, Սայիս Սաֆարյանի նկատմամբ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Սարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը ենթակա է բեկանման, և քրեական գործի վարույթը կարճման, որովհետև քրեական գործի վարույթի կարճման հիմքն առկա է եղել դեռևս Ընդհանուր իրավասության դատարանում գործի քննության ժամանակ։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը կայացրած դատական ակտով Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397, 398 հոդվածներով նախատեսված նյութական և քրեադատավարական նորմերի խախտումներ, որոնք խաթարել են արդարադատության բուն էությունը, դատավճռի որպես արդարադատության ակտի իմաստը, խախտել սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը՝ ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչն արտահայտվել է նրանում, որ չի կիրառվել այն օրենքը, որը ենթակա էր կիրառման, և կիրառվել է այն օրենքը, որը ենթակա չէր կիրառման, որի արդյունքում էլ Մայիս Սաֆարյանի արարքին տրվել է ոչ ճիշտ իրավական գնահատական և նա անհիմն կերպով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրնեսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով, այն դեպքում, երբ նրա արարքում բացակայում է նշված հոդվածով հանցակազմը։
Մասնավորապես Դատարանը՝ խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 2-րդ, 4-րդ մասերի, 17 հոդվածի 1-ին, 3-րդ, 4-րդ մասերի, 25 հոդվածի 2-րդ կետի, 126-րդ հոդվածի, 127 հոդվածի 1-ին մասի դրույթը, 358 հոդվածի 4-րդ մասի պահանջները։
Դատարանը դատական ակտում հիմնավոր ձևով չի պատճառաբանել, թե ինչից ելնելով է Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածով մեղադրական դատական ակտ կայացրել։
Վերը նշվածի հիման վրա բողոք բերող անձը բառացիորեն խնդրել է. ՙԱմբողջությամբ բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 13.07.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0067/01/14 դատավճիռը, Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով քրեական գործով վարույթը կարճել, քրեական հետապնդումը դադարեցնելª Հայկ Վասիլյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու մասով վնաս պատճառած արարքը քրեական օրենքով իրավաչափ համարվելու, այն է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42 հոդվածով սահմանված անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում գործելու, նրա արարքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35 հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հանցակազմի բացակայության հիմքով՚։
4Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արտահայտած դիրքորոշումները.
Պաշտպան Վ.Գևորգյանն ամբողջությամբ պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել, միաժամանակ առարկեց դատախազի բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել:
Ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը, խնդրեց պաշտպանի բողոքը բավարարել, իսկ դատախազի բողոքըª մերժել:
Դատախազ Հ.Ենոքյանը պնդեց դատախազ Դ.Մելքոնյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը, խնդրեց այն բավարարել, ինչպես նաև առարկեց պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել:
5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով դատախազի և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները` վերաքննիչ բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ կողմերի բերած փաստարկներն ու արտահայտած դիրքորոշումները, ներքին համոզմամբ հանգում է հետևության այն մասին, որ ինչպես դատախազի, այնպես էլ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժելª հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի համաձայն՝
ՙ(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)՚։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի համաձայն.
ՙ1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2.Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի համաձայն.
ՙՅուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ՚:
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ.
ՙ(…) [Ք]րեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ, (…):
(…) Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը(…)՚ (տես Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010թ. փետրվարի 12-ի ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-14-րդ կետերը):
Ապացույցների գնահատման իրավաչափության հարցի առնչությամբ իր իրավական դիրքորոշումը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է Կարեն Սարուխանյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ` միաժամանակ արձանագրելով հետևյալը.
ՙ(…) [Ա]պացույցը գնահատող անձը մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա: Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին դատավարության նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց կամ մարմինների տված գնահատականներով (…)՚ (տես Կարեն Սարուխանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010թ. օգոստոսի 27-ի ԼԴ/0301/01/09 որոշման 27-րդ կետը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. ՙԴատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`(…)
1)ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2)այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3)ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4)ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն (…)՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
ՙԲողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
1)գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում վերաքննիչ դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2)ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4)դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին՚:
Վերաքննիչ դատարանը նախ անդրադառնալով դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին, հարկ է համարում նշել հետևյալը.
Սույն գործի նյութերից հետևում է, որ նախաքննության մարմնի կողմից Մ.Սաֆարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա Հ.Վասիլյանի հետ վիճաբանելու ընթացքում դիտավորությամբ մեկ անգամ դանակով հարվածել է նրա կրծքավանդակի ձախ կեսին և դրա հետևանքով վերջինիս առողջությանը պատճառել ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելու կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելու համար, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42 հոդվածի համաձայն՝
ՙ1. Հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը, որը կատարվել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում, այսինքն` պաշտպանվողի կամ մեկ այլ անձի կյանքը, առողջությունը և իրավունքները, հասարակության կամ պետության շահերը հանրության համար վտանգավոր ոտնձգությունից կամ դրա իրական սպառնալիքից` ոտնձգություն կատարողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանելիս, եթե թույլ չի տրվել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում։
(...)
4.Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում են համարվում դիտավորյալ այն գործողությունները, որոնք, պաշտպանվողի համար ակնհայտ, չեն համապատասխանում ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ արարքը հանցագործություն է, եթե հատկապես նախատեսված է սույն օրենսգրքի հատուկ մասով՚։
Անհրաժեշտ պաշտպանության ինստիտուտը, հատկապես` դրա իրավաչափության պայմանները Վճռաբեկ դատարանը մանրամասն վերլուծության է ենթարկել Ա.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. ՙ[Ա]նհրաժեշտ պաշտպանությունը` որպես արարքի հանցավորությունը բացառող հանգամանք, կարող է դրսևորվել այն իրավիճակում, երբ հանրորեն վտանգավոր ոտնձգությունից ոտնձգողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանվում են անձի կյանքը, առողջությունը և իրավունքները, հասարակության կամ պետության շահերը։ Իսկ սեփական կյանքը, առողջությունը և իրավունքները պաշտպանելիս անհրաժեշտ պաշտպանությունը դրսևորվում է որպես մարդու հիմնարար իրավունք։
(…) Անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն ունի որոշակի սահմաններ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի մեկնաբանման հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ օրենքով ամրագրված են որոշակի պայմաններ, որոնց առկայության դեպքում է միայն պաշտպանությունը իրավաչափ և հետևաբար` արարքի հանցավորությունը բացառող։ Այսպես, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության պայմաններն են.
ա) ոտնձգության հանրային վտանգավորությունը,
բ) ոտնձգության առկայությունը,
գ) ոտնձգության իրական լինելը,
դ) վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին,
ե) վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին,
զ)պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը։
Առաջին պայմանից հետևում է, որ ոտնձգությունն օժտված է հանրային վտանգավորությամբ, եթե այն անձի, հասարակության, պետության շահերին կարող է էական վնաս հասցնել։
Երկրորդ պայմանի համաձայն` ոտնձգությունը համարվում է առկա այն դեպքում, երբ այն արդեն սկսվել է, ընթացքի մեջ է և չի ավարտվել, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ առկա է ոտնձգությունը սկսելու իրական, անմիջական սպառնալիք։ Ոտնձգության առկայության պայմանը ենթադրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանությունն անթույլատրելի է արդեն ավարտված ոտնձգության դեպքում, բացառությամբ այն դեպքի, երբ վնաս պատճառողը չի գիտակցել ոտնձգության ավարտման փաստը։ Վերջինիս դեպքում ոտնձգությունից առաջացած հուզմունքի պատճառով պաշտպանվողին կարող է թվալ, թե ոտնձգությունը դեռևս չի ավարտվել և անհրաժեշտ է պաշտպանվել։ Նման դեպքերում թեև պաշտպանությունն անժամանակ է (ուշացած է), այն, այնուամենայնիվ, իրավաչափ է (…) (տես Արտյոմ Նորայրի Հակոբյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի` 2010թ. օգոստոսի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0149/01/09 որոշման 26-27-րդ կետերը)։
Անուշավան Թորոսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը։ Այլ կերպª անհրաժեշտ է առաջին հերթին պարզել ոտնձգության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը (տես Անուշավան Արամի Թորոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի` 2012թ. մարտի 30-ի թիվ ԵԿԴ/0118/01/11 որոշման 15-րդ կետը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքների շարքում ընդգրկվում են նաև անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության և դրա սահմանազանցման հանգամանքները։ Ընդ որում, անձի արարքն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ հանցագործություն որակելու համար վարույթն իրականացնող մարմինը, ի թիվս ապացուցման առարկան կազմող այլ հանգամանքների, պարտավոր է արժանահավատ կերպով հաստատված համարել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի (ոտնձգության և պաշտպանության) առկայության և դրա սահմանազանցման (ակնհայտ (խիստ, էական) անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի կողմից պատճառվող վնասների միջև) հանգամանքները։
Վերը նշված իրավանորմերի, նախադեպային որոշումների լույսի ներքո դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, Առաջին ատյանի դատարանը, հիմնավոր փաստարկների վկայակոչմամբ անդրադառնալով ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի մեղավորության հարցին, իրավացիորեն եզրակացրել է, որ վերջինս մեղավորությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու մեջ չի հաստատվել և չի հիմնավորվել քրեական գործի նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված ու դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով: Դատարանը ճիշտ եզրահանգման է եկել այն մասին, որ գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները հիմք են տալիս հաստատված համարելու, որ ամբաստանյալի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ապացուցված համարելով, որ ամբաստանյալը տուժողի առողջությանը պատճառել է ծանր վնաս անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ:
Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների վերլուծության և գնահատման արդյունքում հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալը տուժողին դանակով հարվածել և մարմնական վնասվածք է պատճառել վերջինիս հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով` դրանով իսկ պաշտպանվելով իր առողջության նկատմամբ իրականացվող ինտենսիվ ոտնձգությունից` թույլ տալով անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում:
Դատարանը նաև հաստատված է համարել, որ կռվի նախահարձակը եղել է տուժողը, ամբաստանյալը տուժողին դանակով հարվածել է նրա կողմից հակաիրավական արարք կատարելու ընթացքում, երբ տուժողը ձեռքի մահակով հարվածել և ֆիզիկական ցավ է պատճառել ամբաստանյալին, ամբաստանյալը տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակովª պաշտպանվելով իր առողջության նկատմամբ իրականացվող ինտենսիվ ոտնձգությունից, տուժողի կողմից իրականացված ոտնձգությունը եղել է իրական, հանրորեն վտանգավոր, ամբաստանյալը վնաս է պատճառել իր նկատմամբ ոտնձգություն իրականացնողին, ոչ երրորդ անձի:
Դատարանը նման եզրահանգման է եկել բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման ենթարկելով հավաքված ապացույցները:
Հիմնավոր չեն դատախազի փաստարկներն այն մասին, թե ամբաստանյալի և վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքներնª տուժողի կողմից ամբաստանյալին մահակով հարվածներ հասցնելու մասին արժանահավատ չեն: Դատախազը իր փաստարկների հիմքում դրել է այն հանգամանքը, որ տուժողը ի սկզբանե, գործի թե նախաքննության, թե դատաքննությունների ընթացքում մշտապես ժխտել է իր մեքենայից մահակ վերցնելու և դրանով ամբաստանյալին հարվածելու հանգամանքը: Սակայն դատախազը անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը ևս, ի սկզբանե, գործի հանգամանքների մասին տվել է ցուցմունքներ, որոնք ըստ էության, բովանդակային առումով թե նախաքննության, թե դատաքննությունների ընթացքում չի փոխել, և մշտապես պնդել է, որ տուժողը իր մեքենայից վերցրած մահակով փորձել է հարվածել իր գլխին, սակայն ինքը ձեռքով պաշտպանվել է և հարվածները կպել են ձեռքին: Տուժողը իր ցուցմունքով հայտնել է, թե իրեն վնաս պատճառած անձին չի ճանաչել, մինչդեռ ամբաստանյալը ի սկզբանե տվել է ճիշտ ցուցմունք այն մասին, որ տուժողին ինքն է դանակահարել: Տուժողը տվել է խուսափողական պատասխաններ դեպքի պահին իր ձեռքին որևէ առարկաª փայտ կամ քար լինելու կամ չլինելու մասին, ոչ հաստատել է դա, ոչ էլ հերքել, ինչը կարող է վկայել նրա ցուցմունքերի ոչ արժանահավատ լինելու մասին:
Հիմնավոր չէ նաև դատախազի փաստարկն այն մասին, որ վկա Արմեն Պետրոսյանի ցուցմունքներով հերքվում են ամբաստանյալի և Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքները: Վկա Արմեն Պետրոսյանը ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ թե տուժողի, թե ամբաստանյալի ձեռքին որևէ առարկա չի տեսել, այն դեպքում, երբ գործով հաստատված է, որ նա է մոտեցել վիճաբանողներին և հետ քաշել տուժողին: Նրա ցուցմունքից կարելի է ողջամիտ եզրահանգում կատարել այն մասին, որ վերջինս փորձել է բարենպաստ ցուցմունքներ տալ թե ամբաստանյալի, թե տուժողի օգտին, քանի որ ժխտել է թե մահակ, թե դանակ տեսնելու հանգամանքը:
Հիմնավոր չէ դատախազի փաստարկն այն մասին, թե վկա Սամվել Հակոբյանը ճանաչում է ամբաստանյալի հորըª Մայիս Սաֆարյանին, որպես վկա հարցաքննության է հրավիրվել վերջինիս նախաձեռնությամբ, հարցաքննության ժամանակ օգտվել է գրառումներից, ինչը վկայում է այն մասին, որ նրա ցուցմունքներն ուղղորդված են և ոչ արժանահավատ:
Վերը նշված փաստարկի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանության կողմը իրավունք ունի միջնորդել նախաքննության մարմնին այս կամ այն անձին կանչել և հարցաքննել որպես վկա, ում կարող է հայտնի լինել տվյալ գործով պարզելու ենթակա որևէ հանգամանք, վկանª ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 86 հոդվածի համաձայն, իրավունք ունի հարցաքննության ընթացքում օգտվել գրավոր նշումներից: Բացի այդ, գործի քննությամբ հաստատվել է, որ Սամվել Հակոբյանը գործի ելքով շահագրգիռ անձ չէ, նա ընդամենը ճանաչում է ամբաստանյալի հորը, որևէ ազգակցական կապ նրանց միջև առկա չէ, վկան հայտնել է, որ որևէ մեկի ուղղորդմամբ չի ցուցմունքներ տալիս, հայտնում է ճշմարտությունը, դատաքննությունների ընթացքում որևէ գրառումից չի օգտվել:
Անդրադառնալով պաշտպանի կողմից բերված փաստարկներին այն մասին, թե Մայիս Սաֆարյանը գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում, նրա կողմից անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում թույլ չի տրվել, հետևապես նրա նկատմամբ պետք է կիրառվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42 հոդվածը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրա կապակցությամբ պաշտպանի կողմից բերված փաստարկներն արդեն իսկ անհրաժեշտ ու բավարար ստուգման են ենթարկվել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, գնահատվել ու արտացոլվել վիճարկվող դատական ակտում:
Դատարանի հետևություններն այն մասին, որ տուժողի կողմից մահակով ամբաստանյալին հարվածելու պարագայում ամբաստանյալի կողմից դանակով տուժողին կրծքավանդակի շրջանում ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելը չի համապատասխանում տուժողի ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը, հետևաբար Մ.Սաֆարյանի կողմից թույլ է տրվել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում, բխում են գործի փաստական հանգամանքներից և տվյալներից, դրանց հետ չհամաձայնվելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17, 18, 25, 126, 127 հոդվածների պահանջները, կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358 հոդվածի պահանջներին համապատասխանողª օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ:
Մայիս Սաֆարյանի կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատականª այսինքն կիրառվել է այն քրեական օրենքը, որը ենթակա էր կիրառման:
Ելնելով վերոգրյալից, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով դատական ակտ կայացնելիս, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նյութական կամ դատավարական նորմերի այնպիսի խախտումներ թույլ չեն տրվել, որոնք ազդել են կամ կարող էին ազդել սույն գործով վերջնական ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները` մերժել:
Ելնելով վերագրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-387, 393-394 և 402 հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը


Ո Ր Ո Շ Ե Ց

ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի և ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. հուլիսի 13-ի դատավճիռըª քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մայիս Լևոնի Սաֆարյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով, թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:




ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Գործ հ.
ԵԿԴ/0067/01/14


Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ

«10» ապրիլի 2015թ. ք. Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ նաև`Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

քննության առնելով Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի ապրիլի 01-ի որոշման անհստակությունների լուծելու հարցը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Վերաքննիչ դատարանը 2015 թվականի ապրիլի 01-ին դռնբաց դատական նիստում Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ` գործով մեղադրող Վ.Հարությունյանի և ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի շահերի պաշտպան Վ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության է առել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի ապրիլի 01-ի որոշմամբ` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թողնվել է օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժվել:
Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հիշյալ որոշման «Որոշեց» բաժնում, թույլ է տրվել համակարգչային տպագրական սխալ, այն է` հիշյալ բաժնի առաջին պարբերությունը շարադրվել է` «Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժել», մինդեռ պետք է արձանագրվեր, «Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժել», քանի որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճռով ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրվող հանցավոր արարքը վերաորակվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պետք է վերացնել հիշյալ որոշման մեջ թույլ տրված անհստակությունը և որոշման «Որոշեց» բաժնի առաջին պարբերությունը շարադրել. «Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժել»:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 313, 430-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը,

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի ապրիլի 01-ի որոշման «Որոշեց» բաժնի առաջին պարբերությունը շարադրել հետևյալ կերպ.
«Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժել»:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ՝ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ


Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Գործ
ԵԿԴ/0067/01/14

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

,,13,, հուլիսի 2017թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/
Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի
Մասնակցությամբ՝
Մեղադրող Հ. Ենոքյանի
Տուժող Հ. Վասիլյանի
Պաշտպան Վ.Գևորգյանի

դռնբաց դատական նիստերում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`

Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ծնված 01.08.1989թ.-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին է գտնվում մանկահաս երեխան, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, հաշվառված է՝ ք.Երևան, Կիլիկիա թաղամասի 6-րդ շենքի 18-րդ բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։


1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ըստ դատարան ուղարկված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության`
«Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը մեղադրվում է այն արարքի կատարման համար, որ նա 2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին ժամը 14։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց, թիվ 4 երթուղային տաքսու կայանատեղում իր կողմից վարվող «Մերսեդես» մակնիշի 35 PՏ 667 պ/հ-ի ավտոմեքենան կայանելու պատճառով վիճաբանել է նշված համարի երթուղային տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ Հայկ Արտակի Վասիլյանի հետ, որի ընթացքում դանակով մեկ անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Հայկ Արտակի Վասիլյանի կրծքավանդակի ձախ կեսին և նրա առողջությանը պատճառել ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, ծակած-կտրած թափանցող վերքի ձախ թոքի վնասումով»։

Դեպքի առթիվ Մալաթիայի քննչական բաժնի կողմից 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին հարուցվել է թիվ 16811013 քրեական գործը։
22.11.2013թ.-ին Մ.Սաֆարյանն ինքնակամ ներկայացել է ՀՀ ոստիկանության ՔՀԳՎ 2-րդ վարչության 2-րդ բաժին։
25.11.2013թ.-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևանի ՔՎ Մալաթիայի քննչական բաժնի կողմից կայացվել է որոշում` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։

25.11.2013թ.-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից կայացվել է որոշում՝ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին և Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ երկու ամիս ժամանակով որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։

Սույն գործով կայացած առաջին դատական քննությամբ, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից 29.12.2014թ.-ին կայացված դատավճռով Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 01.04.2015թ.-ի որոշմամբ՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014թ.-ի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնվել է օրինական ուժի մեջ։

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, 18.12.2015թ.-ին՝ ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014թ.-ի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015թ.-ի ապրիլի 1-ի որոշումը բեկանել է և գործն ուղարկել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության։

Քրեական գործը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի աշխատակազմի գրասենյակ է ստացվել և մուտքագրվել 15.04.2016թ.-ին։
2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում՝ դատարանում, իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2013թ.-ի նոյեմբեր ամսին իր կողմից շահագործվող «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայով գնացել է Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութ՝ երեխայի համար մանկական տակդիր /փամփերս/ գնելու նպատակով, ուստի մեքենան կայանել է այդ խանութի դիմաց։ Այդ ընթացքում իր ավտոմեքենայի բեռնախցիկի հատվածում լսել է հարվածի ձայն և բացելով մեքենայի դուռը, տեսել Հայկ Վասիլյանին, ով պահանջել է մեքենան այդ վայրում չկայանել։ Վերջինս, իր պահանջը պատճառաբանել է նրանով, որ նշված հատվածը, որտեղ ինքը կայանել էր, հանդիսանում է թիվ 4 երթուղային տաքսիների կայանման վայրը, ուստի պնդել է մեքենան տեղափոխել մեկ այլ վայր։ Դրանից հետո ավտոմեքենայով գնացել այլ խանութ, սակայն, չգտնելով իրեն անհրաժեշտ պարագաները, կրկին ետ է վերադարձել Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի մոտ։ Տեսնելով իր ծանոթ «չախկալ»-ին՝ նույն ինքը վկա Արմեն Պետրոսյանին, ով նույնպես կայանել էր մեքենան այդ վայրում, ազդանշան է տվել նրան, որպեսզի նա մեքենան առաջ վարի և ինքը հնարավորություն ունենա կայանել մեքենան այդտեղ։ Ա.Պետրոսյանը առաջ է վարել ավտոմեքենան, ինքը մեքենան վարել է հետընթաց, որի ընթացքում մեքենայի հետնամասով դիպել է այնտեղ գտնվող ստվարաթղթե տուփին, որը կարծում է, որ տեղադրել էր Հ.Վասիլյանը՝ որպես սահմանագիծ, որպեսզի դրա մյուս կողմի հատվածում այլ մեքենա չկարողանան կայանել։ Այդուամենայնիվ, ինքը կայանել է մեքենան ստվարաթղթե տուփի մյուս կողմի հատվածում, ինչը թույլատրելի է։ Երբ իջել է ավտոմեքենայից, Հ.Վասիլյանը, բղավելով իրեն ասել է՝ «ոնց որ չհասկացար, որ պետք է չկայանես այդ վայրում»։ Հ.Վասիլյանի արտահայտվելու տոնից հասկացել է, որ նա նման կերպ փորձում է այլ անձանց մոտ տպավորություն ստեղծել, որ միայն նրա թույլտվությամբ կարող են վարորդները մեքենա կայանել այդտեղ։ Այնուհետև, Հ.Վասիլյանը գոռգոռալով մոտեցել է իրեն, քաշքշել, իսկ ինքը պարզաբանել է նրան, որ պետք չէ գոռալ, հասուն անձինք են, կարող են հանգիստ, առանց կռվի խոսել և հասկանալ իրավիճակը։ Նույն պահին, երբ հեռացել է և ցանկացել նստել իր ավտոմեքենան ու խուսափել որևէ անախորժությունից, Հ.Վասիլյանը բղավել է իր ետևից՝ «…արա արի, ոնց որ չես հասկանում»։ Նկատել է, որ Հ.Վասիլյանը ավտոմեքենայի միջից վերցրել և մեջքի հետևում թաքցնելով ինչ-որ սև գույնի առարկա, մոտեցել է իրեն և սկսել է դարձյալ գոռգոռալ։ Ինքը հրել է նրան, պահանջելով հեռու կանգնել։ Հենց այդ պահին Հ.Վասիլյանը մեջքի հատվածից հանել է նշված առարկան՝ զսպանակավոր մահակը, և փորձել է հարվածել իրեն։ Մասնավորապես, վերջինս երկու անգամ մահակով հարվածել իր գլխի հատվածին՝ վերևից դեպի ներքև, սակայն ինքը կանխել է այդ հարվածները՝ ձախ ձեռքով պաշտպանվելով դրանցից, որի հետևանքով հարվածները գլխին կպնելու փոխարեն կպել են ձեռքին։ Միայն այն ժամանակ, երբ Հ.Վասիլյանը փորձել է աջ ձեռքով երրորդ անգամ, հարվածել իրեն, ինքը բնազդաբար կես քայլ ետ է գնացել և իրեն պաշտպանելու նպատակով բաճկոնի աջ գրպանից հանելով եղունգկտրիչ դանակը, բացել է այն և մեկ անգամ, ոչ դիտավորյալ, աջ ձեռքում գտնվող դանակով շարժում է կատարել նրա ձախ կողքի հատվածում։ Այդ ամենն ընդամենը տևել է ակնթարթ։ Իր կողմից նշված գործողությունը կատարելուց անմիջապես հետո, երբ Հայկը ցանկանում էր չորրորդ անգամ հարվածել իրեն, իրենց է մոտեցել Արմեն Պետրոսյանը, գրկել Հայկի մեջքից և հեռացրել նրան՝ տանելով դեպի մոտակա տնտեսական խանութը։ Դրսում սպասել է մոտ 10-15 րոպե, որից հետո ցանկացել է մտնել խանութ և զրուցել Հ.Վասիլյանի հետ, սակայն Կարենն իրեն չի թույլատրել։ Դրանից հետո տեսել է, որ խանութից դուրս են գալիս Հ.Վասիլյանն ու Ա.Պետրոսյանը։ Հարցրել է Հ.Վասիլյանին, արդյոք կարող է խոսել նրա հետ, սակայն Ա.Պետրոսյանն ասել է, որ ամեն ինչ նորմալ է, նրանք գնում են ավտոկայան և նստելով մեքենան, հեռացել են։ Այդ ժամանակ չի իմացել, որ միջադեպի ժամանակ Հ.Վասիլյանին պատճառվել է վնասվածք, քանի որ նախ՝ դանակը եղել է փոքր, բացի այդ, ինքը դիտավորյալ հարվածելու նպատակ չի ունեցել, պարզապես ձեռքով շարժում է կատարել։ Հաջորդ օրը հորից իմացել է, որ իր կողմից շարժում կատարելու հետևանքով Հայկը մարմնական վնասվածք է ստացել։
Անդրադառնալով իր մոտ գտնվող առարկային, հատնել է, որ մշտապես իր մոտ է պահում եղունգկտրիչ դանակ, քանի որ սովորություն ունի կրծել, պոկել եղունգները, իսկ այդ առարկայով ուղղում է եղունգի կողքի մսային հատվածները։ Պնդել է, որ ինքը կռիվ չի նախաձեռնել, իսկ Հայկը պարզապես ցանկացել է բոլորի մոտ տպավորություն ստեղծել առ այն, որ նա է որոշում այդ. թե հատվածում ինչ ավտոմեքենաներ կարող են կանգնել։ Կարծում է, որ Ա.Պետրոսյանը դեպքի օրը տեսել է ինչպես իր ձեռքում գտնվող եղունգկտիչ դանակը, այնպես էլ՝ Հ.Վասիլյանի ձեռքում գտնվող մահակը։
Ի պատասխան դատարանում իրեն առաջադրված հարցերին՝ ամբաստանյալը պնդել է, որ թեև ճանաչում է Հայկ Վասիլյանին որպես այդ հատվածում խանութի սեփականատիրոջ, սակայն նախկինում նրա հետ որևէ շփում չի ունեցել, խնդիրներ միմյանց հետ՝ նույնպես։ Գտնում է, որ Ա.Պետրոսյանն իր դատաքննական ցուցմունքով չի ցանկացել վնասել կամ որևէ բանում մեղադրել ինչպես իրեն, այնպես էլ՝ Հ.Վասիլյանին, հետևաբար, ցուցմունք է տվել, որ իրենցից որևէ մեկի մոտ որևէ առարկա կամ իր չի տեսել։ Նախկինում եղել են դեպքեր, երբ տեսել է Հ.Վասիլյանին և Ա.Պետրոսյանին միասին։ Չի մտաբերում, արդյոք այլ անձինք, բացի Հ.Վասիլյանից և Ա.Պետրոսյանից եղել այնտեղ, թե ոչ։ Սամվել Հակոբյան անունով անձնավորությանը չի մտաբերում և չի կարող ասել թե դեպքի վայրում նա եղել է, թե՝ ոչ։ Քանի որ կրել է հաստ բաճկոն, հետևաբար, Հ.Վասիլյանի հարվածների հետևանքով մարմնի վրա կապտուկներ չեն առաջացել, սակայն զգացել է ոսկրային ցավ։ Նկարագրելով եղունգկտրիչ դանակը, հայտնել է, որ այն եղել է արծաթագույն, սև պոչով, ընդհանուր երկարությունը մոտ 6-7 սմ՝ դանակի հատվածն ավելի փոքր, վրան ունեցել է պատյան։
Դատարանին հավաստիացրել է, որ իրականում դեպքի ժամանակ ինքը պաշտպանվել է։
Միևնույն ժամանակ, ամբաստանյալը զղջացել, ցավ է արտահայտել տեղի ունեցածի համար, հայտնելով, որ եթե չլիներ Հ.Վասիլյանի արարքը, ինքը չէր կատարի նման արարք, քանի որ պարզապես պաշտպանվել է։ Հետևաբար, դատարանին խնդրել է իր վերաբերյալ կայացնել արդարացի դատական ակտ։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Տուժող Հայկ Արտակի Վասիլյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանին սկսել է ճանաչել սույն քրեական գործի շրջանակներում։ Շուրջ 8-9 տարի է, ինչ աշխատում է որպես երթուղային տաքսիների երթակարգավորիչ։
Անդրադառնալով դեպքի օրը տեղի ունեցած իրադարձություններին, հայտնել է, որ մտաբերում է, որ դեպքը` վիճաբանությունը, տեղի է ունեցել 2013թ.-ի նոյեմբեր ամսին, Երևան քաղաքի Կիլիկիա թաղամասում` «Հրազդան» մարզադաշտի հարակից հատվածում գտնվող ավտոմեքենաների շրջադարձից դեպի ներքև ընկած հատվածում։ Մասնավորապես, վիճաբանության առիթ է հանդիսացել այն, որ իրեն անծանոթ «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդն ավտոմեքենան /պետհամարանիշերը, գույնը չի մտաբերում/ կայանել է «Հրազդան» տոնավաճառի հարակից տարածքում` խանութների դիմաց, որը հանդիսանում է իրենց երթուղային տաքսիների կայանավայրը։ Քանի որ բացի երթուղային տաքսիներից այլ ավտոմեքնաներ կայանելը այդ հատվածում չի թույլատրվել, նախապես տվյալ վարորդին ասել է, որպեսզի չկանգնի այդտեղ։ Այդ ընթացքում հիշյալ վարորդը ավտոմեքենան վարել է մի փոքր առաջ, որից հետո հեռացել է։ Հայտնել է, որ տվյալ անձը չի ասել իրեն, որ ավտոմեքենան կայանում է կարճ ժամանակով և որից հետո կհեռանա։ Չի հիշում, արդյոք այդ ժամանակ այլ մեքենաներ եղել են կայանված այդ հատվածում, թե ոչ։ Այնուհետև, մի փոքր ժամանակ անց, տվյալ ավտոմեքենայի վարորդը կրկին ետ է վերադարձել և ավտոմեքնան կայանել նույն վայրում։ Հայտնել է, որ այդ ընթացքում այլ մեքենաներ չի նկատել, նույնիսկ չի նկատել դեպք, որի ընթացքում ինչ-որ վարորդ կայանատեղը զիջած լինի վերջինիս։ Այն բանից հետո, երբ երկրորդ անգամ տվյալ վարորդը կայանել է ավտոմեքնան, իր և նրա միջև սկսվել է խոսակցություն, որը վերածվել է վիճաբանության, սակայն չի մտաբերում, թե ինչպես է այն ծագել։ Մտաբերում է, որ վիճաբանության ժամանակ ինքը և տվյալ անձը քաշքշել, հրմշտել են միմյանց, ինչին միջամտել են նաև այդտեղ գտնվող իրեն անծանոթ անձինք։ Այդուամենայնիվ, հավաստիացրել է, որ քաշքշուկին, բացի իրենից և «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդից, այլ անձինք չեն մասնակցել։ Վիճաբանությունից հետո իր մարմնի վրա` ձախ կողմի թևատակի հատվածում, նկատել է արյուն, սակայն, քաշքշուկի ժամանակ հարված չի նկատել, չի զգացել, իսկ արյուն տեսել է միայն դեպքից հետո։ Դրանից հետո խանութի մոտ հանդիպել է Ա.Պետրոսյանին, վերջինս իրեն տարել է ավտոկայան։
Ներկայացնելով ծագած վիճաբանությունը, տուժող Վասիլյանը չի բացառել, որ վիճաբանության ժամանակ ձեռքը կարող էր գտնվել փայտ կամ այլ առարկա, թեև հստակ չի մտաբերում տվյալ հանգամանքը։ Այդուամենայնիվ, չի բացառել, որ փոխադարձ հրմշտոցի ժամանակ կարող էր «կպած» լիներ իր հետ վիճաբանողին, թեև նրանց միջև ոտքերով ու ձեռքերով ծեծկռտուք չի եղել։ Այդ ընթացքում ինչպես ինքը, այնպես էլ վիճաբանող անձը միմյանց վիրավորանքներ չեն հասցրել։
Ճանաչում է Արմեն Պետրոսյանին, ով, սակայն, վիճաբանությանը ներկա չի գտնվել։ Դեպքի օրը կրել է սպորտային հագուստ, միջադեպի հետևանքով վնասվել էր բաճկոնը, իսկ վերնաշապիկը դեն է նետել։ Չի մտաբերում, թե իր հետ վիճաբանող անձը դեպքի օրն ինչ հագուստ է կրել։
Ինչ վերաբերում է ավտոմեքենան կայանելու հատվածին, հայտնել է, որ «Երևանտրանս»-ի կողմից տվյալ տարածքը հատկացված է իրենց որպես երթուղային տաքսիների վերջին կանգառ, որտեղ թույլատրվում է կայանել միայն իրենց երթուղային տաքսիներին, իսկ այլ ավտոմեքենաների կայանում չի թույլատրվում։ Այդուամենայնիվ, եթե նույնիսկ այլ մեքենաներ են կայանում, իրենք զգուշացնում են, որպեսզի չկայանեն այդ հատվածում և դուրս գան այդտեղից, թեև, եթե որևէ մեկը հիշյալ վայրում մեքենան կայանում է շատ կարճ ժամանակով, երբեմն թույլատրում են։
Պնդել է, որ դեպքի օրն իրեն դանակով հարվածել է այն անձը, ում հետ վիճաբանել է, սակայն չգիտի, թե ով է նա հանդիսանում։ Ավելին, հավաստիացրել է, որ տվյալ անձն ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը չէ, թեև ինտերնետ կայքէջերից մեկում կարդացել է, որ իրեն հարվածող անձի տվյալներն են «Մայիս Սաֆարյան»։ Թեև իրեն հարվածող անձի ձեռքում տեսել է դանակ, սակայն չի կարող այն նկարագրել։ Չի բացառել, որ միջադեպի ժամանակ գետնից վերցրել է առարկա, օրինակ` փայտ կամ շիշ, թեև հստակ չի մտաբերում և չի պնդում դա։ Իր մոտ նախապես վերցված այլ առարկա չի եղել, որևէ տեղից՝ այդ թվում նաև իր ավտոմեքենայից, որևէ իր չի վերցրել, ավելին, իր ավտոմեքենայում նմանատիպ որևէ իր չի պահում։ Բացի այդ, տուժողը հայտնել է նաև, որ ինքը հաստատապես չի հիշում, որ դեպքի ժամանակ ինչ-որ բան վերցրած լինի ձեռքը, բայց որ ասում են ձեռքում ինչ-որ իր եղել՝ չի բացառում։
Ինչ վերաբերվում է վիճաբանության տևողությանը, ապա այն տևել է մոտ 1 րոպե։
Հայտնել է, որ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ քաղաքացիական հայցի պահանջ կամ բողոք չունի։
Դատարանն արձանագրելով, որ տուժողի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություներ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքները։
22.11.2013թ.-ին Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես տուժող հարցաքննվելիս Հ.Վասիլյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ
« (...) 2002թ.-ից աշխատում է թիվ 4 երթուղային տաքսու երթուղում՝ որպես դիսպետչեր։ Աշխատավայրը գտվում է թիվ 4 երթուղային տաքսու վերջին կանգառ հանդիսացող «Հրազդան» տոնավաճառի դիմացի հատվածում, որը գտնվում է շրջադարձից ներքև՝ հետդարձային անցումային գծից մոտ 7 մետր հեռավորության վրա՝ դեպի վերին մայթեզրը։ Նշված կանգառի հատվածում երբեմն տարբեր տաքսի ավտոմեքնաներ են կայանում և սպասում ուղևորների։
…Երբ երթուղային տաքսիների կայանման վայրում կանգնել է «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենա, այդ ավտոմեքենայի վարորդի հետ բանավիճել է, որի ժամանակ ինքն իրենն է պնդել, իսկ տվյալ վարորդն իրենը, բացի այդ, վիրավորել են միմյանց՝ առանց հնչեցնելու հայհոյանքներ, ասելով՝ «արա, այ տղա» արտահայտություններ։ Այդ ընթացքում հիշյալ տղան աջ ձեռքով հարվածել է իր դեմքի ձախ հատվածին, ինքն էլ իր հերթին է սկսել նրան հարվածել ձեռքերով ու ոտքերով, իրենց միջև փոխադարձ կռիվ է ծագել (...)»։
02.12.2013թ.-ին Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես տուժող լրացուցիչ հարցաքննվելիս Հ.Վասիլյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ
«(...) Վիրահատությունից հետո որոշակի կազդուրվելով, հարազատներից, ավելի հստակ՝ ինտերնետ կայքէջից, կարդացել և իմացել է, որ իր հետ վիճաբանած ու իրեն դանակահարած անձը հանդիսանում է Երևան քաղաքի Կիլիկիա 6-րդ շենքի 18-րդ բնակարանի բնակիչ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը։ Վերջինիս նախկինում չի տեսել, տվյալ օրը տեսնում էր առաջին անգամ։
Նշել է, որ, իրականում, երբ Մայիս իր կողմից վարվող ավտոմեքենան կայանել է թիվ 4 երթուղային տաքսիների կայանման համար նախատեսված վայրում, ինքն այդ ժամանակ Մայիսի ավտոմեքենայի ետևի հատվածից մոտցել է նրա ավտոմեքենային և ձեռքով հարվածել դրան։ Այդ ժամանակ Մայիսը բացել է ավտոմեքենայի դուռը և հարցրել, թե ինչ է պատահել։ Պատասխանել է, որ նա կանգնել է երթուղային տաքսիների համար նախատեսված հատվածում, խանգարում է, ուստի պետք է ավտոմեքենան հեռացնի և կայանի այլ վայրում։ Դրանից հետո նա վարել է ավտոմեքենան ու հեռացել, սակայն, մոտ 5-10 րոպե հետո կրկին վերադարձել է և ավտոմեքենան կայանել նույն վայրում։ Կրկին զգուշացրել է Մայիսին, որ նա կայանելով ավտոմեքենան այդ հատվածում, խանգարում է, սակայն վերջինս հրաժարվել է տեղափոխել ավտոմեքենան, որից հետո ծագել է վիճաբանություն։ Այդ ժամանակ նկատել է դանակ, որի նկարագրությունն արդեն հայտնել է։
Վարույթն իրականացնող մարմնին հայտնել է, որ չի նկատել և չի լսել, թե Մայիս Սաֆարյանը երկրորդ անգամ դեպքի վայր վերադառնալուց հետո Արմեն Պետրոսյանի հետ ինչ թեմայի շուրջ են զրուցել, նրանցից ով է ում կայանման տեղ զիջել։ Պարզապես տեսնելով, որ Մայիսի ավտոմեքենան կրկին կայանված է նույն վայրում և խանգարում է երթուղային տաքսիներն, Մայիսից գտնվելով մոտ 10 մետր հեռավորության վրա, ասել է, որ նա խանգարում է, սակայն վերջինս պատասխանել է, որ այդտեղ է կանգնելու։
Ճանաչում է Արմեն Պետրոսյանին, նա որպես տաքսի վարում է «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենա, ավտոմեքենան հաճախակի կայանում է «Հրազդան» տոնավաճառի դիմաց։ Դեպքի օրն Արմենի ավտոմեքենան չի նկատել, սակայն հավաստիացրել է, որ եթե տեսներ, որ Մայիսի ավտոմեքենայի փոխարեն նույն վայրում կայանված է Արմենի ավտոմեքենան, նրան ևս կխնդրեր ավտոմեքենան հեռացնել այդ վայրից։
Այն ժամանակ, երբ Մայիսը երկրորդ անգամ վերադարձել և կանգնեցրել է ավտոմեքենան, վերջինս իրեն չի ասել, որ մեքենան կայանում է 2 րոպով, ավելին, ասել է, որ այդտեղ է կայանելու և վերջ։ Պնդել է, որ դրանից հետո ինքն իր ավտոմեքենայի մոտ չի գնացել, որևէ մահակ չի վերցրել, բացի այդ, ինքը մահակ չունի։ Մայիսից լսելով, որ նա ավտոմեքենան չի հեռացնում, մոտեցել է նրան և սկսել են հրմշտել միմյանց, որը վերածվել է քաշքշուկի, ինչի հետևանքով սկսել են ուժեղ հրել իրար։ Չի բացառում, որ այդ ժամանակ գետնից փայտ, քար վերցրած և Մայիսին հարվածած լինի, քանի որ հստակ չի հիշում այդ պահը։ Մտաբերում է, որ այդ պահին գետնին ինչ-որ իր է փնտրելիս եղել, որպեսզի հարվածեր նրան, ուստի, չի բացառում, որ հարվածել է, սակայն հստակ չի մտաբերում, թե Մայիսի մարմնի որ մասին է հարվածել, քանի անգամ և ինչ առարկայով։
Դեպքի օրը վեճից հետո, երբ տեսել է Արմենին, նա այդ ժամանակ մոտեցել է իրեն և միասին գնացել են խանութ, որտեղ Արմենն իրեն ասել է, որ ձեռքի տակի հատվածը՝ թիկունքի մասում, արյունոտ է և խնդրել է Արմենին իրեն տանել Կիլիկիայի ավտոկայան, որի ետնամասում գտնվել է իրենց գրասենյակը։ Դրանից հետո միասին խանութից դուրս են եկել, Արմենը նրա ավտոեմեքնայով իրեն տարել է Կիլիկիայի ավտոկայան, այնուհետև, իջնելով նրա մեքենայից, խնդրել է, որպեսզի նա հեռանա։ Հստակ չի հշում, թե մինչ ավտոկայան հասնելը, թե արդեն ավտոկայանում զանգահարել է հավաքակայանի վարիչ Երջոյին և կանչել օֆիս ու նրան ցույց է տվել ստացած վնասվածքը։ Վերջինիս հայտնել, որ վիճաբանել է, որի ժամանակ իրեն դանակով հարվածել են, սակայն չի հայտնել, թե ով է հանդիսանում իրեն դանակով հարվածած անձը։ Այնուհետև, յոդով մշակել են վերքը, ապա, մոտ 30 րոպե անց պատահական տաքսի ավտոմեքենայով վերադարձել է աշխատավայր։ Այդ ժամանակ ավտոմեքենայում փոխել է հագուստները և շարունակել է աշխատել, իսկ արյունոտ հագուստները գցել է աշխատավայրում գտնվող աղբամանի մեջ։ Մի քանի ժամ աշխատելուց հետո, երբ ինքնազգացողությունն ավելի է վատացել։ Այդ ժամանակ իրեն է զանգահարել ընկերը՝ Արման Բաղդասարյանը և իմանալով կատարվածի մասին, եկել է իր մոտ և համոզել, որպեսզի գնա հիվանդանոց։ Մի քանի ժամ անց, երբ զգացել է, որ դժվարանում է շնչել, Արմանն իրեն տեղափոխել է Էրեբունու զինվորական հոսպիտալ։ Վիրահատության համար վճարել է 300-400.000 ՀՀ դրամ, սակայն նշված գումարի չափով Մ.Սաֆարյանի նկատմամբ քաղաքացիական հայցի պահանջ չունի (...)»։

26.04.2014թ.-ին Մալաթիայի քննչական բաժնում մեղադրյալ Մ.Սաֆարյանի հետ առերես հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել այն մասին, որ
«(...) Մայիսին առաջին անգամ տեսել է 2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին «Հրազդան» տոնավաճառի դիմաց գտնվող թիվ 4 երթուղային տաքսիների վերջին կանգառում, որը գտնվում է շինանյութի խանութի դիմաց։ Վերջինիս հետ որևէ հարաբերության մեջ չի գտնվում։
Հայտնել է, որ դեպքի օրը չի տեսել և չի նկատել, թե ինչպես է ստացել մարմնական վնասվածքները, պարզապես զգացել է, որ արնահոսում է։ Դեպքի օրը վիճաբանել է Մայիսի հետ, միմյանց քաշքշել են, սակայն ինքը Մայիսին չի հրավածել։ Վիճաբանությունը սկսվել է Մայիսի ավտոմեքենան թիվ 4 երթուղային տաքսիների կայանման վայրում կայանելու համար։
Պնդել է, որ ինքը Մայիսին չի հարվածել, առավել ևս՝ ինչ-որ իրով, պարզապես հրել է նրան (...)»։

29.04.2014թ.-ին Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես տուժող լրացուցիչ հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել այն մասին, որ
«(...) Պնդում է նախկինում տրված ցուցմունքները։

Հավելել է, որ թիվ 4 երթուղային տաքսիների վերջնականգառը գտնվում է մարզադաշտի դիմացի մայթեզրին գտնվող երթուղայինների կանգառի հարևանությամբ՝ դեպի շինանյութի խանութը, քանի որ կանգառի մյուս կողմում ավտոմեքնաները կայանելու հատված չկա։ Այդ պատճառով թիվ 4 երթուղային տաքսիների վերջնականգառ հասնելուն պես դրանք կայանում են իրար ետևից՝ մայթեզրի մոտ, շինանյութի խանութի դիմաց։ Շինանյութի խանութից դեպի կանգառն ավտոմեքենան կայանելու համար տեղ չկա, քանի որ փողոցի վրա առկա են գծանշաններ՝ հետիոտների համար, այդ իսկ պատճառով միակ հարմար վայրը երթուղայինը կայանելու համար հանդիսանում է շինանյութի խանութի դիմացը, որպեսզի կարողանան կանգառից ուղևոր վերցնեն և դուրս գան երթուղի (...)»։

Նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետո տուժող Վասիլյանը հայտնել է, որ ինտերնետային կայքէջում կարդացել է, որ իրեն դանակահարել է Մայիս անունով մի անձ, ուստի նախաքննական ցուցմունքներում նշել է «Մայիս» անունը, սակայն չի կարող ասել, արդյոք «Մայիս»-ը հանդիսանում է ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանը, թե ոչ։ Պնդել է, որ միջադեպը տեղի է ունեցել խանութի դիմացը` հետիոտնային անցումից ներքև։ Ծագել է փոխադարձ հրմշտոց, որի ընթացքում ծեծկռտուք չի եղել, սակայն չի բացառում, որ հարվածած լինի իր հետ վիճող անձին։ Վիճաբանությունը եղել է մոտ 1 րոպե։
Ամբաստանյալի նկատմամբ բողոք չունի։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Արմեն Գառնիկի Պետրոսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատանքի բերումով ճանաչում է ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին և տուժող Հայկ Վասիլյանին, վերջիններս հանդիսանում են իր ծանոթները։
Հայտնել է, որ 2-3 տարի առաջ /օրը և ամիսը չի մտաբերում/ երբ ավտոմեքենան կայանել էր շինանյութի խանութի մոտ և մեքենայի մեջ նստած զբաղված է եղել հեռախոսով, լսել է աղմուկի ձայներ և դուրս է եկել մեքենայից։ Տեսել է, որ դրսում խառնաշփոթ իրավիճակ է, այնտեղ գտնվել են նաև Մ.Սաֆարյանը և Հ.Վասիլյանը։ Քանի որ Հ.Վասիլյանը գտնվել է խառնված վիճակում, շնչել է արագ, անմիջապես մոտեցել է նրան և հարցրել է, թե ինչ է պատահել, ապա գրկախառնվելով նրան, առաջարկել է գնալ մոտակա խանութ և ջուր խմել։ Թեև տեսել է Մ.Սաֆարյանին, սակայն նրան որևէ ուշադրություն չի դարձրել, ուստի նրա գործողությունները չի մտաբերում։ Այդ ժամանակ Հ.Վասիլյանն անընդհատ ասել է «կողքս, կողքս»։ Խանութում գտնվելու ընթացքում, երբ վերջինս բարձրացրել է թևը և արձակել բաճկոնը, տեսել է, որ նրա հագուստն արյունոտ է, ինչից ինքը ևս խառնվել է։ Այնուհետև, Հ.Վասիլյանին՝ նրա առաջարկով, իր մեքենայով տարել է «Կիլիկիա» ավտոկայան և թողնելով նրան այնտեղ, հեռացել է։ Ավտոկայան տանելու ճանապարհին դեպքի հանգամանքների հետ կապված Հ.Վասիլյանն իրեն որևէ բան չի ասել։ Այդուամենայնիվ, ինքը վիճաբանություն, ծեծկռտուք չի տեսել, ավելին, չի տեսել, որ Մ.Սաֆարյանն ու Հ.Վասիլյանը միմյանց քաշքշած լինեն։
Դեպքի օրը Հ.Վասիլյանը կրել է սպորտային բաճկոն, նրա ձեռքը որևէ մետաղյա, փայլուն առարկա կամ այլ իր չի տեսել։ Տեղյակ է, որ Հ.Վասիլյանը հանդիսացել է 4-րդ երթուղային տաքսիների երթակարգավորիչը։ Դեպքի օրն ինքը մեքենան կայանել էր շինանյութի խանութի մուտքի դիմաց` երկրորդ գծում, որպեսզի երթուղային տաքսիներին չխանգարեր։ Այդ օրը Մ.Սաֆարյանի հետ որևէ շփում, խոսակցություն չի ունեցել։ Չի մտաբերում, արդյոք այդ օրը Մ.Սաֆարյանը նրա ավտոմեքենայով ազդանշան տվել է իրեն, որպեսզի ինքը առաջանար և նա մեքենան կայաներ իր մեքենայի ետևի հատվածում, թե ոչ։ Հ.Վասիլյանը վարում է ավտոմեքենա, սակայն դեպքի օրը նրա մեքենան չի ֆիքսել։ Տեղյակ է, որ Մ.Սաֆարյանի հայրը վարում է «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենա։ Տեղեկություն չունի, թե Հ.Վասիլյանն ինչպես է ստացել մարմնական վնասվածքը, քանի որ, երբ արդեն մոտեցել էր նրանց, վերջիններս արդեն միմյանցից գտնվել են մոտ մեկ մետր հեռավորության վրա։
Նախաքննությանը տվել է իրականությանը համապատասխանող ցուցմունքներ։

Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություներ որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ
«(...) Հիմնական աշխատանք չունի, իրեն պատկանող «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենան վարում է որպես տաքսի, ուստի, հաճախ հաճախորդ վերցնելու նպատակով ավտոմեքենան կայանում է «Հրազդան» տոնավաճառի դիմաց։ Շուրջ 2 տարի է, ինչ զբաղվում է այդ աշխատանքով։ 2 տարի է, ինչ ճանաչում է Հայկ Վասիլյանին, վերջինիս հետ ծանոթացել է աշխատանքի բերումով։ Գիտի, որ Հայկը տոնավաճառի դիմաց գտնվող ավտոկանգառում աշխատում է որպես թիվ 4 երթուղային տաքսիների երթակարգավորիչ։ Ճանաչում է նաև Մայիս Սաֆարյանին, նրա հետ ծանոթացել է «Հրազդան» տոնավաճառի մոտ, գիտի, որ տվյալ թաղամասի բնակիչ է։ Տեղյակ է, որ Մայիսի հայրն ունի «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենա, տեսել է, որ երբեմն ավտոմեքենան վարում է նաև Մայիսը։ Նրանց երկուսի հետ գտնվում է ոչ մտերիմ հարաբերությունների մեջ, պարզապես ծանոթներ են։ 2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին ժամը 14։30-ի սահմաններում, երբ ավտոմեքենայով գտնվել է «Հրազդան» տոնավաճառի մոտ` Աթենքի փողոցի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց, լսել է, թե ինչպես է ինչ-որ մեկը ձայնային ազդանշան տալիս իր մեքենայի ետևից։ Բացել է ավտոմեքենայի դուռը և տեսել, որ ձայնային ազդանշան տվողը հանդիսանում է «Մերսեդես» մակնիշի վարորդ Մայիս Սաֆարյանը, վերջինս խնդրել է իրեն ավտոմեքենան մի փոքր առաջ վարել, որպեսզի նա կարողանար ավտոմեքենան կայանել իր ավտոմեքենայի ետևի հատվածում։ Դրանից հետո ինքը տեղ է տվել Մ.Սաֆարյանին, որպեսզի նա կարողանար կայաներ ավտոմեքենան։ Մոտ 10 րոպե անց լսել է բարձր ձայն, ուշադրություն դարձնելով դեպի մայթեզրը, տեսել է, որ մարդիկ են հավաքված։ Դուրս է եկել ավտոմեքենայից, մոտեցել հավաքված մարդկանց և տեսել, որ միմյանցից մեկ մետր հեռավորությամբ կանգնած են Հ.Վասիլյանն ու Մ.Սաֆարյանը։ Նրանք երկուսով գտնվել են խառնված վիճակում, շնչել արագ, կարծես շնչահեղձ են լինում, հասկացել է, որ նրանք կռիվ են արել միմյանց հետ։ Տեսել է, որ Հ.Վասիլյանը բարձրացրել է թևերը և զննում է հագուստները, կարծել է, որ Հայկը փնտրում է հագուստի պատռված հատվածը, որը կարող էր առաջանալ միմյանց քաշքշելու հետևանքով։ Ուշադրություն դարձնելով Հայկի հագուստներին, տեսնելով, որ պատռված չէ, նրան ասել է, որ ամեն ինչ նորմալ է։ Գրկախառնվելով Հայկին, տարել է հարևանությամբ գտնվող տնտեսական խանութ։ Այդ ժամանակ Հայկի դեմքը եղել է սպիտակ գույնի, մտածել է, որ խանութում նրան ջուր կտան։ Միասին մտել են խանութ, գնացել վերջնամաս, որտեղ մարդ չի եղել և Հայկը նորից սկսել է զննել հագուստները։ Տեսել է, որ Հայկը բաճկոնի տակից հագել է կապույտ գույնի սպորտային համազգեստ, բացի այդ նկատել է, որ այդ համազգեստի ձախ կողմում՝ թևի տակ, առկա է արնանման հետք, հասկացել է, որ վեճի ժամանակ Մայիսը դանակով հարվածել է Հայկին։ Հայկն ասել է, որպեսզի նրան տանի Նորագյուղ թաղամասում գտնվող ավտոկայան, ուստի միասին դուրս են եկել խանութից և քայլել դեպի իր ավտոմեքենան, երբ իրենց է մոտեցել Մայիսը, հարցրել, թե ուր են գնում։ Լսելով այդ ամենը, Հայկը չի պատասխանել Մայիսի հարցին, իսկ ինքն ասել է, որ Հայկին տանում է Նորագյուղ թաղամաս, և, նստելով իր ավտոմեքենան, Հայկին տարել է նրա նշած վայրը։ Հասնելով տեղ, Հայկն ասել է, որ նրան պետք է դիմավորեն, ամեն ինչ նորմալ է, ինքը կարող է գնալ։ Դրանից հետո վերադարձել է տնտեսական խանութի դիմաց, այնտեղ այլևս չի տեսել Մայիսին։
Պնդել է, որ երբ մոտեցել է Մայիսն և Հայկին, այդ ժամանակ Հայկը ձեռքերը վերև էր բարձրացրել և զննում էր իր հագուստները, նրան գրկախառնվել է ու տարել խանութ։ Հարվածելու պահ ինքը չի տեսել։ Տեսնելով, որ Հայկը ձեռքերը բարձրացրել է վերև, չի բացառում, որ նա ցանկացել է հարվածել, չնայած ինքը նման տպավորություն չի ստացել, այլ հասկացել է, որ ձեռքերը բարձրացրած վերև` զննում է հագուստները։ Այդ ժամանակ Մայիսը կանգնած է եղել նրա դիմաց և ոչինիչ չի արել։
Մայիսի ձեռքին դանակ, իսկ Հայկի ձեռքին մահակ չի տեսել, նրանց միմյանց հարվածելիս չի տեսել, պարզապես երբ մոտեցել է Հայկին, նրա ձեռքերը եղել են վերև պարզված։ Դրանից հետո գրկել է նրան։ Խանութում ևս Հայկի մոտ մահակ չի տեսել։ Տեսնելով Հայկին, նկատել է, որ նրա գույնը եղել է սպիտակած, այդ իսկ պատճառով միանգամից մոտեցել է նրան։
Մայիսին ավտոմեքենայով տեղ տալուց հետո գտնվել է ավտոմեքենայի մեջ, լսել է երաժշտություն, միջադեպից գտնվել է մոտ 20 մետր հեռավորության վրա, ուստի չի լսել նրանց ձայները։ Միայն ավտոմեքենայի երաժշտությունը վերջանալուց հետո է լսել ձայները, որի հետևանքով դուրս է եկել ավտոմեքենայից և մոտեցել նրանց։ Հետագայում իմացել է, որ Հայկի և Մայիսի միջև կռիվը տեղի է ունեցել Մայիսի ավտոմեքենան կայանելու համար, կռվի մանրամասներ չգիտի, քանի որ այդ ժամանակ նրանց հետ չի գտնվել։ Տնտեսական խանութի կողքին` դեպի վերև շրջադարձի ճանապարհին հետիոտների համար գծանշված անցումակետից մինչև նշված խնութի մեջտեղի հատվածը թիվ 4 երթուղային տաքսիների վերջին կանգառն է։
Երբ խանութում, Հայկն արձակել է բաճկոնը և տեսել արյունը, վախեցել է, խուճապի մատնվել և ինքը Հայկին ասել է, որ ամբողջ հագուստն արյունոտ է, ապա, վերջինս իրեն ասել է տանել Նորագյուղ թաղամաս։ Ավտոմեքենայում Հայկը հեռախոսով որևէ մեկի հետ չի խոսել, նստել էր կծկված, դողացրել և ասել, որ ձախ կողմի հատվածը ծակում է։ Բացի այդ, չի ասել, թե որն է եղել կռվի պատճառը։ Իջնելով ավտոմեքենայից, ասել է, որ նրան պետք է դիմավորեն և քայլել է դեպի ավտոկայան, իսկ ինքը հեռացել է (...)»։

Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան հայտնել է, որ այն ամբողջովին համապատասխանում է իրականությանը։ Տեսնելով Հայկի վնասվածքը, ենթադրել է, որ Մայիսը հարվածել է վերջինիս։ Հայկի և Մայիսի ծանր շնչելուց կարծել է, որ վերջիններս վիճել են միմյանց հետ։ Պնդել է, որ Հայկի և Մայիսի ձեռքին որևէ առարկա չի տեսել։ Հայկն իրեն վիճաբանության մասին ոչինչ չի ասել։ Ցուցմունքի հրապարակումից հետո մտաբերում է, որ Մայիսն իրեն ազդանշան է տվել` մեքենան առաջ վարելու նպատակով, որպեսզի նա կարողանար ևս կայաներ մեքենան։ Մայիսի կողմից մեքենան կայանելու տարածքը հանդիսանում է մեքենաների կայանման համար թույլատրելի տարածք, թեև այդ վայրում հիմնականում կայանում են թիվ 4 երթուղային տաքսիների ավտոմեքենաները։ Իր հիշելով դեպքի օրը գրկախառնվել է Հ.Վասիլյանին՝ նրան մի կողմ տանելու համար, վերջինս ագրեսիվ վարքագիծ չի դրսևորել։ Հետագայում իմացել է, որ Հայկն ու Մայիսը վիճել են մեքենան կայանելու համար, թեև չի մտաբերում, թե ումից է կոնկրետ իմացել։ դեպքի օրը տուժող Վասիլյանից փորձել է տեղեկանալ, թե որն է եղել միջադեպի պատճառը, սակայն նա ոչինչ չի ասել։
Պնդել է, որ միջադեպի ժամանակ Հայկ Վասիլյանի ձեռքին փայլուն կամ զսպանակի նմանվող առարկա չի տեսել, վերջինս որևէ առարկայով Մ.Սաֆարյանին չի հարվածել։ Չի տեսել նաև, որ Հ.Վասիլյանը գետնից վերցրած լինի որևէ առարկա։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին սկսել է ճանաչել սույն քրեական գործի շրջանակներում, նախկինում վերջինիս հետ որևէ առնչություն չի ունեցել։
Հայտնել է, որ նախաքննության ընթաքում հարցաքննվել է մեկ անգամ և տվել իրականությանը համապատասխանող ցուցմունքներ։
Ներկայացնելով տեղի ունեցած իրադարձությունները, հայտնել է, որ 2013թ.-ի նոյեմբեր ամսին գտնվել է «Հրազդան» տոնավաճառին հարակից կանգառում և սպասել երթուղային տաքսու` խանութ գնալու նպատակով։ Կանգառը գտնվել է շինանյութի խանութի մոտ` դեպի շրջադարձը։ Այդ ժամանակ լսել է բարձր տոնայնությամբ ձայներ։ Ուշադրություն դարձնելով այդ ձայներին, 1-2 քայլ առաջացել է և տեսել, որ հիշյալ տարածքում գտնվող շինանյութի խանութի մոտ իրեն անծանոթ երկու երիտասարդ տղաներ բարձր տոնով խոսում են միմյանց հետ։ Մասնավորապես, լսել է, թե ինչպես է այդ երիտասարդներից մեկը մյուս երիտասարդին ասում, որ չպետք է հիշյալ վայրում կայանի ավտոմեքենան, իսկ մյուսը պատասխանել է, թե տվյալ վայրում կայանելով մեքենան որևէ մեկին չի խանգարում։ Այնուհետև, լսել է, թե ինչպես է դիտողություն կատարող երիտասարդն ասում` «երևի լավ չես հասկանում»։ Տեսել է, որ այդ երիտասարդը մոտեցել է մոտակայքում կայանված սպիտակ գույնի «Մերսեդես» մակնիշի մեքենային, այնտեղից վերցրել ինչ-որ առարկա` փայտ, և, իր մտաբերմամբ, այդ փայտով վերևից դեպի ներքև 2-3 անգամ՝ հարվածների քանակը ստույգ չի հիշում, հարվածել է մյուսին։ Հարվածների քանակը չի կարողանում հստակ մտաբերել։ Հիշում է նաև, որ դրանից հետո երիտասարդները գրկախառնվել են, ապա եկել է իր երթուղային տաքսին և ինքը հեռացել է։ Դեպքի մանրամասների մասին ավելի կոնկրետ իմացել է հետագայում՝ «02» հաղորդաշարից, և կնոջն ասել է, որ ինքը պատահաբար ներկա է գտնվել այդ վիճաբանությանը։ Այդ օրը, երեկոյան, երբ որդին եկել է տուն, նրան ևս պատմել է «02» հաղորդաշարով ցուցադրված միջադեպի մասին, ասելով, որ ինքն ականատես է եղել այդ ամենին։ Այդ ժամանակ որդին իրեն ասել է, որ միջադեպի մասնակիցներից մեկը հանդիսանում է Կիլիկիա թաղամասի բնակիչ։
Դեպքից մի քանի օր անց հանդիպել է Մայիս Սաֆարյանի հորը` Լևոն Սաֆարյանին, ում նախկինում ճանաչել է որպես Կիլիկիացի և նրա հետ խոսել կատարվածի մասին, և քանի որ իր որդին ասել էր իրեն, որ միջադեպի մասնակիցը Լևոն Սաֆարյանի որդին է, նրան ասել է, որ ներկա է գտնվել միջադեպին և պատմել եղելությունը։ Լ.Սաֆարյանին ասել է, որ քանի որ եղել է ականատես վիճաբանությանը, կարող է վկայություն տալ և պատմել իր տեսածը։ Վկան դատարանին հավաստիացրել է, որ ինչպես Լևոն Սաֆարյանը, այնպես էլ որևէ մեկն իրեն երբևէ չի խնդրել Մայիս Սաֆարյանի համար բարենպաստ ցուցմունքներ տալ։
Պնդել է, թեև 2008թ.-ին տարել է ինսուլտ, սակայն իրադարձությունները շուտ մոռանալու հակում չունի, ավելին, երբեք հոգեբուժական հաստատությունում հաշվառման մեջ չի գտնվել, հոգեկան վիճակի հետ կապված խնդիրներ չունի։ Ըստ այդմ` ֆանտազիան և երևակայությունը բնորոշ չեն իրեն։
Ի պատասխան դատարանում իրեն առաջադրված հարցերի վկան հայտնել է, որ սովորաբար, լինում են դեպքեր, երբ առօրյա կյանքում կատարում է որոշակի գրառումներ, պարզապես իր համար, որոնք հետագայում նայում և վերհիշում է։ Նախաքննության ընթացքում քննիչին ասել է, որ ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, քանի որ ցուցմունք տալիս հոգնել էր, իսկ քննիչը նրան հարցաքննել է երկար ժամանակ։ Այդուամենայնիվ, նախաքննության ընթացքում հարցաքննվելիս գրառումներից չի օգտվել։ Նախորդ դատական նիստին հարցաքննության ժամանակ ևս որևէ գրառում չի ունեցել։ Պնդել է, որ թեև տեսել է երիտասարդների գրկախառնությունը, սակայն Մ.Սաֆարյանի` դանակով հարվածելու պահը չի տեսել։
Վկան ևս մեկ անգամ պնդել է, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ նախորդ դատական քննության ընացքում մշտապես հայտնել է ճշմարտությունն ու միևնույն հանգամանքները։

Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություներ որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ
«(...) Ճանաչում է Մայիս Սաֆարյանի հորը՝ Լևոնին, նրա հետ ծանոթացել է մոտ երկու տարի առաջ՝ ընտրությունների ժամանակ։ Գիտի, որ նա հանդիսանում է Կիլիկիա թաղամասի բնակիչ։ Իմանալով, որ Լևոնի որդին՝ Մայիսը, 2013թ.-ի նոյեմբեր ամսվա կեսերին Երևան քաղաքի «Հրազդան» տոնավաճառի դիմաց վիճաբանության ժամանակ դանակահարել է ինչ-որ մեկին, ում ինքը չի ճանաչում, բացի այդ, իմանալով, որ Մայիսը գտնվում է կալանքի տակ, 2014թ.-ի հունվար ամսին պատահական իրենց թաղամասի կանգառում հանդիպել է Լյովային ու նրան պատմել, որ որդու մասնակցությամբ տեղի ունեցած կռվին ինքը ներկա է գտնվել։ Լյովային ասել է նաև, որ դեպքի օրը չի ճանաչել Մայիսին, միայն հեռուստացույցով «02» հաղորդաշարը տեսնելուց հետո որդին՝ Վահրամը, ասել է, որ այդ անձը հանդիսանում է Լյովայի որդի Մայիսը։ Լյովան իրեն հարցրել է, որ անհրաժեշտության դեպքում կարո՞ղ է արդյոք ինքը գնալ ոստիկանություն և պատմել եղելությունը, ինչին համաձայնվել է։ Դրանից հետո մտածելով, որ որպես վկա իրեն կարող են հրավիրել ոստիկանություն, տանը փորձել է ավելի մանրամասն հիշել դեպքի հանգամանքները և իր մոտ կատարել է գրառումներ, քանի որ վատառողջ է և ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, այն է՝ լսածը և տեսածը շուտ մոռանում է։ Այդ պատճառով սույն ցուցմունքը տալիս խնդրել է օգտվել գրառումներից, որպեսզի կարողանա Լյովայի որդու վիճաբանության հետ կապված դեպքը վերհիշել ավելի մանրամասն։ Նշված գրառումները կատարել է տանը, գրված է իր ձեռքով, այդ ժամանակ տան անդամներից որևէ մեկն իր մոտ չի եղել և չի օգնել։ Օգտվելով իր գրառումից, պատասխանել է քննիչի հաջորդ հարցին (...)»։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկա Սամվել Հակոբյանը հայտնել է, որ իմանալով, որ պետք է գնա ոստիկանություն և ցուցմունք տա, կատարել է գրառում` դեպքի հանգամանքները ճիշտ վերհիշելու համար։ Ներկայումս, դատարանում ցուցմունք տալիս գրառում չի կատարել, որովհետև առողջական վիճակն այդ տեսակետից բավականին լավ է։ Տեղյակ չէ որդու կողմից տրված ցուցմունքներից։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Վահրամ Սամվելի Հակոբյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է վկա Սամվել Հակոբյանի որդին, ճանաչում է ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին, վերջինիս հետ բնակվում են միևնույն թաղամասում։
Հայտնել է, որ տեղյակ է Մ.Սաֆարյանի հետ կապված տեղի է ունեցած միջադեպի՝ դանակահարության, մասին, սակայն, քանի որ ներկա չի գտնվել այդ ամենին, հստակ չգիտի, թե վերջինս ինչ գործողություններ է կատարել այդ միջադեպի ժամանակ։ Միջադեպը տեղի է ունեցել իրենց թաղամասում, իսկ դեպքի մասին տեղեկացել է հորից, սակայն, քանի որ անցել է 3-4 տարի, չի մտաբերում դեպքի վերաբերյալ մանրամասները։ Չի մտաբերում, արդյոք միջադեպի մասին այլ անձ պատմել է իրեն, թե ոչ։ Պարզապես, ընդհանուր խոսակցությունների ժամանակ հայրն ասել է, որ ականատես է եղել դեպքին։
Հայկ Վասիլյան անունով անձի չի ճանաչում։ Բնակվում է հոր, մոր, կնոջ ու երեխաների հետ։ Հայրն ունի առողջական խնդիրներ, մասնավորապես, 5-6 տարի առաջ ստացել է գլխուղեղի ինսուլտ, որի հետևանքով նրա մոտ ի հայտ են եկել տեսողության, հիշողության հետ կապված խնդիրներ։ Այդուամենայնիվ, նախկինում չի եղել դեպք, երբ հայրը փորձի ինչ-որ իրադարձություն հորինել, երևակայել, ավելին, նրան բնորոշ չէ երևակայության /ֆանտազիա/ հատկանիշը։ Նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող քննիչն անընդհատ հորը կանչել է հարցաքննության, ուստի, անհանգստանալով վերջինիս առողջական վիճակի մասին, ինքն իր նախաձեռնությամբ հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր է ներկայացրել քննիչին։ Բացի այդ, կասկածել է, որ առողջական վիճակով պայմանավորված, հնարավոր է, որ նա հանգամանքները այլ կերպ ներկայացներ, որի հետևանքով նա կարող էր ունենալ խնդիրներ։ Հիվանդության հետ կապված հայրն ունի հաշմանդամության կարգ։ Չի մտաբերում, թե ինչպես են ինքն ու հայրը գնացել են ոստիկանություն։ Չի մտաբերում նաև, արդյոք նախաքննության ժամանակ ինքը հարցաքննվել է, թե ոչ, իսկ եթե հարցաքննվել է, չի հիշում ցուցմունքի բովանդակությունը։

Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություներ որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ
«(...) Բնակվում է հոր՝ Սամվել Հակոբյանի, և մոր՝ Արմենուհի Մկրտչյանի, հետ միասին։ 2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին իր մտաբերմամբ գտնվել է Սովետաշենում և զբաղված է եղել իր անձնական գործերով։ Նշված օրն իրենց թաղամասում՝ «Հրազդան» տոնավաճառի դիմաց, Մայիս Սաֆարյանի և Հայկ Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանության մասին իմացել է դեպքից օրեր անց, այդ մասին լսել է պատահական խոսակցություններից, սակայն հստակ չի հիշում, թե ումից։ Որպես իրենց թաղամասի բնակիչ ճանաչում է Մայիս Սաֆարյանին, սակայն նրա հետ որևէ շփում չի ունեցել։ Տեղի ունեցած դեպքի մասին լսել է, որ Մայիս Սաֆարյանը վիճաբանել է Հայկ Վասիլյանի հետ, այլ մանրամասներ չգիտի, բացի այդ, չգիտի նաև վիճաբանության պատճառը։ Հայկ Վասիլյանին չի ճանաչում։
Պնդել է, որ իրականում դեպքի մանրամասները չգիտի, ավելին, չի եղել դեպք, երբ հոր հետ հեռուստացույցով «02» հաղորդաշարը դիտելու ժամանակ հայրը հայտնած լինի, որ նա ինչ-որ վիճաբանության ականատես է եղել, իսկ ինքը հորը հայտնած լինի, որ դանակահարող անձը հանդիսանում է իրենց թաղամասի բնակիչ Լևոնի որդի Մայիսը։ Ավելին, զարմացել է, երբ իրեն ոստիկանություն են հրավիրել, այդ ժամանակ հայրն ասել է, որ նրան ևս հրավիրել էին ոստիկանություն, որտեղ վերջինս պատմել է, որ նա եղել է դեպքի վայրում, թեև չի ճանաչել վիճաբանող անձանց, սակայն երբ հեռուստացույցով ցույց են տվել Մայիսին, ինքը ճանաչել է նրան և հորն ասել այդ մասին։ Հայտնել է, որ իրականում նման բան չի եղել։ Մոտ 7 տարի առաջ հայրն ինսուլտ է ստացել, որից հետո նրա մոտ առաջացել են հիշողության և տեսողության հետ կապված խնդիրներ, նրա մոտ նկատվում է նաև հոգեկան անհավասարակշռություն, «ֆանտազիա», երևակայություն, հաճախակի տարբեր հորինվածքներ է արտահայտում։ Խնդրել է հոր կողմից տրված ցուցմունքը հիմք չընդունել, քանի որ նա հիվանդության պատճառով հստակ ոչինիչ չի կարող հայտնել։ Հիվանդության պատճառով հայրը հանդիսանում է 2-րդ կարգի հաշմանդամ։ Չի մտաբերում, արդյոք նա հոգեկան անհավասարակշռության պատճառով որևէ հոգեբուժական կենտրոնում հաշվառված է, թե ոչ։ Խնդրել է մորը հարցաքննության չկանչել, քան որ նա ևս վատառողջ է։ Չի կարող ասել, թե ինչու է հայրը գնացել ոստիկանություն և հայտնել, որ նա եղել է դեպքին ականատես վկա, կարծում է, որ վերջինս վառ երևակայության արդյունքում հորինել է այդ ամենը։ Հայրն իրեն դեպքի մասին որևէ բան չի պատմել(...)»։

Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան հայտնել է, որ իրականում հորը բնորոշ չէ հորինվածքներ ներկայացնելը, հայրն անընդհատ ասել է, որ ներկա է գտնվել միջադեպին, որպիսի հանգամանքը հաստատել են նաև թաղամասի բնակիչները։ Մինչ ոստիկանություն գնալը, հայրը պատմել է իրեն դեպքի մասին, սակայն չի ցանկացել, որ այդ խոսակցությունը ծավալվեր, այն պատճառով, որ վերջինս տրված ցուցմունքի հետևանքով որևէ խնդիր չունենար, ավելին, չի ցանկացել, որպեսզի մորը ևս հետագայում հարցաքննության կանչեին։ Չի բացառում նաև այն, որ հայրն իրեն դեպքի մասին պատմած լինի «02» հաղորդումը դիտելուց հետո։ Բացի այդ, մտավախություն է ունեցել հոր առողջական վիճակի մասին։ Չի իմացել, որ հայրը դատարան է ներկայացել և հարցաքննվել է սույն քրեական գործի շրջանակներում։ Հայրը և Լևոն Սաֆարյանը հանդիսանում են թաղեցիներ, գտնվում են նորմալ հարաբերությունների մեջ։ Հայրը որևէ հոգեբուժական հիվանդանոցում հաշվառված չէ, ուղղակի էմոցիոնալ է, հաճախակի հուզվող, որի հետևանքով բարձրանում է ճնշումը։ Ինչ վերաբերում է նախաքննական ցուցմունքում իր կողմից նշված՝ «ֆանտազիա», «երևակայություն», «հոգեկան անհավասարակշռություն» արտահայտություններին, նշել է, որ այդ արտահայտությունները գրել է ինքը՝ ինքնուրույն, առանց կողմնակի ճնշումների։ Չի բացառում, որ հայրն իրեն ասել է տեղի ունեցած միջադեպի մասին, այն, որ նա ականատես է եղել այդ ամենին, իսկ ինքը ասած լինի, որ ճանաչում է վիճաբանող անձանց։ Նկատել է, որ վերջին ժամանակաշրջանում հայրը չի մտաբերում որոշակի մանրուքներ, որոնք վերաբերում են իրենց ընտանեկան հարցերին, սակայն դրանք միայն մանրուքներ են։
Հայկ Վասիլյանին չի ճանաչում, իսկ նախաքննական ցուցմունքում քննիչի ասելով է որպես Մայիս Սաֆարյանի հետ վիճաբանող անձի անուն, ազգանուն նշել Հայկ Վասիլյանին։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել են՝

23.11.2013թ.-ին Երևան քաղաքի Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես վկա հարցաքննված Կարեն Վլադիմիրի Բլբուլյանի ցուցմունքն այն մասին, որ՝

«(...) Չունի մշտական աշխատանք, սակայն օգնում է ազգականին և միասին աշխատեցնում են Երևան քաղաքի Աթենքի փողոցի վրա գտնվող 6/4 հասցեում գործող շինանյութի և տնտեսական ապրանքների խանութը։ Ճանաչում է Հայկ Վասիլյանին, մի քանի տարի է, ինչ վերջին աշխատում է խանութի հարևանությամբ գտնվող կանգառում և իրականացնում է թիվ 4 երթուղային տաքսիների երթակարգավորումը։ Ճանաչում է նաև Մայիս Սաֆարյանին, վերջինիս հայրը նրա «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայով տաքսի է վարում, մշտապես մեքենան կայանում է իրենց խանութի մոտակայքում։ Այդուամենայնիվ, Հ.Վասիլյանի և Մ.Սաֆարյանի բնակության հասցեները չգիտի։
2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին գտնվել է աշխատավայրում՝ խանութի ներսում։ Ժամը 12։00-ի սահմաններում դուրս է եկել խանութից և գնացել է առևտուր կատարելու, խանութ է վերադարձել ժամը 14։30-ի սահմաններում։ Մտնելով խանութ, տեսել է, որ ներսում՝ դրամարկղի մոտ, հաճախորդներ են կուտակված։ Այդ պահին տեսել է նաև Մայիս Սաֆարյանին, ով մտնելով խանութի ծայրի հատվածը, հարցրել է, թե որտեղ է Հայկոն։ Այդ ժամանակ նկատել է, որ Մ.Սաֆարյանը դրսևորում է խառնված պահվածք։ Մ.Սաֆարյանին պատասխանել է, որ չգիտի, թե որտեղ է Հայկոն, բացի այդ ասել է, որպեսզի նա չխանգարի և չփակի խանութի մուտքը, ուստի խնդրել է նրան դուրս գալ խանութից։ Դրանից հետո Մայիսը դուրս է եկել խանութից, սակայն, Մայիսի խառնված վարքագծի հետևանքով ինքը նույնպես դուրս է եկել նրա ետևից։ Մայիսին հարցրել է, թե ինչ է պատահել, սակայն, քանի որ այդ պահին Մայիսը քայլում էր դեպի նրա ավտոմեքենան, չի լսել իր կողմից հնչեցրած հարցը։ Այդ ժամանակ պատահական անցնող մի կին, ում ինքը չի ճանաչում, պատասխանել է իր կողմից Մայիսին ուղղված հարցին, ասելով՝ «ինչ պետք է լինի, կռիվ են անում, իրար միս են ուտում»։ Դրանից հետո իմացել է, որ մինչ իր կողմից խանութ գալը, խանութի մոտ կռիվ է տեղի ունեցել։ Դրանից հետո տեսել է, որ Մայիսը քայլում է մայթեզրով, խոսում հեռախոսով։ Նկատել է, որ խանութից դուրս է եկել նաև տաքու վարորդ «չախկալը», ում անունը Արմեն է, նրա հետ է գտնվել երթակարգավորող Հայկը, նրանք միասին քայլել են դեպի Արմենի ավտոմեքենան։ Այդ ժամանակ նրանց է մոտեցել Մայիսը, սակայն չգիտի, թե նրանք ինչ են զրուցել, քանի որ չի լսել նրանց խոսակցությունը։ Այնուհետև, Արմենը և Հայկը միասին գնացել են, իսկ Մայիսը նստել է նրա ավտոմեքենան ու հեռացել։ Կատարվածի մասին տեղեկացել է հաջորդ օրը, երբ նշված խանութ են եկել տարբեր ստորաբաժանման աշխատակիցներ, հարցուփորձ կատարել դեպքի հանգամանքների մասին։ Ոստիկանության աշխատակիցներից իմացել է, որ տեղի է ունեցել դանակահարություն, մասնավորապես, դանակահարել են Հայկին։ Չգիտի, թե որն է եղել վիճաբանության պատճառը։ Մ.Սաֆարյանի մոտ երբեք դանակ կամ եղունգկտրիչ, իսկ Հայկոյի մոտ որևէ տեսակի մահակ չի տեսել։ Նրանք պարզապես հանդիսանում են իր ծանոթները, առօրյա շփում չունի նրանց հետ։ Դեպքի հետ կապված որևէ այլ տեղեկություն չի կարող հայտնել (...)»։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
30.04.2014թ.-ին Երևան քաղաքի Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես վկա հարցաքննված Արման Գարեգինի Բաղդասարյանի ցուցմունքն այն մասին, որ՝

«(...) Ճանաչում է Հայկ Վասիլյանին, վերջինիս հետ գտնվում է ընկերական հարաբերությունների մեջ։
2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին ժամը 17։30-ի սահմաններում սովորականի նման զանգահարել է ընկերոջը՝ Հայկին, որպեսզի իմանար, թե նա ինչով է զբաղված, ինչպես են նրա գործերը։ Հեռախոսով զրուցելու ընթացքում Հայկն իրեն ասել է, որ քիչ առաջ նրա աշխատավայրում՝ «Հրազդան» տոնավաճառի դիմաց, վիճաբանել է մի տղայի հետ, ում ինքը չի ճանաչում։ Հայկն ասել է նաև, որ վիճաբանությունը սկսվել է այն պահին, երբ այդ տղան նրան պատկանող ավտոմեքենան կայանել է թիվ 4 երթուղային տաքսիների վերջին կանգառում՝ տաքսիների համար նախատեսված վայրում։ Դրանից հետո գնացել է Հայկի մոտ՝ մանրամասն տեղեկանալու, թե ինչ է եղել։ Հասնելուն պես Հայկին տեսել է նրա աշխատավայրի մոտ՝ ավտոմեքենայի մեջ նստած։ Զրուցելու ընթացքում Հայկն ասել է, որ վիճաբանության ժամանակ նրան դանակահարել են, իրեն ցույց է տվել ձախ կողմում թևի տակ եղած արյունոտ հատվածը։ Մանրամասն նայել է և տեսել, որ այդ հատվածը ծակած է, ուստի Հայկին առաջարկել է տանել հիվանդանոց, սակայն Հայկը չի ցանկացել, ասելով, որ դեպքը տեղի է ունեցել մի քանի ժամ առաջ՝ ժամը 14։00-ի սահմաններում, դեպքից հետո ցավեր չի զգացել և չի ցանկացել դիմել բուժօգնության։ Այդուամենայնիվ, մնալով Հայկի մոտ, հորդորել է նրան դիմել բուժօգնության։ Ժամը 20։30-ի սահամններում, երբ Հայկի ինքնազգացողությունն ավելի է վատացել, ինքը նրան տեղափոխել է կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալ։
Հավելել է, որ Հայկին ճանաչում է դեռևս դպրոցական տարիներից, գիտի, որ մի քանի տարի է, ինչ նա աշխատում է որպես թիվ 4 երթուղային տաքսիների երթակարգավորիչ։ Դեպքից հետո ընդհանուր խոսակցություներից իմացել է, որ Հայկի հետ վիճաբանած և նրան դանակահարծ անձը հանդիսանում է Կիլիկիայի բնակիչ Մայիս Սաֆարյանը, իր մտաբերմամբ, դեպքի մասին տեղեկացել է նաև հեռուստացույցից։ Հայկին հիվանդանոց է տարել նրան պատկանող «ՎԱԶ 21015» մակնիշի 05 UU 502 պ/հ ավտոմեքենայով։ Դեպքի մասին այլ մանրամասնություններ չգիտի, Մայիս Սաֆարյանին և նրա ընտանիքի անդամներին չի ճանաչում։ Նշել է նաև, որ ապաքինվելուց հետո Հայկը պատմել է, որ նրա հետ վիճաբանած և նրան դանակահարած անձը հանդիսանում է Կիլիկիայի բնակիչ Մայիս Սաֆարյանը, ում հետ որևէ առնչություն ինքը չի ունեցել։ Հստակեցրել է, որ չի մտաբերում, թե արդյոք այդ մանրամասնություների մասին լսել է Հայկից, թե ընդհանուր խոսակցություներից, սակայն, այդուամենայնիվ, վարույթն իրականացնող մարմնին նշել է, որ դեպքի մասին լսել է հեռուստացույցից և ընդհանուր խոսակցություներից (...)»։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի թիվ 138/17 եզրակացությունը, համաձայն որի՝
«…Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանը հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և ներկայումս չի տառապում, հանդիսանում է հոգեպես առողջ անձ։ Փորձաքննվողի մոտ առկա են գլխուղեղի օրգանական ախտահարման մնացորդային երևույթներ՝ տարած ինսուլտից հետո, առանց հոգեկան խանգարումների։
Որպես հոգեկան հիվանդությամբ չտառապող անձ, Սամվել Հակոբյանը դեպքին նախորդող, ինչպես նաև բուն դեպքի ժամանակահատվածում, իր նախաքննական և բոլոր դատաքննական ցուցմունքները տալու ժամանակ տկարամտությամբ կամ որևէ հոգեկան հիվանդությամբ կամ հոգեկան գործունեության ժամանակավոր հիվանդագին խանգարմամբ չի տառապել, կարող էր ու կարող է գիտակցել իր գործողությունները կամ ղեկավարել դրանք, հասկանալ դրանց բնույթն ու նշանակությունը։ Վկա Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանն ինչպես դեպքի պահին, այնպես էլ դրանից հետո՝ ցուցմունքներ տալիս ունակ է եղել և ներկայումս նույնպես ունակ է ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու քրեական գործով բացահայտման ենթակա հանգամանքները, հետևաբար կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին»։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/

Հայկ Վասիլյանի Հագուստները առգրավելու և զննելու մասին արձանագրությունները։

/տես` գ.թ. 2ա-3, 8
դատական նիստի արձանագրությունը /

Մեղադրյալ Մ. Սաֆարյանի մասնակցությամբ դեպքի վայրը զննելու մասին արձանագրությունը։

/տես` գ.թ. 98-99
դատական նիստի արձանագրությունը /

Դատաբժշկական փորձաքննության 24.12.2013թ. թիվ 2084/հ եզրակացությունը, համաձայն որի՝ «Հայկ Վասիլյանի ստացած մարմնական վնասվածքը՝ կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վերքի, ձախ թոքի վնասումով, պատճառվել է ծակող-կտրող գործիքով, հնարավոր է գործի հանգամանքներում նշված ժամանակին և պատճառվել է առողջությանը ծանր վնաս, կյանքին վտանգ սպառնացող»։

/տես` գ.թ. 170-172,
դատական նիստի արձանագրությունը /

Դատաբժշկական փորձաքննության 03.12.2013թ. թիվ 3924/հ եզրակացությունը, համաձայն որի՝ «Մայիս Սաֆարյանի մոտ փորձաքննության պահին, մարմնական վնասվածքների օբեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել»։
/տես գ.թ. 163-164,
դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատակենսաբանական փորձաքննության 25.12.2013թ. թիվ 405 եզրակացության համաձայն՝
«փորձաքննության ներկայացված Հայկ Վասիլյանի արյան նմուշը ABO իգոշճաբանական համակարգի պատկանում է AB խմբին։
Փորձաքննության ներկայացված Հ.Վասիլյանի հագուստների երկարաթև մայկայի, սպորտային անդրավարտիքի վրա տեղակայված կասկածելի հետքերում հաստատվեց արյան առկայություն, որը պատկանում է մարդու և ըստ արյան ABO իգոշճաբանական համակարգի՝ առաջացել է AB խումբ ունեցող անձից կամ անձանցից, այդ թվում նաև կարող էր առաջանալ Հայկ Վասիլյանից։
Փորձաքննության ներկայացված երկարաթև մայկայի վրա տեղակայված կասկածելի հետքերից մեկում /օբ.2/ հաստատվեց արյան առկայություն, որտեղ արյան հետքի տեսակային պատկանելիությունը հնարավոր չեղավ որոշել, հավանաբար արյան հետքում սպիտակության խտության 1։1000-ից նոսր լինելու պատճառով»։
/տես` գ.թ. 173-175,
դատական նիստի արձանագրությունը/

Ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության 08.04.2014թ. թիվ 21 եզրակացությունը, համաձայն որի՝

«…փորձագիտական հանձնաժողովը եզրակացնում է, որ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի մոտ հայտնաբերվում է «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայունության խանգարում /կրած գլխուղեղի տրավմայից հետո/»։ Այդ մասին են վկայում ինչպես անամնեստիկ տվյալները, այնպես էլ ներկա հետազոտան արդյունքները։
Վերը նշված փորձաքննվողի մոտ արտահայտված չէ այն աստիճանի և չի ուղեկցվում ակտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, մտավոր-հիշողական կոպիտ խանգարումներով, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ նեկայումս զրկեր և զրկի նրա՝ իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու և դրանք ղեկավարելու հնարավորությունից։
Ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայումս նա կարող էր և կարող է գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք։
Իրավախատումը կատարելիս փորձաքննվողը չի գտնվել նաև հոգեկան գործունեության որևէ ժամանակավոր խանգարված վիճակում, որը կարող էր զրկել նրան իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու և դրանք ղեկավարելու հնարավորությունից։
Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին հարկ է ճանաչել ՄԵՂՍՈՒՆԱԿ։
Իր հեգեկան վիճակով նա կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին։
Հաշվի առնելով նրա մոտ առկա «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայունության խանգարումը», խորհուրդ է տրվում հյարդահոգեբույժի ամբուլատոր հսկողութուն, կարիքն առաջանալու դեպքում բուժում կազմակերպել «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ հոգեբուժական բաժանմունքում»։

/տես` գ.թ. 247-250,
դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանում հետազոտվել է նաև իրեղեն ապացույց ճանաչված, դեպքի ժամանակ տուժող Հ.Վասիլյանի հասգուստները, ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի բժշկական ամբուլատոր քարտը, երեխայի ծննդյան վկայանը, ամուսնության վկայականը, դիպլոմները, պատվոգրերը, զինվորական գրքույկը, սրտաբանության ինստիտուտի կողմից տրված առողջական վիճակի վերաբերյալ փաստաթղթերը, ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը, «Հոգեբուժական բժշկական կենտրոն» նարկոլոգիական կլինիկայի կողմից և ՀՀ ԱՆ «Հոգեբուժական բժշկական կենտրոն» ՓԲԸ-ի «Ավան» հոգեբուժական կլինիկայի կողմից տրված փաստաթղթերը։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանում հետազոտված և ուսումնասիրված վերը շարադրված ապացույցների ամբողջության պայմաններում դատարանը սույն դատավճռում պետք է քննարկման առարկա դարձնի և լուծի այն հարցերը, որոնք կապված են՝

1. գործով անցնող անձանց ցուցմունքների արժանահավատությանը,

2. դրանց արդյունքում ձեռք բերված, գործի փաստական հանգամանքներին վերաբերող ապացույցների բավարարությանը,

3. իսկ հիշյալ վերլուծությունների արդյունքում նաև՝ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի իրավաչափությանն ու հիմնավորվածությանը։

Այսպես.

Դատարանն ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված հանրորեն վտանգավոր արարքում նրա մասնակցությունն ապացուցված համարելու, այդ առնչությամբ գործով ձեռք բերված ապացույցների բավարարության հարցը քննարկելու, ինչպես նաև այդ մեղադրանքի կապակցությամբ ստացված ապացույցների արժանահավատությունը գնահատելու տեսանկյունից նախ հարկ է համարում անդրադառնալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ին կայացված թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ ապացույցների բավարարության վերաբերյալ արտահայտած հետևյալ իրավական դիրքորոշումներին.
« (…) 28. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
« (…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...)
3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկածը (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների բավարարությունըե որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։
Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)։ (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը (…)»։ (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ (…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)ե (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)»։
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։
Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) ։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։ (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)»։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր); Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած
(...) »։
Սույն գործով, դատարանը, դատաքննությամբ հետազոտված և ուսումնասիրված ապացույցների համադրության արդյունքում ստորև անդրադառնում է դրանց՝ մասնավորապես ամբաստանյալի, տուժողի և վկաների կողմից տրված ցուցմունքների արժանահավատությանը, ամբաստանյալին մեղսագրված արարքում մեղադրանքի ապացույցների բավարարությանը, այդ և մյուս ապացույցների հետ փոխկապակցվածությանն ու համադրմանը, իսկ դրանց արդյունքում՝ գործի արդարացի լուծման հիմնարար հարցերին։

Գործի փաստական հանգամանքների ընդհանուր վերլուծությունից դատարանը հաստատված է համարում այն, որ 2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց ծագած վիճաբանության անմիջական մասնակիցներ են հանդիսանում գործով ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանն ու տուժող Հայկ Վասիլյանը։ Թեև գործի քննությամբ, մասնավորապես տուժողի կողմից ներկայացված տեղեկություններում, վերջինս փորձել է խուսանավել այն տեղեկությունները հայտնելուց, որ իրեն մարմնական վնասվածք հասցնողը հանդիսանում է Մայիս Սաֆարյանը, այդուամենայնիվ, գործով ձեռք բերված ապացույցների ամբողջությունը (ամբաստանյալի, վկաների ցուցմունքներ, դատաբժշկական փորձաքննութան եզրակացույթուն և այլն) անհերքելիորեն վկայում են այն մասին, որ տուժողին մարմնական վնասվածքը հասցնողը հանդիսանում է ամբաստանյալը։

Այլ է հիշյալ մարմնական վնասվածքը հասցնելու շարժառիթը, հանգամանքները, ինչպես նաև դրան նախորդող իրավիճակն ու մարմնական վնասվածքը հասցնելու համար առիթ հանդիսացած պատճառը։

Այս առումով դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ և վերլուծել ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ՝ տուժողի և վկաների կողմից դատարանում տրված ցուցմունքները, որոնք իրենց համակցությամբ ունեն էական նշանակություն։
Այսպես.
Սույն գործի դատական քննության ընթացքում ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանն ի սկզբանե չի հերքել իր առնչությունն ու մասնակցությունը տեղի ունեցած միջադեպին, ավելին, մանրամասն ներկայացրել է դեպքի օրն իր գործողությունների հաջորդականությունը ու զարգացումը։ Ամբաստանյալի` դատարանում տրված ցուցմունքի ամբողջական վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ իր և տուժող Վասիլյանի միջև վիճաբանությունը ծագել է կենցաղային հարցի շուրջ, որը վերաբերել է որոշակի հատվածում ավտոմեքենան կայանելու թույլատրելիությանը։ Ընդ որում, դատարանն ընդգծում է, որ ամբաստանյալը հաջորդաբար ներկայացրել է տուժող Վասիլյանի այն գործողությունները, որոնք պայմանավորված են եղել մեքենան երկրորդ անգամ նույն վայրում կայանելու հետ և ուղեկցվել են Հ.Վասիլյանի կողմից ինչպես ձայնի բարձր տոնայնությամբ խոսելով, այնպես էլ նրա կողմից դրևսորած ակտիվ վարքագծով, որն ուղղված է եղել անմիջականորեն իրեն։
Ըստ ամբաստանյալի՝ Հ.Վասիլյանի առավել ակտիվ գործողությունները ծագել են այն պահից ի վեր, երբ վերջինս երկրորդ անգամ մեքենան կայանել է շինանյութի խանութի դիմացի հատվածում՝ խանութ մտնելու և իր երեխայի համար տակդիր գնելու նպատակով։ Հենց այդ ժամանակ է, որ Հ.Վասիլյանը բարձր տոնայնությամբ դիմել նրան, ասելով՝ «…ոնց որ չհասկացար, որ պետք է չկայանես այդ վայրում..»։
Այնուհետև, ամբաստանյալը դատարանին հայտնել է, որ՝ « (...) Հ.Վասիլյանը, գոռգոռալով մոտեցել է իրեն, քաշքշել, իսկ ինքը պարզաբանել է նրան, որ պետք չէ գոռալ, հասուն անձինք են, կարող են հանգիստ, առանց կռվի խոսել և հասկանալ իրավիճակը։ Հեռանալով մեքենայի մոտ, Հ.Վասիլյանը բղավել է իր ետևից՝ «…արա արի, ոնց որ չես հասկանում» և ավտոմեքենայի միջից վերցրել ու մեջքի հետևում թաքցնելով ինչ-որ սև գույնի առարկա՝ մոտեցել է իրեն»։

Վերը շարադրվածից կարելի է եզրահանգել, որ փաստորեն, է, ամբաստանյալը մանրամասն ներկայացրել է մի իրավիճակ, որի ընթացքում Հ.Վասիլյանը ձայնի բարձր տոնայնությամբ նախ հանդիմանել է վերջինիս, ապա, մոտեցել նրան ու սկսել քաշքշել։

Ամբաստանյալի կողմից դրսևորած հետագա գործողությունների վերաբերյալ առավել փաստարկված պատկերացում կազմելու համար անհրաժեշտ է ուշադություն դարձնել այն հագամանքի վրա, որ վայրը, որտեղ փորձել է իր ավտոմեքենան կանգնեցնել Մ. Սաֆարյանը՝ ավտոմեքենաները կայանելու համար արգելված վայր չի հանդիսանում, ավելին, այն գտնվում է տուժող Հայկ Վասիլյանի կողմից՝ որպես երթուղային տաքսիների երթակարգավորողի, ուղղորդվող երթուղային տաքսիների կայանման համար նախատեսված վայրից դուրս՝ հետևաբար, վերջինս որևէ իրավասություն չի ունեցել դիտողություն անել ամբաստանյալին՝ մեքենան այդ վայրում կայանելու առնչությամբ։ Ուստի, տրամաբանական է, որ տուժողի դիտողությունը կարող էր հարուցել ամբաստանյալի արդարացի զայրույթը իրեն արված անհիմն դիտողության և որոշակի՝ ավտոմեքենան այդտեղից հեռացնելու վերաբերյալ, ցուցումներ տալու առումով։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ ամբաստանյալը տեղյակ է պահել իրեն նկատողություն անող Վասիլյանին, որ մեքենան կայանում է շատ կարճ ժամանակահատվածով և այդքան ժամանակ վիճաբանելու փոխարեն ինքն արդեն խանութից գնումներ կատարած և վերադարձած կլիներ։

Ասվածից հետևում է, որ վիճաբանության, իսկ հետագայում նաև քաշքշուկի ու կռվի նախաձեռնողն ու պատճառը եղել է ինքը՝ տուժողը։ Հիշյալ փաստը հաստատվել է ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ տուժողի ցուցմունքնրով։

Չնայած դրան, տուժողը շարունակել է աներկբա պնդել ու պահանջել, որ ամբաստանյալը դուրս բերի մեքենան այդ վայրից, իսկ երբ հասկացել է, որ Մ.Սաֆարյանը չի կատարում իր «պահանջը», մոտեցել է ավտոմեքենային ու այնտեղից վերցնելով ինչ-որ առարկա, այն թաքցրել է մեջքի հետևում ու մոտեցել ամբաստանյալին՝ շարունակելով պնդել պահանջը։

Ամբաստանյալը դատարանում հայտնել է նաև, որ այն ընթացքում, երբ Հ.Վասիլյանը համապատասխան առարկայով մոտեցել է իրեն և սկսել է գոռգոռալ, ինքը հրել է նրան, պահանջելով հեռու կանգնել։ Հենց այդ պահին Հ.Վասիլյանը մեջքի հատվածից հանել է առարկա՝ մահակ և փորձել է հարվածել իրեն։ Մասնավորապես, վերջինս երկու անգամ փորձել է մահակով հարվածել իր գլխի հատվածին, սակայն ինքը կանխել է այդ հարվածները՝ ձախ ձեռքով պահելով նրան։ Միայն այն ժամանակ, երբ Հ.Վասիլյանը փորձել է աջ ձեռքով երրորդ անգամ հարվածել իրեն, ինքը բնազդաբար կես քայլ ետ է գնացել, իրեն պաշտպանելու նպատակով բաճկոնի աջ գրպանից հանել եղունգ կտրիչ դանակը, բացել այն և ոչ դիտավորյալ կերպով մեկ անգամ աջ ձեռքով շարժում է կատարել նրա ձախ կողքի հատվածում։ Իր կողմից գործողություն կատարելուց անմիջապես հետո, երբ Հայկը ձեռքով ցանկացել է չորրորդ անգամ հարվածել իրեն, իրենց է մոտեցել Արմեն Պետրոսյանը, գրկել Հայկի մեջքից և հեռացրել նրան՝ տանելով դեպի մոտակա տնտեսական խանութ։

Դատարանը վերլուծելով ամբաստանյալի և տուժողի ամբողջական ցուցմունքները, փաստում է հետևյալը`

- երկրորդ անգամ մեքենան կայանելուց հետո տուժող Հ.Վասիլյանը գոռգոռացել է Մ.Սաֆարյանի վրա՝ փորձելով շրջապատի մոտ ստեղծել որոշակի տպավորություն իր ասածներն այլ անձանց կողմից անվերապահորեն կատարման ենթակա լինելու առումով,

- մինչ Մ.Սաֆարյանին մոտենալը՝ մեքենայի միջից վերցրել է առարկա՝ /ըստ ամբաստանյալի՝ մահակ/,

- մոտենալով Մ.Սաֆարյանին, 2 անգամ տվյալ առարկայով փորձել է հարվածել ամբաստանյալի գլխի հատվածին, սակայն, Սաֆարյանի կողմից այդ հարվածները կանխվել են ձեռքով պաշտպանվելու միջոցով,

- Հ.Վասիլյանը փորձել է աջ ձեռքով երրորդ անգամ հարվածել Մ.Սաֆարյանին, որի ժամանակ վերջինս կես քայլ ետ է գնացել և իրեն պաշտպանելու նպատակով բաճկոնի աջ գրպանից հանելով եղունգկտրիչ դանակը, բացել այն և մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածել տուժողի մարմնի ձախ կողքային հատվածին,

- երբ Հայկ Վսիլյանը ձեռքով ցանկացել է դարձյալ հարվածել Սաֆարյանին, նրանց է մոտեցել Արմեն Պետրոսյանը, գրկել Հայկի մեջքից և հեռացրել նրան՝ տանելով դեպի մոտակա տնտեսական խանութ։

Հատկանշականն այն է, որ ամբաստանալ Մ.Սաֆարյանը սույն գործով դատական քննության ժամանակ հայտնած տեղեկությունները գրեթե նույնությամբ ներկայացրել է գործի ինչպես նախաքննության, այնպես էլ նախորդ քննության ընթացքում, ինչը վկայում է այն մասին, որ ամբաստանյալը մշտապես հայտնել է նույնաբովանդակ փաստեր, ոչ թե` յուրաքանչյուր դեպքում հարմարացրել դրանք և ներկայացրել իր իսկ նախընտրած տարբերակով։
Մինչդեռ, տուժող Հայկ Վասիլյանը, թե նախաքննության, թե դատական քննության ընթացքում մշտապես տվել է միմյանցից տարբերվող ցուցմունքներ՝ մի դեպքում ընդհանրապես ժխտելով միջադեպի ժամանակ իր մոտ որևէ առարկայի, առավել ևս՝ մահակի առկայությունը, իսկ գործի սույն դատական քննության ժամանակ տված ցուցմունքում չհերքելով իր ձեռքում որևէ առարկայի լինելու փաստը բառացիերոն հայտնել է հետևյալը.
« …չի բացառել, որ միջադեպի ժամանակ գետնից վերցրել է առարկա, օրինակ` փայտ կամ շիշ, թեև հստակ չի մտաբերում և չի պնդում դա։ Իր մոտ նախապես վերցված այլ առարկա չի եղել, որևէ տեղից՝ այդ թվում նաև իր ավտոմեքենայից, որևէ իր չի վերցրել, ավելին, իր ավտոմեքենայում նմանատիպ որևէ իր չի պահում։ Ինքը հաստատապես չի հիշում, որ դեպքի ժամանակ ինչ-որ բան վերցրած լինի ձեռքը, բայց որ ասում են ձեռքում ինչ-որ իր եղել՝ չի բացառում…»։

Ավելին, միջադեպի ժամանակ իր ձեռքում այլ առարկայի մասին հնարավոր առկայության մասին տուժող Հ.Վասիլյանը չի հերքել նաև իր նախաքննական ցուցմունքում և 02.12.2013թ.-ին Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես տուժող լրացուցիչ հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՝
«(...)

Մայիսից լսելով, որ նա ավտոմեքենան չի հեռացնում, մոտեցել է նրան և սկսել են հրմշտել միմյանց, որը վերածվել է քաշքշուկի, ինչի հետևանքով սկսել են ուժեղ հրել իրար։ Չի բացառում, որ այդ ժամանակ գետնից փայտ, քար վերցրած և Մայիսին հարվածած լինի, քանի որ հստակ չի հիշում այդ պահը։ Մտաբերում է, որ այդ պահին գետնին ինչ-որ իր է փնտրելիս եղել, որպեսզի հարվածեր նրան, ուստի, չի բացառում, որ հարվածել է, սակայն հստակ չի մտաբերում, թե Մայիսի մարմնի որ մասին է հարվածել, քանի անգամ և ինչ առարկայով։

(...)»։

Համադրելով տուժողի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքները, դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ տուժող Վասիլյանը նախ չի ժխտել իր մասնակցությունը ծագած միջադեպին, ապա, յուրաքանչյուր դեպքում որևէ հստակ պատասխան չի տվել իր կողմից որևէ առարկայով հարվածներ հասցնելու հավանականության վերաբերյալ, այդուամենայնիվ, չբացառելով այդ։ Ասվածի մասին է վկայում նաև այն, որ գործի դատական քննության ընթացքում ի պատասխան դատավարության մասնակիցների և դատարանի տված հարցերին, տուժողը չի հերքել իր կողմից իր հետ վիճաբանող անձին որևէ առարկայով հարվածելու հանգամանքը։ Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ Հ.Վասիլյանը Մ.Սաֆարյանին հարվածելու վերաբերյալ տվել է ընդհանրական, հիմնականում խուսանավող բնույթի պատասխաններ, այն է` «հնարավոր է», «չեմ բացառում» և այլն, որոնցով սակայն, վերջինս այդպես էլ չի հերքել իր կողմից ամբաստանյալին փայտով, մահակով կամ որևէ այլ առարկայով հարվածելու փաստը։
Նման պարագայում, դատարանն արձանագրում է, որ դատարանում ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի ցուցմունքները` Հ.Վասիլյանի կողմից իրեն մահակով հարվածներ հասցնելու մասին չեն կարող համարվել ոչ արժանահավատ ու մտացածին` դրան որպես հակափաստարկ բերված որևէ ապացույցի բացակայության հիմքով։ Նույնը նաև ամբաստանյալի վրա դեպքից հետո որևէ մարմնական վնասվածք չհայտնաբերվելու առումով։ Մեղադրանքի կողմի այն դիտարկումը, թե ամբաստանյալի կողմից մահակով հարվածներ չստանալու փաստը հիմնավորվել է նաև նրանով, որ դեպքից հետո ամբաստանյալը որևէ մարմնական վնասվածք չի ստացել, դատարանը չի դիտում որպես տուժողի կողմից հարվածներ հասցնելու փաստը բացառող հանգամանք, քանի որ ինչպես հաստատվեց գործի քննությամբ, դեպքը տեղի է ունեցել նոյեմբեր ամսվա վերջին և ամբաստանյալի պնդմամբ ինքը եղել է հաստ հագուստներով և հնարավոր է, որ վնասվածք չստանար։
Վերը նշվածից զատ, քրեական գործի համար առանցքային նշանակություն ունեցող տվյալ հանգամանքը հաստատված կամ հերքված համարելու տեսանկյունից դատարանն առանձնակի կարևորում է և անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ դատարան հրավիրված վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքներին, ով եղել է դեպքի անմիջական ականատեսը և նրա կողմից տրված ցուցմունքները հատկապես արժևորվում են նրանով, որ վերջինս, ի տարբերություն ամբաստանյալի կամ տուժողի, հանդիսանում է գործի ելքով չշահագրգռված անձ։
Վկա Հակոբյանի դատական քննության ընթացքում տրված ցուցմունքի բովանդակային վերլուծությամբ պարզ է դառնում, որ վերջինս ակամայից, հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ ներկա է գտնվել և ականատես է եղել միջադեպի որոշակի հատվածին, մասնավորապես, ամբաստանյալի և տուժողի միջև տեղի ունեցած լարված խոսակցությանը, քաշքշուկին ու կռվին, իսկ այնուհետև՝ տուժողի կողմից ամբաստանյալին հարվածներ հասցնելուն։
Դատարանում նախազգուշացված լինելով սուտ ցուցմունք տալու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին վկան հայտնել է, որ՝
«...տեսել, որ հիշյալ տարածքում գտնվող շինանյութի խանութի մոտ իրեն անծանոթ երկու երիտասարդ տղաներ բարձր տոնով խոսում են միմյանց հետ։ Մասնավորապես, լսել է, թե ինչպես է այդ երիտասարդներից մեկը մյուս երիտասարդին ասում, որ չպետք է հիշյալ վայրում կայանի ավտոմեքենան, իսկ մյուսը պատասխանել է, թե տվյալ վայրում կայանելով մեքենան ում է խանգարում։ Այնուհետև, լսել է, թե ինչպես է դիտողություն կատարող երիտասարդն ասում` «երևի լավ չես հասկանում»։ Մտաբերում է, որ այդ երիտասարդը մոտեցել է մոտակայքում կայանված սպիտակ գույնի «Մերսեդես» մակնիշի մեքենային, այնտեղից վերցրել ինչ-որ առարկա` փայտ, և այդ փայտով վերևից դեպի ներքև 2-3 անգամ հարվածել է մյուսին»։
Փաստորեն, ականատես վկան մանրամասն ներկայացրելով դեպքի այն հատվածը, որի անմիջական մասնակիցն է եղել, պնդել է, որ տեսել է, թե ինչպես է վիճող երիտասարդներից մեկը մոտենում մոտակայքում կայանված սպիտակ գույնի «Մերսեդես» մակնիշի մեքենային, այնտեղից վերցնում ինչ-որ առարկա` փայտ, և այդ փայտով վերևից դեպի ներքև հարվածում մյուսին, այսինքն՝ Մ.Սաֆարյանին։
Հատկանշական է, որ վկա Հակոբյանի ցուցմունքն իր բովանդակությամբ՝ կապված կողմերի միջև տեղի ունեցած լարված խոսակցության, դրանցից մեկի կողմից առարկան ավտոմեքենայի մեջից վերցնելու, իսկ այնուհետև դրանով վիճաբանության մասնակիցներից մեկին 2-3 անգամ՝ ընդ որում վերևից դեպի ներքև ուղղությամբ հարվածելու հետ, նույնությամբ համընկնում է ամբաստանյալի կողմից տրված ցուցմունքի հետ՝ բացառությամբ ամբաստանյալի և վկայի կողմից հիշյալ առարկային վերաբերող նկարագրության։
Ավելին, վկայի ցուցմունքն, ըստ էության, տրամագծորեն չի հակասում նաև տուժող Վասիլյանի ցուցմունքին այն առումով, որ նա, ի վերջո, չի հերքել վիճաբանության ու կռվի պահին իր ձեռքում որևէ այլ առարկայի առկայության փաստը։
Այստեղ հարկ է ամդրադարձ կատարել վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքի ինչպես արժանահավատությանը, այնպես էլ նրա կողմից դեպքի հանգամանքները ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու ունակության մասին հարցերին առհասարակ, քանի որ ինչպես նախաքննական մարմինը, այնպես էլ հետագայում մեղադրանքը պաշտպանող դատախազներն ու ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, կասկածի տակ են դրել նշված վկայի ցուցմունքների արժանահավատությունը՝ այն պայմանավորելով նրա հիվանդությունների հետ, քանի որ բժիշկ-նյարդաբան Վ.Մ.Պապիկյանի կողմից 04.02.2011թ.-ին կնքված և ստորագրված` «Էտապային էպիկրիզ»-ի համաձայն` վկա Սամվել Հակոբյանի մոտ ախտորոշվել է «Կայուն մնացորդային երևույթներ կրած գլխուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումից ձախ հետին ուղեղային զարկերակի ավազանում, աջակողմ հոմոնիմ հեմիանոպսիա, ասթենո-դեպրեսիվ սինդրոմ (...) »։
Անդրադառնալով և կասկածի տակ դնելով վկայի՝ նախաքննական և նախորդ դատական քննության ընթացքում տրված ցուցմունքները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանn իր 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ ստորադաս դատարանները Ս.Հակոբյանի ցուցմունքը գնահատելիս քննարկման առարկա չեն դարձրել.
(…) - նախաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված Սամվել Հակոբյանի որդու` Վահրամ Հակոբյանի ցուցմունքը, որով վերջինս հերքել է «02» հաղորդաշարը նայելու և Մայիս Սաֆարյանի ու Հայկ Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանությունը հոր հետ քննարկելու հանգամանքը։ Վկա Վահրամ Հակոբյանը խնդրել է չընդունել Սամվել Հակոբյանի կողմից տրված ցուցմունքները` նրա մոտ առողջական խնդիրների (հիշողության և տեսողության հետ կապված), ինչպես նաև հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակի, ուժեղ երևակայության և հաճախակի հորինվածքներ ներկայացնելու պատճառաբանությամբ,
- բժիշկ-նյարդաբանի կողմից տրված «Էտապային էպիկրիզ»-ը, որի համաձայն` վկա Սամվել Հակոբյանի մոտ ախտորոշվել են կայուն մնացորդային երևույթներ կրած գլխուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումից ձախ հետին ուղեղային զարկերակի ավազանում, աջակողմ հոմոնիմ հեմիանոպսիա և ասթենո-դեպրեսիվ սինդրոմ,
- իր կողմից տրված ցուցմունքներում Ս.Հակոբյանը հայտնել է, որ ճանաչում է Մ.Սաֆարյանի հորը և նրա առաջարկով է եկել ցուցմունք տալու, ինչպես նաև վատառողջ է, ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, տեսածը և լսածը շուտ է մոռանում,
- ցուցմունքներ տալիս օգտվել է գրառումներից (…)։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «(…) վկա Սամվել Հակոբյանի շահագրգռվածության, մասնավորապես` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի հոր ծանոթը լինելու մասին հենց իր կողմից հայտնած տեղեկությունները, ինչպես նաև նրա կողմից հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու և վերարտադրելու դժվարությունների ու վատ տեսողության վերաբերյալ ինչպես իր, այնպես էլ իր որդու ցուցմունքներում, բժիշկ-նյարդաբանի ախտորոշումներում պարունակվող տվյալները կասկածի տակ են դնում Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը (…) »։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հիշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ գործի արդարացի լուծման համար կարևոր նշանակություն ունցող հիշյալ հանգամանքները պարզելու նպատակով, հաշվի առնելով վկա Սամվել Հակոբյանի վերաբերյալ քրեական գործում գտնվող բժշկական փաստաթղթերում առկա տեղեկությունները և դրանցով պայմանավորված՝ վկայի կողմից գործի փաստերն ու իրադարձությունները ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու ունակությունները պարզելու նպատակով դատարանը, սույն գործի դատական քննության ընթացքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով առ այն, որ՝
« (...) Քրեական գործով վարույթում ստորև նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով`
3) վկայի կամ տուժողի ունակ չլինելը ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու քրեական գործով բացահայտման ենթակա հանգամանքները` դատահոգեբուժական փորձագետի եզրակացությունը (...)»։
կայացրել է որոշում՝ ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձաքննություն նշանակելու մասին, որի կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ ԱՆ կից միջգերատեսչական ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովին։
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի թիվ 138/17 եզրակացության համաձայն՝
« (…) Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանը հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և ներկայումս չի տառապում, հանդիսանում է հոգեպես առողջ անձ։
Փորձաքննվողի մոտ առկա են գլխուղեղի օրգանական ախտահարման մնացորդային երևույթներ տարած ինսուլտից հետո, առանց հոգեկան խանգարումների։
Որպես հոգեկան հիվանդությամբ չտառապող անձ, Սամվել Հակոբյանը դեպքին նախորդող, ինչպես նաև բուն դեպքի ժամանակահատվածում, իր նախաքննական և բոլոր դատաքննական ցուցմունքները տալու ժամանակ տկարամտությամբ կամ որևէ հոգեկան հիվանդությամբ կամ հոգեկան գործունեության ժամանակավոր հիվանդագին խանգարմամբ չի տառապել, կարող էր ու կարող է գիտակցել իր գործողությունները կամ ղեկավարել դրանք, հասկանալ դրանց բնույթն ու նշանակությունը։ Վկա Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանն ինչպես դեպքի պահին, այնպես էլ դրանից հետո՝ ցուցմունքներ տալիս ունակ է եղել և ներկայումս նույնպես ունակ է ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու քրեական գործով բացահայտման ենթակա հանգամանքները, հետևաբար կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին (…)»։
Այլ խոսքով, դատարանն արձանագրում է, որ նշանակված ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի թիվ 138/17 եզրակացությամբ հերքվում է այն հանգամանքը և փարատվում ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի այն կասկածը, որ Ս.Հակոբյանը հանդիսանում է հոգեկան հիվանդությամբ տառապող անձ, հետևաբար, դեպքին նախորդող, ինչպես նաև բուն դեպքի ժամանակահատվածում, իր նախաքննական և բոլոր դատաքննական ցուցմունքները տալու ժամանակ տկարամտությամբ կամ որևէ հոգեկան հիվանդությամբ կամ հոգեկան գործունեության ժամանակավոր հիվանդագին խանգարմամբ չի տառապել, կարող էր ու կարող է գիտակցել իր գործողությունները կամ ղեկավարել դրանք, հասկանալ դրանց բնույթն ու նշանակությունը, հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ վերջինիս կողմից դատարանում տրված ցուցմունքն անարժանահավատ դիտելու հիմքերը բացակայում են։
Ինչ վերաբերում է Վ.Հակոբյանի կողից հայտնած տեղեկություններին՝ կապված հոր առողջական վիճակի հետ, որոնք ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմի կասկածի տակ են դրել վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը, դատարանը փաստում է հետևյալը՝
Սույն գործով դատական քննության ընթացքում Վ.Հակոբյանը դատարանում հստակ նշել է, որ՝
« (…)նախկինում չի եղել դեպք, երբ հայրը փորձի ինչ-որ իրադարձություն հորինել, երևակայել, ավելին, նրան բնորոշ չէ երևակայության /ֆանտազիա/ հատկանիշը։ Նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող քննիչն անընդհատ հորը կանչել է հարցաքննության, ուստի, անհանգստանալով վերջինիս առողջական վիճակի մասին, ինքն իր նախաձեռնությամբ հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր է ներկայացրել քննիչին։
(...) Մինչ ոստիկանություն գնալը, հայրը պատմել է իրեն դեպքի մասին, սակայն չի ցանկացել, որ այդ խոսակցությունը ծավալվեր, այն պատճառով, որ վերջինս տրված ցուցմունքի հետևանքով որևէ խնդիր չունենար, ավելին, չի ցանկացել, որպեսզի մորը ևս հետագայում հարցաքննության կանչեին (…)»։

Նման պարագայում, դատարանը հաստատված է համարում այն հանգամանքը, որ Վ.Հակոբյանը գործով մինչդատական վարույթի ընթացքում նախաքննական մարմնին է ներկայացրել հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր և հորդրել արժանահավատ չդիտել այդ ցուցմունքները, ելնելով լոկ այն բանից, որ հայրը վատառողջ է, վերջինիս հակացուցված է հուզվելը, իսկ ինքն առավել մտահոգ է եղել նրա առողջական վիճակի մասին և չի ցանկացել ավելորդ բարդություններ։ Բացի այդ, վկան հավելել է նաև, որ չի ցանկացել, որ ոչ միայն հայրը ներգրավվեր քննչական և դատավարական գործողություններին, այլ նաև, մտահոգվել է հետագայում մորը ևս անհանգստացնելու համար։

Վերը շարադրվածի պարագայում, դատարանն ընդգծում է, որ Ս.Հակոբյանը դատարանում հստակ նկարագրել է այն ամենը, ինչին նա անմիջականորեն ներկա է գտնվել, ուստի բացակայում է որևէ հիմք՝ նրա ցուցմունքն անարժանահավատ լինելու առումով։
Այս առումով արդեն դատարանն էական չի համարում, թե արդյոք վկան նախաքննական մարմնի մոտ ցուցմունք տալիս օգտվել է գրառումներից, թե ոչ, քանի որ ինչպես նախորդ, այնպես էլ ներկա դատական քնությամբ վերջինս այդպիսի գրառումներ չի ունեցել, մինչդեռ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատարաններում մշտապես հայտնել է նույն տվյալները՝ գործի փաստական հանգամանքների մասին։
Դատարանը փաստարկված չի համարում նաև մեղադրանքի կողմի այն դիտարկումը, որ վկա Սամվել Հակոբյանը նախաքննական մարմին է ներկայացել և ցուցմուքն տվել ամբաստանյալի հոր նախաձեռնությամբ, քանի որ դատարանում դրա վերաբերյալ որևէ հիմնավորում ի հայտ չեկավ։ Ի հակառակ դրան, վկա Հակոբյանը պնդեց, որ որպես անձ և քաղաքացի մշտապես դրսևորում է քաղաքացիական բարձր ակտիվություն, մասնակցում ընտրական գործընթացներին և ականատես լինելով դեպքին, իսկ դրանից հետո տեղեկանալով, որ վիճաբանողն իր ծանոթի՝ Լևոն Սաֆարյանի որդին է իր քաղաքացիական պարտքն է համարել գնալ և դրա վերաբերյալ հայտնել ողջ ճշմարտությունը։
Այսպիսով, հաշվի առնելով, որ գործի դատական քննության արդյունքում ի հայտ չեկան այնպիսի բավարար փաստեր, որոնք կհերքեին կամ կբացառեին տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանին որևէ առարկայով, այդ թվում մահակով, հարվածներ հասցնելու հանգամանքը, հետևաբար, դատարանը նշվածը դիտարկելով որպես չփարատված կասկած, որը չի ընդունվում որպես արժանահավատ իրողություն մեղադրանքի մարմինների կողմից, գտնում է, որ այն կամ պետք է հերքվի որոշակի՝ բավարար ապացույցներով, ինչը տեղի չունեցավ, կամ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն` պետք է մեկնաբանվի հօգուտ ամբաստանյալի։
Նույն կերպ և մահակի նկարագրության առումով։ Մեղադրանքի մարմինները, հետագայում նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, որպես ամբաստանյալի կողմից տրված ցուցմունքների անարժանահավատության հիմք են դիտել նաև մահակի նկարագրությունը։ Մինչդեռ, դատարանը, վերը նշված պատճառաբանություններով հաստատված համարելով, որ իրականում միջադեպի ժամանակ տուժողի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ տեղի են ունեցել հարվածներ ձեռքում եղած փայտով կամ մահակով, չի կարևորում դրա նկարագրությունը, քանի որ նախ՝ հիշյալ իրավիճակում, միջադեպի տևողության մեկ րոպեի ըմթացքում, յուրաքանչյուր անձ յուրովի կարող էր ընկալել այդ առարկայի նկարագրությունը։ Բացի այդ, նկարագրված պայմաններում առավել կարևոր է տուժողի մարմնական վնասվածք ստանալուն նախորդող իրադարձությունները, ինչն անմիջական նշանակություն ունի ամբաստանյալին մեղսագրված արարքի հետ, որի վերաբերյալ դատարան իր դատողությունները կներկայացնի սույն դատավճռի հաջորդ բաժնում։
3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Այսպիսով, գործի քննությամբ ի հայտ եկած և դատարանում հետազոտված գործի վերը նշված փաստական հանգամանքներից ելնելով՝ դատարանը պետք է քննարկան առարկա դարձնի արդեն հետևյալ հարցը`
արդյոք ճիշտ քրեաիրավական գնահատական է տրվել Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի կողմից կատարած հանրորեն վտանգավոր արարքին։
Այսպես.
Նախաքննական մարմնի կողմից Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ`
(…) նա 2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին ժամը 14։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց, թիվ 4 երթուղային տաքսու կայանատեղում իր կողմից վարվող «Մերսեդես» մակնիշի 35 PՏ 667 պ/հ-ի ավտոմեքենան կայանելու պատճառով վիճաբանել է նշված համարի երթուղային տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ Հայկ Արտակի Վասիլյանի հետ, որի ընթացքում դանակով մեկ անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Հայկ Արտակի Վասիլյանի կրծքավանդակի ձախ կեսին և նրա առողջությանը պատճառել ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, ծակած-կտրած թափանցող վերքի ձախ թոքի վնասումով (...)»»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում (…) »։
Վերը շարադրված հոդվածի դիսպոզիցիայի վերլուծությամբ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում մարդու առողջության դեմ ուղղված հանցագործություններից ամենավտանգավորի` դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։ Քննարկվող հանցագործության հանրային առավել բարձր վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ համապատասխան հակաիրավական արարքի արդյունքում մարդուն պատճառվում է վնաս, որը խիստ բացասական է անդրադառնում նրա առողջական վիճակի վրա, այլև նրանով, որ կարող է առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ՝ ընդհուպ մինչև տուժողի մահ։ Այս հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ Մասնավորապես, հանցավորը տուժողի առողջությանը ծանր վնաս կարող է պատճառել՝ իր ֆիզիկական հնարավորությունները գործադրելով (ձեռքով կամ ոտքով հարվածելով, հրել վայր գցելով, մարմնի որևէ մաս ջարդելով և այլն), տարբեր գործիքներ, իրեր կամ առարկաներ (դանակ, կացին, մուրճ, մետաղյա ձող, քար և այլն) օգտագործելով, զանազան մեխանիզմներ, միջոցներ կամ նյութեր (հրազեն, թույն, թմրանյութ և այլն) կիրառելով, տարերաին աղետի իրադրությունը կամ առավել վտանգի աղբյուրն օգտագործելով և այլն։ Քննարկվող հանցագործության կատարման նշված եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես՝ տուժողի կենսական կարևոր օրգանների շրջանում դանակով հարված հասցնելիս հանցավորը ոչ միայն նախատեսում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, այլև գիտակցում է կամ առնվազն պարտավոր է գիտակցել, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է առողջության ծանր վնաս, որը վտանգավոր է կյանքի համար և անգամ կարող է հանգեցնել մահվան։ Այլ խոսքով՝ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա։ Վերոգրյալն ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին։
Գործի դատական քննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա ի հայտ եկած վերը նշված փաստական հանգամանքները հաստատված համարելիս և դրանց վերաբերյալ դատողություններ անելիս, դատարանը ղեկավարվում է քրեադատավարական օրենքի մի շարք պահանջներով և արձանագրում հետևյալը.
Այսպես`
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«2. Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում`
1) քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի.
(...) »։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
« (...) 3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները/…/»։
Իսկ օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում ամրագրված է, որ`
«2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը։ Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա։ Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը։
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
5. Կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվող խափանման միջոցները չեն կարող պարունակել պատժի տարրեր»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածում ամրագրված է, որ՝
«Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»։
Բացի այդ, մի շարք դատավարական նորմեր իրենց դրույթներում պարունակում են ապացույցների հավաքման, դրանց ստուգման և գնահատման մեխանիզմները` մասնավորապես.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Ապացույցները հավաքվում են հետաքննության, նախաքննության և դատական քննության ընթացքում` սույն օրենսգրքով նախատեսված քննչական և դատական գործողությունների կատարման ճանապարհով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցների վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
Սույն գործի ապացույցների և դրանց հիման վրա պարզված գործի փաստական հանգամանքների վերլուծության արդյունքում, դատարանը եկավ այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող նախաքննական մարմինը չի ձեռնարկել օրենքով սահմանված բոլոր անհրաժեշտ և բավարար միջոցները՝ քննվող քրեական գործով բոլոր փաստական հանգամանքները վեր հանելու ուղղությամբ, ինչի արդյունքում ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ դատարանը պարտավոր է հիմք ընդունել, ավելին, կասկածի տակ չդնել ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի, վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքները` կապված տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից մահակով հարվածներ հասցնելու, իսկ այդ հարվածների հետևանքով ու դրանից դրդված ամբաստանյալի կողմից տուժողին մարմնական վնասվածք պատճառելու անխուսափելի անհրաժեշտության վերաբերյալ։
Այլ կերպ դատարանում` ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի և գործի ելքով որևէ շահագրգռվածություն չունեցող անձի` վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ Հ.Վասիլյանի կողմից Մ.Սաֆարյանին հարվածներ հասցնելու վերաբերյալ չեն կարող համարվել ոչ արժանահավատ ու մտացածին` դրան որպես հակափաստարկ բերված որևէ ապացույցի բացակայության հիմքով։
Այսպիսով, դատարանն արձանագրելով, որ սույն գործով հավաքվել է ապացույցների որոշակի ամբողջություն, փաստում է, որ պարտավոր է դրանք համադրել, գնահատել ու վերլուծել այդ` հավաքված ապացույցների միասնականության շրջանակներում։ Մինչդեռ, անդրադառնալով մեղադրանքի կողմի այն դատողություններին, թե ամբաստանյալ Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանը հիմնավոր է և նա պետք է պատասխանատվության ու պատժի ենթարկվի այդ հանցավոր արարքը կատարելու համար, դատարանը գտնում է, որ նախաքննությամբ հավաքված ու դատարանում հետազոտված ապացույցները թույլ չեն տալիս գալու այդ եզրահանգման հետևյալ պատճառաբանությամբ։
Ասվածը մասնավորապես վերաբերվում է Մ.Սաֆարյանի կողմից տուժողին դանակահարելու դրդապատճառներին, նրա սուբյեկտիվ դիտավորությանն ու դրանք գնահատելուն համար անհրաժեշտ փաստերին ու ապացույցներին։ Այս առումով կարևոր է վերլուծել ամբաստանյալի կողմից տուժողին մարմնական վնասվածք հասցնելուն նախորդած ժամանակահատվածում և դրանից հետո տեղի ունացած իրադարաձությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը, որը կատարվել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում, այսինքն՝ պաշտպանվողի կամ մեկ այլ անձի կյանքը, առողջությունը և իրավունքները, հասարակության կամ պետության շահերը հանրության համար վտանգավոր ոտնձգությունից կամ դրա իրական սպառնալիքից՝ ոտնձգություն կատարողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանելիս, եթե թույլ չի տրվել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում։
2. Անձի կյանքի համար վտանգավոր բռնության կամ այդպիսի բռնության իրական սպառնալիքով զուգորդված ոտնձգությունից պաշտպանվելիս կարող է պատճառվել ցանկացած վնաս, այդ թվում՝ մահ։
3. Անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն անձին է պատկանում՝ անկախ ոտնձգությունից խուսափելու կամ այլ անձանց կամ պետական մարմինների օգնությանը դիմելու հնարավորությունից, ինչպես նաև անկախ անձի մասնագիտական կամ այլ հատուկ պատրաստվածությունից և պաշտոնեական դիրքից։
4. Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում են համարվում դիտավորյալ այն գործողությունները, որոնք, պաշտպանվողի համար ակնհայտ, չեն համապատասխանում ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ արարքը հանցագործություն է, եթե հատկապես նախատեսված է սույն օրենսգրքի հատուկ մասով։
5. Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում չի համարվում և քրեական պատասխանատվության չի հանգեցնում զենքի կամ ցանկացած այլ միջոցների կամ առարկաների գործադրումը զինված անձի հարձակումից կամ անձանց խմբի հարձակումից պաշտպանվելու համար, ինչպես նաև ապօրինաբար և բռնությամբ բնակարան կամ այլ շինություն ներխուժելը կանխելու համար` անկախ ոտնձգողին պատճառած վնասի ծանրությունից»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։
Այսպես.
Գործի քննությամբ հիմնավորվեց, որ ամբաստանյալը նախապես որևէ դիտավորություն չի ունեցել տուժող Հ.Վասիլյանին դանակով մարմնական վնասվածք պատճառելու առումով, այլ մարմնական վնասվածքը պատճառել է ելնելով արդեն իսկ ստեղծված` իր կյանքի համար առաջացած վտանգը խափանելու, դադարեցնելու մղումներից ելնելով։
Անդրադառնալով անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում գործելու վերաբերյալ ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի կողմից առաջ քաշված հարցին, դատարանը ցանկանում է նախ մեջ բերել է այս առթիվ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք որոշումներում արտահայտած որոշակի իրավական դիրքորոշումներ, ապա դրանք վերլուծել նաև սույն գործով ի հայտ եկած փաստական հանգամանքների լույսի ներքո `
Մասնավորապես,
Ա.Հակոբյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ`
«Անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն ունի որոշակի սահմաններ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի մեկնաբանման հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ օրենքով ամրագրված են որոշակի պայմաններ, որոնց առկայության դեպքում է միայն պաշտպանությունը իրավաչափ և հետևաբար` արարքի հանցավորությունը բացառող։
Այսպես, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության պայմաններն են.
ա) ոտնձգության հանրային վտանգավորությունը.
բ) ոտնձգության առկայությունը.
գ) ոտնձգության իրական լինելը,
դ) վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին.
ե) վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին.
զ) պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը։
Առաջին պայմանից հետևում է, որ ոտնձգությունն օժտված է հանրային վտանգավորությամբ, եթե այն անձի, հասարակության, պետության շահերին կարող է էական վնաս հասցնել։
Երկրորդ պայմանի համաձայն` ոտնձգությունը համարվում է առկա այն դեպքում, երբ այն արդեն սկսվել է, ընթացքի մեջ է և չի ավարտվել, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ առկա է ոտնձգությունը սկսելու իրական, անմիջական սպառնալիք։ Ոտնձգության առկայության պայմանը ենթադրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանությունն անթույլատրելի է արդեն ավարտված ոտնձգության դեպքում, բացառությամբ այն դեպքի, երբ վնաս պատճառողը չի գիտակցել ոտնձգության ավարտման փաստը։ Վերջինիս դեպքում ոտնձգությունից առաջացած հուզմունքի պատճառով պաշտպանվողին կարող է թվալ, թե ոտնձգությունը դեռևս չի ավարտվել և անհրաժեշտ է պաշտպանվել։ Նման դեպքերում թեև պաշտպանությունն անժամանակ է (ուշացած է), այն այնուամենայնիվ, իրավաչափ է։
Երրորդ պայմանի իմաստով ոտնձգությունն իրական է, եթե այն իրոք կատարվում է և ոչ թե պաշտպանվողի երևակայության արդյունք է։
Չորրորդ պայմանի համաձայն` անհրաժեշտ պաշտպանությունը ներառում է ոչ միայն սեփական, այլ նաև ուրիշ անձանց իրավունքների, ինչպես նաև հասարակության և պետության շահերի պաշտպանության դեպքերը։ Ընդ որում, այլ անձանց իրավունքների ու շահերի պաշտպանությունն իրականացնող անձը կարող է պաշտպանությունն իրականացնել սեփական նախաձեռնությամբ` առանց սպասելու, որ իրենից օգնություն խնդրեն։
Ըստ հինգերորդ պայմանի` անհրաժեշտ պաշտպանությունն իրականացվում է միայն ոտնձգողին վնաս հասցնելու միջոցով։ Ընդ որում, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն անձին է պատկանում անկախ ոտնձգությունից խուսափելու, կամ այլ անձանց, պետական մարմինների օգնությանը դիմելու հնարավորությունից, ինչպես նաև, անկախ անձի մասնագիտական կամ այլ հատուկ պատրաստվածությունից և ծառայողական դիրքից։ Այլ կերպ` եթե անգամ հնարավորություն կա պաշտպանությունն իրականացնել այլ միջոցներով (օրինակ` փախչել, դիմել այլ անձանց կամ պետական մարմինների օգնությանը), բայց պաշտպանություն իրականացնողը ընտրում է պաշտպանության այն ձևը, որը կապված է ոտնձգողին վնաս պատճառելու հետ, իրականացված պաշտպանությունը չի համարվի ոչ իրավաչափ։
Վեցերորդ պայմանը պաշտպանության համարժեքությունն է ոտնձգությանը։ Անհրաժեշտ պաշտպանությունը համարժեք չէ ոտնձգությանը, եթե պաշտպանության և ոտնձգության միջև անհամապատասխանությունն ակնհայտ է, այսինքն` ոտնձգողին հասցվում է այնպիսի ծանր վնաս, որը տվյալ պայմաններում անկասկած արդարացված չէ։ Ընդ որում, ոտնձգության և պաշտպանության միջև եղած անհամապատասխանությունը պետք է ակնհայտ լինի հենց իր՝ պաշտպանությունն իրականացնողի համար։ Պաշտպանվողը պետք է գիտակցի, որ չափից դուրս մեծ վնաս է հասցնում ոտնձգողին, ինչն արդարացված չէ տվյալ իրադրությունում։
Անհրաժեշտ պաշտպանության համարժեքության գնահատման և որպես արդյունք` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման առկայության կամ բացակայության որոշման համար անհրաժեշտ է գնահատել ոտնձգության վտանգավորության աստիճանի և պաշտպանության միջև համապատասխանությունը։
Օրենքը չի պահանջում, որ պաշտպանվողը կիրառի ոտնձգողի կողմից կիրառվող միջոցներին հավասարազոր միջոցներ։ Պաշտպանվողը կարող է գործադրել նաև առավել արդյունավետ միջոցներ։
Ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների միջև համամասնության խնդիրը լուծելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքները՝
ա) պաշտպանվող բարիքի արժեքավորությունը և այն վնասի չափը, որ կարող էր հասցվել դրան,
բ) ոտնձգության ինտենսիվությունը ու հանկարծակիությունը,
գ) պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորությունները (սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը, ֆիզիկական ուժը և այլն),
դ) ոտնձգողների և պաշտպանվողների քանակը,
ե) ոտնձգության իրադրությունը, տեղը, ժամանակը և այլն։ /տե՛ս Արտյոմ Նորայրի Հակոբյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0149/01/09 որոշման 27-28-րդ կետերը/»։
18.12.2015թ-ին թիվ ԿԴ3/0028/01/14 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն անդրադառձել է փոխադարձ կռվի ժամանակ անհրաժեշտ պաշտպանության թույլատրելիության հարցին և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ`
«Փոխադարձ կռիվն անձանց ֆիզիկական ընդհարումն է, որը կարող է սկսվել կողմերի՝ միմյանց միաժամանակ վնաս հասցնելով, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ կռիվը սկսվում է կողմերից մեկի նախաձեռնությամբ, սակայն մյուս կողմն ընդունում է մարտահրավերը և ընդգրկվում կռվի մեջ։ Փոխադարձ կռվի ժամանակ երկու կողմն էլ հանդես են գալիս ոտնձգողի դերում, դրսևորում ոչ իրավաչափ վարքագիծ, ատելության, վրեժի, զայրույթի կամ այլ շարժառիթներով փոխադարձ հարվածներ են հասցնում միմյանց՝ նպատակ ունենալով մեկը մյուսին վնաս պատճառելու։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ փոխադարձ կռվի ժամանակ, որպես կանոն, անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակն անհնար է, քանի որ կռվողներից յուրաքանչյուրը, հանդես գալով ոտնձգողի դերում, չի ղեկավարվում պաշտպանությանը բնորոշ շարժառիթներով և նպատակներով։ Այսինքն՝ թեև կռվի մասնակից երկու կողմերի դեպքում էլ առերևույթ առկա են անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության պայմանները, սակայն դրանք չեզոքանում են փոխադարձ կռվի իրողությամբ։ Հետևաբար այդ պարագայում նրանց արարքը ենթակա է որակման ըստ փաստացի վրա հասած հետևանքի։
Միաժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ փոխադարձ կռվի ընթացքում կողմերի նպատակները և դրդապատճառները կարող են փոխվել, ինչը կարող է հանգեցնել նաև նրանց վարքագծի փոփոխմանը և անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակ առաջացնել։ Մասնավորապես` որպես այդպիսին կարող են գնահատվել այն իրավիճակները, երբ՝
ա) կռվի ընթացքում կողմերից մեկը դադարեցնում է կռիվը, իսկ մյուսը շարունակում է հարվածներ հասցնել։ Այս պայմաններում փոխադարձ կռիվը, ըստ էության, ավարտված է և հարվածներ հասցնող ու կռիվը շարունակող կողմն արդեն հանդես է գալիս ոտնձգողի դերում, իսկ նրա գործողությունները դիտարկվում են ոչ իրավաչափ, ինչն էլ հիմք է հանդիսանում կռիվը դադարեցրած կողմի համար օգտվելու անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքից։ Այլ կերպ` այն դեպքում, երբ կռիվը դադարեցրած կողմը սկսում է հանրորեն վտանգավոր ոտնձգությունից պաշտպանել իր իրավունքներն ու օրինական շահերը, ապա նրա գործողությունները պետք է գնահատել որպես անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում կատարված,
բ) կռվի ընթացքում կողմերից մեկի հնարավորությունները շեշտակի ուժեղանում են (օրինակ` կողմերից մեկը զինվում է, կամ նրա կողմից սկսում են կռվել այլ անձինք). այս դեպքում մյուս կողմն անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունք է ստանում,
գ) կռիվը դադարեցնելու, ծանր հետևանքները կանխելու նպատակով կռվին չմասնակցող երրորդ անձինք վնաս են հասցնում կռվող կողմերից մեկին կամ երկուսին` ստանալով անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունք»։
Զարգացնելով հիշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն Ա.Թորոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արտահայտել է դիրքորոշում այն մասին, որ`
«…անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներով։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ոտնձգության բնույթն ու վտանգավորությունը որոշվում են ոտնձգության օբյեկտի արժեքավորությամբ, ոտնձգության ինտենսիվությամբ, պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորություններով, նրանց քանակով, ոտնձգության իրադրությամբ և այլն։ Ուստի, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ առկա է ակնհայտ (խիստ, էական) անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի կողմից պատճառվող վնասների միջև։
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի իմաստով խոսքը սպառնացող և պատճառվող վնասների միջև առկա խիստ (էական) անհամապատասխանության մասին է։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ պաշտպանվողը կիրառել է պաշտպանության այնպիսի միջոցներ և մեթոդներ, որոնց կիրառումն ակնհայտ կերպով չէր բխում ո՛չ ոտնձգության բնույթից և վտանգավորությունից, ո՛չ էլ իրադրությունից։
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ է առաջին հերթին պարզել ոտնձգության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման սուբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է մեղքի դիտավորյալ ձևով։
Անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում ուղղակի դիտավորությամբ գործելու պարագայում պաշտպանվողը՝
ա) գիտակցում է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել ոտնձգողին նվազ ծանր վնաս պատճառելով,
բ) կանխատեսում է ոտնձգողին վնաս պատճառելու անխուսափելիությունը կամ իրական հնարավորությունը,
գ) ցանկանում է վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում անուղղակի դիտավորությամբ գործելու պարագայում պաշտպանվողը՝
ա) գիտակցում է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել ոտնձգողին նվազ ծանր վնաս պատճառելով,
բ) կանխատեսում է ոտնձգողին վնաս պատճառելու հնարավորությունը,
գ) գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը կամ անտարբեր է դրա առաջացման նկատմամբ»։
Այսպիսով, դատարանն անդրադառնալով վճռաբեկ դատարանի` անհրաժեշտ պատպանության և դրա սահմանազանցման բնորոշմանն ու իրավաչափությանը վերաբերվող վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումներին և դրանք դիտարկելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների տիրույթում, արձանագրում է, որ Մ.Սաֆարյանը ստեղծված իրավիճակում գործել է ոչ թե անհրաժեշտ պաշտպանության, այլ դրա սահմանազանցման պայմաններում։
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս արձանագրում է հետևյալը`
Նախ, 2013թ. նոյեմբերի 21-ին տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ առկա է եղել իրական ոտնձգություն, որը պարունակել է հանրային վտանգավորություն։ Այսինքն, ոտնձգությունը, որից պաշտպանվել է Սաֆարյանը, եղել է հանրորեն վտանգավոր, իրական և առկա։
ՈՒստի վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «ա» ենթակետով նախատեսված հանրային վտանգավորության պայմանն առկա է։
Այնուհետև, ոտնձգությունը եղել է առկա, մասնավորապես, այն սկսվել է տնտեսական խանութի դիմաց, երբ Հ.Վասիլյանը մոտեցել է Մ.Սաֆարյանին ու իրականացրել ոտնձգությունը՝ մասնավորապես ձեռքում գտնվող առարկայով փորձել է 2-3 հարված հասցնել Մ.Սաֆարյանի գլխի շրջանում, սակայն չի կարողացել, քանի որ Սաֆարյանն իր ձեռքով կանխել է այդ հարվածները գլխի շրջանում ստանալը։ Տվյալ պարագայում, դատարանը փաստում է, որ ոտնձգությունը սկսվել, ավելին, եղել է ընթացքի մեջ և դեռևս ավարտված չի եղել այն պահին, երբ Մ.Սաֆարյանը դանակով հարվածել է Հ.Վասիլյանին։ Դրա մասին է վկայում այն, որ Հ.Վասիլյանի կողմից երկու անգամ հարվածի փորձ կատարելուց հետո Մ.Սաֆարյանը հասկանալով, որ հաջորդ հարվածն ի վիճակի չէ կանխելու, դանակով, ըստ էության, հարվածել է տուժողին` իրական ոտնձգությունը սկսված լինելուց հետո` մինչև միջադեպի ավարտը։ Ասվածին հավելելով ոտնձգության առկայության («բ» ենթակետ) կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումը` դատարանը գտնում է, որ գործում չկան օբյեկտիվ հիմքեր պնդելու, որ Հ.Վասիլյանին վնաս հասցնելու պահին Մ.Սաֆարյանը գիտակցում էր, կամ կարող էր գիտակցել, որ տուժողի կողմից սկսված ոտնձգությունն արդեն իսկ ավարտված է, հատկապես, որ այն գտնվել է ընթացքի մեջ։
Հետևաբար, վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «բ» ենթակետով նախատեսված առկայության պայմանը ևս առկա է։
Անդրադառնալով տվյալ վիճաբանության՝ ոտնձգության, իրական լինելու փաստին, դատարանը գտնում է, որ ոտնձգությունը եղել է իրական, այլ ոչ թե պաշտպանվողի` տվյալ դեպքում Մ.Սաֆարյանի, երևակայության արդյունքը, ինչը պայմանավորված է ինչպես Մ.Սաֆարյանի, այնպես էլ վկա Ս.Հակոբյանի ներկայացրած փաստերով, որոնք հետազոտվել են դատարանում։
Արձանագրելով, որ մեղադրանքի կողմը դատարանին չներկայացրեց օբյեկտիվ հիմքեր առ այն, որ դեպքի օրը ամբաստանյալի կյանքի կամ առողջության նկատմամբ որևէ ոտնձգություն չի կատարվել և միայն պաշտպանվողին է թվացել, թե այդպիսին առկա է, դատարանը փաստում է, որ տվյալ պարագան չի կարող դիտվել որպես կարծեցյալ պաշտպանություն։
Հետևաբար, վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «գ» ենթակետով նախատեսված իրական լինելու պայմանը նույնպես առկա է։
Դատարանը կրկին անդրադառնալով վճռաբեկ դատարանի վերը նշված դիրքորոշումներին, հաստատված է համարում նաև սույն գործով հասարակության շահերին վտանգ պառնալու բաղադրիչի առկայությունը։ Մասնավորապես, տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վտանգ է սպառնացել Մ.Սաֆարյանի իրավունքներին և շահերին՝ նրա առողջությանն ու կյանքին, ուստի պաշտպանվողը` Մ.Սաֆարյանը, իր նախաձեռնությամբ իրականացրել է պաշտպանություն` այն է դանակով հարվածել է Հ.Վասիլյանին և այդ կերպ փորձել խափանել արդեն իսկ սկսված և առկա վտանգը։ Տվյալ իրավիճակում պաշտպանվողը Սաֆարյանը պաշտպանությունն իրականացրել է իր նախաձեռնությամբ, ինքնուրույն ընտրելով դրա տեսակը։
ՈՒստի առկա է նաև վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «դ» ենթակետով նախատեսված` վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին պայմանը։
Սույն գործի ապացուցներից բխում է, որ տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում վնասը պատճառվել է միայն ոտնձգողին /տվյալ դեպքում` Հ.Վասիլյանին/։ Այսինքն, վիճաբանության ընթացքում ամբաստնյալի կողմից դանակով մարմնական վնասվածք է պատճառվել սույն քրեական գործի շրջանակներում տուժող հանդիսացող Հ.Վասիլյանին, ով, ինչպես պարզվեց գործի քննությամբ, եղել է Մ.Սաֆարյանին հարվածներ հասցնող անձը։ Այսինքն, Մ.Սաֆարյանը դանակով մարմնական վնածվածք է պատճառել ոտնձգողին, այլ ոչ թե կողմնակի կամ ոտնձգության հետ որևէ առնչություն չունեցող որևէ մեկի։
ՈՒստի առկա է նաև վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «ե» ենթակետով նախատեսված` վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին պայմանը։
Վերջին պայմանը հանդիսանում է պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը։ Տվյալ դեպքում դատարանը փաստում է, որ սույն գործով ամբաստանյալի արարքին քրեաիրավական գնահատական տալու տեսանկյունից անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել տեղի ունեցած ոտնձգության և պաշտպանության միջև անհամապատասխանության ակնհայտությանը, այսինքն` արդյոք ոտնձգողին հասցվել է այնպիսի հանարժե ք վնաս, որը տվյալ պայմաններում անկասկած արդարացված է։
Դատարանը վերլուծելով գործի փաստերն ու ապացույցները եզրահանգում է, որ դեպքի ժամանակ ոտնձգության և պաշտպանության միջև եղած անհամապատասխանությունը տվյալ դեպքում ակնհայտ է եղել հենց իր` պաշտպանությունն իրականացնող ամբաստանյալի, համար։ Պաշտպանվողը` տվյալ դեպքում Մ.Սաֆարյանը, պետք է գիտակցեր, որ չափից ավելի մեծ վնաս է հասցնում ոտնձգողին, ինչը տվյալ իրադրությունում արդարացված չէ։
Ինչպես նշվեց վերևում` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներով։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առումով պետք է նկատի ունենալ, որ ոտնձգության բնույթն ու վտանգավորությունը որոշվում են ոտնձգության օբյեկտի արժեքավորությամբ, ոտնձգության ինտենսիվությամբ, պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորություններով, նրանց քանակով, ոտնձգության իրադրությամբ և այլն։
Ուստի, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ առկա է ակնհայտ (խիստ, էական) անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի կողմից պատճառվող վնասների միջև։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի իմաստով խոսքը սպառնացող և պատճառվող վնասների միջև առկա խիստ (էական) անհամապատասխանության մասին է։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ պաշտպանվողը կիրառել է պաշտպանության այնպիսի միջոցներ և մեթոդներ, որոնց կիրառումն ակնհայտ կերպով չէր բխում ո՛չ ոտնձգության բնույթից և վտանգավորությունից, ո՛չ էլ իրադրությունից։
Միաժամանակ, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ է առաջին հերթին պարզել ոտնձգության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը։
Այսինքն, տվյալ իրավաչափության պայմանը դիտարկելիս դատարանը պետք է անդրադառնա այն հարցին, թե արդյոք տեղի է ունեցել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում, թե ոչ։
Դատարանն, անդրադառնալով ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների միջև համամասնության խնդրին, առաջին հերթին հաշվի է առնում վճռաբեկ դատարանի կողմից այս խնդրի կապակցությամբ սահմանված հետևյալ չափորոշիչները`
ա) պաշտպանվող բարիքի արժեքավորությունը և այն վնասի չափը, որ կարող էր հասցվել դրան,
բ) ոտնձգության ինտենսիվությունը ու հանկարծակիությունը,
գ) պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորությունները (սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը, ֆիզիկական ուժը և այլն),
դ) ոտնձգողների և պաշտպանվողների քանակը,
ե) ոտնձգության իրադրությունը, տեղը, ժամանակը և այլն։
Դատարանն արձանագրում է, որ քննվող քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա հաստատված գործի փաստական հանգամանքները թույլ են տալիս գալու այն եզրահանգման, որ տվյալ դեպքում ամբաստանյալի իրականացրած հանցավոր գործողությունները բխում և ակնհայտորեն են համապատասխանում որոշման «բ» ենթակետով սահմանված` ոտնձգության հանկարծակիությանը։
Այլ կերպ, հաստատված համարելով, որ տուժող Հ.Վասիլյանը դրսևորելով ակտիվ վարքագիծ, ելնելով այն հանգամանքից, որ ամբաստանյալ Սաֆարյանը տուժողին դանակահարել է տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ, դատարանը գտնում է, որ նա տուժող Հ.Վասիլյանին որպես կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր մարմնական վնասվածք է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով« պաշտպանվելով իր առողջության նկատմամբ իրականացվող հանկարծակի և ինտենսիվ ոտնձգությունից։ Ի հիմնավորումն վերոհիշյալ փաստարկի` դատարանն ընդգծում է, որ գործի փաստական հանգամանքների, գործով ձեռք բերված ապացույցների համադրումից հետևում է, որ Մ.Սաֆարյանի նկատմամբ իրականացված ոտնձգությունը եղել է հանկարծակի, հանրորեն վտանգավոր, առկա և իրական, իսկ նրա գործողություններն ուղղված են եղել իր շահերի պաշտպանությանը, և վերջինս տուժողին մարմնական ծանր վնաս է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով։ Հանկարծակիության բնութագրիչը յուրաքանչյուր դեպքում խիստ բնորոշ է լինում տեղի ունեցած իրադարձություններին, հետևապես պետք է գործի հանգամանքների մանրակրկիտ հետազոտմամբ գալ այն եզրահանգման, թե արդյուք տուժողի գործողությունները եղել են հակարծակի՝ վնաս պատճառած անձի նկատմամբ։
Սույն դեպքում, թեև Մ.Սաֆարյանը տեսել է, որ տուժող Հ.Վասիլյանն իր ավատոմեքենայից վերցրել և մեջքի ետևում է թաքցրել ինչ-որ առարկա, այնուամենայնիվ, նախ՝ այդ պահից մինչև այդ առարկայով իրեն հարվածելը անցել է բավականին կարճ ժամանակահատված՝ վայրկյաններ, բացի այդ, ամբաստանյալը, մինչև վերջին պահը չի մտածել, որ այնուամենայնիվ, տուժողն իրեն հարվածներ կհասցնի տվյալ առարկայով, ու թեև նշված իրավիճակում ամբաստանյալի կողմից դրսևորած գործողություննեը դուրս են օբյեկտիվ պաշտպանության իրավիճակից, ուստի ամբաստանյալի գործողություններն ուղղված տուժողին մարմնական վնասվածք պատճառելուն անհամարժեք են նրան հասցված վնասի առումով, ինչը կարող է լինել նաև ամբաստանյալի ինտելլեկտուալ կարողություններով պայմանավորված՝ իր վրա իրականացված ոտնձգության ոչ համարժեք գնահատման արդյունք, քանի որ ամբաստանյալի մոտ ախտորոշվել է «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայունության խանգարում», որի հիմքով վերջինիս խորհուրդ է տրվել նյարդահոգեբույժի ամբուլատոր հսկողություն։
Հետևաբար, դատարանն արձանագրում է, որ ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների միջև առկա ակնհայտ անհամապատասխանության պայմաններում Մ.Սաֆարյանի արարքը պետք է որակվի որպես անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ հասցված ծանր մարմնական վնասվածք։
Դատարանը փաստում է, որ ոտնձգության և պաշտպանության անհամապատասխանությունն առաջին հերթին որոշվում է ոտնձգության բնույթով, իսկ ոտնձգության բնույթը որոշվում է այն օբյեկտի արժեքավորությամբ, որի դեմ ուղղված է ոտնձգությունը։ Դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ պաշտպանվող ամբաստանյալի մոտ առաջացել է հոգեբանական լարվածության, վախի և անհավասարակշռության վիճակ, ինչն էլ խանգարել է նրան ճիշտ գնահատել իրադրությունը, սպառնացող վտանգի բնույթն ու աստիճանը։
Ուստի պաշտպանվողը ` Մ.Սաֆարյանը, ոտնձգողին պատճառել է ավելի մեծ վնաս, քան տվյալ իրադրությունում բավարար էր ոտնձգությունը խափանելու, դադարեցնելու համար։
Ամբաստանյալի կողմից Հ.Վասիլյանին դիտավորությամբ ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու դիտավորության բացակայության մասին է վկայում նաև այն, որ վերջինս, ըստ էության, իրական հնարավորություն է ունեցել վիճաբանության ժամանակ դանակի մի քանի հարված հասցնել իրեն մահակով հարվածներ հասցնող անձին, սակայն այդ կերպ չի վարվել և ինչպես նշվեց վերևում դանակի մեկ հարվածով ընդամենը ցանկացել է խափանել հարձակվողի գործողությունները, այն է՝ վրա հասնող հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումը։ Մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում դիտավորությամբ այլ անձի առողջությանը ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու համար, ինչը քննվող քրեական գործով չհիմնավորվեց։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել։
2. Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը, և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը։ Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերում»։
Այսպիսով, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված ապացուցները, վերլուծելով ու համադրելով դրանք, գործի փաստական հանգամանքները դիտարկելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված, վերը շարադրված որոշումների լույսի ներքո, դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը ենթակա է վերավորակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` այն է մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ Մայիս Սաֆարյանը կատարել է արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Դատարանը հաստատված համարելով Մ.Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը և անդրադառնալով դրանով ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին, փաստում է հետևյալը`

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը (...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) 2 տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարվելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը։ Տևող հանցագործության դեպքում վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է արարքը դադարելու, իսկ շարունակվող հանցագործության դեպքում` վերջին արարքը կատարելու պահից։
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելը անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք։ Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դիսպոզիցիայի վերլուծությունից բխում է, որ այն նկարագրում է դիտավորյալ հանցագործություն, իսկ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի ժամկետը չի գերազանցում երկու տարին, ուստի տվյալ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին, հետևաբար, այն կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից անցել է երկու տարի։
Ըստ գործով հաստատված տվյալների՝ ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանին մեղսագրված, քրեական օրենքով արգելված արարքը կատարվել և ավարտվել է 2013թ. նոյեմբերի 21-ին և մինչև սույն դատավճիռը կայացնելը ամբաստանյալին՝ օրենքով սահմանված կարգով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետի ընթացքը չի ընդհատվել, չի կասեցվել։
Այլ խոսքով, նշված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Մ.Սաֆարյանին վերագրվող՝ ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն ամբաստանյալի համար լրացել են` դրա կատարումից 2 տարի անցնելու հիմքով։
Հետևաբար, դատարանն արձանագրում է, որ Մ.Սաֆարյանին պետք է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրան պետք է ազատել քրեական պատասխանատվությունից` վերը շարադրված հիմնավորումներով։
Լուծելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով` դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված, դեպքի պահին տուժող Հ.Վասիլյանի հագին եղած հագուստները պետք է վերադարձնել վերջինիս։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանից հօգուտ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 169.800 /մեկ հարյուր վաթսունինը հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ՝ որպես դատական ծախսեր։
4. Եզրափակիչ մաս
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360, 365, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված, դեպքի պահին տուժող Հայկ Վասիլյանի հագին եղած հագուստները` վերադարձնել վերջինիս։
Մայիս Լևոնի Սաֆարյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 169.800 /մեկ հարյուր վաթսունինը հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ՝ որպես դատական ծախսեր։

Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։



Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն
ԵԿԴ/0067/01/14








ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0067/01/14
Նախագահող դատավոր` Ա.Խաչատրյան
Դատավորներ` Ա.Դանիելյան
Լ.Թադևոսյան

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)

նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատախազ Վ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ


2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ք.Երևանում

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)` 2015 թվականի ապրիլի 1-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը
1. 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի վարչության Մալաթիայի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 16811013 քրեական գործը` անհայտ անձի կողմից Հայկ Վասիլյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ։
Նախաքննության մարմնի` 2013 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ Մ.Սաֆարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2013 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ Մ.Սաֆարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
2014 թվականի մայիսի 12-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանի` 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ին դատավճռով Մ.Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը վերաորակվել է, և նա մեղավոր է ճանաչվել նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` դատապարտվելով ազատազրկման` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով։
3. Պաշտպանի և դատախազի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը 2015 թվականի ապրիլի 1-ին որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի՝ դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը` օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
4. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015 թվականի ապրիլի 1-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը։
Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի հուլիսի 10-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի վճռաբեկ բողոքը վարույթ է ընդունվել։
Դատավարության մասնակիցները վճռաբեկ բողոքի պատասխան չեն ներկայացրել։

Գործի փաստական հանգամանքները և վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Նախաքննության մարմնի կողմից Մ.Սաֆարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(...) նա 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին` ժամը 14։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց` թիվ 4 երթուղային տաքսու կայանատեղիում, իր կողմից վարվող «Մերսեդես» մակնիշի 35 PS 667 պետհամարանիշի ավտոմեքենան կայանելու պատճառով վիճաբանել է նշված համարի երթուղային տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ Հայկ Արտակի Վասիլյանի հետ, որի ընթացքում դանակով մեկ անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Հայկ Արտակի Վասիլյանի կրծքավանդակի ձախ կեսին և նրա առողջությանը պատճառել ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող, ծակած-կտրած թափանցող վերքի` ձախ թոքի վնասումով» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 307-312)։
6. Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ դեպքի օրն իր և տուժող Հայկ Վասիլյանի միջև ավտոմեքենա կայանելու հարցի շուրջ վիճաբանություն և քաշքշուկ է տեղի ունեցել, որից հետո Հայկն անսպասելի իրեն հետ է կանչել` ասելով «լավ չես հասկանում, հետ արի»։ Այդ ժամանակ նա գնացել է իր ավտոմեքենայի մոտ, բացել վարորդի կողքի դուռը, ավտոմեքենայի միջից ինչ-որ բան դրել մեջքի կողմը և արագ քայլելով վրա է տվել իրեն` հարձակվելով իր վրա` հրելով իրեն հետ է տարել և ասել «արա ինչ ես ասում»։ Ինքը նրան իրենից հեռացնելու համար ձեռքերով հետ է հրել` ասելով. «Ինչ ես մտել բերանս, ուզում ես խոսենք, համբերի երեկոյան կգամ կխոսենք»։ Ինքը տեսել է, որ Հայկը մի երկու քայլ հետ գնալիս մեջքի կողմից ինչ-որ իր է հանել` մետաղյա զսպանակով մահակ, ու դրանով աջ ձեռքով հարվածել է գլխին, սակայն ինքը ձախ ձեռքով պահել է, և հարվածը կպել է ձեռքին։ Դրանից անմիջապես հետո հարվածել է 2 անգամ։ Ինքը նորից ձախ ձեռքով պահել է այդ հարվածները` միաժամանակ մի փոքր հետ քաշվելով, որովհետև նորից է ուզել հարվածել, տեսնելով վտանգը և հասկանալով, որ այդ հարվածները կարող են իր կյանքում լինել ճակատագրական, փորձելով պաշտպանվել այդ հարվածներից` աջ ձեռքով գրպանից հանել է եղունգկտրիչ դանակը, բութ մատով բացել և հարվածել է, իսկ թե կպել է նրան, թե` ոչ, ինքը այդ ժամանակ չի զգացել։ Հետո է իմացել, որ դանակով իր կողմից շարժում կատարելու պատճառով Հայկը վնասվածք է ստացել։ Դանակով իր կողմից շարժում կատարելուց անմիջապես հետո այնտեղ գտնվող Արմեն Պետրոսյանը Հայկին թիկունքի կողմից երկու ձեռքով գրկել ու հետ է քաշել` տանելով տնտեսական խանութ։ Մինչ գրկելը Հայկը նորից է ուզել խփել այդ մահակով, դրա համար Արմեն Պետրոսյանը նրան գրկել ու տարել է խանութ (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 87-104)։
Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի կողմից գործի վարույթի ընթացքում տուժող Հայկ Վասիլյանի կողմից գործադրված «մահակը» նկարագրվել է տարբերվող բնորոշումներով։ Այսպես 2013 թվականի նոյեմբերի 22-ի հարցաքննությամբ Մ.Սաֆարյանը հայտնել է «արծաթագույն, փայլուն մետաղե զսպանակի», 2014 թվականի ապրիլի 26-ի առերեսմամբ` «ինչ-որ սև բանի», իսկ նույն թվականի ապրիլի 30-ի հարցաքննությամբ` «զսպանակե մահակի» մասին (տե՛ս հատոր 1-ին, թերթեր 58-61, 286-288, 299-300)։
6.1. Տուժող Հայկ Վասիլյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը երկար տարիներ աշխատել է որպես երթակարգավորող։ Իր պարտականությունների մեջ է մտել հսկել, որպեսզի երթուղային տաքսիներն ունենան կայանելու ազատ տարածք, որպեսզի չթույլատրված վայրում կայանելու համար չտուգանվեն, ինչպես նաև ուղևորվելու ժամային միջակայքը պահպանելը։ Այն վայրում, որտեղ ավտոմեքենան կայանել է Մայիսը, ընդհանրապես ավտոմեքենաներ չեն կայանում, կայանելու դեպքում, եթե ինքը նկատում է, մոտենում զգուշացնում է, որ հանեն ավտոմեքենան։ Դեպքի օրը չի հիշում։ Մեքենայի կայանման համար վիճաբանություն է եղել։ Այդ վայրում կայանելիս են եղել իր գազելները, ինչ-որ մեկը կայանել է «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենա։ Ինքը զգուշացրել է, որ չկայանի այդ վայրում։ Սկսվել է քաշքշուկ։ Իրեն դանակով հարվածել է իր հետ քաշքշուկի մեջ գտնված անձը։ Դանակ տեսել է, իսկ հարվածի պահը չի տեսել։ Իրենց քաշքշուկը չի հիշում որքան ժամանակ է տևել։ Ծակոց է զգացել, իսկ դեպքից մի քանի րոպե հետո տեսել է, որ ցավացող մասից արյուն է գալիս։ Գնացել է ավտոկայան իրենց վարորդներից Արմենի հետ։ Նույն օրը գնացել է հիվանդանոց։ Ամբաստանյալը չի եղել իրեն դանակով մարմնական վնասվածք հասցրած անձը։ Եթե իր հետ վիճաբանողին տեսնի կճանաչի։ Մեքենան և իրեն հարվածողին առաջին անգամ է տեսել։ Արմեն Պետրոսյանին հանդիպել է խանութ մտնելիս։ Քաշքշուկի պահին իրեն ծանոթ մարդիկ չեն եղել։ Ինքը հարվածներ չի հասցրել վիճաբանության ժամանակ (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 87-104)։
6.2. Վկա Արմեն Պետրոսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ճանաչում է ամբաստանյալին որպես հաճախորդ, երբ ինքը աշխատելիս է եղել խանութում։ Դեպքի օրը ինքը իր ավտոմեքենան կայանել է խանութի դիմաց, եղել է ավտոմեքենայի մեջ։ Եղել է իր ավտոմեքենայի մեջ, հեռախոսով խաղ է խաղացել, ինտերնետ է մտել։ Լսել է բարձր ձայներ և երբ դուրս է եկել ավտոմեքենայից, տեսել է իրարանցում։ Մոտեցել, տեսել է, որ Մայիս Սաֆարյանն ու Հայկ Վասիլյանը ագրեսիվ են իրար նկատմամբ։ Տարածքում հավաքված են եղել անցորդներ, որոնցից ոչ ոքի չի ճանաչել։ Հարված չի նկատել նրանց վիճաբանության ընթացքում։ Ինքը, ինչպես Հայկ Վասիլյանի, այնպես էլ Մայիս Սաֆարյանի ձեռքին ոչ մի իր չի նկատել։ Այնուհետև բաժանել է նրանց և Հայկ Վասիլյանին առանձնացրել` տանելով խանութի մուտքի մոտ։ Հայկի մոտ խուճապ է եղել։ Նրա հագին եղել է սպորտային հագուստ, որի թևատակի հատվածում ինքը նկատել է արյունահոսություն (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 87-104)։
6.3 Վկա Արման Բաղդասարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ չի ճանաչում ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին։ Դեպքի օրը` ժամը 18-ի սահմաններում, զանգահարել է Հայկին, ով իրեն հայտնել է, որ վիճաբանություն է տեղի ունեցել (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 87-104)։
6.4. Վկա Կարեն Բլբուլյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է որպես խանութի տնօրեն։ Դեպքի մասին իմացել է ոստիկանության բաժնում, իսկ դեպքի օրը խանութում չի եղել։ Իրեն բաժին են հրավիրել, քանի որ խանութի դիմաց վիճաբանություն է եղել (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 87-104)։
6.5. Դատաբժշկական փորձագետի` 2013 թվականի նոյեմբերի 25-ի թիվ 3924 եզրակացության համաձայն` «(…) Մ.Սաֆարյանի մոտ, փորձաքննության պահին, մարմնական վնասվածքների օբյեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 163-164)։
6.6. Վկա Սամվել Հակոբյանը 2014 թվականի սեպտեմբերի 9-ի հարցաքննության ժամանակ տրված ցուցմունքում հայտնել է, որ «(...) ճանաչում եմ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի հորը` Լևոնին, նրա հետ ծանոթացել եմ ընտրությունների ժամանակ` մոտ երկու տարի առաջ, և գիտեմ, որ մեր Կիլիկիայի թաղի բնակիչ է, ու իմանալով, որ Լևոնի որդին` Մայիսը, 2013 թվականի նոյեմբեր ամսվա կեսերին (...) վիճաբանության ժամանակ դանակահարել է ինչ-որ մեկին, (...) գտնվում է կալանքի տակ, ես 2014 թվականի հունվար ամսին պատահական մեր թաղում` կանգառի մոտ, հանդիպեցի Լյովային և հարցուփորձ արեցի որդուց ու նրան պատմեցի, որ իր որդու կռվի ժամանակ ես այնտեղ եմ եղել և ասացի, որ «նախկինում դեպքի օրը չեմ ճանաչել որդուդ, միայն հեռուստացույցով «02» հաղորդում տեսնելուց հետո որդիս` Վահրամը, ասաց, որ քո որդին է»։ Դրանից հետո Լյովան ինձ հարցրեց` «եթե կարիք լինի, ժամանակ կունենա՞ս գնաս ոստիկանություն և պատմես դեպքի եղելությունը», ես համաձայնվեցի, քանի որ արդարության կողմնակից եմ։ Դրանից հետո, մտածելով, որ ինձ ոստիկանություն կհրավիրեն որպես վկա ցուցմունք տալու, ես տանը փորձեցի ավելի մանրամասն հիշեմ դեպքը և ինձ մոտ կատարեմ գրառումներ, քանի որ ես վատառողջ եմ, ունեմ հիշողության հետ կապված խնդիրներ, տեսածս և լսածս շուտ եմ մոռանում, այդ իսկ պատճառով խնդրում եմ ինձ թույլատրել, որ օգտվեմ իմ գրառումներից, որպեսզի կարողանամ Լյովայի որդու վիճաբանության հետ կապված դեպքն ավելի մանրամասն վերհիշեմ և հայտնեմ ձեզ։ Նշված գրառումները ես կատարել եմ մեր տանը, գրված է իմ ձեռքով և այդ ժամանակ ինձ մոտ տան անդամներից ոչ ոք չի եղել և չեն օգնել։ Առաջադրված հաջորդ բանավոր հարցին, օգտվելով իմ գրառումներից, պատասխանում եմ, որ 2013 թվականի նոյեմբեր ամսվա կեսերին [Հրազդան տոնավաճառի դիմաց գտնվող կանգառում] ինձանից աջ կողմում լսեցի [ձայներ] դեպի շինանյութի խանութի կողմը և, նայելով այդ կողմ, տեսա, որ երկու երիտասարդ տղաներ միմյանց հետ խոսում էին բարձր ձայնով, որը նման էր վեճի։ Ես կանգառից քայլեցի դեպի նրանց կողմ` հասկանալու համար, թե ինչ է եղել և անհրաժեշտության դեպքում միջամտեի և չթողնեի, որ կռվեն։ Այդ ժամանակ նրանք միմյանց հետ լեզվակռիվ էին անում ու (...) հայհոյելով բարձր տոնով խոսում էին (...)։ [Ա]յն տղան, որ պահանջում էր, որ ավտոմեքենան հանի, հետ շրջվեց դեպի իմ կողմը և քայլեց [դեպի] փողոցում կայանված (...) ավտոմեքենան (...), մեքենայի միջից վերցրեց ինչ-որ իր, որը փայլուն ձող [էր], (...) ձողը ձեռքին երիտասարդը այդ ձողով հարվածեց մյուս երիտասարդին և կպավ, թե չկպավ, ես չտեսա (...), ձողով առաջին հարվածից հետո անմիջապես ձողով երկրորդ անգամ հարվածեց (...)։ Ձողը եղել է մուգ գույնի, փայլուն, մոտ 30 սմ երկարության (...), պինդ նյութից, թե մետաղից» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 252-256)։
6.7. Վկա Վահրամ Հակոբյանի (վկա Սամվել Հակոբյանի որդու)` 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ի հարցաքննության արձանագրության համաձայն` «(...) [Ի պատասխան վարույթն իրականացնող մարմնի` Սամվել Հակոբյանի հետ «02» հաղորդաշարը դիտելու, Մ.Սաֆարյանին ճանաչելու և այդ մասին Սամվել Հակոբյանին հայտնելու վերաբերյալ հարցի]` նման դեպք չի եղել, որ հորս հետ հեռուստացույց նայելիս հայրս «02» հաղորդաշարի ժամանակ հայտնած լինի, որ ինքը ինչ-որ վիճաբանության ականատես է եղել և ես էլ իրեն հայտնած լինեմ, դանակահարող անձը մեր թաղի բնակիչ Լևոնի որդի Մայիսն է։ (...) Բացի այդ, ցանկանում եմ նշել, որ մոտ 7 տարի առաջ [հայրս] ինսուլտ է ստացել, որից հետո հորս մոտ առաջացել են հիշողության և տեսողության հետ կապված խնդիրներ։ Բացի այդ, նկատվում է նաև հոգեկան անհավասարակշռում, հորս մոտ նկատվում է նաև ուժեղ (ֆանտազիա) երևակայություն, և հաճախակի տարբեր հորինվածքներ է արտահայտում, և խնդրում եմ հորս կողմից տրված ցուցմունքը հիմք մի ընդունեք, քանի որ ձեզ հստակ ոչինչ ինքը չի կարող հայտնել իր հիվանդության պատճառով» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 260-261)։
6.8. Բժիշկ-նյարդաբան Վ.Մ.Պապիկյանի կողմից կնքված և ստորագրված` «Էտապային էպիկրիզ»-ի համաձայն` վկա Սամվել Հակոբյանի մոտ ախտորոշվել է «Կայուն մնացորդային երևույթներ կրած գլխուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումից ձախ հետին ուղեղային զարկերակի ավազանում, աջակողմ հոմոնիմ հեմիանոպսիա, ասթենո-դեպրեսիվ սինդրոմ (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 264)։
7. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռում նշել է. «(…) Քննվող քրեական գործով, ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատարանում մեղադրանքի մարմինների կողմից ի հայտ չեն բերվել գործի այնպիսի փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել այն մասին, որ ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանն ունեցել է ուղղակի դիտավորություն տուժող Հայկ Վասիլյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու։
(…) Նախաքննության ժամանակ հարցաքննված, սակայն չդատակոչված վկա Սամվել Հակոբյանն իր ցուցմունքով նշել է, որ տեսել է, թե ինչպես է տուժող Հայկ Վասիլյանը քաշքշուկի ժամանակ մոտենում իր ավտոմեքենային, իսկ հետո նրա ձեռքին նկատել է ինչ-որ երկար առարկա` ձող, որով էլ հարվածել [է] իր հետ վիճաբանողին։
Դեպքին ականատես այլ անձինք նախաքննությամբ չեն հայտնաբերվել, իսկ ամբաստանյալի կողմից տուժողին դիտավորությամբ ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելը հիմնավորող ապացույցներ չկան։
(…) [Ի]նչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությամբ ապացուցվել է, որ.
1. Կռվի նախահարձակը եղել է տուժողը։
2. Մայիս Սաֆարյանը տուժողին եղունգկտրիչի դանակով հարվածել է նրա կողմից հակաօրինական արարք կատարելու ընթացքում, երբ տուժողը ձեռքի զսպանակե մահակով հարվածել ու ֆիզիկական ցավ է պատճառել ամբաստանյալին։
3. Մայիս Սաֆարյանը տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով` պաշտպանվելով իր առողջության նկատմամբ իրականացվող ինտենսիվ ոտնձգությունից։
Վերը նշվածներն ապացուցում են, որ ամբաստանյալի նկատմամբ իրականացված ոտնձգությունը եղել է հանրորեն վտանգավոր, առկա և իրական։ Ամբաստանյալի գործողություններն ուղղված են եղել իր շահերի պաշտպանությանը, և նա պաշտպանությամբ վնաս է պատճառել ոչ թե երրորդ անձի, այլ իրեն ծեծի ենթարկող և մարմնական վնասվածք պատճառող տուժողին։
Միաժամանակ (...) դատարանը գտնում է, որ տուժողի կողմից զսպանակե մահակով ամբաստանյալին հարվածելու պարագայում ամբաստանյալի կողմից եղունգկտրիչի դանակով տուժողին ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելը չի համապատասխանում տուժողի ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը, [որպիսի] հանգամանքը ամբաստանյալի համար, մինչև տուժողին հարվածելը ակնհայտ է եղել, քանի որ տուժողի կողմից ձեռքի մահակը որևէ այլ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար հարմարեցված առարկա չի օգտագործվել։
Այսպիսով, [Դ]ատարանը հիմնավորված է համարում, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ տուժողի առողջությանը պատճառել է ծանր վնաս» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 87-104)։
8. Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի ապրիլի 1-ի որոշման համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանը (...) հանգում է այն հետևության, որ [Առաջին ատյանի դատրանն] ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին վերագրվող հանցավոր արարքի որակման առումով հիմնավոր հետևության հանգելու համար անհրաժեշտ և բավարար վերլուծության և գնահատման է ենթարկել գործի լուծման համար անհրաժեշտ բացահայտման ենթակա հանգամանքները, որի արդյունքում ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի հանցավոր արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, և կիրառվել է քրեական այն օրենքը, որը ենթակա է եղել կիրառման։
(...) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի նյութերում առկա են փաստական տվյալներ, որոնց հիման վրա հնարավոր է ողջամիտ հետևության հանգելու քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների բավարարության և արժանահավատության վերաբերյալ։
Մասնավորապես` համաձայն ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 21 եզրակացության` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը զորակոչային տարիքում երկու անգամ հետազոտվել է Նուբարաշենի հոգեբուժական կլինիկայում, առաջին անգամ` 22.10.2007թ-29.10.2007թ., դուրս է գրվել «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայուն խանգարում» /թիվ 2063/36152 քաղվածքից/։ Երկրորդ անգամ հետազոտվել է 03.11.2010թ-08.11.2010թ., «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայունություն» /թիվ 2277/43820 քաղվածքից և ամբուլատոր քարտից/։ Ազատվել է զինծառայությունից` համաձայն ՀՀ ՊՆ 175-10 հոդ. 2 «բ» կետի, Ավանի հոգեբուժական կլինիկայում հաշվառված է վերը նշված ախտորոշմամբ 04.12.2004 թվականից։
[Ք]րեական գործի թե՛ նախաքննության և թե՛ դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել և միանշանակ պնդել, որ տուժող Հայկ Վասիլյանի ձեռքին եղել է երկաթյա մահակ, որով վերջինս մինչև իր կողմից դանակով հարվածելը, երկու անգամ փորձել է հարվածել իր գլխին, իսկ ինքը ձեռքով պաշտպանվել է։
Վերաքննիչ դատարանը տվյալ դեպքում, ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի ցուցմունքների արժանահավատության տեսանկյունից կարևորում է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը, նախկինում ստացած գանգուղեղային վնասվածքի հետևանքով տառապելով վերը նշված հիվանդությամբ, նախաքննության ընթացքում տված առաջին իսկ ցուցմունքով, (ընդ որում, հարցաքննությունը կատարվել է պաշտպանի բացակայությամբ), հայտնել է տուժողի ձեռքին երկաթյա մահակ լինելու հանգամանքի վերաբերյալ։ Ամբաստանյալն իր ցուցմունքները պնդել է նաև տուժողի հետ առերես հարցաքննության ընթացքում։
Ինչ վերաբերվում է տուժող Հայկ Վասիլյանի ցուցմունքներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ թեև տուժողը նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ է տվել ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի հետ վիճաբանելու վերաբերյալ, սակայն դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ «(…) ամբաստանյալը չի եղել իրեն դանակով մարմնական վնասվածք հասցրած անձը։ Եթե իրեն վիճաբանողին տեսնի, կճանաչի։ (…) Ինքը նայում է, չի նմանեցնում ամբաստանյալին իր հետ վիճաբանողին։ Իր հետ վիճաբանողը ավտոմեքենայի վարորդ է եղել, որը կայանել է երթուղային տաքսիների համար նախատեսված կայանատեղում (…)»։
Անդրադառնալով դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3924/հ եզրակացությանը, համաձայն որի` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի մոտ փորձաքննության պահին մարմնական վնասվածքներ չեն հայտնաբերվել, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում պաշտպանական կողմը, առարկելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ, հայտնել է, որ դեպքը տեղի է ունեցել 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին, և ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը գտնվել է ձմեռային հագուստներով, որի պատճառով էլ տուժողի հարվածներից Մայիս Սաֆարյանը ձեռքի շրջանում տեսանելի մարմնական վնասվածքներ չի ստացել։ Միաժամանակ, դատաքննության ընթացքում առարկելով փորձագետի եզրակացության դեմ` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը հայտնեց, որ փորձաքննության ընթացքում իր մարմնի և ձեռքերի զննումը կատարվել է հագուստով և կրել է ձևական բնույթ։
Այս պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի ցուցմունքում տեղ գտած այն հանգամանքը, որ վիճաբանության ընթացքում տուժողի ձեռքին եղել է երկաթյա մահակ, որով էլ վերջինս փորձել է հարվածներ հասցնել ամբաստանյալին, հերքող բավարար ապացույցներ ինչպես քրեական գործի նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել, ինչը հիմք է տալիս ամբաստանյալի կողմից հայտնած հանգամանքի հավաստիության կապակցությամբ հանգելու ողջամիտ ենթադրության, որն էլ անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի համատեքստում ենթակա է մեկնաբանման հօգուտ ամբաստանյալի (…)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 51-74)։

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
9. Բողոքաբերը գտել է, որ ստորադաս դատարանների կողմից կայացվել են անօրինական և անհիմն դատական ակտեր։
Բողոք բերած անձը, վերլուծելով Վճռաբեկ դատարանի` թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08, թիվ ՇԴ/0126/01/12, թիվ ԵԿԴ/0168/01/12, թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 և թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները, եկել է այն եզրահանգման, որ Առաջին ատյանի դատարանի և Վերաքննիչ դատարանի կողմից անտեսվել են ապացույցների գնահատման վերաբերյալ հիշյալ որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները։ Արդյունքում` ստորադաս դատարանները կամայական մոտեցմամբ առավել արժանահավատ են համարել Մ.Սաֆարյանին առաջադրված մեղադրանքը հերքող ապացույցները` անտեսելով գործով ձեռք բերված և, համապատասխանաբար, առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցները։
10. Ի հիմնավորումն իր փաստարկների` բողոքի հեղինակը գտել է, որ դատարանները հաստատված են համարել տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանին մահակով հարվածներ հասցնելու հանգամանքը` հիմք ընդունելով ոչ արժանահավատ ապացույցներ, այն է` ամբաստանյալի և վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքները։ Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Մ.Սաֆարյանն իր նկատմամբ գործադրված ինտենսիվ բռնության, մասնավորապես` հասցված հարվածների քանակի և իր կողմից ֆիզիկական ցավ զգալու հետ կապված տվել է հակասական ցուցմունքներ, ինչը կասկածի տակ է դնում դրանց ճշմարտացիությունը։ Ինչ վերաբերում է վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքներին, ապա բողոքի հեղինակը շեշտել է, որ այդ անձն ամբաստանյալի և նրա հոր մերձավորն է, իսկ նրա ցուցմունքի բովանդակությունից հետևում է, որ նա ցուցմունք է տվել ամբաստանյալի հոր հետ խորհրդակցելուց հետո։
Բողոք բերած անձը, բացառելով տուժողի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ ինտենսիվ բռնություն գործադրելու հանգամանքը, նշել է նաև, որ տուժող Հ.Վասիլյանի ձեռքին մահակ չլինելու մասին ցուցմունքներ են տվել ինչպես ամբաստանյալի ծանոթ Ա.Պետրոսյանը, այնպես էլ ինքը` տուժողը, ընդ որում, Հ.Վասիլյանը դատարանում տրված ցուցմունքներով կասկածի տակ է դրել ընդհանրապես ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանին ճանաչելու հանգամանքը, սակայն իր կողմից մահակ գործադրելու փաստը հերքել է դատավարության ողջ ընթացքում։
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ` բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ դեպքից երկու օր անց կատարված դատաբժշկական փորձաքննությամբ Մ.Սաֆարյանի մոտ մարմնական վնասվածքներ չեն հայտնաբերվել, իսկ ամբաստանյալը որևէ գանգատ չի հայտնել հարվածներ ստանալու կամ դրանց հետևանքների մասին։ Մինչդեռ Վերաքննիչ դատարանը փորձել է հերքել սույն փաստարկը` հղում անելով պաշտպանական կողմի այն պատճառաբանություններին, որ Մ.Սաֆարյանի մոտ մարմնական վնասվածքների բացակայությունը պայմանավորված էր ձմեռային հագուստ կրելու հանգամանքով, ինչպես նաև հիմք է ընդունել ամբաստանյալի կողմից ձևական փորձաքննության ենթարկվելու վերաբերյալ հայտարարությունները։ Վերաքննիչ դատարանի նշված հիմնավորումները, ըստ բողոքաբերի, պաշտպանական կողմի փաստարկների պարզունակ մեջբերումներ են և զուրկ են որևէ տրամաբանությունից։
Բացի այդ, բողոք բերած անձը գտել է, որ անհիմն են ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի ցուցմունքների ճշմարտացիությունը նրա ունեցած` «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայուն խանգարում» հիվանդությամբ պայմանավորելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումները, քանի որ այդ հանգամանքը որևէ կերպ չէր կարող ազդել Մ.Սաֆարյանի կողմից հայտնած տվյալների արժանահավատության վրա։
10.1. Բողոքաբերն անդրադարձել է նաև ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի արարքին տրված իրավաբանական գնահատականին` արձանագրելով, որ անհիմն է սույն գործի փաստական հանգամանքների նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի կիրառումը։ Մասնավորապես` բողոքի հեղինակը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն անհրաժեշտ պաշտպանության իրավիճակի համար որոշիչ այնպիսի հանգամանքների մասին, ինչպիսիք են վիճաբանության փոխադարձությունը, ոտնձգության առկայությունը, վտանգավորությունը և ինտենսիվությունը, տուժողին վնաս պատճառելու` ամբաստանյալի դիտավորության ուղղվածությունը, կատարվել են միմյանց ուղղակիորեն հակասող դատողությունների պայմաններում և չեն հիմնվել գործով ձեռք բերված ապացույցների պատշաճ գնահատման վրա։ Վերաքննիչ դատարանը, իր հերթին, իրավաչափ է համարել Մ.Սաֆարյանի կողմից հանցագործությունն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ կատարելու հանգամանքը` ոչ էական ու ձևական հիմնավորումներով օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը։
11. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի և Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտերը` գործն ուղարկելով համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության։

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը
12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավորվա՞ծ են արդյոք ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշների առկայության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները։
13. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Ապացուցումը՝ գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածը սահմանում է, որ.
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. [Դ]ատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում [է] ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
Ապացուցման նպատակը կազմող ապացուցման ենթակա հանգամանքների համակարգը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում, որի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն),
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին,
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները,
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ,
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները,
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով (…)»։
Մեջբերված դատավարական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Ս.Սաքանյանի գործով կայացված որոշման մեջ` արտահայտելով հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «[ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածով նախատեսված] հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ կազմում են ապացուցման առարկան, որն օրենքում ձևակերպված է ընդհանուր տեսքով և կիրառելի է բոլոր տեսակի հանցագործությունների համար։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, (…) ապացուցման առարկայի՝ օրենքում ամրագրված տիպական թվարկումը յուրաքանչյուր գործով ճշգրտվում և լրացվում է հանցագործության քրեաիրավական որակմանը համապատասխան։ Սա նշանակում է, որ կատարված իրադարձությունը (ինչպես ամբողջությամբ, այնպես էլ նրա յուրաքանչյուր հանգամանքը առանձին վերցված) յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հետազոտել հաշվի առնելով քրեական օրենքով նախատեսված կոնկրետ հանցակազմի հատկանիշները։
(…) Ապացուցման առարկա կամ ապացուցման ենթակա հանգամանքներ հասկացության հետ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը կապում է «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունը։
(…)
[Ա]պացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
(…)
[Ա]պացուցումը սերտորեն կապված է «հանցագործությունների որակում» հասկացության հետ. դրանք հարաբերակցվում են որպես գործունեություն և արդյունք։ Հանցագործությունների որակումը ենթադրում է գործով բացահայտված հանգամանքների հետազոտություն, օրենքի իմաստի բացահայտում, կոնկրետ նորմի ընտրություն, այդ նորմում ամրագրված հատկանիշների հարադրում բացահայտված փաստերի հետ և որպես արդյունք` համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում հետևության ձևավորում։ (…)» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ և 21-րդ կետերը)։
14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը, որը կատարվել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում, այսինքն` պաշտպանվողի կամ մեկ այլ անձի կյանքը, առողջությունը և իրավունքները, հասարակության կամ պետության շահերը հանրության համար վտանգավոր ոտնձգությունից կամ դրա իրական սպառնալիքից` ոտնձգություն կատարողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանելիս, եթե թույլ չի տրվել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում։
(...)
4. Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում են համարվում դիտավորյալ այն գործողությունները, որոնք, պաշտպանվողի համար ակնհայտ, չեն համապատասխանում ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ արարքը հանցագործություն է, եթե հատկապես նախատեսված է սույն օրենսգրքի հատուկ մասով»։
Անհրաժեշտ պաշտպանության ինստիտուտը, հատկապես` դրա իրավաչափության պայմանները Վճռաբեկ դատարանը մանրամասն վերլուծության է ենթարկել Ա.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «[Ա]նհրաժեշտ պաշտպանությունը` որպես արարքի հանցավորությունը բացառող հանգամանք, կարող է դրսևորվել այն իրավիճակում, երբ հանրորեն վտանգավոր ոտնձգությունից ոտնձգողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանվում են անձի կյանքը, առողջությունը և իրավունքները, հասարակության կամ պետության շահերը։ Իսկ սեփական կյանքը, առողջությունը և իրավունքները պաշտպանելիս անհրաժեշտ պաշտպանությունը դրսևորվում է որպես մարդու հիմնարար իրավունք։
(…) Անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն ունի որոշակի սահմաններ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի մեկնաբանման հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ օրենքով ամրագրված են որոշակի պայմաններ, որոնց առկայության դեպքում է միայն պաշտպանությունը իրավաչափ և հետևաբար` արարքի հանցավորությունը բացառող։ Այսպես, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության պայմաններն են.
ա) ոտնձգության հանրային վտանգավորությունը,
բ) ոտնձգության առկայությունը,
գ) ոտնձգության իրական լինելը,
դ) վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին,
ե) վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին,
զ) պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը։
Առաջին պայմանից հետևում է, որ ոտնձգությունն օժտված է հանրային վտանգավորությամբ, եթե այն անձի, հասարակության, պետության շահերին կարող է էական վնաս հասցնել։
Երկրորդ պայմանի համաձայն` ոտնձգությունը համարվում է առկա այն դեպքում, երբ այն արդեն սկսվել է, ընթացքի մեջ է և չի ավարտվել, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ առկա է ոտնձգությունը սկսելու իրական, անմիջական սպառնալիք։ Ոտնձգության առկայության պայմանը ենթադրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանությունն անթույլատրելի է արդեն ավարտված ոտնձգության դեպքում, բացառությամբ այն դեպքի, երբ վնաս պատճառողը չի գիտակցել ոտնձգության ավարտման փաստը։ Վերջինիս դեպքում ոտնձգությունից առաջացած հուզմունքի պատճառով պաշտպանվողին կարող է թվալ, թե ոտնձգությունը դեռևս չի ավարտվել և անհրաժեշտ է պաշտպանվել։ Նման դեպքերում թեև պաշտպանությունն անժամանակ է (ուշացած է), այն, այնուամենայնիվ, իրավաչափ է (…)» (տե՛ս Արտյոմ Նորայրի Հակոբյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի` 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0149/01/09 որոշման 26-27-րդ կետերը)։
14.1. Անդրադառնալով անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման հարցին` Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է Անուշավան Թորոսյանի գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներն այն մասին, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ է առաջին հերթին պարզել ոտնձգության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը (տե՛ս Անուշավան Արամի Թորոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի` 2012 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԿԴ/0118/01/11 որոշման 15-րդ կետը)։
15. Սույն որոշման 13-րդ և 14-14.1-րդ կետերի համադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքների շարքում ընդգրկվում են նաև անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության և դրա սահմանազանցման հանգամանքները։
Ընդ որում, անձի արարքն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ հանցագործություն որակելու համար վարույթն իրականացնող մարմինը, ի թիվս ապացուցման առարկան կազմող այլ հանգամանքների, պարտավոր է արժանահավատ կերպով հաստատված համարել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի (ոտնձգության և պաշտպանության) առկայության և դրա սահմանազանցման (ակնհայտ (խիստ, էական) անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի կողմից պատճառվող վնասների միջև) հանգամանքները։
16. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ նախաքննության մարմնի կողմից Մ.Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել Հ.Վասիլյանի հետ վիճաբանելու ընթացքում դիտավորությամբ նրա կրծքավանդակի ձախ կեսին դանակով մեկ անգամ հարվածելու և դրա հետևանքով վերջինիս առողջությանը կյանքին վտանգ սպառնացող, ծակած-կտրած թափանցող վերքի` ձախ թոքի վնասումով ծանր վնաս պատճառելու համար (տե՛ս սույն որոշման 1-ին և 5-րդ կետերը)։
Առաջին ատյանի դատարանն ապացուցված չի համարել Մայիս Սաֆարյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարումը և գտել է, որ ամբաստանյալի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին` հաստատված համարելով տուժող Հայկ Վասիլյանի կողմից կռվի նախահարձակը լինելու, ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին ձեռքի զսպանակե մահակով հարվածելու և նրան ֆիզիկական ցավ պատճառելու հանգամանքները։ Նման պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը եզրահանգել է, որ ամբաստանյալը տուժողին դանակով հարվածել և մարմնական վնասվածք է պատճառել վերջինիս հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով` դրանով իսկ պաշտպանվելով իր առողջության նկատմամբ իրականացվող ինտենսիվ ոտնձգությունից` թույլ տալով անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում (տե՛ս սույն որոշման 2-րդ և 7-րդ կետերը)։
Վերաքննիչ դատարանը նույնպես եզրահանգել է, որ գործում առկա ապացույցներով չի հաստատվում ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարումը, և օրինական ուժի մեջ է թողել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` գտնելով, որ ամբաստանյալի արարքին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ և 8-րդ կետերը)։
17. Մինչդեռ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում գործի փաստերի հիման վրա արձանագրել, որ վկաներ Կարեն Բլբուլյանի և Արման Բաղդասարյանի ցուցմունքներում առկա չեն դեպքի բուն ընթացքին, մասնավորապես` ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի և տուժող Հ.Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանության բնույթին, մանրամասներին և, հատկապես, տուժողի կողմից մահակ ունենալուն կամ գործադրելուն վերաբերող տեղեկություններ (տե՛ս սույն որոշման 6.3-6.4-րդ կետերը)։
Դեպքի բուն ընթացքին վերաբերող տեղեկություններ պարունակվում են միայն ամբաստանյալի, տուժողի, վկաներ Արմեն Պետրոսյանի և Սարգիս Հակոբյանի ցուցմունքներում (տե՛ս սույն որոշման 6-6.2-րդ, 6.6-րդ կետերը)։
Տուժող Հայկ Վասիլյանի ձեռքին «երկաթյա մահակ» լինելու հանգամանքը ստորադաս դատարանները հաստատված են համարել հատկապես ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի ցուցմունքներով` պատշաճ գնահատման չենթարկելով այն իրողությունը, որ տուժող Հայկ Վասիլյանն իր թե՛ նախաքննական և թե՛ դատաքննական ցուցմունքներով հերքել է ամբաստանյալին մահակով հարվածներ հասցնելու հանգամանքը, իսկ վկա Արմեն Պետրոսյանը նշել է, որ որևէ մեկի ձեռքին որևէ իր չի նկատել (տե՛ս սույն որոշման 6.1-6.2-րդ կետերը)։
Ավելին` Մայիս Սաֆարյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը գնահատելիս ստորադաս դատարաններն ուշադրության չեն արժանացրել հանգամանքներն այն մասին, որ տուժող Հայկ Վասիլյանի կողմից գործադրված «մահակն» ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի կողմից տարբեր իրավիճակներում նկարագրվել է տարբերվող բնորոշումներով։ Այսպես, 2013 թվականի նոյեմբերի 22-ի հարցաքննությամբ Մ.Սաֆարյանը հայտնել է Հ.Վասիլյանի կողմից «արծաթագույն, փայլուն մետաղե զսպանակ», 2014 թվականի ապրիլի 26-ի առերեսմամբ` «ինչ-որ սև բան», իսկ նույն թվականի ապրիլի 30-ի հարցաքննությամբ` «զսպանակե մահակ» գործադրելու մասին (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ չնայած Մայիս Սաֆարյանն իր ցուցմունքներում վկայակոչել է նաև վաղ տարիքում ստացած գանգուղեղային վնասվածքի մասին, սակայն այդ փաստական տվյալի իրական լինելը դեռևս բավարար չէ տուժողի ձեռքին մահակ լինելու և դրանով ամբաստանյալի ձեռքին հարվածներ հասցնելու վերաբերյալ նրա հայտնած տվյալները հաստատված գնահատելու համար։
Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանն առաջին իսկ ցուցմունքով հայտնել է տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից «մահակ» գործադրելու մասին, ինչպես նաև այն պնդել է տուժողի հետ առերես հարցաքննության ընացքում, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ի հակառակ դրա` ինչպես տուժող Հ.Վասիլյանը, այնպես էլ վկա Արմեն Պետրոսյանը գործի քննության ամբողջ ընթացքում հաստատապես պնդել են տուժող Հ.Վասիլյանի ձեռքին մահակի բացակայության հանգամանքը։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը հիմնազուրկ է գնահատում Վերաքննիչ դատարանի այն պատճառաբանությունները, թե ամբաստանյալի ցուցմունքների արժանահավատությունը պայմանավորված է նրա առաջին իսկ ցուցմունքով տուժողի կողմից գործադրված «մահակի» մասին հայտնելու և այն տուժողի հետ առերես հարցաքննության ընթացքում պնդելու հանգամանքներով (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։ Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանի համար անհասկանալի է, թե Վերաքննիչ դատարանը ամբաստանյալի ցուցմունքն արժանահավատ գնահատելիս ինչու է կարևորել նրա կողմից նախկինում ստացած գանգուղեղային վնասվածքի հետևանքով որոշակի հիվանդություններով տառապելու հանգամանքը։
Ավելին` դատաբժշկական փորձագետի` 2013 թվականի նոյեմբերի 25-ի թիվ 3924 եզրակացության համաձայն` Մ.Սաֆարյանի մոտ, փորձաքննության պահին, մարմնական վնասվածքների օբյեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել (տե՛ս սույն որոշման 6.5-րդ կետը)։
Այս առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանը հիմնավորված չի համարում դատաբժշկական փորձագետի եզրակացության գնահատման կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանի կողմից վկայակոչված հանգամանքներն առ այն, որ «Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում պաշտպանական կողմը, առարկելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ, հայտնել է, որ դեպքը տեղի է ունեցել 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին, և ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը գտնվել է ձմեռային հագուստներով, որի պատճառով էլ տուժողի հարվածներից Մայիս Սաֆարյանը ձեռքի շրջանում տեսանելի մարմնական վնասվածքներ չի ստացել։ Միաժամանակ, դատաքննության ընթացքում առարկելով փորձագետի եզրակացության դեմ` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը հայտնեց, որ փորձաքննության ընթացքում իր մարմնի և ձեռքերի զննումը կատարվել է հագուստով և կրել է ձևական բնույթ» (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ Վերաքննիչ դատարանը, բացառապես վկայակոչելով պաշտպանական կողմի փաստարկները, որևէ հիմնավորում չի նշել դրանք գործի նյութերում առկա համապատասխան տվյալներով հաստատված լինելու մասին։
17.1. Անդրադառնալով վկա Սարգիս Հակոբյանի ցուցմունքներին` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները Ս.Հակոբյանի ցուցմունքի գնահատելիս քննարկման առարկա չեն դարձրել.
- նախաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված Սամվել Հակոբյանի որդու` Վահրամ Հակոբյանի ցուցմունքը, որով վերջինս հերքել է «02» հաղորդաշարը նայելու և Մայիս Սաֆարյանի ու Հայկ Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանությունը հոր հետ քննարկելու հանգամանքը։ Վկա Վահրամ Հակոբյանը խնդրել է չընդունել Սամվել Հակոբյանի կողմից տրված ցուցմունքները` նրա մոտ առողջական խնդիրների (հիշողության և տեսողության հետ կապված), ինչպես նաև հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակի, ուժեղ երևակայության և հաճախակի հորինվածքներ ներկայացնելու պատճառաբանությամբ (տե՛ս սույն որոշման 6.7-րդ կետը)
- բժիշկ-նյարդաբանի կողմից տրված «Էտապային էպիկրիզ»-ը, որի համաձայն` վկա Սամվել Հակոբյանի մոտ ախտորոշվել են կայուն մնացորդային երևույթներ կրած գլխուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումից ձախ հետին ուղեղային զարկերակի ավազանում, աջակողմ հոմոնիմ հեմիանոպսիա և ասթենո-դեպրեսիվ սինդրոմ (տե՛ս սույն որոշման 6.8-րդ կետը),
- իր կողմից տրված ցուցմունքներում Ս.Հակոբյանը հայտնել է, որ ճանաչում է Մ.Սաֆարյանի հորը և նրա առաջարկով է եկել ցուցմունք տալու, ինչպես նաև վատառողջ է, ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, տեսածը և լսածը շուտ է մոռանում (տե՛ս սույն որոշման 6.6-րդ կետը),
- ցուցմունքներ տալիս օգտվել է գրառումներից (տե՛ս սույն որոշման 6.6-րդ կետը)։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վկա Սամվել Հակոբյանի շահագրգռվածության, մասնավորապես` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի հոր ծանոթը լինելու մասին հենց իր կողմից հայտնած տեղեկությունները, ինչպես նաև նրա կողմից հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու և վերարտադրելու դժվարությունների ու վատ տեսողության վերաբերյալ ինչպես իր, այնպես էլ իր որդու ցուցմունքներում, բժիշկ-նյարդաբանի ախտորոշումներում պարունակվող տվյալները կասկածի տակ են դնում Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը։
18. Սույն որոշման 16-17.1-րդ կետերում կատարված փաստական վերլուծության նկատմամբ կիրառելով 13-15-րդ կետերում շարադրված իրավական վերլուծությունը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տուժողի նախահարձակ լինելու և ամբաստանյալին մահակով հարվածներ հասցնելու` ստորադաս դատարանների կողմից հաստատված փաստերը արժանահավատության տեսանկյունից կասկած են հարուցում։ Այլ խոսքով` ստորադաս դատարանների կողմից պատշաճ չի հիմնավորվել սույն գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի էական հանգամանք, ինչպիսին է տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ հանրորեն վտանգավոր ոտնձգություն կատարելը։ Այսինքն` չի հիմնավորվել, որ ամբաստանյալն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում, որպիսի հանգամանքը բացառում է նրա արարքն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ հանցագործություն որակելու հնարավորությունը։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշների առկայության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները հիմնավորված չեն։
Արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Մ.Սաֆարյանի արարքը վերաորակելով որպես անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնասի պատճառում, իսկ Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը, թույլ են տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ, 116-րդ հոդվածների ոչ ճիշտ կիրառում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի խախտում, որոնք հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Այսինքն՝ թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք հիմք են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի հիման վրա ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու և գործն Առաջին ատյանի դատարան նոր քննության ուղարկելու համար։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել։ Ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2015 թվականի ապրիլի 1-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։

Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0067/01/14
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 13-05-2014
Քրեական գործի համարը 0067/01/14
Ինչ կարգով է գործը ստացվել Առաջին անգամ
Դատախազություն Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 16811013
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Մայիս Սաֆարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց, թիվ 4 երթուղային տաքսու կայանատեղում իր կողմից վարվող Մերսեդես մակնիշի ավտոմեքենան կայանելու պատճառով վիճաբանել է նշված համարի երթուղայիբ տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ Հայկ Վասիլյանի հետ, որի ընթացքում դանակով մեկ անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Հ. Վասիլյանի կրծքավանդակին:
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Մայիս
Ազգանուն Սաֆարյան
Հայրանուն Լևոնի
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Վիճակագրական տողի համարը 1.9
Չափահաս Այո
Մակագրել
Երբ 13-05-2014
Նախագահող դատավոր
Անուն Արմեն
Ազգանուն Բեկթաշյան
Ընդունվել է վարույթ
Երբ 16-05-2014
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 03-06-2014
Դատավարության կողմեր Մեղադրյալ
Դատավարության կողմեր Պաշտպան
Դատավարության կողմեր Տուժող
Դատավարության կողմեր
Անուն Մայիս
Ազգանուն Սաֆարյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Վաղարշակ
Ազգանուն Գևորգյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Հայկ
Ազգանուն Վասիլյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 17-06-2014
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 02-07-2014
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 16-07-2014
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 06-08-2014
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 28-08-2014
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 19-09-2014
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 03-10-2014
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 20-10-2014
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 10-11-2014
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 18-11-2014
Ժամ 14:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 05-12-2014
Ժամ 16:30
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Չի կայացել
Չկայացման պատճառը Նախագահող դատավորի սեմինար-դասընթացների մասնակցելու պատճառով
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 12-12-2014
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 16-12-2014
Ժամ 14:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 23-12-2014
Ժամ 12:30
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 29-12-2014
Ժամ 15:30
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 29-12-2014
Մեղադրական
Մեղադրյալ
Անուն Մայիս
Ազգանուն Սաֆարյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ամսաթիվ 29-12-2014
Առավել ծանր հանցագործության հոդված
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը գործ ԵԿԴ/0067/01/14
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը

Նախագահությամբ դատավոր` Արմեն Բեկթաշյանի
քարտուղարությամբ` Կարինե Կարապետյանի
Լիանա Ոսկանյանի
Ալլա Նուրումյանի

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Վահագն Հարությունյանի
տուժող` Հայկ Վասիլյանի

պաշտպան` Վաղարշակ Գևորգյանի
ամբաստանյալ` Մայիս Սաֆարյանի

2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`

Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ծնված 01.08.1989 թվականին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, խնամքին` երկու անձ, հաշվառված և բնակվել է` ք.Երևան, Կիլիկիա 6-րդ շենքի 18-րդ բնակարանում, կալանքի տակ է 2013 թվականի նոյեմբերի 22-ից:

Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2013 թվականի նոյեմբերի 22-ին կասկածյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը ձերբակալվել է:
2013 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին ժամը 21:15-ին Կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալից ոստիկանության Մալաթիայի բաժին ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վնասվածք, ձախակողմյան հեմոթորաքս, ձախ թոքի վնասումով իրենց մոտ է տեղափոխվել Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 139 շենքի 15 բնակարանի բնակիչ Հայկ Արտակի Վասիլյանը:
2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 16811013 քրեական գործը:
2013 թվականի նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ Հայկ Արտակի Վասիլյանը թիվ 16811013 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող:
2013 թվականի նոյեմբերի 22-ին ՔՀԳՎ-ում ստացված օպերատիվ տեղեկություններն իրացնելով, բացատրական աշխատանքների շնորհիվ, ՀՀ ոստիկանության ՔՀԳՎ ինքնակամ ներկայացել է Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը, ով խոստովանել է, որ 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին ժամը 13:00-ի սահմաններում ՙՀրազդան՚ մարզադաշտի դիմաց գտնվող տնտեսական խանութի հարևանությամբ ծագած վիճաբանության ժամանակ իր մոտ եղած դանակով հարվածել է Հայկ Արտակի Վասիլյանին և պատճառել մարմնական վնասվածքներ:
2013 թվականի նոյեմբերի 22-ին ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու կասկածանքով Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը ձերբակալվել է:
2013 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը թիվ 16811013 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նույն օրը նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
Նախաքննական մարմնի կողմից Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին ժամը 14:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց, թիվ 4 երթուղային տաքսու կայանատեղիում իր կողմից վարվող ՙՄերսեդես՚ մակնիշի 35 PS 667 պետհամարանիշի ավտոմեքենան կայանելու պատճառով վիճաբանել է նշված համարի երթուղային տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ Հայկ Արտակի Վասիլյանի հետ, որի ընթացքում դանակով մեկ անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Հայկ Արտակի Վասիլյանի կրծքավանդակի ձախ կեսին և նրա առողջությանը պատճառել ծանր վնաս` ծակած-կտրած թափանցող վնասվածք, ձախակողմյան հեմոթորաքս, ձախ թոքի վնասումով:
2014 թվականի մայիսի 13-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:


Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.

Ամբաստանյալ` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ծնվել և մեծացել է Երևանում: Սովորել է Ե.Չարենցի անվան դպրոցըª 2006 թվականին: Առողջական խնդիրների պատճառով բանակում չի ծառայել և չծառայելու պատճառն այն է եղել, որ 10 տարեկան հասակում ինքը բարձրությունից ընկել է և ստացել է ծանր գանգուղեղային վնասվածք, գանգուղեղային կոտրվածք ու բուժվել է հիվանդանոցում: Այդ դեպքը եղել է 1999 թվականի ապրիլի 19-ին, որի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթերը գտնվում են քրեական գործի մեջ: Այդ դեպքից հետո իր մոտ մինչև հիմա շարունակվում են ուժեղ գլխացավեր ու ինքը համոզված է, որ հենց դրա պատճառով է, որ դարձել է ներվաին, մի տեսակ ջղայն և չի կարողանում տանել անարդարությունը: Երբ իրեն կանչել են զինկոմիսարիատ իրեն պարկացրել են Նուբարաշեն հոգեբուժական հիվանդանոց և երկու անգամ պարկացնելուց հետո իրեն վերցրել են հաշվառման: Ինքը ունեցել է ուշագնածություններ: Իրեն հաշվառել են Ավանի հոգեբուժական հիվանդանոցում 2007 թվականից, այսինքն իր բանակի զորակոչման տարվանից ու իրեն բանակից ազատել են 2բ կետով: Ամուսնացած է ունի մեկ աղջիկ, որը ծնվել է 2013 թվականի օգոստոսի 16-ին: Զբաղվել է սպորտային պարով, սակայն դրանով անհնար է եղել ընտանիք պահել, ուստի ինքը որոշել է տաքսի ծառայություններ մատուցել որպեսզի կարողանա պահել ընտանիքը: Ինքը վարել է իր հոր ՙՄերսեդես՚ մակնիշի ավտոմեքենան: 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին ՙՀրազդան՚ տոնավաճառի դիմաց գտնվող խանութի դիմաց կատարված դեպքի վերաբերյալ հայտնում է, որ այդ օրն այդտեղ ոչ թե ինքն է վիճաբանել Հայկ Վասիլյանի հետ, այլ նա է սկսել վիճաբանությունը, նա է այդ վիճաբանությունը վերածել քաշքշուքի, որի ընթացքում իր ձեռքի եղած զսպանակե մահակով 2 անգամ փորձել է հարվածել գլխին: Այդ օրը ինքը իր հոր ավտոմեքենայով գնացել է իր փոքրիկի համար ՙպամպերս՚ գնելու: Երբ կանգնել է խանութի մոտ, չի հասցրել իչնել ավտոմեքենայից, հետևից լսել է բեռնախցիկի հարվածի ձայն: Մտածել է հետևից խփել են ավտոմեքենային ու երբ գլուխը դուրս է հանել նայել է տեսել է կանգնած Հայկոյին: Ասել է ինչ կա, նա էլ գորգոռալով և կարգադրելու ձևով ասել է ավտոմեքենան հանի խանգարում է: Ինքը ավտոմեքենան դուրս է բերել, գնացել պտտվել և նորից հետ է վերադարձել խանութի մոտ հույս ունենալով, որ տեղ կլինի, բայց տեսել է, որ խանութի դիմաց կանգնած է Արմեն Պետրոսյանի ՙօպել՚ մակնիշի ավտոմեքենան: Արմենի մականումը եղել է ՙչաղկալ՚ ու նա իր ՙօպելը՚ որպես տաքսի է քշում: Ինքը ազդանշան է տվել որպեսզի մի ավտոմեքենա մի քիչ առաջ քաշի ու կանգնի, որ ինքնել տեղավորվի: Արմենն իր ավտոմեքենան քաշել է առաջ, ինքը իր ավտոմեքենայով կանգնել է համարյա Արմենի ավտոմեքենայի տեղըª խանութի դիմաց: Ավտոմեքենան հետ տալու ժամանակ, երբ ուզել է տեղավորվել և կանգնել կպել է այդ տեղ դրված կարդոնի տուփին , որը հանդիսացել է այն սահմանագիծը, որից այն կողմ չեն թողել մեքենաներ կանգնեն: Այդ տուփը կարագի տուփ է եղել, որը Հայկոյենք դրել են այդ տեղ, որ իփր դրանից այն կողմ ավտոմեքենաներ չկանգնեն: Իր ավտոմեքենան հետ տալու ժամանակ կպել է այդ արկղին դրա համար մի քիչ առաջ է տվել ավտոմեքենան կանգնացրել է և իջել ավտոմեքենայիցª խանութ մտնելու կամ կողքի դեղատուն մտնելու համար: Չի հասցրել ավտոմեքենայից հեռանալ, երբ հեռվից •ոռալով ու խոսելով իրեն մոտենալով Հայկ Վասիլյանն ասել է ՙչհասկացար ավտոդ մի կանգնացրու ստեղ, քշի գնա՚, ինքն էլ նրան ասել է, որ հեսա դուրս է գալիս, 2 րոպե մտնում է ՙպամպերս՚ գնի և դուրս գա, բայց Հայկոն իրեն չի լսել և ասել է դավայ շուտ հանի ավտոմեքենադ, և նրան չի հետաքրքրում, թե քանի րոպե է կանգնելու: Ինքը նրան ասել է, որ այսքան խոսելու փոխարեն արդեն գնել ու դուրս էր եկել, իսկ Հայկը բռնել է իր ձեռքը և փորձել է քաշել մի կողմª մարդկանց աչքից հեռու, շենքի կողմ և ասել է, որ դու ընդհանրապես չես հասկանում, արի ասեմ: Ինքը թափ է տվել ձեռքը և ասել մի գոռա, եթե խոսել էս ուզում սպասի կգամ կխոսենք, իրար կհասկանանք ու վրաս մի գոռա: Դրանից հետո Հայկի և իր միջև քաշքշուկ է սկսվել և նա իր դոշից բռնել ու հրել է հետ, ինքն էլ նրան է հրել ու այդ ժամանակ Հայկոն ասել է ՙդավայ ապե ստուց՚, ինքն էլ նրան է ասել դավայ ու գնացել է դեպի իր ավտոմեքենան: Իրեն անսպասելի Հայկը հետ է կանչել ասելով, որ լավ չես հասկանում, հետ արի ու այդ ժամանակ Հայկը գնացել է իր ավտոմեքենայի մոտ, բացել է իր վարորդի կողքի դուռը, ավտոմեքենայի միջից ինչ որ բան դրել մեջքի կողմը և արագ քայլելով վրա է տվել իրեն և մոտենալով հարձակվել է իր վրա, հրելով իրեն հետ է տարել և ասել արա ինչ ես ասում: Ինքը նրան իրենից հեռացնելու համար ձեռքերով նրան հետ է հրել, ասելով` ինչ ես մտել բերանս, ուզում ես խոսենք, համբերի երեկոյան կգամ կխոսենք: Ինքը տեսել է, որ Հայկը մի երկու քայլ հետ գնալուց մեջքի կողմից ինչ որ իր է հանել, դա եղել է մետաղյա զսպանակով մահակ ու դրանով աջ ձեռքով հարվածել է գլխին, սակայն ձախ ձեռքով պահել է և հարվածը կպել է ձեռքին, դրանից անմիջապես հետո հարվածել է 2 անգամ ու նորից ձախ ձեռքով պահելով այդ հարվածը, որ գլխին չկպնի միաժամանակ մի փոքր հետ քաշելով որովհետև նորից է ուզել հարվածել, ինքը տեսնելով վտանգը և հասկանալով, որ այդ հարվածները կարող են իր կյանքում լինել ճակատագրական, փորձելով պաշտպանվել այդ հարվածներից, աջ ձեռքով գրպանից հանել է եղունգկտրիչ դանակը, բութ մատով բացելով հարվածել է, իսկ թե կպել է նրան, թե ոչ ինքը այդ ժամանակ չի զգացել, հետո է իմացել, որ դանակով իր կողմից շարժում կատարելու պատճառով Հայկը վնասվածք է ստացել: Դանակով իր կողմից շարժում կատարելուց անմիջապես հետո այդտեղ •տնվող ՙչաղկալը՚ Հայկին թիկունքի կողմից երկու ձեռքով •րկել ու հետ է քաշել, տանելով տնտեսական խանութ: Մինչ գրկելը Հայկը նորից է ուզել խփել այդ մահակով, դրա համար Արմեն Պետրոսյանը նրան գրկել ու տարել է խանութ: Մի 10-15 րոպե սպասելուց հետո գնացել է, որ մտնի խանութ, բայց խանութի տնօրեն Կարենն իրեն ասել է, որ խանութ մի մտի, նորմալա տղերքը զրուցում են: Ինքը խանութ չի մտել, դրսում է սպասել Հայկին, որ խոսի, իրար հասկանան, քանի որ առանձնապես բան տեղի չի ունեցել իրենց միչև: Մի փոքր հետո խանութից դուրս են եկել Հայկն ու Արմենը: Ինքը մոտեցել է Հայկին, ասել ախպեր կարող ենք խոսել և հասկանալ, սակայն Հայկը չի խոսել, իսկ Արմենն ասել է Մայիս ջան ամեն ինչ նորմալա, գնում ենք ավտոկայան: Նստել են ՙՕպել՚ մակնիշի ավտոմեքենան ու գնացել: Նույն օրը երեկոյան ինքը գնացել է հորաքրոջ աղջկա տունª Արմավիրի մարզի Արևշատ գյուղ, քանի որ իմացել է, որ նրա երեխան վատացել է ու քանի որ ուշ ժամ էր, իրեն ասել են, որ մի գնա ու գիշերը մնացել է այնտեղ: Առավոտյան հորաքրոջ աղջկա տուն է եկել իր հայրը, այդ ժամանակ ինքը եղել է քնած: Իր հորը հարցրել է, թե ինչ է պատահել, աշխատանքի չի գնացել, հայրը ասել է, որ իրենց տուն ոստիկաններ են եկել, իրեն են հարցրել: Ինքը պատմել է իր և Հայկի միջև եղած քաշքշուկի մասին, հենց այդ նույն օրը հայրիկը համաձայնվել է իր հետ, որ հավանաբար դրա համար են եկել ու հայրիկի հետ միասին ներկայացել են ոստիկանության բաժին: Այնտեղ իմացել է, որ իր դանակով շարժումը կատարելու պատճառով Հայկը վնասվածք է ստացել և հարվածը կպել է Հայկին, բայց ինքը դա չի զգացել: Հայտնում է, որ վիճաբանությունն սկսել է Հայկը, որի ընթացքում փորձել է երկու անգամ մահակով հարավածել իր գլխին: Եղունգ-կտրիչը եղել է արծաթա•ույն մոտ 8 սմ երկարության , 1.5 սմ լայնության որի միջից բացվում է դանակի շեղբը , որը մոտ 5 սմ երկարության է: Իր կողմից շարժումը կատարելուց հետո է , որ Հայկը այլևս մահակով չի հարվածել: Հայտնեց, որ իր կյանքի համար վախենալով է պաշտպանվել նրա հարվածներից ու այդ ընթացքում էլ նրան վնասվածք է պատճառել: Եթե ինքը չպաշտպանվեր ու այդ մահակի ուժեղ հարվածը կպներ իր •լխին, ապա ունենալու էր իր համար ծանր հետևանք, քանի որ դեռ 10 տարեկանում գլխի, ծանր վնասվածք է ստացել: Ինքը չի տեսել, թե Հայկը ավտոմեքենայից ինչ է վերցրել և դրել գոտկատեղում, այն որ դա մահակ էր ինքը տեսել է իր վրա մահակով հարձակվելու պահին, երբ հանել է գոտկատեղից ու հարվածել •լխին: Հայտնեց, որ ափսոսում և ցավում է կատարվածի համար, որը համոզված է, որ չէր կատարվի` եթե Հայկը չուզեր ու կան•նած վարորդների ներկայությամբ ցույց չտար իր առավելությունը իր նկատմամբ: Այդ ամենը տեղի չէր ունենա, եթե իր ավտոմեքենայի միջից Հայկ Վասիլյանը չհաներ մահակը: Այդպես չէր լինի եթե ինքն էլ իր հերթին •րպանից չհաներ եղուն•կտրիչը: Խնդրեց Դատարանից, որ իրեն պատժեն իր կատարածի համար այլ ոչ, թե չկատարածի: Ինքը պաշտպանվել է վախենալով իր կյանքի համար:
Տուժող Հայկ Վասիլյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ամբաստանյալին տեսել է առերեսման օրը: Ինքը երկար տարիներ աշխատել է որպես երթակար•ավորող: Ինքը աշխատանքի շրջանակներում կոնկրետ պարտականություններ չունի: Իր պարտականությունների մեջ է մտել հսկել, որպեսի երթուղային տաքսիներն ունենան կայանելու ազատ տարածք, որպեսզի չթույլատրված վայրում կայանելու համար չտուգանվեն, և ուղևորվելու ժամային միջակայքը պահպանելը: Այն վայրում, որտեղ ավտոմեքնան կայանել է Մայիսը, ընդհանրապես ավտոմեքենաներ չեն կայանում, կայանելու դեպքում, եթե ինքը նկատում է, մոտենում զգուշացնում է, որ հանեն ավտոմեքենան: Դեպքի օրը չի հիշում: Մեքենայի կայանման համար վիճաբանություն է եղել: Այդ վայրում կայանելիս են եղել իր •ազելները, ինչ-որ մեկը կայանել է մերսեդես մակնիշի ավտոմեքենա: Ինքը զգուշացրել է, որ չկայանի այդ վայրում: Մերսեդեսի վարորդին չի ճանաչում: Սկսվել է քաշքշուկ: Իրեն դանակով հարվածել է իր հետ քաշքշուկի մեջ գտնված անձը: Դանակ տեսել է, իսկ հարվածի պահը չի տեսել: Դանակը չի կարող նկարագրել: Կոնկրետ չի կարող հիշել` երբ է իր հետ վիճաբանողի մոտ դանակ տեսել: Իրենց քաշքշուկը չի հիշում որքան ժամանակ է տևել: Ծակոց է զ•ացել, իսկ դեպքից մի քանի րոպե հետո տեսել է, որ ցավացող մասից արյուն է •ալիս: Գնացել է ավտոկայան իրենց վարորդներից Արմենի հետ: Նույն օրը գնացել է հիվանդանոց: Հետագայում ոստիկանություն է գնացել ինչ-որ մեկը և հաղորդում տվել: Իր իմանալով հաղորդում տված անձը ամբաստանյալն է եղել: Ամբաստանյալը չի եղել իրեն դանակով մարմնական վնասվածք հասցրած անձը: Եթե իր հետ վիճաբանողին տեսնի կճանաչի: Մեքենան և իրեն հարվածողին առաջին անգամ է տեսել: Արմեն Պետրոսյանին հանդիպել է խանութ մտնելիս: Քաշքշուկի պահին իրեն ծանոթ մարդիկ չեն եղել: Ինքը հարվածներ չի հասցրել վիճաբանության ժամանակ: Նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, որ ձեռքերով ու ոտքերով հարվածել են, սակայն այժմ հիշում է, որ նման բան չի եղել, հրմշտոց է եղել: Եթե նույնիսկ փորձել է հարվածել, ապա չի կպել, հարվածները մնացել է օդի մեջ: Տեղյակ չէ, որ խանութի սեփականատերը հանդիսանում է Արմեն Պետրոսյանը: Այդ օրը Արմեն Պետրոսյանի մեքենան չի նկատել: Ինքը նայում է, չի նմանացնում ամբաստանյալին իր հետ վիճաբանողին: Իր հետ վիճաբանողը ավտոմեքենայի վարորդ է եղել, որ կայանել է երթուղային տաքսիների համար նախատեսված կայանատեղիում: Փոխադարձ հարվածներ չեն եղել: Վիրավորանք չի եղել: Գծի վարորդներ չեն եղել իր հետ, ինքը մենակ է լինում որպես աշխատող: Բողոք, պահանջ, քաղաքացիական հայց չունի:
Վկա Արմեն Պետրոսյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է ամբաստանյալին, որպես հաճախորդ, երբ ինքը աշխատելիս է եղել խանութում: Դեպքի օրը ինքը իր ավտոմեքենան կայանել է խանութի դիմաց, եղել է ավտոմեքենայի մեջ: Ձայնային ազդանշան են տվել իրեն, ինքը իր ավտոմեքենան տեղափոխել է, կայանել է երկրորդ գծում, ճանապարհ է տվել մյուս ավտոմեքենային: Եղել է իր ավտոմեքենայի մեջ, հեռախոսով խաղ է խաղացել, ինտերնետ է մտել: Լսել է բարձր ձայներ և երբ դուրս է եկել ավտոմեքենայից տեսել է իրարանցում: Մոտեցել, տեսել է, որ Մայիս Սաֆարյանն ու Հայկ Վասիլյանը ա•րեսիվ են իրար նկատմամբ: Տարածքում հավաքված են եղել անցորդներ, որոնցից ոչ ոքի չի ճանաչել: Հարված չի նկատել նրանց վիճաբանության ընթացքում: Ինքը ինչպես Հայկ Վասիլյանի, այնպես էլ Մայիս Սաֆարյանի ձեռքին ոչ մի իր չի նկատել: Այնուհետև բաժանել է նրանց և Հայկ Վասիլյանին առանձնացրել է` տանելով խանութի մուտքի մոտ: Հայկի մոտ խուճապ է եղել: Նրա հա•ին եղել է սպորտային հագուստ, որի թևատակի հատվածում ինքը նկատել է արյունահոսություն: Իր մոտ էլ է խուճապահար վիճակ սկսել: Հարցրել է նրան` ուր տանի, նա իրեն խնդրել է տանել Նորագյուղ, ինչը ինքն արել է: Հայկը չի ասել խփեց կամ նման այլ արտահայտություն չի արել:
Վկա Արման Բաղդասարյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ չի ճանաչում ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին: Դեպքի օրը ժամը 18:00-ի սահմաններում զան•ահարել է Հայկին, ով իրեն հայտնել է, որ վիճաբանություն է տեղի ունեցել: Ժամը 19:00-ի և 20:00-ի սահմաններում •նացել տեսել է նրան: Նա եղել է գունատ, հագուստը եղել է նորմալ վիճակում, նա ունեցել է վնասվածք` թևի տակ: Հայկը վատ է զգացել, որոշել են գնալ հիվանդանոց: Հետա•այում ինտերնետով, հեռուստատեսությամբ իմացել է մանրամասնությունները: Արյան հետք, պատռվածք չի տեսել: Հայկը չի ճանաչել, թե ով է եղել իր հետ վիճաբանողը: Հիվանդանոցում իրենց ասել են, որ անհապաղ վիրահատություն պետք է անեն, Հայկի մոտ ներքին արյունահոսություն է եղել:
Վկա Կարեն Բլբուլյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է խանութի տնօրեն: Դեպքի մասին ինքը իմացել է ոստիկանության բաժնում` դեպքի օրը ինքը խանութում չի եղել: Իրեն բաժին են հրավիրել, քանի որ խանութի դիմաց վիճաբանություն է եղել: Դպքի օրը ինքը սովորականի պես մտել է խանութ և դուրս եկել: Խանութում եղել է նորմալ վիճակ, խառնաշփոթ վիճակ չի եղել: Երկու կամ երեք օր հետո իրեն բաժնում ասել են, որ վիճաբանություն է եղել, ինքը չի էլ իմացել, թե ինչ է եղել: Հիմա արդեն •իտի, որ վիճաբանությունը եղել է Մայիսի և Հայկի միջև: Իրենց խանութի հաճախորդները կարող են •ալ և ավտոմեքենայով կանգնել խանութի դիմաց, մտնել ներս •նումներ կատարել և դուրս •ալ նրանց չեն արգելում: Իրենց խանութի դիմաց կան•նելու հետ կապված չկա որևէ մեկը, որ մոտենա խանութի հաճախորդին և հայտնի, որ խանութի դիմաց ար•ելվում է կան•նել: Իրենց խանութի երկարությունը մոտավորապես 16-ից 18 մետր է: Իրենց խանութից վերև կա կանգառ: Կանգառը իրենց խանութի դիմացի հատվածին չի վերաբերվում:
Նախաքննության ընթացքում հարցաքննված, սակայն չդատակոչված վկա Սամվել Հակոբյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ բնակվում է Կիլիկիա թաղամասում ճանաչում է Լևոն Սաֆարյան անձնավորությանը, ծանոթացել են ընտրությունների ժամանակ: Դեպքին ներկա է գտնվել մի փոքր հեռավորության վրա կանգառում կանգնած: Լսել է վիճաբանություն և լարվել է այդ ուղղությամբ տեսնելու, թե ինչ է պատահել: Բարձր ձայնով միմյանց հետ խոսել են, թե ինչ էին խոսում իրեն հասանելի չի միայն լսվել էր, որ մեկը ասել է, որ այստեղ չպետքա կան•նել, այդպիսի վիճաբանություն է եղել: Այդ ընթացքում վիճաբանողներից մեկը մոտեցել է իր ավտոմեքենային, որը եղել է սպիտակ գույնի, բացել է դուռը և միջից վերցրել է ինչ-որ իր, որը փայլուն ձող է եղել և վերադարձել մյուս երիտասարդի մոտ: Ձողը ձեռքին երիտասարդը այդ ձողով հարվածել է մյուս երիտասարդին և կպավ այդ հարվածը, թե ոչ ինքը չի տեսել: Այդ իրի չափը բավականին երկար է եղել: Հետո եկել է իր երթուղային ավտոմեքենան և ինքը •նացել է: Այդ դեպքը տեղի է ունեցել շինանյութի խանութի մոտ: Վիճաբանության ընթացքում եղել են հայհոյանքներ: Հետո ՙ02՚ հաղորդումով տեսել է կանգառում եղած դեպքը, որին ինքը ականատես է եղել և այդ ժամանակ իմացել է, որ դա եղել է Լևովայի տղաª Մայիսը, սակայն զարմացել է, երբ հայտնել են, որ դանակահարություն է տեղի ունեցել: Ինքը լինելով ակտիվիստ, հայտնել է, եթե անհրաժեշտ լինի դեպքի հետ կապված կարող է ինքը հայտնել իր կողմից տեսած դեպքի մասին: Երկար ժամանակ է անցել և ինքը դեպքի մանրամասները չի հիշում: Ինքը քննիչի մոտ հայտնել է այն ինչ տեսել և լսել է ու դրանք համապատասխանում են իրականությանը:

Գործով 30.04.2014 թվականի որոշմամբ իրեղեն ապացույց է ճանաչվել Հայկ Վասիլյանի հա•ին եղած սև գույնի պատռված կտորից բաճկոնը, սև գույնի կտորից տաբատը, դեղին •ույնի երկարաթև շապիկը և սև գույնի սպորտային կոշիկները:
2013 թվականի նոյեմբերի 22-ին գործով տուժող Հայկ Վասիլյանի հա•ուստների զննություն կատարելու արձանագրությամբ Հայկ Վասիլյանի բաճկոնի ձախ թևատակի մոտ առկա է պատռվածք, տաբատի հետևի կողմում` ձախ գրպանից 7 սմ հեռավորության վրա առկա է մու• •ույնի ուղղահայաց արնանման հետք, որն ունի 15 սմ երկարություն, շապիկի ձախ թևատակի հատվածում հայտնաբերվել է 3 սմ լայնությամբ և 3 սմ երկարությամբ արնանման հետք:
2013 թվականի նոյեմբերի 23-ի դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, Մ.Սաֆարյանը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ վիճաբանել է Հայկ Վասիլյանի հետ և դանակով հարվածել է նրան:
2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ի Հայկ Վասիլյանի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 2084/հ եզրակացությամբ, Հ.Վասիլյանի ստացած մարմնական վնասվածքը` կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վերքի` ձախ թոքի վնասումով, պատճառված է ծակող կտրող գործիքով, հնարավոր է 21.11.2013թ.-ին և պատճառվել է առողջությանը ծանր վնաս, կյանքին վտանգ սպառնացող:
2013 թվականի դեկտեմբերի 18-ի դատակենսաբանական փորձաքննության թիվ 405 եզրակացությամբ, Հ.Վասիլյանի արյան նմուշը ըստ ABO իզոշճաբանական համակար•ի պատկանում է AB խմբին: Փորձաքննության ներկայացված Հայկ Վասիլյանի հագուստների` երկարաթև մայկայի, սպորտային անդրավարտիքի վրա տեղակայված կասկածելի հետքերում հաստատվել է արյան առկայություն, որը պատկանում է մարդու և ըստ ABO իզոշճաբանական համակար•ի առաջացել է արյան AB խումբ ունեցող անձից կամ անձանցից, այդ թվում նաև կարող էր առաջանալ Հ.Վասիլյանից:
2013 թվականի նոյեմբերի 23-ի Մայիս Սաֆարյանի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3924 փորձագետի եզրակացությամբ այն մասին, որ Մայիս Սաֆարյանի մոտ փորձաքննության պահին մարմնական վնասվածքների օբյեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել:
2014 թվականի մարտի 07-ի Մայիս Սաֆարյանի ստացիոնար դատահո•եբուժական փորձաքննության թիվ 21 եզրակացությամբ այն մասին, որ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի մոտ հայտնաբերվում է ՙՕր•անական ծա•ման էմոցիոնալ անկայունության խան•արում /կրած •լխուղեղային տրավմայից հետո/՚: Այդ մասին են վկայում ինչպես անամնեստիկ տվյալները, այնպես էլ ներկա հետազոտման արդյունքները: Նշվածը փորձաքննվողի մոտ ախտահարված չէ այն աստիճանի և չի ուղեկցվում ակտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, մտավոր-հիշողական կոպիտ խանգարումներով, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ փորձաքննությունը կատարելու պահին զրկեր նրան իր •ործողությունների վտան•ավորությունը գիտակցելու և դրանք ղեակավարելու հնարավորությունից: Ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ փորձաքննության կատարման պահին նա կարող էր •իտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք: Իրավախախտումը կատարելիս փորձաքննվողը չի գտնվել նաև հո•եկան •ործունեության որևէ ժամանակավոր խանգարված վիճակում, որը կարող էր զրկել նրան իր •ործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու և դրանք ղեկավարելու հնարավորությունից: Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին հարկ է ճանաչել մեղսունակ: Հաշվի առնելով նրա մոտ առկա ՙՕր•անական ծա•ման էմոցիոնալ անկայունության խանգարումը՚ խորհուրդ է տրվում նյարդահո•եբույժի ամբուլատոր հսկողություն:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Սույն քրեական •ործով, դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•քրի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան հետազոտելով և •նահատելով ապացույցներն իրենց համակցությամբ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված չհամարեց այն հան•ամանքը, որ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը կատարել է այն արարքը, որ մեղսագրված է նրան, այսինքն, դատարանը ներկայացված ապացույցների գնահատմամբ հանգեց այն հետևության, որ նախաքննական մարմինը ամբաստանյալի արարքին տվել է ոչ ճիշտ քրեաիրավական •նահատական` ամբաստանյալի կատարած արարքը որակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը`
ՙ1.. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում՚:
Քննվող քրեական գործով, ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատարանում մեղադրանքի մարմինների կողմից ի հայտ չեն բերվել գործի այնպիսի փաստական հան•ամանքներ, որոնք կարող էին վկայել այն մասին, որ ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանն ունեցել է ուղղակի դիտավորություն տուժող Հայկ Վասիլյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառել:
Ապացուցված է ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը, նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` ՙԱնհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում են համարվում դիտավորյալ այն •ործողությունները, որոնք, պաշտպանվողի համար ակնհայտ, չեն համապատասխանում ոտնձ•ության բնույթին և վտանգավորությանը:
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ արարքը հանցագործություն է, եթե հատկապես նախատեսված է սույն օրենսգրքի հատուկ մասով՚:
Անհրաժեշտ պաշտպանության դեպքում օրինաչափ պաշտպանության սահմանները պետք է որոշվեն հիմք ընդունելով մի կողմից հարձակման ինտեսիվությունը, աստիճանը, մյուս կողմից պաշտպանվողի շահի բնույթը` առանց անտեսելու այն գործիքները և եղանակները, որոնցով դրսևորվում են բուռն հարձակումն ու նրա դեմ ուղղված իրական պաշտպանությունը: Որքան ինտեսիվ է հարձակումը, այնքան ներազդելուն և վճռական են դրա դեմ ուղղված գործիքները, միջոցները, պաշտպանության եղանակները և ընդհակառակը:
Սույն քրեական գործով հիմնավորված է , որ Հայկ Վասիլյանի հանրորեն վտան•ավոր ոտնձգությունը, հարձակումը հենց սկզբից եղել է ինտեսիվ, հանկարծակի և անսպասելի, ինչը շարունակվել է մինչև վերջ և նույն ինտեսիվությամբ էլ Մայիս Սաֆարյանը փորձել է պաշտպանվել: Եթե ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը ակտիվորեն չ•ործեր և չպաշտպանվեր ապա չպաշտպանվելու դեպքում ծանր հետևանքներ կարող էր ունենալ կատարվածը: Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը պաշտպանությունը իրականացրել է ակտիվորեն պաշտպանելով իր կյանքը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար:


ՀՀ Սահմանադրության 92-րդ հոդվածի համաձայն ՙՀայաստանի Հանրապետությունում բարձրա•ույն դատական ատյանը, բացի սահմանադրական արդարադատության հարցերից, վճռաբեկ դատարանն է, որը կոչված է ապահովելու օրենքի միատեսակ կիրառությունը՚:
Սույն գործի փաստական հանգամքներն ու ապացույցները վերլուծելիս, ինչպես նաև վերը շարադրված հետևություններին հանգելիս, դատարանը հիմնվում է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից 30.03.2012թ.-ին Անուշավան Արամի Թորոսյանի վերաբերյալ կայացված ԵԿԴ/0118/01/11 որոշմամբ արտահայտված տեսակետների վրա և գտնում, որ այդ որոշումը սույն •ործով քննարկվող խնդրի վերաբերյալ հանդիսանում է նախադեպային և կիրառելի:
Հիշյալ որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՙԱնհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն ունի որոշակի սահմաններ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի մեկնաբանման հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը •տնում է, որ օրենքով ամրա•րված են որոշակի պայմաններ, որոնց առկայության դեպքում է միայն պաշտպանությունը իրավաչափ և հետևաբար` արարքի հանցավորությունը բացառող:
Այսպես, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության պայմաններն են.
ա) ոտնձգության հանրային վտանգավորությունը.
բ) ոտնձգության առկայությունը.
գ) ոտնձգության իրական լինելը,
դ) վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին.
ե) վնաս հասցնելը միայն ոտնձ•ողին.
զ) պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը:
¥…)
Անհրաժեշտ պաշտպանության համարժեքության գնահատման և որպես արդյունք` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման առկայության կամ բացակայության որոշման համար անհրաժեշտ է գնահատել ոտնձ•ության վտան•ավորության աստիճանի և պաշտպանության միջև համապատասխանությունը:
Օրենքը չի պահանջում, որ պաշտպանվողը կիրառի ոտնձգողի կողմից կիրառվող միջոցներին հավասարազոր միջոցներ: Պաշտպանվողը կարող էգործադրել նաև առավել արդյունավետ միջոցներ:
Ոտնձ•ության և պաշտպանության միջոցների միջև համամասնության խնդիրը լուծելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքներըª
ա) պաշտպանվող բարիքի արժեքավորությունը և այն վնասի չափը, որ կարող էր հասցվել դրան,
բ) ոտնձգության ինտենսիվությունը ու հանկարծակիությունը,
գ) պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորությունները (սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը, ֆիզիկական ուժը և այլն),
դ) ոտնձգողների և պաշտպանվողների քանակը,
ե) ոտնձգության իրադրությունը, տեղը, ժամանակը և այլն՚ ¥տե°ս Արտյոմ Նորայրի Հակոբյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0149/01/09 որոշման 27-28-րդ կետերը):
Զար•ացնելով սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումըª Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութա•րվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներով:
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ոտնձգության բնույթն ու վտանգավորությունը որոշվում են ոտնձգության օբյեկտի արժեքավորությամբ, ոտնձգության ինտենսիվությամբ, պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորություններով, նրանց քանակով, ոտնձգության իրադրությամբ և այլն: Ուստի, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ առկա է ակնհայտ ¥խիստ, էական) անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի կողմից պատճառվող վնասների միջև:
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի իմաստով խոսքը սպառնացող և պատճառվող վնասների միջև առկա խիստ ¥էական) անհամապատասխանության մասին է: Այլ կերպª անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ պաշտպանվողը կիրառել է պաշտպանության այնպիսի միջոցներ և մեթոդներ, որոնց կիրառումն ակնհայտ կերպով չէր բխում ո°չ ոտնձ•ության բնույթից և վտան•ավորությունից, ո°չ էլ իրադրությունից:
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը: Այլ կերպª անհրաժեշտ է առաջին հերթին պարզել ոտնձ•ության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը:
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման սուբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է մեղքի դիտավորյալ ձևով:
Անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում ուղղակի դիտավորությամբ •ործելու պարա•այում պաշտպանվողըª
ա) գիտակցում է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել ոտնձ•ողին նվազ ծանր վնաս պատճառելով,
բ) կանխատեսում է ոտնձգողին վնաս պատճառելու անխուսափելիությունը կամ իրական հնարավորությունը,
գ) ցանկանում է վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը:
Անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում անուղղակի դիտավորությամբ գործելու պարագայում պաշտպանվողըª
ա) գիտակցում է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել ոտնձգողին նվազ ծանր վնաս պատճառելով,
բ) կանխատեսում է ոտնձգողին վնաս պատճառելու հնարավորությունը,
գ) գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը կամ անտարբեր է դրա առաջացման նկատմամբ:
Այսպես` իր ցուցմունքում Մայիս Սաֆարյանը հայտնել է, որ վիճաբանությունն սկսել է Հայկը, որի ընթացքում փորձել է երկու ան•ամ մահակով հարավծել իր •լխին և եթե ինքը չպաշտպանվեր, ապա այդ ամենն իր համար ծանր հետևանք: Ափսոսում և ցավում է կատարվածի համար, համոզված է որ դեպքը չէր կատարվի եթե Հայկը չուզեր կան•նած վարորդների ներկայությամբ ցույց տար իր առավելությունն իր նկատմամբ և այդ ամենը տեղի չէր ունենա, եթե իր ավտոմեքենայի միջից չհաներ մահակը և երկու հան•ամ հարվածեր իր •լխին:
Տուժող Հայկ Վասիլյանը դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքով նշել է, որ ինքը նայում է, չի նմանացնում ամբաստանյալին իր հետ վիճաբանողին: Իր հետ վիճաբանողը ավտոմեքենայի վարորդ է եղել, որ կայանել է երթուղային տաքսիների համար նախատեսված կայանատեղիում: Փոխադարձ հարվածներ չեն եղել:
Վկա Կարեն Բլբուլյանը դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքով նշել է, որ իրենց խանութի հաճախորդները կարող են •ալ ավտոմեքենայով կան•նել խանութի դիմաց, մտնել ներս •նումներ կատարել և դուրս •ալ նստել իրենց մեքենան և •նալ նրանց չեն ար•ելում: Իրենց խանութի դիմաց կան•նելու հետ կապված չկա որևէ մեկը, որ մոտենա խանութի հաճախորդին և հայտնի, որ խանութի դիմաց ար•ելվում է կան•նել: Իրենց խանութի երկարությունը մոտավորապես 16-ից 18 մետր է: Իրենց խանութից վերև կա կան•առ: Կան•առը իրենց խանութի դիմացի հատվածին չի վերաբերվում:
Նախաքննության ժամանակ հարցաքննված, սակայն չդատակոչված վկա Սամվել Հակոբյանն իր ցուցմունքով նշել է, որ տեսել է, թե ինչպես է տուժող Հայկ Վասիլյանը քաշքշուկի ժամանակ մոտենում իր ավտոմեքենային, իսկ հետո նրա ձեռքին նկատել է ինչ-որ երկար առարկա` ձող որով էլ հարվածել իր հետ վիճաբանողին:
Դեպքին ականատես այլ անձինք նախաքննությամբ չեն հայտնաբերվել, իսկ ամբաստանյալի կողմից տուժողին դիտավորությամբ ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելը հիմնավորող ապացույցներ չկան:
Այսպիսով, ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությամբ ապացուցվել է, որ.
1. Կռվի նախահարձակը եղել է տուժողը:
2. Մայիս Սաֆարյանը տուժողին եղուն•կտրիչի դանակով հարվածել է նրա կողմից հակաօրինական արարք կատարելու ընթացքում` երբ տուժողը ձեռքի զսպանակե մահակով հարվածել ու ֆիզիկական ցավ է պատճառել ամբաստանյալին:
3. Մայիս Սաֆարյանը տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառել նրա հակաիրավական •ործողությունները կանխելու նպատակով, պաշտպանվելով իր առողջության նկատմամբ իրականացվող ինտենսիվ ոտնձ•ությունից:
Վերը նշվածներն ապացուցում են, որ ամբաստանյալի նկատմամբ իրականացված ոտնձ•ությունը եղել է հանրորեն վտան•ավոր, առկա և իրական: Ամբաստանյալի •ործողություններն ուղղված են եղել իր շահերի պաշտպանությանը և նա պաշտպանությամբ վնաս է պատճառել ոչ թե երրորդ անձի, այլ իրեն ծեծի ենթարկող և մարմնական վնասվածք պատճառող տուժողին:
Միաժամանակ, բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստու•ելով հավաքված ապացույցները` դրանցից յուրաքանչյուրն այլ ապացույցների հետ համադրելու և դրանց ձեռքբերման աղբյուրները ստու•ելու եղանակով, ապացույցները •նահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` •ործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը •տնում է, որ տուժողի կողմից զսպանակե մահակով ամբաստանյալին հարվածելու պարա•այում, ամբաստանյալի կողմից, եղուն•կտրիչի դանակով, տուժողին ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելը չի համապատասխանում տուժողի ոտնձ•ության բնույթին և վտան•ավորությանը, որպեսզի հան•ամանքը ամբաստանյալի համար, մինչև տուժողին հարվածելը ակնհայտ է եղել, քանի որ տուժողի կողմից ձեռքի մահակը որևէ այլ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար հարմարեցված առարկա չի օ•տա•ործվել:
Այսպիսով, դատարանը հիմնավորված է համարում, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյնան անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ տուժողի առողջությանը պատճառել է ծանր վնաս:
Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը, 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին` ժամը 14:00-ի սահմաններում իր կողմից վարվող ՙՄերսեդես՚ մակնիշի 35 PS 667 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով •նացել է Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում •տնվող խանութ, երեք ամսեկան երեխայի համար տակդիր •նելու նպատակով: Նշված ավտոմեքենան կայանել է նշված խանութի դիմաց, որտեղ կան•նում են խանութի հաճախորդների ավտոմեքենաները: Այդ տարածքում թիվ 4 երթուղային տաքսի ծառայության երթակար•ավորիչ, •ործով տուժող Հայկ Վասիլյանը, տեսնելով, որ Մ.Սաֆարյանը իր ավտոմեքենան կայանել է խանութի դիմաց, մոտեցել է Մ.Սաֆարյանին և պահանջել, որպեսզի ավտոմեքենան դուրս բերի կայանված վայրից: Մ.Սաֆարյանը խուսափելով վիճաբանությունից դուրս է բերել ավտոմեքենան և փորձել է այլ վայրում կայանել, սակայն այլ ազատ տեղ չ•տնելով կրկին վերադարձել է նույն խանութի դիմաց և, տեսնելով իր ծանոթ Արմեն Պողոսյանի ՙՕՊԵԼ՚ ավտոմեքենան կայանված այդ խանութի դիմաց, ինքը ազդանշան է տվել որպեսզի ավտոմեքենան մի քիչ առաջ քաշի ու կան•նի, որ ինքնել տեղավորվի: Նա իր ավտոմեքենան քաշել է առաջ իր ավտոմեքենայով կան•նել է համարյա Արմենի ավտոմեքենայի տեղըª խանութի դիմաց: Ավտոմեքենան հետ տալու ժամանակ, երբ ցանկացել է տեղավորվել և կան•նել, կպել է այդ տեղ դրված կարդոնի արկղին, որը հանդիսացել է այն սահմանա•իծը, որից այն կողմ չեն թողել ավտոմեքենաներ կան•նեն: Հ.Վասիլյանը տեսնելով, որ Մայիս Սաֆարյանը իր ՙՄերսեդես՚ մակնիշի ավտոմեքենան կայանել է խանութի դիմաց, մոտեցել և նորից պահանջել է ավտոմեքենան դուրս բերել: Մ.Սաֆարյանը ասել է, որ մտնում է իր երեք ամսեկան երեխայի համար ՙպանպերս՚ •նելու, որից հետո կ•նա: Այդ ժամանակ Հ.Վասիլյանը հարձակվել է Մ.Սաֆարյանի վրա և նրանց միջև սկսվել է քաշքշուկ, սակայն ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը կրկին խուսափելով վիճաբանությունից հեռացել է այնտեղից և մոտեցել է իր ավտոմեքենային, իսկ Հ.Վասիլյանը չհան•ստանալով •նացել և իր ավտոմեքենայի միջից վերցնելով զսպանակե մահակը, հանկարծակի հարձակվել է ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի վրա և մահակով երկու ան•ամ հարվածել է վերջինիս •լխին, իսկ Մայիս Սաֆարյանը •տնվելով` ՙՕր•անական ծա•ման էմոցիոնալ անկայունության խան•արում /կրած •լխուղեղային` •ա•աթային շրջանի •երզ•այուն այտուցի և •ան•ի •ծային թեք կոտրվածքի տրավմայից հետո/՚ վիճակում պաշտպանվելով տուժողի հարվածներից, ու •իտակցելով, թե ինչ ճակատա•րական հետևանքներ կլինի իր համար, ձեռքերով Հայկ Վասիլյանի հարվածներից պաշտպանվելով, իր •րպանից հանելով եղուն•կտրիչ-դանակը, դանակով կատարել է անկանոն շարժումներ, որի ընթացքում հարվածել է Հայկ Վասիլյանի կրծքավանդակի ձախ կեսին` պատճառելով կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վերքի` ձախ թոքի վնասում: Որից հետո նրանց է մոտեցել ՙչաղկալ՚ մականունով Արմեն Պետրոսյանը և Հայկին թիկունքի կողմից երկու ձեռքով •րկել ու հետ է քաշել, տանելով տնտեսական խանութ: Մինիչ •րկելը Հայկը նորից է ուզել խփել այդ մահակով, դրա համար Արմեն Պետրոսյանը նրան •րկել ու տարել է խանութ: Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը խանութի դիմաց սպասել է տուժող Հայկ Վասիլյանին որպեսզի խոսեն հասկանան իրար, քանի որ իրենց միչև առանձնապես ոչինչ չի պատահել, սակայն տուժողը խանութից դուրս •ալով •ործով վկա Արմենի հետ նստել է նրա ավտոմեքենան և •նացել են: Ինքն •նացել է իր քրոջ տուն չիմանալով, թե ինչ է եղել, սակայն երբ իրեն հայտնի է դարձել կատարվածի մասին ինքը ինքնակամ ներկայացել է:
Կատարած արարքի համար ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյնաը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:

ՀՀ քրեական օրենս•րքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` ՙՊատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 61-րդ հոդվածը սահմանում է` ՙ1. Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենս•րքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներով: 3. Հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚:
Ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի խնամքին են •տնվում մանկահասակ մեկ երեխան` 16.08.2013թ. ծնված Հասմիկ Մայիսի Սաֆարյանը և կինը, Մայիս Սաֆարյանը ունի առողջական խնդիրներ հիմք` շտապ օ•նության մանկական կլինիկական հիվանդանոցի նեյրովիրահատական բաժնի կողմից` հիվանդի ամբուլատոր, ստացիոնար հիվանդի բժշկական քարտը, Կենտրոնականի զինվորական կոմիսարիատի` ըստ հիվանդությունների ցուցակի 1-ին սյունյակի 2Բ հոդվածի` ՙհոդված 2-րդ. ներառում է օր•անական հո•եկան խան•արումներ: Ախտորոշման համար չափանիշ են •լխուղեղի օր•անական բնույթի ախտահարման նշաններն` ըստ անամենզի և օբյեկտիկ տվյալների, ինչպես նաև հո•եախտաբանական նշանները, նյարդաբանական ախտանշանները, հարկլինիկական / ԷԷԳ, Էխո-ԷԳ, •ան•ի ռենտ•են•րաֆիա, ՄՌՏ, ակնահատակի զննում և այլն/ տվյալները: Կլինիկական ախտորոշման համար նշանակություն ունեն նաև բժշկական փաստաթղթերի առկայությունը և անձնական •ործի ուսումնասիրությունը: ՙԲ.՚կետին վերաբերվում են արտահայտված ասթենիկ, աֆեկտիվ, դիսոցիատիվ ճանաչողական խան•արումները, ինչպես նաև սկսվող փսիխոօր•անական խան•արումը՚ Մայիս Սաֆարյանը ճանաչվել է ոչ պիտանի ծառայության խաղաղ ժամանակ:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն` ՙՊատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հան•ամանքներ են` (...) պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը: (...)՚:
Դատարանը ՀՀ քրեական օրենս•րքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն ամբաստանյալ` Մայիս Սաֆարյանի արարքում նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հան•ամանք է դիտում նրա վատառողջ լինելու հան•ամանքը, այն, որ Մայիս Սաֆարյանը •ան•ուղեղային վնասվածքի կապակցությամբ շտապ օ•նությամբ տեղափոխվել է ` ՙընդունվածը 1.5 ժամ առաջ ընկել է բարձրությունից, խփել •լուխը: առկա էր •իտակցության խան•արում: Ընդունվելիս` •ունատված , P-64/ր: Շնչառությունը խան•արված չէ: Ներքին օր•անների մասով` առանց շեղումների: Նյարդաբանորեն` ուշաթափ վիճակում, պարբերաբար` անհան•իստ: Բիբերը` D=1, դիվեր•իրացնող շլակնություն: Ակնա•ունդների շարժման թուլություն երկու կողմերից: Հարթացել է աջ քթաշրթնային ծալքը: վերջույթների ռեֆլեքսները D>S: Թեթև ուղեթաղանթային համախտանիծ: Բաբինսկու համախտանիշ երկու կողմերից: Ձախ •ա•աթային շրջանում •երզ•այուն այտուց: ԷԽՈԷ•ր-ՄԷԽՈ` առանց տեղաշարժի: Գան•ի ռենտ•ենանկարի վրա /2 առ 19.04.1999թ./ նկատվում է •ան•ի •ծային թեք կոտրվածք ձախ •ա•աթային շրջանում: Բուժումը` ներերկային ֆիզ. լուծույթ ռաստվոր Ringera լուծույթ, 5 տոկոս •լյուկոզա պոլիվիտամիններ, լյումինալ, ֆուրասեմիդ՚ հիմք` շտապ օ•նության մանկական կլինիկական հիվանդանոցի նեյրովիրահատական բաժնի կողմից ` հիվանդի ամբուլատոր, ստացոնար հիվանդի բժշկական քարտ:
Ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքներ չկան:
Դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի անձը կատարած արարքի հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա •ործողությունների վտան•ավորության աստիճանը, բնութա•րող տվյալները այն որ խնամքին են •տնվում երկու անձ` մինչև 14 տարեկան երեխան` 16.08.2013թ. ծնված Հասմիկ Մայիսի Սաֆարյանը և կինը, ինչը դատարանը դիտում է որպես պատասանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հան•ամանք, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքների բացակայությունը, հաշվի առնելով տուժող Հայկ Վասիլյանի հակաօրինական •ործողությունները դատարանը •տնում է, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի ուղղումը հնարավոր է միայն նրան հասարակությունից մեկուսացնելու եղանակով, հետևաբար վերջինիս նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով` որոշակի ժամկետով, որով հնարավոր կլինի հասնել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերական•նմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցա•ործությունների կանխմանը:
Քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը` դատարանը •տավ, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քրեական •ործով իրեղեն ապացույց ճանաչված Հայկ Վասիլյանի հա•ուստները փաթեթավորված մեկ փաթեթում և կնիքված ՙՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժին, փաթեթների համար՚ կնիքի դրոշմով դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել տուժող Հայկ Վասիլյանին:
Եզրափակիչ մաս.

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 116-րդ, 119-րդ և 357-360-րդ հոդվածներով, դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց`

Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրան դատապարտել ազատազրկման` 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի պատժի սկիզբը հաշվել 22.11.2013 թվականից:
Մայիս Լևոնի Սաֆարյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 169.800 /հարյուր վաթսունինը հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր:
Մայիս Լևոնի Սաֆարյանից անվամբ գրանցված շարժական և անշարժ գույքերի, որտեղ էլ որ այն •տնվի, ինչպես նաև դրամական միջոցների վրա կալանք դնել` 169.800 /հարյուր վաթսունինը հազար ութ հարյուր/` մինչև դատական ակտի վերջնական կատարումը:
Քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված Հայկ Վասիլյանի հագուստները փաթեթավորված մեկ փաթեթում և կնիքված ՙՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժին, փաթեթների համար՚ կնիքի դրոշմով դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել տուժող Հայկ Վասիլյանին:

ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 29-12-2014
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 16-02-2015
Էջերի քանակ 315, 135, 119
Գործն ուղարկվել է
Գործը ուղարկվել է 17-02-2015
Էջերի քանակը 315, 135, 119
ՈՒր(դատարան) Քրեական վերաքննիչ
Ելքի գրության համարը Ե-5597
Գործը բողոքարկվել է
Ամսաթիվ 18-02-2015
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
Ամսաթիվ 13-05-2015
Գործն ուղարկվել է
Գործը ուղարկվել է 14-05-2015
Էջերի քանակը 315, 135, 119, 116
ՈՒր(դատարան) Վճռաբեկ
Ելքի գրության համարը Ե-20163
Գործը բողոքարկվել է
Ամսաթիվ 20-05-2015
Գործը ստացվել է բեկանումից հետո նոր քննության համար
Ամսաթիվ 15-04-2016
Գործը ստացվել է Գործը ստացվել է բեկանումից հետո նոր քննության համար
Մակագրել
Երբ 15-04-2016
Նախագահող դատավոր
Անուն Մեսրոպ
Ազգանուն Մակյան
Ընդունվել է վարույթ
Երբ 18-04-2016
Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը 18-04-2016
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 10-05-2016
Դատավարության կողմեր Մեղադրող
Դատավարության կողմեր Մեղադրյալ
Դատավարության կողմեր Պաշտպան
Դատավարության կողմեր Տուժող
Դատավարության կողմեր
Անուն Վ
Ազգանուն Հարությունյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Մայիս
Ազգանուն Սաֆարյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Վաղարշակ
Ազգանուն Գևորգյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Հայկ
Ազգանուն Վասիլյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ժամ 14:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 31-05-2016
Ժամ 11:30
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 01-07-2016
Ժամ 10:30
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Չի կայացել
Չկայացման պատճառը ԵՇԴ/0111/01/14 քրեական գործով խորհրդակցական սենյակում լինելու պատճառով
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 20-07-2016
Ժամ 10:30
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 04-08-2016
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 19-08-2016
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 31-08-2016
Ժամ 14:30
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 28-09-2016
Ժամ 12:30
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Չի կայացել
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 04-10-2016
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 20-10-2016
Ժամ 16:30
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 03-11-2016
Ժամ 10:30
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 24-11-2016
Ժամ 11:30
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 08-12-2016
Ժամ 14:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 16-12-2016
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 22-12-2016
Ժամ 16:30
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 12-01-2017
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2017թ.
Տեսակը Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 19-01-2017
Ժամ 17:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 20-01-2017
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է փորձաքննություն
Երբ 20-01-2017
Քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված
Մեղադրյալ/Տուժող
Անձ
Անուն Մայիս
Ազգանուն Սաֆարյան
Հայրանուն Լևոնի
Հասցե ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Պաշտպան
Անուն Վաղարշակ
Ազգանուն Գևորգյան
Հասցե ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 22-06-2017
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 26-06-2017
Ժամ 12:30
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 10-07-2017
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 12-07-2017
Ժամ 11:30
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 13-07-2017
Ժամ 09:15
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 13-07-2017
Մեղադրական
Մեղադրյալ
Անուն Մայիս
Ազգանուն Սաֆարյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Ամսաթիվ 13-07-2017
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Առավել ծանր հանցագործության հոդված
Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով Դատապարտվել է
Այլ նշումներ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը Գործ
ԵԿԴ/0067/01/14

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

,,13,, հուլիսի 2017թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/
Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ Թ. Խաչատրյանի
Մասնակցությամբ՝
Մեղադրող Հ. Ենոքյանի
Տուժող Հ. Վասիլյանի
Պաշտպան Վ.Գևորգյանի

դռնբաց դատական նիստերում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`

Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ծնված 01.08.1989թ.-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին է գտնվում մանկահաս երեխան, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, հաշվառված է՝ ք.Երևան, Կիլիկիա թաղամասի 6-րդ շենքի 18-րդ բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։


1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Ըստ դատարան ուղարկված քրեական գործի նյութերի և մեղադրական եզրակացության`
«Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը մեղադրվում է այն արարքի կատարման համար, որ նա 2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին ժամը 14։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց, թիվ 4 երթուղային տաքսու կայանատեղում իր կողմից վարվող «Մերսեդես» մակնիշի 35 PՏ 667 պ/հ-ի ավտոմեքենան կայանելու պատճառով վիճաբանել է նշված համարի երթուղային տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ Հայկ Արտակի Վասիլյանի հետ, որի ընթացքում դանակով մեկ անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Հայկ Արտակի Վասիլյանի կրծքավանդակի ձախ կեսին և նրա առողջությանը պատճառել ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, ծակած-կտրած թափանցող վերքի ձախ թոքի վնասումով»։

Դեպքի առթիվ Մալաթիայի քննչական բաժնի կողմից 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին հարուցվել է թիվ 16811013 քրեական գործը։
22.11.2013թ.-ին Մ.Սաֆարյանն ինքնակամ ներկայացել է ՀՀ ոստիկանության ՔՀԳՎ 2-րդ վարչության 2-րդ բաժին։
25.11.2013թ.-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևանի ՔՎ Մալաթիայի քննչական բաժնի կողմից կայացվել է որոշում` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։

25.11.2013թ.-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից կայացվել է որոշում՝ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին և Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ երկու ամիս ժամանակով որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։

Սույն գործով կայացած առաջին դատական քննությամբ, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից 29.12.2014թ.-ին կայացված դատավճռով Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 01.04.2015թ.-ի որոշմամբ՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014թ.-ի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնվել է օրինական ուժի մեջ։

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, 18.12.2015թ.-ին՝ ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014թ.-ի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015թ.-ի ապրիլի 1-ի որոշումը բեկանել է և գործն ուղարկել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության։

Քրեական գործը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի աշխատակազմի գրասենյակ է ստացվել և մուտքագրվել 15.04.2016թ.-ին։
2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում՝ դատարանում, իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2013թ.-ի նոյեմբեր ամսին իր կողմից շահագործվող «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայով գնացել է Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութ՝ երեխայի համար մանկական տակդիր /փամփերս/ գնելու նպատակով, ուստի մեքենան կայանել է այդ խանութի դիմաց։ Այդ ընթացքում իր ավտոմեքենայի բեռնախցիկի հատվածում լսել է հարվածի ձայն և բացելով մեքենայի դուռը, տեսել Հայկ Վասիլյանին, ով պահանջել է մեքենան այդ վայրում չկայանել։ Վերջինս, իր պահանջը պատճառաբանել է նրանով, որ նշված հատվածը, որտեղ ինքը կայանել էր, հանդիսանում է թիվ 4 երթուղային տաքսիների կայանման վայրը, ուստի պնդել է մեքենան տեղափոխել մեկ այլ վայր։ Դրանից հետո ավտոմեքենայով գնացել այլ խանութ, սակայն, չգտնելով իրեն անհրաժեշտ պարագաները, կրկին ետ է վերադարձել Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի մոտ։ Տեսնելով իր ծանոթ «չախկալ»-ին՝ նույն ինքը վկա Արմեն Պետրոսյանին, ով նույնպես կայանել էր մեքենան այդ վայրում, ազդանշան է տվել նրան, որպեսզի նա մեքենան առաջ վարի և ինքը հնարավորություն ունենա կայանել մեքենան այդտեղ։ Ա.Պետրոսյանը առաջ է վարել ավտոմեքենան, ինքը մեքենան վարել է հետընթաց, որի ընթացքում մեքենայի հետնամասով դիպել է այնտեղ գտնվող ստվարաթղթե տուփին, որը կարծում է, որ տեղադրել էր Հ.Վասիլյանը՝ որպես սահմանագիծ, որպեսզի դրա մյուս կողմի հատվածում այլ մեքենա չկարողանան կայանել։ Այդուամենայնիվ, ինքը կայանել է մեքենան ստվարաթղթե տուփի մյուս կողմի հատվածում, ինչը թույլատրելի է։ Երբ իջել է ավտոմեքենայից, Հ.Վասիլյանը, բղավելով իրեն ասել է՝ «ոնց որ չհասկացար, որ պետք է չկայանես այդ վայրում»։ Հ.Վասիլյանի արտահայտվելու տոնից հասկացել է, որ նա նման կերպ փորձում է այլ անձանց մոտ տպավորություն ստեղծել, որ միայն նրա թույլտվությամբ կարող են վարորդները մեքենա կայանել այդտեղ։ Այնուհետև, Հ.Վասիլյանը գոռգոռալով մոտեցել է իրեն, քաշքշել, իսկ ինքը պարզաբանել է նրան, որ պետք չէ գոռալ, հասուն անձինք են, կարող են հանգիստ, առանց կռվի խոսել և հասկանալ իրավիճակը։ Նույն պահին, երբ հեռացել է և ցանկացել նստել իր ավտոմեքենան ու խուսափել որևէ անախորժությունից, Հ.Վասիլյանը բղավել է իր ետևից՝ «…արա արի, ոնց որ չես հասկանում»։ Նկատել է, որ Հ.Վասիլյանը ավտոմեքենայի միջից վերցրել և մեջքի հետևում թաքցնելով ինչ-որ սև գույնի առարկա, մոտեցել է իրեն և սկսել է դարձյալ գոռգոռալ։ Ինքը հրել է նրան, պահանջելով հեռու կանգնել։ Հենց այդ պահին Հ.Վասիլյանը մեջքի հատվածից հանել է նշված առարկան՝ զսպանակավոր մահակը, և փորձել է հարվածել իրեն։ Մասնավորապես, վերջինս երկու անգամ մահակով հարվածել իր գլխի հատվածին՝ վերևից դեպի ներքև, սակայն ինքը կանխել է այդ հարվածները՝ ձախ ձեռքով պաշտպանվելով դրանցից, որի հետևանքով հարվածները գլխին կպնելու փոխարեն կպել են ձեռքին։ Միայն այն ժամանակ, երբ Հ.Վասիլյանը փորձել է աջ ձեռքով երրորդ անգամ, հարվածել իրեն, ինքը բնազդաբար կես քայլ ետ է գնացել և իրեն պաշտպանելու նպատակով բաճկոնի աջ գրպանից հանելով եղունգկտրիչ դանակը, բացել է այն և մեկ անգամ, ոչ դիտավորյալ, աջ ձեռքում գտնվող դանակով շարժում է կատարել նրա ձախ կողքի հատվածում։ Այդ ամենն ընդամենը տևել է ակնթարթ։ Իր կողմից նշված գործողությունը կատարելուց անմիջապես հետո, երբ Հայկը ցանկանում էր չորրորդ անգամ հարվածել իրեն, իրենց է մոտեցել Արմեն Պետրոսյանը, գրկել Հայկի մեջքից և հեռացրել նրան՝ տանելով դեպի մոտակա տնտեսական խանութը։ Դրսում սպասել է մոտ 10-15 րոպե, որից հետո ցանկացել է մտնել խանութ և զրուցել Հ.Վասիլյանի հետ, սակայն Կարենն իրեն չի թույլատրել։ Դրանից հետո տեսել է, որ խանութից դուրս են գալիս Հ.Վասիլյանն ու Ա.Պետրոսյանը։ Հարցրել է Հ.Վասիլյանին, արդյոք կարող է խոսել նրա հետ, սակայն Ա.Պետրոսյանն ասել է, որ ամեն ինչ նորմալ է, նրանք գնում են ավտոկայան և նստելով մեքենան, հեռացել են։ Այդ ժամանակ չի իմացել, որ միջադեպի ժամանակ Հ.Վասիլյանին պատճառվել է վնասվածք, քանի որ նախ՝ դանակը եղել է փոքր, բացի այդ, ինքը դիտավորյալ հարվածելու նպատակ չի ունեցել, պարզապես ձեռքով շարժում է կատարել։ Հաջորդ օրը հորից իմացել է, որ իր կողմից շարժում կատարելու հետևանքով Հայկը մարմնական վնասվածք է ստացել։
Անդրադառնալով իր մոտ գտնվող առարկային, հատնել է, որ մշտապես իր մոտ է պահում եղունգկտրիչ դանակ, քանի որ սովորություն ունի կրծել, պոկել եղունգները, իսկ այդ առարկայով ուղղում է եղունգի կողքի մսային հատվածները։ Պնդել է, որ ինքը կռիվ չի նախաձեռնել, իսկ Հայկը պարզապես ցանկացել է բոլորի մոտ տպավորություն ստեղծել առ այն, որ նա է որոշում այդ. թե հատվածում ինչ ավտոմեքենաներ կարող են կանգնել։ Կարծում է, որ Ա.Պետրոսյանը դեպքի օրը տեսել է ինչպես իր ձեռքում գտնվող եղունգկտիչ դանակը, այնպես էլ՝ Հ.Վասիլյանի ձեռքում գտնվող մահակը։
Ի պատասխան դատարանում իրեն առաջադրված հարցերին՝ ամբաստանյալը պնդել է, որ թեև ճանաչում է Հայկ Վասիլյանին որպես այդ հատվածում խանութի սեփականատիրոջ, սակայն նախկինում նրա հետ որևէ շփում չի ունեցել, խնդիրներ միմյանց հետ՝ նույնպես։ Գտնում է, որ Ա.Պետրոսյանն իր դատաքննական ցուցմունքով չի ցանկացել վնասել կամ որևէ բանում մեղադրել ինչպես իրեն, այնպես էլ՝ Հ.Վասիլյանին, հետևաբար, ցուցմունք է տվել, որ իրենցից որևէ մեկի մոտ որևէ առարկա կամ իր չի տեսել։ Նախկինում եղել են դեպքեր, երբ տեսել է Հ.Վասիլյանին և Ա.Պետրոսյանին միասին։ Չի մտաբերում, արդյոք այլ անձինք, բացի Հ.Վասիլյանից և Ա.Պետրոսյանից եղել այնտեղ, թե ոչ։ Սամվել Հակոբյան անունով անձնավորությանը չի մտաբերում և չի կարող ասել թե դեպքի վայրում նա եղել է, թե՝ ոչ։ Քանի որ կրել է հաստ բաճկոն, հետևաբար, Հ.Վասիլյանի հարվածների հետևանքով մարմնի վրա կապտուկներ չեն առաջացել, սակայն զգացել է ոսկրային ցավ։ Նկարագրելով եղունգկտրիչ դանակը, հայտնել է, որ այն եղել է արծաթագույն, սև պոչով, ընդհանուր երկարությունը մոտ 6-7 սմ՝ դանակի հատվածն ավելի փոքր, վրան ունեցել է պատյան։
Դատարանին հավաստիացրել է, որ իրականում դեպքի ժամանակ ինքը պաշտպանվել է։
Միևնույն ժամանակ, ամբաստանյալը զղջացել, ցավ է արտահայտել տեղի ունեցածի համար, հայտնելով, որ եթե չլիներ Հ.Վասիլյանի արարքը, ինքը չէր կատարի նման արարք, քանի որ պարզապես պաշտպանվել է։ Հետևաբար, դատարանին խնդրել է իր վերաբերյալ կայացնել արդարացի դատական ակտ։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Տուժող Հայկ Արտակի Վասիլյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանին սկսել է ճանաչել սույն քրեական գործի շրջանակներում։ Շուրջ 8-9 տարի է, ինչ աշխատում է որպես երթուղային տաքսիների երթակարգավորիչ։
Անդրադառնալով դեպքի օրը տեղի ունեցած իրադարձություններին, հայտնել է, որ մտաբերում է, որ դեպքը` վիճաբանությունը, տեղի է ունեցել 2013թ.-ի նոյեմբեր ամսին, Երևան քաղաքի Կիլիկիա թաղամասում` «Հրազդան» մարզադաշտի հարակից հատվածում գտնվող ավտոմեքենաների շրջադարձից դեպի ներքև ընկած հատվածում։ Մասնավորապես, վիճաբանության առիթ է հանդիսացել այն, որ իրեն անծանոթ «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդն ավտոմեքենան /պետհամարանիշերը, գույնը չի մտաբերում/ կայանել է «Հրազդան» տոնավաճառի հարակից տարածքում` խանութների դիմաց, որը հանդիսանում է իրենց երթուղային տաքսիների կայանավայրը։ Քանի որ բացի երթուղային տաքսիներից այլ ավտոմեքնաներ կայանելը այդ հատվածում չի թույլատրվել, նախապես տվյալ վարորդին ասել է, որպեսզի չկանգնի այդտեղ։ Այդ ընթացքում հիշյալ վարորդը ավտոմեքենան վարել է մի փոքր առաջ, որից հետո հեռացել է։ Հայտնել է, որ տվյալ անձը չի ասել իրեն, որ ավտոմեքենան կայանում է կարճ ժամանակով և որից հետո կհեռանա։ Չի հիշում, արդյոք այդ ժամանակ այլ մեքենաներ եղել են կայանված այդ հատվածում, թե ոչ։ Այնուհետև, մի փոքր ժամանակ անց, տվյալ ավտոմեքենայի վարորդը կրկին ետ է վերադարձել և ավտոմեքնան կայանել նույն վայրում։ Հայտնել է, որ այդ ընթացքում այլ մեքենաներ չի նկատել, նույնիսկ չի նկատել դեպք, որի ընթացքում ինչ-որ վարորդ կայանատեղը զիջած լինի վերջինիս։ Այն բանից հետո, երբ երկրորդ անգամ տվյալ վարորդը կայանել է ավտոմեքնան, իր և նրա միջև սկսվել է խոսակցություն, որը վերածվել է վիճաբանության, սակայն չի մտաբերում, թե ինչպես է այն ծագել։ Մտաբերում է, որ վիճաբանության ժամանակ ինքը և տվյալ անձը քաշքշել, հրմշտել են միմյանց, ինչին միջամտել են նաև այդտեղ գտնվող իրեն անծանոթ անձինք։ Այդուամենայնիվ, հավաստիացրել է, որ քաշքշուկին, բացի իրենից և «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդից, այլ անձինք չեն մասնակցել։ Վիճաբանությունից հետո իր մարմնի վրա` ձախ կողմի թևատակի հատվածում, նկատել է արյուն, սակայն, քաշքշուկի ժամանակ հարված չի նկատել, չի զգացել, իսկ արյուն տեսել է միայն դեպքից հետո։ Դրանից հետո խանութի մոտ հանդիպել է Ա.Պետրոսյանին, վերջինս իրեն տարել է ավտոկայան։
Ներկայացնելով ծագած վիճաբանությունը, տուժող Վասիլյանը չի բացառել, որ վիճաբանության ժամանակ ձեռքը կարող էր գտնվել փայտ կամ այլ առարկա, թեև հստակ չի մտաբերում տվյալ հանգամանքը։ Այդուամենայնիվ, չի բացառել, որ փոխադարձ հրմշտոցի ժամանակ կարող էր «կպած» լիներ իր հետ վիճաբանողին, թեև նրանց միջև ոտքերով ու ձեռքերով ծեծկռտուք չի եղել։ Այդ ընթացքում ինչպես ինքը, այնպես էլ վիճաբանող անձը միմյանց վիրավորանքներ չեն հասցրել։
Ճանաչում է Արմեն Պետրոսյանին, ով, սակայն, վիճաբանությանը ներկա չի գտնվել։ Դեպքի օրը կրել է սպորտային հագուստ, միջադեպի հետևանքով վնասվել էր բաճկոնը, իսկ վերնաշապիկը դեն է նետել։ Չի մտաբերում, թե իր հետ վիճաբանող անձը դեպքի օրն ինչ հագուստ է կրել։
Ինչ վերաբերում է ավտոմեքենան կայանելու հատվածին, հայտնել է, որ «Երևանտրանս»-ի կողմից տվյալ տարածքը հատկացված է իրենց որպես երթուղային տաքսիների վերջին կանգառ, որտեղ թույլատրվում է կայանել միայն իրենց երթուղային տաքսիներին, իսկ այլ ավտոմեքենաների կայանում չի թույլատրվում։ Այդուամենայնիվ, եթե նույնիսկ այլ մեքենաներ են կայանում, իրենք զգուշացնում են, որպեսզի չկայանեն այդ հատվածում և դուրս գան այդտեղից, թեև, եթե որևէ մեկը հիշյալ վայրում մեքենան կայանում է շատ կարճ ժամանակով, երբեմն թույլատրում են։
Պնդել է, որ դեպքի օրն իրեն դանակով հարվածել է այն անձը, ում հետ վիճաբանել է, սակայն չգիտի, թե ով է նա հանդիսանում։ Ավելին, հավաստիացրել է, որ տվյալ անձն ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը չէ, թեև ինտերնետ կայքէջերից մեկում կարդացել է, որ իրեն հարվածող անձի տվյալներն են «Մայիս Սաֆարյան»։ Թեև իրեն հարվածող անձի ձեռքում տեսել է դանակ, սակայն չի կարող այն նկարագրել։ Չի բացառել, որ միջադեպի ժամանակ գետնից վերցրել է առարկա, օրինակ` փայտ կամ շիշ, թեև հստակ չի մտաբերում և չի պնդում դա։ Իր մոտ նախապես վերցված այլ առարկա չի եղել, որևէ տեղից՝ այդ թվում նաև իր ավտոմեքենայից, որևէ իր չի վերցրել, ավելին, իր ավտոմեքենայում նմանատիպ որևէ իր չի պահում։ Բացի այդ, տուժողը հայտնել է նաև, որ ինքը հաստատապես չի հիշում, որ դեպքի ժամանակ ինչ-որ բան վերցրած լինի ձեռքը, բայց որ ասում են ձեռքում ինչ-որ իր եղել՝ չի բացառում։
Ինչ վերաբերվում է վիճաբանության տևողությանը, ապա այն տևել է մոտ 1 րոպե։
Հայտնել է, որ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ քաղաքացիական հայցի պահանջ կամ բողոք չունի։
Դատարանն արձանագրելով, որ տուժողի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություներ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքները։
22.11.2013թ.-ին Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես տուժող հարցաքննվելիս Հ.Վասիլյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ
« (...) 2002թ.-ից աշխատում է թիվ 4 երթուղային տաքսու երթուղում՝ որպես դիսպետչեր։ Աշխատավայրը գտվում է թիվ 4 երթուղային տաքսու վերջին կանգառ հանդիսացող «Հրազդան» տոնավաճառի դիմացի հատվածում, որը գտնվում է շրջադարձից ներքև՝ հետդարձային անցումային գծից մոտ 7 մետր հեռավորության վրա՝ դեպի վերին մայթեզրը։ Նշված կանգառի հատվածում երբեմն տարբեր տաքսի ավտոմեքնաներ են կայանում և սպասում ուղևորների։
…Երբ երթուղային տաքսիների կայանման վայրում կանգնել է «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենա, այդ ավտոմեքենայի վարորդի հետ բանավիճել է, որի ժամանակ ինքն իրենն է պնդել, իսկ տվյալ վարորդն իրենը, բացի այդ, վիրավորել են միմյանց՝ առանց հնչեցնելու հայհոյանքներ, ասելով՝ «արա, այ տղա» արտահայտություններ։ Այդ ընթացքում հիշյալ տղան աջ ձեռքով հարվածել է իր դեմքի ձախ հատվածին, ինքն էլ իր հերթին է սկսել նրան հարվածել ձեռքերով ու ոտքերով, իրենց միջև փոխադարձ կռիվ է ծագել (...)»։
02.12.2013թ.-ին Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես տուժող լրացուցիչ հարցաքննվելիս Հ.Վասիլյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ
«(...) Վիրահատությունից հետո որոշակի կազդուրվելով, հարազատներից, ավելի հստակ՝ ինտերնետ կայքէջից, կարդացել և իմացել է, որ իր հետ վիճաբանած ու իրեն դանակահարած անձը հանդիսանում է Երևան քաղաքի Կիլիկիա 6-րդ շենքի 18-րդ բնակարանի բնակիչ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը։ Վերջինիս նախկինում չի տեսել, տվյալ օրը տեսնում էր առաջին անգամ։
Նշել է, որ, իրականում, երբ Մայիս իր կողմից վարվող ավտոմեքենան կայանել է թիվ 4 երթուղային տաքսիների կայանման համար նախատեսված վայրում, ինքն այդ ժամանակ Մայիսի ավտոմեքենայի ետևի հատվածից մոտցել է նրա ավտոմեքենային և ձեռքով հարվածել դրան։ Այդ ժամանակ Մայիսը բացել է ավտոմեքենայի դուռը և հարցրել, թե ինչ է պատահել։ Պատասխանել է, որ նա կանգնել է երթուղային տաքսիների համար նախատեսված հատվածում, խանգարում է, ուստի պետք է ավտոմեքենան հեռացնի և կայանի այլ վայրում։ Դրանից հետո նա վարել է ավտոմեքենան ու հեռացել, սակայն, մոտ 5-10 րոպե հետո կրկին վերադարձել է և ավտոմեքենան կայանել նույն վայրում։ Կրկին զգուշացրել է Մայիսին, որ նա կայանելով ավտոմեքենան այդ հատվածում, խանգարում է, սակայն վերջինս հրաժարվել է տեղափոխել ավտոմեքենան, որից հետո ծագել է վիճաբանություն։ Այդ ժամանակ նկատել է դանակ, որի նկարագրությունն արդեն հայտնել է։
Վարույթն իրականացնող մարմնին հայտնել է, որ չի նկատել և չի լսել, թե Մայիս Սաֆարյանը երկրորդ անգամ դեպքի վայր վերադառնալուց հետո Արմեն Պետրոսյանի հետ ինչ թեմայի շուրջ են զրուցել, նրանցից ով է ում կայանման տեղ զիջել։ Պարզապես տեսնելով, որ Մայիսի ավտոմեքենան կրկին կայանված է նույն վայրում և խանգարում է երթուղային տաքսիներն, Մայիսից գտնվելով մոտ 10 մետր հեռավորության վրա, ասել է, որ նա խանգարում է, սակայն վերջինս պատասխանել է, որ այդտեղ է կանգնելու։
Ճանաչում է Արմեն Պետրոսյանին, նա որպես տաքսի վարում է «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենա, ավտոմեքենան հաճախակի կայանում է «Հրազդան» տոնավաճառի դիմաց։ Դեպքի օրն Արմենի ավտոմեքենան չի նկատել, սակայն հավաստիացրել է, որ եթե տեսներ, որ Մայիսի ավտոմեքենայի փոխարեն նույն վայրում կայանված է Արմենի ավտոմեքենան, նրան ևս կխնդրեր ավտոմեքենան հեռացնել այդ վայրից։
Այն ժամանակ, երբ Մայիսը երկրորդ անգամ վերադարձել և կանգնեցրել է ավտոմեքենան, վերջինս իրեն չի ասել, որ մեքենան կայանում է 2 րոպով, ավելին, ասել է, որ այդտեղ է կայանելու և վերջ։ Պնդել է, որ դրանից հետո ինքն իր ավտոմեքենայի մոտ չի գնացել, որևէ մահակ չի վերցրել, բացի այդ, ինքը մահակ չունի։ Մայիսից լսելով, որ նա ավտոմեքենան չի հեռացնում, մոտեցել է նրան և սկսել են հրմշտել միմյանց, որը վերածվել է քաշքշուկի, ինչի հետևանքով սկսել են ուժեղ հրել իրար։ Չի բացառում, որ այդ ժամանակ գետնից փայտ, քար վերցրած և Մայիսին հարվածած լինի, քանի որ հստակ չի հիշում այդ պահը։ Մտաբերում է, որ այդ պահին գետնին ինչ-որ իր է փնտրելիս եղել, որպեսզի հարվածեր նրան, ուստի, չի բացառում, որ հարվածել է, սակայն հստակ չի մտաբերում, թե Մայիսի մարմնի որ մասին է հարվածել, քանի անգամ և ինչ առարկայով։
Դեպքի օրը վեճից հետո, երբ տեսել է Արմենին, նա այդ ժամանակ մոտեցել է իրեն և միասին գնացել են խանութ, որտեղ Արմենն իրեն ասել է, որ ձեռքի տակի հատվածը՝ թիկունքի մասում, արյունոտ է և խնդրել է Արմենին իրեն տանել Կիլիկիայի ավտոկայան, որի ետնամասում գտնվել է իրենց գրասենյակը։ Դրանից հետո միասին խանութից դուրս են եկել, Արմենը նրա ավտոեմեքնայով իրեն տարել է Կիլիկիայի ավտոկայան, այնուհետև, իջնելով նրա մեքենայից, խնդրել է, որպեսզի նա հեռանա։ Հստակ չի հշում, թե մինչ ավտոկայան հասնելը, թե արդեն ավտոկայանում զանգահարել է հավաքակայանի վարիչ Երջոյին և կանչել օֆիս ու նրան ցույց է տվել ստացած վնասվածքը։ Վերջինիս հայտնել, որ վիճաբանել է, որի ժամանակ իրեն դանակով հարվածել են, սակայն չի հայտնել, թե ով է հանդիսանում իրեն դանակով հարվածած անձը։ Այնուհետև, յոդով մշակել են վերքը, ապա, մոտ 30 րոպե անց պատահական տաքսի ավտոմեքենայով վերադարձել է աշխատավայր։ Այդ ժամանակ ավտոմեքենայում փոխել է հագուստները և շարունակել է աշխատել, իսկ արյունոտ հագուստները գցել է աշխատավայրում գտնվող աղբամանի մեջ։ Մի քանի ժամ աշխատելուց հետո, երբ ինքնազգացողությունն ավելի է վատացել։ Այդ ժամանակ իրեն է զանգահարել ընկերը՝ Արման Բաղդասարյանը և իմանալով կատարվածի մասին, եկել է իր մոտ և համոզել, որպեսզի գնա հիվանդանոց։ Մի քանի ժամ անց, երբ զգացել է, որ դժվարանում է շնչել, Արմանն իրեն տեղափոխել է Էրեբունու զինվորական հոսպիտալ։ Վիրահատության համար վճարել է 300-400.000 ՀՀ դրամ, սակայն նշված գումարի չափով Մ.Սաֆարյանի նկատմամբ քաղաքացիական հայցի պահանջ չունի (...)»։

26.04.2014թ.-ին Մալաթիայի քննչական բաժնում մեղադրյալ Մ.Սաֆարյանի հետ առերես հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել այն մասին, որ
«(...) Մայիսին առաջին անգամ տեսել է 2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին «Հրազդան» տոնավաճառի դիմաց գտնվող թիվ 4 երթուղային տաքսիների վերջին կանգառում, որը գտնվում է շինանյութի խանութի դիմաց։ Վերջինիս հետ որևէ հարաբերության մեջ չի գտնվում։
Հայտնել է, որ դեպքի օրը չի տեսել և չի նկատել, թե ինչպես է ստացել մարմնական վնասվածքները, պարզապես զգացել է, որ արնահոսում է։ Դեպքի օրը վիճաբանել է Մայիսի հետ, միմյանց քաշքշել են, սակայն ինքը Մայիսին չի հրավածել։ Վիճաբանությունը սկսվել է Մայիսի ավտոմեքենան թիվ 4 երթուղային տաքսիների կայանման վայրում կայանելու համար։
Պնդել է, որ ինքը Մայիսին չի հարվածել, առավել ևս՝ ինչ-որ իրով, պարզապես հրել է նրան (...)»։

29.04.2014թ.-ին Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես տուժող լրացուցիչ հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել այն մասին, որ
«(...) Պնդում է նախկինում տրված ցուցմունքները։

Հավելել է, որ թիվ 4 երթուղային տաքսիների վերջնականգառը գտնվում է մարզադաշտի դիմացի մայթեզրին գտնվող երթուղայինների կանգառի հարևանությամբ՝ դեպի շինանյութի խանութը, քանի որ կանգառի մյուս կողմում ավտոմեքնաները կայանելու հատված չկա։ Այդ պատճառով թիվ 4 երթուղային տաքսիների վերջնականգառ հասնելուն պես դրանք կայանում են իրար ետևից՝ մայթեզրի մոտ, շինանյութի խանութի դիմաց։ Շինանյութի խանութից դեպի կանգառն ավտոմեքենան կայանելու համար տեղ չկա, քանի որ փողոցի վրա առկա են գծանշաններ՝ հետիոտների համար, այդ իսկ պատճառով միակ հարմար վայրը երթուղայինը կայանելու համար հանդիսանում է շինանյութի խանութի դիմացը, որպեսզի կարողանան կանգառից ուղևոր վերցնեն և դուրս գան երթուղի (...)»։

Նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետո տուժող Վասիլյանը հայտնել է, որ ինտերնետային կայքէջում կարդացել է, որ իրեն դանակահարել է Մայիս անունով մի անձ, ուստի նախաքննական ցուցմունքներում նշել է «Մայիս» անունը, սակայն չի կարող ասել, արդյոք «Մայիս»-ը հանդիսանում է ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանը, թե ոչ։ Պնդել է, որ միջադեպը տեղի է ունեցել խանութի դիմացը` հետիոտնային անցումից ներքև։ Ծագել է փոխադարձ հրմշտոց, որի ընթացքում ծեծկռտուք չի եղել, սակայն չի բացառում, որ հարվածած լինի իր հետ վիճող անձին։ Վիճաբանությունը եղել է մոտ 1 րոպե։
Ամբաստանյալի նկատմամբ բողոք չունի։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Արմեն Գառնիկի Պետրոսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատանքի բերումով ճանաչում է ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին և տուժող Հայկ Վասիլյանին, վերջիններս հանդիսանում են իր ծանոթները։
Հայտնել է, որ 2-3 տարի առաջ /օրը և ամիսը չի մտաբերում/ երբ ավտոմեքենան կայանել էր շինանյութի խանութի մոտ և մեքենայի մեջ նստած զբաղված է եղել հեռախոսով, լսել է աղմուկի ձայներ և դուրս է եկել մեքենայից։ Տեսել է, որ դրսում խառնաշփոթ իրավիճակ է, այնտեղ գտնվել են նաև Մ.Սաֆարյանը և Հ.Վասիլյանը։ Քանի որ Հ.Վասիլյանը գտնվել է խառնված վիճակում, շնչել է արագ, անմիջապես մոտեցել է նրան և հարցրել է, թե ինչ է պատահել, ապա գրկախառնվելով նրան, առաջարկել է գնալ մոտակա խանութ և ջուր խմել։ Թեև տեսել է Մ.Սաֆարյանին, սակայն նրան որևէ ուշադրություն չի դարձրել, ուստի նրա գործողությունները չի մտաբերում։ Այդ ժամանակ Հ.Վասիլյանն անընդհատ ասել է «կողքս, կողքս»։ Խանութում գտնվելու ընթացքում, երբ վերջինս բարձրացրել է թևը և արձակել բաճկոնը, տեսել է, որ նրա հագուստն արյունոտ է, ինչից ինքը ևս խառնվել է։ Այնուհետև, Հ.Վասիլյանին՝ նրա առաջարկով, իր մեքենայով տարել է «Կիլիկիա» ավտոկայան և թողնելով նրան այնտեղ, հեռացել է։ Ավտոկայան տանելու ճանապարհին դեպքի հանգամանքների հետ կապված Հ.Վասիլյանն իրեն որևէ բան չի ասել։ Այդուամենայնիվ, ինքը վիճաբանություն, ծեծկռտուք չի տեսել, ավելին, չի տեսել, որ Մ.Սաֆարյանն ու Հ.Վասիլյանը միմյանց քաշքշած լինեն։
Դեպքի օրը Հ.Վասիլյանը կրել է սպորտային բաճկոն, նրա ձեռքը որևէ մետաղյա, փայլուն առարկա կամ այլ իր չի տեսել։ Տեղյակ է, որ Հ.Վասիլյանը հանդիսացել է 4-րդ երթուղային տաքսիների երթակարգավորիչը։ Դեպքի օրն ինքը մեքենան կայանել էր շինանյութի խանութի մուտքի դիմաց` երկրորդ գծում, որպեսզի երթուղային տաքսիներին չխանգարեր։ Այդ օրը Մ.Սաֆարյանի հետ որևէ շփում, խոսակցություն չի ունեցել։ Չի մտաբերում, արդյոք այդ օրը Մ.Սաֆարյանը նրա ավտոմեքենայով ազդանշան տվել է իրեն, որպեսզի ինքը առաջանար և նա մեքենան կայաներ իր մեքենայի ետևի հատվածում, թե ոչ։ Հ.Վասիլյանը վարում է ավտոմեքենա, սակայն դեպքի օրը նրա մեքենան չի ֆիքսել։ Տեղյակ է, որ Մ.Սաֆարյանի հայրը վարում է «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենա։ Տեղեկություն չունի, թե Հ.Վասիլյանն ինչպես է ստացել մարմնական վնասվածքը, քանի որ, երբ արդեն մոտեցել էր նրանց, վերջիններս արդեն միմյանցից գտնվել են մոտ մեկ մետր հեռավորության վրա։
Նախաքննությանը տվել է իրականությանը համապատասխանող ցուցմունքներ։

Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություներ որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ
«(...) Հիմնական աշխատանք չունի, իրեն պատկանող «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենան վարում է որպես տաքսի, ուստի, հաճախ հաճախորդ վերցնելու նպատակով ավտոմեքենան կայանում է «Հրազդան» տոնավաճառի դիմաց։ Շուրջ 2 տարի է, ինչ զբաղվում է այդ աշխատանքով։ 2 տարի է, ինչ ճանաչում է Հայկ Վասիլյանին, վերջինիս հետ ծանոթացել է աշխատանքի բերումով։ Գիտի, որ Հայկը տոնավաճառի դիմաց գտնվող ավտոկանգառում աշխատում է որպես թիվ 4 երթուղային տաքսիների երթակարգավորիչ։ Ճանաչում է նաև Մայիս Սաֆարյանին, նրա հետ ծանոթացել է «Հրազդան» տոնավաճառի մոտ, գիտի, որ տվյալ թաղամասի բնակիչ է։ Տեղյակ է, որ Մայիսի հայրն ունի «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենա, տեսել է, որ երբեմն ավտոմեքենան վարում է նաև Մայիսը։ Նրանց երկուսի հետ գտնվում է ոչ մտերիմ հարաբերությունների մեջ, պարզապես ծանոթներ են։ 2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին ժամը 14։30-ի սահմաններում, երբ ավտոմեքենայով գտնվել է «Հրազդան» տոնավաճառի մոտ` Աթենքի փողոցի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց, լսել է, թե ինչպես է ինչ-որ մեկը ձայնային ազդանշան տալիս իր մեքենայի ետևից։ Բացել է ավտոմեքենայի դուռը և տեսել, որ ձայնային ազդանշան տվողը հանդիսանում է «Մերսեդես» մակնիշի վարորդ Մայիս Սաֆարյանը, վերջինս խնդրել է իրեն ավտոմեքենան մի փոքր առաջ վարել, որպեսզի նա կարողանար ավտոմեքենան կայանել իր ավտոմեքենայի ետևի հատվածում։ Դրանից հետո ինքը տեղ է տվել Մ.Սաֆարյանին, որպեսզի նա կարողանար կայաներ ավտոմեքենան։ Մոտ 10 րոպե անց լսել է բարձր ձայն, ուշադրություն դարձնելով դեպի մայթեզրը, տեսել է, որ մարդիկ են հավաքված։ Դուրս է եկել ավտոմեքենայից, մոտեցել հավաքված մարդկանց և տեսել, որ միմյանցից մեկ մետր հեռավորությամբ կանգնած են Հ.Վասիլյանն ու Մ.Սաֆարյանը։ Նրանք երկուսով գտնվել են խառնված վիճակում, շնչել արագ, կարծես շնչահեղձ են լինում, հասկացել է, որ նրանք կռիվ են արել միմյանց հետ։ Տեսել է, որ Հ.Վասիլյանը բարձրացրել է թևերը և զննում է հագուստները, կարծել է, որ Հայկը փնտրում է հագուստի պատռված հատվածը, որը կարող էր առաջանալ միմյանց քաշքշելու հետևանքով։ Ուշադրություն դարձնելով Հայկի հագուստներին, տեսնելով, որ պատռված չէ, նրան ասել է, որ ամեն ինչ նորմալ է։ Գրկախառնվելով Հայկին, տարել է հարևանությամբ գտնվող տնտեսական խանութ։ Այդ ժամանակ Հայկի դեմքը եղել է սպիտակ գույնի, մտածել է, որ խանութում նրան ջուր կտան։ Միասին մտել են խանութ, գնացել վերջնամաս, որտեղ մարդ չի եղել և Հայկը նորից սկսել է զննել հագուստները։ Տեսել է, որ Հայկը բաճկոնի տակից հագել է կապույտ գույնի սպորտային համազգեստ, բացի այդ նկատել է, որ այդ համազգեստի ձախ կողմում՝ թևի տակ, առկա է արնանման հետք, հասկացել է, որ վեճի ժամանակ Մայիսը դանակով հարվածել է Հայկին։ Հայկն ասել է, որպեսզի նրան տանի Նորագյուղ թաղամասում գտնվող ավտոկայան, ուստի միասին դուրս են եկել խանութից և քայլել դեպի իր ավտոմեքենան, երբ իրենց է մոտեցել Մայիսը, հարցրել, թե ուր են գնում։ Լսելով այդ ամենը, Հայկը չի պատասխանել Մայիսի հարցին, իսկ ինքն ասել է, որ Հայկին տանում է Նորագյուղ թաղամաս, և, նստելով իր ավտոմեքենան, Հայկին տարել է նրա նշած վայրը։ Հասնելով տեղ, Հայկն ասել է, որ նրան պետք է դիմավորեն, ամեն ինչ նորմալ է, ինքը կարող է գնալ։ Դրանից հետո վերադարձել է տնտեսական խանութի դիմաց, այնտեղ այլևս չի տեսել Մայիսին։
Պնդել է, որ երբ մոտեցել է Մայիսն և Հայկին, այդ ժամանակ Հայկը ձեռքերը վերև էր բարձրացրել և զննում էր իր հագուստները, նրան գրկախառնվել է ու տարել խանութ։ Հարվածելու պահ ինքը չի տեսել։ Տեսնելով, որ Հայկը ձեռքերը բարձրացրել է վերև, չի բացառում, որ նա ցանկացել է հարվածել, չնայած ինքը նման տպավորություն չի ստացել, այլ հասկացել է, որ ձեռքերը բարձրացրած վերև` զննում է հագուստները։ Այդ ժամանակ Մայիսը կանգնած է եղել նրա դիմաց և ոչինիչ չի արել։
Մայիսի ձեռքին դանակ, իսկ Հայկի ձեռքին մահակ չի տեսել, նրանց միմյանց հարվածելիս չի տեսել, պարզապես երբ մոտեցել է Հայկին, նրա ձեռքերը եղել են վերև պարզված։ Դրանից հետո գրկել է նրան։ Խանութում ևս Հայկի մոտ մահակ չի տեսել։ Տեսնելով Հայկին, նկատել է, որ նրա գույնը եղել է սպիտակած, այդ իսկ պատճառով միանգամից մոտեցել է նրան։
Մայիսին ավտոմեքենայով տեղ տալուց հետո գտնվել է ավտոմեքենայի մեջ, լսել է երաժշտություն, միջադեպից գտնվել է մոտ 20 մետր հեռավորության վրա, ուստի չի լսել նրանց ձայները։ Միայն ավտոմեքենայի երաժշտությունը վերջանալուց հետո է լսել ձայները, որի հետևանքով դուրս է եկել ավտոմեքենայից և մոտեցել նրանց։ Հետագայում իմացել է, որ Հայկի և Մայիսի միջև կռիվը տեղի է ունեցել Մայիսի ավտոմեքենան կայանելու համար, կռվի մանրամասներ չգիտի, քանի որ այդ ժամանակ նրանց հետ չի գտնվել։ Տնտեսական խանութի կողքին` դեպի վերև շրջադարձի ճանապարհին հետիոտների համար գծանշված անցումակետից մինչև նշված խնութի մեջտեղի հատվածը թիվ 4 երթուղային տաքսիների վերջին կանգառն է։
Երբ խանութում, Հայկն արձակել է բաճկոնը և տեսել արյունը, վախեցել է, խուճապի մատնվել և ինքը Հայկին ասել է, որ ամբողջ հագուստն արյունոտ է, ապա, վերջինս իրեն ասել է տանել Նորագյուղ թաղամաս։ Ավտոմեքենայում Հայկը հեռախոսով որևէ մեկի հետ չի խոսել, նստել էր կծկված, դողացրել և ասել, որ ձախ կողմի հատվածը ծակում է։ Բացի այդ, չի ասել, թե որն է եղել կռվի պատճառը։ Իջնելով ավտոմեքենայից, ասել է, որ նրան պետք է դիմավորեն և քայլել է դեպի ավտոկայան, իսկ ինքը հեռացել է (...)»։

Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան հայտնել է, որ այն ամբողջովին համապատասխանում է իրականությանը։ Տեսնելով Հայկի վնասվածքը, ենթադրել է, որ Մայիսը հարվածել է վերջինիս։ Հայկի և Մայիսի ծանր շնչելուց կարծել է, որ վերջիններս վիճել են միմյանց հետ։ Պնդել է, որ Հայկի և Մայիսի ձեռքին որևէ առարկա չի տեսել։ Հայկն իրեն վիճաբանության մասին ոչինչ չի ասել։ Ցուցմունքի հրապարակումից հետո մտաբերում է, որ Մայիսն իրեն ազդանշան է տվել` մեքենան առաջ վարելու նպատակով, որպեսզի նա կարողանար ևս կայաներ մեքենան։ Մայիսի կողմից մեքենան կայանելու տարածքը հանդիսանում է մեքենաների կայանման համար թույլատրելի տարածք, թեև այդ վայրում հիմնականում կայանում են թիվ 4 երթուղային տաքսիների ավտոմեքենաները։ Իր հիշելով դեպքի օրը գրկախառնվել է Հ.Վասիլյանին՝ նրան մի կողմ տանելու համար, վերջինս ագրեսիվ վարքագիծ չի դրսևորել։ Հետագայում իմացել է, որ Հայկն ու Մայիսը վիճել են մեքենան կայանելու համար, թեև չի մտաբերում, թե ումից է կոնկրետ իմացել։ դեպքի օրը տուժող Վասիլյանից փորձել է տեղեկանալ, թե որն է եղել միջադեպի պատճառը, սակայն նա ոչինչ չի ասել։
Պնդել է, որ միջադեպի ժամանակ Հայկ Վասիլյանի ձեռքին փայլուն կամ զսպանակի նմանվող առարկա չի տեսել, վերջինս որևէ առարկայով Մ.Սաֆարյանին չի հարվածել։ Չի տեսել նաև, որ Հ.Վասիլյանը գետնից վերցրած լինի որևէ առարկա։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին սկսել է ճանաչել սույն քրեական գործի շրջանակներում, նախկինում վերջինիս հետ որևէ առնչություն չի ունեցել։
Հայտնել է, որ նախաքննության ընթաքում հարցաքննվել է մեկ անգամ և տվել իրականությանը համապատասխանող ցուցմունքներ։
Ներկայացնելով տեղի ունեցած իրադարձությունները, հայտնել է, որ 2013թ.-ի նոյեմբեր ամսին գտնվել է «Հրազդան» տոնավաճառին հարակից կանգառում և սպասել երթուղային տաքսու` խանութ գնալու նպատակով։ Կանգառը գտնվել է շինանյութի խանութի մոտ` դեպի շրջադարձը։ Այդ ժամանակ լսել է բարձր տոնայնությամբ ձայներ։ Ուշադրություն դարձնելով այդ ձայներին, 1-2 քայլ առաջացել է և տեսել, որ հիշյալ տարածքում գտնվող շինանյութի խանութի մոտ իրեն անծանոթ երկու երիտասարդ տղաներ բարձր տոնով խոսում են միմյանց հետ։ Մասնավորապես, լսել է, թե ինչպես է այդ երիտասարդներից մեկը մյուս երիտասարդին ասում, որ չպետք է հիշյալ վայրում կայանի ավտոմեքենան, իսկ մյուսը պատասխանել է, թե տվյալ վայրում կայանելով մեքենան որևէ մեկին չի խանգարում։ Այնուհետև, լսել է, թե ինչպես է դիտողություն կատարող երիտասարդն ասում` «երևի լավ չես հասկանում»։ Տեսել է, որ այդ երիտասարդը մոտեցել է մոտակայքում կայանված սպիտակ գույնի «Մերսեդես» մակնիշի մեքենային, այնտեղից վերցրել ինչ-որ առարկա` փայտ, և, իր մտաբերմամբ, այդ փայտով վերևից դեպի ներքև 2-3 անգամ՝ հարվածների քանակը ստույգ չի հիշում, հարվածել է մյուսին։ Հարվածների քանակը չի կարողանում հստակ մտաբերել։ Հիշում է նաև, որ դրանից հետո երիտասարդները գրկախառնվել են, ապա եկել է իր երթուղային տաքսին և ինքը հեռացել է։ Դեպքի մանրամասների մասին ավելի կոնկրետ իմացել է հետագայում՝ «02» հաղորդաշարից, և կնոջն ասել է, որ ինքը պատահաբար ներկա է գտնվել այդ վիճաբանությանը։ Այդ օրը, երեկոյան, երբ որդին եկել է տուն, նրան ևս պատմել է «02» հաղորդաշարով ցուցադրված միջադեպի մասին, ասելով, որ ինքն ականատես է եղել այդ ամենին։ Այդ ժամանակ որդին իրեն ասել է, որ միջադեպի մասնակիցներից մեկը հանդիսանում է Կիլիկիա թաղամասի բնակիչ։
Դեպքից մի քանի օր անց հանդիպել է Մայիս Սաֆարյանի հորը` Լևոն Սաֆարյանին, ում նախկինում ճանաչել է որպես Կիլիկիացի և նրա հետ խոսել կատարվածի մասին, և քանի որ իր որդին ասել էր իրեն, որ միջադեպի մասնակիցը Լևոն Սաֆարյանի որդին է, նրան ասել է, որ ներկա է գտնվել միջադեպին և պատմել եղելությունը։ Լ.Սաֆարյանին ասել է, որ քանի որ եղել է ականատես վիճաբանությանը, կարող է վկայություն տալ և պատմել իր տեսածը։ Վկան դատարանին հավաստիացրել է, որ ինչպես Լևոն Սաֆարյանը, այնպես էլ որևէ մեկն իրեն երբևէ չի խնդրել Մայիս Սաֆարյանի համար բարենպաստ ցուցմունքներ տալ։
Պնդել է, թեև 2008թ.-ին տարել է ինսուլտ, սակայն իրադարձությունները շուտ մոռանալու հակում չունի, ավելին, երբեք հոգեբուժական հաստատությունում հաշվառման մեջ չի գտնվել, հոգեկան վիճակի հետ կապված խնդիրներ չունի։ Ըստ այդմ` ֆանտազիան և երևակայությունը բնորոշ չեն իրեն։
Ի պատասխան դատարանում իրեն առաջադրված հարցերի վկան հայտնել է, որ սովորաբար, լինում են դեպքեր, երբ առօրյա կյանքում կատարում է որոշակի գրառումներ, պարզապես իր համար, որոնք հետագայում նայում և վերհիշում է։ Նախաքննության ընթացքում քննիչին ասել է, որ ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, քանի որ ցուցմունք տալիս հոգնել էր, իսկ քննիչը նրան հարցաքննել է երկար ժամանակ։ Այդուամենայնիվ, նախաքննության ընթացքում հարցաքննվելիս գրառումներից չի օգտվել։ Նախորդ դատական նիստին հարցաքննության ժամանակ ևս որևէ գրառում չի ունեցել։ Պնդել է, որ թեև տեսել է երիտասարդների գրկախառնությունը, սակայն Մ.Սաֆարյանի` դանակով հարվածելու պահը չի տեսել։
Վկան ևս մեկ անգամ պնդել է, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ նախորդ դատական քննության ընացքում մշտապես հայտնել է ճշմարտությունն ու միևնույն հանգամանքները։

Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություներ որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ
«(...) Ճանաչում է Մայիս Սաֆարյանի հորը՝ Լևոնին, նրա հետ ծանոթացել է մոտ երկու տարի առաջ՝ ընտրությունների ժամանակ։ Գիտի, որ նա հանդիսանում է Կիլիկիա թաղամասի բնակիչ։ Իմանալով, որ Լևոնի որդին՝ Մայիսը, 2013թ.-ի նոյեմբեր ամսվա կեսերին Երևան քաղաքի «Հրազդան» տոնավաճառի դիմաց վիճաբանության ժամանակ դանակահարել է ինչ-որ մեկին, ում ինքը չի ճանաչում, բացի այդ, իմանալով, որ Մայիսը գտնվում է կալանքի տակ, 2014թ.-ի հունվար ամսին պատահական իրենց թաղամասի կանգառում հանդիպել է Լյովային ու նրան պատմել, որ որդու մասնակցությամբ տեղի ունեցած կռվին ինքը ներկա է գտնվել։ Լյովային ասել է նաև, որ դեպքի օրը չի ճանաչել Մայիսին, միայն հեռուստացույցով «02» հաղորդաշարը տեսնելուց հետո որդին՝ Վահրամը, ասել է, որ այդ անձը հանդիսանում է Լյովայի որդի Մայիսը։ Լյովան իրեն հարցրել է, որ անհրաժեշտության դեպքում կարո՞ղ է արդյոք ինքը գնալ ոստիկանություն և պատմել եղելությունը, ինչին համաձայնվել է։ Դրանից հետո մտածելով, որ որպես վկա իրեն կարող են հրավիրել ոստիկանություն, տանը փորձել է ավելի մանրամասն հիշել դեպքի հանգամանքները և իր մոտ կատարել է գրառումներ, քանի որ վատառողջ է և ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, այն է՝ լսածը և տեսածը շուտ մոռանում է։ Այդ պատճառով սույն ցուցմունքը տալիս խնդրել է օգտվել գրառումներից, որպեսզի կարողանա Լյովայի որդու վիճաբանության հետ կապված դեպքը վերհիշել ավելի մանրամասն։ Նշված գրառումները կատարել է տանը, գրված է իր ձեռքով, այդ ժամանակ տան անդամներից որևէ մեկն իր մոտ չի եղել և չի օգնել։ Օգտվելով իր գրառումից, պատասխանել է քննիչի հաջորդ հարցին (...)»։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկա Սամվել Հակոբյանը հայտնել է, որ իմանալով, որ պետք է գնա ոստիկանություն և ցուցմունք տա, կատարել է գրառում` դեպքի հանգամանքները ճիշտ վերհիշելու համար։ Ներկայումս, դատարանում ցուցմունք տալիս գրառում չի կատարել, որովհետև առողջական վիճակն այդ տեսակետից բավականին լավ է։ Տեղյակ չէ որդու կողմից տրված ցուցմունքներից։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Վահրամ Սամվելի Հակոբյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է վկա Սամվել Հակոբյանի որդին, ճանաչում է ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին, վերջինիս հետ բնակվում են միևնույն թաղամասում։
Հայտնել է, որ տեղյակ է Մ.Սաֆարյանի հետ կապված տեղի է ունեցած միջադեպի՝ դանակահարության, մասին, սակայն, քանի որ ներկա չի գտնվել այդ ամենին, հստակ չգիտի, թե վերջինս ինչ գործողություններ է կատարել այդ միջադեպի ժամանակ։ Միջադեպը տեղի է ունեցել իրենց թաղամասում, իսկ դեպքի մասին տեղեկացել է հորից, սակայն, քանի որ անցել է 3-4 տարի, չի մտաբերում դեպքի վերաբերյալ մանրամասները։ Չի մտաբերում, արդյոք միջադեպի մասին այլ անձ պատմել է իրեն, թե ոչ։ Պարզապես, ընդհանուր խոսակցությունների ժամանակ հայրն ասել է, որ ականատես է եղել դեպքին։
Հայկ Վասիլյան անունով անձի չի ճանաչում։ Բնակվում է հոր, մոր, կնոջ ու երեխաների հետ։ Հայրն ունի առողջական խնդիրներ, մասնավորապես, 5-6 տարի առաջ ստացել է գլխուղեղի ինսուլտ, որի հետևանքով նրա մոտ ի հայտ են եկել տեսողության, հիշողության հետ կապված խնդիրներ։ Այդուամենայնիվ, նախկինում չի եղել դեպք, երբ հայրը փորձի ինչ-որ իրադարձություն հորինել, երևակայել, ավելին, նրան բնորոշ չէ երևակայության /ֆանտազիա/ հատկանիշը։ Նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող քննիչն անընդհատ հորը կանչել է հարցաքննության, ուստի, անհանգստանալով վերջինիս առողջական վիճակի մասին, ինքն իր նախաձեռնությամբ հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր է ներկայացրել քննիչին։ Բացի այդ, կասկածել է, որ առողջական վիճակով պայմանավորված, հնարավոր է, որ նա հանգամանքները այլ կերպ ներկայացներ, որի հետևանքով նա կարող էր ունենալ խնդիրներ։ Հիվանդության հետ կապված հայրն ունի հաշմանդամության կարգ։ Չի մտաբերում, թե ինչպես են ինքն ու հայրը գնացել են ոստիկանություն։ Չի մտաբերում նաև, արդյոք նախաքննության ժամանակ ինքը հարցաքննվել է, թե ոչ, իսկ եթե հարցաքննվել է, չի հիշում ցուցմունքի բովանդակությունը։

Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություներ որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ
«(...) Բնակվում է հոր՝ Սամվել Հակոբյանի, և մոր՝ Արմենուհի Մկրտչյանի, հետ միասին։ 2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին իր մտաբերմամբ գտնվել է Սովետաշենում և զբաղված է եղել իր անձնական գործերով։ Նշված օրն իրենց թաղամասում՝ «Հրազդան» տոնավաճառի դիմաց, Մայիս Սաֆարյանի և Հայկ Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանության մասին իմացել է դեպքից օրեր անց, այդ մասին լսել է պատահական խոսակցություններից, սակայն հստակ չի հիշում, թե ումից։ Որպես իրենց թաղամասի բնակիչ ճանաչում է Մայիս Սաֆարյանին, սակայն նրա հետ որևէ շփում չի ունեցել։ Տեղի ունեցած դեպքի մասին լսել է, որ Մայիս Սաֆարյանը վիճաբանել է Հայկ Վասիլյանի հետ, այլ մանրամասներ չգիտի, բացի այդ, չգիտի նաև վիճաբանության պատճառը։ Հայկ Վասիլյանին չի ճանաչում։
Պնդել է, որ իրականում դեպքի մանրամասները չգիտի, ավելին, չի եղել դեպք, երբ հոր հետ հեռուստացույցով «02» հաղորդաշարը դիտելու ժամանակ հայրը հայտնած լինի, որ նա ինչ-որ վիճաբանության ականատես է եղել, իսկ ինքը հորը հայտնած լինի, որ դանակահարող անձը հանդիսանում է իրենց թաղամասի բնակիչ Լևոնի որդի Մայիսը։ Ավելին, զարմացել է, երբ իրեն ոստիկանություն են հրավիրել, այդ ժամանակ հայրն ասել է, որ նրան ևս հրավիրել էին ոստիկանություն, որտեղ վերջինս պատմել է, որ նա եղել է դեպքի վայրում, թեև չի ճանաչել վիճաբանող անձանց, սակայն երբ հեռուստացույցով ցույց են տվել Մայիսին, ինքը ճանաչել է նրան և հորն ասել այդ մասին։ Հայտնել է, որ իրականում նման բան չի եղել։ Մոտ 7 տարի առաջ հայրն ինսուլտ է ստացել, որից հետո նրա մոտ առաջացել են հիշողության և տեսողության հետ կապված խնդիրներ, նրա մոտ նկատվում է նաև հոգեկան անհավասարակշռություն, «ֆանտազիա», երևակայություն, հաճախակի տարբեր հորինվածքներ է արտահայտում։ Խնդրել է հոր կողմից տրված ցուցմունքը հիմք չընդունել, քանի որ նա հիվանդության պատճառով հստակ ոչինիչ չի կարող հայտնել։ Հիվանդության պատճառով հայրը հանդիսանում է 2-րդ կարգի հաշմանդամ։ Չի մտաբերում, արդյոք նա հոգեկան անհավասարակշռության պատճառով որևէ հոգեբուժական կենտրոնում հաշվառված է, թե ոչ։ Խնդրել է մորը հարցաքննության չկանչել, քան որ նա ևս վատառողջ է։ Չի կարող ասել, թե ինչու է հայրը գնացել ոստիկանություն և հայտնել, որ նա եղել է դեպքին ականատես վկա, կարծում է, որ վերջինս վառ երևակայության արդյունքում հորինել է այդ ամենը։ Հայրն իրեն դեպքի մասին որևէ բան չի պատմել(...)»։

Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան հայտնել է, որ իրականում հորը բնորոշ չէ հորինվածքներ ներկայացնելը, հայրն անընդհատ ասել է, որ ներկա է գտնվել միջադեպին, որպիսի հանգամանքը հաստատել են նաև թաղամասի բնակիչները։ Մինչ ոստիկանություն գնալը, հայրը պատմել է իրեն դեպքի մասին, սակայն չի ցանկացել, որ այդ խոսակցությունը ծավալվեր, այն պատճառով, որ վերջինս տրված ցուցմունքի հետևանքով որևէ խնդիր չունենար, ավելին, չի ցանկացել, որպեսզի մորը ևս հետագայում հարցաքննության կանչեին։ Չի բացառում նաև այն, որ հայրն իրեն դեպքի մասին պատմած լինի «02» հաղորդումը դիտելուց հետո։ Բացի այդ, մտավախություն է ունեցել հոր առողջական վիճակի մասին։ Չի իմացել, որ հայրը դատարան է ներկայացել և հարցաքննվել է սույն քրեական գործի շրջանակներում։ Հայրը և Լևոն Սաֆարյանը հանդիսանում են թաղեցիներ, գտնվում են նորմալ հարաբերությունների մեջ։ Հայրը որևէ հոգեբուժական հիվանդանոցում հաշվառված չէ, ուղղակի էմոցիոնալ է, հաճախակի հուզվող, որի հետևանքով բարձրանում է ճնշումը։ Ինչ վերաբերում է նախաքննական ցուցմունքում իր կողմից նշված՝ «ֆանտազիա», «երևակայություն», «հոգեկան անհավասարակշռություն» արտահայտություններին, նշել է, որ այդ արտահայտությունները գրել է ինքը՝ ինքնուրույն, առանց կողմնակի ճնշումների։ Չի բացառում, որ հայրն իրեն ասել է տեղի ունեցած միջադեպի մասին, այն, որ նա ականատես է եղել այդ ամենին, իսկ ինքը ասած լինի, որ ճանաչում է վիճաբանող անձանց։ Նկատել է, որ վերջին ժամանակաշրջանում հայրը չի մտաբերում որոշակի մանրուքներ, որոնք վերաբերում են իրենց ընտանեկան հարցերին, սակայն դրանք միայն մանրուքներ են։
Հայկ Վասիլյանին չի ճանաչում, իսկ նախաքննական ցուցմունքում քննիչի ասելով է որպես Մայիս Սաֆարյանի հետ վիճաբանող անձի անուն, ազգանուն նշել Հայկ Վասիլյանին։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել են՝

23.11.2013թ.-ին Երևան քաղաքի Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես վկա հարցաքննված Կարեն Վլադիմիրի Բլբուլյանի ցուցմունքն այն մասին, որ՝

«(...) Չունի մշտական աշխատանք, սակայն օգնում է ազգականին և միասին աշխատեցնում են Երևան քաղաքի Աթենքի փողոցի վրա գտնվող 6/4 հասցեում գործող շինանյութի և տնտեսական ապրանքների խանութը։ Ճանաչում է Հայկ Վասիլյանին, մի քանի տարի է, ինչ վերջին աշխատում է խանութի հարևանությամբ գտնվող կանգառում և իրականացնում է թիվ 4 երթուղային տաքսիների երթակարգավորումը։ Ճանաչում է նաև Մայիս Սաֆարյանին, վերջինիս հայրը նրա «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենայով տաքսի է վարում, մշտապես մեքենան կայանում է իրենց խանութի մոտակայքում։ Այդուամենայնիվ, Հ.Վասիլյանի և Մ.Սաֆարյանի բնակության հասցեները չգիտի։
2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին գտնվել է աշխատավայրում՝ խանութի ներսում։ Ժամը 12։00-ի սահմաններում դուրս է եկել խանութից և գնացել է առևտուր կատարելու, խանութ է վերադարձել ժամը 14։30-ի սահմաններում։ Մտնելով խանութ, տեսել է, որ ներսում՝ դրամարկղի մոտ, հաճախորդներ են կուտակված։ Այդ պահին տեսել է նաև Մայիս Սաֆարյանին, ով մտնելով խանութի ծայրի հատվածը, հարցրել է, թե որտեղ է Հայկոն։ Այդ ժամանակ նկատել է, որ Մ.Սաֆարյանը դրսևորում է խառնված պահվածք։ Մ.Սաֆարյանին պատասխանել է, որ չգիտի, թե որտեղ է Հայկոն, բացի այդ ասել է, որպեսզի նա չխանգարի և չփակի խանութի մուտքը, ուստի խնդրել է նրան դուրս գալ խանութից։ Դրանից հետո Մայիսը դուրս է եկել խանութից, սակայն, Մայիսի խառնված վարքագծի հետևանքով ինքը նույնպես դուրս է եկել նրա ետևից։ Մայիսին հարցրել է, թե ինչ է պատահել, սակայն, քանի որ այդ պահին Մայիսը քայլում էր դեպի նրա ավտոմեքենան, չի լսել իր կողմից հնչեցրած հարցը։ Այդ ժամանակ պատահական անցնող մի կին, ում ինքը չի ճանաչում, պատասխանել է իր կողմից Մայիսին ուղղված հարցին, ասելով՝ «ինչ պետք է լինի, կռիվ են անում, իրար միս են ուտում»։ Դրանից հետո իմացել է, որ մինչ իր կողմից խանութ գալը, խանութի մոտ կռիվ է տեղի ունեցել։ Դրանից հետո տեսել է, որ Մայիսը քայլում է մայթեզրով, խոսում հեռախոսով։ Նկատել է, որ խանութից դուրս է եկել նաև տաքու վարորդ «չախկալը», ում անունը Արմեն է, նրա հետ է գտնվել երթակարգավորող Հայկը, նրանք միասին քայլել են դեպի Արմենի ավտոմեքենան։ Այդ ժամանակ նրանց է մոտեցել Մայիսը, սակայն չգիտի, թե նրանք ինչ են զրուցել, քանի որ չի լսել նրանց խոսակցությունը։ Այնուհետև, Արմենը և Հայկը միասին գնացել են, իսկ Մայիսը նստել է նրա ավտոմեքենան ու հեռացել։ Կատարվածի մասին տեղեկացել է հաջորդ օրը, երբ նշված խանութ են եկել տարբեր ստորաբաժանման աշխատակիցներ, հարցուփորձ կատարել դեպքի հանգամանքների մասին։ Ոստիկանության աշխատակիցներից իմացել է, որ տեղի է ունեցել դանակահարություն, մասնավորապես, դանակահարել են Հայկին։ Չգիտի, թե որն է եղել վիճաբանության պատճառը։ Մ.Սաֆարյանի մոտ երբեք դանակ կամ եղունգկտրիչ, իսկ Հայկոյի մոտ որևէ տեսակի մահակ չի տեսել։ Նրանք պարզապես հանդիսանում են իր ծանոթները, առօրյա շփում չունի նրանց հետ։ Դեպքի հետ կապված որևէ այլ տեղեկություն չի կարող հայտնել (...)»։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
30.04.2014թ.-ին Երևան քաղաքի Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես վկա հարցաքննված Արման Գարեգինի Բաղդասարյանի ցուցմունքն այն մասին, որ՝

«(...) Ճանաչում է Հայկ Վասիլյանին, վերջինիս հետ գտնվում է ընկերական հարաբերությունների մեջ։
2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին ժամը 17։30-ի սահմաններում սովորականի նման զանգահարել է ընկերոջը՝ Հայկին, որպեսզի իմանար, թե նա ինչով է զբաղված, ինչպես են նրա գործերը։ Հեռախոսով զրուցելու ընթացքում Հայկն իրեն ասել է, որ քիչ առաջ նրա աշխատավայրում՝ «Հրազդան» տոնավաճառի դիմաց, վիճաբանել է մի տղայի հետ, ում ինքը չի ճանաչում։ Հայկն ասել է նաև, որ վիճաբանությունը սկսվել է այն պահին, երբ այդ տղան նրան պատկանող ավտոմեքենան կայանել է թիվ 4 երթուղային տաքսիների վերջին կանգառում՝ տաքսիների համար նախատեսված վայրում։ Դրանից հետո գնացել է Հայկի մոտ՝ մանրամասն տեղեկանալու, թե ինչ է եղել։ Հասնելուն պես Հայկին տեսել է նրա աշխատավայրի մոտ՝ ավտոմեքենայի մեջ նստած։ Զրուցելու ընթացքում Հայկն ասել է, որ վիճաբանության ժամանակ նրան դանակահարել են, իրեն ցույց է տվել ձախ կողմում թևի տակ եղած արյունոտ հատվածը։ Մանրամասն նայել է և տեսել, որ այդ հատվածը ծակած է, ուստի Հայկին առաջարկել է տանել հիվանդանոց, սակայն Հայկը չի ցանկացել, ասելով, որ դեպքը տեղի է ունեցել մի քանի ժամ առաջ՝ ժամը 14։00-ի սահմաններում, դեպքից հետո ցավեր չի զգացել և չի ցանկացել դիմել բուժօգնության։ Այդուամենայնիվ, մնալով Հայկի մոտ, հորդորել է նրան դիմել բուժօգնության։ Ժամը 20։30-ի սահամններում, երբ Հայկի ինքնազգացողությունն ավելի է վատացել, ինքը նրան տեղափոխել է կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալ։
Հավելել է, որ Հայկին ճանաչում է դեռևս դպրոցական տարիներից, գիտի, որ մի քանի տարի է, ինչ նա աշխատում է որպես թիվ 4 երթուղային տաքսիների երթակարգավորիչ։ Դեպքից հետո ընդհանուր խոսակցություներից իմացել է, որ Հայկի հետ վիճաբանած և նրան դանակահարծ անձը հանդիսանում է Կիլիկիայի բնակիչ Մայիս Սաֆարյանը, իր մտաբերմամբ, դեպքի մասին տեղեկացել է նաև հեռուստացույցից։ Հայկին հիվանդանոց է տարել նրան պատկանող «ՎԱԶ 21015» մակնիշի 05 UU 502 պ/հ ավտոմեքենայով։ Դեպքի մասին այլ մանրամասնություններ չգիտի, Մայիս Սաֆարյանին և նրա ընտանիքի անդամներին չի ճանաչում։ Նշել է նաև, որ ապաքինվելուց հետո Հայկը պատմել է, որ նրա հետ վիճաբանած և նրան դանակահարած անձը հանդիսանում է Կիլիկիայի բնակիչ Մայիս Սաֆարյանը, ում հետ որևէ առնչություն ինքը չի ունեցել։ Հստակեցրել է, որ չի մտաբերում, թե արդյոք այդ մանրամասնություների մասին լսել է Հայկից, թե ընդհանուր խոսակցություներից, սակայն, այդուամենայնիվ, վարույթն իրականացնող մարմնին նշել է, որ դեպքի մասին լսել է հեռուստացույցից և ընդհանուր խոսակցություներից (...)»։

/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի թիվ 138/17 եզրակացությունը, համաձայն որի՝
«…Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանը հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և ներկայումս չի տառապում, հանդիսանում է հոգեպես առողջ անձ։ Փորձաքննվողի մոտ առկա են գլխուղեղի օրգանական ախտահարման մնացորդային երևույթներ՝ տարած ինսուլտից հետո, առանց հոգեկան խանգարումների։
Որպես հոգեկան հիվանդությամբ չտառապող անձ, Սամվել Հակոբյանը դեպքին նախորդող, ինչպես նաև բուն դեպքի ժամանակահատվածում, իր նախաքննական և բոլոր դատաքննական ցուցմունքները տալու ժամանակ տկարամտությամբ կամ որևէ հոգեկան հիվանդությամբ կամ հոգեկան գործունեության ժամանակավոր հիվանդագին խանգարմամբ չի տառապել, կարող էր ու կարող է գիտակցել իր գործողությունները կամ ղեկավարել դրանք, հասկանալ դրանց բնույթն ու նշանակությունը։ Վկա Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանն ինչպես դեպքի պահին, այնպես էլ դրանից հետո՝ ցուցմունքներ տալիս ունակ է եղել և ներկայումս նույնպես ունակ է ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու քրեական գործով բացահայտման ենթակա հանգամանքները, հետևաբար կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին»։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/

Հայկ Վասիլյանի Հագուստները առգրավելու և զննելու մասին արձանագրությունները։

/տես` գ.թ. 2ա-3, 8
դատական նիստի արձանագրությունը /

Մեղադրյալ Մ. Սաֆարյանի մասնակցությամբ դեպքի վայրը զննելու մասին արձանագրությունը։

/տես` գ.թ. 98-99
դատական նիստի արձանագրությունը /

Դատաբժշկական փորձաքննության 24.12.2013թ. թիվ 2084/հ եզրակացությունը, համաձայն որի՝ «Հայկ Վասիլյանի ստացած մարմնական վնասվածքը՝ կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վերքի, ձախ թոքի վնասումով, պատճառվել է ծակող-կտրող գործիքով, հնարավոր է գործի հանգամանքներում նշված ժամանակին և պատճառվել է առողջությանը ծանր վնաս, կյանքին վտանգ սպառնացող»։

/տես` գ.թ. 170-172,
դատական նիստի արձանագրությունը /

Դատաբժշկական փորձաքննության 03.12.2013թ. թիվ 3924/հ եզրակացությունը, համաձայն որի՝ «Մայիս Սաֆարյանի մոտ փորձաքննության պահին, մարմնական վնասվածքների օբեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել»։
/տես գ.թ. 163-164,
դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատակենսաբանական փորձաքննության 25.12.2013թ. թիվ 405 եզրակացության համաձայն՝
«փորձաքննության ներկայացված Հայկ Վասիլյանի արյան նմուշը ABO իգոշճաբանական համակարգի պատկանում է AB խմբին։
Փորձաքննության ներկայացված Հ.Վասիլյանի հագուստների երկարաթև մայկայի, սպորտային անդրավարտիքի վրա տեղակայված կասկածելի հետքերում հաստատվեց արյան առկայություն, որը պատկանում է մարդու և ըստ արյան ABO իգոշճաբանական համակարգի՝ առաջացել է AB խումբ ունեցող անձից կամ անձանցից, այդ թվում նաև կարող էր առաջանալ Հայկ Վասիլյանից։
Փորձաքննության ներկայացված երկարաթև մայկայի վրա տեղակայված կասկածելի հետքերից մեկում /օբ.2/ հաստատվեց արյան առկայություն, որտեղ արյան հետքի տեսակային պատկանելիությունը հնարավոր չեղավ որոշել, հավանաբար արյան հետքում սպիտակության խտության 1։1000-ից նոսր լինելու պատճառով»։
/տես` գ.թ. 173-175,
դատական նիստի արձանագրությունը/

Ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության 08.04.2014թ. թիվ 21 եզրակացությունը, համաձայն որի՝

«…փորձագիտական հանձնաժողովը եզրակացնում է, որ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի մոտ հայտնաբերվում է «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայունության խանգարում /կրած գլխուղեղի տրավմայից հետո/»։ Այդ մասին են վկայում ինչպես անամնեստիկ տվյալները, այնպես էլ ներկա հետազոտան արդյունքները։
Վերը նշված փորձաքննվողի մոտ արտահայտված չէ այն աստիճանի և չի ուղեկցվում ակտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, մտավոր-հիշողական կոպիտ խանգարումներով, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ նեկայումս զրկեր և զրկի նրա՝ իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու և դրանք ղեկավարելու հնարավորությունից։
Ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայումս նա կարող էր և կարող է գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք։
Իրավախատումը կատարելիս փորձաքննվողը չի գտնվել նաև հոգեկան գործունեության որևէ ժամանակավոր խանգարված վիճակում, որը կարող էր զրկել նրան իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու և դրանք ղեկավարելու հնարավորությունից։
Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին հարկ է ճանաչել ՄԵՂՍՈՒՆԱԿ։
Իր հեգեկան վիճակով նա կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին։
Հաշվի առնելով նրա մոտ առկա «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայունության խանգարումը», խորհուրդ է տրվում հյարդահոգեբույժի ամբուլատոր հսկողութուն, կարիքն առաջանալու դեպքում բուժում կազմակերպել «Դատապարտյալների հիվանդանոց» ՔԿՀ հոգեբուժական բաժանմունքում»։

/տես` գ.թ. 247-250,
դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանում հետազոտվել է նաև իրեղեն ապացույց ճանաչված, դեպքի ժամանակ տուժող Հ.Վասիլյանի հասգուստները, ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի բժշկական ամբուլատոր քարտը, երեխայի ծննդյան վկայանը, ամուսնության վկայականը, դիպլոմները, պատվոգրերը, զինվորական գրքույկը, սրտաբանության ինստիտուտի կողմից տրված առողջական վիճակի վերաբերյալ փաստաթղթերը, ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը, «Հոգեբուժական բժշկական կենտրոն» նարկոլոգիական կլինիկայի կողմից և ՀՀ ԱՆ «Հոգեբուժական բժշկական կենտրոն» ՓԲԸ-ի «Ավան» հոգեբուժական կլինիկայի կողմից տրված փաստաթղթերը։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանում հետազոտված և ուսումնասիրված վերը շարադրված ապացույցների ամբողջության պայմաններում դատարանը սույն դատավճռում պետք է քննարկման առարկա դարձնի և լուծի այն հարցերը, որոնք կապված են՝

1. գործով անցնող անձանց ցուցմունքների արժանահավատությանը,

2. դրանց արդյունքում ձեռք բերված, գործի փաստական հանգամանքներին վերաբերող ապացույցների բավարարությանը,

3. իսկ հիշյալ վերլուծությունների արդյունքում նաև՝ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի իրավաչափությանն ու հիմնավորվածությանը։

Այսպես.

Դատարանն ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված հանրորեն վտանգավոր արարքում նրա մասնակցությունն ապացուցված համարելու, այդ առնչությամբ գործով ձեռք բերված ապացույցների բավարարության հարցը քննարկելու, ինչպես նաև այդ մեղադրանքի կապակցությամբ ստացված ապացույցների արժանահավատությունը գնահատելու տեսանկյունից նախ հարկ է համարում անդրադառնալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ին կայացված թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ ապացույցների բավարարության վերաբերյալ արտահայտած հետևյալ իրավական դիրքորոշումներին.
« (…) 28. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
« (…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով« հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...)
3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկածը (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների բավարարությունըե որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։
Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)։ (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը (…)»։ (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»։
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ (…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)ե (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)»։
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։
Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) ։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։ (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)»։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր); Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած
(...) »։
Սույն գործով, դատարանը, դատաքննությամբ հետազոտված և ուսումնասիրված ապացույցների համադրության արդյունքում ստորև անդրադառնում է դրանց՝ մասնավորապես ամբաստանյալի, տուժողի և վկաների կողմից տրված ցուցմունքների արժանահավատությանը, ամբաստանյալին մեղսագրված արարքում մեղադրանքի ապացույցների բավարարությանը, այդ և մյուս ապացույցների հետ փոխկապակցվածությանն ու համադրմանը, իսկ դրանց արդյունքում՝ գործի արդարացի լուծման հիմնարար հարցերին։

Գործի փաստական հանգամանքների ընդհանուր վերլուծությունից դատարանը հաստատված է համարում այն, որ 2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց ծագած վիճաբանության անմիջական մասնակիցներ են հանդիսանում գործով ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանն ու տուժող Հայկ Վասիլյանը։ Թեև գործի քննությամբ, մասնավորապես տուժողի կողմից ներկայացված տեղեկություններում, վերջինս փորձել է խուսանավել այն տեղեկությունները հայտնելուց, որ իրեն մարմնական վնասվածք հասցնողը հանդիսանում է Մայիս Սաֆարյանը, այդուամենայնիվ, գործով ձեռք բերված ապացույցների ամբողջությունը (ամբաստանյալի, վկաների ցուցմունքներ, դատաբժշկական փորձաքննութան եզրակացույթուն և այլն) անհերքելիորեն վկայում են այն մասին, որ տուժողին մարմնական վնասվածքը հասցնողը հանդիսանում է ամբաստանյալը։

Այլ է հիշյալ մարմնական վնասվածքը հասցնելու շարժառիթը, հանգամանքները, ինչպես նաև դրան նախորդող իրավիճակն ու մարմնական վնասվածքը հասցնելու համար առիթ հանդիսացած պատճառը։

Այս առումով դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ և վերլուծել ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ՝ տուժողի և վկաների կողմից դատարանում տրված ցուցմունքները, որոնք իրենց համակցությամբ ունեն էական նշանակություն։
Այսպես.
Սույն գործի դատական քննության ընթացքում ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանն ի սկզբանե չի հերքել իր առնչությունն ու մասնակցությունը տեղի ունեցած միջադեպին, ավելին, մանրամասն ներկայացրել է դեպքի օրն իր գործողությունների հաջորդականությունը ու զարգացումը։ Ամբաստանյալի` դատարանում տրված ցուցմունքի ամբողջական վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ իր և տուժող Վասիլյանի միջև վիճաբանությունը ծագել է կենցաղային հարցի շուրջ, որը վերաբերել է որոշակի հատվածում ավտոմեքենան կայանելու թույլատրելիությանը։ Ընդ որում, դատարանն ընդգծում է, որ ամբաստանյալը հաջորդաբար ներկայացրել է տուժող Վասիլյանի այն գործողությունները, որոնք պայմանավորված են եղել մեքենան երկրորդ անգամ նույն վայրում կայանելու հետ և ուղեկցվել են Հ.Վասիլյանի կողմից ինչպես ձայնի բարձր տոնայնությամբ խոսելով, այնպես էլ նրա կողմից դրևսորած ակտիվ վարքագծով, որն ուղղված է եղել անմիջականորեն իրեն։
Ըստ ամբաստանյալի՝ Հ.Վասիլյանի առավել ակտիվ գործողությունները ծագել են այն պահից ի վեր, երբ վերջինս երկրորդ անգամ մեքենան կայանել է շինանյութի խանութի դիմացի հատվածում՝ խանութ մտնելու և իր երեխայի համար տակդիր գնելու նպատակով։ Հենց այդ ժամանակ է, որ Հ.Վասիլյանը բարձր տոնայնությամբ դիմել նրան, ասելով՝ «…ոնց որ չհասկացար, որ պետք է չկայանես այդ վայրում..»։
Այնուհետև, ամբաստանյալը դատարանին հայտնել է, որ՝ « (...) Հ.Վասիլյանը, գոռգոռալով մոտեցել է իրեն, քաշքշել, իսկ ինքը պարզաբանել է նրան, որ պետք չէ գոռալ, հասուն անձինք են, կարող են հանգիստ, առանց կռվի խոսել և հասկանալ իրավիճակը։ Հեռանալով մեքենայի մոտ, Հ.Վասիլյանը բղավել է իր ետևից՝ «…արա արի, ոնց որ չես հասկանում» և ավտոմեքենայի միջից վերցրել ու մեջքի հետևում թաքցնելով ինչ-որ սև գույնի առարկա՝ մոտեցել է իրեն»։

Վերը շարադրվածից կարելի է եզրահանգել, որ փաստորեն, է, ամբաստանյալը մանրամասն ներկայացրել է մի իրավիճակ, որի ընթացքում Հ.Վասիլյանը ձայնի բարձր տոնայնությամբ նախ հանդիմանել է վերջինիս, ապա, մոտեցել նրան ու սկսել քաշքշել։

Ամբաստանյալի կողմից դրսևորած հետագա գործողությունների վերաբերյալ առավել փաստարկված պատկերացում կազմելու համար անհրաժեշտ է ուշադություն դարձնել այն հագամանքի վրա, որ վայրը, որտեղ փորձել է իր ավտոմեքենան կանգնեցնել Մ. Սաֆարյանը՝ ավտոմեքենաները կայանելու համար արգելված վայր չի հանդիսանում, ավելին, այն գտնվում է տուժող Հայկ Վասիլյանի կողմից՝ որպես երթուղային տաքսիների երթակարգավորողի, ուղղորդվող երթուղային տաքսիների կայանման համար նախատեսված վայրից դուրս՝ հետևաբար, վերջինս որևէ իրավասություն չի ունեցել դիտողություն անել ամբաստանյալին՝ մեքենան այդ վայրում կայանելու առնչությամբ։ Ուստի, տրամաբանական է, որ տուժողի դիտողությունը կարող էր հարուցել ամբաստանյալի արդարացի զայրույթը իրեն արված անհիմն դիտողության և որոշակի՝ ավտոմեքենան այդտեղից հեռացնելու վերաբերյալ, ցուցումներ տալու առումով։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ ամբաստանյալը տեղյակ է պահել իրեն նկատողություն անող Վասիլյանին, որ մեքենան կայանում է շատ կարճ ժամանակահատվածով և այդքան ժամանակ վիճաբանելու փոխարեն ինքն արդեն խանութից գնումներ կատարած և վերադարձած կլիներ։

Ասվածից հետևում է, որ վիճաբանության, իսկ հետագայում նաև քաշքշուկի ու կռվի նախաձեռնողն ու պատճառը եղել է ինքը՝ տուժողը։ Հիշյալ փաստը հաստատվել է ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ տուժողի ցուցմունքնրով։

Չնայած դրան, տուժողը շարունակել է աներկբա պնդել ու պահանջել, որ ամբաստանյալը դուրս բերի մեքենան այդ վայրից, իսկ երբ հասկացել է, որ Մ.Սաֆարյանը չի կատարում իր «պահանջը», մոտեցել է ավտոմեքենային ու այնտեղից վերցնելով ինչ-որ առարկա, այն թաքցրել է մեջքի հետևում ու մոտեցել ամբաստանյալին՝ շարունակելով պնդել պահանջը։

Ամբաստանյալը դատարանում հայտնել է նաև, որ այն ընթացքում, երբ Հ.Վասիլյանը համապատասխան առարկայով մոտեցել է իրեն և սկսել է գոռգոռալ, ինքը հրել է նրան, պահանջելով հեռու կանգնել։ Հենց այդ պահին Հ.Վասիլյանը մեջքի հատվածից հանել է առարկա՝ մահակ և փորձել է հարվածել իրեն։ Մասնավորապես, վերջինս երկու անգամ փորձել է մահակով հարվածել իր գլխի հատվածին, սակայն ինքը կանխել է այդ հարվածները՝ ձախ ձեռքով պահելով նրան։ Միայն այն ժամանակ, երբ Հ.Վասիլյանը փորձել է աջ ձեռքով երրորդ անգամ հարվածել իրեն, ինքը բնազդաբար կես քայլ ետ է գնացել, իրեն պաշտպանելու նպատակով բաճկոնի աջ գրպանից հանել եղունգ կտրիչ դանակը, բացել այն և ոչ դիտավորյալ կերպով մեկ անգամ աջ ձեռքով շարժում է կատարել նրա ձախ կողքի հատվածում։ Իր կողմից գործողություն կատարելուց անմիջապես հետո, երբ Հայկը ձեռքով ցանկացել է չորրորդ անգամ հարվածել իրեն, իրենց է մոտեցել Արմեն Պետրոսյանը, գրկել Հայկի մեջքից և հեռացրել նրան՝ տանելով դեպի մոտակա տնտեսական խանութ։

Դատարանը վերլուծելով ամբաստանյալի և տուժողի ամբողջական ցուցմունքները, փաստում է հետևյալը`

- երկրորդ անգամ մեքենան կայանելուց հետո տուժող Հ.Վասիլյանը գոռգոռացել է Մ.Սաֆարյանի վրա՝ փորձելով շրջապատի մոտ ստեղծել որոշակի տպավորություն իր ասածներն այլ անձանց կողմից անվերապահորեն կատարման ենթակա լինելու առումով,

- մինչ Մ.Սաֆարյանին մոտենալը՝ մեքենայի միջից վերցրել է առարկա՝ /ըստ ամբաստանյալի՝ մահակ/,

- մոտենալով Մ.Սաֆարյանին, 2 անգամ տվյալ առարկայով փորձել է հարվածել ամբաստանյալի գլխի հատվածին, սակայն, Սաֆարյանի կողմից այդ հարվածները կանխվել են ձեռքով պաշտպանվելու միջոցով,

- Հ.Վասիլյանը փորձել է աջ ձեռքով երրորդ անգամ հարվածել Մ.Սաֆարյանին, որի ժամանակ վերջինս կես քայլ ետ է գնացել և իրեն պաշտպանելու նպատակով բաճկոնի աջ գրպանից հանելով եղունգկտրիչ դանակը, բացել այն և մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածել տուժողի մարմնի ձախ կողքային հատվածին,

- երբ Հայկ Վսիլյանը ձեռքով ցանկացել է դարձյալ հարվածել Սաֆարյանին, նրանց է մոտեցել Արմեն Պետրոսյանը, գրկել Հայկի մեջքից և հեռացրել նրան՝ տանելով դեպի մոտակա տնտեսական խանութ։

Հատկանշականն այն է, որ ամբաստանալ Մ.Սաֆարյանը սույն գործով դատական քննության ժամանակ հայտնած տեղեկությունները գրեթե նույնությամբ ներկայացրել է գործի ինչպես նախաքննության, այնպես էլ նախորդ քննության ընթացքում, ինչը վկայում է այն մասին, որ ամբաստանյալը մշտապես հայտնել է նույնաբովանդակ փաստեր, ոչ թե` յուրաքանչյուր դեպքում հարմարացրել դրանք և ներկայացրել իր իսկ նախընտրած տարբերակով։
Մինչդեռ, տուժող Հայկ Վասիլյանը, թե նախաքննության, թե դատական քննության ընթացքում մշտապես տվել է միմյանցից տարբերվող ցուցմունքներ՝ մի դեպքում ընդհանրապես ժխտելով միջադեպի ժամանակ իր մոտ որևէ առարկայի, առավել ևս՝ մահակի առկայությունը, իսկ գործի սույն դատական քննության ժամանակ տված ցուցմունքում չհերքելով իր ձեռքում որևէ առարկայի լինելու փաստը բառացիերոն հայտնել է հետևյալը.
« …չի բացառել, որ միջադեպի ժամանակ գետնից վերցրել է առարկա, օրինակ` փայտ կամ շիշ, թեև հստակ չի մտաբերում և չի պնդում դա։ Իր մոտ նախապես վերցված այլ առարկա չի եղել, որևէ տեղից՝ այդ թվում նաև իր ավտոմեքենայից, որևէ իր չի վերցրել, ավելին, իր ավտոմեքենայում նմանատիպ որևէ իր չի պահում։ Ինքը հաստատապես չի հիշում, որ դեպքի ժամանակ ինչ-որ բան վերցրած լինի ձեռքը, բայց որ ասում են ձեռքում ինչ-որ իր եղել՝ չի բացառում…»։

Ավելին, միջադեպի ժամանակ իր ձեռքում այլ առարկայի մասին հնարավոր առկայության մասին տուժող Հ.Վասիլյանը չի հերքել նաև իր նախաքննական ցուցմունքում և 02.12.2013թ.-ին Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես տուժող լրացուցիչ հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՝
«(...)

Մայիսից լսելով, որ նա ավտոմեքենան չի հեռացնում, մոտեցել է նրան և սկսել են հրմշտել միմյանց, որը վերածվել է քաշքշուկի, ինչի հետևանքով սկսել են ուժեղ հրել իրար։ Չի բացառում, որ այդ ժամանակ գետնից փայտ, քար վերցրած և Մայիսին հարվածած լինի, քանի որ հստակ չի հիշում այդ պահը։ Մտաբերում է, որ այդ պահին գետնին ինչ-որ իր է փնտրելիս եղել, որպեսզի հարվածեր նրան, ուստի, չի բացառում, որ հարվածել է, սակայն հստակ չի մտաբերում, թե Մայիսի մարմնի որ մասին է հարվածել, քանի անգամ և ինչ առարկայով։

(...)»։

Համադրելով տուժողի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքները, դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ տուժող Վասիլյանը նախ չի ժխտել իր մասնակցությունը ծագած միջադեպին, ապա, յուրաքանչյուր դեպքում որևէ հստակ պատասխան չի տվել իր կողմից որևէ առարկայով հարվածներ հասցնելու հավանականության վերաբերյալ, այդուամենայնիվ, չբացառելով այդ։ Ասվածի մասին է վկայում նաև այն, որ գործի դատական քննության ընթացքում ի պատասխան դատավարության մասնակիցների և դատարանի տված հարցերին, տուժողը չի հերքել իր կողմից իր հետ վիճաբանող անձին որևէ առարկայով հարվածելու հանգամանքը։ Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ Հ.Վասիլյանը Մ.Սաֆարյանին հարվածելու վերաբերյալ տվել է ընդհանրական, հիմնականում խուսանավող բնույթի պատասխաններ, այն է` «հնարավոր է», «չեմ բացառում» և այլն, որոնցով սակայն, վերջինս այդպես էլ չի հերքել իր կողմից ամբաստանյալին փայտով, մահակով կամ որևէ այլ առարկայով հարվածելու փաստը։
Նման պարագայում, դատարանն արձանագրում է, որ դատարանում ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի ցուցմունքները` Հ.Վասիլյանի կողմից իրեն մահակով հարվածներ հասցնելու մասին չեն կարող համարվել ոչ արժանահավատ ու մտացածին` դրան որպես հակափաստարկ բերված որևէ ապացույցի բացակայության հիմքով։ Նույնը նաև ամբաստանյալի վրա դեպքից հետո որևէ մարմնական վնասվածք չհայտնաբերվելու առումով։ Մեղադրանքի կողմի այն դիտարկումը, թե ամբաստանյալի կողմից մահակով հարվածներ չստանալու փաստը հիմնավորվել է նաև նրանով, որ դեպքից հետո ամբաստանյալը որևէ մարմնական վնասվածք չի ստացել, դատարանը չի դիտում որպես տուժողի կողմից հարվածներ հասցնելու փաստը բացառող հանգամանք, քանի որ ինչպես հաստատվեց գործի քննությամբ, դեպքը տեղի է ունեցել նոյեմբեր ամսվա վերջին և ամբաստանյալի պնդմամբ ինքը եղել է հաստ հագուստներով և հնարավոր է, որ վնասվածք չստանար։
Վերը նշվածից զատ, քրեական գործի համար առանցքային նշանակություն ունեցող տվյալ հանգամանքը հաստատված կամ հերքված համարելու տեսանկյունից դատարանն առանձնակի կարևորում է և անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ դատարան հրավիրված վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքներին, ով եղել է դեպքի անմիջական ականատեսը և նրա կողմից տրված ցուցմունքները հատկապես արժևորվում են նրանով, որ վերջինս, ի տարբերություն ամբաստանյալի կամ տուժողի, հանդիսանում է գործի ելքով չշահագրգռված անձ։
Վկա Հակոբյանի դատական քննության ընթացքում տրված ցուցմունքի բովանդակային վերլուծությամբ պարզ է դառնում, որ վերջինս ակամայից, հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ ներկա է գտնվել և ականատես է եղել միջադեպի որոշակի հատվածին, մասնավորապես, ամբաստանյալի և տուժողի միջև տեղի ունեցած լարված խոսակցությանը, քաշքշուկին ու կռվին, իսկ այնուհետև՝ տուժողի կողմից ամբաստանյալին հարվածներ հասցնելուն։
Դատարանում նախազգուշացված լինելով սուտ ցուցմունք տալու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին վկան հայտնել է, որ՝
«...տեսել, որ հիշյալ տարածքում գտնվող շինանյութի խանութի մոտ իրեն անծանոթ երկու երիտասարդ տղաներ բարձր տոնով խոսում են միմյանց հետ։ Մասնավորապես, լսել է, թե ինչպես է այդ երիտասարդներից մեկը մյուս երիտասարդին ասում, որ չպետք է հիշյալ վայրում կայանի ավտոմեքենան, իսկ մյուսը պատասխանել է, թե տվյալ վայրում կայանելով մեքենան ում է խանգարում։ Այնուհետև, լսել է, թե ինչպես է դիտողություն կատարող երիտասարդն ասում` «երևի լավ չես հասկանում»։ Մտաբերում է, որ այդ երիտասարդը մոտեցել է մոտակայքում կայանված սպիտակ գույնի «Մերսեդես» մակնիշի մեքենային, այնտեղից վերցրել ինչ-որ առարկա` փայտ, և այդ փայտով վերևից դեպի ներքև 2-3 անգամ հարվածել է մյուսին»։
Փաստորեն, ականատես վկան մանրամասն ներկայացրելով դեպքի այն հատվածը, որի անմիջական մասնակիցն է եղել, պնդել է, որ տեսել է, թե ինչպես է վիճող երիտասարդներից մեկը մոտենում մոտակայքում կայանված սպիտակ գույնի «Մերսեդես» մակնիշի մեքենային, այնտեղից վերցնում ինչ-որ առարկա` փայտ, և այդ փայտով վերևից դեպի ներքև հարվածում մյուսին, այսինքն՝ Մ.Սաֆարյանին։
Հատկանշական է, որ վկա Հակոբյանի ցուցմունքն իր բովանդակությամբ՝ կապված կողմերի միջև տեղի ունեցած լարված խոսակցության, դրանցից մեկի կողմից առարկան ավտոմեքենայի մեջից վերցնելու, իսկ այնուհետև դրանով վիճաբանության մասնակիցներից մեկին 2-3 անգամ՝ ընդ որում վերևից դեպի ներքև ուղղությամբ հարվածելու հետ, նույնությամբ համընկնում է ամբաստանյալի կողմից տրված ցուցմունքի հետ՝ բացառությամբ ամբաստանյալի և վկայի կողմից հիշյալ առարկային վերաբերող նկարագրության։
Ավելին, վկայի ցուցմունքն, ըստ էության, տրամագծորեն չի հակասում նաև տուժող Վասիլյանի ցուցմունքին այն առումով, որ նա, ի վերջո, չի հերքել վիճաբանության ու կռվի պահին իր ձեռքում որևէ այլ առարկայի առկայության փաստը։
Այստեղ հարկ է ամդրադարձ կատարել վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքի ինչպես արժանահավատությանը, այնպես էլ նրա կողմից դեպքի հանգամանքները ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու ունակության մասին հարցերին առհասարակ, քանի որ ինչպես նախաքննական մարմինը, այնպես էլ հետագայում մեղադրանքը պաշտպանող դատախազներն ու ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, կասկածի տակ են դրել նշված վկայի ցուցմունքների արժանահավատությունը՝ այն պայմանավորելով նրա հիվանդությունների հետ, քանի որ բժիշկ-նյարդաբան Վ.Մ.Պապիկյանի կողմից 04.02.2011թ.-ին կնքված և ստորագրված` «Էտապային էպիկրիզ»-ի համաձայն` վկա Սամվել Հակոբյանի մոտ ախտորոշվել է «Կայուն մնացորդային երևույթներ կրած գլխուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումից ձախ հետին ուղեղային զարկերակի ավազանում, աջակողմ հոմոնիմ հեմիանոպսիա, ասթենո-դեպրեսիվ սինդրոմ (...) »։
Անդրադառնալով և կասկածի տակ դնելով վկայի՝ նախաքննական և նախորդ դատական քննության ընթացքում տրված ցուցմունքները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանn իր 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ ստորադաս դատարանները Ս.Հակոբյանի ցուցմունքը գնահատելիս քննարկման առարկա չեն դարձրել.
(…) - նախաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված Սամվել Հակոբյանի որդու` Վահրամ Հակոբյանի ցուցմունքը, որով վերջինս հերքել է «02» հաղորդաշարը նայելու և Մայիս Սաֆարյանի ու Հայկ Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանությունը հոր հետ քննարկելու հանգամանքը։ Վկա Վահրամ Հակոբյանը խնդրել է չընդունել Սամվել Հակոբյանի կողմից տրված ցուցմունքները` նրա մոտ առողջական խնդիրների (հիշողության և տեսողության հետ կապված), ինչպես նաև հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակի, ուժեղ երևակայության և հաճախակի հորինվածքներ ներկայացնելու պատճառաբանությամբ,
- բժիշկ-նյարդաբանի կողմից տրված «Էտապային էպիկրիզ»-ը, որի համաձայն` վկա Սամվել Հակոբյանի մոտ ախտորոշվել են կայուն մնացորդային երևույթներ կրած գլխուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումից ձախ հետին ուղեղային զարկերակի ավազանում, աջակողմ հոմոնիմ հեմիանոպսիա և ասթենո-դեպրեսիվ սինդրոմ,
- իր կողմից տրված ցուցմունքներում Ս.Հակոբյանը հայտնել է, որ ճանաչում է Մ.Սաֆարյանի հորը և նրա առաջարկով է եկել ցուցմունք տալու, ինչպես նաև վատառողջ է, ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, տեսածը և լսածը շուտ է մոռանում,
- ցուցմունքներ տալիս օգտվել է գրառումներից (…)։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «(…) վկա Սամվել Հակոբյանի շահագրգռվածության, մասնավորապես` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի հոր ծանոթը լինելու մասին հենց իր կողմից հայտնած տեղեկությունները, ինչպես նաև նրա կողմից հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու և վերարտադրելու դժվարությունների ու վատ տեսողության վերաբերյալ ինչպես իր, այնպես էլ իր որդու ցուցմունքներում, բժիշկ-նյարդաբանի ախտորոշումներում պարունակվող տվյալները կասկածի տակ են դնում Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը (…) »։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հիշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ գործի արդարացի լուծման համար կարևոր նշանակություն ունցող հիշյալ հանգամանքները պարզելու նպատակով, հաշվի առնելով վկա Սամվել Հակոբյանի վերաբերյալ քրեական գործում գտնվող բժշկական փաստաթղթերում առկա տեղեկությունները և դրանցով պայմանավորված՝ վկայի կողմից գործի փաստերն ու իրադարձությունները ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու ունակությունները պարզելու նպատակով դատարանը, սույն գործի դատական քննության ընթացքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով առ այն, որ՝
« (...) Քրեական գործով վարույթում ստորև նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով`
3) վկայի կամ տուժողի ունակ չլինելը ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու քրեական գործով բացահայտման ենթակա հանգամանքները` դատահոգեբուժական փորձագետի եզրակացությունը (...)»։
կայացրել է որոշում՝ ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձաքննություն նշանակելու մասին, որի կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ ԱՆ կից միջգերատեսչական ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովին։
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի թիվ 138/17 եզրակացության համաձայն՝
« (…) Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանը հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և ներկայումս չի տառապում, հանդիսանում է հոգեպես առողջ անձ։
Փորձաքննվողի մոտ առկա են գլխուղեղի օրգանական ախտահարման մնացորդային երևույթներ տարած ինսուլտից հետո, առանց հոգեկան խանգարումների։
Որպես հոգեկան հիվանդությամբ չտառապող անձ, Սամվել Հակոբյանը դեպքին նախորդող, ինչպես նաև բուն դեպքի ժամանակահատվածում, իր նախաքննական և բոլոր դատաքննական ցուցմունքները տալու ժամանակ տկարամտությամբ կամ որևէ հոգեկան հիվանդությամբ կամ հոգեկան գործունեության ժամանակավոր հիվանդագին խանգարմամբ չի տառապել, կարող էր ու կարող է գիտակցել իր գործողությունները կամ ղեկավարել դրանք, հասկանալ դրանց բնույթն ու նշանակությունը։ Վկա Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանն ինչպես դեպքի պահին, այնպես էլ դրանից հետո՝ ցուցմունքներ տալիս ունակ է եղել և ներկայումս նույնպես ունակ է ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու քրեական գործով բացահայտման ենթակա հանգամանքները, հետևաբար կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին (…)»։
Այլ խոսքով, դատարանն արձանագրում է, որ նշանակված ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի թիվ 138/17 եզրակացությամբ հերքվում է այն հանգամանքը և փարատվում ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի այն կասկածը, որ Ս.Հակոբյանը հանդիսանում է հոգեկան հիվանդությամբ տառապող անձ, հետևաբար, դեպքին նախորդող, ինչպես նաև բուն դեպքի ժամանակահատվածում, իր նախաքննական և բոլոր դատաքննական ցուցմունքները տալու ժամանակ տկարամտությամբ կամ որևէ հոգեկան հիվանդությամբ կամ հոգեկան գործունեության ժամանակավոր հիվանդագին խանգարմամբ չի տառապել, կարող էր ու կարող է գիտակցել իր գործողությունները կամ ղեկավարել դրանք, հասկանալ դրանց բնույթն ու նշանակությունը, հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ վերջինիս կողմից դատարանում տրված ցուցմունքն անարժանահավատ դիտելու հիմքերը բացակայում են։
Ինչ վերաբերում է Վ.Հակոբյանի կողից հայտնած տեղեկություններին՝ կապված հոր առողջական վիճակի հետ, որոնք ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմի կասկածի տակ են դրել վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը, դատարանը փաստում է հետևյալը՝
Սույն գործով դատական քննության ընթացքում Վ.Հակոբյանը դատարանում հստակ նշել է, որ՝
« (…)նախկինում չի եղել դեպք, երբ հայրը փորձի ինչ-որ իրադարձություն հորինել, երևակայել, ավելին, նրան բնորոշ չէ երևակայության /ֆանտազիա/ հատկանիշը։ Նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող քննիչն անընդհատ հորը կանչել է հարցաքննության, ուստի, անհանգստանալով վերջինիս առողջական վիճակի մասին, ինքն իր նախաձեռնությամբ հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր է ներկայացրել քննիչին։
(...) Մինչ ոստիկանություն գնալը, հայրը պատմել է իրեն դեպքի մասին, սակայն չի ցանկացել, որ այդ խոսակցությունը ծավալվեր, այն պատճառով, որ վերջինս տրված ցուցմունքի հետևանքով որևէ խնդիր չունենար, ավելին, չի ցանկացել, որպեսզի մորը ևս հետագայում հարցաքննության կանչեին (…)»։

Նման պարագայում, դատարանը հաստատված է համարում այն հանգամանքը, որ Վ.Հակոբյանը գործով մինչդատական վարույթի ընթացքում նախաքննական մարմնին է ներկայացրել հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր և հորդրել արժանահավատ չդիտել այդ ցուցմունքները, ելնելով լոկ այն բանից, որ հայրը վատառողջ է, վերջինիս հակացուցված է հուզվելը, իսկ ինքն առավել մտահոգ է եղել նրա առողջական վիճակի մասին և չի ցանկացել ավելորդ բարդություններ։ Բացի այդ, վկան հավելել է նաև, որ չի ցանկացել, որ ոչ միայն հայրը ներգրավվեր քննչական և դատավարական գործողություններին, այլ նաև, մտահոգվել է հետագայում մորը ևս անհանգստացնելու համար։

Վերը շարադրվածի պարագայում, դատարանն ընդգծում է, որ Ս.Հակոբյանը դատարանում հստակ նկարագրել է այն ամենը, ինչին նա անմիջականորեն ներկա է գտնվել, ուստի բացակայում է որևէ հիմք՝ նրա ցուցմունքն անարժանահավատ լինելու առումով։
Այս առումով արդեն դատարանն էական չի համարում, թե արդյոք վկան նախաքննական մարմնի մոտ ցուցմունք տալիս օգտվել է գրառումներից, թե ոչ, քանի որ ինչպես նախորդ, այնպես էլ ներկա դատական քնությամբ վերջինս այդպիսի գրառումներ չի ունեցել, մինչդեռ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատարաններում մշտապես հայտնել է նույն տվյալները՝ գործի փաստական հանգամանքների մասին։
Դատարանը փաստարկված չի համարում նաև մեղադրանքի կողմի այն դիտարկումը, որ վկա Սամվել Հակոբյանը նախաքննական մարմին է ներկայացել և ցուցմուքն տվել ամբաստանյալի հոր նախաձեռնությամբ, քանի որ դատարանում դրա վերաբերյալ որևէ հիմնավորում ի հայտ չեկավ։ Ի հակառակ դրան, վկա Հակոբյանը պնդեց, որ որպես անձ և քաղաքացի մշտապես դրսևորում է քաղաքացիական բարձր ակտիվություն, մասնակցում ընտրական գործընթացներին և ականատես լինելով դեպքին, իսկ դրանից հետո տեղեկանալով, որ վիճաբանողն իր ծանոթի՝ Լևոն Սաֆարյանի որդին է իր քաղաքացիական պարտքն է համարել գնալ և դրա վերաբերյալ հայտնել ողջ ճշմարտությունը։
Այսպիսով, հաշվի առնելով, որ գործի դատական քննության արդյունքում ի հայտ չեկան այնպիսի բավարար փաստեր, որոնք կհերքեին կամ կբացառեին տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանին որևէ առարկայով, այդ թվում մահակով, հարվածներ հասցնելու հանգամանքը, հետևաբար, դատարանը նշվածը դիտարկելով որպես չփարատված կասկած, որը չի ընդունվում որպես արժանահավատ իրողություն մեղադրանքի մարմինների կողմից, գտնում է, որ այն կամ պետք է հերքվի որոշակի՝ բավարար ապացույցներով, ինչը տեղի չունեցավ, կամ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն` պետք է մեկնաբանվի հօգուտ ամբաստանյալի։
Նույն կերպ և մահակի նկարագրության առումով։ Մեղադրանքի մարմինները, հետագայում նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, որպես ամբաստանյալի կողմից տրված ցուցմունքների անարժանահավատության հիմք են դիտել նաև մահակի նկարագրությունը։ Մինչդեռ, դատարանը, վերը նշված պատճառաբանություններով հաստատված համարելով, որ իրականում միջադեպի ժամանակ տուժողի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ տեղի են ունեցել հարվածներ ձեռքում եղած փայտով կամ մահակով, չի կարևորում դրա նկարագրությունը, քանի որ նախ՝ հիշյալ իրավիճակում, միջադեպի տևողության մեկ րոպեի ըմթացքում, յուրաքանչյուր անձ յուրովի կարող էր ընկալել այդ առարկայի նկարագրությունը։ Բացի այդ, նկարագրված պայմաններում առավել կարևոր է տուժողի մարմնական վնասվածք ստանալուն նախորդող իրադարձությունները, ինչն անմիջական նշանակություն ունի ամբաստանյալին մեղսագրված արարքի հետ, որի վերաբերյալ դատարան իր դատողությունները կներկայացնի սույն դատավճռի հաջորդ բաժնում։
3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Այսպիսով, գործի քննությամբ ի հայտ եկած և դատարանում հետազոտված գործի վերը նշված փաստական հանգամանքներից ելնելով՝ դատարանը պետք է քննարկան առարկա դարձնի արդեն հետևյալ հարցը`
արդյոք ճիշտ քրեաիրավական գնահատական է տրվել Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի կողմից կատարած հանրորեն վտանգավոր արարքին։
Այսպես.
Նախաքննական մարմնի կողմից Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ`
(…) նա 2013թ.-ի նոյեմբերի 21-ին ժամը 14։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց, թիվ 4 երթուղային տաքսու կայանատեղում իր կողմից վարվող «Մերսեդես» մակնիշի 35 PՏ 667 պ/հ-ի ավտոմեքենան կայանելու պատճառով վիճաբանել է նշված համարի երթուղային տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ Հայկ Արտակի Վասիլյանի հետ, որի ընթացքում դանակով մեկ անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Հայկ Արտակի Վասիլյանի կրծքավանդակի ձախ կեսին և նրա առողջությանը պատճառել ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, ծակած-կտրած թափանցող վերքի ձախ թոքի վնասումով (...)»»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում (…) »։
Վերը շարադրված հոդվածի դիսպոզիցիայի վերլուծությամբ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում մարդու առողջության դեմ ուղղված հանցագործություններից ամենավտանգավորի` դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։ Քննարկվող հանցագործության հանրային առավել բարձր վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ համապատասխան հակաիրավական արարքի արդյունքում մարդուն պատճառվում է վնաս, որը խիստ բացասական է անդրադառնում նրա առողջական վիճակի վրա, այլև նրանով, որ կարող է առաջ բերել ավելի ծանր հետևանքներ՝ ընդհուպ մինչև տուժողի մահ։ Այս հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը կարող է կատարվել տարբեր եղանակներով։ Մասնավորապես, հանցավորը տուժողի առողջությանը ծանր վնաս կարող է պատճառել՝ իր ֆիզիկական հնարավորությունները գործադրելով (ձեռքով կամ ոտքով հարվածելով, հրել վայր գցելով, մարմնի որևէ մաս ջարդելով և այլն), տարբեր գործիքներ, իրեր կամ առարկաներ (դանակ, կացին, մուրճ, մետաղյա ձող, քար և այլն) օգտագործելով, զանազան մեխանիզմներ, միջոցներ կամ նյութեր (հրազեն, թույն, թմրանյութ և այլն) կիրառելով, տարերաին աղետի իրադրությունը կամ առավել վտանգի աղբյուրն օգտագործելով և այլն։ Քննարկվող հանցագործության կատարման նշված եղանակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես՝ տուժողի կենսական կարևոր օրգանների շրջանում դանակով հարված հասցնելիս հանցավորը ոչ միայն նախատեսում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիությունը, այլև գիտակցում է կամ առնվազն պարտավոր է գիտակցել, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է առողջության ծանր վնաս, որը վտանգավոր է կյանքի համար և անգամ կարող է հանգեցնել մահվան։ Այլ խոսքով՝ հանցավորը գործում է ուղղակի դիտավորությամբ և հստակ նախատեսում է իր արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այդ թվում՝ գիտակցում է կամ պարտավոր է գիտակցել, որ տուժողին կարող է պատճառել մահ, սակայն ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ հույս է ունենում, որ նշված ծանր հետևանքը չի առաջանա։ Վերոգրյալն ինքնին վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին։
Գործի դատական քննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա ի հայտ եկած վերը նշված փաստական հանգամանքները հաստատված համարելիս և դրանց վերաբերյալ դատողություններ անելիս, դատարանը ղեկավարվում է քրեադատավարական օրենքի մի շարք պահանջներով և արձանագրում հետևյալը.
Այսպես`
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«2. Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում`
1) քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի.
(...) »։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
« (...) 3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները/…/»։
Իսկ օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում ամրագրված է, որ`
«2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը։ Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա։ Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը։
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
5. Կասկածյալի կամ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվող խափանման միջոցները չեն կարող պարունակել պատժի տարրեր»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածում ամրագրված է, որ՝
«Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»։
Բացի այդ, մի շարք դատավարական նորմեր իրենց դրույթներում պարունակում են ապացույցների հավաքման, դրանց ստուգման և գնահատման մեխանիզմները` մասնավորապես.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Ապացույցները հավաքվում են հետաքննության, նախաքննության և դատական քննության ընթացքում` սույն օրենսգրքով նախատեսված քննչական և դատական գործողությունների կատարման ճանապարհով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցների վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
Սույն գործի ապացույցների և դրանց հիման վրա պարզված գործի փաստական հանգամանքների վերլուծության արդյունքում, դատարանը եկավ այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող նախաքննական մարմինը չի ձեռնարկել օրենքով սահմանված բոլոր անհրաժեշտ և բավարար միջոցները՝ քննվող քրեական գործով բոլոր փաստական հանգամանքները վեր հանելու ուղղությամբ, ինչի արդյունքում ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ դատարանը պարտավոր է հիմք ընդունել, ավելին, կասկածի տակ չդնել ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի, վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքները` կապված տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից մահակով հարվածներ հասցնելու, իսկ այդ հարվածների հետևանքով ու դրանից դրդված ամբաստանյալի կողմից տուժողին մարմնական վնասվածք պատճառելու անխուսափելի անհրաժեշտության վերաբերյալ։
Այլ կերպ դատարանում` ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի և գործի ելքով որևէ շահագրգռվածություն չունեցող անձի` վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ Հ.Վասիլյանի կողմից Մ.Սաֆարյանին հարվածներ հասցնելու վերաբերյալ չեն կարող համարվել ոչ արժանահավատ ու մտացածին` դրան որպես հակափաստարկ բերված որևէ ապացույցի բացակայության հիմքով։
Այսպիսով, դատարանն արձանագրելով, որ սույն գործով հավաքվել է ապացույցների որոշակի ամբողջություն, փաստում է, որ պարտավոր է դրանք համադրել, գնահատել ու վերլուծել այդ` հավաքված ապացույցների միասնականության շրջանակներում։ Մինչդեռ, անդրադառնալով մեղադրանքի կողմի այն դատողություններին, թե ամբաստանյալ Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանը հիմնավոր է և նա պետք է պատասխանատվության ու պատժի ենթարկվի այդ հանցավոր արարքը կատարելու համար, դատարանը գտնում է, որ նախաքննությամբ հավաքված ու դատարանում հետազոտված ապացույցները թույլ չեն տալիս գալու այդ եզրահանգման հետևյալ պատճառաբանությամբ։
Ասվածը մասնավորապես վերաբերվում է Մ.Սաֆարյանի կողմից տուժողին դանակահարելու դրդապատճառներին, նրա սուբյեկտիվ դիտավորությանն ու դրանք գնահատելուն համար անհրաժեշտ փաստերին ու ապացույցներին։ Այս առումով կարևոր է վերլուծել ամբաստանյալի կողմից տուժողին մարմնական վնասվածք հասցնելուն նախորդած ժամանակահատվածում և դրանից հետո տեղի ունացած իրադարաձությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը, որը կատարվել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում, այսինքն՝ պաշտպանվողի կամ մեկ այլ անձի կյանքը, առողջությունը և իրավունքները, հասարակության կամ պետության շահերը հանրության համար վտանգավոր ոտնձգությունից կամ դրա իրական սպառնալիքից՝ ոտնձգություն կատարողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանելիս, եթե թույլ չի տրվել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում։
2. Անձի կյանքի համար վտանգավոր բռնության կամ այդպիսի բռնության իրական սպառնալիքով զուգորդված ոտնձգությունից պաշտպանվելիս կարող է պատճառվել ցանկացած վնաս, այդ թվում՝ մահ։
3. Անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն անձին է պատկանում՝ անկախ ոտնձգությունից խուսափելու կամ այլ անձանց կամ պետական մարմինների օգնությանը դիմելու հնարավորությունից, ինչպես նաև անկախ անձի մասնագիտական կամ այլ հատուկ պատրաստվածությունից և պաշտոնեական դիրքից։
4. Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում են համարվում դիտավորյալ այն գործողությունները, որոնք, պաշտպանվողի համար ակնհայտ, չեն համապատասխանում ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ արարքը հանցագործություն է, եթե հատկապես նախատեսված է սույն օրենսգրքի հատուկ մասով։
5. Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում չի համարվում և քրեական պատասխանատվության չի հանգեցնում զենքի կամ ցանկացած այլ միջոցների կամ առարկաների գործադրումը զինված անձի հարձակումից կամ անձանց խմբի հարձակումից պաշտպանվելու համար, ինչպես նաև ապօրինաբար և բռնությամբ բնակարան կամ այլ շինություն ներխուժելը կանխելու համար` անկախ ոտնձգողին պատճառած վնասի ծանրությունից»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։
Այսպես.
Գործի քննությամբ հիմնավորվեց, որ ամբաստանյալը նախապես որևէ դիտավորություն չի ունեցել տուժող Հ.Վասիլյանին դանակով մարմնական վնասվածք պատճառելու առումով, այլ մարմնական վնասվածքը պատճառել է ելնելով արդեն իսկ ստեղծված` իր կյանքի համար առաջացած վտանգը խափանելու, դադարեցնելու մղումներից ելնելով։
Անդրադառնալով անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում գործելու վերաբերյալ ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի կողմից առաջ քաշված հարցին, դատարանը ցանկանում է նախ մեջ բերել է այս առթիվ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք որոշումներում արտահայտած որոշակի իրավական դիրքորոշումներ, ապա դրանք վերլուծել նաև սույն գործով ի հայտ եկած փաստական հանգամանքների լույսի ներքո `
Մասնավորապես,
Ա.Հակոբյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ`
«Անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն ունի որոշակի սահմաններ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի մեկնաբանման հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ օրենքով ամրագրված են որոշակի պայմաններ, որոնց առկայության դեպքում է միայն պաշտպանությունը իրավաչափ և հետևաբար` արարքի հանցավորությունը բացառող։
Այսպես, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության պայմաններն են.
ա) ոտնձգության հանրային վտանգավորությունը.
բ) ոտնձգության առկայությունը.
գ) ոտնձգության իրական լինելը,
դ) վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին.
ե) վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին.
զ) պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը։
Առաջին պայմանից հետևում է, որ ոտնձգությունն օժտված է հանրային վտանգավորությամբ, եթե այն անձի, հասարակության, պետության շահերին կարող է էական վնաս հասցնել։
Երկրորդ պայմանի համաձայն` ոտնձգությունը համարվում է առկա այն դեպքում, երբ այն արդեն սկսվել է, ընթացքի մեջ է և չի ավարտվել, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ առկա է ոտնձգությունը սկսելու իրական, անմիջական սպառնալիք։ Ոտնձգության առկայության պայմանը ենթադրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանությունն անթույլատրելի է արդեն ավարտված ոտնձգության դեպքում, բացառությամբ այն դեպքի, երբ վնաս պատճառողը չի գիտակցել ոտնձգության ավարտման փաստը։ Վերջինիս դեպքում ոտնձգությունից առաջացած հուզմունքի պատճառով պաշտպանվողին կարող է թվալ, թե ոտնձգությունը դեռևս չի ավարտվել և անհրաժեշտ է պաշտպանվել։ Նման դեպքերում թեև պաշտպանությունն անժամանակ է (ուշացած է), այն այնուամենայնիվ, իրավաչափ է։
Երրորդ պայմանի իմաստով ոտնձգությունն իրական է, եթե այն իրոք կատարվում է և ոչ թե պաշտպանվողի երևակայության արդյունք է։
Չորրորդ պայմանի համաձայն` անհրաժեշտ պաշտպանությունը ներառում է ոչ միայն սեփական, այլ նաև ուրիշ անձանց իրավունքների, ինչպես նաև հասարակության և պետության շահերի պաշտպանության դեպքերը։ Ընդ որում, այլ անձանց իրավունքների ու շահերի պաշտպանությունն իրականացնող անձը կարող է պաշտպանությունն իրականացնել սեփական նախաձեռնությամբ` առանց սպասելու, որ իրենից օգնություն խնդրեն։
Ըստ հինգերորդ պայմանի` անհրաժեշտ պաշտպանությունն իրականացվում է միայն ոտնձգողին վնաս հասցնելու միջոցով։ Ընդ որում, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն անձին է պատկանում անկախ ոտնձգությունից խուսափելու, կամ այլ անձանց, պետական մարմինների օգնությանը դիմելու հնարավորությունից, ինչպես նաև, անկախ անձի մասնագիտական կամ այլ հատուկ պատրաստվածությունից և ծառայողական դիրքից։ Այլ կերպ` եթե անգամ հնարավորություն կա պաշտպանությունն իրականացնել այլ միջոցներով (օրինակ` փախչել, դիմել այլ անձանց կամ պետական մարմինների օգնությանը), բայց պաշտպանություն իրականացնողը ընտրում է պաշտպանության այն ձևը, որը կապված է ոտնձգողին վնաս պատճառելու հետ, իրականացված պաշտպանությունը չի համարվի ոչ իրավաչափ։
Վեցերորդ պայմանը պաշտպանության համարժեքությունն է ոտնձգությանը։ Անհրաժեշտ պաշտպանությունը համարժեք չէ ոտնձգությանը, եթե պաշտպանության և ոտնձգության միջև անհամապատասխանությունն ակնհայտ է, այսինքն` ոտնձգողին հասցվում է այնպիսի ծանր վնաս, որը տվյալ պայմաններում անկասկած արդարացված չէ։ Ընդ որում, ոտնձգության և պաշտպանության միջև եղած անհամապատասխանությունը պետք է ակնհայտ լինի հենց իր՝ պաշտպանությունն իրականացնողի համար։ Պաշտպանվողը պետք է գիտակցի, որ չափից դուրս մեծ վնաս է հասցնում ոտնձգողին, ինչն արդարացված չէ տվյալ իրադրությունում։
Անհրաժեշտ պաշտպանության համարժեքության գնահատման և որպես արդյունք` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման առկայության կամ բացակայության որոշման համար անհրաժեշտ է գնահատել ոտնձգության վտանգավորության աստիճանի և պաշտպանության միջև համապատասխանությունը։
Օրենքը չի պահանջում, որ պաշտպանվողը կիրառի ոտնձգողի կողմից կիրառվող միջոցներին հավասարազոր միջոցներ։ Պաշտպանվողը կարող է գործադրել նաև առավել արդյունավետ միջոցներ։
Ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների միջև համամասնության խնդիրը լուծելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքները՝
ա) պաշտպանվող բարիքի արժեքավորությունը և այն վնասի չափը, որ կարող էր հասցվել դրան,
բ) ոտնձգության ինտենսիվությունը ու հանկարծակիությունը,
գ) պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորությունները (սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը, ֆիզիկական ուժը և այլն),
դ) ոտնձգողների և պաշտպանվողների քանակը,
ե) ոտնձգության իրադրությունը, տեղը, ժամանակը և այլն։ /տե՛ս Արտյոմ Նորայրի Հակոբյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0149/01/09 որոշման 27-28-րդ կետերը/»։
18.12.2015թ-ին թիվ ԿԴ3/0028/01/14 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն անդրադառձել է փոխադարձ կռվի ժամանակ անհրաժեշտ պաշտպանության թույլատրելիության հարցին և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ`
«Փոխադարձ կռիվն անձանց ֆիզիկական ընդհարումն է, որը կարող է սկսվել կողմերի՝ միմյանց միաժամանակ վնաս հասցնելով, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ կռիվը սկսվում է կողմերից մեկի նախաձեռնությամբ, սակայն մյուս կողմն ընդունում է մարտահրավերը և ընդգրկվում կռվի մեջ։ Փոխադարձ կռվի ժամանակ երկու կողմն էլ հանդես են գալիս ոտնձգողի դերում, դրսևորում ոչ իրավաչափ վարքագիծ, ատելության, վրեժի, զայրույթի կամ այլ շարժառիթներով փոխադարձ հարվածներ են հասցնում միմյանց՝ նպատակ ունենալով մեկը մյուսին վնաս պատճառելու։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ փոխադարձ կռվի ժամանակ, որպես կանոն, անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակն անհնար է, քանի որ կռվողներից յուրաքանչյուրը, հանդես գալով ոտնձգողի դերում, չի ղեկավարվում պաշտպանությանը բնորոշ շարժառիթներով և նպատակներով։ Այսինքն՝ թեև կռվի մասնակից երկու կողմերի դեպքում էլ առերևույթ առկա են անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության պայմանները, սակայն դրանք չեզոքանում են փոխադարձ կռվի իրողությամբ։ Հետևաբար այդ պարագայում նրանց արարքը ենթակա է որակման ըստ փաստացի վրա հասած հետևանքի։
Միաժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ փոխադարձ կռվի ընթացքում կողմերի նպատակները և դրդապատճառները կարող են փոխվել, ինչը կարող է հանգեցնել նաև նրանց վարքագծի փոփոխմանը և անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակ առաջացնել։ Մասնավորապես` որպես այդպիսին կարող են գնահատվել այն իրավիճակները, երբ՝
ա) կռվի ընթացքում կողմերից մեկը դադարեցնում է կռիվը, իսկ մյուսը շարունակում է հարվածներ հասցնել։ Այս պայմաններում փոխադարձ կռիվը, ըստ էության, ավարտված է և հարվածներ հասցնող ու կռիվը շարունակող կողմն արդեն հանդես է գալիս ոտնձգողի դերում, իսկ նրա գործողությունները դիտարկվում են ոչ իրավաչափ, ինչն էլ հիմք է հանդիսանում կռիվը դադարեցրած կողմի համար օգտվելու անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքից։ Այլ կերպ` այն դեպքում, երբ կռիվը դադարեցրած կողմը սկսում է հանրորեն վտանգավոր ոտնձգությունից պաշտպանել իր իրավունքներն ու օրինական շահերը, ապա նրա գործողությունները պետք է գնահատել որպես անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում կատարված,
բ) կռվի ընթացքում կողմերից մեկի հնարավորությունները շեշտակի ուժեղանում են (օրինակ` կողմերից մեկը զինվում է, կամ նրա կողմից սկսում են կռվել այլ անձինք). այս դեպքում մյուս կողմն անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունք է ստանում,
գ) կռիվը դադարեցնելու, ծանր հետևանքները կանխելու նպատակով կռվին չմասնակցող երրորդ անձինք վնաս են հասցնում կռվող կողմերից մեկին կամ երկուսին` ստանալով անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունք»։
Զարգացնելով հիշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն Ա.Թորոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արտահայտել է դիրքորոշում այն մասին, որ`
«…անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներով։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ոտնձգության բնույթն ու վտանգավորությունը որոշվում են ոտնձգության օբյեկտի արժեքավորությամբ, ոտնձգության ինտենսիվությամբ, պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորություններով, նրանց քանակով, ոտնձգության իրադրությամբ և այլն։ Ուստի, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ առկա է ակնհայտ (խիստ, էական) անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի կողմից պատճառվող վնասների միջև։
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի իմաստով խոսքը սպառնացող և պատճառվող վնասների միջև առկա խիստ (էական) անհամապատասխանության մասին է։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ պաշտպանվողը կիրառել է պաշտպանության այնպիսի միջոցներ և մեթոդներ, որոնց կիրառումն ակնհայտ կերպով չէր բխում ո՛չ ոտնձգության բնույթից և վտանգավորությունից, ո՛չ էլ իրադրությունից։
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ է առաջին հերթին պարզել ոտնձգության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման սուբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է մեղքի դիտավորյալ ձևով։
Անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում ուղղակի դիտավորությամբ գործելու պարագայում պաշտպանվողը՝
ա) գիտակցում է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել ոտնձգողին նվազ ծանր վնաս պատճառելով,
բ) կանխատեսում է ոտնձգողին վնաս պատճառելու անխուսափելիությունը կամ իրական հնարավորությունը,
գ) ցանկանում է վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում անուղղակի դիտավորությամբ գործելու պարագայում պաշտպանվողը՝
ա) գիտակցում է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել ոտնձգողին նվազ ծանր վնաս պատճառելով,
բ) կանխատեսում է ոտնձգողին վնաս պատճառելու հնարավորությունը,
գ) գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը կամ անտարբեր է դրա առաջացման նկատմամբ»։
Այսպիսով, դատարանն անդրադառնալով վճռաբեկ դատարանի` անհրաժեշտ պատպանության և դրա սահմանազանցման բնորոշմանն ու իրավաչափությանը վերաբերվող վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումներին և դրանք դիտարկելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների տիրույթում, արձանագրում է, որ Մ.Սաֆարյանը ստեղծված իրավիճակում գործել է ոչ թե անհրաժեշտ պաշտպանության, այլ դրա սահմանազանցման պայմաններում։
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս արձանագրում է հետևյալը`
Նախ, 2013թ. նոյեմբերի 21-ին տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ առկա է եղել իրական ոտնձգություն, որը պարունակել է հանրային վտանգավորություն։ Այսինքն, ոտնձգությունը, որից պաշտպանվել է Սաֆարյանը, եղել է հանրորեն վտանգավոր, իրական և առկա։
ՈՒստի վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «ա» ենթակետով նախատեսված հանրային վտանգավորության պայմանն առկա է։
Այնուհետև, ոտնձգությունը եղել է առկա, մասնավորապես, այն սկսվել է տնտեսական խանութի դիմաց, երբ Հ.Վասիլյանը մոտեցել է Մ.Սաֆարյանին ու իրականացրել ոտնձգությունը՝ մասնավորապես ձեռքում գտնվող առարկայով փորձել է 2-3 հարված հասցնել Մ.Սաֆարյանի գլխի շրջանում, սակայն չի կարողացել, քանի որ Սաֆարյանն իր ձեռքով կանխել է այդ հարվածները գլխի շրջանում ստանալը։ Տվյալ պարագայում, դատարանը փաստում է, որ ոտնձգությունը սկսվել, ավելին, եղել է ընթացքի մեջ և դեռևս ավարտված չի եղել այն պահին, երբ Մ.Սաֆարյանը դանակով հարվածել է Հ.Վասիլյանին։ Դրա մասին է վկայում այն, որ Հ.Վասիլյանի կողմից երկու անգամ հարվածի փորձ կատարելուց հետո Մ.Սաֆարյանը հասկանալով, որ հաջորդ հարվածն ի վիճակի չէ կանխելու, դանակով, ըստ էության, հարվածել է տուժողին` իրական ոտնձգությունը սկսված լինելուց հետո` մինչև միջադեպի ավարտը։ Ասվածին հավելելով ոտնձգության առկայության («բ» ենթակետ) կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումը` դատարանը գտնում է, որ գործում չկան օբյեկտիվ հիմքեր պնդելու, որ Հ.Վասիլյանին վնաս հասցնելու պահին Մ.Սաֆարյանը գիտակցում էր, կամ կարող էր գիտակցել, որ տուժողի կողմից սկսված ոտնձգությունն արդեն իսկ ավարտված է, հատկապես, որ այն գտնվել է ընթացքի մեջ։
Հետևաբար, վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «բ» ենթակետով նախատեսված առկայության պայմանը ևս առկա է։
Անդրադառնալով տվյալ վիճաբանության՝ ոտնձգության, իրական լինելու փաստին, դատարանը գտնում է, որ ոտնձգությունը եղել է իրական, այլ ոչ թե պաշտպանվողի` տվյալ դեպքում Մ.Սաֆարյանի, երևակայության արդյունքը, ինչը պայմանավորված է ինչպես Մ.Սաֆարյանի, այնպես էլ վկա Ս.Հակոբյանի ներկայացրած փաստերով, որոնք հետազոտվել են դատարանում։
Արձանագրելով, որ մեղադրանքի կողմը դատարանին չներկայացրեց օբյեկտիվ հիմքեր առ այն, որ դեպքի օրը ամբաստանյալի կյանքի կամ առողջության նկատմամբ որևէ ոտնձգություն չի կատարվել և միայն պաշտպանվողին է թվացել, թե այդպիսին առկա է, դատարանը փաստում է, որ տվյալ պարագան չի կարող դիտվել որպես կարծեցյալ պաշտպանություն։
Հետևաբար, վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «գ» ենթակետով նախատեսված իրական լինելու պայմանը նույնպես առկա է։
Դատարանը կրկին անդրադառնալով վճռաբեկ դատարանի վերը նշված դիրքորոշումներին, հաստատված է համարում նաև սույն գործով հասարակության շահերին վտանգ պառնալու բաղադրիչի առկայությունը։ Մասնավորապես, տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վտանգ է սպառնացել Մ.Սաֆարյանի իրավունքներին և շահերին՝ նրա առողջությանն ու կյանքին, ուստի պաշտպանվողը` Մ.Սաֆարյանը, իր նախաձեռնությամբ իրականացրել է պաշտպանություն` այն է դանակով հարվածել է Հ.Վասիլյանին և այդ կերպ փորձել խափանել արդեն իսկ սկսված և առկա վտանգը։ Տվյալ իրավիճակում պաշտպանվողը Սաֆարյանը պաշտպանությունն իրականացրել է իր նախաձեռնությամբ, ինքնուրույն ընտրելով դրա տեսակը։
ՈՒստի առկա է նաև վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «դ» ենթակետով նախատեսված` վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին պայմանը։
Սույն գործի ապացուցներից բխում է, որ տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում վնասը պատճառվել է միայն ոտնձգողին /տվյալ դեպքում` Հ.Վասիլյանին/։ Այսինքն, վիճաբանության ընթացքում ամբաստնյալի կողմից դանակով մարմնական վնասվածք է պատճառվել սույն քրեական գործի շրջանակներում տուժող հանդիսացող Հ.Վասիլյանին, ով, ինչպես պարզվեց գործի քննությամբ, եղել է Մ.Սաֆարյանին հարվածներ հասցնող անձը։ Այսինքն, Մ.Սաֆարյանը դանակով մարմնական վնածվածք է պատճառել ոտնձգողին, այլ ոչ թե կողմնակի կամ ոտնձգության հետ որևէ առնչություն չունեցող որևէ մեկի։
ՈՒստի առկա է նաև վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման «ե» ենթակետով նախատեսված` վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին պայմանը։
Վերջին պայմանը հանդիսանում է պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը։ Տվյալ դեպքում դատարանը փաստում է, որ սույն գործով ամբաստանյալի արարքին քրեաիրավական գնահատական տալու տեսանկյունից անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել տեղի ունեցած ոտնձգության և պաշտպանության միջև անհամապատասխանության ակնհայտությանը, այսինքն` արդյոք ոտնձգողին հասցվել է այնպիսի հանարժե ք վնաս, որը տվյալ պայմաններում անկասկած արդարացված է։
Դատարանը վերլուծելով գործի փաստերն ու ապացույցները եզրահանգում է, որ դեպքի ժամանակ ոտնձգության և պաշտպանության միջև եղած անհամապատասխանությունը տվյալ դեպքում ակնհայտ է եղել հենց իր` պաշտպանությունն իրականացնող ամբաստանյալի, համար։ Պաշտպանվողը` տվյալ դեպքում Մ.Սաֆարյանը, պետք է գիտակցեր, որ չափից ավելի մեծ վնաս է հասցնում ոտնձգողին, ինչը տվյալ իրադրությունում արդարացված չէ։
Ինչպես նշվեց վերևում` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներով։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առումով պետք է նկատի ունենալ, որ ոտնձգության բնույթն ու վտանգավորությունը որոշվում են ոտնձգության օբյեկտի արժեքավորությամբ, ոտնձգության ինտենսիվությամբ, պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորություններով, նրանց քանակով, ոտնձգության իրադրությամբ և այլն։
Ուստի, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ առկա է ակնհայտ (խիստ, էական) անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի կողմից պատճառվող վնասների միջև։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի իմաստով խոսքը սպառնացող և պատճառվող վնասների միջև առկա խիստ (էական) անհամապատասխանության մասին է։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ պաշտպանվողը կիրառել է պաշտպանության այնպիսի միջոցներ և մեթոդներ, որոնց կիրառումն ակնհայտ կերպով չէր բխում ո՛չ ոտնձգության բնույթից և վտանգավորությունից, ո՛չ էլ իրադրությունից։
Միաժամանակ, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ է առաջին հերթին պարզել ոտնձգության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը։
Այսինքն, տվյալ իրավաչափության պայմանը դիտարկելիս դատարանը պետք է անդրադառնա այն հարցին, թե արդյոք տեղի է ունեցել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում, թե ոչ։
Դատարանն, անդրադառնալով ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների միջև համամասնության խնդրին, առաջին հերթին հաշվի է առնում վճռաբեկ դատարանի կողմից այս խնդրի կապակցությամբ սահմանված հետևյալ չափորոշիչները`
ա) պաշտպանվող բարիքի արժեքավորությունը և այն վնասի չափը, որ կարող էր հասցվել դրան,
բ) ոտնձգության ինտենսիվությունը ու հանկարծակիությունը,
գ) պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորությունները (սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը, ֆիզիկական ուժը և այլն),
դ) ոտնձգողների և պաշտպանվողների քանակը,
ե) ոտնձգության իրադրությունը, տեղը, ժամանակը և այլն։
Դատարանն արձանագրում է, որ քննվող քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա հաստատված գործի փաստական հանգամանքները թույլ են տալիս գալու այն եզրահանգման, որ տվյալ դեպքում ամբաստանյալի իրականացրած հանցավոր գործողությունները բխում և ակնհայտորեն են համապատասխանում որոշման «բ» ենթակետով սահմանված` ոտնձգության հանկարծակիությանը։
Այլ կերպ, հաստատված համարելով, որ տուժող Հ.Վասիլյանը դրսևորելով ակտիվ վարքագիծ, ելնելով այն հանգամանքից, որ ամբաստանյալ Սաֆարյանը տուժողին դանակահարել է տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ, դատարանը գտնում է, որ նա տուժող Հ.Վասիլյանին որպես կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր մարմնական վնասվածք է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով« պաշտպանվելով իր առողջության նկատմամբ իրականացվող հանկարծակի և ինտենսիվ ոտնձգությունից։ Ի հիմնավորումն վերոհիշյալ փաստարկի` դատարանն ընդգծում է, որ գործի փաստական հանգամանքների, գործով ձեռք բերված ապացույցների համադրումից հետևում է, որ Մ.Սաֆարյանի նկատմամբ իրականացված ոտնձգությունը եղել է հանկարծակի, հանրորեն վտանգավոր, առկա և իրական, իսկ նրա գործողություններն ուղղված են եղել իր շահերի պաշտպանությանը, և վերջինս տուժողին մարմնական ծանր վնաս է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով։ Հանկարծակիության բնութագրիչը յուրաքանչյուր դեպքում խիստ բնորոշ է լինում տեղի ունեցած իրադարձություններին, հետևապես պետք է գործի հանգամանքների մանրակրկիտ հետազոտմամբ գալ այն եզրահանգման, թե արդյուք տուժողի գործողությունները եղել են հակարծակի՝ վնաս պատճառած անձի նկատմամբ։
Սույն դեպքում, թեև Մ.Սաֆարյանը տեսել է, որ տուժող Հ.Վասիլյանն իր ավատոմեքենայից վերցրել և մեջքի ետևում է թաքցրել ինչ-որ առարկա, այնուամենայնիվ, նախ՝ այդ պահից մինչև այդ առարկայով իրեն հարվածելը անցել է բավականին կարճ ժամանակահատված՝ վայրկյաններ, բացի այդ, ամբաստանյալը, մինչև վերջին պահը չի մտածել, որ այնուամենայնիվ, տուժողն իրեն հարվածներ կհասցնի տվյալ առարկայով, ու թեև նշված իրավիճակում ամբաստանյալի կողմից դրսևորած գործողություննեը դուրս են օբյեկտիվ պաշտպանության իրավիճակից, ուստի ամբաստանյալի գործողություններն ուղղված տուժողին մարմնական վնասվածք պատճառելուն անհամարժեք են նրան հասցված վնասի առումով, ինչը կարող է լինել նաև ամբաստանյալի ինտելլեկտուալ կարողություններով պայմանավորված՝ իր վրա իրականացված ոտնձգության ոչ համարժեք գնահատման արդյունք, քանի որ ամբաստանյալի մոտ ախտորոշվել է «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայունության խանգարում», որի հիմքով վերջինիս խորհուրդ է տրվել նյարդահոգեբույժի ամբուլատոր հսկողություն։
Հետևաբար, դատարանն արձանագրում է, որ ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների միջև առկա ակնհայտ անհամապատասխանության պայմաններում Մ.Սաֆարյանի արարքը պետք է որակվի որպես անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ հասցված ծանր մարմնական վնասվածք։
Դատարանը փաստում է, որ ոտնձգության և պաշտպանության անհամապատասխանությունն առաջին հերթին որոշվում է ոտնձգության բնույթով, իսկ ոտնձգության բնույթը որոշվում է այն օբյեկտի արժեքավորությամբ, որի դեմ ուղղված է ոտնձգությունը։ Դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ պաշտպանվող ամբաստանյալի մոտ առաջացել է հոգեբանական լարվածության, վախի և անհավասարակշռության վիճակ, ինչն էլ խանգարել է նրան ճիշտ գնահատել իրադրությունը, սպառնացող վտանգի բնույթն ու աստիճանը։
Ուստի պաշտպանվողը ` Մ.Սաֆարյանը, ոտնձգողին պատճառել է ավելի մեծ վնաս, քան տվյալ իրադրությունում բավարար էր ոտնձգությունը խափանելու, դադարեցնելու համար։
Ամբաստանյալի կողմից Հ.Վասիլյանին դիտավորությամբ ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու դիտավորության բացակայության մասին է վկայում նաև այն, որ վերջինս, ըստ էության, իրական հնարավորություն է ունեցել վիճաբանության ժամանակ դանակի մի քանի հարված հասցնել իրեն մահակով հարվածներ հասցնող անձին, սակայն այդ կերպ չի վարվել և ինչպես նշվեց վերևում դանակի մեկ հարվածով ընդամենը ցանկացել է խափանել հարձակվողի գործողությունները, այն է՝ վրա հասնող հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումը։ Մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում դիտավորությամբ այլ անձի առողջությանը ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու համար, ինչը քննվող քրեական գործով չհիմնավորվեց։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել։
2. Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը, և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը։ Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերում»։
Այսպիսով, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված ապացուցները, վերլուծելով ու համադրելով դրանք, գործի փաստական հանգամանքները դիտարկելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված, վերը շարադրված որոշումների լույսի ներքո, դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը ենթակա է վերավորակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` այն է մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ Մայիս Սաֆարյանը կատարել է արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Դատարանը հաստատված համարելով Մ.Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը և անդրադառնալով դրանով ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին, փաստում է հետևյալը`

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը (...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) 2 տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարվելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը։ Տևող հանցագործության դեպքում վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է արարքը դադարելու, իսկ շարունակվող հանցագործության դեպքում` վերջին արարքը կատարելու պահից։
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելը անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք։ Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դիսպոզիցիայի վերլուծությունից բխում է, որ այն նկարագրում է դիտավորյալ հանցագործություն, իսկ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի ժամկետը չի գերազանցում երկու տարին, ուստի տվյալ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին, հետևաբար, այն կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից անցել է երկու տարի։
Ըստ գործով հաստատված տվյալների՝ ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանին մեղսագրված, քրեական օրենքով արգելված արարքը կատարվել և ավարտվել է 2013թ. նոյեմբերի 21-ին և մինչև սույն դատավճիռը կայացնելը ամբաստանյալին՝ օրենքով սահմանված կարգով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վաղեմության ժամկետի ընթացքը չի ընդհատվել, չի կասեցվել։
Այլ խոսքով, նշված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Մ.Սաֆարյանին վերագրվող՝ ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն ամբաստանյալի համար լրացել են` դրա կատարումից 2 տարի անցնելու հիմքով։
Հետևաբար, դատարանն արձանագրում է, որ Մ.Սաֆարյանին պետք է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրան պետք է ազատել քրեական պատասխանատվությունից` վերը շարադրված հիմնավորումներով։
Լուծելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով` դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված, դեպքի պահին տուժող Հ.Վասիլյանի հագին եղած հագուստները պետք է վերադարձնել վերջինիս։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանից հօգուտ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 169.800 /մեկ հարյուր վաթսունինը հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ՝ որպես դատական ծախսեր։
4. Եզրափակիչ մաս
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360, 365, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված, դեպքի պահին տուժող Հայկ Վասիլյանի հագին եղած հագուստները` վերադարձնել վերջինիս։
Մայիս Լևոնի Սաֆարյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 169.800 /մեկ հարյուր վաթսունինը հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ՝ որպես դատական ծախսեր։

Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։



Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն
Դատական ակտի ամսաթիվը 13-07-2017
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 21-08-2017
Էջերի քանակ 315, 135, 119, 116, 145, 110, 77, 97
Գործն ուղարկվել է
Գործը ուղարկվել է 21-08-2017
Էջերի քանակը 315, 135, 119, 116, 145, 110, 77, 97
ՈՒր(դատարան) Քրեական վերաքննիչ
Ելքի գրության համարը Ե-44612
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
Ամսաթիվ 29-06-2018
Դատավճռի, որոշման կատարում
Ամսաթիվ 02-07-2018
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 13-07-2018
Էջերի քանակ 1-ին հատոր` 315 թերթից, 2-րդ հատոր`135 թերթից, 3-րդ հատոր` 119 թերթից, 4-րդ հատոր`116 թերթից, 5-րդ հատոր`145 թերթից, 6-րդ հատոր`110 թերթից, 7-րդ հատոր`77 թերթից, 8-
Այլ նշումներ Հանձնվում է իրեղեն ապացույց ճանաչված Հայկ Վասիլյանի հագուստները` մեկ փաթեթում
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
Ամսաթիվ 30-07-2018
Էջերի քանակը 1-ին հատոր` 315 թերթից, 2-րդ հատոր`135 թերթից, 3-րդ հատոր` 119 թերթից, 4-րդ հատոր`116 թերթից, 5-րդ հատոր`145 թերթից, 6-րդ հատոր`110 թերթից, 7-րդ հատոր`77 թերթից, 8-
Գործին կից նյութերը Հանձնվում է իրեղեն ապացույց ճանաչված Հայկ Վասիլյանի հագուստները` մեկ փաթեթում
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0067/01/14
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
Ամսաթիվ 04-02-2015
Ամսաթիվ 04-02-2015
Ում կողմից է բերվել բողոքը Մեղադրող
Բողոքը բերող անձը
Անուն Վ
Ազգանուն Հարությունյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Բողոքի բովանդակությունը Մայիս Սաֆարյան Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի /ՀՀ քր.օր. 116 հոդ. 2-րդ մասով - ազատազրկում 1 տարի 6 ամիս ժամկետով / վերաբերյալ 29.12.2014թ. դատավճիռը , կայացնել գործն ըստ էության լուծող նոր դատական ակտ` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի նկատմամբ` ՀՀ քր.օր. 112 հոդ. 1-ին մասով կայացնելով նրա կատարած հանցավոր արարքին համապատասխան արդարացի դատավճիռ :
Բողոքի ստացման կարգը Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ
Չափահաս Այո
Բողոքը ստացվել է Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
Մակագրել
Ամսաթիվ 09-02-2015
Նախագահող դատավոր
Անուն Արշակ
Ազգանուն Խաչատրյան
Քրեական գործի մուտքագրում
Ամսաթիվ 18-02-2015
Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց չկա
Ընդունվել է վարույթ
Ամսաթիվ 24-02-2015
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 10-03-2015
Ժամ 14:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացվել է
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 18-03-2015
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացվել է
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 01-04-2015
Ժամ 14:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացվել է
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
Անփոփոխ թողնված դատական ակտը Պատճառաբանվել է
Ամսաթիվ 01-04-2015
Ամբաստանյալ
Անուն Մայիս
Ազգանուն Սաֆարյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր.օր. հոդված
Դատական ակտ
Դատական ակտ Գործ հ.
ԵԿԴ/0067/01/14

Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն
Վ Ե Ր Ա Ք Ն Ն Ի Չ Ք Ր Ե Ա Կ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Ր Ա Ն

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

«01» ապրիլի 2015թ. ք. Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ նաև`Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Վ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Մ.ՍԱՖԱՐՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ` գործով մեղադրող Վ.Հարությունյանի և ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի շահերի պաշտպան Վ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքները` բերված Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ նաև` Դատարան/ 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճռի դեմ, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Անհայտ անձի կողմից Հայկ Արտակի Վասիլյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ, ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի քննչական բաժնում, 21.11.2013 թվականին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 16811013 քրեական գործը:
21.11.2013 թվականի որոշմամբ Հայկ Վասիլյանը թիվ 16811013 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող:
22.11.2013 թվականին Մայիս Սաֆարյանն ինքնակամ ներկայացել է քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին և նույն օրը ձերբակալվել է:
25.11.2013 թվականին Մայիս Սաֆարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Դատարանի 25.11.2013 թվականի որոշմամբ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը:
Դատարանի համապատասխան որոշումներով Մայիս Սաֆարյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացվել է:
30.04.2014 թվականին Մայիս Սաֆարյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
12.05.2014 թվականին թիվ 16811013 քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկել է Դատարան:
Դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճռով ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել ազատազրկման` 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է 22.11.2013 թվականից:
Վճռվել է. Մայիս Սաֆարյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 169.800 /հարյուր վաթսունինը հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր: Մայիս Սաֆարյանի անվամբ գրանցված շարժական և անշարժ գույքերի, որտեղ էլ որ այն գտնվի, ինչպես նաև դրամական միջոցների վրա կալանք դնել` 169.800 /հարյուր վաթսունինը հազար ութ հարյուր/` մինչև դատական ակտի վերջնական կատարումը:
Վճռվել է նաև. քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված Հայկ Վասիլյանի հագուստները փաթեթավորված մեկ փաթեթում և կնիքված «ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժին, փաթեթների համար» կնիքի դրոշմով դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել տուժող Հայկ Վասիլյանին:
Դատավճռի դեմ մեղադրող Վ.Հարությունյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն բեկանել, կայացնել գործն ըստ էության լուծող նոր դատական ակտ, Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` կայացնելով նրա կատարած հանցավոր արարքին համապատասխան արդարացի որոշում:
Նույն դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի շահերի պաշտպան Վ.Գևորգյանը նույնպես բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն ամբողջությամբ բեկանել, ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական գործով վարույթը կարճել, քրեական հետապնդումը դադարեցնել` Հայկ Վասիլյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու մասով` վնաս պատճառված արարքը քրեական օրենքով իրավաչափ համարվելու, այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածով սահմանված անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում գործելու, նրա արարքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի` հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Վերաքննիչ բողոքների առթիվ գրավոր պատասխաններ չեն ստացվել:
Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի փետրվարի 24-ի որոշմամբ մեղադրողի և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և գործը նշանակվել է քննության ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:

2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին ժամը 14:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց, թիվ 4 երթուղային տաքսու կայանատեղիում իր կողմից վարվող «Մերսեդես» մակնիշի 35 PS 667 պետհամարանիշի ավտոմեքենան կայանելու պատճառով վիճաբանել է նշված համարի երթուղային տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ Հայկ Արտակի Վասիլյանի հետ, որի ընթացքում դանակով մեկ անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Հայկ Արտակի Վասիլյանի կրծքավանդակի ձախ կեսին և նրա առողջությանը պատճառել ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող, ծակած-կտրած թափանցող վերքի` ձախ թոքի վնասումով:

3.Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջները.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոնշյալ հիմնավորումներով:
Մեղադրող Վ.Հարությունյանը ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, նշել է, որ նախաքննական մարմինն ամբաստանյալի արարքը որակել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Դիտարկվող հանցագործության անմիջական օբյեկտը մարդու առողջության անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
Քննարկվող հանցագործության օբյեկտիվ կողմն են կազմում՝
1. հանրորեն վտանգավոր արարքը.
2. հանցավոր հետևանքը, որն արտահայտվում է մարդու առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու տեսքով.
3. նշված արարքի և հանցավոր հետևանքի միջև պատճառական կապը։
Առողջությանը պատճառվող ծանր վնասի հասկացությունը բնութագրվում է մի շարք հատկանիշներով, մասնավորապես` մեկ ուրիշին հասցվող մարմնական վնասվածքը կամ նրա առողջությանը պատճառվող այլ վնասը կարող է ծանր համարվել, եթե այն վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում։
Փաստել է, որ դատավճիռ կայացնելիս Դատարանն իր իրավական վերլուծություններում հանգել է այն եզրակացության, որ «քրեական գործով, ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատական քննության ընթացքում ի հայտ չեն բերվել գործի այնպիսի փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել այն մասին, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանն ունեցել է ուղղակի դիտավորություն տուժող Հայկ Վասիլյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու»։
Ըստ բողոքաբերի` Դատարանի հիշյալ պնդումը հիմնազուրկ է, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի։ Բացառություն է կազմում միայն այնպիսի վնասի պատճառումը, որն առաջացրել է հանցավորի համար ակնհայտ տուժողի առողջության քայքայում՝ զուգորդված նրա մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով։ Այս դեպքում դիտավորությունը կարող է լինել միայն ուղղակի, իսկ մնացած դեպքերում դիտավորությունն առավելապես չկոնկրետացված է, որի դեպքում հանցավորի արարքը պետք է որակվի ըստ փաստացի վրա հասած հետևանքների։ Իսկ տվյալ դեպքում, առավել տեղին է խոսել ուղղակի դիտավորության առկայության մասին, հաշվի առնելով հանցագործության գործիքի ընտրությունը և այն, որ հանցավորը դանակով հարված է հասցրել տուժողի մարմնի կենսականորեն կարևոր օրգանների շրջանում` կրծքավանդակի հատվածում։
Նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը հայտնել է, որ Հայկ Վասիլյանը մահակով երկու անգամ հարվածել է իր գլխին։ Բացի Մայիս Սաֆարյանից Հայկ Վասիլյանի կողմից մահակով հարվածելու մասին որևէ վկա ինչպես նաև տուժողը չեն հայտնել և հարցերին պատասխանել են, որ մահակ չի եղել։ Միայն ամբաստանյալի պաշտպանի միջնորդությամբ դատարան հրավիրված վկա Սամվել Հակոբյանն է իր ցուցմունքով նշել, որ տեսել է, որ Հայկ Վասիլյանն իր ավտոմեքենայից վերցրել է ինչ-որ առարկա` ձող, որով էլ հարվածել է իր հետ վիճաբանողին։ Ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցներով, այդ թվում նաև Սամվել Հակոբյանի հարցաքննությամբ հիմնավորվել է, որ վերջինս իր գտնվելու վայրից չէր կարող տեսնել տուժողի կողմից ավտոմեքենայից մահակ վերցնելու փաստը։
Ըստ բողոքաբերի` նշված պայմաններում Դատարանն անտեսել է տուժողի և մյուս վկաների ցուցմունքները և արժանահավատ է համարել ամբաստանյալի և վերջինիս պաշտպանի միջնորդությամբ որպես վկա հարցաքննված Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքները։
Բացի այդ, Դատարանն անտեսել է նաև այն հանգամանքը, որ համաձայն դատաբժշկական փորձագետի թիվ 3924 եզրակացության` Մայիս Սաֆարյանի մոտ փորձաքննության պահին մարմնական վնասվածքների օբյեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել։ Հատկանշական է, որ դատաբժշկական փորձաքննությունը սկսվել է 23.11.2014թ., դեպքը տեղի է ունեցել 21.11.2014թ.՝ ժամը 14:00-ի սահմաններում, այսինքն` մահակի հարվածների արդյունքում առաջացած մարմնական վնասվածքները չէին կարող անհետանալ 2 օրվա ընթացքում։ Նման պայմաններում Դատարանը վերլուծության չի ենթարկել այն վկաների ցուցմունքները, որոնք նշել են, որ Հ.Վասիլյանի մոտ մահակ չի եղել և որևէ կերպ չի պատճառաբանել, թե ինչու է ոչ արժանահավատ դիտում այն անձանց ցուցմունքները, ում կողմից նշված փաստական հանգամանքները հիմնավորվել են նաև այնպիսի օբյեկտիվ ապացույցով, ինչպիսին է դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը։
Բողոքաբերի համոզմամբ` մտացածին և հիմնազուրկ են Դատարանի այն պնդումները, որ կռվի նախահարձակը եղել է տուժողը` Մայիս Սաֆարյանը, տուժողին եղունգկտրիչի դանակով հարվածել է նրա կողմից հակաօրինական արարք կատարելու ընթացքում երբ տուժողը ձեռքի զսպանակ-մահակով հարվածել ու ֆիզիկական ցավ է պատճառել ամբաստանյալին, Մայիս Սաֆարյանը տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով, պաշտպանվելով իր առողջության նկատմամբ իրականացվող ինտենսիվ ոտնձգությունից։ Այս պայմաններում Դատարանը չի համադրել ամբաստանյալի, տուժողի և վկաների նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված մյուս ապացույցների հետ, չի գնահատել դրանց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարար տեսանկյունից, ինչպես նաև Դատարանը խորությամբ չի ուսումնասիրել քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները և եզրահանգումներ է արել բացառապես հիմնվելով ամբաստանյալի և վկայի ցուցմունքների վրա։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 380-րդ հոդվածի, 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի, նույն հոդվածի 2-րդ մասի, 398-րդ հոդվածի 1-ին մասի համապատասխան դրույթները, բողոք բերած անձը փաստել է, որ դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են ամբաստանյալի, վկաների ցուցմունքները, նշանակված դատաբժշկական, դատակենսաբանական, ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննությունների եզրակացությունները, որով հիմնավորվել է Մայիս Սաֆարյանի կողմից Հայկ Վասիլյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու փաստը, մինչդեռ Դատարանը՝ ապացույցների գնահատումը կատարել է առանց դրանք իրենց ամբողջության մեջ համադրման ու վերլուծության և Մայիս Սաֆարյանի վերաբերյալ կայացրել անհիմն դատավճիռ, ուստի գտել է, որ Դատարանը թույլ է տվել նաև քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրական դատավճիռ կայացնելու փոխարեն կայացրել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրական դատավճիռ, այսինքն` Դատարանը չի կիրառել այն հոդվածը, որը ենթակա էր կիրառման։
Վերոգրյալի հիման վրա մեղադրողը խնդրել է Դատարանի 29.12.2014 թվականի դատավճիռը բեկանել, կայացնել գործն ըստ էության լուծող նոր դատական ակտ, Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով կայացնել նրա կատարած հանցավոր արարքին համապատասխան արդարացի որոշում:
Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի շահերի պաշտպան Վ.Գևորգյանը գտել է, որ Դատարանը կայացված դատական ակտով Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ, 398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և քրեադատավարական նորմերի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի՝ գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչն արտահայտվել է նրանում, որ չի կիրառվել այն օրենքը, որը ենթակա էր կիրառման, և կիրառվել է այն օրենքը, որը ենթակա չէր կիրառման։
Մասնավորապես Դատարանը խախտել է`
- ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, համաձայն որի՝ «Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը։ Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությանը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա։ Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանության բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը»։
- ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 4-րդ կետի պահանջը, համաձայն որի՝ «Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի»։
- ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 1-ին կետի պահանջը, համաձայն որի՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք»։
- ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջը, համաձայն որի՝ «Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները՝ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները»։
- ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, համաձայն որի՝ «Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի։ Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան՝ մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում»։
- ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի պահանջը, համաձայն որի՝ «Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման՝ ձեռք բերված ապացույցների վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու միջոցով»։
- ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի 1-ին մասի դրույթը, համաձայն որի՝ «Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից»։
Ըստ բողոքաբերի` դատական ակտից ակնհայտ երևում է, որ քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները չեն գնահատվել գործի օրինական հիմնավորման և արդարացի լուծման, ձեռք բերված ապացույցների բազմակողմանի վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու, ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 4-րդ մասի, 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի, 397-րդ հոդվածի 1-ին մասի համապատասխան դրույթների մեջբերմամբ, բողոքաբերը փաստել է, որ Դատարանը որևէ ձևով դատական ակտում չի պատճառաբանել, թե ինչից ելնելով է Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով մեղադրական դատական ակտ կայացրել, այն դեպքում, երբ պարտավոր էր դատական ակտում պատճառաբանել իր հետևությունները և արարքին իրավական գնահատական տալու հանգամանքները։
Փաստել է նաև, որ Դատարանն ուշադրության անգամ չի արժանացրել պաշտպանական կողմի հայտարարությունները Մայիս Մաֆարյանի անմեղության, նրան արդարացնող և քրեական գործին կցված ապացույցների մասով և մանրակրկիտ ստուգման չի ենթարկել։
Վերոգրյալի հիման վրա պաշտպանը խնդրել է Դատարանի 29.12.2015 թվականի դատավճիռն ամբողջությամբ բեկանել, ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական գործով վարույթը կարճել, քրեական հետապնդումը դադարեցնել` Հայկ Վասիլյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու մասով` վնաս պատճառված արարքը քրեական օրենքով իրավաչափ համարվելու, այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածով սահմանված անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում գործելու, նրա արարքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի` հանցակազմի բացակայության հիմքով:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն ստուգում է գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեական դատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով բերված վերաքննիչ բողոքները` բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ կողմերի հիմնավորումներն ու պատասխանները, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ ինչպես մեղադրողի, այնպես էլ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ծնվել և մեծացել է Երևանում, սովորել է Ե.Չարենցի անվան դպրոցում, առողջական խնդիրների պատճառով բանակում չի ծառայել, ինչի պատճառն այն է եղել, որ 10 տարեկան հասակում բարձրությունից ընկել և ստացել է ծանր գանգուղեղային վնասվածք` կոտրվածք ու բուժվել է հիվանդանոցում: Այդ դեպքը կատարվել է 1999 թվականի ապրիլի 19-ին, որի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթերը գտնվում են քրեական գործիում: Այդ դեպքից հետո իր մոտ մինչ օրս շարունակվում են ուժեղ գլխացավեր ու ինքը համոզված է, որ հենց դրա պատճառով է, որ դարձել է նյարդային, մի տեսակ ջղային և չի կարողանում տանել անարդարությունը: Երբ իրեն կանչել են զինկոմիսարիատ իրեն պառկեցրել են Նուբարաշեն հոգեբուժական հիվանդանոցում և երկու անգամ պառկեցնելուց հետո իրեն վերցրել են հաշվառման: Ինքը ունեցել է ուշագնացություններ: Իրեն հաշվառել են Ավանի հոգեբուժական հիվանդանոցում 2007 թվականից, այսինքն` իր բանակի զորակոչման տարվանից ու իրեն բանակից ազատել են 2բ կետով: Ամուսնացած է, ունի մեկ աղջիկ, որը ծնվել է 2013 թվականի օգոստոսի 16-ին: Զբաղվել է սպորտային պարով, սակայն դրանով անհնար է եղել ընտանիք պահել, ուստի ինքը որոշել է տաքսի վարել, որպեսզի կարողանա պահել ընտանիքը: Ինքը վարել է իր հոր «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենան: 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին «Հրազդան» տոնավաճառի դիմաց գտնվող խանութի դիմաց կատարված դեպքի վերաբերյալ հայտնել է, որ այդ օրն այդտեղ ոչ թե ինքն է վիճաբանել Հայկ Վասիլյանի հետ, այլ նա է սկսել վիճաբանությունը, նա է այդ վիճաբանությունը վերածել քաշքշուկի, որի ընթացքում իր ձեռքի եղած զսպանակե մահակով 2 անգամ փորձել է հարվածել իր գլխին: Այդ օրը ինքը հոր ավտոմեքենայով գնացել է իր փոքրիկի համար «պամպերս» գնելու: Երբ կանգնել է խանութի մոտ, չի հասցրել իջնել ավտոմեքենայից, հետևից լսել է բեռնախցիկի հարվածի ձայն: Մտածել է հետևից խփել են ավտոմեքենային ու երբ գլուխը դուրս է հանել նայել է տեսել է կանգնած Հայկոին: Ասել է ինչ կա, նա էլ գոռգոռալով և կարգադրելու ձևով ասել է ավտոմեքենան հանի խանգարում է: Ինքը ավտոմեքենան դուրս է բերել, գնացել պտտվել և նորից հետ է վերադարձել խանութի մոտ հույս ունենալով, որ տեղ կլինի, բայց տեսել է, որ խանութի դիմաց կանգնած է Արմեն Պետրոսյանի «օպել» մակնիշի ավտոմեքենան: Արմենի մականունը եղել է «չաղկալ» ու նա իր «օպելը» որպես տաքսի է վարել: Ինքը ազդանշան է տվել որպեսզի մի ավտոմեքենա մի քիչ առաջ քաշի ու կանգնի, որ ինքն էլ տեղավորվի: Արմենն իր ավտոմեքենան քաշել է առաջ, ինքն իր ավտոմեքենայով կանգնել է գրեթե Արմենի ավտոմեքենայի տեղը` խանութի դիմաց: Ավտոմեքենան հետ տալու ժամանակ, երբ ուզել է տեղավորվել և կանգնել, կպել է այդ տեղ դրված կարդոնե արկղին, որը հանդիսացել է այն սահմանագիծը, որից այն կողմ չեն թողել մեքենաներ կանգնեն: Այդ տուփը կարագի տուփ է եղել, որը Հայկոենք դրել են այդտեղ, որ իբր դրանից այն կողմ ավտոմեքենաներ չկանգնեն: Իր ավտոմեքենան հետ տալու ժամանակ կպել է այդ արկղին, դրա համար մի քիչ առաջ է տվել ավտոմեքենան, կանգնացրել է և իջել ավտոմեքենայից խանութ մտնելու կամ կողքի դեղատուն մտնելու համար: Չի հասցրել ավտոմեքենայից հեռանալ, երբ հեռվից գոռալով ու խոսելով իրեն մոտենալով Հայկ Վասիլյանն ասել է. «չհասկացար ավտոդ մի կանգնացրու ստեղ, քշի գնա», ինքն էլ նրան ասել է, որ հեսա դուրս է գալիս, 2 րոպե մտնում է «պամպերս» գնի և դուրս գա, բայց Հայկոն իրեն չի լսել և ասել է դավայ շուտ հանի ավտոմեքենադ, և նրան չի հետաքրքրում, թե քանի րոպե է կանգնելու: Ինքը նրան ասել է, որ այսքան խոսելու փոխարեն արդեն գնել ու դուրս էր եկել, իսկ Հայկը բռնել է իր ձեռքը և փորձել է քաշել մի կողմ` մարդկանց աչքից հեռու, շենքի կողմ և ասել է, որ դու ընդհանրապես չես հասկանում, արի ասեմ: Ինքը թափ է տվել ձեռքը և ասել մի գոռա, եթե խոսել ես ուզում սպասի կգամ կխոսենք, իրար կհասկանանք ու վրաս մի գոռա: Դրանից հետո Հայկի և իր միջև քաշքշուկ է սկսվել և նա իր դոշից բռնել ու հրել է հետ, ինքն էլ նրան է հրել ու այդ ժամանակ Հայկոն ասել է «դավայ ապե ստուց», ինքն էլ նրան է ասել դավայ ու գնացել է դեպի իր ավտոմեքենան: Իրեն անսպասելի Հայկը հետ է կանչել ասելով, որ լավ չես հասկանում, հետ արի ու այդ ժամանակ Հայկը գնացել է իր ավտոմեքենայի մոտ, բացել է իր վարորդի կողքի դուռը, ավտոմեքենայի միջից ինչ որ բան դրել մեջքի կողմը և արագ քայլելով վրա է տվել իրեն և մոտենալով հարձակվել է իր վրա, հրելով իրեն հետ է տարել և ասել. արա ինչ ես ասում: Ինքը նրան իրենից հեռացնելու համար ձեռքերով նրան հետ է հրել, ասելով` ինչ ես մտել բերանս, ուզում ես խոսենք, համբերի երեկոյան կգամ կխոսենք: Ինքը տեսել է, որ Հայկը մի երկու քայլ հետ գնալուց մեջքի կողմից ինչ որ իր է հանել, դա եղել է մետաղյա զսպանակով մահակ ու դրանով աջ ձեռքով հարվածել է գլխին, սակայն ձախ ձեռքով պահել է և հարվածը կպել է ձեռքին, դրանից անմիջապես հետո հարվածել է 2 անգամ ու նորից ձախ ձեռքով պահելով այդ հարվածը, որ գլխին չկպնի, միաժամանակ մի փոքր հետ քաշելով, որովհետև նորից է ուզել հարվածել, ինքը տեսնելով վտանգը և հասկանալով, որ այդ հարվածները կարող են իր կյանքում լինել ճակատագրական, փորձելով պաշտպանվել այդ հարվածներից, աջ ձեռքով գրպանից հանել է եղունգկտրիչ դանակը, բութ մատով բացելով հարվածել է, իսկ թե կպել է նրան, թե ոչ, ինքը այդ ժամանակ չի զգացել, հետո է իմացել, որ դանակով իր կողմից շարժում կատարելու պատճառով Հայկը վնասվածք է ստացել: Դանակով իր կողմից շարժում կատարելուց անմիջապես հետո այդտեղ գտնվող «չաղկալը» Հայկին թիկունքի կողմից երկու ձեռքով գրկել ու հետ է քաշել` տանելով տնտեսական խանութ: Մինչ գրկելը Հայկը նորից է ուզել խփել այդ մահակով, դրա համար Արմեն Պետրոսյանը նրան գրկել ու տարել է խանութ: Մի 10-15 րոպե սպասելուց հետո գնացել է, որ մտնի խանութ, բայց խանութի տնօրեն Կարենն իրեն ասել է, որ խանութ մի մտի, նորմալ է, տղերքը զրուցում են: Ինքը խանութ չի մտել, դրսում է սպասել Հայկին, որ խոսի, իրար հասկանան, քանի որ առանձնապես բան տեղի չի ունեցել իրենց միջև: Մի փոքր հետո խանութից դուրս են եկել Հայկն ու Արմենը: Ինքը մոտեցել է Հայկին, ասել. ախպեր կարող ենք խոսել և հասկանալ, սակայն Հայկը չի խոսել, իսկ Արմենն ասել է. Մայիս ջան ամեն ինչ նորմալ է, գնում ենք ավտոկայան: Նստել են «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենան ու գնացել: Նույն օրը երեկոյան ինքը գնացել է հորաքրոջ աղջկա տուն` Արմավիրի մարզի Արևշատ գյուղ, քանի որ իմացել է, որ նրա երեխան վատացել է ու քանի որ ուշ ժամ էր, իրեն ասել են, որ մի գնա ու գիշերը մնացել է այնտեղ: Առավոտյան հորաքրոջ աղջկա տուն է եկել իր հայրը, այդ ժամանակ ինքը եղել է քնած: Իր հորը հարցրել է, թե ինչ է պատահել, աշխատանքի չի գնացել, հայրը ասել է, որ իրենց տուն ոստիկաններ են եկել, իրեն են հարցրել: Ինքը պատմել է իր և Հայկի միջև եղած քաշքշուկի մասին, հենց այդ նույն օրը հայրիկը համաձայնվել է իր հետ, որ հավանաբար դրա համար են եկել ու հայրիկի հետ միասին ներկայացել են ոստիկանության բաժին: Այնտեղ իմացել է, որ իր դանակով շարժումը կատարելու պատճառով Հայկը վնասվածք է ստացել և հարվածը կպել է Հայկին, բայց ինքը դա չի զգացել: Հայտնել է, որ վիճաբանությունն սկսել է Հայկը, որի ընթացքում փորձել է երկու անգամ մահակով հարվածել իր գլխին: Եղունգկտրիչը եղել է արծաթագույն մոտ 8 սմ երկարության, 1.5 սմ լայնության որի միջից բացվում է դանակի շեղբը, որը մոտ 5 սմ երկարության է: Իր կողմից շարժումը կատարելուց հետո է, որ Հայկը այլևս մահակով չի հարվածել: Հայտնել է, որ իր կյանքի համար վախենալով է պաշտպանվել նրա հարվածներից ու այդ ընթացքում էլ նրան վնասվածք է պատճառել: Եթե ինքը չպաշտպանվեր ու այդ մահակի ուժեղ հարվածը կպներ իր գլխին, ապա ունենալու էր իր համար ծանր հետևանք, քանի որ դեռ 10 տարեկանում գլխի ծանր վնասվածք է ստացել: Ինքը չի տեսել, թե Հայկը ավտոմեքենայից ինչ է վերցրել և դրել գոտկատեղում, այն որ դա մահակ էր ինքը տեսել է իր վրա մահակով հարձակվելու պահին, երբ հանել է գոտկատեղից ու հարվածել գլխին: Հայտնեց, որ ափսոսում և ցավում է կատարվածի համար, որը համոզված է, որ չէր կատարվի` եթե Հայկը չուզեր ու կանգնած վարորդների ներկայությամբ ցույց չտար իր առավելությունը իր նկատմամբ: Այդ ամենը տեղի չէր ունենա, եթե իր ավտոմեքենայի միջից Հայկ Վասիլյանը չհաներ մահակը: Այդպես չէր լինի եթե ինքն էլ իր հերթին գրպանից չհաներ եղունգկտրիչը: Դատարանից խնդրել է, որ իրեն պատժեն իր կատարածի համար այլ ոչ, թե չկատարածի: Ինքը պաշտպանվել է` վախենալով իր կյանքի համար:
Տուժող Հայկ Վասիլյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալին տեսել է առերեսման օրը: Ինքը երկար տարիներ աշխատել է որպես երթակարգավորող: Ինքը աշխատանքի շրջանակներում կոնկրետ պարտականություններ չունի: Իր պարտականությունների մեջ է մտել հսկել, որպեսզի երթուղային տաքսիներն ունենան կայանելու ազատ տարածք, որպեսզի չթույլատրված վայրում կայանելու համար չտուգանվեն, և ուղևորվելու ժամային միջակայքը պահպանելը: Այն վայրում, որտեղ ավտոմեքնան կայանել է Մայիսը, ընդհանրապես ավտոմեքենաներ չեն կայանում, կայանելու դեպքում, եթե ինքը նկատում է, մոտենում զգուշացնում է, որ հանեն ավտոմեքենան: Դեպքի օրը չի հիշում: Մեքենայի կայանման համար վիճաբանություն է եղել: Այդ վայրում կայանելիս են եղել իր գազելները, ինչ-որ մեկը կայանել է «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենա: Ինքը զգուշացրել է, որ չկայանի այդ վայրում: Մերսեդեսի վարորդին չի ճանաչում: Սկսվել է քաշքշուկ: Իրեն դանակով հարվածել է իր հետ քաշքշուկի մեջ գտնված անձը: Դանակ տեսել է, իսկ հարվածի պահը չի տեսել: Դանակը չի կարող նկարագրել: Կոնկրետ չի կարող հիշել` երբ է իր հետ վիճաբանողի մոտ դանակ տեսել: Իրենց քաշքշուկը չի հիշում որքան ժամանակ է տևել: Ծակոց է զգացել, իսկ դեպքից մի քանի րոպե հետո տեսել է, որ ցավացող մասից արյուն է գալիս: Գնացել է ավտոկայան իրենց վարորդներից Արմենի հետ: Նույն օրը գնացել է հիվանդանոց: Հետագայում ոստիկանություն է գնացել ինչ-որ մեկը և հաղորդում տվել: Իր իմանալով հաղորդում տված անձը ամբաստանյալն է եղել: Ամբաստանյալը չի եղել իրեն դանակով մարմնական վնասվածք հասցրած անձը: Եթե իր հետ վիճաբանողին տեսնի կճանաչի: Մեքենան և իրեն հարվածողին առաջին անգամ է տեսել: Արմեն Պետրոսյանին հանդիպել է խանութ մտնելիս: Քաշքշուկի պահին իրեն ծանոթ մարդիկ չեն եղել: Ինքը հարվածներ չի հասցրել վիճաբանության ժամանակ: Նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, որ ձեռքերով ու ոտքերով հարվածել են, սակայն այժմ հիշում է, որ նման բան չի եղել, հրմշտոց է եղել: Եթե նույնիսկ փորձել է հարվածել, ապա չի կպել, հարվածները մնացել է օդի մեջ: Տեղյակ չէ, որ խանութի սեփականատերը հանդիսանում է Արմեն Պետրոսյանը: Այդ օրը Արմեն Պետրոսյանի մեքենան չի նկատել: Ինքը նայում է, չի նմանացնում ամբաստանյալին իր հետ վիճաբանողին: Իր հետ վիճաբանողը ավտոմեքենայի վարորդ է եղել, որ կայանել է երթուղային տաքսիների համար նախատեսված կայանատեղիում: Փոխադարձ հարվածներ չեն եղել: Վիրավորանք չի եղել: Գծի վարորդներ չեն եղել իր հետ, ինքը մենակ է լինում որպես աշխատող: Բողոք, պահանջ, քաղաքացիական հայց չունի:
Վկա Արմեն Պետրոսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ճանաչում է ամբաստանյալին որպես հաճախորդ, երբ ինքը աշխատելիս է եղել խանութում: Դեպքի օրը ինքը իր ավտոմեքենան կայանել է խանութի դիմաց, եղել է ավտոմեքենայի մեջ: Ձայնային ազդանշան են տվել իրեն, ինքը իր ավտոմեքենան տեղափոխել է, կայանել է երկրորդ գծում, ճանապարհ է տվել մյուս ավտոմեքենային: Եղել է իր ավտոմեքենայի մեջ, հեռախոսով խաղ է խաղացել, ինտերնետ է մտել: Լսել է բարձր ձայներ և երբ դուրս է եկել ավտոմեքենայից տեսել է իրարանցում: Մոտեցել, տեսել է, որ Մայիս Սաֆարյանն ու Հայկ Վասիլյանը ագրեսիվ են իրար նկատմամբ: Տարածքում հավաքված են եղել անցորդներ, որոնցից ոչ ոքի չի ճանաչել: Հարված չի նկատել նրանց վիճաբանության ընթացքում: Ինքը, ինչպես Հայկ Վասիլյանի, այնպես էլ Մայիս Սաֆարյանի ձեռքին ոչ մի իր չի նկատել: Այնուհետև բաժանել է նրանց և Հայկ Վասիլյանին առանձնացրել է` տանելով խանութի մուտքի մոտ: Հայկի մոտ խուճապ է եղել: Նրա հագին եղել է սպորտային հագուստ, որի թևատակի հատվածում ինքը նկատել է արյունահոսություն: Իր մոտ էլ է խուճապահար վիճակ սկսել: Հարցրել է նրան` ուր տանի, նա իրեն խնդրել է տանել Նորագյուղ, ինչը ինքն արել է: Հայկը չի ասել խփեց կամ նման այլ արտահայտություն չի արել:
Վկա Արման Բաղդասարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ չի ճանաչում ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին: Դեպքի օրը ժամը 18:00-ի սահմաններում զանգահարել է Հայկին, ով իրեն հայտնել է, որ վիճաբանություն է տեղի ունեցել: Ժամը 19:00-ի և 20:00-ի սահմաններում գնացել տեսել է նրան: Նա եղել է գունատ, հագուստը եղել է նորմալ վիճակում, նա ունեցել է վնասվածք` թևի տակ: Հայկը վատ է զգացել, որոշել են գնալ հիվանդանոց: Հետագայում ինտերնետով, հեռուստատեսությամբ իմացել է մանրամասնությունները: Արյան հետք, պատռվածք չի տեսել: Հայկը չի ճանաչել, թե ով է եղել իր հետ վիճաբանողը: Հիվանդանոցում իրենց ասել են, որ անհապաղ վիրահատություն պետք է անեն, Հայկի մոտ ներքին արյունահոսություն է եղել:
Վկա Կարեն Բլբուլյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է խանութի տնօրեն: Դեպքի մասին ինքը իմացել է ոստիկանության բաժնում` դեպքի օրը ինքը խանութում չի եղել: Իրեն բաժին են հրավիրել, քանի որ խանութի դիմաց վիճաբանություն է եղել: Դեպքի օրը ինքը սովորականի պես մտել է խանութ և դուրս եկել: Խանութում եղել է նորմալ վիճակ, խառնաշփոթ վիճակ չի եղել: Երկու կամ երեք օր հետո իրեն բաժնում ասել են, որ վիճաբանություն է եղել, ինքը չի էլ իմացել, թե ինչ է եղել: Հիմա արդեն գիտի, որ վիճաբանությունը եղել է Մայիսի և Հայկի միջև: Իրենց խանութի հաճախորդները կարող են գալ և ավտոմեքենայով կանգնել խանութի դիմաց, մտնել ներս գնումներ կատարել և դուրս գալ նրանց չեն արգելում: Իրենց խանութի դիմաց կանգնելու հետ կապված չկա որևէ մեկը, որ մոտենա խանութի հաճախորդին և հայտնի, որ խանութի դիմաց արգելվում է կանգնել: Իրենց խանութի երկարությունը մոտավորապես 16-ից 18 մետր է: Իրենց խանութից վերև կա կանգառ: Կանգառը իրենց խանութի դիմացի հատվածին չի վերաբերվում:
Նախաքննության ընթացքում հարցաքննված, սակայն չդատակոչված վկա Սամվել Հակոբյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ բնակվում է Կիլիկիա թաղամասում, ճանաչում է Լևոն Սաֆարյան անձնավորությանը, ծանոթացել են ընտրությունների ժամանակ: Դեպքին ներկա է գտնվել մի փոքր հեռավորության վրա կանգառում կանգնած: Լսել է վիճաբանություն և լարվել է այդ ուղղությամբ տեսնելու, թե ինչ է պատահել: Բարձր ձայնով միմյանց հետ խոսել են, թե ինչ էին խոսում իրեն հասանելի չի միայն լսվել էր, որ մեկը ասել է, որ այստեղ չպետք է կանգնել: Այդ ընթացքում վիճաբանողներից մեկը մոտեցել է իր ավտոմեքենային, որը եղել է սպիտակ գույնի, բացել է դուռը և միջից վերցրել է ինչ-որ իր, որը փայլուն ձող է եղել և վերադարձել մյուս երիտասարդի մոտ: Ձողը ձեռքին երիտասարդը այդ ձողով հարվածել է մյուս երիտասարդին և կպավ այդ հարվածը, թե ոչ ինքը չի տեսել: Այդ իրի չափը բավականին երկար է եղել: Հետո եկել է իր երթուղային ավտոմեքենան և ինքը գնացել է: Այդ դեպքը տեղի է ունեցել շինանյութի խանութի մոտ: Վիճաբանության ընթացքում եղել են հայհոյանքներ: Հետո «02» հաղորդումով տեսել է կանգառում եղած դեպքը, որին ինքը ականատես է եղել և այդ ժամանակ իմացել է, որ դա եղել է Լյովայի տղա Մայիսը, սակայն զարմացել է, երբ հայտնել են, որ դանակահարություն է տեղի ունեցել: Ինքը լինելով ակտիվիստ, հայտնել է, եթե անհրաժեշտ լինի դեպքի հետ կապված կարող է ինքը հայտնել իր կողմից տեսած դեպքի մասին: Երկար ժամանակ է անցել և ինքը դեպքի մանրամասները չի հիշում: Ինքը քննիչի մոտ հայտնել է այն ինչ տեսել և լսել է ու դրանք համապատասխանում են իրականությանը:
Գործով 30.04.2014 թվականի որոշմամբ իրեղեն ապացույց է ճանաչվել Հայկ Վասիլյանի հագին եղած սև գույնի պատռված կտորից բաճկոնը, սև գույնի կտորից տաբատը, դեղին գույնի երկարաթև շապիկը և սև գույնի սպորտային կոշիկները:
Համաձայն 2013 թվականի նոյեմբերի 22-ի տուժող Հայկ Վասիլյանի հագուստների զննություն կատարելու արձանագրության` Հայկ Վասիլյանի բաճկոնի ձախ թևատակի մոտ առկա է պատռվածք, տաբատի հետևի կողմում` ձախ գրպանից 7 սմ հեռավորության վրա առկա է մուգ գույնի ուղղահայաց արնանման հետք, որն ունի 15 սմ երկարություն, շապիկի ձախ թևատակի հատվածում հայտնաբերվել է 3 սմ լայնությամբ և 3 սմ երկարությամբ արնանման հետք:
Ըստ 2013 թվականի նոյեմբերի 23-ի դեպքի վայրի զննության արձանագրության` Մ.Սաֆարյանը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ վիճաբանել է Հայկ Վասիլյանի հետ և դանակով հարվածել է նրան:
Համաձայն 2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ի Հայկ Վասիլյանի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 2084/հ եզրակացության` Հ.Վասիլյանի ստացած մարմնական վնասվածքը` կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վերքի` ձախ թոքի վնասումով, պատճառված է ծակող կտրող գործիքով, հնարավոր է 21.11.2013թ.-ին և պատճառվել է առողջությանը ծանր վնաս, կյանքին վտանգ սպառնացող:
Ըստ 2013 թվականի դեկտեմբերի 18-ի դատակենսաբանական փորձաքննության թիվ 405 եզրակացության` Հ.Վասիլյանի արյան նմուշը ըստ ABO իզոշճաբանական համակարգի պատկանում է AB խմբին: Փորձաքննության ներկայացված Հայկ Վասիլյանի հագուստների` երկարաթև մայկայի, սպորտային անդրավարտիքի վրա տեղակայված կասկածելի հետքերում հաստատվել է արյան առկայություն, որը պատկանում է մարդու և ըստ ABO իզոշճաբանական համակարգի առաջացել է արյան AB խումբ ունեցող անձից կամ անձանցից, այդ թվում նաև կարող էր առաջանալ Հ.Վասիլյանից:
Համաձայն 2013 թվականի նոյեմբերի 23-ի Մայիս Սաֆարյանի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3924 փորձագետի եզրակացության` Մայիս Սաֆարյանի մոտ փորձաքննության պահին մարմնական վնասվածքների օբյեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել:
Ըստ 2014 թվականի մարտի 07-ի Մայիս Սաֆարյանի ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 21 եզրակացության` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի մոտ հայտնաբերվում է «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայունության խանգարում /կրած գլխուղեղային տրավմայից հետո/»: Այդ մասին են վկայում ինչպես անամնեստիկ տվյալները, այնպես էլ ներկա հետազոտման արդյունքները: Նշվածը փորձաքննվողի մոտ ախտահարված չէ այն աստիճանի և չի ուղեկցվում ակտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, մտավոր-հիշողական կոպիտ խանգարումներով, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ փորձաքննությունը կատարելու պահին զրկեր նրան իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու և դրանք ղեակավարելու հնարավորությունից: Ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ փորձաքննության կատարման պահին նա կարող էր գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք: Իրավախախտումը կատարելիս փորձաքննվողը չի գտնվել նաև հոգեկան գործունեության որևէ ժամանակավոր խանգարված վիճակում, որը կարող էր զրկել նրան իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու և դրանք ղեկավարելու հնարավորությունից: Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին հարկ է ճանաչել մեղսունակ: Հաշվի առնելով նրա մոտ առկա «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայունության խանգարումը» խորհուրդ է տրվում նյարդահոգեբույժի ամբուլատոր հսկողություն:
Դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան հետազոտելով և գնահատելով ապացույցներն իրենց համակցությամբ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված չի համարել այն հանգամանքը, որ Մայիս Սաֆարյանը կատարել է այն արարքը, որ մեղսագրված է նրան, այսինքն` Դատարանը ներկայացված ապացույցների գնահատմամբ հանգել է այն հետևության, որ նախաքննական մարմինը ամբաստանյալի արարքին տվել է ոչ ճիշտ քրեաիրավական գնահատական` ամբաստանյալի կատարած արարքը որակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը`
«1… Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում»:
Դատարանն արձանագրել է, որ ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատարանում մեղադրանքի մարմինների կողմից ի հայտ չեն բերվել գործի այնպիսի փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել այն մասին, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանն ունեցել է ուղղակի դիտավորություն` տուժող Հայկ Վասիլյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու:
Դատարանի համոզմամբ` ապացուցված է ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի կողմից` նրա մեղավորությամբ, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը, նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում են համարվում դիտավորյալ այն գործողությունները, որոնք, պաշտպանվողի համար ակնհայտ, չեն համապատասխանում ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը:
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ արարքը հանցագործություն է, եթե հատկապես նախատեսված է սույն օրենսգրքի հատուկ մասով:
Անհրաժեշտ պաշտպանության դեպքում օրինաչափ պաշտպանության սահմանները պետք է որոշվեն հիմք ընդունելով մի կողմից հարձակման ինտեսիվությունը, աստիճանը, մյուս կողմից պաշտպանվողի շահի բնույթը` առանց անտեսելու այն գործիքները և եղանակները, որոնցով դրսևորվում են բուռն հարձակումն ու նրա դեմ ուղղված իրական պաշտպանությունը: Որքան ինտեսիվ է հարձակումը, այնքան ներազդելուն և վճռական են դրա դեմ ուղղված գործիքները, միջոցները, պաշտպանության եղանակները և ընդհակառակը:
Սույն քրեական գործով հիմնավորված է, որ Հայկ Վասիլյանի հանրորեն վտանգավոր ոտնձգությունը, հարձակումը հենց սկզբից եղել է ինտեսիվ, հանկարծակի և անսպասելի, ինչը շարունակվել է մինչև վերջ և նույն ինտեսիվությամբ էլ Մայիս Սաֆարյանը փորձել է պաշտպանվել: Եթե ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը ակտիվորեն չգործեր և չպաշտպանվեր ապա չպաշտպանվելու դեպքում ծանր հետևանքներ կարող էր ունենալ կատարվածը: Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը պաշտպանությունը իրականացրել է ակտիվորեն պաշտպանելով իր կյանքը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար:
ՀՀ Սահմանադրության 92-րդ հոդվածի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետությունում բարձրագույն դատական ատյանը, բացի սահմանադրական արդարադատության հարցերից, վճռաբեկ դատարանն է, որը կոչված է ապահովելու օրենքի միատեսակ կիրառությունը:
Սույն գործի փաստական հանգամանքներն ու ապացույցները վերլուծելիս, ինչպես նաև վերը շարադրված հետևություններին հանգելիս, Դատարանը հիմնվել է Վճռաբեկ դատարանի կողմից 30.03.2012 թվականին Անուշավան Արամի Թորոսյանի վերաբերյալ կայացված ԵԿԴ/0118/01/11 որոշմամբ արտահայտված տեսակետների վրա և գտել, որ այդ որոշումը սույն գործով քննարկվող խնդրի վերաբերյալ հանդիսանում է նախադեպային և կիրառելի:
Հիշյալ որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «Անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն ունի որոշակի սահմաններ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի մեկնաբանման հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ օրենքով ամրագրված են որոշակի պայմաններ, որոնց առկայության դեպքում է միայն պաշտպանությունը իրավաչափ և հետևաբար` արարքի հանցավորությունը բացառող:
Այսպես, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության պայմաններն են.
ա) ոտնձգության հանրային վտանգավորությունը.
բ) ոտնձգության առկայությունը.
գ) ոտնձգության իրական լինելը,
դ) վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին.
ե) վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին.
զ) պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը:
(…)
Անհրաժեշտ պաշտպանության համարժեքության գնահատման և որպես արդյունք` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման առկայության կամ բացակայության որոշման համար անհրաժեշտ է գնահատել ոտնձգության վտանգավորության աստիճանի և պաշտպանության միջև համապատասխանությունը:
Օրենքը չի պահանջում, որ պաշտպանվողը կիրառի ոտնձգողի կողմից կիրառվող միջոցներին հավասարազոր միջոցներ: Պաշտպանվողը կարող էգործադրել նաև առավել արդյունավետ միջոցներ:
Ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների միջև համամասնության խնդիրը լուծելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքները.
ա) պաշտպանվող բարիքի արժեքավորությունը և այն վնասի չափը, որ կարող էր հասցվել դրան,
բ) ոտնձգության ինտենսիվությունը ու հանկարծակիությունը,
գ) պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորությունները (սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը, ֆիզիկական ուժը և այլն),
դ) ոտնձգողների և պաշտպանվողների քանակը,
ե) ոտնձգության իրադրությունը, տեղը, ժամանակը և այլն: (տես Արտյոմ Նորայրի Հակոբյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0149/01/09 որոշման 27-28-րդ կետերը):
Զարգացնելով սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումը Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներով:
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ոտնձգության բնույթն ու վտանգավորությունը որոշվում են ոտնձգության օբյեկտի արժեքավորությամբ, ոտնձգության ինտենսիվությամբ, պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորություններով, նրանց քանակով, ոտնձգության իրադրությամբ և այլն: Ուստի, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ առկա է ակնհայտ խիստ, էական) անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի կողմից պատճառվող վնասների միջև:
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի իմաստով խոսքը սպառնացող և պատճառվող վնասների միջև առկա խիստ էական) անհամապատասխանության մասին է: Այլ կերպ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ պաշտպանվողը կիրառել է պաշտպանության այնպիսի միջոցներ և մեթոդներ, որոնց կիրառումն ակնհայտ կերպով չէր բխում ոչ ոտնձգության բնույթից և վտանգավորությունից, ոչ էլ իրադրությունից:
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը: Այլ կերպ անհրաժեշտ է առաջին հերթին պարզել ոտնձգության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը:
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման սուբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է մեղքի դիտավորյալ ձևով:
Անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում ուղղակի դիտավորությամբ գործելու պարագայում պաշտպանվողը.
ա) գիտակցում է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել ոտնձգողին նվազ ծանր վնաս պատճառելով,
բ) կանխատեսում է ոտնձգողին վնաս պատճառելու անխուսափելիությունը կամ իրական հնարավորությունը,
գ) ցանկանում է վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը:
Անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում անուղղակի դիտավորությամբ գործելու պարագայում պաշտպանվողը.
ա) գիտակցում է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել ոտնձգողին նվազ ծանր վնաս պատճառելով,
բ) կանխատեսում է ոտնձգողին վնաս պատճառելու հնարավորությունը,
գ) գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը կամ անտարբեր է դրա առաջացման նկատմամբ»:
Այսպես` իր ցուցմունքում Մայիս Սաֆարյանը հայտնել է, որ վիճաբանությունն սկսել է Հայկ Վասիլյանը, որի ընթացքում փորձել է երկու անգամ մահակով հարվածել իր գլխին և եթե ինքը չպաշտպանվեր, ապա այդ ամենն իր համար կարող է ունենալ ծանր հետևանք, քանի որ փոքր հասակում ունեցել է գանգուղեղային վանասվածք: Ափսոսում և ցավում է կատարվածի համար, համոզված է, որ դեպքը չէր կատարվի, եթե Հայկ Վասիլյանը չուզեր կանգնած վարորդների ներկայությամբ ցույց տար իր առավելությունն իր նկատմամբ և այդ ամենը տեղի չէր ունենա, եթե իր ավտոմեքենայի միջից չհաներ մահակը և երկու անգամ հարվածեր իր գլխին:
Տուժող Հայկ Վասիլյանը դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքով նշել է, որ ինքը նայում է, չի նմանացնում ամբաստանյալին իր հետ վիճաբանողին: Իր հետ վիճաբանողը ավտոմեքենայի վարորդ է եղել, որ կայանել է երթուղային տաքսիների համար նախատեսված կայանատեղիում: Փոխադարձ հարվածներ չեն եղել:
Վկա Կարեն Բլբուլյանը դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքով նշել է, որ իրենց խանութի հաճախորդները կարող են գալ ավտոմեքենայով կանգնել խանութի դիմաց, մտնել ներս գնումներ կատարել և դուրս գալ նստել իրենց մեքենան և գնալ, նրանց չեն արգելում: Իրենց խանութի դիմաց կանգնելու հետ կապված չկա որևէ մեկը, որ մոտենա խանութի հաճախորդին և հայտնի, որ խանութի դիմաց արգելվում է կանգնել: Իրենց խանութի երկարությունը մոտավորապես 16-ից 18 մետր է: Իրենց խանութից վերև կա կանգառ: Կանգառը իրենց խանութի դիմացի հատվածին չի վերաբերվում:
Նախաքննության ժամանակ հարցաքննված, սակայն չդատակոչված վկա Սամվել Հակոբյանն իր ցուցմունքով նշել է, որ տեսել է, թե ինչպես է տուժող Հայկ Վասիլյանը քաշքշուկի ժամանակ մոտենում իր ավտոմեքենային, իսկ հետո նրա ձեռքին նկատել է ինչ-որ երկար առարկա` ձող, որով էլ հարվածել է իր հետ վիճաբանողին:
Դեպքին ականատես այլ անձինք նախաքննությամբ չեն հայտնաբերվել, իսկ ամբաստանյալի կողմից տուժողին դիտավորությամբ ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելը հիմնավորող ապացույցներ չկան:
Դատարանն արձանագրել է, որ ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությամբ ապացուցվել է, որ.
1. Կռվի նախահարձակը եղել է տուժողը:
2. Մայիս Սաֆարյանը տուժողին եղունգկտրիչի դանակով հարվածել է նրա կողմից հակաօրինական արարք կատարելու ընթացքում` երբ տուժողը ձեռքի զսպանակե մահակով հարվածել ու ֆիզիկական ցավ է պատճառել ամբաստանյալին:
3. Մայիս Սաֆարյանը տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով` պաշտպանվելով իր առողջության նկատմամբ իրականացվող ինտենսիվ ոտնձգությունից:
Վերը նշվածներն ապացուցում են, որ ամբաստանյալի նկատմամբ իրականացված ոտնձգությունը եղել է հանրորեն վտանգավոր, առկա և իրական: Ամբաստանյալի գործողություններն ուղղված են եղել իր շահերի պաշտպանությանը և նա պաշտպանությամբ վնաս է պատճառել ոչ թե երրորդ անձի, այլ իրեն ծեծի ենթարկող և մարմնական վնասվածք պատճառող տուժողին:
Միաժամանակ, բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգելով հավաքված ապացույցները` դրանցից յուրաքանչյուրն այլ ապացույցների հետ համադրելու և դրանց ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու եղանակով, ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, Դատարանը գտել է, որ տուժողի կողմից զսպանակե մահակով ամբաստանյալին հարվածելու պարագայում, ամբաստանյալի կողմից, եղունգկտրիչի դանակով, տուժողին ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելը չի համապատասխանում տուժողի ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը, որպիսի հանգամանքը ամբաստանյալի համար, մինչև տուժողին հարվածելը ակնհայտ է եղել, քանի որ տուժողի կողմից ձեռքի մահակը որևէ այլ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար հարմարեցված առարկա չի օգտագործվել:
Դատարանը հիմնավորված է համարել, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ տուժողի առողջությանը պատճառել է ծանր վնաս` միաժամանակ հաստատված համարելով հետևյալը.
Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը, 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին` ժամը 14:00-ի սահմաններում իր կողմից վարվող «Մերսեդես» մակնիշի 35 PS 667 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով գնացել է Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող խանութ, երեք ամսեկան երեխայի համար տակդիր գնելու նպատակով: Նշված ավտոմեքենան կայանել է նշված խանութի դիմաց, որտեղ կանգնում են խանութի հաճախորդների ավտոմեքենաները: Այդ տարածքում թիվ 4 երթուղային տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ, գործով տուժող Հայկ Վասիլյանը, տեսնելով, որ Մ.Սաֆարյանը իր ավտոմեքենան կայանել է խանութի դիմաց, մոտեցել է Մ.Սաֆարյանին և պահանջել, որպեսզի ավտոմեքենան դուրս բերի կայանված վայրից: Մ.Սաֆարյանը խուսափելով վիճաբանությունից դուրս է բերել ավտոմեքենան և փորձել է այլ վայրում կայանել, սակայն այլ ազատ տեղ չգտնելով կրկին վերադարձել է նույն խանութի դիմաց և, տեսնելով իր ծանոթ Արմեն Պողոսյանի «ՕՊԵԼ» ավտոմեքենան կայանված այդ խանութի դիմաց, ինքը ազդանշան է տվել որպեսզի ավտոմեքենան մի քիչ առաջ քաշի ու կանգնի, որ ինքնել տեղավորվի: Նա իր ավտոմեքենան քաշել է առաջ իր ավտոմեքենայով կանգնել է համարյա Արմենի ավտոմեքենայի տեղը` խանութի դիմաց: Ավտոմեքենան հետ տալու ժամանակ, երբ ցանկացել է տեղավորվել և կանգնել, կպել է այդտեղ դրված կարդոնե արկղին, որը հանդիսացել է այն սահմանագիծը, որից այն կողմ չեն թողել ավտոմեքենաներ կանգնեն: Հ.Վասիլյանը տեսնելով, որ Մայիս Սաֆարյանը իր «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենան կայանել է խանութի դիմաց, մոտեցել և նորից պահանջել է ավտոմեքենան դուրս բերել: Մ.Սաֆարյանը ասել է, որ մտնում է իր երեք ամսեկան երեխայի համար «պանպերս» գնելու, որից հետո կգնա: Այդ ժամանակ Հ.Վասիլյանը հարձակվել է Մ.Սաֆարյանի վրա և նրանց միջև սկսվել է քաշքշուկ, սակայն ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը կրկին խուսափելով վիճաբանությունից հեռացել է այնտեղից և մոտեցել է իր ավտոմեքենային, իսկ Հ.Վասիլյանը չհանգստանալով գնացել և իր ավտոմեքենայի միջից վերցնելով զսպանակե մահակը, հանկարծակի հարձակվել է ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի վրա և մահակով երկու անգամ հարվածել է վերջինիս գլխին, իսկ Մայիս Սաֆարյանը գտնվելով` «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայունության խանգարում /կրած գլխուղեղային` գագաթային շրջանի գերզգայուն այտուցի և գանգի գծային թեք կոտրվածքի տրավմայից հետո/» վիճակում, պաշտպանվելով տուժողի հարվածներից, ու գիտակցելով, թե ինչ ճակատագրական հետևանքներ կլինի իր համար, ձեռքերով Հայկ Վասիլյանի հարվածներից պաշտպանվելով, իր գրպանից հանելով եղունգկտրիչ-դանակը, դանակով կատարել է անկանոն շարժումներ, որի ընթացքում հարվածել է Հայկ Վասիլյանի կրծքավանդակի ձախ կեսին` պատճառելով կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վերքի` ձախ թոքի վնասում: Որից հետո նրանց է մոտեցել «չաղկալ» մականունով Արմեն Պետրոսյանը և Հայկին թիկունքի կողմից երկու ձեռքով գրկել ու հետ է քաշել, տանելով տնտեսական խանութ: Մինչ գրկելը Հայկը նորից է ուզել խփել այդ մահակով, դրա համար Արմեն Պետրոսյանը նրան գրկել ու տարել է խանութ: Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը խանութի դիմաց սպասել է տուժող Հայկ Վասիլյանին որպեսզի խոսեն, հասկանան իրար, քանի որ իրենց միջև առանձնապես ոչինչ չի պատահել, սակայն տուժողը խանութից դուրս գալով գործով վկա Արմենի հետ նստել է նրա ավտոմեքենան և գնացել են: Ինքը գնացել է իր քրոջ տուն` չիմանալով, թե ինչ է եղել, սակայն երբ իրեն հայտնի է դարձել կատարվածի մասին, ինքն ինքնակամ ներկայացել է:
Դատարանը գտել է, որ կատարած արարքի համար ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանի եզրահանգումներն այն մասին, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը կատարել է հանցավոր արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, հիմնավոր են, բխում են ինչպես գործող օրենսդրության պահանջներից, այնպես էլ գործի փաստական հանգամանքներից ու տվյալներից:
Վերաքննիչ դատարանը վերլուծության և գնահատության ենթարկելով քրեական գործով ձեռք բերված, գործի դատաքննության ընթացքում հետազոտված և սույն որոշման մեջ շարադրված ապացույցներն իրենց համակցությամբ, հանգում է այն հետևության, որ Դատարանն ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին վերագրվող հանցավոր արարքի որակման առումով հիմնավոր հետևության հանգելու համար, անհրաժեշտ և բավարար վերլուծության և գնահատման է ենթարկել գործի լուծման համար անհրաժեշտ բացահայտման ենթակա հանգամանքները, որի արդյունքում ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի հանցավոր արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական և կիրառվել է քրեական այն օրենքը, որը ենթակա է եղել կիրառման:
Տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին` հարկ է համարում նշել հետևյալը.
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների՝ մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ:
Ըստ նույն օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած»: (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը):
Վերահաստատելով և զարգացնելով վերը նշված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արձանագրել է, որ «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
«(…) 31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
(…)
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) : Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած: (…)»: (տես Վճռաբեկ դատարանի Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը շարադրված իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո, վերլուծելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությունը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի նյութերում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք հիման վրա հնարավոր է ողջամիտ հետևության հանգելու քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների բավարարության և արժանահավատության վերաբերյալ:
Մասնավորապես` համաձայն ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 21 եզրակացության` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը զորակոչային տարիքում երկու անգամ հետազոտվել է Նուբարաշենի հոգեբուժական կլինիկայում, առաջին անգամ` 22.10.2007թ-29.10.2007թ., դուրս է գրվել «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայուն խանգարում» /թիվ 2063/36152 քաղվածքից/: Երկրորդ անգամ հետազոտվել է 03.11.2010թ-08.11.2010թ., «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայունություն» /թիվ 2277/43820 քաղվածքից և ամբուլատոր քարտից/: Ազատվել է զինծառայությունից` համաձայն ՀՀ ՊՆ 175-10 հոդ. 2 «բ» կետի, Ավանի հոգեբուժական կլինիկայում հաշվառված է վերը նշված ախտորոշմամբ 04.12.2004 թվականից:
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ քրեական գործի թե նախաքննության և թե դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել և միանշանակ պնդել, որ տուժող Հայկ Վասիլյանի ձեռքին եղել է երկաթյա մահակ, որով վերջինս մինչև իր կողմից դանակով հարվածելը, երկու անգամ փորձել է հարվածել իր գլխին, իսկ ինքը ձեռքով պաշտպանվել է:
Վերաքննիչ դատարանը տվյալ դեպքում, ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի ցուցմունքների արժանահավատության տեսանկյունից կարևորում է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը, նախկինում ստացած գանգուղեղային վնասվածքի հետևանքով տառապելով վերը նշված հիվանդությամբ, նախաքննության ընթացքում տված առաջին իսկ ցուցմունքով, (ընդ որում հարցաքննությունը կատարվել է պաշտպանի բացակայությամբ), հայտնել է տուժողի ձեռքին երկաթյա մահակ լինելու հանգամանքի վերաբերյալ: Ամբաստանյալն իր ցուցմունքները պնդել է նաև տուժողի հետ առերես հարցաքննության ընթացքում:
Ինչ վերաբերվում է տուժող Հայկ Վասիլյանի ցուցմունքներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ թեև տուժողը նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ է տվել ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի հետ վիճաբանելու վերաբերյալ, սակայն դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ «(…) ամբաստանյալը չի եղել իրեն դանակով մարմնական վնասվածք հասցրած անձը: Եթե իրեն վիճաբանողին տեսնի, կճանաչի: (…) Ինքը նայում է, չի նմանեցնում ամբաստանյալին իր հետ վիճաբանողին: Իր հետ վիճաբանողը ավտոմեքենայի վարորդ է եղել, որը կայանել է երթուղային տաքսիների համար նախատեսված կայանատեղում (…)»:
Անդրադառնալով դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3924/հ եզրակացությանը, համաձայն որի` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի մոտ փորձաքննության պահին մարմնական վնասվածքներ չեն հայտնաբերվել, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում պաշտպանական կողմը առարկելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ` հայտնել է, որ դեպքը տեղի է ունեցել 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին, և ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը գտնվել է ձմեռային հագուստներով, որի պատճառով էլ տուժողի հարվածներից Մայիս Սաֆարյանը ձեռքի շրջանում տեսանելի մարմնական վնասվածքներ չի ստացել: Միաժամանակ, դատաքննության ընթացքում առարկելով փորձագետի եզրակացության դեմ, ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը հայտնեց, որ փորձաքննության ընթացքում իր մարմնի և ձեռքերի զննումը կատարվել է հագուստով և կրել է ձևական բնույթ:
Այս պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի ցուցմունքում տեղ գտած այն հանգամանքը, որ վիճաբանության ընթացքում տուժողի ձեռքին եղել է երկաթյա մահակ, որով էլ վերջինս փորձել է հարվածներ հասցնել ամբաստանյալին, հերքող բավարար ապացույցներ ինչպես քրեական գործի նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել, ինչը հիմք է տալիս ամբաստանյալի կողմից հայտնած հանգամանքի հավաստիության կապակցությամբ հանգելու ողջամիտ ենթադրության, որն էլ անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի համատեքստում ենթակա է մեկնաբանման հօգուտ ամբաստանյալի:
Վերոշարադրյալ ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանքեր, ինչպիսիք են Մայիս Սաֆարյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված և նախաքննական մարմնի կողմից նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ:
Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով նաև Դատարանի դատական ակտի պատճառաբանությունները, արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը, այդ թվում` վկաներ Արմեն Պետրոսյանի, Արման Բաղդասարյանի և Կարեն Բլբուլյանի ցուցմունքները բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը և գտնում է, որ ամբաստանյալի արարքի քրեաիրավական որակման հարցում ստորադաս դատարանը հանգել է հիմնավոր հետևության և ամբաստանյալի արարքը ճիշտ է որակել:
Ինչ վերաբերվում է պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք բավարար չափով փաստարկված չեն, պաշտպանական կողմի` քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների յուրովի մեկնաբանման արդյունք են, և չեն կարող հիմք հանդիսանալ քրեական գործի վարույթը կարճելու և ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու համար:
Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործը քննելիս և լուծելիս Դատարանի կողմից քրեադատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք ազդել կամ կարող էին ազդել սույն գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա` թույլ չեն տրվել:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի շրջանակներում Դատարանի կողմից կայացվել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, այն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, ուստի պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է և պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժել:
Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ


Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 01-04-2015
Դատական ակտ
Դատական ակտ Գործ հ.
ԵԿԴ/0067/01/14


Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ

«10» ապրիլի 2015թ. ք. Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ նաև`Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

քննության առնելով Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի ապրիլի 01-ի որոշման անհստակությունների լուծելու հարցը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Վերաքննիչ դատարանը 2015 թվականի ապրիլի 01-ին դռնբաց դատական նիստում Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ` գործով մեղադրող Վ.Հարությունյանի և ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի շահերի պաշտպան Վ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության է առել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի ապրիլի 01-ի որոշմամբ` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թողնվել է օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժվել:
Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հիշյալ որոշման «Որոշեց» բաժնում, թույլ է տրվել համակարգչային տպագրական սխալ, այն է` հիշյալ բաժնի առաջին պարբերությունը շարադրվել է` «Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժել», մինդեռ պետք է արձանագրվեր, «Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժել», քանի որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճռով ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրվող հանցավոր արարքը վերաորակվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պետք է վերացնել հիշյալ որոշման մեջ թույլ տրված անհստակությունը և որոշման «Որոշեց» բաժնի առաջին պարբերությունը շարադրել. «Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժել»:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 313, 430-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը,

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի ապրիլի 01-ի որոշման «Որոշեց» բաժնի առաջին պարբերությունը շարադրել հետևյալ կերպ.
«Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժել»:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ՝ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ


Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Ամսաթիվ 08-05-2015
Էջերի քանակը 315, 135, 119, 144
Գործն ուղարկվել է
Գործն ուղարկվել է 08-05-2015
Էջերի քանակը 315, 135, 119, 144
Ուր Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գրության համարը Ե-9110/15
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
Ամսաթիվ 14-08-2017
Ամսաթիվ 14-08-2017
Բողոքը բերող անձը
Անուն Դ
Ազգանուն Մելքոնյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Բողոքի բովանդակությունը Մայիս Սաֆարյան Մասնակի բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի /ՀՀ քր.օր. 116 հոդ. 2-րդ մասով - ազատազրկում 1 տարի 6 ամիս ժամկետով / վերաբերյալ 13.07.2017թ-ի դատավճիռը Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին ՀՀ քր.օր. 116 հոդ. 2-րդ մասով մեղավոր ճանաչելու և քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասով:
Բողոքի ստացման կարգը Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ
Չափահաս Այո
Գործը ստացվել է
Գործի ստացման ամսաթիվ 22-08-2017
Գործը ստացվել է Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
Ըստ էության լուծող դատական ակտեր Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական)
Մակագրել
Ամսաթիվ 22-08-2017
Նախագահող դատավոր
Անուն Արմեն
Ազգանուն Դանիելյան
Դատավոր
Անուն Ռուզաննա
Ազգանուն Բարսեղյան
Դատավոր
Անուն Մխիթար
Ազգանուն Պապոյան
Ինքնաբացարկ
Ամսաթիվ 23-08-2017
ՀՀ քր. դատ. օր. հոդված
Ինքնաբացարկի նախաձեռնող Դատավորի նախաձեռնություն
Բավարարում
Երբ 23-08-2017
Որոշման բովանդակություն (Դատական ակտ) ԵԿԴ/0067/01/14

ՈՐՈՇՈՒՄ
ԻՆՔՆԱԲԱՑԱՐԿ ՀԱՅՏՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

23.08.2017թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր Ա.Դանիելյանս` ուսումնասիրելով թիվ ԵԿԴ/0067/01/14 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով.

ՊԱՐԶԵՑԻ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 29.12.2014թ. դատավճռով.
Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է 22.11.2013 թվականից:
Վճռվել է նաև.
Մայիս Լևոնի Սաֆարյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 169.800 /հարյուր վաթսունինը հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր:
Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի անվամբ գրանցված շարժական և անշարժ գույքերի, որտեղ էլ որ այն գտնվի, ինչպես նաև դրամական միջոցների վրա կալանք դնել` 169.800 /հարյուր վաթսունինը հազար ութ հարյուր/` մինչև դատական ակտի վերջնական կատարումը:
Քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված Հայկ Վասիլյանի հագուստները, փաթեթավորված մեկ փաթեթում և կնիքված <<ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժին, փաթեթների համար>> կնիքի դրոշմով, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել տուժող Հայկ Վասիլյանին:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 29.12.2014թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են ներկայացրել մեղադրող Վ.Հարությունյանը և պաշտպան Վ.Գևորգյանը:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի /նախագահությամբ Ա.Խաչատրյանի, կազմի դատավորներ` Ա.Դանիելյան, Լ.Թադևոսյան/ 01.04.2015թ. որոշմամբ` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թողնվել է օրինական ուժի մեջ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժվել:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 01.04.2015թ. որոշման դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 18.12.2015թ. որոշմամբ` վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է: Ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2015 թվականի ապրիլի 1-ի որոշումը բեկանվել է և գործն ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 13.07.2017թ. դատավճռով.
Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով:
Վճռվել է նաև.
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված, դեպքի պահին տուժող Հայկ Վասիլյանի հագին եղած հագուստները` վերադարձնել վերջինիս:
Մայիս Լևոնի Սաֆարյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 169.800 /մեկ հարյուր վաթսունինը հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ` որպես դատական ծախսեր:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 13.07.2017թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը:
Համակարգչային էլեկտրոնային մակագրության միջոցով թիվ ԵԿԴ/0067/01/14 քրեական գործը մակագրվել է ինձ` որպես նախագահող դատավորի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 90-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը պարտավոր է ինքնաբացարկ հայտնել, եթե նա տեղյակ է այնպիսի փաստերի կամ հանգամանքների մասին, որոնք կարող են ողջամիտ կասկած հարուցել տվյալ գործով նրա անկողմնակալության մեջ: Ինքնաբացարկի հիմքերը, ի թիվս այլոց, ներառում են այն դեպքերը, երբ`
1) դատավորը կանխակալ վերաբերմունք ունի որպես կողմ հանդես եկող անձի, նրա ներկայացուցչի, պաշտպանի, դատավարության այլ մասնակիցների նկատմամբ.
2) դատավորը` որպես մասնավոր անձ, ականատես է այն փաստերին, որոնք վիճարկվում են դատաքննության ընթացքում.
3) դատավորը կամ նրա ամուսինը կամ նրանց հետ արյունակցական` մինչև 3-րդ աստիճանի կապի մեջ գտնվող անձը ողջամտորեն կհանդիսանա (հիմքեր ունի կարծելու, որ նա կհանդիսանա) գործին մասնակցող անձ կամ մասնակցել է տվյալ գործի քննությանը ստորին ատյանում` որպես դատավոր կամ գործին մասնակցող անձ: Սույն օրենքի իմաստով, անձի հետ արյունակցական կապի 1-ին աստիճանի մեջ են գտնվում անձի զավակները, ծնողները, քույրերը և եղբայրները: Անձի հետ արյունակցական կապի մինչև 2-րդ աստիճանի մեջ են գտնվում արյունակցական կապի 1-ին աստիճանի մեջ գտնվող անձինք, ինչպես նաև վերջիններիս հետ արյունակցական կապի 1-ին աստիճանի մեջ գտնվող անձինք: Անձի հետ արյունակցական կապի մինչև 3-րդ աստիճանի մեջ են գտնվում արյունակցական կապի մինչև 2-րդ աստիճանի մեջ գտնվող անձինք, ինչպես նաև վերջիններիս հետ արյունակցական կապի 1-ին աստիճանի մեջ գտնվող անձինք.
4) դատավորը գիտի, որ նա անձամբ կամ նրա ամուսինը կամ նրանց հետ արյունակցական` մինչև 3-րդ աստիճանի կապի մեջ գտնվող անձինք տնտեսական շահ ունեն` կապված վեճի էության կամ կողմերից մեկի հետ:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ես` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր Ա.Դանիելյանս, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում, դեռևս 01.04.2015թ. մասնակցել եմ գործի քննությանը որպես կազմի դատավոր, գտնում եմ, որ թիվ ԵԿԴ/0067/01/14 քրեական գործով պետք է հայտնեմ ինքնաբացարկ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 90-րդ հոդվածով`

ՈՐՈՇԵՑԻ

Թիվ ԵԿԴ/0067/01/14 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հայտնել ինքնաբացարկ:



ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Դատական կազմի նախագահող դատավորի կամ դատական կազմի բոլոր դատավորների կողմից կայացվել է ինքնաբացարկի որոշում
Ամսաթիվ 23-08-2017
Վերաբաշխում
Ամսաթիվ 23-08-2017
Նախագահող դատավոր
Անուն Արմեն
Ազգանուն Դանիելյան
Վերաբաշխման հիմքը Նախկինում մասնակցել է տվյալ գործի քննությանը
Մակագրել
Ամսաթիվ 24-08-2017
Նախագահող դատավոր
Անուն Նարինե
Ազգանուն Հովակիմյան
Դատավոր
Անուն Կարեն
Ազգանուն Մարդանյան
Դատավոր
Անուն Անդրանիկ
Ազգանուն Մնացականյան
Ընդունվել է վարույթ
Ամսաթիվ 28-08-2017
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 19-09-2017
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Չի կայացվել
Պատճառը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր Ն.Հովակիմյանի արձակուրդում լինելու պատճառով:
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 17-10-2017
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացվել է
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 22-11-2017
Ժամ 14:30
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացվել է
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 18-12-2017
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացվել է
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
Անփոփոխ թողնված դատական ակտը Պատճառաբանվել է
Ամսաթիվ 18-12-2017
Ամբաստանյալ
Անուն Մայիս
Ազգանուն Սաֆարյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր.օր. հոդված
Դատական ակտ
Դատական ակտ ԵԿԴ/0067/01/14

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ `Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ
Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ԴԱՏԱԽԱԶ` Հ.ԵՆՈՔՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Մ.ՍԱՖԱՐՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ

2017թ. դեկտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի և ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մայիս Լևոնի Սաֆարյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով


Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2013թ. նոյեմբերի 21-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի վարչության Մալաթիայի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 16811013 քրեական գործը` անհայտ անձի կողմից Հայկ Վասիլյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ։
2013թ. նոյեմբերի 25-ին նախաքննության մարմնի որոշմամբ Մ.Սաֆարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով։
2013թ. նոյեմբերի 25-ին Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ Մ.Սաֆարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
2014թ. մայիսի 12-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)։
Առաջին ատյանի դատարանի` 2014թ. դեկտեմբերի 29-ին դատավճռով Մ.Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը վերաորակվել է, և նա մեղավոր է ճանաչվել նույն օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով` դատապարտվելով ազատազրկման` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով։
Պաշտպանի և դատախազի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը 2015թ. ապրիլի 1-ին որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014թ. դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը` օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015թ. ապրիլի 1-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը։
Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015թ. դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2014թ. դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2015թ. ապրիլի 01-ի որոշումը բեկանվել է և գործն ուղարկվել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության։
2017թ. հուլիսի 13-ին Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով վճռվել է` Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 75 հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
2017թ. օգոստոսի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել դատախազ Դ.Մելքոնյանը, իսկ 2017թ. օգոստոսի 23-ին ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանը:
2017թ. օգոստոսի 22-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մայիս Լևոնի Սաֆարյանըª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով:
2017թ. օգոստոսի 28-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ դատախազ Դ.Մելքոնյանի և ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
2.Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը
Նախաքննության մարմինը Մայիսի Սաֆարյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ. ՙնա 2013թ. նոյեմբերի 21-ին` ժամը 14։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց` թիվ 4 երթուղային տաքսու կայանատեղիում, իր կողմից վարվող ՙՄերսեդես՚ մակնիշի 35 PS 667 պետհամարանիշի ավտոմեքենան կայանելու պատճառով վիճաբանել է նշված համարի երթուղային տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ Հայկ Արտակի Վասիլյանի հետ, որի ընթացքում դանակով մեկ անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Հայկ Արտակի Վասիլյանի կրծքավանդակի ձախ կեսին և նրա առողջությանը պատճառել ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող, ծակած-կտրած թափանցող վերքի` ձախ թոքի վնասումով՚:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2015թ. դեկտեմբերի 18-ի որոշման ՙՎճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը՚ բաժնում ամրագրել է հետևյալը.
ՙ (…)
17. Մինչդեռ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում գործի փաստերի հիման վրա արձանագրել, որ վկաներ Կարեն Բլբուլյանի և Արման Բաղդասարյանի ցուցմունքներում առկա չեն դեպքի բուն ընթացքին, մասնավորապես` ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի և տուժող Հ.Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանության բնույթին, մանրամասներին և, հատկապես, տուժողի կողմից մահակ ունենալուն կամ գործադրելուն վերաբերող տեղեկություններ (տե՛ս սույն որոշման 6.3-6.4-րդ կետերը)։
Դեպքի բուն ընթացքին վերաբերող տեղեկություններ պարունակվում են միայն ամբաստանյալի, տուժողի, վկաներ Արմեն Պետրոսյանի և Սարգիս Հակոբյանի ցուցմունքներում (տե՛ս սույն որոշման 6-6.2-րդ, 6.6-րդ կետերը)։
Տուժող Հայկ Վասիլյանի ձեռքին ՙերկաթյա մահակ՚ լինելու հանգամանքը ստորադաս դատարանները հաստատված են համարել հատկապես ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի ցուցմունքներով` պատշաճ գնահատման չենթարկելով այն իրողությունը, որ տուժող Հայկ Վասիլյանն իր թե նախաքննական և թե դատաքննական ցուցմունքներով հերքել է ամբաստանյալին մահակով հարվածներ հասցնելու հանգամանքը, իսկ վկա Արմեն Պետրոսյանը նշել է, որ որևէ մեկի ձեռքին որևէ իր չի նկատել (տե՛ս սույն որոշման 6.1-6.2-րդ կետերը)։
Ավելին` Մայիս Սաֆարյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը գնահատելիս ստորադաս դատարաններն ուշադրության չեն արժանացրել հանգամանքներն այն մասին, որ տուժող Հայկ Վասիլյանի կողմից գործադրված ՙմահակն՚ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի կողմից տարբեր իրավիճակներում նկարագրվել է տարբերվող բնորոշումներով։ Այսպես, 2013թ. նոյեմբերի 22-ի հարցաքննությամբ Մ.Սաֆարյանը հայտնել է Հ.Վասիլյանի կողմից ՙարծաթագույն, փայլուն մետաղ՚ զսպանակ, 2014թ. ապրիլի 26-ի առերեսմամբ` ՙինչ-որ սև բան՚, իսկ նույն թվականի ապրիլի 30-ի հարցաքննությամբ` ՙզսպանակե մահակ՚ գործադրելու մասին (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ չնայած Մայիս Սաֆարյանն իր ցուցմունքներում վկայակոչել է նաև վաղ տարիքում ստացած գանգուղեղային վնասվածքի մասին, սակայն այդ փաստական տվյալի իրական լինելը դեռևս բավարար չէ տուժողի ձեռքին մահակ լինելու և դրանով ամբաստանյալի ձեռքին հարվածներ հասցնելու վերաբերյալ նրա հայտնած տվյալները հաստատված գնահատելու համար։
Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանն առաջին իսկ ցուցմունքով հայտնել է տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից ՙմահակ՚ գործադրելու մասին, ինչպես նաև այն պնդել է տուժողի հետ առերես հարցաքննության ընացքում, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ի հակառակ դրա` ինչպես տուժող Հ.Վասիլյանը, այնպես էլ վկա Արմեն Պետրոսյանը գործի քննության ամբողջ ընթացքում հաստատապես պնդել են տուժող Հ.Վասիլյանի ձեռքին մահակի բացակայության հանգամանքը։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը հիմնազուրկ է գնահատում Վերաքննիչ դատարանի այն պատճառաբանությունները, թե ամբաստանյալի ցուցմունքների արժանահավատությունը պայմանավորված է նրա առաջին իսկ ցուցմունքով տուժողի կողմից գործադրված ՙմահակի՚ մասին հայտնելու և այն տուժողի հետ առերես հարցաքննության ընթացքում պնդելու հանգամանքներով (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։ Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանի համար անհասկանալի է, թե Վերաքննիչ դատարանը ամբաստանյալի ցուցմունքն արժանահավատ գնահատելիս ինչու է կարևորել նրա կողմից նախկինում ստացած գանգուղեղային վնասվածքի հետևանքով որոշակի հիվանդություններով տառապելու հանգամանքը։
Ավելին` դատաբժշկական փորձագետի` 2013թ. նոյեմբերի 25-ի թիվ 3924 եզրակացության համաձայն` Մ.Սաֆարյանի մոտ, փորձաքննության պահին, մարմնական վնասվածքների օբյեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել (տե՛ս սույն որոշման 6.5-րդ կետը)։
Այս առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանը հիմնավորված չի համարում դատաբժշկական փորձագետի եզրակացության գնահատման կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանի կողմից վկայակոչված հանգամանքներն առ այն, որ ՙՎերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում պաշտպանական կողմը, առարկելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ, հայտնել է, որ դեպքը տեղի է ունեցել 2013թ. նոյեմբերի 21-ին, և ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը գտնվել է ձմեռային հագուստներով, որի պատճառով էլ տուժողի հարվածներից Մայիս Սաֆարյանը ձեռքի շրջանում տեսանելի մարմնական վնասվածքներ չի ստացել։ Միաժամանակ, դատաքննության ընթացքում առարկելով փորձագետի եզրակացության դեմ` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը հայտնեց, որ փորձաքննության ընթացքում իր մարմնի և ձեռքերի զննումը կատարվել է հագուստով և կրել է ձևական բնույթ՚ (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ Վերաքննիչ դատարանը, բացառապես վկայակոչելով պաշտպանական կողմի փաստարկները, որևէ հիմնավորում չի նշել դրանք գործի նյութերում առկա համապատասխան տվյալներով հաստատված լինելու մասին։
17.1. Անդրադառնալով վկա Սարգիս Հակոբյանի ցուցմունքներին` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները Ս.Հակոբյանի ցուցմունքի գնահատելիս քննարկման առարկա չեն դարձրել.
- նախաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված Սամվել Հակոբյանի որդու` Վահրամ Հակոբյանի ցուցմունքը, որով վերջինս հերքել է ՙ02՚ հաղորդաշարը նայելու և Մայիս Սաֆարյանի ու Հայկ Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանությունը հոր հետ քննարկելու հանգամանքը։ Վկա Վահրամ Հակոբյանը խնդրել է չընդունել Սամվել Հակոբյանի կողմից տրված ցուցմունքները` նրա մոտ առողջական խնդիրների (հիշողության և տեսողության հետ կապված), ինչպես նաև հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակի, ուժեղ երևակայության և հաճախակի հորինվածքներ ներկայացնելու պատճառաբանությամբ (տե՛ս սույն որոշման 6.7-րդ կետը)
- բժիշկ-նյարդաբանի կողմից տրված ՙԷտապային էպիկրիզ՚-ը, որի համաձայն` վկա Սամվել Հակոբյանի մոտ ախտորոշվել են կայուն մնացորդային երևույթներ կրած գլխուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումից ձախ հետին ուղեղային զարկերակի ավազանում, աջակողմ հոմոնիմ հեմիանոպսիա և ասթենո-դեպրեսիվ սինդրոմ (տե՛ս սույն որոշման 6.8-րդ կետը),
- իր կողմից տրված ցուցմունքներում Ս.Հակոբյանը հայտնել է, որ ճանաչում է Մ.Սաֆարյանի հորը և նրա առաջարկով է եկել ցուցմունք տալու, ինչպես նաև վատառողջ է, ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, տեսածը և լսածը շուտ է մոռանում (տե՛ս սույն որոշման 6.6-րդ կետը),
- ցուցմունքներ տալիս օգտվել է գրառումներից (տե՛ս սույն որոշման 6.6-րդ կետը)։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վկա Սամվել Հակոբյանի շահագրգռվածության, մասնավորապես` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի հոր ծանոթը լինելու մասին հենց իր կողմից հայտնած տեղեկությունները, ինչպես նաև նրա կողմից հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու և վերարտադրելու դժվարությունների ու վատ տեսողության վերաբերյալ ինչպես իր, այնպես էլ իր որդու ցուցմունքներում, բժիշկ-նյարդաբանի ախտորոշումներում պարունակվող տվյալները կասկածի տակ են դնում Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը։
18. Սույն որոշման 16-17.1-րդ կետերում կատարված փաստական վերլուծության նկատմամբ կիրառելով 13-15-րդ կետերում շարադրված իրավական վերլուծությունը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տուժողի նախահարձակ լինելու և ամբաստանյալին մահակով հարվածներ հասցնելու` ստորադաս դատարանների կողմից հաստատված փաստերը արժանահավատության տեսանկյունից կասկած են հարուցում։ Այլ խոսքով` ստորադաս դատարանների կողմից պատշաճ չի հիմնավորվել սույն գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի էական հանգամանք, ինչպիսին է տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ հանրորեն վտանգավոր ոտնձգություն կատարելը։ Այսինքն` չի հիմնավորվել, որ ամբաստանյալն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում, որպիսի հանգամանքը բացառում է նրա արարքն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ հանցագործություն որակելու հնարավորությունը։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշների առկայության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները հիմնավորված չեն։
Արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Մ.Սաֆարյանի արարքը վերաորակելով որպես անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնասի պատճառում, իսկ Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը, թույլ են տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42, 116 հոդվածների ոչ ճիշտ կիրառում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի խախտում, որոնք հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358 հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ (…)՚:
Առաջին ատյանի դատարանն իր 2017թ. հուլիսի 13-ի դատական ակտի ՙԱպացույցների հետազոտում և դատարանի իրավական վերլուծություն՚ բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
ՙ (…)
Ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում՝ դատարանում, իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2013թ. նոյեմբեր ամսին իր կողմից շահագործվող ՙՄերսեդես՚ մակնիշի ավտոմեքենայով գնացել է Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութª (…)։ Երբ իջել է ավտոմեքենայից, Հ.Վասիլյանը, բղավելով իրեն ասել էª ՙոնց որ չհասկացար, որ պետք է չկայանես այդ վայրում՚։ Հ.Վասիլյանի արտահայտվելու տոնից հասկացել է, որ նա նման կերպ փորձում է այլ անձանց մոտ տպավորություն ստեղծել, որ միայն նրա թույլտվությամբ կարող են վարորդները մեքենա կայանել այդտեղ։ Այնուհետև, Հ.Վասիլյանը գոռգոռալով մոտեցել է իրեն, քաշքշել, իսկ ինքը պարզաբանել է նրան, որ պետք չէ գոռալ, հասուն անձինք են, կարող են հանգիստ, առանց կռվի խոսել և հասկանալ իրավիճակը։ Նույն պահին, երբ հեռացել է և ցանկացել նստել իր ավտոմեքենան ու խուսափել որևէ անախորժությունից, Հ.Վասիլյանը բղավել է իր ետևից՝ ՙ…արա արի, ոնց որ չես հասկանում՚։ Նկատել է, որ Հ.Վասիլյանը ավտոմեքենայի միջից վերցրել և մեջքի հետևում թաքցնելով ինչ-որ սև գույնի առարկա, մոտեցել է իրեն և սկսել է դարձյալ գոռգոռալ։ Ինքը հրել է նրան, պահանջելով հեռու կանգնել։ Հենց այդ պահին Հ.Վասիլյանը մեջքի հատվածից հանել է նշված առարկան՝ զսպանակավոր մահակը, և փորձել է հարվածել իրեն։ Մասնավորապես, վերջինս երկու անգամ մահակով հարվածել իր գլխի հատվածին՝ վերևից դեպի ներքև, սակայն ինքը կանխել է այդ հարվածները՝ ձախ ձեռքով պաշտպանվելով դրանցից, որի հետևանքով հարվածները գլխին կպնելու փոխարեն կպել են ձեռքին։ Միայն այն ժամանակ, երբ Հ.Վասիլյանը փորձել է աջ ձեռքով երրորդ անգամ, հարվածել իրեն, ինքը բնազդաբար կես քայլ ետ է գնացել և իրեն պաշտպանելու նպատակով բաճկոնի աջ գրպանից հանելով եղունգկտրիչ դանակը, բացել է այն և մեկ անգամ, ոչ դիտավորյալ, աջ ձեռքում գտնվող դանակով շարժում է կատարել նրա ձախ կողքի հատվածում։ Այդ ամենն ընդամենը տևել է ակնթարթ։ Իր կողմից նշված գործողությունը կատարելուց անմիջապես հետո, երբ Հայկը ցանկանում էր չորրորդ անգամ հարվածել իրեն, իրենց է մոտեցել Արմեն Պետրոսյանը, գրկել Հայկի մեջքից և հեռացրել նրան՝ տանելով դեպի մոտակա տնտեսական խանութը։ Դրսում սպասել է մոտ 10-15 րոպե, որից հետո ցանկացել է մտնել խանութ և զրուցել Հ.Վասիլյանի հետ, սակայն Կարենն իրեն չի թույլատրել։ Դրանից հետո տեսել է, որ խանութից դուրս են գալիս Հ.Վասիլյանն ու Ա.Պետրոսյանը։ Հարցրել է Հ.Վասիլյանին, արդյոք կարող է խոսել նրա հետ, սակայն Ա.Պետրոսյանն ասել է, որ ամեն ինչ նորմալ է, նրանք գնում են ավտոկայան և նստելով մեքենան, հեռացել են։ Այդ ժամանակ չի իմացել, որ միջադեպի ժամանակ Հ.Վասիլյանին պատճառվել է վնասվածք, քանի որ նախ՝ դանակը եղել է փոքր, բացի այդ, ինքը դիտավորյալ հարվածելու նպատակ չի ունեցել, պարզապես ձեռքով շարժում է կատարել։ Հաջորդ օրը հորից իմացել է, որ իր կողմից շարժում կատարելու հետևանքով Հայկը մարմնական վնասվածք է ստացել։
Անդրադառնալով իր մոտ գտնվող առարկային, հատնել է, որ մշտապես իր մոտ է պահում եղունգկտրիչ դանակ, քանի որ սովորություն ունի կրծել, պոկել եղունգները, իսկ այդ առարկայով ուղղում է եղունգի կողքի մսային հատվածները։ Պնդել է, որ ինքը կռիվ չի նախաձեռնել, իսկ Հայկը պարզապես ցանկացել է բոլորի մոտ տպավորություն ստեղծել առ այն, որ նա է որոշում այդ. թե հատվածում ինչ ավտոմեքենաներ կարող են կանգնել։ Կարծում է, որ Ա.Պետրոսյանը դեպքի օրը տեսել է ինչպես իր ձեռքում գտնվող եղունգկտիչ դանակը, այնպես էլ՝ Հ.Վասիլյանի ձեռքում գտնվող մահակը։
(…) Քանի որ կրել է հաստ բաճկոն, հետևաբար, Հ.Վասիլյանի հարվածների հետևանքով մարմնի վրա կապտուկներ չեն առաջացել, սակայն զգացել է ոսկրային ցավ։ Նկարագրելով եղունգկտրիչ դանակը, հայտնել է, որ այն եղել է արծաթագույն, սև պոչով, ընդհանուր երկարությունը մոտ 6-7 սմ՝ դանակի հատվածն ավելի փոքր, վրան ունեցել է պատյան։
Դատարանին հավաստիացրել է, որ իրականում դեպքի ժամանակ ինքը պաշտպանվել է։
Միևնույն ժամանակ, ամբաստանյալը զղջացել, ցավ է արտահայտել տեղի ունեցածի համար, հայտնելով, որ եթե չլիներ Հ.Վասիլյանի արարքը, ինքը չէր կատարի նման արարք, քանի որ պարզապես պաշտպանվել է։ Հետևաբար, դատարանին խնդրել է իր վերաբերյալ կայացնել արդարացի դատական ակտ։ /տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Տուժող Հայկ Արտակի Վասիլյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանին սկսել է ճանաչել սույն քրեական գործի շրջանակներում։ (…)Մասնավորապես, վիճաբանության առիթ է հանդիսացել այն, որ իրեն անծանոթ ՙՄերսեդես՚ մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդն ավտոմեքենան /պետհամարանիշերը, գույնը չի մտաբերում/ կայանել է ՙՀրազդան՚ տոնավաճառի հարակից տարածքում` խանութների դիմաց, որը հանդիսանում է իրենց երթուղային տաքսիների կայանավայրը։ Քանի որ բացի երթուղային տաքսիներից այլ ավտոմեքնաներ կայանելը այդ հատվածում չի թույլատրվել, նախապես տվյալ վարորդին ասել է, որպեսզի չկանգնի այդտեղ։ (…)Այն բանից հետո, երբ երկրորդ անգամ տվյալ վարորդը կայանել է ավտոմեքնան, իր և նրա միջև սկսվել է խոսակցություն, որը վերածվել է վիճաբանության, սակայն չի մտաբերում, թե ինչպես է այն ծագել։ Մտաբերում է, որ վիճաբանության ժամանակ ինքը և տվյալ անձը քաշքշել, հրմշտել են միմյանց, ինչին միջամտել են նաև այդտեղ գտնվող իրեն անծանոթ անձինք։ Այդուամենայնիվ, հավաստիացրել է, որ քաշքշուկին, բացի իրենից և «Մերսեդեսե մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդից, այլ անձինք չեն մասնակցել։ Վիճաբանությունից հետո իր մարմնի վրա` ձախ կողմի թևատակի հատվածում, նկատել է արյուն, սակայն, քաշքշուկի ժամանակ հարված չի նկատել, չի զգացել, իսկ արյուն տեսել է միայն դեպքից հետո։ Դրանից հետո խանութի մոտ հանդիպել է Ա.Պետրոսյանին, վերջինս իրեն տարել է ավտոկայան։
Ներկայացնելով ծագած վիճաբանությունը, տուժող Վասիլյանը չի բացառել, որ վիճաբանության ժամանակ ձեռքը կարող էր գտնվել փայտ կամ այլ առարկա, թեև հստակ չի մտաբերում տվյալ հանգամանքը։ Այդուամենայնիվ, չի բացառել, որ փոխադարձ հրմշտոցի ժամանակ կարող էր ՙկպած՚ լիներ իր հետ վիճաբանողին, թեև նրանց միջև ոտքերով ու ձեռքերով ծեծկռտուք չի եղել։ Այդ ընթացքում ինչպես ինքը, այնպես էլ վիճաբանող անձը միմյանց վիրավորանքներ չեն հասցրել։
Ճանաչում է Արմեն Պետրոսյանին, ով, սակայն, վիճաբանությանը ներկա չի գտնվել։ Դեպքի օրը կրել է սպորտային հագուստ, միջադեպի հետևանքով վնասվել էր բաճկոնը, իսկ վերնաշապիկը դեն է նետել։ Չի մտաբերում, թե իր հետ վիճաբանող անձը դեպքի օրն ինչ հագուստ է կրել։
(…)
Պնդել է, որ դեպքի օրն իրեն դանակով հարվածել է այն անձը, ում հետ վիճաբանել է, սակայն չգիտի, թե ով է նա հանդիսանում։ Ավելին, հավաստիացրել է, որ տվյալ անձն ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը չէ, թեև ինտերնետ կայքէջերից մեկում կարդացել է, որ իրեն հարվածող անձի տվյալներն են ՙՄայիս Սաֆարյան՚։ Թեև իրեն հարվածող անձի ձեռքում տեսել է դանակ, սակայն չի կարող այն նկարագրել։ Չի բացառել, որ միջադեպի ժամանակ գետնից վերցրել է առարկա, օրինակ` փայտ կամ շիշ, թեև հստակ չի մտաբերում և չի պնդում դա։ Իր մոտ նախապես վերցված այլ առարկա չի եղել, որևէ տեղից՝ այդ թվում նաև իր ավտոմեքենայից, որևէ իր չի վերցրել, ավելին, իր ավտոմեքենայում նմանատիպ որևէ իր չի պահում։ Բացի այդ, տուժողը հայտնել է նաև, որ ինքը հաստատապես չի հիշում, որ դեպքի ժամանակ ինչ-որ բան վերցրած լինի ձեռքը, բայց որ ասում են ձեռքում ինչ-որ իր եղել՝ չի բացառում։
Ինչ վերաբերվում է վիճաբանության տևողությանը, ապա այն տևել է մոտ 1 րոպե։
Հայտնել է, որ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ քաղաքացիական հայցի պահանջ կամ բողոք չունի։
(…)
22.11.2013թ. Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես տուժող հարցաքննվելիս Հ.Վասիլյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՙ (...) Երբ երթուղային տաքսիների կայանման վայրում կանգնել է ՙՄերսեդես՚ մակնիշի ավտոմեքենա, այդ ավտոմեքենայի վարորդի հետ բանավիճել է, որի ժամանակ ինքն իրենն է պնդել, իսկ տվյալ վարորդն իրենը, բացի այդ, վիրավորել են միմյանցª առանց հնչեցնելու հայհոյանքներ, ասելով՝ ՙարա, այ տղա՚ արտահայտություններ։ Այդ ընթացքում հիշյալ տղան աջ ձեռքով հարվածել է իր դեմքի ձախ հատվածին, ինքն էլ իր հերթին է սկսել նրան հարվածել ձեռքերով ու ոտքերով, իրենց միջև փոխադարձ կռիվ է ծագել (...)՚։
02.12.2013թ. Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես տուժող լրացուցիչ հարցաքննվելիս Հ.Վասիլյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ
ՙ(...) Վիրահատությունից հետո որոշակի կազդուրվելով, հարազատներից, ավելի հստակ՝ ինտերնետ կայքէջից, կարդացել և իմացել է, որ իր հետ վիճաբանած ու իրեն դանակահարած անձը հանդիսանում է Երևան քաղաքի Կիլիկիա 6-րդ շենքի 18-րդ բնակարանի բնակիչ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանը։ Վերջինիս նախկինում չի տեսել, տվյալ օրը տեսնում էր առաջին անգամ։
(…) Կրկին զգուշացրել է Մայիսին, որ նա կայանելով ավտոմեքենան այդ հատվածում, խանգարում է, սակայն վերջինս հրաժարվել է տեղափոխել ավտոմեքենան, որից հետո ծագել է վիճաբանություն։ Այդ ժամանակ նկատել է դանակ, որի նկարագրությունն արդեն հայտնել է։
Վարույթն իրականացնող մարմնին հայտնել է, որ չի նկատել և չի լսել, թե Մայիս Սաֆարյանը երկրորդ անգամ դեպքի վայր վերադառնալուց հետո Արմեն Պետրոսյանի հետ ինչ թեմայի շուրջ են զրուցել, նրանցից ով է ում կայանման տեղ զիջել։Պարզապես տեսնելով, որ Մայիսի ավտոմեքենան կրկին կայանված է նույն վայրում և խանգարում է երթուղային տաքսիներին, Մայիսից գտնվելով մոտ 10 մետր հեռավորության վրա, ասել է, որ նա խանգարում է, սակայն վերջինս պատասխանել է, որ այդտեղ է կանգնելու։
(…)
Այն ժամանակ, երբ Մայիսը երկրորդ անգամ վերադարձել և կանգնեցրել է ավտոմեքենան, վերջինս իրեն չի ասել, որ մեքենան կայանում է 2 րոպով, ավելին, ասել է, որ այդտեղ է կայանելու և վերջ։ Պնդել է, որ դրանից հետո ինքն իր ավտոմեքենայի մոտ չի գնացել, որևէ մահակ չի վերցրել, բացի այդ, ինքը մահակ չունի։ Մայիսից լսելով, որ նա ավտոմեքենան չի հեռացնում, մոտեցել է նրան և սկսել են հրմշտել միմյանց, որը վերածվել է քաշքշուկի, ինչի հետևանքով սկսել են ուժեղ հրել իրար։ Չի բացառում, որ այդ ժամանակ գետնից փայտ, քար վերցրած և Մայիսին հարվածած լինի, քանի որ հստակ չի հիշում այդ պահը։ Մտաբերում է, որ այդ պահին գետնին ինչ-որ իր է փնտրելիս եղել, որպեսզի հարվածեր նրան, ուստի, չի բացառում, որ հարվածել է, սակայն հստակ չի մտաբերում, թե Մայիսի մարմնի որ մասին է հարվածել, քանի անգամ և ինչ առարկայով։ Դեպքի օրը վեճից հետո, երբ տեսել է Արմենին, նա այդ ժամանակ մոտեցել է իրեն և միասին գնացել են խանութ, որտեղ Արմենն իրեն ասել է, որ ձեռքի տակի հատվածը՝ թիկունքի մասում, արյունոտ է և խնդրել է Արմենին իրեն տանել Կիլիկիայի ավտոկայան, որի ետնամասում գտնվել է իրենց գրասենյակը։ Դրանից հետո միասին խանութից դուրս են եկել, Արմենը նրա ավտոմեքնայով իրեն տարել է Կիլիկիայի ավտոկայան, այնուհետև, իջնելով նրա մեքենայից, խնդրել է, որպեսզի նա հեռանա։ Հստակ չի հշում, թե մինչ ավտոկայան հասնելը, թե արդեն ավտոկայանում զանգահարել է հավաքակայանի վարիչ Երջոյին և կանչել օֆիս ու նրան ցույց է տվել ստացած վնասվածքը։ Վերջինիս հայտնել, որ վիճաբանել է, որի ժամանակ իրեն դանակով հարվածել են, սակայն չի հայտնել, թե ով է հանդիսանում իրեն դանակով հարվածած անձը։ Այնուհետև, յոդով մշակել են վերքը, ապա, մոտ 30 րոպե անց պատահական տաքսի ավտոմեքենայով վերադարձել է աշխատավայր։ Այդ ժամանակ ավտոմեքենայում փոխել է հագուստները և շարունակել է աշխատել, իսկ արյունոտ հագուստները գցել է աշխատավայրում գտնվող աղբամանի մեջ։ Մի քանի ժամ աշխատելուց հետո, երբ ինքնազգացողությունն ավելի է վատացել։ Այդ ժամանակ իրեն է զանգահարել ընկերը՝ Արման Բաղդասարյանը և իմանալով կատարվածի մասին, եկել է իր մոտ և համոզել, որպեսզի գնա հիվանդանոց։ Մի քանի ժամ անց, երբ զգացել է, որ դժվարանում է շնչել, Արմանն իրեն տեղափոխել է Էրեբունու զինվորական հոսպիտալ։ (...)՚։
26.04.2014թ. Մալաթիայի քննչական բաժնում մեղադրյալ Մ.Սաֆարյանի հետ առերես հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել այն մասին, որ
ՙ(...) Մայիսին առաջին անգամ տեսել է 2013թ. նոյեմբերի 21-ին ՙՀրազդան՚ տոնավաճառի դիմաց գտնվող թիվ 4 երթուղային տաքսիների վերջին կանգառում, որը գտնվում է շինանյութի խանութի դիմաց։ Վերջինիս հետ որևէ հարաբերության մեջ չի գտնվում։
Հայտնել է, որ դեպքի օրը չի տեսել և չի նկատել, թե ինչպես է ստացել մարմնական վնասվածքները, պարզապես զգացել է, որ արնահոսում է։ Դեպքի օրը վիճաբանել է Մայիսի հետ, միմյանց քաշքշել են, սակայն ինքը Մայիսին չի հրավածել։ Վիճաբանությունը սկսվել է Մայիսի ավտոմեքենան թիվ 4 երթուղային տաքսիների կայանման վայրում կայանելու համար։
Պնդել է, որ ինքը Մայիսին չի հարվածել, առավել ևս՝ ինչ-որ իրով, պարզապես հրել է նրան (...)՚։
(...)
Նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից հետո տուժող Վասիլյանը հայտնել է, որ ինտերնետային կայքէջում կարդացել է, որ իրեն դանակահարել է Մայիս անունով մի անձ, ուստի նախաքննական ցուցմունքներում նշել է ՙՄայիս՚ անունը, սակայն չի կարող ասել, արդյոք ՙՄայիս՚-ը հանդիսանում է ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանը, թե ոչ։ Պնդել է, որ միջադեպը տեղի է ունեցել խանութի դիմացը` հետիոտնային անցումից ներքև։ Ծագել է փոխադարձ հրմշտոց, որի ընթացքում ծեծկռտուք չի եղել, սակայն չի բացառում, որ հարվածած լինի իր հետ վիճող անձին։ Վիճաբանությունը եղել է մոտ 1 րոպե։
Ամբաստանյալի նկատմամբ բողոք չունի։ /տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Արմեն Գառնիկի Պետրոսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատանքի բերումով ճանաչում է ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին և տուժող Հայկ Վասիլյանին, վերջիններս հանդիսանում են իր ծանոթները։
Հայտնել է, որ 2-3 տարի առաջ /օրը և ամիսը չի մտաբերում/ երբ ավտոմեքենան կայանել էր շինանյութի խանութի մոտ և մեքենայի մեջ նստած զբաղված է եղել հեռախոսով, լսել է աղմուկի ձայներ և դուրս է եկել մեքենայից։ Տեսել է, որ դրսում խառնաշփոթ իրավիճակ է, այնտեղ գտնվել են նաև Մ.Սաֆարյանը և Հ.Վասիլյանը։ Քանի որ Հ.Վասիլյանը գտնվել է խառնված վիճակում, շնչել է արագ, անմիջապես մոտեցել է նրան և հարցրել է, թե ինչ է պատահել, ապա գրկախառնվելով նրան, առաջարկել է գնալ մոտակա խանութ և ջուր խմել։ Թեև տեսել է Մ.Սաֆարյանին, սակայն նրան որևէ ուշադրություն չի դարձրել, ուստի նրա գործողությունները չի մտաբերում։ Այդ ժամանակ Հ.Վասիլյանն անընդհատ ասել է ՙկողքս, կողքս՚։ Խանութում գտնվելու ընթացքում, երբ վերջինս բարձրացրել է թևը և արձակել բաճկոնը, տեսել է, որ նրա հագուստն արյունոտ է, ինչից ինքը ևս խառնվել է։ Այնուհետև, Հ.Վասիլյանին՝ նրա առաջարկով, իր մեքենայով տարել է ՙԿիլիկիա՚ ավտոկայան և թողնելով նրան այնտեղ, հեռացել է։ Ավտոկայան տանելու ճանապարհին դեպքի հանգամանքների հետ կապված Հ.Վասիլյանն իրեն որևէ բան չի ասել։ Այդուամենայնիվ, ինքը վիճաբանություն, ծեծկռտուք չի տեսել, ավելին, չի տեսել, որ Մ.Սաֆարյանն ու Հ.Վասիլյանը միմյանց քաշքշած լինեն։
Դեպքի օրը Հ.Վասիլյանը կրել է սպորտային բաճկոն, նրա ձեռքը որևէ մետաղյա, փայլուն առարկա կամ այլ իր չի տեսել։ (…) Տեղեկություն չունի, թե Հ.Վասիլյանն ինչպես է ստացել մարմնական վնասվածքը, քանի որ, երբ արդեն մոտեցել էր նրանց, վերջիններս արդեն միմյանցից գտնվել են մոտ մեկ մետր հեռավորության վրա։ Նախաքննությանը տվել է իրականությանը համապատասխանող ցուցմունքներ։
Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություներ որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ
ՙ(...) 2013թ. նոյեմբերի 21-ին ժամը 14։30-ի սահմաններում, երբ ավտոմեքենայով գտնվել է ՙՀրազդան՚ տոնավաճառի մոտ` Աթենքի փողոցի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց, լսել է, թե ինչպես է ինչ-որ մեկը ձայնային ազդանշան տալիս իր մեքենայի ետևից։ Բացել է ավտոմեքենայի դուռը և տեսել, որ ձայնային ազդանշան տվողը հանդիսանում է ՙՄերսեդես՚ մակնիշի վարորդ Մայիս Սաֆարյանը, վերջինս խնդրել է իրեն ավտոմեքենան մի փոքր առաջ վարել, որպեսզի նա կարողանար ավտոմեքենան կայանել իր ավտոմեքենայի ետևի հատվածում։ Դրանից հետո ինքը տեղ է տվել Մ.Սաֆարյանին, որպեսզի նա կարողանար կայաներ ավտոմեքենան։ Մոտ 10 րոպե անց լսել է բարձր ձայն, ուշադրություն դարձնելով դեպի մայթեզրը, տեսել է, որ մարդիկ են հավաքված։ Դուրս է եկել ավտոմեքենայից, մոտեցել հավաքված մարդկանց և տեսել, որ միմյանցից մեկ մետր հեռավորությամբ կանգնած են Հ.Վասիլյանն ու Մ.Սաֆարյանը։ Նրանք երկուսով գտնվել են խառնված վիճակում, շնչել արագ, կարծես շնչահեղձ են լինում, հասկացել է, որ նրանք կռիվ են արել միմյանց հետ։ Տեսել է, որ Հ.Վասիլյանը բարձրացրել է թևերը և զննում է հագուստները, կարծել է, որ Հայկը փնտրում է հագուստի պատռված հատվածը, որը կարող էր առաջանալ միմյանց քաշքշելու հետևանքով։ Ուշադրություն դարձնելով Հայկի հագուստներին, տեսնելով, որ պատռված չէ, նրան ասել է, որ ամեն ինչ նորմալ է։ Գրկախառնվելով Հայկին, տարել է հարևանությամբ գտնվող տնտեսական խանութ։ Այդ ժամանակ Հայկի դեմքը եղել է սպիտակ գույնի, մտածել է, որ խանութում նրան ջուր կտան։ Միասին մտել են խանութ, գնացել վերջնամաս, որտեղ մարդ չի եղել և Հայկը նորից սկսել է զննել հագուստները։ Տեսել է, որ Հայկը բաճկոնի տակից հագել է կապույտ գույնի սպորտային համազգեստ, բացի այդ նկատել է, որ այդ համազգեստի ձախ կողմում՝ թևի տակ, առկա է արնանման հետք, հասկացել է, որ վեճի ժամանակ Մայիսը դանակով հարվածել է Հայկին։ Հայկն ասել է, որպեսզի նրան տանի Նորագյուղ թաղամասում գտնվող ավտոկայան, ուստի միասին դուրս են եկել խանութից և քայլել դեպի իր ավտոմեքենան, երբ իրենց է մոտեցել Մայիսը, հարցրել, թե ուր են գնում։ Լսելով այդ ամենը, Հայկը չի պատասխանել Մայիսի հարցին, իսկ ինքն ասել է, որ Հայկին տանում է Նորագյուղ թաղամաս, և, նստելով իր ավտոմեքենան, Հայկին տարել է նրա նշած վայրը։ Հասնելով տեղ, Հայկն ասել է, որ նրան պետք է դիմավորեն, ամեն ինչ նորմալ է, ինքը կարող է գնալ։ Դրանից հետո վերադարձել է տնտեսական խանութի դիմաց, այնտեղ այլևս չի տեսել Մայիսին։
Պնդել է, որ երբ մոտեցել է Մայիսն և Հայկին, այդ ժամանակ Հայկը ձեռքերը վերև էր բարձրացրել և զննում էր իր հագուստները, նրան գրկախառնվել է ու տարել խանութ։ Հարվածելու պահ ինքը չի տեսել։ Տեսնելով, որ Հայկը ձեռքերը բարձրացրել է վերև, չի բացառում, որ նա ցանկացել է հարվածել, չնայած ինքը նման տպավորություն չի ստացել, այլ հասկացել է, որ ձեռքերը բարձրացրած վերև` զննում է հագուստները։ Այդ ժամանակ Մայիսը կանգնած է եղել նրա դիմաց և ոչինիչ չի արել։
Մայիսի ձեռքին դանակ, իսկ Հայկի ձեռքին մահակ չի տեսել, նրանց միմյանց հարվածելիս չի տեսել, պարզապես երբ մոտեցել է Հայկին, նրա ձեռքերը եղել են վերև պարզված։ Դրանից հետո գրկել է նրան։ Խանութում ևս Հայկի մոտ մահակ չի տեսել։ Տեսնելով Հայկին, նկատել է, որ նրա գույնը եղել է սպիտակած, այդ իսկ պատճառով միանգամից մոտեցել է նրան։
(…)Երբ խանութում, Հայկն արձակել է բաճկոնը և տեսել արյունը, վախեցել է, խուճապի մատնվել և ինքը Հայկին ասել է, որ ամբողջ հագուստն արյունոտ է, ապա, վերջինս իրեն ասել է տանել Նորագյուղ թաղամաս։ Ավտոմեքենայում Հայկը հեռախոսով որևէ մեկի հետ չի խոսել, նստել էր կծկված, դողացրել և ասել, որ ձախ կողմի հատվածը ծակում է։ Բացի այդ, չի ասել, թե որն է եղել կռվի պատճառը։ Իջնելով ավտոմեքենայից, ասել է, որ նրան պետք է դիմավորեն և քայլել է դեպի ավտոկայան, իսկ ինքը հեռացել է (...)՚:
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան հայտնել է, որ այն ամբողջովին համապատասխանում է իրականությանը։ Տեսնելով Հայկի վնասվածքը, ենթադրել է, որ Մայիսը հարվածել է վերջինիս։ Հայկի և Մայիսի ծանր շնչելուց կարծել է, որ վերջիններս վիճել են միմյանց հետ։ Պնդել է, որ Հայկի և Մայիսի ձեռքին որևէ առարկա չի տեսել։ Հայկն իրեն վիճաբանության մասին ոչինչ չի ասել։ Ցուցմունքի հրապարակումից հետո մտաբերում է, որ Մայիսն իրեն ազդանշան է տվել` մեքենան առաջ վարելու նպատակով, որպեսզի նա կարողանար ևս կայաներ մեքենան։ Մայիսի կողմից մեքենան կայանելու տարածքը հանդիսանում է մեքենաների կայանման համար թույլատրելի տարածք, թեև այդ վայրում հիմնականում կայանում են թիվ 4 երթուղային տաքսիների ավտոմեքենաները։ Իր հիշելով դեպքի օրը գրկախառնվել է Հ.Վասիլյանին՝ նրան մի կողմ տանելու համար, վերջինս ագրեսիվ վարքագիծ չի դրսևորել։ Հետագայում իմացել է, որ Հայկն ու Մայիսը վիճել են մեքենան կայանելու համար, թեև չի մտաբերում, թե ումից է կոնկրետ իմացել։ դեպքի օրը տուժող Վասիլյանից փորձել է տեղեկանալ, թե որն է եղել միջադեպի պատճառը, սակայն նա ոչինչ չի ասել։ Պնդել է, որ միջադեպի ժամանակ Հայկ Վասիլյանի ձեռքին փայլուն կամ զսպանակի նմանվող առարկա չի տեսել, վերջինս որևէ առարկայով Մ.Սաֆարյանին չի հարվածել։ Չի տեսել նաև, որ Հ.Վասիլյանը գետնից վերցրած լինի որևէ առարկա։/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին սկսել է ճանաչել սույն քրեական գործի շրջանակներում, նախկինում վերջինիս հետ որևէ առնչություն չի ունեցել։
(…) Ներկայացնելով տեղի ունեցած իրադարձությունները, հայտնել է, որ 2013թ. նոյեմբեր ամսին գտնվել է ՙՀրազդան՚ տոնավաճառին հարակից կանգառում և սպասել երթուղային տաքսու` խանութ գնալու նպատակով։ Կանգառը գտնվել է շինանյութի խանութի մոտ` դեպի շրջադարձը։ Այդ ժամանակ լսել է բարձր տոնայնությամբ ձայներ։ Ուշադրություն դարձնելով այդ ձայներին, 1-2 քայլ առաջացել է և տեսել, որ հիշյալ տարածքում գտնվող շինանյութի խանութի մոտ իրեն անծանոթ երկու երիտասարդ տղաներ բարձր տոնով խոսում են միմյանց հետ։ Մասնավորապես, լսել է, թե ինչպես է այդ երիտասարդներից մեկը մյուս երիտասարդին ասում, որ չպետք է հիշյալ վայրում կայանի ավտոմեքենան, իսկ մյուսը պատասխանել է, թե տվյալ վայրում կայանելով մեքենան որևէ մեկին չի խանգարում։ Այնուհետև, լսել է, թե ինչպես է դիտողություն կատարող երիտասարդն ասում` ՙերևի լավ չես հասկանում՚։ Տեսել է, որ այդ երիտասարդը մոտեցել է մոտակայքում կայանված սպիտակ գույնի ՙՄերսեդես՚ մակնիշի մեքենային, այնտեղից վերցրել ինչ-որ առարկա` փայտ, և, իր մտաբերմամբ, այդ փայտով վերևից դեպի ներքև 2-3 անգամ՝ հարվածների քանակը ստույգ չի հիշում, հարվածել է մյուսին։ Հարվածների քանակը չի կարողանում հստակ մտաբերել։ Հիշում է նաև, որ դրանից հետո երիտասարդները գրկախառնվել են, ապա եկել է իր երթուղային տաքսին և ինքը հեռացել է։ Դեպքի մանրամասների մասին ավելի կոնկրետ իմացել է հետագայում՝ ՙ02՚ հաղորդաշարից, և կնոջն ասել է, որ ինքը պատահաբար ներկա է գտնվել այդ վիճաբանությանը։ Այդ օրը, երեկոյան, երբ որդին եկել է տուն, նրան ևս պատմել է ՙ02՚ հաղորդաշարով ցուցադրված միջադեպի մասին, ասելով, որ ինքն ականատես է եղել այդ ամենին։ Այդ ժամանակ որդին իրեն ասել է, որ միջադեպի մասնակիցներից մեկը հանդիսանում է Կիլիկիա թաղամասի բնակիչ։
Դեպքից մի քանի օր անց հանդիպել է Մայիս Սաֆարյանի հորը` Լևոն Սաֆարյանին, ում նախկինում ճանաչել է որպես Կիլիկիացի և նրա հետ խոսել կատարվածի մասին, և քանի որ իր որդին ասել էր իրեն, որ միջադեպի մասնակիցը Լևոն Սաֆարյանի որդին է, նրան ասել է, որ ներկա է գտնվել միջադեպին և պատմել եղելությունը։ Լ.Սաֆարյանին ասել է, որ քանի որ ականատես է եղել վիճաբանությանը, կարող է վկայություն տալ և պատմել իր տեսածը։ Վկան դատարանին հավաստիացրել է, որ ինչպես Լևոն Սաֆարյանը, այնպես էլ որևէ մեկն իրեն երբևէ չի խնդրել Մայիս Սաֆարյանի համար բարենպաստ ցուցմունքներ տալ։
Պնդել է, որ թեև 2008թ. տարել է ինսուլտ, սակայն իրադարձությունները շուտ մոռանալու հակում չունի, ավելին, երբեք հոգեբուժական հաստատությունում հաշվառման մեջ չի գտնվել, հոգեկան վիճակի հետ կապված խնդիրներ չունի։ Ըստ այդմ` ֆանտազիան և երևակայությունը բնորոշ չեն իրեն։
Ի պատասխան դատարանում իրեն առաջադրված հարցերիª վկան հայտնել է, որ սովորաբար, լինում են դեպքեր, երբ առօրյա կյանքում կատարում է որոշակի գրառումներ, պարզապես իր համար, որոնք հետագայում նայում և վերհիշում է։ Նախաքննության ընթացքում քննիչին ասել է, որ ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, քանի որ ցուցմունք տալիս հոգնել էր, իսկ քննիչը իրեն հարցաքննել է երկար ժամանակ։ Այդուամենայնիվ, նախաքննության ընթացքում հարցաքննվելիս գրառումներից չի օգտվել։ Նախորդ դատական նիստին հարցաքննության ժամանակ ևս որևէ գրառում չի ունեցել։ Պնդել է, որ թեև տեսել է երիտասարդների գրկախառնությունը, սակայն Մ.Սաֆարյանի` դանակով հարվածելու պահը չի տեսել։
Վկան ևս մեկ անգամ պնդել է, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ նախորդ դատական քննության ընացքում մշտապես հայտնել է ճշմարտությունն ու միևնույն հանգամանքները։
Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություներ որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ ՙ(...) Ճանաչում է Մայիս Սաֆարյանի հորը՝ Լևոնին, նրա հետ ծանոթացել է մոտ երկու տարի առաջ՝ ընտրությունների ժամանակ։ Գիտի, որ նա հանդիսանում է Կիլիկիա թաղամասի բնակիչ։ Իմանալով, որ Լևոնի որդին՝ Մայիսը, 2013թ. նոյեմբեր ամսվա կեսերին Երևան քաղաքի ՙՀրազդան՚ տոնավաճառի դիմաց վիճաբանության ժամանակ դանակահարել է ինչ-որ մեկին, ում ինքը չի ճանաչում, բացի այդ, իմանալով, որ Մայիսը գտնվում է կալանքի տակ, 2014թ. հունվար ամսին պատահական իրենց թաղամասի կանգառում հանդիպել է Լյովային ու նրան պատմել, որ որդու մասնակցությամբ տեղի ունեցած կռվին ինքը ներկա է գտնվել։ Լյովային ասել է նաև, որ դեպքի օրը չի ճանաչել Մայիսին, միայն հեռուստացույցով ՙ02՚ հաղորդաշարը տեսնելուց հետո որդին՝ Վահրամը, ասել է, որ այդ անձը հանդիսանում է Լյովայի որդի Մայիսը։ Լյովան իրեն հարցրել է, որ անհրաժեշտության դեպքում կարո՞ղ է արդյոք ինքը գնալ ոստիկանություն և պատմել եղելությունը, ինչին համաձայնվել է։ Դրանից հետո մտածելով, որ որպես վկա իրեն կարող են հրավիրել ոստիկանություն, տանը փորձել է ավելի մանրամասն հիշել դեպքի հանգամանքները և իր մոտ կատարել է գրառումներ, քանի որ վատառողջ է և ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, այն է՝ լսածը և տեսածը շուտ մոռանում է։ Այդ պատճառով սույն ցուցմունքը տալիս խնդրել է օգտվել գրառումներից, որպեսզի կարողանա Լյովայի որդու վիճաբանության հետ կապված դեպքը վերհիշել ավելի մանրամասն։ Նշված գրառումները կատարել է տանը, գրված է իր ձեռքով, այդ ժամանակ տան անդամներից որևէ մեկն իր մոտ չի եղել և չի օգնել։ Օգտվելով իր գրառումից, պատասխանել է քննիչի հաջորդ հարցին (...)՚։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկա Սամվել Հակոբյանը հայտնել է, որ իմանալով, որ պետք է գնա ոստիկանություն և ցուցմունք տա, կատարել է գրառում` դեպքի հանգամանքները ճիշտ վերհիշելու համար։ Ներկայումս, դատարանում ցուցմունք տալիս գրառում չի կատարել, որովհետև առողջական վիճակն այդ տեսակետից բավականին լավ է։ Տեղյակ չէ որդու կողմից տրված ցուցմունքներից։ /տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Վկա Վահրամ Սամվելի Հակոբյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է վկա Սամվել Հակոբյանի որդին, ճանաչում է ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին, վերջինիս հետ բնակվում են միևնույն թաղամասում։
Հայտնել է, որ տեղյակ է Մ.Սաֆարյանի հետ կապված տեղի ունեցած միջադեպի՝ դանակահարության, մասին, սակայն, քանի որ ներկա չի գտնվել այդ ամենին, հստակ չգիտի, թե վերջինս ինչ գործողություններ է կատարել այդ միջադեպի ժամանակ։ Միջադեպը տեղի է ունեցել իրենց թաղամասում, իսկ դեպքի մասին տեղեկացել է հորից, սակայն, քանի որ անցել է 3-4 տարի, չի մտաբերում դեպքի վերաբերյալ մանրամասները։ Չի մտաբերում, արդյոք միջադեպի մասին այլ անձ պատմել է իրեն, թե ոչ։ Պարզապես, ընդհանուր խոսակցությունների ժամանակ հայրն ասել է, որ ականատես է եղել դեպքին։
Հայկ Վասիլյան անունով անձի չի ճանաչում։ Բնակվում է հոր, մոր, կնոջ ու երեխաների հետ։ Հայրն ունի առողջական խնդիրներ, մասնավորապես, 5-6 տարի առաջ ստացել է գլխուղեղի ինսուլտ, որի հետևանքով նրա մոտ ի հայտ են եկել տեսողության, հիշողության հետ կապված խնդիրներ։ Այդուամենայնիվ, նախկինում չի եղել դեպք, երբ հայրը փորձի ինչ-որ իրադարձություն հորինել, երևակայել, ավելին, նրան բնորոշ չէ երևակայության /ֆանտազիա/ հատկանիշը։ Նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող քննիչն անընդհատ հորը կանչել է հարցաքննության, ուստի, անհանգստանալով վերջինիս առողջական վիճակի մասին, ինքն իր նախաձեռնությամբ հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր է ներկայացրել քննիչին։ Բացի այդ, կասկածել է, որ առողջական վիճակով պայմանավորված, հնարավոր է, որ նա հանգամանքները այլ կերպ ներկայացներ, որի հետևանքով նա կարող էր ունենալ խնդիրներ։ Հիվանդության հետ կապված հայրն ունի հաշմանդամության կարգ։ Չի մտաբերում, թե ինչպես են ինքն ու հայրը գնացել են ոստիկանություն։ Չի մտաբերում նաև, արդյոք նախաքննության ժամանակ ինքը հարցաքննվել է, թե ոչ, իսկ եթե հարցաքննվել է, չի հիշում ցուցմունքի բովանդակությունը։
Դատարանն արձանագրելով, որ վկայի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություներ որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ
ՙ(...) Բնակվում է հոր՝ Սամվել Հակոբյանի, և մոր՝ Արմենուհի Մկրտչյանի, հետ միասին։ 2013թ. նոյեմբերի 21-ին, իր մտաբերմամբ, գտնվել է Սովետաշենում և զբաղված է եղել իր անձնական գործերով։ Նշված օրն իրենց թաղամասում՝ ՙՀրազդան՚ տոնավաճառի դիմաց, Մայիս Սաֆարյանի և Հայկ Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանության մասին իմացել է դեպքից օրեր անց, այդ մասին լսել է պատահական խոսակցություններից, սակայն հստակ չի հիշում, թե ումից։ Որպես իրենց թաղամասի բնակիչ ճանաչում է Մայիս Սաֆարյանին, սակայն նրա հետ որևէ շփում չի ունեցել։ Տեղի ունեցած դեպքի մասին լսել է, որ Մայիս Սաֆարյանը վիճաբանել է Հայկ Վասիլյանի հետ, այլ մանրամասներ չգիտի, բացի այդ, չգիտի նաև վիճաբանության պատճառը։ Հայկ Վասիլյանին չի ճանաչում։
Պնդել է, որ իրականում դեպքի մանրամասները չգիտի, ավելին, չի եղել դեպք, երբ հոր հետ հեռուստացույցով ՙ02՚ հաղորդաշարը դիտելու ժամանակ հայրը հայտնած լինի, որ նա ինչ-որ վիճաբանության ականատես է եղել, իսկ ինքը հորը հայտնած լինի, որ դանակահարող անձը հանդիսանում է իրենց թաղամասի բնակիչ Լևոնի որդի Մայիսը։ Ավելին, զարմացել է, երբ իրեն ոստիկանություն են հրավիրել, այդ ժամանակ հայրն ասել է, որ նրան ևս հրավիրել էին ոստիկանություն, որտեղ վերջինս պատմել է, որ նա եղել է դեպքի վայրում, թեև չի ճանաչել վիճաբանող անձանց, սակայն երբ հեռուստացույցով ցույց են տվել Մայիսին, ինքը ճանաչել է նրան և հորն ասել այդ մասին։ Հայտնել է, որ իրականում նման բան չի եղել։ Մոտ 7 տարի առաջ հայրն ինսուլտ է ստացել, որից հետո նրա մոտ առաջացել են հիշողության և տեսողության հետ կապված խնդիրներ, նրա մոտ նկատվում է նաև հոգեկան անհավասարակշռություն, ՙֆանտազիա՚, երևակայություն, հաճախակի տարբեր հորինվածքներ է արտահայտում։ Խնդրել է հոր կողմից տրված ցուցմունքը հիմք չընդունել, քանի որ նա հիվանդության պատճառով հստակ ոչինչ չի կարող հայտնել։ Հիվանդության պատճառով հայրը հանդիսանում է 2-րդ կարգի հաշմանդամ։ Չի մտաբերում, արդյոք նա հոգեկան անհավասարակշռության պատճառով որևէ հոգեբուժական կենտրոնում հաշվառված է, թե ոչ։ Խնդրել է մորը հարցաքննության չկանչել, քան որ նա ևս վատառողջ է։ Չի կարող ասել, թե ինչու է հայրը գնացել ոստիկանություն և հայտնել, որ նա եղել է դեպքին ականատես վկա, կարծում է, որ վերջինս վառ երևակայության արդյունքում հորինել է այդ ամենը։ Հայրն իրեն դեպքի մասին որևէ բան չի պատմել(...)՚։
Նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան հայտնել է, որ իրականում հորը բնորոշ չէ հորինվածքներ ներկայացնելը, հայրն անընդհատ ասել է, որ ներկա է գտնվել միջադեպին, որպիսի հանգամանքը հաստատել են նաև թաղամասի բնակիչները։ Մինչ ոստիկանություն գնալը, հայրը պատմել է իրեն դեպքի մասին, սակայն չի ցանկացել, որ այդ խոսակցությունը ծավալվեր, այն պատճառով, որ վերջինս տրված ցուցմունքի հետևանքով որևէ խնդիր չունենար, ավելին, չի ցանկացել, որպեսզի մորը ևս հետագայում հարցաքննության կանչեին։ Չի բացառում նաև այն, որ հայրն իրեն դեպքի մասին պատմած լինի ՙ02՚ հաղորդումը դիտելուց հետո։ Բացի այդ, մտավախություն է ունեցել հոր առողջական վիճակի մասին։ Չի իմացել, որ հայրը դատարան է ներկայացել և հարցաքննվել սույն քրեական գործի շրջանակներում։ Հայրը և Լևոն Սաֆարյանը հանդիսանում են թաղեցիներ, գտնվում են նորմալ հարաբերությունների մեջ։ Հայրը որևէ հոգեբուժական հիվանդանոցում հաշվառված չէ, ուղղակի էմոցիոնալ է, հաճախակի հուզվող, որի հետևանքով բարձրանում է ճնշումը։ Ինչ վերաբերում է նախաքննական ցուցմունքում իր կողմից նշված՝ ՙֆանտազիա՚, ՙերևակայություն՚, ՙհոգեկան անհավասարակշռություն՚ արտահայտություններին, նշել է, որ այդ արտահայտությունները գրել է ինքը՝ ինքնուրույն, առանց կողմնակի ճնշումների։ Չի բացառում, որ հայրն իրեն ասել է տեղի ունեցած միջադեպի մասին, այն, որ նա ականատես է եղել այդ ամենին, իսկ ինքը ասած լինի, որ ճանաչում է վիճաբանող անձանց։ Նկատել է, որ վերջին ժամանակաշրջանում հայրը չի մտաբերում որոշակի մանրուքներ, որոնք վերաբերում են իրենց ընտանեկան հարցերին, սակայն դրանք միայն մանրուքներ են։
Հայկ Վասիլյանին չի ճանաչում, իսկ նախաքննական ցուցմունքում քննիչի ասելով է որպես Մայիս Սաֆարյանի հետ վիճաբանող անձի անուն, ազգանուն նշել Հայկ Վասիլյանին։ /տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել են՝
23.11.2013թ. Երևան քաղաքի Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես վկա հարցաքննված Կարեն Վլադիմիրի Բլբուլյանի ցուցմունքն այն մասին, որ՝ ՙ(...) Չունի մշտական աշխատանք, սակայն օգնում է ազգականին և միասին աշխատացնում են Երևան քաղաքի Աթենքի փողոցի վրա գտնվող 6/4 հասցեում գործող շինանյութի և տնտեսական ապրանքների խանութը։ Ճանաչում է Հայկ Վասիլյանին, մի քանի տարի է, ինչ վերջինս աշխատում է խանութի հարևանությամբ գտնվող կանգառում և իրականացնում է թիվ 4 երթուղային տաքսիների երթակարգավորումը։ Ճանաչում է նաև Մայիս Սաֆարյանին, վերջինիս հայրը նրա ՙՄերսեդես՚ մակնիշի ավտոմեքենայով տաքսի է վարում, մշտապես մեքենան կայանում է իրենց խանութի մոտակայքում։ Այդուամենայնիվ, Հ.Վասիլյանի և Մ.Սաֆարյանի բնակության հասցեները չգիտի։
2013թ. նոյեմբերի 21-ին գտնվել է աշխատավայրում՝ խանութի ներսում։ Ժամը 12։00-ի սահմաններում դուրս է եկել խանութից և գնացել է առևտուր կատարելու, խանութ է վերադարձել ժամը 14։30-ի սահմաններում։ Մտնելով խանութ, տեսել է, որ ներսում՝ դրամարկղի մոտ, հաճախորդներ են կուտակված։ Այդ պահին տեսել է նաև Մայիս Սաֆարյանին, ով մտնելով խանութի ծայրի հատվածը, հարցրել է, թե որտեղ է Հայկոն։ Այդ ժամանակ նկատել է, որ Մ.Սաֆարյանը դրսևորում է խառնված պահվածք։ Մ.Սաֆարյանին պատասխանել է, որ չգիտի, թե որտեղ է Հայկոն, բացի այդ ասել է, որպեսզի նա չխանգարի և չփակի խանութի մուտքը, ուստի խնդրել է նրան դուրս գալ խանութից։ Դրանից հետո Մայիսը դուրս է եկել խանութից, սակայն, Մայիսի խառնված վարքագծի հետևանքով ինքը նույնպես դուրս է եկել նրա ետևից։ Մայիսին հարցրել է, թե ինչ է պատահել, սակայն, քանի որ այդ պահին Մայիսը քայլում էր դեպի նրա ավտոմեքենան, չի լսել իր կողմից հնչեցրած հարցը։ Այդ ժամանակ պատահական անցնող մի կին, ում ինքը չի ճանաչում, պատասխանել է իր կողմից Մայիսին ուղղված հարցին, ասելով՝ ՙինչ պետք է լինի, կռիվ են անում, իրար միս են ուտում՚։ Դրանից հետո իմացել է, որ մինչ իր կողմից խանութ գալը, խանութի մոտ կռիվ է տեղի ունեցել։ Դրանից հետո տեսել է, որ Մայիսը քայլում է մայթեզրով, խոսում հեռախոսով։ Նկատել է, որ խանութից դուրս է եկել նաև տաքսու վարորդ ՙչախկալը՚, ում անունը Արմեն է, նրա հետ է գտնվել երթակարգավորող Հայկը, նրանք միասին քայլել են դեպի Արմենի ավտոմեքենան։ Այդ ժամանակ նրանց է մոտեցել Մայիսը, սակայն չգիտի, թե նրանք ինչ են զրուցել, քանի որ չի լսել նրանց խոսակցությունը։ Այնուհետև, Արմենը և Հայկը միասին գնացել են, իսկ Մայիսը նստել է նրա ավտոմեքենան ու հեռացել։ Կատարվածի մասին տեղեկացել է հաջորդ օրը, երբ նշված խանութ են եկել տարբեր ստորաբաժանման աշխատակիցներ, հարցուփորձ կատարել դեպքի հանգամանքների մասին։ Ոստիկանության աշխատակիցներից իմացել է, որ տեղի է ունեցել դանակահարություն, մասնավորապես, դանակահարել են Հայկին։ Չգիտի, թե որն է եղել վիճաբանության պատճառը։ Մ.Սաֆարյանի մոտ երբեք դանակ կամ եղունգկտրիչ, իսկ Հայկոյի մոտ որևէ տեսակի մահակ չի տեսել։ Նրանք պարզապես հանդիսանում են իր ծանոթները, առօրյա շփում չունի նրանց հետ։ Դեպքի հետ կապված որևէ այլ տեղեկություն չի կարող հայտնել (...)՚։/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
30.04.2014թ. Երևան քաղաքի Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես վկա հարցաքննված Արման Գարեգինի Բաղդասարյանի ցուցմունքն այն մասին, որ՝ ՙ(...) Ճանաչում է Հայկ Վասիլյանին, վերջինիս հետ գտնվում է ընկերական հարաբերությունների մեջ։ (...) Զրուցելու ընթացքում Հայկն ասել է, որ վիճաբանության ժամանակ նրան դանակահարել են, իրեն ցույց է տվել ձախ կողմում թևի տակ եղած արյունոտ հատվածը։ Մանրամասն նայել է և տեսել, որ այդ հատվածը ծակած է, ուստի Հայկին առաջարկել է տանել հիվանդանոց, սակայն Հայկը չի ցանկացել, ասելով, որ դեպքը տեղի է ունեցել մի քանի ժամ առաջ՝ ժամը 14։00-ի սահմաններում, դեպքից հետո ցավեր չի զգացել և չի ցանկացել դիմել բուժօգնության։ (...)՚։/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի թիվ 138/17 եզրակացությունը, համաձայն որի՝
ՙ(...) Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանը հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և ներկայումս չի տառապում, հանդիսանում է հոգեպես առողջ անձ։ Փորձաքննվողի մոտ առկա են գլխուղեղի օրգանական ախտահարման մնացորդային երևույթներ՝ տարած ինսուլտից հետո, առանց հոգեկան խանգարումների։ Որպես հոգեկան հիվանդությամբ չտառապող անձ, Սամվել Հակոբյանը դեպքին նախորդող, ինչպես նաև բուն դեպքի ժամանակահատվածում, իր նախաքննական և բոլոր դատաքննական ցուցմունքները տալու ժամանակ տկարամտությամբ կամ որևէ հոգեկան հիվանդությամբ կամ հոգեկան գործունեության ժամանակավոր հիվանդագին խանգարմամբ չի տառապել, կարող էր ու կարող է գիտակցել իր գործողությունները կամ ղեկավարել դրանք, հասկանալ դրանց բնույթն ու նշանակությունը։ Վկա Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանն ինչպես դեպքի պահին, այնպես էլ դրանից հետո՝ ցուցմունքներ տալիս ունակ է եղել և ներկայումս նույնպես ունակ է ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու քրեական գործով բացահայտման ենթակա հանգամանքները, հետևաբար կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին՚։
/տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/
(...)
Դատաբժշկական փորձաքննության 24.12.2013թ. թիվ 2084/հ եզրակացությունը, համաձայն որի՝ ՙՀայկ Վասիլյանի ստացած մարմնական վնասվածքը՝ կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վերքի, ձախ թոքի վնասումով, պատճառվել է ծակող-կտրող գործիքով, հնարավոր է գործի հանգամանքներում նշված ժամանակին և պատճառվել է առողջությանը ծանր վնաս, կյանքին վտանգ սպառնացող՚։/տես` գ.թ. 170-172, դատական նիստի արձանագրությունը /
Դատաբժշկական փորձաքննության 03.12.2013թ. թիվ 3924/հ եզրակացությունը, համաձայն որի՝ ՙՄայիս Սաֆարյանի մոտ փորձաքննության պահին, մարմնական վնասվածքների օբեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել՚։/տես գ.թ. 163-164,դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատակենսաբանական փորձաքննության 25.12.2013թ. թիվ 405 եզրակացության համաձայն՝ ՙփորձաքննության ներկայացված Հայկ Վասիլյանի արյան նմուշը ըստ ABO իզոշիճաբանական համակարգի պատկանում է AB խմբին։
Փորձաքննության ներկայացված Հ.Վասիլյանի հագուստների երկարաթև մայկայի, սպորտային անդրավարտիքի վրա տեղակայված կասկածելի հետքերում հաստատվեց արյան առկայություն, որը պատկանում է մարդու և ըստ արյան ABO իզոշիճաբանական համակարգի՝ առաջացել է AB խումբ ունեցող անձից կամ անձանցից, այդ թվում նաև կարող էր առաջանալ Հայկ Վասիլյանից։
Փորձաքննության ներկայացված երկարաթև մայկայի վրա տեղակայված կասկածելի հետքերից մեկում /օբ.2/ հաստատվեց արյան առկայություն, որտեղ արյան հետքի տեսակային պատկանելիությունը հնարավոր չեղավ որոշել, հավանաբար արյան հետքում սպիտակության խտության 1։1000-ից նոսր լինելու պատճառով՚։ /տես` գ.թ. 173-175, դատական նիստի արձանագրությունը/
(...)՚:
Գործի փաստական հանգամանքների ընդհանուր վերլուծությունից դատարանը հաստատված է համարում այն, որ 2013թ. նոյեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց ծագած վիճաբանության անմիջական մասնակիցներ են հանդիսանում գործով ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանն ու տուժող Հայկ Վասիլյանը։ Թեև գործի քննությամբ, մասնավորապես տուժողի կողմից ներկայացված տեղեկություններում, վերջինս փորձել է խուսանավել այն տեղեկությունները հայտնելուց, որ իրեն մարմնական վնասվածք հասցնողը հանդիսանում է Մայիս Սաֆարյանը, այդուամենայնիվ, գործով ձեռք բերված ապացույցների ամբողջությունը (ամբաստանյալի, վկաների ցուցմունքներ, դատաբժշկական փորձաքննութան եզրակացություն և այլն) անհերքելիորեն վկայում են այն մասին, որ տուժողին մարմնական վնասվածքը հասցնողը հանդիսանում է ամբաստանյալը։
(...)
Սույն գործի դատական քննության ընթացքում ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանն ի սկզբանե չի հերքել իր առնչությունն ու մասնակցությունը տեղի ունեցած միջադեպին, ավելին, մանրամասն ներկայացրել է դեպքի օրն իր գործողությունների հաջորդականությունը ու զարգացումը։ Ամբաստանյալի` դատարանում տրված ցուցմունքի ամբողջական վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ իր և տուժող Վասիլյանի միջև վիճաբանությունը ծագել է կենցաղային հարցի շուրջ, որը վերաբերել է որոշակի հատվածում ավտոմեքենան կայանելու թույլատրելիությանը։ Ընդ որում, դատարանն ընդգծում է, որ ամբաստանյալը հաջորդաբար ներկայացրել է տուժող Վասիլյանի այն գործողությունները, որոնք պայմանավորված են եղել մեքենան երկրորդ անգամ նույն վայրում կայանելու հետ և ուղեկցվել են Հ.Վասիլյանի կողմից ինչպես ձայնի բարձր տոնայնությամբ խոսելով, այնպես էլ նրա կողմից դրևսորած ակտիվ վարքագծով, որն ուղղված է եղել անմիջականորեն իրեն։
Ըստ ամբաստանյալի՝ Հ.Վասիլյանի առավել ակտիվ գործողությունները ծագել են այն պահից ի վեր, երբ վերջինս երկրորդ անգամ մեքենան կայանել է շինանյութի խանութի դիմացի հատվածում՝ խանութ մտնելու և իր երեխայի համար տակդիր գնելու նպատակով։ Հենց այդ ժամանակ է, որ Հ.Վասիլյանը բարձր տոնայնությամբ դիմել նրան, ասելով՝ ՙ…ոնց որ չհասկացար, որ պետք է չկայանես այդ վայրում..՚։
Այնուհետև, ամբաստանյալը դատարանին հայտնել է, որ՝ ՙ(...) Հ.Վասիլյանը, գոռգոռալով մոտեցել է իրեն, քաշքշել, իսկ ինքը պարզաբանել է նրան, որ պետք չէ գոռալ, հասուն անձինք են, կարող են հանգիստ, առանց կռվի խոսել և հասկանալ իրավիճակը։ Հեռանալով մեքենայի մոտ, Հ.Վասիլյանը բղավել է իր ետևից՝ ՙ…արա արի, ոնց որ չես հասկանում՚ և ավտոմեքենայի միջից վերցրել ու մեջքի հետևում թաքցնելով ինչ-որ սև գույնի առարկա՝ մոտեցել է իրեն՚։
Վերը շարադրվածից կարելի է եզրահանգել, որ փաստորեն, է, ամբաստանյալը մանրամասն ներկայացրել է մի իրավիճակ, որի ընթացքում Հ.Վասիլյանը ձայնի բարձր տոնայնությամբ նախ հանդիմանել է վերջինիս, ապա, մոտեցել նրան ու սկսել քաշքշել։
Ամբաստանյալի կողմից դրսևորած հետագա գործողությունների վերաբերյալ առավել փաստարկված պատկերացում կազմելու համար անհրաժեշտ է ուշադություն դարձնել այն հագամանքի վրա, որ վայրը, որտեղ փորձել է իր ավտոմեքենան կանգնեցնել Մ. Սաֆարյանը՝ ավտոմեքենաները կայանելու համար արգելված վայր չի հանդիսանում, ավելին, այն գտնվում է տուժող Հայկ Վասիլյանի կողմից՝ որպես երթուղային տաքսիների երթակարգավորողի, ուղղորդվող երթուղային տաքսիների կայանման համար նախատեսված վայրից դուրս՝ հետևաբար, վերջինս որևէ իրավասություն չի ունեցել դիտողություն անել ամբաստանյալին՝ մեքենան այդ վայրում կայանելու առնչությամբ։ Ուստի, տրամաբանական է, որ տուժողի դիտողությունը կարող էր հարուցել ամբաստանյալի արդարացի զայրույթը իրեն արված անհիմն դիտողության և որոշակի՝ ավտոմեքենան այդտեղից հեռացնելու վերաբերյալ, ցուցումներ տալու առումով։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ ամբաստանյալը տեղյակ է պահել իրեն նկատողություն անող Վասիլյանին, որ մեքենան կայանում է շատ կարճ ժամանակահատվածով և այդքան ժամանակ վիճաբանելու փոխարեն ինքն արդեն խանութից գնումներ կատարած և վերադարձած կլիներ։
Ասվածից հետևում է, որ վիճաբանության, իսկ հետագայում նաև քաշքշուկի ու կռվի նախաձեռնողն ու պատճառը եղել է ինքը՝ տուժողը։ Հիշյալ փաստը հաստատվել է ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ տուժողի ցուցմունքնրով։
Չնայած դրան, տուժողը շարունակել է աներկբա պնդել ու պահանջել, որ ամբաստանյալը դուրս բերի մեքենան այդ վայրից, իսկ երբ հասկացել է, որ Մ.Սաֆարյանը չի կատարում իր ՙպահանջը՚, մոտեցել է ավտոմեքենային ու այնտեղից վերցնելով ինչ-որ առարկա, այն թաքցրել է մեջքի հետևում ու մոտեցել ամբաստանյալին՝ շարունակելով պնդել պահանջը։
(...)
Դատարանը վերլուծելով ամբաստանյալի և տուժողի ամբողջական ցուցմունքները, փաստում է հետևյալը`
- երկրորդ անգամ մեքենան կայանելուց հետո տուժող Հ.Վասիլյանը գոռգոռացել է Մ.Սաֆարյանի վրա՝ փորձելով շրջապատի մոտ ստեղծել որոշակի տպավորություն իր ասածներն այլ անձանց կողմից անվերապահորեն կատարման ենթակա լինելու առումով,
-մինչ Մ.Սաֆարյանին մոտենալը՝ մեքենայի միջից վերցրել է առարկա՝ /ըստ ամբաստանյալի՝ մահակ/,
-մոտենալով Մ.Սաֆարյանին, 2 անգամ տվյալ առարկայով փորձել է հարվածել ամբաստանյալի գլխի հատվածին, սակայն, Սաֆարյանի կողմից այդ հարվածները կանխվել են ձեռքով պաշտպանվելու միջոցով,
-Հ.Վասիլյանը փորձել է աջ ձեռքով երրորդ անգամ հարվածել Մ.Սաֆարյանին, որի ժամանակ վերջինս կես քայլ ետ է գնացել և իրեն պաշտպանելու նպատակով բաճկոնի աջ գրպանից հանելով եղունգկտրիչ դանակը, բացել այն և մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածել տուժողի մարմնի ձախ կողքային հատվածին,
-երբ Հայկ Վասիլյանը ձեռքով ցանկացել է դարձյալ հարվածել Սաֆարյանին, նրանց է մոտեցել Արմեն Պետրոսյանը, գրկել Հայկի մեջքից և հեռացրել նրան՝ տանելով դեպի մոտակա տնտեսական խանութ։
Հատկանշականն այն է, որ ամբաստանալ Մ.Սաֆարյանը սույն գործով դատական քննության ժամանակ հայտնած տեղեկությունները գրեթե նույնությամբ ներկայացրել է գործի ինչպես նախաքննության, այնպես էլ նախորդ քննության ընթացքում, ինչը վկայում է այն մասին, որ ամբաստանյալը մշտապես հայտնել է նույնաբովանդակ փաստեր, ոչ թե` յուրաքանչյուր դեպքում հարմարացրել դրանք և ներկայացրել իր իսկ նախընտրած տարբերակով։
Մինչդեռ, տուժող Հայկ Վասիլյանը, թե նախաքննության, թե դատական քննության ընթացքում մշտապես տվել է միմյանցից տարբերվող ցուցմունքներ՝ մի դեպքում ընդհանրապես ժխտելով միջադեպի ժամանակ իր մոտ որևէ առարկայի, առավել ևս՝ մահակի առկայությունը, իսկ գործի սույն դատական քննության ժամանակ տված ցուցմունքում չհերքելով իր ձեռքում որևէ առարկայի լինելու փաստը բառացիերոն հայտնել է հետևյալը.
ՙ …չի բացառում, որ միջադեպի ժամանակ գետնից վերցրել է առարկա, օրինակ` փայտ կամ շիշ, թեև հստակ չի մտաբերում և չի պնդում դա։ Իր մոտ նախապես վերցված այլ առարկա չի եղել, որևէ տեղից՝ այդ թվում նաև իր ավտոմեքենայից, որևէ իր չի վերցրել, ավելին, իր ավտոմեքենայում նմանատիպ որևէ իր չի պահում։ Ինքը հաստատապես չի հիշում, որ դեպքի ժամանակ ինչ-որ բան վերցրած լինի ձեռքը, բայց որ ասում են ձեռքում ինչ-որ իր եղել՝ չի բացառում…՚։
Ավելին, միջադեպի ժամանակ իր ձեռքում այլ առարկայի մասին հնարավոր առկայության մասին տուժող Հ.Վասիլյանը չի հերքել նաև իր նախաքննական ցուցմունքում և 02.12.2013թ. Մալաթիայի քննչական բաժնում որպես տուժող լրացուցիչ հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՝ ՙ(...) Մայիսից լսելով, որ նա ավտոմեքենան չի հեռացնում, մոտեցել է նրան և սկսել են հրմշտել միմյանց, որը վերածվել է քաշքշուկի, ինչի հետևանքով սկսել են ուժեղ հրել իրար։ Չի բացառում, որ այդ ժամանակ գետնից փայտ, քար վերցրած և Մայիսին հարվածած լինի, քանի որ հստակ չի հիշում այդ պահը։ Մտաբերում է, որ այդ պահին գետնին ինչ-որ իր է փնտրելիս եղել, որպեսզի հարվածեր նրան, ուստի, չի բացառում, որ հարվածել է, սակայն հստակ չի մտաբերում, թե Մայիսի մարմնի որ մասին է հարվածել, քանի անգամ և ինչ առարկայով։(...)՚։
Համադրելով տուժողի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքները, դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ տուժող Վասիլյանը նախ չի ժխտել իր մասնակցությունը ծագած միջադեպին, ապա, յուրաքանչյուր դեպքում որևէ հստակ պատասխան չի տվել իր կողմից որևէ առարկայով հարվածներ հասցնելու հավանականության վերաբերյալ, այդուամենայնիվ, չբացառելով այդ։ Ասվածի մասին է վկայում նաև այն, որ գործի դատական քննության ընթացքում ի պատասխան դատավարության մասնակիցների և դատարանի տված հարցերին, տուժողը չի հերքել իր կողմից իր հետ վիճաբանող անձին որևէ առարկայով հարվածելու հանգամանքը։ Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ Հ.Վասիլյանը Մ.Սաֆարյանին հարվածելու վերաբերյալ տվել է ընդհանրական, հիմնականում խուսանավող բնույթի պատասխաններ, այն է` ՙհնարավոր է՚, ՙչեմ բացառում՚ և այլն, որոնցով սակայն, վերջինս այդպես էլ չի հերքել իր կողմից ամբաստանյալին փայտով, մահակով կամ որևէ այլ առարկայով հարվածելու փաստը։
Նման պարագայում, դատարանն արձանագրում է, որ դատարանում ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի ցուցմունքները` Հ.Վասիլյանի կողմից իրեն մահակով հարվածներ հասցնելու մասին չեն կարող համարվել ոչ արժանահավատ ու մտացածին` դրան որպես հակափաստարկ բերված որևէ ապացույցի բացակայության հիմքով։ Նույնը նաև ամբաստանյալի վրա դեպքից հետո որևէ մարմնական վնասվածք չհայտնաբերվելու առումով։ Մեղադրանքի կողմի այն դիտարկումը, թե ամբաստանյալի կողմից մահակով հարվածներ չստանալու փաստը հիմնավորվել է նաև նրանով, որ դեպքից հետո ամբաստանյալը որևէ մարմնական վնասվածք չի ստացել, դատարանը չի դիտում որպես տուժողի կողմից հարվածներ հասցնելու փաստը բացառող հանգամանք, քանի որ ինչպես հաստատվեց գործի քննությամբ, դեպքը տեղի է ունեցել նոյեմբեր ամսվա վերջին և ամբաստանյալի պնդմամբ ինքը եղել է հաստ հագուստներով և հնարավոր է, որ վնասվածք չստանար։
Վերը նշվածից զատ, քրեական գործի համար առանցքային նշանակություն ունեցող տվյալ հանգամանքը հաստատված կամ հերքված համարելու տեսանկյունից դատարանն առանձնակի կարևորում է և անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ դատարան հրավիրված վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքներին, ով եղել է դեպքի անմիջական ականատեսը և նրա կողմից տրված ցուցմունքները հատկապես արժևորվում են նրանով, որ վերջինս, ի տարբերություն ամբաստանյալի կամ տուժողի, հանդիսանում է գործի ելքով չշահագրգռված անձ։
Վկա Հակոբյանի դատական քննության ընթացքում տրված ցուցմունքի բովանդակային վերլուծությամբ պարզ է դառնում, որ վերջինս ակամայից, հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ ներկա է գտնվել և ականատես է եղել միջադեպի որոշակի հատվածին, մասնավորապես, ամբաստանյալի և տուժողի միջև տեղի ունեցած լարված խոսակցությանը, քաշքշուկին ու կռվին, իսկ այնուհետև՝ տուժողի կողմից ամբաստանյալին հարվածներ հասցնելուն։
(...)
Փաստորեն, ականատես վկան մանրամասն ներկայացնելով դեպքի այն հատվածը, որի անմիջական մասնակիցն է եղել, պնդել է, որ տեսել է, թե ինչպես է վիճող երիտասարդներից մեկը մոտենում մոտակայքում կայանված սպիտակ գույնի ՙՄերսեդես՚ մակնիշի մեքենային, այնտեղից վերցնում ինչ-որ առարկա` փայտ, և այդ փայտով վերևից դեպի ներքև հարվածում մյուսին, այսինքն՝ Մ.Սաֆարյանին։
Հատկանշական է, որ վկա Հակոբյանի ցուցմունքն իր բովանդակությամբ՝ կապված կողմերի միջև տեղի ունեցած լարված խոսակցության, դրանցից մեկի կողմից առարկան ավտոմեքենայի միջից վերցնելու, իսկ այնուհետև դրանով վիճաբանության մասնակիցներից մեկին 2-3 անգամ՝ ընդ որում վերևից դեպի ներքև ուղղությամբ հարվածելու հետ, նույնությամբ համընկնում է ամբաստանյալի կողմից տրված ցուցմունքի հետ՝ բացառությամբ ամբաստանյալի և վկայի կողմից հիշյալ առարկային վերաբերող նկարագրության։
Ավելին, վկայի ցուցմունքն, ըստ էության, տրամագծորեն չի հակասում նաև տուժող Վասիլյանի ցուցմունքին այն առումով, որ նա, ի վերջո, չի հերքել վիճաբանության ու կռվի պահին իր ձեռքում որևէ այլ առարկայի առկայության փաստը։
Այստեղ հարկ է անդրադարձ կատարել վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքի ինչպես արժանահավատությանը, այնպես էլ նրա կողմից դեպքի հանգամանքները ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու ունակության մասին հարցերին առհասարակ, քանի որ ինչպես նախաքննական մարմինը, այնպես էլ հետագայում մեղադրանքը պաշտպանող դատախազներն ու ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, կասկածի տակ են դրել նշված վկայի ցուցմունքների արժանահավատությունը՝ այն պայմանավորելով նրա հիվանդությունների հետ, քանի որ բժիշկ-նյարդաբան Վ.Մ.Պապիկյանի կողմից 04.02.2011թ.-ին կնքված և ստորագրված` Էտապային էպիկրիզի համաձայն` վկա Սամվել Հակոբյանի մոտ ախտորոշվել է ՙԿայուն մնացորդային երևույթներ կրած գլխուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումից ձախ հետին ուղեղային զարկերակի ավազանում, աջակողմ հոմոնիմ հեմիանոպսիա, ասթենո-դեպրեսիվ սինդրոմ՚ (...) ՚։
Անդրադառնալով և կասկածի տակ դնելով վկայի՝ նախաքննական և նախորդ դատական քննության ընթացքում տրված ցուցմունքները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 2015թ. դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ ստորադաս դատարանները Ս.Հակոբյանի ցուցմունքը գնահատելիս քննարկման առարկա չեն դարձրել.
(…) - նախաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված Սամվել Հակոբյանի որդու` Վահրամ Հակոբյանի ցուցմունքը, որով վերջինս հերքել է ՙ02՚ հաղորդաշարը նայելու և Մայիս Սաֆարյանի ու Հայկ Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանությունը հոր հետ քննարկելու հանգամանքը։ Վկա Վահրամ Հակոբյանը խնդրել է չընդունել Սամվել Հակոբյանի կողմից տրված ցուցմունքները` նրա մոտ առողջական խնդիրների (հիշողության և տեսողության հետ կապված), ինչպես նաև հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակի, ուժեղ երևակայության և հաճախակի հորինվածքներ ներկայացնելու պատճառաբանությամբ,
- բժիշկ-նյարդաբանի կողմից տրված Էտապային էպիկրիզը, որի համաձայն` վկա Սամվել Հակոբյանի մոտ ախտորոշվել են կայուն մնացորդային երևույթներ կրած գլխուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումից ձախ հետին ուղեղային զարկերակի ավազանում, աջակողմ հոմոնիմ հեմիանոպսիա և ասթենո-դեպրեսիվ սինդրոմ,
- իր կողմից տրված ցուցմունքներում Ս.Հակոբյանը հայտնել է, որ ճանաչում է Մ.Սաֆարյանի հորը և նրա առաջարկով է եկել ցուցմունք տալու, ինչպես նաև վատառողջ է, ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, տեսածը և լսածը շուտ է մոռանում,
- ցուցմունքներ տալիս օգտվել է գրառումներից (…)։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՙ(…) վկա Սամվել Հակոբյանի շահագրգռվածության, մասնավորապես` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի հոր ծանոթը լինելու մասին հենց իր կողմից հայտնած տեղեկությունները, ինչպես նաև նրա կողմից հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու և վերարտադրելու դժվարությունների ու վատ տեսողության վերաբերյալ ինչպես իր, այնպես էլ իր որդու ցուցմունքներում, բժիշկ-նյարդաբանի ախտորոշումներում պարունակվող տվյալները կասկածի տակ են դնում Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը (…)՚։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հիշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ գործի արդարացի լուծման համար կարևոր նշանակություն ունեցող հիշյալ հանգամանքները պարզելու նպատակով, հաշվի առնելով վկա Սամվել Հակոբյանի վերաբերյալ քրեական գործում գտնվող բժշկական փաստաթղթերում առկա տեղեկությունները և դրանցով պայմանավորված՝ վկայի կողմից գործի փաստերն ու իրադարձությունները ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու ունակությունները պարզելու նպատակով դատարանը, սույն գործի դատական քննության ընթացքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108 հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով առ այն, որ՝
ՙ (...) Քրեական գործով վարույթում ստորև նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով`
3) վկայի կամ տուժողի ունակ չլինելը ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու քրեական գործով բացահայտման ենթակա հանգամանքները` դատահոգեբուժական փորձագետի եզրակացությունը (...)՚։
(...)
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի թիվ 138/17 եզրակացության համաձայն՝ ՙ(…) Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանը հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և ներկայումս չի տառապում, հանդիսանում է հոգեպես առողջ անձ։
(…)՚։
Այլ խոսքով, դատարանն արձանագրում է, որ նշանակված ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի թիվ 138/17 եզրակացությամբ հերքվում է այն հանգամանքը և փարատվում ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի այն կասկածը, որ Ս.Հակոբյանը հանդիսանում է հոգեկան հիվանդությամբ տառապող անձ, հետևաբար, դեպքին նախորդող, ինչպես նաև բուն դեպքի ժամանակահատվածում, իր նախաքննական և բոլոր դատաքննական ցուցմունքները տալու ժամանակ տկարամտությամբ կամ որևէ հոգեկան հիվանդությամբ կամ հոգեկան գործունեության ժամանակավոր հիվանդագին խանգարմամբ չի տառապել, կարող էր ու կարող է գիտակցել իր գործողությունները կամ ղեկավարել դրանք, հասկանալ դրանց բնույթն ու նշանակությունը, հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ վերջինիս կողմից դատարանում տրված ցուցմունքն անարժանահավատ դիտելու հիմքերը բացակայում են։
Ինչ վերաբերում է Վ.Հակոբյանի կողմից հայտնած տեղեկություններին՝ կապված հոր առողջական վիճակի հետ, որոնք ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կասկածի տակ են դրել վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը, դատարանը փաստում է հետևյալը՝
Սույն գործով դատական քննության ընթացքում Վ.Հակոբյանը դատարանում հստակ նշել է, որ՝ ՙ (…)նախկինում չի եղել դեպք, երբ հայրը փորձի ինչ-որ իրադարձություն հորինել, երևակայել, ավելին, նրան բնորոշ չէ երևակայության /ֆանտազիա/ հատկանիշը։ Նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող քննիչն անընդհատ հորը կանչել է հարցաքննության, ուստի, անհանգստանալով վերջինիս առողջական վիճակի մասին, ինքն իր նախաձեռնությամբ հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր է ներկայացրել քննիչին։
(...) Մինչ ոստիկանություն գնալը, հայրը պատմել է իրեն դեպքի մասին, սակայն չի ցանկացել, որ այդ խոսակցությունը ծավալվեր, այն պատճառով, որ վերջինս տրված ցուցմունքի հետևանքով որևէ խնդիր չունենար, ավելին, չի ցանկացել, որպեսզի մորը ևս հետագայում հարցաքննության կանչեին (…)՚։
Նման պարագայում, դատարանը հաստատված է համարում այն հանգամանքը, որ Վ.Հակոբյանը գործով մինչդատական վարույթի ընթացքում նախաքննական մարմնին է ներկայացրել հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր և հորդրել արժանահավատ չդիտել այդ ցուցմունքները, ելնելով լոկ այն բանից, որ հայրը վատառողջ է, վերջինիս հակացուցված է հուզվելը, իսկ ինքն առավել մտահոգ է եղել նրա առողջական վիճակի մասին և չի ցանկացել ավելորդ բարդություններ։ Բացի այդ, վկան հավելել է նաև, որ չի ցանկացել, որ ոչ միայն հայրը ներգրավվեր քննչական և դատավարական գործողություններին, այլ նաև, մտահոգվել է հետագայում մորը ևս անհանգստացնելու համար։
Վերը շարադրվածի պարագայում, դատարանն ընդգծում է, որ Ս.Հակոբյանը դատարանում հստակ նկարագրել է այն ամենը, ինչին նա անմիջականորեն ներկա է գտնվել, ուստի բացակայում է որևէ հիմք՝ նրա ցուցմունքն անարժանահավատ լինելու առումով։
Այս առումով արդեն դատարանն էական չի համարում, թե արդյոք վկան նախաքննական մարմնի մոտ ցուցմունք տալիս օգտվել է գրառումներից, թե ոչ, քանի որ ինչպես նախորդ, այնպես էլ ներկա դատական քնությամբ վերջինս այդպիսի գրառումներ չի ունեցել, մինչդեռ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատարաններում մշտապես հայտնել է նույն տվյալները՝ գործի փաստական հանգամանքների մասին։
Դատարանը փաստարկված չի համարում նաև մեղադրանքի կողմի այն դիտարկումը, որ վկա Սամվել Հակոբյանը նախաքննական մարմին է ներկայացել և ցուցմունք տվել ամբաստանյալի հոր նախաձեռնությամբ, քանի որ դատարանում դրա վերաբերյալ որևէ հիմնավորում ի հայտ չեկավ։ Ի հակառակ դրան, վկա Հակոբյանը պնդեց, որ որպես անձ և քաղաքացի մշտապես դրսևորում է քաղաքացիական բարձր ակտիվություն, մասնակցում ընտրական գործընթացներին և ականատես լինելով դեպքին, իսկ դրանից հետո տեղեկանալով, որ վիճաբանողն իր ծանոթի՝ Լևոն Սաֆարյանի որդին է իր քաղաքացիական պարտքն է համարել գնալ և դրա վերաբերյալ հայտնել ողջ ճշմարտությունը։
Այսպիսով, հաշվի առնելով, որ գործի դատական քննության արդյունքում ի հայտ չեկան այնպիսի բավարար փաստեր, որոնք կհերքեին կամ կբացառեին տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանին որևէ առարկայով, այդ թվում մահակով, հարվածներ հասցնելու հանգամանքը, հետևաբար, դատարանը նշվածը դիտարկելով որպես չփարատված կասկած, որը չի ընդունվում որպես արժանահավատ իրողություն մեղադրանքի մարմինների կողմից, գտնում է, որ այն կամ պետք է հերքվի որոշակի՝ բավարար ապացույցներով, ինչը տեղի չունեցավ, կամ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17 հոդվածի համաձայն` պետք է մեկնաբանվի հօգուտ ամբաստանյալի։
Նույն կերպ և մահակի նկարագրության առումով։ Մեղադրանքի մարմինները, հետագայում նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, որպես ամբաստանյալի կողմից տրված ցուցմունքների անարժանահավատության հիմք են դիտել նաև մահակի նկարագրությունը։ Մինչդեռ, դատարանը, վերը նշված պատճառաբանություններով հաստատված համարելով, որ իրականում միջադեպի ժամանակ տուժողի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ տեղի են ունեցել հարվածներ ձեռքում եղած փայտով կամ մահակով, չի կարևորում դրա նկարագրությունը, քանի որ նախ՝ հիշյալ իրավիճակում, միջադեպի տևողության մեկ րոպեի ընթացքում, յուրաքանչյուր անձ յուրովի կարող էր ընկալել այդ առարկայի նկարագրությունը։ Բացի այդ, նկարագրված պայմաններում առավել կարևոր է տուժողի մարմնական վնասվածք ստանալուն նախորդող իրադարձությունները, ինչն անմիջական նշանակություն ունի ամբաստանյալին մեղսագրված արարքի հետ, (...):
Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտի ՙԴատարանի իրավական վերլուծությունները՚ բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
ՙ (...)
Սույն գործի ապացույցների և դրանց հիման վրա պարզված գործի փաստական հանգամանքների վերլուծության արդյունքում, դատարանը եկավ այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող նախաքննական մարմինը չի ձեռնարկել օրենքով սահմանված բոլոր անհրաժեշտ և բավարար միջոցները՝ քննվող քրեական գործով բոլոր փաստական հանգամանքները վեր հանելու ուղղությամբ, ինչի արդյունքում ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ դատարանը պարտավոր է հիմք ընդունել, ավելին, կասկածի տակ չդնել ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի, վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքները` կապված տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից մահակով հարվածներ հասցնելու, իսկ այդ հարվածների հետևանքով ու դրանից դրդված ամբաստանյալի կողմից տուժողին մարմնական վնասվածք պատճառելու անխուսափելի անհրաժեշտության վերաբերյալ։
Այլ կերպ դատարանում` ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի և գործի ելքով որևէ շահագրգռվածություն չունեցող անձի` վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ Հ.Վասիլյանի կողմից Մ.Սաֆարյանին հարվածներ հասցնելու վերաբերյալ չեն կարող համարվել ոչ արժանահավատ ու մտացածին` դրան որպես հակափաստարկ բերված որևէ ապացույցի բացակայության հիմքով։
Այսպիսով, դատարանն արձանագրելով, որ սույն գործով հավաքվել է ապացույցների որոշակի ամբողջություն, փաստում է, որ պարտավոր է դրանք համադրել, գնահատել ու վերլուծել այդ` հավաքված ապացույցների միասնականության շրջանակներում։ Մինչդեռ, անդրադառնալով մեղադրանքի կողմի այն դատողություններին, թե ամբաստանյալ Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանը հիմնավոր է և նա պետք է պատասխանատվության ու պատժի ենթարկվի այդ հանցավոր արարքը կատարելու համար, դատարանը գտնում է, որ նախաքննությամբ հավաքված ու դատարանում հետազոտված ապացույցները թույլ չեն տալիս գալու այդ եզրահանգման հետևյալ պատճառաբանությամբ։
Ասվածը մասնավորապես վերաբերվում է Մ.Սաֆարյանի կողմից տուժողին դանակահարելու դրդապատճառներին, նրա սուբյեկտիվ դիտավորությանն ու դրանք գնահատելուն համար անհրաժեշտ փաստերին ու ապացույցներին։ Այս առումով կարևոր է վերլուծել ամբաստանյալի կողմից տուժողին մարմնական վնասվածք հասցնելուն նախորդած ժամանակահատվածում և դրանից հետո տեղի ունացած իրադարաձությունները։
(...)
Գործի քննությամբ հիմնավորվեց, որ ամբաստանյալը նախապես որևէ դիտավորություն չի ունեցել տուժող Հ.Վասիլյանին դանակով մարմնական վնասվածք պատճառելու առումով, այլ մարմնական վնասվածքը պատճառել է ելնելով արդեն իսկ ստեղծված` իր կյանքի համար առաջացած վտանգը խափանելու, դադարեցնելու մղումներից ելնելով։
Անդրադառնալով անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում գործելու վերաբերյալ ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի կողմից առաջ քաշված հարցին, դատարանը ցանկանում է նախ մեջ բերել է այս առթիվ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք որոշումներում արտահայտած որոշակի իրավական դիրքորոշումներ, ապա դրանք վերլուծել նաև սույն գործով ի հայտ եկած փաստական հանգամանքների լույսի ներքո `
(...)
Այնուհետև, ոտնձգությունը եղել է առկա, մասնավորապես, այն սկսվել է տնտեսական խանութի դիմաց, երբ Հ.Վասիլյանը մոտեցել է Մ.Սաֆարյանին ու իրականացրել ոտնձգությունը՝ մասնավորապես ձեռքում գտնվող առարկայով փորձել է 2-3 հարված հասցնել Մ.Սաֆարյանի գլխի շրջանում, սակայն չի կարողացել, քանի որ Սաֆարյանն իր ձեռքով կանխել է այդ հարվածները գլխի շրջանում ստանալը։ Տվյալ պարագայում, դատարանը փաստում է, որ ոտնձգությունը սկսվել, ավելին, եղել է ընթացքի մեջ և դեռևս ավարտված չի եղել այն պահին, երբ Մ.Սաֆարյանը դանակով հարվածել է Հ.Վասիլյանին։ Դրա մասին է վկայում այն, որ Հ.Վասիլյանի կողմից երկու անգամ հարվածի փորձ կատարելուց հետո Մ.Սաֆարյանը հասկանալով, որ հաջորդ հարվածն ի վիճակի չէ կանխելու, դանակով, ըստ էության, հարվածել է տուժողին` իրական ոտնձգությունը սկսված լինելուց հետո` մինչև միջադեպի ավարտը։ Ասվածին հավելելով ոտնձգության առկայության (բ/ ենթակետ) կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումը` դատարանը գտնում է, որ գործում չկան օբյեկտիվ հիմքեր պնդելու, որ Հ.Վասիլյանին վնաս հասցնելու պահին Մ.Սաֆարյանը գիտակցում էր, կամ կարող էր գիտակցել, որ տուժողի կողմից սկսված ոտնձգությունն արդեն իսկ ավարտված է, հատկապես, որ այն գտնվել է ընթացքի մեջ։
(...)
Անդրադառնալով տվյալ վիճաբանության՝ ոտնձգության, իրական լինելու փաստին, դատարանը գտնում է, որ ոտնձգությունը եղել է իրական, այլ ոչ թե պաշտպանվողի` տվյալ դեպքում Մ.Սաֆարյանի, երևակայության արդյունքը, ինչը պայմանավորված է ինչպես Մ.Սաֆարյանի, այնպես էլ վկա Ս.Հակոբյանի ներկայացրած փաստերով, որոնք հետազոտվել են դատարանում։
Արձանագրելով, որ մեղադրանքի կողմը դատարանին չներկայացրեց օբյեկտիվ հիմքեր առ այն, որ դեպքի օրը ամբաստանյալի կյանքի կամ առողջության նկատմամբ որևէ ոտնձգություն չի կատարվել և միայն պաշտպանվողին է թվացել, թե այդպիսին առկա է, դատարանը փաստում է, որ տվյալ պարագան չի կարող դիտվել որպես կարծեցյալ պաշտպանություն։
Հետևաբար, վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման ՙգ՚ ենթակետով նախատեսված իրական լինելու պայմանը նույնպես առկա է։
Դատարանը կրկին անդրադառնալով վճռաբեկ դատարանի վերը նշված դիրքորոշումներին, հաստատված է համարում նաև սույն գործով հասարակության շահերին վտանգ սպառնալու բաղադրիչի առկայությունը։ Մասնավորապես, տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վտանգ է սպառնացել Մ.Սաֆարյանի իրավունքներին և շահերին՝ նրա առողջությանն ու կյանքին, ուստի պաշտպանվողը` Մ.Սաֆարյանը, իր նախաձեռնությամբ իրականացրել է պաշտպանություն` այն է դանակով հարվածել է Հ.Վասիլյանին և այդ կերպ փորձել խափանել արդեն իսկ սկսված և առկա վտանգը։ Տվյալ իրավիճակում պաշտպանվողը Սաֆարյանը պաշտպանությունն իրականացրել է իր նախաձեռնությամբ, ինքնուրույն ընտրելով դրա տեսակը։
Ուստի առկա է նաև վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման ՙդ՚ ենթակետով նախատեսված` վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին պայմանը։
Սույն գործի ապացուցներից բխում է, որ տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում վնասը պատճառվել է միայն ոտնձգողին /տվյալ դեպքում` Հ.Վասիլյանին/։ Այսինքն, վիճաբանության ընթացքում ամբաստանյալի կողմից դանակով մարմնական վնասվածք է պատճառվել սույն քրեական գործի շրջանակներում տուժող հանդիսացող Հ.Վասիլյանին, ով, ինչպես պարզվեց գործի քննությամբ, եղել է Մ.Սաֆարյանին հարվածներ հասցնող անձը։ Այսինքն, Մ.Սաֆարյանը դանակով մարմնական վնածվածք է պատճառել ոտնձգողին, այլ ոչ թե կողմնակի կամ ոտնձգության հետ որևէ առնչություն չունեցող որևէ մեկի։
Ուստի առկա է նաև վճռաբեկ դատարանի արտահայտած վերը նշված դիրքորոշման ՙե՚ ենթակետով նախատեսված` վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին պայմանը։
Վերջին պայմանը հանդիսանում է պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը։ Տվյալ դեպքում դատարանը փաստում է, որ սույն գործով ամբաստանյալի արարքին քրեաիրավական գնահատական տալու տեսանկյունից անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել տեղի ունեցած ոտնձգության և պաշտպանության միջև անհամապատասխանության ակնհայտությանը, այսինքն` արդյոք ոտնձգողին հասցվել է այնպիսի համարժե ք վնաս, որը տվյալ պայմաններում անկասկած արդարացված է։
Դատարանը վերլուծելով գործի փաստերն ու ապացույցները եզրահանգում է, որ դեպքի ժամանակ ոտնձգության և պաշտպանության միջև եղած անհամապատասխանությունը տվյալ դեպքում ակնհայտ է եղել հենց իր` պաշտպանությունն իրականացնող ամբաստանյալի, համար։ Պաշտպանվողը` տվյալ դեպքում Մ.Սաֆարյանը, պետք է գիտակցեր, որ չափից ավելի մեծ վնաս է հասցնում ոտնձգողին, ինչը տվյալ իրադրությունում արդարացված չէ։
(...)Դատարանն արձանագրում է, որ քննվող քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա հաստատված գործի փաստական հանգամանքները թույլ են տալիս գալու այն եզրահանգման, որ տվյալ դեպքում ամբաստանյալի իրականացրած հանցավոր գործողությունները բխում և ակնհայտորեն են համապատասխանում որոշման ՙբ՚ ենթակետով սահմանված` ոտնձգության հանկարծակիությանը։
Այլ կերպ, հաստատված համարելով, որ տուժող Հ.Վասիլյանը դրսևորելով ակտիվ վարքագիծ, ելնելով այն հանգամանքից, որ ամբաստանյալ Սաֆարյանը տուժողին դանակահարել է տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ, դատարանը գտնում է, որ նա տուժող Հ.Վասիլյանին որպես կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր մարմնական վնասվածք է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով« պաշտպանվելով իր առողջության նկատմամբ իրականացվող հանկարծակի և ինտենսիվ ոտնձգությունից։ Ի հիմնավորումն վերոհիշյալ փաստարկի` դատարանն ընդգծում է, որ գործի փաստական հանգամանքների, գործով ձեռք բերված ապացույցների համադրումից հետևում է, որ Մ.Սաֆարյանի նկատմամբ իրականացված ոտնձգությունը եղել է հանկարծակի, հանրորեն վտանգավոր, առկա և իրական, իսկ նրա գործողություններն ուղղված են եղել իր շահերի պաշտպանությանը, և վերջինս տուժողին մարմնական ծանր վնաս է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով։ Հանկարծակիության բնութագրիչը յուրաքանչյուր դեպքում խիստ բնորոշ է լինում տեղի ունեցած իրադարձություններին, հետևապես պետք է գործի հանգամանքների մանրակրկիտ հետազոտմամբ գալ այն եզրահանգման, թե արդյուք տուժողի գործողությունները եղել են հակարծակի՝ վնաս պատճառած անձի նկատմամբ։
Սույն դեպքում, թեև Մ.Սաֆարյանը տեսել է, որ տուժող Հ.Վասիլյանն իր ավտոմեքենայից վերցրել և մեջքի ետևում է թաքցրել ինչ-որ առարկա, այնուամենայնիվ, նախ՝ այդ պահից մինչև այդ առարկայով իրեն հարվածելը անցել է բավականին կարճ ժամանակահատված՝ վայրկյաններ, բացի այդ, ամբաստանյալը, մինչև վերջին պահը չի մտածել, որ այնուամենայնիվ, տուժողն իրեն հարվածներ կհասցնի տվյալ առարկայով, ու թեև նշված իրավիճակում ամբաստանյալի կողմից դրսևորած գործողություննեը դուրս են օբյեկտիվ պաշտպանության իրավիճակից, ուստի ամբաստանյալի գործողություններն ուղղված տուժողին մարմնական վնասվածք պատճառելուն անհամարժեք են նրան հասցված վնասի առումով, ինչը կարող է լինել նաև ամբաստանյալի ինտելեկտուալ կարողություններով պայմանավորված՝ իր վրա իրականացված ոտնձգության ոչ համարժեք գնահատման արդյունք, քանի որ ամբաստանյալի մոտ ախտորոշվել է ՙՕրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայունության խանգարում՚, որի հիմքով վերջինիս խորհուրդ է տրվել նյարդահոգեբույժի ամբուլատոր հսկողություն։
Հետևաբար, դատարանն արձանագրում է, որ ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների միջև առկա ակնհայտ անհամապատասխանության պայմաններում Մ.Սաֆարյանի արարքը պետք է որակվի որպես անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ հասցված ծանր մարմնական վնասվածք։
Դատարանը փաստում է, որ ոտնձգության և պաշտպանության անհամապատասխանությունն առաջին հերթին որոշվում է ոտնձգության բնույթով, իսկ ոտնձգության բնույթը որոշվում է այն օբյեկտի արժեքավորությամբ, որի դեմ ուղղված է ոտնձգությունը։ Դատարանը հաստատված է համարում այն փաստը, որ պաշտպանվող ամբաստանյալի մոտ առաջացել է հոգեբանական լարվածության, վախի և անհավասարակշռության վիճակ, ինչն էլ խանգարել է նրան ճիշտ գնահատել իրադրությունը, սպառնացող վտանգի բնույթն ու աստիճանը։
Ուստի պաշտպանվողը ` Մ.Սաֆարյանը, ոտնձգողին պատճառել է ավելի մեծ վնաս, քան տվյալ իրադրությունում բավարար էր ոտնձգությունը խափանելու, դադարեցնելու համար։
Ամբաստանյալի կողմից Հ.Վասիլյանին դիտավորությամբ ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու դիտավորության բացակայության մասին է վկայում նաև այն, որ վերջինս, ըստ էության, իրական հնարավորություն է ունեցել վիճաբանության ժամանակ դանակի մի քանի հարված հասցնել իրեն մահակով հարվածներ հասցնող անձին, սակայն այդ կերպ չի վարվել և ինչպես նշվեց վերևում դանակի մեկ հարվածով ընդամենը ցանկացել է խափանել հարձակվողի գործողությունները, այն է՝ վրա հասնող հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումը։ Մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում դիտավորությամբ այլ անձի առողջությանը ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու համար, ինչը քննվող քրեական գործով չհիմնավորվեց։
(...) Այսպիսով, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված ապացուցները, վերլուծելով ու համադրելով դրանք, գործի փաստական հանգամանքները դիտարկելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված, վերը շարադրված որոշումների լույսի ներքո, դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը ենթակա է վերաորակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով` այն է մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ Մայիս Սաֆարյանը կատարել է արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
(…) ՚:
3.Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքները քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Բողոք բերած անձը` ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը հայտնել է, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին մեղսագրված արարքըª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով վերաորակելովª դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա։
Բողոքի հեղինակը նշել է, որ նկատի ունենալով, որ դատարանը հաստատված է համարել, որ տուժող Հայկ Վասիլյանին կտրող-ծակող գործիքով հարվածել և առողջությանը ծանր վնաս է պատճառել ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանըª վերաքննիչ բողոքում այդ հանգամանքի վերաբերյալ առանձին դատողություններ չի ներկայացնում։ Դատարանը դեպքի հանգամանքների մասին իր հետևությունները հիմնավորել է բացառապես ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի և վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքներով։ Այն, որ Հայկ Վասիլյանի կողմից Մայիս Սաֆարյանի վրա ՙգոռգոռալը՚ շրջապատի մոտ տպավորության ստեղծելու նպատակով է եղել, որևէ օբյեկտիվ փաստական տվյալով չի հիմնավորվում։ Այդ մասին դատարանում ցուցմունք տալիս իր ենթադրությունն է հայտնել միայն ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը, ինչը դատարանի կողմից արձանագրվել է որպես հիմնավորված փաստ։
Տուժող Հայկ Վասիլյանը բազմիցս հաստատապես հերքել է ավտոմեքենայում մահակ կամ նմանատիպ այլ առարկաներ պահելու, առավել ևս, այդպիսիք ավտոմեքենայից վերցնելու հանգամանքը, սակայն դատարանը կրկին միայն ամբաստանյալի և վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների հիման վրա հաստատված է համարել նշված հանգամանքը։
Տուժող Հայկ Վասիլյանը նախաքննության և դատաքննությունների ընթացքում ցուցմունքներ է տվել, որ իրեն վնաս պատճառած անձի հետ վիճել են, քաշքշել, սակայն ինքը նրան չի հարվածել, հնարավոր էª հրել է, չի հիշում, որ իր ձեռքում ինչ-որ իր եղած լինի։ Պնդել է, որ ինքը միտումնավոր մահակ կամ այլ իր չի հանել ու չի հարվածել իր հետ վիճաբանողին։ Առավել հավանական է, որ այդպիսի բան (որ հարվածած լինի) չի եղել, քան եղել է։ Նախաքննության ընթացքում նշանակված դատաբժշկական փորձաքննության 2013թ. դեկտեմբերի 3-ի թիվ 3924/հ եզրակացության համաձայնª ՙՄայիս Սաֆարյանի մոտ, փորձաքննության պահին, մարմնական կնասվածքների օբյեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել՚։
Գործով հարցաքննված վկա Արմեն Պետրոսյանը ցուցմունք է տվել, որ Հայկ Վասիլյանի ձեռքում մահակ չի տեսել վիճաբանություն չի տեսել, Հայկին ու Մայիսին տեսել է արագ շնչելիս, հետո Հայկը հագուստներն է զննել, որից հետո նրան առաջարկել է գնալ խանութ և հանգստանալ, որից հետո նոր գրկախառնվել ու տարել է։ Այսինքն Արմեն Պետրոսյանի ցուցմունքներից հետևում է, որ նա որևէ հարված չի կանխել, ինչը վկայում է ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ վկա Սամվել Հակոբյանի այդ կապակցությամբ տրված ցուցմունքների ոչ հավաստի լինելու մասին։
Դատարանն անտեսելով վերոնշյալ փաստական տվյալները և հիմնվելով միայն ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի և վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների վրա, հաստատված է համարել, որ Հայկ Վասիլյանը մահակով հարվածել է Մայիս Սաֆարյանի գլխի ուղղությամբ։
Այդ առումով Դատարանը պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել նաև ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի կողմից նկարագրված դեպքի այն հանգամանքները, որոնք վերաբերում են ենթադրյալ երրորդ հարվածը հասցնելու պահին Մայիս Սաֆարյանիª հետ քաշվելուն գրպանից եղունգկտրիչը հանելուն, դրա դանակը բացելուն և Հայկ Վասիլյանին հարվածելուն, քանի որ նկարագրված գործողությունները մեկ հարվածի կատարման ընթացքում (առավել ևս որ դատարանի համոզմամբ վիճաբանությունը տևել է կարճ) իրականացնելը նույնիսկ տեսականորեն հավանական չէ։
Ինչպես երևում է, դատարանը Մայիս Սաֆարյանին առաջադրված մեղադրանքը վերաորակելու հիմքում դրել է բացառապես ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի և վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքները։
Բողոքի հեղինակը հղում կատարելով ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի, վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքներին հայտնել է, որ նրանց ցուցմունքների վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ դրանցում արտացոլված բուն դեպքի վերաբերյալ տվյալները գրեթե նույնական ենª Հայկ Վասիլյանն ասել է, ՙդու երևի լավ չես հասկանում՚ և գնացել ու ՙՄերսեդես՚ մակնիշի ավտոմեքենայից վերցրել է ինչ-որ առարկա, ապա դրանով 2-3 անգամ վերևից ներքև փորձել է հարվածել Մայիս Սաֆարյանի գլխի ուղղությամբ, որից հետո գրկախառնվել են իրար։
Հատկանշական է, որ Մայիս Սաֆարյանը դեպքը ներկայացնում է երկու դրվագով։
Այսպես.
Առաջին դրվագը ներառում է երկրորդ անգամ ավտոմեքենան կայանելուց հետո Հայկ Վասիլյանհ հետ սկսված խոսակցությունը, որը վերաճել է քաշքշուկի, սակայն միմյանցից հեռացել են և ինքը փորձել է նստել ավտոմեքենան։
Երկրորդ դրվագը սկսվում է այն պահից, երբ առաջին դրվագի ավարտից հետո Մայիս Սաֆարյանը նստել է իր ավտոմեքենան, սակայն Հայկ Վասիլյանը նրա հետևից բղավել է ՙարա, արի՛, ոնց որ չես հասկանում՚ և գնացել է ավտոմեքենայի մոտ ու վերցրել մահակը։ Երկրորդ դրվագն ավարտվում է Արմեն Պետրոսյանի միջամտությամբ։ Մայիս Սաֆարյանի և Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների համադրումից հետևում է, որ Սամվել Հակոբյանը տեսել է միայն վիճաբանության երկրորդ դրվագը (հատվածը), սակայն դրա ավարտը վկան նկարագրել է այլ կերպ, նշել միայն գրկախառնվելու մասին, սակայն Արմեն Պետրոսյանի մոտենալու և բաժանելու մասին ոչինչ չի հայտնել, չնայած այդ իրադարձություններն ըստ Մայիս Սաֆարյանիª վայրկյանների ընթացքում են տեղի ունեցել։
Նշվածի վերլուծությունն էլ ավելի ամբողջական է դառնում տուժող Հայկ Վասիլյանի ցուցմունքների համադրմամբ։
Հայկ Վասիլյանը դեպքը նկարագրել է մեկ դրվագով։ Այսինքն, վիճաբանությունը սկսվել և ավարտվել է առանց ընդհատումների։ Նշել է, որ ինքը ավտոմեքենայից ինչ որ իր վերցնելու համար չի հեռացել, վիճաբանությունը եղել է սխալ վայրում կայանելու համար և Մայիս Սաֆարյանը կտրականապես մերժել է ավտոմեքենան այլ վայրում կայանելը։ Նախաքննական ցուցմունքներում հայտնել է, որ Մայիս Սաֆարյանը ձեռքով հարվածել է իր դեմքին, ինքն էլ նրան է հարվածել և սկսվել է փոխադարձ կռիվ։ Դատաքննության ընթացքում հիմնականում պնդել է նախաքննական ցուցմունքըª միայն նշելով, որ միմյանց ոչ թե հարվածել են, այլª ուժեղ հրել։
Մայիս Սաֆարյանի ցուցմունքների վերլուծության տեսանկյունից հատկապես ուշագրավ են Մայիս Սաֆարյանի վերաբերյալ ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 21 եզրակացության ՙհոգեկան վիճակ՚ բաժնում դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ նշված այն տեղեկությունները, որոնք Մայիս Սաֆարյանը հայտնել է փորձաքննություն իրականացնող հանձնաժողովին.
ՙ(...) Գանգատվում է նյարդայնությունից, անհամբերությունից, դյուրագրգռությունից, նշում է, որ երբեմն կորցնում է ինքնատիրապետումը, ընկնում կռիվների, քաշքշուկների մեջ, ինչով էլ բացատրում է (...) ներկայիս իրավախախտումը։ (...) Իրավախախտումը չի ժխտում, արարքը բացատրում է նյարդայնությամբ, նշում է, որ տուժողն իրեն հունից հանել է, դրդել այդ քայլին իր պահվածքով, անհանդուրժողականությամբ։ (...) Մեղադրում է նաև տուժողին, ով ըստ փորձաքննվողի, անտեսեց մարդկային խնդրանքը (...):
Փաստորեն Մայիս Սաֆարյանը փորձաքննության ընթացքում հանձնաժորովին հայտնել է իր կողմից թույլ տրված իրավախախտման այլ դրդապատճառ, քանª վարույթն իրականացնող մարմնինª Հայկ Վասիլյանին կտրող, ծակող գործիքով հարվածելը պայմանավորել է վերջինի դրսևորած վարքագծով, որ իրեն հասցրել է դրան, սակայն որևէ խոսք պաշտպանվելու մասին չի նշել, իսկ պաշտպանվելու նպատակով հարվածած լինելու պարագայում այդ հանգամանքը հանձնաժողովից թաքցնելը բացարձակ անտրամաբանական է, քանի որ ըստ նույն փորձաքննության եզրակացության՝ Մայիս Սաֆարյանը գիտակցել է փորձաքննության իմաստը, ուստի պետք է փորձեր իրադարձություններն ի օգուտ իրեն ներկայացնել։
Մայիս Սաֆարյանի ցացմունքներն Հայկ Վասիլյանիª մահակով հարվածներից պաշտպանվելու նպատակով նրան հարվածելու վերաբերյալ, հավաստի չեն։
Սամվել Հակոբյանը, մանրամասն նկարագրելով Հայկ Վասիլյանի գործողությունները, Մայիս Սաֆարյանի գործողությունների վերաբերյալ որևէ տեղեկություն չի հաղորդել։ Փաստորեն նա չի տեսել, թե ինչպես է Մայիս Սաֆարյանը ենթադրաբար ՙպաշտպանվում՚ Հայկ Վասիլյանի հարվածներից, ինչպես է հետ քաշվում, ինչպես է գրպանից հանում եղունգկտրիչը, բացում դրա դանակը և հարվածում Հայկ Վասիլյանին, որից հետո նոր, ըստ տրամաբանության, պետք է լիներ գրկախառնումը։
Բացի այդ, Սամվել Հակոբյանը չէր կարող լսել ավտոմեքենան կայանելու տեղի հետ կապված բովանդակությամբ խոսակցություն, քանի որ ըստ Մայիս Սաֆարյանիª այն եղել է վիճաբանության առաջին դրվագում, իսկ վկան տեսել է միայն երկրորդ դրվագը, ուստի նրա ցուցմունքներում իր չտեսած հանգամանքների մասին նշումը և դրանք որպես իր իրադարձություններ ներկայացնելը կասկածի տակ է դնում դրանց արժանահավատությունը։
Նաև այն, որ վկան հայտնել է, որ ճանաչում է ամբաստանյալի հորըª Լևոն Սաֆարյանին և ըստ էության, հարցաքննության է եկել նրա նախաձեռնությամբ, ինչը բխում է հենց վկայի ցուցմունքից, ցուցմունքներ է տվել գրառումներից օգտվելով և դեպքից ամիսներ անց, վկայում են այն մասին, վկա Սամվել Հակոբյանը տվել է ուղղորդված ցուցմունքներ և եթե նույնիսկ ներկա է գտնվել դեպքին, ապա նրա ցուցմունքներն ուղղված են քրեական օրենքով արգելված արարքը կատարելիս Մայիս Սաֆարյանի մոտ անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայությունը հիմնավորելուն և Մայիս Սաֆարյանի տված ցուցմունքների արժանահավատությունը ապահովելուն։
Վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների գնահատման տեսանկյունից ուշագրավ են նաև սույն գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2015թ. դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ արված գնահատականները:
Վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքները արժանահավատ գնահատելը Դատարանը հիմնավորել է սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության մասին նրա նախազգուշացված լինելը վկայակոչելով, ինչը բերված հակափաստարկների համատեքստում բավարար փաստարկ չէ։
Արդյունքում, Դատարանն առանց որևէ հիմնավոր պատճառաբանության անտեսելով տուժողի ցուցմուքները, Մայիս Սաֆարյանի հայտնած տվյալները համարել է չհերքված և արձանագրել, որ նա գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման վիճակում։
Մեջբերելով Դատարանի հետևությունըª բողոքաբերը հայտնել է, որ Դատարանը պետք է հաշվի առներ, որ միայն Մայիս Սաֆարյանի կողմից նկարագրված իրադարձությունների պայմաններում կարող էր քննարկվել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայությունը կամ բացակայությունը, ընդ որումª միայն մահակի կամ փայտի կամ այլ առարկայի գործադրման վկայակոչումը դեռևս բավարար չէ տվյալ իրավիճակն անհրաժեշտ պաշտպանության տեսանկյունից գնահատելու համար, ուստի այն, որ տուժողը կտրականապես հերքել է իր մեքենայում մահակ պահելու, առավել ևս, այն վիճաբանության ժամանակ վերցնելու և դրանով Մայիս Սաֆարյանին հարվածելու, ինչպես նաև վիճաբանությունը երկու փուլերից բաղկացած լինելու հանգամանքները, կասկածի տակ են դնում ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը։
Ընդ որում՝ միայն այն հանգամանքը, որ Հայկ Վասիլյանը հայտնել է, որ փորձել է գետնից ինչ-որ բան գտնել և Մայիս Սաֆարյանին դրանով հարվածել, դեռևս չի վկայում նրա կողմից Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելու ուղղակի դիտավորություն ունենալու մասին։ Ընդհակառակը, նկարագրված իրավիճակը կարող է գնահատվել հենց Հայկ Վասիլյանի կողմից պաշտպանվելու տեսանկյունից, ուստի Դատարանի դատողություններն այդ առումով նույնպես անհիմն են։
Բացի այդ, Դատարանը որևէ նշանակություն չի տվել նաև մահակի նկարագրության կապակցությամբ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի և վկա Սամվել Հակոբյանի կողմից հայտնած հակասական տեղեկություններին՝ նշելով, որ հաստատված համարելով, որ իրականում միջադեպի ժամանակ տուժողի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ տեղի են ունեցել հարվածներ ձեռքում եղած փայտով կամ մահակով չի կարևորում դրա նկարագրությունը, քանի որ նախ՝ հիշյալ իրավիճակում, միջադեպի տևողության մեկ րոպեի ընթացքում, յուրաքանչյուր անձ յուրովի կարող էր ընկալել այդ առարկայի նկարագրությունը։
Դատարանի նշված մոտեցումը ես իրավաչափ չէ, քանի որ քննարկվող դեպքում անհրաժեշտ պաշտպանության և դրա սահմանազանցման վիճակի առկայության կամ բացակայության գնահատումը մեծամասամբ պայմանավորված է հենց մահակի առկայության կամ բացակայության պարզմամբ։ Հաշվի առնելով, որ մեղադրանքի կողմը հերքում է մահակի առկայությունը, ուստի մահակի առկայության վերաբերյալ տվյալներ հայտնած անձանց ցուցմունքների հավաստիությունը գնահատելու առումով ինչպես մահակի նկարագրությունը, այնպես էլ տարբեր անձանց նկարագրություններում առկա հակասություններն ունեն կարևոր նշանակություն։
Այդ ենթադրյալ մահակի վերաբերյալ չափերի և նպատակային նշանակության վերաբերյալ հստակ տվյալները կարող են էական նշանակություն ունենալ ինչպես անհրաժեշտ պաշտպանության այնպես էլ դրա սահմանազանցման վիճակի առկայության հարցի քննարկման համար, ուստի այդ առումով նույնպես Դատարանի դատողությունները հիմնավոր համարվել չեն կարող։
Հղում կատարելով Վճռաբեկ դատարանի 2015թ. դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԿԴ3/0028/01/14 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին, բողոքաբերը նաև հայտնել է, որ
հաշվի առնելով, որ սույն բողոքում բերված պատճառաբանություններով տուժող Հայկ Վասիլյանի ցուցմունքները ոչ հավաստի համարվել չեն կարող, հետևաբար դեպքի հանգամանքներն անհրաժեշտ է նկարագրել նրա կողմից քննությանը հայտնված տվյալների հաշվառմամբ, որի պարագայում հաստատվում է Հայկ Վասիլյանի և Մայիս Սաֆարյանի միջև փոխադարձ կռվի և քաշքշուկի առկայությունը և հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված իրավական դիրքորոշումները, վիճաբանող կողմերի, այդ թվումª Մայիս Սաֆարյանի գործողությունները չեն կարող գնահատվել որպես անհրաժեշտ պաշտպանության կամ դրա սահմանազանցման վիճակում կատարված։
Ուշագրավ են նաև Դատարանի կողմից Մայիս Սաֆարյանի գործողությունները ոչ թե անհրաժեշտ պաշտպանության, այլ դրա սահմանազանցման վիճակում գնահատելը։ Այդ կապակցությամբ Դատարանի պատճառաբանություններն անհասկանալի են, քանի որ ենթադրյալ ոտնձգության և պաշտպանության օբյեկտներն հավասարազոր են, երկուսն էլ ուղղված են կյանքի և առողջության դեմ, ոտնձգողը և պաշտպանվողը գրեթե հասակակիցներ են, գրեթե նույն մարմնակազմության, ենթադրյալ ոտնձգողը գործածել է մահակ, պաշտպանվոըը՝ եդունգկտիչ-դանակ։
Վերը նշվածի վերաբերյալ Դատարանը հաստատված է համարել ամբաստանյալի հոգեվիճակի վերաբերյալ այնպիսի տվյալներ, որոնք հաստատող փաստական տվյալներ դատարանում չեն հետազոտվել։ Բացի այդ, ենթադրյալ ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների անհամապատասխանության վերաբերյալ Դատարանի փաստարկներն անհասկանալի են։ Ավելին՝ Դատարանն իր պատճառաբանությունները հիմնավորել է չհաստատված հետևություններով՝ իրեն սպառնացող վտանգի բնույթը ամբաստանյալի կողմից ոչ ճիշտ չընկալելը պայմանավորելով նրա ֆիզիոլոգիական վիճակով, առանց այդ կապակցությամբ ապացույցների վկայակոչման։
Բողոքի հեղինակը նաև հայտնել է, որ դատավճռում բերված դատողությունների և դրանց պատճառաբանությունների համադրմամբ դրանք դիտարկելով Վճռաբեկ դատարանի Ֆ.Գալստյանի գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, բողոքում բերված պատճառաբանություններով պետք է փաստել, որ դատական ակտը պատճառաբանված չէ:
Բողոքաբերը նաև նշել է, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվել է վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի հետևյալ ապացույցների համակցությամբª տուժող Հայկ Վասիլյանի, վկաներ Արմեն Պետրոսյանի, Կարեն Բլբուլյանի, Արման Բարդասարյանի, ցուցմունքներով, Հայկ Վասիլյանի՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստներով և դրանց զննման արձանագրությամբ, մեղադրյալի մասնակցությամբ դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, Հայկ Վասիլյանի վերաբերյալ դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 2084հ եզրակացությամբ, դատակենսաբանական փորձաքննության թիվ 405 եզրակացաթյամբ և Մայիս Սաֆարյանի վերաբերյալ ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 21 եզրակացաթյամբ։
Հայկ Վասիլյանին ծակող-կտրող գործիքով հարվածելիս և ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելիս՝ Մայիս Սաֆարյանի՝ անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում գտնվելը հերքվել է վերոնշյալ ապացույցներով, ինչպես նաև Մայիս Սաֆարյանի վերաբերյալ դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3924/հ եզրակացաթյամբ։
Այսպիսով, ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մերադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով վերաորակելով, հետևաբար նաև Մայիս Սաֆարյանին ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35 հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով նախատեսված հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելով, դատարանը սխալ է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42 հոդվածը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25, 127 և 359 հոդվածներըª թույլ տալով դատական սխալ:
Ելնելով վերոգրյալից բողոք բերող անձը բառացիորեն խնդրել է. ՙԵրևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. հուլիսի 13-ի թիվ ԵԿԴ/0067/01/14 դատավճիռը ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով մեղավոր ճանաչելու և քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասով բեկանել։
Ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով և նշանակել արդարացի պատիժ։ Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ՚։
Ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանը վերաքննիչ բողոքում հայտնել է, որ ինչպես երևում է Մայիս Լևոնի Սաֆարյանին ՙՈրպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին՚ որոշումից, այն անհիմն է, մեղադրանքն առաջադրվել է ընդհանուր ձևակերպումներով՝ զուտ ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ հոդվածի դիսպոզիցիաի շարադրմամբ, և միայն Հայկ Արտակի Վասիլյանի մարմնական վնասվածքի փաստն ինքնին՝ առանց բավարար ապացույցների կամ փաստական տվյալների, զուտ ենթադրությունների ու կասկածների հիման վրա, չէր կարող և չպետք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի որակմամբ դրվեր Մայիս Սաֆարյանի մեղադրանքի հիմքում։
Բողոքի հեղինակը հայտնել է, որ տուժողի ցուցմունքների, Մայիս Սաֆարյանի բացատրության, նրաª որպես կասկածյալ և մեղադրյալ տված ցուցմունքների, գործով ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների ուսումնասիրությունից և համադրումից երևում է, որ դեռևս նյութերի նախապատրաստման ընթացքում, հետագայում նաև նախաքննության ընթացքում, ինչպես նաև Դատարաններում Մայիս Սաֆարյանը նկարագրել է կատարված դեպքը, իր և ՙտուժողի՚–ի կատարած գործողությունները, հայտնել իրեն հայտնի բոլոր փաստական տվյալները, որոնք այլ ապացույցներով չեն հերքվել, և տալով ճիշտ, իրականությանը համապատասխանող ցուցմունքներ, օժանդակել է ճշմարտության բացահայտմանը, օգնելով նախաքննական մարմնին և Դատարաններինª օբյեկտիվ, բազմակողմանի և լրիվ քննություն կատարելուն։
Վերոգրյալ փաստարկներով հաստատված է, որ Մայիս Սաֆարյանի կողմից արարքը կատարվել է ՙտուժող՚ Հայկ Վասիլյանի անօրինական գործողությունների՝ գործադրած բռնության, վիրավորանքի, հակաիրավական, հակաբարոյական գործողությունների հետևանքով, նրա նախահարձակ լինելու, Մայիս Սաֆարյանին ծեծի ենթարկելու (ի դեպ դատարանում հաստատվեց, որ տուժողը ֆիզիկապես ավելի ուժեղ և հաղթանդամ է), նրան ստորացնելու հետևանքով։
Ըստ քրեական գործի նյութերիª անհերքելի և ակնհայտ է, որ տուժողը իբրև երթուղային տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ, ցանկացել և փորձել է իր առավելությունը ցուցադրելով Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ իր արհամարհական, ագրեսիվ կեցվածքով ու տոնով, կատարած գործողություններով նրան թույլ չտալ կայանելու ավտոմեքենան և իր ՙկարգադրություն-ցանկությունր՚ չկատարելու համար հաշիվ մաքրել Մայիս Սաֆարյանի հետ՝ հույս ունենալով ավտոմեքենայի սրահից վերցրած մահակի և իր ֆիզիկական կարողությունների վրա։
Բացի այդ, քրեական գործով հաստատված է նաև, որ Մայիս Սաֆարյանը բանակում չի ծառայել, իսկ պատճառը եղել է այն, որ 19.04.1999թ. 10 տարեկան հասակում ընկել է բարձրությունից և ստացել ծանր գանգուղեղային վնասվածք ՙՓակ գլխուղեղի վնասվածք գանգոսկրի կարանների գծային կոտրվածք։ Միջին ծանրության գլխուղեղի սալջարդ վերք, Անամնեզում ախտորոշվել է ՙՈւղեղի ցնցում՚։
Այդ կապակցությամբ բուժվել է թիվ 3 մանկական հիվանդանոցի նեյրովիրաբուժական բաժանմունքում։ Դրանից հետո հաճախ գանգատվել է գլխացավերից, դարձել նյարդային։
Զորակոչային տարիքում 3 անգամ հետազոտվել է Նուբարաշենի հոգեբուժական կլինիկայումª առաջին անգամ 22.10.2007թ. 29.10.2007թ. և դուրս է գրվել ՙՕրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայուն խանգարում՚ ախտորոշմամբ /հիմք 2063/36152 քաղվածք և
ամբուլատոր քարտ/։
-Երկրորդ անգամ ՀՀ առողջապահության նախարարության ՙՀոգեբուժական բժշկական կենտրոն՚ ՓԲԸ 30–01–2008թ. # 22 և Նոր Նորքի զինվորական կոմիսարի 20-02– 2008թ. # 4/332 գրությունների հիման վրա Մայիս Սաֆարյանը 09.04.2010թ. մինչև 13.04.2010թ. Նուբարաշենի կլինիկայում անցել է զորակոչային փորձաքննություն, նրա մոտ ախտորոշվել էª ՙփսիխոպաթիա, գրգռման շրջանի՚, ճանաչվել է զինվորական ծառայության համար ոչ պիտանի և համաձայն առողջական վիճակի հետազոտման ակտի ՙհակված է աֆեկտիվ բուռն լիցքաթափումների՚ (գ.թ. 66, 129-130)։
-Երրրորդ անգամը հետազոտվել է 03.11.2010թ. 08.11.2010թ. ՙՕրգանական ծագման Էմոցիոնալ անկայունություն ախտորոշմամբ /հիմք թիվ 2277/43820 քաղվածք և ամբուլատոր քարտ/։
- Մայիս Սաֆարյանն ազատվել է զինծառայությունիցª համաձայն ՀՀ ՊՆ 175-10 հոդվածի 2 ՙբ՚ կետի։
- Մայիս Սաֆարյանն Ավանի հոգեբուժական կլինիկայում հաշվառված է 04.12.2007թ-ից։
1. Առաջադրված մեղադրանքում ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատարաններում կատարված դատաքննությունների ընթացքում Մայիս Սաֆարյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքներում, այդ թվում նաև Հայկ Վասիլյանի հետ առերես հարցաքնության ժամանակ, նկարագրելով կատարվածը, ներկայացնելով դեպքի հանգամանքները, մշտապես հայտնել է, որ իր վրա Հայկ Վասիլյանի հարձակումը և նրա կողմից իրեն ուղղված հարվածներն իր համար եղել է անսպասելի և անակնկալ, ու տեսնելով, որ Հայկ Վասիլյանը նպատակային ձևով մահակով հարվածները հասցնում է իր գլխին և զգալով, որ եթե շարունակի այդպես հարվածել, ապա չի կարողանալու պաշտպանվել, քանի որ նախ վերջինս ֆիզիկապես իրենից ավելի ուժեղ է, իսկ հարվածներն էլ ուժեղ ցավ են պատճառել, զուտ պաշտպանվելու նպատակով, գրպանից հանելով եղունգկտրիչ դանակը, հարվածի կողային շարժում է կատարել, ինչի հետևանքով Հայկ Վասիլյանը ստացել է մարմնական վնասվածք։
Ավելին, ինչ վերաբերվում է դեպքին, ապա նա պնդելով իր նախաքննական ցուցմունքը, Դատարաններում, այդ թվում նաև այս դատաքննությամբ պնդելով իր նախաքննական և նախորդ դատարաններում տված ցուցմունքները հայտնեց, որ այդ օրը, այսինքն 21.11.2013թ., ոչ թե ինքն է վիճաբանել Հայկ Վասիլյանի հետ, ինչպես նշված է մեղադրանք առաջադրելու որոշման մեջ, այլ Հայկ Վասիլյանն է սկսել վիճաբանությունը, նա է այդ վիճաբանությունը վերածել քաշքշուկի, այնուհետև կռվի, որի ընթացքում էլ իր ձեռքին եղած մահակով 2 անգամ փորձել է հարվածել իր գլխին։
Դեռևս բացատրությունը, նաև դրանից հետո ցուցմունքները տալու ժամանակ, Մայիս Սաֆարյանը շեշտել է, որ 2-րդ անգամ տնտեսական խանութի մոտ վերադառնալիս և խանութի դիմաց կայանելիս, կայանել է այն վայրում, որը թիվ 4 երթուղային տաքսիների կայանման վայրը չի հանդիսացել, ինչպես փորձել է որպես այդպիսին ներկայացնել Հայկ Վասիլյանը, քանի որ թիվ 4 երթուղային տաքսիների կայանման վայրը հենց նշված կարտոնե արկղից դեպի մինչև կանգառ ընկնող հատվածն էր հանդիսանում։
Բացի այդ, Մայիս Սաֆարյանը ցուցմունք է տվել, որ չի հասցրել մեքենայից հեռանալ, երբ հեռվից գոռգոռալով մոտեցել է Հայկ Վասիլյանը և դիմելով իրեն, թե ՙչհասկացար ավտոտ մի կանգնացրու ստեղ, քշի գնա՚, պահանջել է, որ մեքենան դուրս բերի, որին ի պատասխան, Մայիս Սաֆարյանն ասել է, ՙհեսա դուրս եմ գալիս, 2 րոպեով մտնեմ փամփերս վերցնեմ դուրս գամ՚։
Հետագա շարունակվող իրադարձությունները և Մայիս Սաֆարյանի ու ՙտուժող՚–ի գործողությունները, նրանց միջև ծավալված խոսակցությունները և դրանց հաջորդող իրադարձությունները հասկանալու և դրանց համարժեք իրավական գնահատական տալու համար կարևոր է Մայիս Սաֆարյանի նախաքննական և Դատարաններում, այդ թվում նաև այս Դատարանում տված ցուցմունքները, որոնք ամբողջությամբ նույնական են ու չեն հերքվել քրեական գործով ձեռք բերված գեթ մեկ փաստական տվյալով։
Քրեական գործով անհերքելիորեն ապացուցված և հաստատված է, որ վիճաբանության, քաշքշուկ, կռիվ սկսել ու նախաձեռնել է Հայկ Վասիլյանը, որի ընթացքում էլ երկու անգամ փորձել է մահակով հարվածել Մայիս Սաֆարյանին, իսկ վերջինս այդ հարվածներից պաշտպանվելով, հարվածներն ընդունել է ձախ ձեռքի վրա, ինչով խուսափել է գլխին հասցվող հարվածներից։
Բացի այդ, Հայկ Վասիլյանի հարձակումը և մահակի այդ հարվածները Մայիս Սաֆարյանի համար եղել է անսպասելի և անակնկալ։ Այդ կապակցությամբ Մայիս Սաֆարյանն ամբողջ նախաքննության ու Դատարաններում դատաքննությունների ընթացքում ցուցմունք է տվել, որ ՙՏեսնելով, որ Հայկը նպատակային ձևով մահակով հարվածները հասցնում է գլխին և զգալով, որ եթե շարունակի այդպես հարվածել, ապա չեն կարողանալու այլևս պաշտպանվել, քանի որ նախ նա ինձանից ֆիզիկապես ավելի ուժեղ էր, հարվածներն էլ ուժեղ ցավ էին պատճառում, զուտ պաշտպանվելու նպատակով գրպանիցս հանելով եղունգկտրիչ դանակը, հարվածի կողային շարժում կատարեցի, ինչի հետևանքով Հայկը ստացել է մարմնական վնասվածք:
Իմ կողմից եղունգկտրիչ դանակով շարժումը կատարելուց հետո Հայկ Վասիլյանը այլևս մահակով չի հարվածել և մեր միջև քաշքշուքն ու կռիվը դադարել է, որը տևել է շատ կարճ, մոտ 1 րոպե՚։
Ինչ վերաբերում է Հայկ Վասիլյանի դրսևորած վարքագծին, ապա այդ կապակցությամբ Մայիս Սաֆարյանը դատարանում ցուցմունք տվեց, որ իր կարծիքով Հայկը ներկա գտնվողների ու վարորդների ներկայությամբ իրեն այդպես պահեց, որ այսուհետ որևէ վարորդ չկանգնի այնտեղ, որտեղ ինքը չի ուզում, հակառակ դեպքում կպատժի։ Իր կատարածի կապակցությամբ Մայիս Սաֆարյանը դատարանում ցուցմունք տվեց և առաջադրված հարցերին պատասխանելով հայտնեց. որ իր կյանքի համար վախենալով է, որ պաշտպանվել է Հայկ Վասիլյանի մահակի հարվածներից ու այդ պահին էլ վնասվածք է պատճառել նրան ու, եթե ինքը չպաշտպանվեր և մահակի այդ հարվածները կպնեին գլխին, ապա դա իր կյանքի համար ծանր հետևանքներ էր ունենալու, քանի որ ունի գլխի ծանր վնասվածքներ, գանգոսկրի կոտրվածքներ։
Մեջբերելով տուժող Հայկ Վասիլյանի նախաքննության և դատաքնության ընթացքում տված ցուցմունքները, բողոքի հեղինակը հայտնել է, որ գործով տուժող Հայկ Վասիլյանը դեպքի և կատարվածի վերաբերյալ ցուցմունքներ է տվել, փորձելով հայտնած տեղեկություններով խուսանավել իր, որպես տուժողի դրսևորած հակաօրինական և հակաբարոյական վարքագծից, սակայն այդպես էլ դա նրան չի հաջողվել, քանի որ քրեական գործով ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված ապացույցներով հաստատված է, որ նախահարձակը եղել է հենց ինքը։
Այն, որ Մայիս Սաֆարյանը նախաքննության ընթացքում և Դատարաններում տվել է ճիշտ, իրականությանը համապատասխանող ցուցմունքներ, այն, որ իրականում Մայիս Սաֆարյանը Հայկ Վասիլյանի կողմից ենթարկվել է հարձակման և Հայկ Վասիլյանը Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ գործադրել է կյանքի և առողջության համար վտանգավոր բռնություն, ապա դա հաստատված է նաև նախաքննության ընթացքում հարցաքննված, հասկանալիորեն չդատակոչված, սակայն պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ Դատարաններ հրավիրված և դատաքննությունների ընթացքում որպես վկա հարցաքննված, ականատես Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանի ցուցմունքներով։
Անդրադառնալով վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությանը, պաշտպանը փաստել, որ վկա Սամվել Հակոբյանը սպառիչ պարզաբանումներ է տվել նաև Դատարանի, դատախազի և պաշտպանության կողմի այն բոլոր հարցադրումների կապակցությամբ, որոնք ուղիղ ձևով տրվեցին նրան՝ կապված նրա կողմից հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու և վերարտադրելու դժվարությունների ու վատ տեսողության վերաբերյալ, ինչպես նաև նրա և որդու ցուցմունքներում առկա տվյալների վերաբերյալ, միանշանակ ժխտելով ու փարատելով այդ կապակցությամբ հարցադրում կատարողների ունեցած բոլոր կասկածներն ու մտահոգությունները։
Պաշտպանը հղում կատարելով սույն գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած դիրքորոշմանըª կապված վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատության հետ և ՀՀ ԱՆ կից միջգերատեսչական ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի 27.04.2017թ. թիվ 138/17 եզրակացությանը, հայտնել է, վերը նշված եզրակացությամբ հերքվել է այն հանգամանքը և փարատվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի այն կասկածը, որ վկա Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանը հանդիսանում է հոգեկան հիվանդությամբ տառապող անձ, հետևաբար, դեպքին նախորդող, ինչպես նաև բուն դեպքի ժամանակահատվածում, իր նախաքննական և բոլոր դատաքննական ցուցմունքները տալու ժամանակ տկարամտությամբ կամ որևէ հոգեկան հիվանդությամբ կամ հոգեկան գործունեության ժամանակավոր հիվանդագին խանգարմամբ չի տառապել, կարող էր ու կարող Է գիտակցել իր գործողությունները կամ ղեկավարել դրանք, հասկանալ դրանց բնույթն ու նշանակությունը, հետևաբար, այս միակ ականատես վկայի ցուցմունքներն արժանահավատ են։
Ինչ վերաբերում Է վկա Սամվել Սարիբեկի Հակոբյանի որդուª գործով մյուս վկա Վահրամ Հակոբյանի կողմից հայտնած տեղեկություններին՝ կապված հոր առողջական վիճակի հետ, որոնք ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կասկածի տակ են դրել վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը, ապա հարկ Է փաստել, որ Դատարանում դատական քննության ընթացքում վկա Վահրամ Հակոբյանը հստակ նշեց, որ ՙ(...)նախկինում չի եղել դեպք, երբ հայրը փորձի ինչ-որ իրադարձություն հորինել, երևակայել, ավելին, նրան բնորոշ չէ երևակայության /ֆանտազիա/ հատկանիշը։ Նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող քննիչն անընդհատ հորը կանչել է հարցաքննության, ուստի, անհանգստանալով վերջինիս առոդջական վիճակի մասին, ինքն իր նախաձեռնությամբ հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր է ներկայացրել քննիչին։
(...) Մինչ ոստիկանություն գնալը, հայրը պատմել է իրեն դեպքի մասին, սակայն չի ցանկացել, որ այդ խոսակցությունը ծավալվեր, այն պատճառով, որ վերջինս տրված ցուցմունքի հետևանքով որևէ խնդիր չունենար, ավելին, չի ցանկացել, որպեսզի մորը ևս հետագայում հարցաքննության կանչեին (...) :
Փաստորեն, վկա Վահրամ Հակոբյանը նախաքննության ընթացքում նախաքննական մարմնին է ներկայացրել հոր առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթեր և հորդրել արժանահավատ չդիտել այդ ցուցմանքները, ելնելով լոկ այն բանից, որ հայրը վատառողջ է, վերջինիս հակացուցված է հուզվելը, իսկ ինքն առավել մտահոգ է եղել նրա առողջական վիճակի մասին և չի ցանկացել ավելորդ բարդություններ։ Բացի այդ, վկան հավելել է նաև, որ չի ցանկացել, որ ոչ միայն հայրը ներգրավվեր քննչական և դատավարական գործողություններին, այլ նաև, մտահոգվել է հետագայում մորը ևս անհանգստացնելու համար։
Հարկ է փաստել, որ քրեական գործով ձեռք բերված և դատարանամ հետազոտված ապացույցներով հաստատված և անհերքելիորեն ապացացված է, որ՝
-Հրազդան տոնավաճառի դիմաց գտնվող տնտեսական խանութի մոտ հասնելու, խանութի դիմաց ավտոմեքենան կայանելու Մայիս Սաֆարյանի նպատակն իր փոքրիկի համար փամփերս գնելն է եղել։
-Առաջին անգամ ավտոմեքենայով տնտեսական խանութի մոտ կայանելուց հետո, Մայիս Աաֆարյանը Հայկ Վասիլյանի պահանջով ավտոմեքենան դուրս է բերել այդտեղից և գնացել։
-2-րդ անգամ տնտեսական խանութի մոտ վերադառնալը դարձյալ իր փոքրիկի համար փամփերս գնելու նպատակն է եղել, հույս ունենալով, որ ազատ տեղ կլինի և կկարողանա կայանելով ավտոմեքենանª փամփերսը գնել։
-2-րդ անգամ տնտեսական խանութի մոտ վերադառնալուց հետո Մայիս Աաֆարյանը Հայկ Վասիլյանին հայտնել ու բացատրել է վերադառնալու, կայանելու նպատակի և փամփերս գնելու մասին։
-Նորից հետ վերադառնալուց հետո, Մայիս Սաֆարյանը, ձայնային ազդանշանով խնդրել է խանութի դիմաց կանգնած, գործով վկա Արմեն Պետրոսյանին իր Օպել մակնիշի ավտոմեքենան առաջ տալ, որպեսզի ինքը տեղավորվի այդտեղ, որից հետո ավտոմեքենան հետընթաց վարել ու կայանել է Արմեն Պետրոսյանի ավտոմեքենայի տեղը խանութի դիմաց, որը թեև մինչ այդ կայանված լինելով այդ նույն տեղում, անհասկանալիորեն թույլատրելի է եղել, չի խանգարել տուժողին ու նրա աշխատանքին, սակայն այդ նույն տեղում Մայիս Սաֆարյանի ավտոմեքենայի կայանման պարագայում եղել է անթույլատրելի և խանգարել է տուժողին ու նրա աշխատանքին։
- Մայիս Սաֆարյանն իր ավտոմեքենան կայանել է սահմանված վայրում, քանի որ հետընթացի ժամանակ նա իր ավտոմեքենայով բախվել է այդտեղ հատուկ դրված ստվարաթղթե արկղին, որը հանդիսանում էր այն սահմանագիծը, որից այն կողմ մեքենաների կայանումն արգելվում էր։
-Հրազդան տոնավաճառի դիմաց գտնվող տնտեսական խանութի տնօրեն, գործով վկա Կարեն Բլբուլյանի ցուցմունքով հաստատված է, որ խանութի հաճախորդները կարող են գալ և ավտոմեքենայով անարգել կանգնել խանութի դիմաց, մտնել ներս գնումներ կատարել։
Ավտոբուսների և միկրոավտոբուսների կանգառը իրենց խանութի դիմացի հատվածում չի, այդտեղ կանգառ չկա։ Իրենց խանութից վերև կա ավտոբուսների և միկրոավտոբոաների կանգառ, որը գտնվում է իրենց խանութից ձախ, դեպի օղակաձև շրջադարձի հրապարակր։ Այդ կանգառը իրենց խանութի դիմացի հատվածին չի վերաբերվում։
-Մայիս Սաֆարյանի և Հայկ Վասիլյանի միջև եղել է վիճաբանություն, փոխադարձ քաշքշուկ և կռիվ։
-Մայիս Սաֆարյանի և Հայկ Վասիլյանի միջև եղած վիճաբանությունն ու փոխադարձ քաշքշուկը ավարտվելուց և իրարից բաժանվելուց հետո Մայիս Սաֆարյանն այլևս չի ցանկացել գնալ խանութ, որ նորից քաշքշուկ ու խոսակցություն չլինի, սակայն իր համար անսպասելի Հայկ Վասիլյանը նորից հետ է կանչել իմ պաշտպանյալին։
-Հայկ Վասիլյանն է եղել նախահարձակը և նա է մետաղե զսպանակավոր մահակով 2 անգամ հարվածել Մայիս Սաֆարյանի գլխին, որոնք չեն կպել, քանի որ վերջինս այդ հարվածներն ընդունելով իր ձախ ձեռքի վրա, այդ կերպ կասեցրել է հարվածները և միաժամանակ պաշտպանվելով, աջ ձեռքով գրպանից հանել է եղունգկտրիչ դանակը, բութ մատով բացելով հարվածել է նրան։
-Հայկ Վասիլյանը մեջքի կողմից հանել է մետադյա զսպանակավոր մահակը ու աջ ձեռքով վերևից ներքև հարվածներ է հասցրել Մայիս Աաֆարյանի գլխին, վերջինիս նկատմամբ կատարելով ռեալ, իրական ոտնձգություն, իսկ երրորդ անգամ չի հասցրել հարվածել, քանի որ Մայիս Աաֆարյանը պաշտպանվել է նույն համարժեքությամբ։
Ինչ վերաբերում է Հայկ Վասիլյանի կողմից Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ կատարված հարձակմանը, նրա կողմից վերջինիս կյանքի, առողջության նկատմամբ վտանգավոր ոտնձգություն կատարելուն, ապա Մայիս Սաֆարյանի համար դա եղել է շատ հանկարծակի, անսպասելի և անհասկանալի, քանի որ մինչ այդ դեպքը նրա և Հայկ Վասիլյանի միջև թշնամանք, որևէ վեճ կամ լարված հարաբերություն չի եղել, ուղղակի Հայկ Վասիլյանին դուր չի եկել այդ պահին այդտեղ գտնվողների ներկայությամբ Մայիս Սաֆարյանի կողմից իրեն հակաճառելը, քանի որ նա, իբրև երթուղային տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ, ցանկացել և փորձել է իր առավելությունը ցուցադրելով Մայիս Աաֆարյանի նկատմամբ՝ իր արհամարհական, ագրեսիվ կեցվածքով ու տոնով, կատարած գործողություններով Մայիս Աաֆարյանին թույլ չտալ կայանելու ավտոմեքենան և իր ՙկարգադրություն-ցանկությանը՚ ընդդիմանալու և այն չկատարելու համար ցանկացել է հաշիվ մաքրել Մայիս Աաֆարյանի հետ՝ հույս ունենալով ավտոմեքենայի սրահից վերցրած մահակի և իր ֆիզիկական կարողությունների վրա։
Կատարված նախաքննությամբ և դատաքննությամբ որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել, որով կհաստատվի Մայիս Սաֆարյանի կողմից դիտավորությամբ Հայկ Վասիլյանի առողջությանը, կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս պատճառելու հանգամանքը, դրան հակառակ, նախաքննությամբ և դատաքննությամբ ձեռք բերված և Դատարանում հետազոտված ապացույցների համակցությամբ, ինչպես նաև ականատես, գործի ելքով չշահագրգռված անձի ցուցմունքներով հաստատված է Մայիս Սաֆարյանի կողմից անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում գործած լինելու հանգամանքը։
Ավելին, ակնհայտ և անհերքելի է, որ նախահարձակը եղել է Հայկ Վասիլյանը։
Այս պայմաններում Մայիս Սաֆարյանին ոչինչ չէր մնում անելու, քան պաշտպանվել բոլոր հնարավոր ձևերով ու եղանակներով, համապատասխան ինտենսիվությամբ և վնասազերծել իր կյանքին ու առողջությանը սպառնացող ռեալ, իրական վտանգը։
Քրեական գործով ապացուցված է, որ Մայիս Սաֆարյանը ստեղծված իրավիճակում գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում և չի անցել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանները, քանի որ նրա կյանքի, առողջության նկատմամբ տեղի է ունեցել հարձակում հանրորեն վտանգավոր ոտնձգություն և այդ հարձակման, ոտնձգության դեմ ոտնձգություն կատարողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանություն։
Հայտնի իրավական դրույթ է, որ անհրաժեշտ պաշտպանությունը քաղաքացու իրավունքն է, այլ ոչ թե իրավական պարտականությունը։
Անհրաժեշտ պաշտպանությունը հավասարապես բոլոր քաղաքացիների սուբյեկտիվ սահմանադրական իրավունքն էª անկախ անձի մասնագիտական կամ այլ հատուկ պատրաստվածությունից և ծառայողական դիրքից։
Հղում կատարելով Վճռաբեկ դատարանիª Անուշավան Արամի Թորոսյանի վերաբերյալ 2012թ. մարտի 30-ի թիվ ԵԿԴ/0118/01/11 որոշմանը, բողոքաբերը հայտնել է, որ Մայիս Սաֆարյանը, օգտվելով իր սահմանադրական և սուբյեկտիվ իրավունքից, իր կյանքին և առողջությանը ուղղված հանրորեն վտանգավոր ոտնձգության դեմ դիմել է անհրաժեշտ պաշտպանության։
Ի դեպ, անհրաժեշտ պաշտպանության համար օրենսդիրը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42 հոդված) բավարար է համարում միայն ոտնձգության օբյեկտիվ հանրային վտանգավորությունը։
Նախաքննական մարմինը նկատի ունենալով Հայկ Վասիլյանի մարմնական վնասի փաստը (անտեսելով անհրաժեշտ պաշտպանության իրական առկայությունը) Մայիս Սաֆարյանի գործողությունները գնահատել է որպես դիտավորությամբ կյանքին վտանգ սպառնացող մարմնական վնաս հասցնել։
բ/ Ոտնձգութաւնր աետք Է առ կա լինի.
Այսինքն դա նշանակում է, որ ակնհայտ ոտնգձության, հարձակման իրականացումը պետք է կամ արդեն սկսված լինի, կամ դրա իրականացման անմիջական սպառնալիքը կամ վտանգր այնքան ակներև ու բացահայտ կերպով դրսևորված լինի, որ ոտնձգվողի իրավունքները դրվեն ռեալ վտանգի տակ:
Մայիս Սաֆարյանիª պաշտպանվողի իրավունքների, կյանքի, առողջության դեմ առկա է եղել ակնհայտ ոտնձգություն, հարձակում է իրականացվել, և նրա իրավունքները, կյանքը, առողջությունը դրվել են ռեալ վտանգի տակ, քանի որ Հայկ Վասիլյանը Մայիս Սաֆարյանի համար անսպասելի, հանկարծակի գոտկատեղից հանել է զսպանակավոր մահակը և հարվածներ է հասցրել գլխի մասերին, իսկ այն հանգամանքը, որ կատարված հանրորեն առկա վտանգավոր ոտնձգությունը պաշտպանության իրավունք էր տալիս Մայիս Սաֆարյանին, կասկած չի հարուցում։
Հայկ Վասիլյանի գործությունները, ոտնձգությունը ուղղված Մայիս Սաֆարյանի անձի դեմ, առկա են և հաստատված քրեական գործով, իսկ պաշտպանության ընթացքում Մայիս Սաֆարյանի կողմից կատարված համարժեք պաշտպանական գործողությունները թույլ են տրված ոտնձգողի՝ Հայկ Վասիլյանի հարձակումների, ոտնձգության դեմ՝ վերջինիս կողմից կատարված ոտնձգության ընթացքում։
Հիմնավորված է, որ ոտնձգությունը, հարձակումը ռեալ է եղել, իրականում տեղի է ունեցել, և ոչ թե Մայիս Սաֆարյանի որպես պաշտպանվողի, երևակայության, սուբյեկտիվ պատկերացման արդյունք է եղել, քանի քրեական գործով հաստատված հանգամանք է, որ Հայկ Վասիլյանը մահակով հարձակվել ու հարվածներ է հասցրել։
Մայիս Սաֆարյանի գործողությունը հանցագործություն չի համարվում, քանզի նա դիմել է պաշտպանության և օգտվել իր այդ իրավունքից, քանի որ նրա, որպես պաշտպանվողի կյանքի, առողջության և իրավունքների դեմ Հայկ Վասիլյանի կողմից տեղի է ունեցել հանրորեն վտանգավոր ոտնձգություն։
Ըստ քրեական գործով առկա նախաքննության և դատաքննությամբ ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված արդեն իսկ հայտնի փաստական տվյալների ու ապացույցների, Մայիս Սաֆարյանը պաշտպանությունն իրականացրել է այն ակտիվությամբ, ինչպիսին որ եղել է ոտնձգությունը և այդ պաշտպանության արդյունքում է, որ նա կարողացել է վնասազերծել հանրորեն վտանգավոր ոտնձգություն կատարած Հայկ Վասիլյանին։
Մայիս Սաֆարյանը գործել է օրենքի սահմաններումª պաշտպանելով իր կյանքը։ Սակայն որքան էլ զարմանալի է, այնուամենայնիվ Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ քրեական գործի վարույթըª արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ կարճելու փոխարեն, կազմվել է մեղադրական եզրակացություն, առաջնորդվելով ոչ թե օրենքով, այլ ՙանձը վնասվել է, ուրեմն պետք է Մայիս Սաֆարյանը դատապարտվի՚ սկզբուքով։
Հայտնի է, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանների անցումով կատարված և հասցված մարմնական վնասներն իրենց բնույթով տարբեր են։ Մասնավորապես, կարող է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանների անցում լինել, եթե.
1. պաշտպանվող բարիքն ակնհայտորեն գերագնահատվել է այն բարիքի համեմատությամբ, որին վնաս է հասցվել։
Սույն գործի պարագայում հարձակում, ոտնձգություն կատարած Հայկ Վասիլյանի կյանքն ավելի գերագնահատելի չէր, քան Մայիս Սաֆարյանի կյանքը։
2.պաշտպանության եղանակներն ու միջոցները ակնհայտորեն գերազանցում են ոտնձգության համար գործադրված եղանակներին ու միջոցներին։
Այս դեպքում Մայիս Սաֆարյանի պաշտպանության միջոցները չեն գերազանցել Հայկ Վասիլյանի կողմից ոտնձգություն կատարելու ժամանակ գործադրված եղանակներին ու միջոցներին։ Մայիս Սաֆարյանը պաշտպանվել է եղունգ կտրիչ դանակով, Հայկ Վասիլյանի կողմից գործադրված մետաղյա զսպանակավոր մահակի դիմաց։ Այսինքն, պաշտպանությունը համարժեք է եղել Հայկ Վասիլյանի կողմից ոտնձգություն կատարելու ժամանակ գործադրված եղանակներին ու միջոցներին։
3.պաշտպանության ինտենսիվությունն ակնհայտորեն չի համապատասխանում ոտնձգության ինտենսիվությանը։
Սույն գործով Մայիս Սաֆարյանը գործել է այն նույն ինտենսիվությամբ, ինչպիսի ինտենսիվությամբ տեղի է ունեցել Հայկ Վասիլյանի կողմից կատարված ոտնձգությունն ու հարձակումը։
Սույն քրեական գործով հիմնավորված է, որ Հայկ Վասիլյանի հանրորեն վտանագավոր ոտնձգությունը, հարձակումը հենց սկզբից եղել է ինտենսիվ, հանկարծակի և անսպասելի, ինչը շարունակվել է մինչև վերջ և նույն ինտենսիվությամբ էլ Մայիս Սաֆարյանը փորձել է պաշտպանվել։
Այդպես ակտիվորեն չգործելու, չպաշտպանվելու դեպքում դժվար չէ կռահել, թե ինչպիսի ծանր հետևանքներ կարող էր ունենալ կատարվածը։
Քրեական գործով ապացուցված է, որ Մայիս Սաֆարյանը ստեղծված իրավիճակում գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում և չի անցել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանները, քանի որ նրա կյանքի, առողջության նկատմամբ տեղի է ունեցել հարձակում հանրորեն վտանգավոր ոտնձգություն և այդ հարձակման, ոտնձգության դեմ ոտնձգություն կատարողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանություն, այսինքն Մայիս Սաֆարյանի գործողությունները համապատասխանել են Վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ որոշմամբ ներկայացված անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության պայմաններին, ուստի նրա արարքը եղել է իրավաչափ։
Այսպիսով, Մայիս Սաֆարյանը պաշտպանվելով Հայկ Վասիլյանի հանրորեն վտանագավոր ոտնձգությունից, հարձակումից, գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում և սահմաններում, իր կյանքին, առողջությանը և իրավունքներին ռեալ սպառնացող վտանգին, հանրորեն վտանգավոր ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը համապատասխան։
Ելնելով նախաքննությամբ և դատաքննությամբ ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված ու հաստատված փաստական տվյալներից ու ապացույցներից, բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգելով հավաքված ապացույցները՝ դրանցից յուրաքանչյուրն այլ ապացույցների հետ համադրելու և դրանց ձեռքբերման աղբյուրները ստուգելու եղանակով, ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբª գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջª դրանց բազմակողմանի, լրրվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, եթե դատարանը դատական ակտ կայացնելիս հաշվի առներ անհրաժշտ պաշտպանության հատկանիշների առկայության, պաշտպանության և ոտնձգության, հարձակման հանգամանքները, Մայիս Սաֆարյանի որպես պաշտպանվողի և Հայկ Վասիլյանի՝ որպես ոտնձգողի բոլոր գործողությունները, ինչպես նաև Սայիս Սաֆարյանին սպառնացող վտանգի բնույթն ու աստիճանը և այլ հանգամանքներ, ապա Դատարանը նման դատական ակտ չէր կայացնի, այլ կճանաչեր և կհռչակեր Մայիս Սաֆարյանի անմեղությունըª Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, կարդարացներ նրան՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42 հոդվածով սահմանված անհրաժշտ պաշտպանության սահմաններում գործելու, նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։
Այսպիսով, Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ թույլ է տրվել նյութական իրավունքի խախտում, նրա նկատմամբ կիրառվել են ՀՀ քրեական օրենգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները, որը տվյալ քրեական գործով կիրառման ենթակա չէր, նրա նկատմամբ պետք է կիրառվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42 հոդվածով սահմանված անհրաժշտ պաշտպանության ինստիտուտը։
Հետևաբար, Սայիս Սաֆարյանի նկատմամբ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Սարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը ենթակա է բեկանման, և քրեական գործի վարույթը կարճման, որովհետև քրեական գործի վարույթի կարճման հիմքն առկա է եղել դեռևս Ընդհանուր իրավասության դատարանում գործի քննության ժամանակ։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը կայացրած դատական ակտով Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397, 398 հոդվածներով նախատեսված նյութական և քրեադատավարական նորմերի խախտումներ, որոնք խաթարել են արդարադատության բուն էությունը, դատավճռի որպես արդարադատության ակտի իմաստը, խախտել սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը՝ ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչն արտահայտվել է նրանում, որ չի կիրառվել այն օրենքը, որը ենթակա էր կիրառման, և կիրառվել է այն օրենքը, որը ենթակա չէր կիրառման, որի արդյունքում էլ Մայիս Սաֆարյանի արարքին տրվել է ոչ ճիշտ իրավական գնահատական և նա անհիմն կերպով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրնեսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով, այն դեպքում, երբ նրա արարքում բացակայում է նշված հոդվածով հանցակազմը։
Մասնավորապես Դատարանը՝ խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 2-րդ, 4-րդ մասերի, 17 հոդվածի 1-ին, 3-րդ, 4-րդ մասերի, 25 հոդվածի 2-րդ կետի, 126-րդ հոդվածի, 127 հոդվածի 1-ին մասի դրույթը, 358 հոդվածի 4-րդ մասի պահանջները։
Դատարանը դատական ակտում հիմնավոր ձևով չի պատճառաբանել, թե ինչից ելնելով է Մայիս Սաֆարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածով մեղադրական դատական ակտ կայացրել։
Վերը նշվածի հիման վրա բողոք բերող անձը բառացիորեն խնդրել է. ՙԱմբողջությամբ բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 13.07.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0067/01/14 դատավճիռը, Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով քրեական գործով վարույթը կարճել, քրեական հետապնդումը դադարեցնելª Հայկ Վասիլյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու մասով վնաս պատճառած արարքը քրեական օրենքով իրավաչափ համարվելու, այն է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42 հոդվածով սահմանված անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում գործելու, նրա արարքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35 հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հանցակազմի բացակայության հիմքով՚։
4Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արտահայտած դիրքորոշումները.
Պաշտպան Վ.Գևորգյանն ամբողջությամբ պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել, միաժամանակ առարկեց դատախազի բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել:
Ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը, խնդրեց պաշտպանի բողոքը բավարարել, իսկ դատախազի բողոքըª մերժել:
Դատախազ Հ.Ենոքյանը պնդեց դատախազ Դ.Մելքոնյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը, խնդրեց այն բավարարել, ինչպես նաև առարկեց պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել:
5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով դատախազի և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները` վերաքննիչ բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ կողմերի բերած փաստարկներն ու արտահայտած դիրքորոշումները, ներքին համոզմամբ հանգում է հետևության այն մասին, որ ինչպես դատախազի, այնպես էլ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժելª հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի համաձայն՝
ՙ(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ (…)՚։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի համաձայն.
ՙ1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2.Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի համաձայն.
ՙՅուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ՚:
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ.
ՙ(…) [Ք]րեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ, (…):
(…) Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը(…)՚ (տես Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010թ. փետրվարի 12-ի ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-14-րդ կետերը):
Ապացույցների գնահատման իրավաչափության հարցի առնչությամբ իր իրավական դիրքորոշումը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է Կարեն Սարուխանյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ` միաժամանակ արձանագրելով հետևյալը.
ՙ(…) [Ա]պացույցը գնահատող անձը մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա: Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին դատավարության նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց կամ մարմինների տված գնահատականներով (…)՚ (տես Կարեն Սարուխանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010թ. օգոստոսի 27-ի ԼԴ/0301/01/09 որոշման 27-րդ կետը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. ՙԴատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`(…)
1)ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2)այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3)ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4)ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն (…)՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
ՙԲողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
1)գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում վերաքննիչ դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2)ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4)դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին՚:
Վերաքննիչ դատարանը նախ անդրադառնալով դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին, հարկ է համարում նշել հետևյալը.
Սույն գործի նյութերից հետևում է, որ նախաքննության մարմնի կողմից Մ.Սաֆարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա Հ.Վասիլյանի հետ վիճաբանելու ընթացքում դիտավորությամբ մեկ անգամ դանակով հարվածել է նրա կրծքավանդակի ձախ կեսին և դրա հետևանքով վերջինիս առողջությանը պատճառել ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելու կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելու համար, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42 հոդվածի համաձայն՝
ՙ1. Հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը, որը կատարվել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում, այսինքն` պաշտպանվողի կամ մեկ այլ անձի կյանքը, առողջությունը և իրավունքները, հասարակության կամ պետության շահերը հանրության համար վտանգավոր ոտնձգությունից կամ դրա իրական սպառնալիքից` ոտնձգություն կատարողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանելիս, եթե թույլ չի տրվել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում։
(...)
4.Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում են համարվում դիտավորյալ այն գործողությունները, որոնք, պաշտպանվողի համար ակնհայտ, չեն համապատասխանում ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ արարքը հանցագործություն է, եթե հատկապես նախատեսված է սույն օրենսգրքի հատուկ մասով՚։
Անհրաժեշտ պաշտպանության ինստիտուտը, հատկապես` դրա իրավաչափության պայմանները Վճռաբեկ դատարանը մանրամասն վերլուծության է ենթարկել Ա.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. ՙ[Ա]նհրաժեշտ պաշտպանությունը` որպես արարքի հանցավորությունը բացառող հանգամանք, կարող է դրսևորվել այն իրավիճակում, երբ հանրորեն վտանգավոր ոտնձգությունից ոտնձգողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանվում են անձի կյանքը, առողջությունը և իրավունքները, հասարակության կամ պետության շահերը։ Իսկ սեփական կյանքը, առողջությունը և իրավունքները պաշտպանելիս անհրաժեշտ պաշտպանությունը դրսևորվում է որպես մարդու հիմնարար իրավունք։
(…) Անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն ունի որոշակի սահմաններ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի մեկնաբանման հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ օրենքով ամրագրված են որոշակի պայմաններ, որոնց առկայության դեպքում է միայն պաշտպանությունը իրավաչափ և հետևաբար` արարքի հանցավորությունը բացառող։ Այսպես, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության պայմաններն են.
ա) ոտնձգության հանրային վտանգավորությունը,
բ) ոտնձգության առկայությունը,
գ) ոտնձգության իրական լինելը,
դ) վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին,
ե) վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին,
զ)պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը։
Առաջին պայմանից հետևում է, որ ոտնձգությունն օժտված է հանրային վտանգավորությամբ, եթե այն անձի, հասարակության, պետության շահերին կարող է էական վնաս հասցնել։
Երկրորդ պայմանի համաձայն` ոտնձգությունը համարվում է առկա այն դեպքում, երբ այն արդեն սկսվել է, ընթացքի մեջ է և չի ավարտվել, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ առկա է ոտնձգությունը սկսելու իրական, անմիջական սպառնալիք։ Ոտնձգության առկայության պայմանը ենթադրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանությունն անթույլատրելի է արդեն ավարտված ոտնձգության դեպքում, բացառությամբ այն դեպքի, երբ վնաս պատճառողը չի գիտակցել ոտնձգության ավարտման փաստը։ Վերջինիս դեպքում ոտնձգությունից առաջացած հուզմունքի պատճառով պաշտպանվողին կարող է թվալ, թե ոտնձգությունը դեռևս չի ավարտվել և անհրաժեշտ է պաշտպանվել։ Նման դեպքերում թեև պաշտպանությունն անժամանակ է (ուշացած է), այն, այնուամենայնիվ, իրավաչափ է (…) (տես Արտյոմ Նորայրի Հակոբյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի` 2010թ. օգոստոսի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0149/01/09 որոշման 26-27-րդ կետերը)։
Անուշավան Թորոսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը։ Այլ կերպª անհրաժեշտ է առաջին հերթին պարզել ոտնձգության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը (տես Անուշավան Արամի Թորոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի` 2012թ. մարտի 30-ի թիվ ԵԿԴ/0118/01/11 որոշման 15-րդ կետը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքների շարքում ընդգրկվում են նաև անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության և դրա սահմանազանցման հանգամանքները։ Ընդ որում, անձի արարքն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ հանցագործություն որակելու համար վարույթն իրականացնող մարմինը, ի թիվս ապացուցման առարկան կազմող այլ հանգամանքների, պարտավոր է արժանահավատ կերպով հաստատված համարել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի (ոտնձգության և պաշտպանության) առկայության և դրա սահմանազանցման (ակնհայտ (խիստ, էական) անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի կողմից պատճառվող վնասների միջև) հանգամանքները։
Վերը նշված իրավանորմերի, նախադեպային որոշումների լույսի ներքո դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, Առաջին ատյանի դատարանը, հիմնավոր փաստարկների վկայակոչմամբ անդրադառնալով ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի մեղավորության հարցին, իրավացիորեն եզրակացրել է, որ վերջինս մեղավորությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու մեջ չի հաստատվել և չի հիմնավորվել քրեական գործի նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված ու դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով: Դատարանը ճիշտ եզրահանգման է եկել այն մասին, որ գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները հիմք են տալիս հաստատված համարելու, որ ամբաստանյալի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ապացուցված համարելով, որ ամբաստանյալը տուժողի առողջությանը պատճառել է ծանր վնաս անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ:
Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների վերլուծության և գնահատման արդյունքում հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալը տուժողին դանակով հարվածել և մարմնական վնասվածք է պատճառել վերջինիս հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով` դրանով իսկ պաշտպանվելով իր առողջության նկատմամբ իրականացվող ինտենսիվ ոտնձգությունից` թույլ տալով անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում:
Դատարանը նաև հաստատված է համարել, որ կռվի նախահարձակը եղել է տուժողը, ամբաստանյալը տուժողին դանակով հարվածել է նրա կողմից հակաիրավական արարք կատարելու ընթացքում, երբ տուժողը ձեռքի մահակով հարվածել և ֆիզիկական ցավ է պատճառել ամբաստանյալին, ամբաստանյալը տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակովª պաշտպանվելով իր առողջության նկատմամբ իրականացվող ինտենսիվ ոտնձգությունից, տուժողի կողմից իրականացված ոտնձգությունը եղել է իրական, հանրորեն վտանգավոր, ամբաստանյալը վնաս է պատճառել իր նկատմամբ ոտնձգություն իրականացնողին, ոչ երրորդ անձի:
Դատարանը նման եզրահանգման է եկել բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման ենթարկելով հավաքված ապացույցները:
Հիմնավոր չեն դատախազի փաստարկներն այն մասին, թե ամբաստանյալի և վկա Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքներնª տուժողի կողմից ամբաստանյալին մահակով հարվածներ հասցնելու մասին արժանահավատ չեն: Դատախազը իր փաստարկների հիմքում դրել է այն հանգամանքը, որ տուժողը ի սկզբանե, գործի թե նախաքննության, թե դատաքննությունների ընթացքում մշտապես ժխտել է իր մեքենայից մահակ վերցնելու և դրանով ամբաստանյալին հարվածելու հանգամանքը: Սակայն դատախազը անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը ևս, ի սկզբանե, գործի հանգամանքների մասին տվել է ցուցմունքներ, որոնք ըստ էության, բովանդակային առումով թե նախաքննության, թե դատաքննությունների ընթացքում չի փոխել, և մշտապես պնդել է, որ տուժողը իր մեքենայից վերցրած մահակով փորձել է հարվածել իր գլխին, սակայն ինքը ձեռքով պաշտպանվել է և հարվածները կպել են ձեռքին: Տուժողը իր ցուցմունքով հայտնել է, թե իրեն վնաս պատճառած անձին չի ճանաչել, մինչդեռ ամբաստանյալը ի սկզբանե տվել է ճիշտ ցուցմունք այն մասին, որ տուժողին ինքն է դանակահարել: Տուժողը տվել է խուսափողական պատասխաններ դեպքի պահին իր ձեռքին որևէ առարկաª փայտ կամ քար լինելու կամ չլինելու մասին, ոչ հաստատել է դա, ոչ էլ հերքել, ինչը կարող է վկայել նրա ցուցմունքերի ոչ արժանահավատ լինելու մասին:
Հիմնավոր չէ նաև դատախազի փաստարկն այն մասին, որ վկա Արմեն Պետրոսյանի ցուցմունքներով հերքվում են ամբաստանյալի և Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքները: Վկա Արմեն Պետրոսյանը ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ թե տուժողի, թե ամբաստանյալի ձեռքին որևէ առարկա չի տեսել, այն դեպքում, երբ գործով հաստատված է, որ նա է մոտեցել վիճաբանողներին և հետ քաշել տուժողին: Նրա ցուցմունքից կարելի է ողջամիտ եզրահանգում կատարել այն մասին, որ վերջինս փորձել է բարենպաստ ցուցմունքներ տալ թե ամբաստանյալի, թե տուժողի օգտին, քանի որ ժխտել է թե մահակ, թե դանակ տեսնելու հանգամանքը:
Հիմնավոր չէ դատախազի փաստարկն այն մասին, թե վկա Սամվել Հակոբյանը ճանաչում է ամբաստանյալի հորըª Մայիս Սաֆարյանին, որպես վկա հարցաքննության է հրավիրվել վերջինիս նախաձեռնությամբ, հարցաքննության ժամանակ օգտվել է գրառումներից, ինչը վկայում է այն մասին, որ նրա ցուցմունքներն ուղղորդված են և ոչ արժանահավատ:
Վերը նշված փաստարկի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանության կողմը իրավունք ունի միջնորդել նախաքննության մարմնին այս կամ այն անձին կանչել և հարցաքննել որպես վկա, ում կարող է հայտնի լինել տվյալ գործով պարզելու ենթակա որևէ հանգամանք, վկանª ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 86 հոդվածի համաձայն, իրավունք ունի հարցաքննության ընթացքում օգտվել գրավոր նշումներից: Բացի այդ, գործի քննությամբ հաստատվել է, որ Սամվել Հակոբյանը գործի ելքով շահագրգիռ անձ չէ, նա ընդամենը ճանաչում է ամբաստանյալի հորը, որևէ ազգակցական կապ նրանց միջև առկա չէ, վկան հայտնել է, որ որևէ մեկի ուղղորդմամբ չի ցուցմունքներ տալիս, հայտնում է ճշմարտությունը, դատաքննությունների ընթացքում որևէ գրառումից չի օգտվել:
Անդրադառնալով պաշտպանի կողմից բերված փաստարկներին այն մասին, թե Մայիս Սաֆարյանը գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում, նրա կողմից անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում թույլ չի տրվել, հետևապես նրա նկատմամբ պետք է կիրառվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42 հոդվածը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրա կապակցությամբ պաշտպանի կողմից բերված փաստարկներն արդեն իսկ անհրաժեշտ ու բավարար ստուգման են ենթարկվել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, գնահատվել ու արտացոլվել վիճարկվող դատական ակտում:
Դատարանի հետևություններն այն մասին, որ տուժողի կողմից մահակով ամբաստանյալին հարվածելու պարագայում ամբաստանյալի կողմից դանակով տուժողին կրծքավանդակի շրջանում ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելը չի համապատասխանում տուժողի ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը, հետևաբար Մ.Սաֆարյանի կողմից թույլ է տրվել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում, բխում են գործի փաստական հանգամանքներից և տվյալներից, դրանց հետ չհամաձայնվելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17, 18, 25, 126, 127 հոդվածների պահանջները, կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358 հոդվածի պահանջներին համապատասխանողª օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ:
Մայիս Սաֆարյանի կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատականª այսինքն կիրառվել է այն քրեական օրենքը, որը ենթակա էր կիրառման:
Ելնելով վերոգրյալից, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով դատական ակտ կայացնելիս, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նյութական կամ դատավարական նորմերի այնպիսի խախտումներ թույլ չեն տրվել, որոնք ազդել են կամ կարող էին ազդել սույն գործով վերջնական ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները` մերժել:
Ելնելով վերագրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-387, 393-394 և 402 հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը


Ո Ր Ո Շ Ե Ց

ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի և ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի պաշտպան Վ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017թ. հուլիսի 13-ի դատավճիռըª քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մայիս Լևոնի Սաֆարյանիª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116 հոդվածի 2-րդ մասով, թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:




ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 18-12-2017
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Ամսաթիվ 02-03-2018
Էջերի քանակը 9 հատոր, 315, 135, 119, 116, 145, 110, 77, 125, 127 թերթից:
Գործն ուղարկվել է
Գործն ուղարկվել է 02-03-2018
Էջերի քանակը 9 հատոր, 315, 135, 119, 116, 145, 110, 77, 125, 127 թերթից:
Ուր Վճռաբեկ
Գրության համարը Ե-7162/18
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0067/01/14
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
Բողոքի ստացման ամսաթիվ 08-05-2015
Բողոք բերող անձինք Գլխավոր դատախազի տեղակալ
Բողոք բերող անձինք
Անուն Ա
Ազգանուն Հարությունյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Լրացուցիչ ինֆորմացիա ամբաստանյալ` Մայիս Լևոնի Սաֆարյան
Չափահաս Այո
Բողոքը ստացվել է Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
Գործը ստացվել է վճռաբեկ դատարան
Գործի առաքման ամսաթիվը 14-05-2015
Գրության համարը Ե-20163
Գործի ստացման ամսաթիվը 20-05-2015
Քրեական գործի հատորներ /փաստաթղթեր/ 4 հատոր
Գործի համարը ԵԿԴ/0067/01/14
Գործը ստացվել է Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Պատասխանատվության ենթարկվածների թիվը 1
Մակագրել
Ամսաթիվ 20-05-2015
Նախագահող դատավոր
Անուն Դավիթ
Ազգանուն Ավետիսյան
Դատավոր
Անուն Սերժիկ
Ազգանուն Ավետիսյան
Ընդունվել է վարույթ
Ամսաթիվ 10-07-2015
Որոշման առաքման ամսաթիվը 10-07-2015
Վերամակագրվել է քր. պալատի նախագահի կողմից
Ամսաթիվ 21-08-2015
Դատավոր
Անուն Արթուր
Ազգանուն Պողոսյան
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 18-12-2015
Ուղարկվել է ծանուցագիր 10-12-2015
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
Ամսաթիվ 18-12-2015
Ամսաթիվ 18-12-2015
Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է Բեկանվել է և գործն ուղարկվել է ստորադաս դատարան նոր քննության
Հոդված
Դատական ակտ
Դատական ակտ ԵԿԴ/0067/01/14








ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0067/01/14
Նախագահող դատավոր` Ա.Խաչատրյան
Դատավորներ` Ա.Դանիելյան
Լ.Թադևոսյան

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)

նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատախազ Վ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ


2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ք.Երևանում

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)` 2015 թվականի ապրիլի 1-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը
1. 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի վարչության Մալաթիայի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 16811013 քրեական գործը` անհայտ անձի կողմից Հայկ Վասիլյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ։
Նախաքննության մարմնի` 2013 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ Մ.Սաֆարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2013 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ Մ.Սաֆարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
2014 թվականի մայիսի 12-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանի` 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ին դատավճռով Մ.Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը վերաորակվել է, և նա մեղավոր է ճանաչվել նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` դատապարտվելով ազատազրկման` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով։
3. Պաշտպանի և դատախազի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը 2015 թվականի ապրիլի 1-ին որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի՝ դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը` օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
4. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015 թվականի ապրիլի 1-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը։
Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի հուլիսի 10-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի վճռաբեկ բողոքը վարույթ է ընդունվել։
Դատավարության մասնակիցները վճռաբեկ բողոքի պատասխան չեն ներկայացրել։

Գործի փաստական հանգամանքները և վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Նախաքննության մարմնի կողմից Մ.Սաֆարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(...) նա 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին` ժամը 14։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աթենքի 6/4 հասցեում գտնվող տնտեսական խանութի դիմաց` թիվ 4 երթուղային տաքսու կայանատեղիում, իր կողմից վարվող «Մերսեդես» մակնիշի 35 PS 667 պետհամարանիշի ավտոմեքենան կայանելու պատճառով վիճաբանել է նշված համարի երթուղային տաքսի ծառայության երթակարգավորիչ Հայկ Արտակի Վասիլյանի հետ, որի ընթացքում դանակով մեկ անգամ դիտավորությամբ հարվածել է Հայկ Արտակի Վասիլյանի կրծքավանդակի ձախ կեսին և նրա առողջությանը պատճառել ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող, ծակած-կտրած թափանցող վերքի` ձախ թոքի վնասումով» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 307-312)։
6. Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ դեպքի օրն իր և տուժող Հայկ Վասիլյանի միջև ավտոմեքենա կայանելու հարցի շուրջ վիճաբանություն և քաշքշուկ է տեղի ունեցել, որից հետո Հայկն անսպասելի իրեն հետ է կանչել` ասելով «լավ չես հասկանում, հետ արի»։ Այդ ժամանակ նա գնացել է իր ավտոմեքենայի մոտ, բացել վարորդի կողքի դուռը, ավտոմեքենայի միջից ինչ-որ բան դրել մեջքի կողմը և արագ քայլելով վրա է տվել իրեն` հարձակվելով իր վրա` հրելով իրեն հետ է տարել և ասել «արա ինչ ես ասում»։ Ինքը նրան իրենից հեռացնելու համար ձեռքերով հետ է հրել` ասելով. «Ինչ ես մտել բերանս, ուզում ես խոսենք, համբերի երեկոյան կգամ կխոսենք»։ Ինքը տեսել է, որ Հայկը մի երկու քայլ հետ գնալիս մեջքի կողմից ինչ-որ իր է հանել` մետաղյա զսպանակով մահակ, ու դրանով աջ ձեռքով հարվածել է գլխին, սակայն ինքը ձախ ձեռքով պահել է, և հարվածը կպել է ձեռքին։ Դրանից անմիջապես հետո հարվածել է 2 անգամ։ Ինքը նորից ձախ ձեռքով պահել է այդ հարվածները` միաժամանակ մի փոքր հետ քաշվելով, որովհետև նորից է ուզել հարվածել, տեսնելով վտանգը և հասկանալով, որ այդ հարվածները կարող են իր կյանքում լինել ճակատագրական, փորձելով պաշտպանվել այդ հարվածներից` աջ ձեռքով գրպանից հանել է եղունգկտրիչ դանակը, բութ մատով բացել և հարվածել է, իսկ թե կպել է նրան, թե` ոչ, ինքը այդ ժամանակ չի զգացել։ Հետո է իմացել, որ դանակով իր կողմից շարժում կատարելու պատճառով Հայկը վնասվածք է ստացել։ Դանակով իր կողմից շարժում կատարելուց անմիջապես հետո այնտեղ գտնվող Արմեն Պետրոսյանը Հայկին թիկունքի կողմից երկու ձեռքով գրկել ու հետ է քաշել` տանելով տնտեսական խանութ։ Մինչ գրկելը Հայկը նորից է ուզել խփել այդ մահակով, դրա համար Արմեն Պետրոսյանը նրան գրկել ու տարել է խանութ (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 87-104)։
Ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի կողմից գործի վարույթի ընթացքում տուժող Հայկ Վասիլյանի կողմից գործադրված «մահակը» նկարագրվել է տարբերվող բնորոշումներով։ Այսպես 2013 թվականի նոյեմբերի 22-ի հարցաքննությամբ Մ.Սաֆարյանը հայտնել է «արծաթագույն, փայլուն մետաղե զսպանակի», 2014 թվականի ապրիլի 26-ի առերեսմամբ` «ինչ-որ սև բանի», իսկ նույն թվականի ապրիլի 30-ի հարցաքննությամբ` «զսպանակե մահակի» մասին (տե՛ս հատոր 1-ին, թերթեր 58-61, 286-288, 299-300)։
6.1. Տուժող Հայկ Վասիլյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը երկար տարիներ աշխատել է որպես երթակարգավորող։ Իր պարտականությունների մեջ է մտել հսկել, որպեսզի երթուղային տաքսիներն ունենան կայանելու ազատ տարածք, որպեսզի չթույլատրված վայրում կայանելու համար չտուգանվեն, ինչպես նաև ուղևորվելու ժամային միջակայքը պահպանելը։ Այն վայրում, որտեղ ավտոմեքենան կայանել է Մայիսը, ընդհանրապես ավտոմեքենաներ չեն կայանում, կայանելու դեպքում, եթե ինքը նկատում է, մոտենում զգուշացնում է, որ հանեն ավտոմեքենան։ Դեպքի օրը չի հիշում։ Մեքենայի կայանման համար վիճաբանություն է եղել։ Այդ վայրում կայանելիս են եղել իր գազելները, ինչ-որ մեկը կայանել է «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենա։ Ինքը զգուշացրել է, որ չկայանի այդ վայրում։ Սկսվել է քաշքշուկ։ Իրեն դանակով հարվածել է իր հետ քաշքշուկի մեջ գտնված անձը։ Դանակ տեսել է, իսկ հարվածի պահը չի տեսել։ Իրենց քաշքշուկը չի հիշում որքան ժամանակ է տևել։ Ծակոց է զգացել, իսկ դեպքից մի քանի րոպե հետո տեսել է, որ ցավացող մասից արյուն է գալիս։ Գնացել է ավտոկայան իրենց վարորդներից Արմենի հետ։ Նույն օրը գնացել է հիվանդանոց։ Ամբաստանյալը չի եղել իրեն դանակով մարմնական վնասվածք հասցրած անձը։ Եթե իր հետ վիճաբանողին տեսնի կճանաչի։ Մեքենան և իրեն հարվածողին առաջին անգամ է տեսել։ Արմեն Պետրոսյանին հանդիպել է խանութ մտնելիս։ Քաշքշուկի պահին իրեն ծանոթ մարդիկ չեն եղել։ Ինքը հարվածներ չի հասցրել վիճաբանության ժամանակ (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 87-104)։
6.2. Վկա Արմեն Պետրոսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ճանաչում է ամբաստանյալին որպես հաճախորդ, երբ ինքը աշխատելիս է եղել խանութում։ Դեպքի օրը ինքը իր ավտոմեքենան կայանել է խանութի դիմաց, եղել է ավտոմեքենայի մեջ։ Եղել է իր ավտոմեքենայի մեջ, հեռախոսով խաղ է խաղացել, ինտերնետ է մտել։ Լսել է բարձր ձայներ և երբ դուրս է եկել ավտոմեքենայից, տեսել է իրարանցում։ Մոտեցել, տեսել է, որ Մայիս Սաֆարյանն ու Հայկ Վասիլյանը ագրեսիվ են իրար նկատմամբ։ Տարածքում հավաքված են եղել անցորդներ, որոնցից ոչ ոքի չի ճանաչել։ Հարված չի նկատել նրանց վիճաբանության ընթացքում։ Ինքը, ինչպես Հայկ Վասիլյանի, այնպես էլ Մայիս Սաֆարյանի ձեռքին ոչ մի իր չի նկատել։ Այնուհետև բաժանել է նրանց և Հայկ Վասիլյանին առանձնացրել` տանելով խանութի մուտքի մոտ։ Հայկի մոտ խուճապ է եղել։ Նրա հագին եղել է սպորտային հագուստ, որի թևատակի հատվածում ինքը նկատել է արյունահոսություն (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 87-104)։
6.3 Վկա Արման Բաղդասարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ չի ճանաչում ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին։ Դեպքի օրը` ժամը 18-ի սահմաններում, զանգահարել է Հայկին, ով իրեն հայտնել է, որ վիճաբանություն է տեղի ունեցել (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 87-104)։
6.4. Վկա Կարեն Բլբուլյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է որպես խանութի տնօրեն։ Դեպքի մասին իմացել է ոստիկանության բաժնում, իսկ դեպքի օրը խանութում չի եղել։ Իրեն բաժին են հրավիրել, քանի որ խանութի դիմաց վիճաբանություն է եղել (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 87-104)։
6.5. Դատաբժշկական փորձագետի` 2013 թվականի նոյեմբերի 25-ի թիվ 3924 եզրակացության համաձայն` «(…) Մ.Սաֆարյանի մոտ, փորձաքննության պահին, մարմնական վնասվածքների օբյեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 163-164)։
6.6. Վկա Սամվել Հակոբյանը 2014 թվականի սեպտեմբերի 9-ի հարցաքննության ժամանակ տրված ցուցմունքում հայտնել է, որ «(...) ճանաչում եմ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի հորը` Լևոնին, նրա հետ ծանոթացել եմ ընտրությունների ժամանակ` մոտ երկու տարի առաջ, և գիտեմ, որ մեր Կիլիկիայի թաղի բնակիչ է, ու իմանալով, որ Լևոնի որդին` Մայիսը, 2013 թվականի նոյեմբեր ամսվա կեսերին (...) վիճաբանության ժամանակ դանակահարել է ինչ-որ մեկին, (...) գտնվում է կալանքի տակ, ես 2014 թվականի հունվար ամսին պատահական մեր թաղում` կանգառի մոտ, հանդիպեցի Լյովային և հարցուփորձ արեցի որդուց ու նրան պատմեցի, որ իր որդու կռվի ժամանակ ես այնտեղ եմ եղել և ասացի, որ «նախկինում դեպքի օրը չեմ ճանաչել որդուդ, միայն հեռուստացույցով «02» հաղորդում տեսնելուց հետո որդիս` Վահրամը, ասաց, որ քո որդին է»։ Դրանից հետո Լյովան ինձ հարցրեց` «եթե կարիք լինի, ժամանակ կունենա՞ս գնաս ոստիկանություն և պատմես դեպքի եղելությունը», ես համաձայնվեցի, քանի որ արդարության կողմնակից եմ։ Դրանից հետո, մտածելով, որ ինձ ոստիկանություն կհրավիրեն որպես վկա ցուցմունք տալու, ես տանը փորձեցի ավելի մանրամասն հիշեմ դեպքը և ինձ մոտ կատարեմ գրառումներ, քանի որ ես վատառողջ եմ, ունեմ հիշողության հետ կապված խնդիրներ, տեսածս և լսածս շուտ եմ մոռանում, այդ իսկ պատճառով խնդրում եմ ինձ թույլատրել, որ օգտվեմ իմ գրառումներից, որպեսզի կարողանամ Լյովայի որդու վիճաբանության հետ կապված դեպքն ավելի մանրամասն վերհիշեմ և հայտնեմ ձեզ։ Նշված գրառումները ես կատարել եմ մեր տանը, գրված է իմ ձեռքով և այդ ժամանակ ինձ մոտ տան անդամներից ոչ ոք չի եղել և չեն օգնել։ Առաջադրված հաջորդ բանավոր հարցին, օգտվելով իմ գրառումներից, պատասխանում եմ, որ 2013 թվականի նոյեմբեր ամսվա կեսերին [Հրազդան տոնավաճառի դիմաց գտնվող կանգառում] ինձանից աջ կողմում լսեցի [ձայներ] դեպի շինանյութի խանութի կողմը և, նայելով այդ կողմ, տեսա, որ երկու երիտասարդ տղաներ միմյանց հետ խոսում էին բարձր ձայնով, որը նման էր վեճի։ Ես կանգառից քայլեցի դեպի նրանց կողմ` հասկանալու համար, թե ինչ է եղել և անհրաժեշտության դեպքում միջամտեի և չթողնեի, որ կռվեն։ Այդ ժամանակ նրանք միմյանց հետ լեզվակռիվ էին անում ու (...) հայհոյելով բարձր տոնով խոսում էին (...)։ [Ա]յն տղան, որ պահանջում էր, որ ավտոմեքենան հանի, հետ շրջվեց դեպի իմ կողմը և քայլեց [դեպի] փողոցում կայանված (...) ավտոմեքենան (...), մեքենայի միջից վերցրեց ինչ-որ իր, որը փայլուն ձող [էր], (...) ձողը ձեռքին երիտասարդը այդ ձողով հարվածեց մյուս երիտասարդին և կպավ, թե չկպավ, ես չտեսա (...), ձողով առաջին հարվածից հետո անմիջապես ձողով երկրորդ անգամ հարվածեց (...)։ Ձողը եղել է մուգ գույնի, փայլուն, մոտ 30 սմ երկարության (...), պինդ նյութից, թե մետաղից» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 252-256)։
6.7. Վկա Վահրամ Հակոբյանի (վկա Սամվել Հակոբյանի որդու)` 2014 թվականի սեպտեմբերի 16-ի հարցաքննության արձանագրության համաձայն` «(...) [Ի պատասխան վարույթն իրականացնող մարմնի` Սամվել Հակոբյանի հետ «02» հաղորդաշարը դիտելու, Մ.Սաֆարյանին ճանաչելու և այդ մասին Սամվել Հակոբյանին հայտնելու վերաբերյալ հարցի]` նման դեպք չի եղել, որ հորս հետ հեռուստացույց նայելիս հայրս «02» հաղորդաշարի ժամանակ հայտնած լինի, որ ինքը ինչ-որ վիճաբանության ականատես է եղել և ես էլ իրեն հայտնած լինեմ, դանակահարող անձը մեր թաղի բնակիչ Լևոնի որդի Մայիսն է։ (...) Բացի այդ, ցանկանում եմ նշել, որ մոտ 7 տարի առաջ [հայրս] ինսուլտ է ստացել, որից հետո հորս մոտ առաջացել են հիշողության և տեսողության հետ կապված խնդիրներ։ Բացի այդ, նկատվում է նաև հոգեկան անհավասարակշռում, հորս մոտ նկատվում է նաև ուժեղ (ֆանտազիա) երևակայություն, և հաճախակի տարբեր հորինվածքներ է արտահայտում, և խնդրում եմ հորս կողմից տրված ցուցմունքը հիմք մի ընդունեք, քանի որ ձեզ հստակ ոչինչ ինքը չի կարող հայտնել իր հիվանդության պատճառով» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 260-261)։
6.8. Բժիշկ-նյարդաբան Վ.Մ.Պապիկյանի կողմից կնքված և ստորագրված` «Էտապային էպիկրիզ»-ի համաձայն` վկա Սամվել Հակոբյանի մոտ ախտորոշվել է «Կայուն մնացորդային երևույթներ կրած գլխուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումից ձախ հետին ուղեղային զարկերակի ավազանում, աջակողմ հոմոնիմ հեմիանոպսիա, ասթենո-դեպրեսիվ սինդրոմ (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 264)։
7. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռում նշել է. «(…) Քննվող քրեական գործով, ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատարանում մեղադրանքի մարմինների կողմից ի հայտ չեն բերվել գործի այնպիսի փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել այն մասին, որ ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանն ունեցել է ուղղակի դիտավորություն տուժող Հայկ Վասիլյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու։
(…) Նախաքննության ժամանակ հարցաքննված, սակայն չդատակոչված վկա Սամվել Հակոբյանն իր ցուցմունքով նշել է, որ տեսել է, թե ինչպես է տուժող Հայկ Վասիլյանը քաշքշուկի ժամանակ մոտենում իր ավտոմեքենային, իսկ հետո նրա ձեռքին նկատել է ինչ-որ երկար առարկա` ձող, որով էլ հարվածել [է] իր հետ վիճաբանողին։
Դեպքին ականատես այլ անձինք նախաքննությամբ չեն հայտնաբերվել, իսկ ամբաստանյալի կողմից տուժողին դիտավորությամբ ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելը հիմնավորող ապացույցներ չկան։
(…) [Ի]նչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությամբ ապացուցվել է, որ.
1. Կռվի նախահարձակը եղել է տուժողը։
2. Մայիս Սաֆարյանը տուժողին եղունգկտրիչի դանակով հարվածել է նրա կողմից հակաօրինական արարք կատարելու ընթացքում, երբ տուժողը ձեռքի զսպանակե մահակով հարվածել ու ֆիզիկական ցավ է պատճառել ամբաստանյալին։
3. Մայիս Սաֆարյանը տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով` պաշտպանվելով իր առողջության նկատմամբ իրականացվող ինտենսիվ ոտնձգությունից։
Վերը նշվածներն ապացուցում են, որ ամբաստանյալի նկատմամբ իրականացված ոտնձգությունը եղել է հանրորեն վտանգավոր, առկա և իրական։ Ամբաստանյալի գործողություններն ուղղված են եղել իր շահերի պաշտպանությանը, և նա պաշտպանությամբ վնաս է պատճառել ոչ թե երրորդ անձի, այլ իրեն ծեծի ենթարկող և մարմնական վնասվածք պատճառող տուժողին։
Միաժամանակ (...) դատարանը գտնում է, որ տուժողի կողմից զսպանակե մահակով ամբաստանյալին հարվածելու պարագայում ամբաստանյալի կողմից եղունգկտրիչի դանակով տուժողին ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելը չի համապատասխանում տուժողի ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը, [որպիսի] հանգամանքը ամբաստանյալի համար, մինչև տուժողին հարվածելը ակնհայտ է եղել, քանի որ տուժողի կողմից ձեռքի մահակը որևէ այլ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար հարմարեցված առարկա չի օգտագործվել։
Այսպիսով, [Դ]ատարանը հիմնավորված է համարում, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ տուժողի առողջությանը պատճառել է ծանր վնաս» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 87-104)։
8. Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի ապրիլի 1-ի որոշման համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանը (...) հանգում է այն հետևության, որ [Առաջին ատյանի դատրանն] ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին վերագրվող հանցավոր արարքի որակման առումով հիմնավոր հետևության հանգելու համար անհրաժեշտ և բավարար վերլուծության և գնահատման է ենթարկել գործի լուծման համար անհրաժեշտ բացահայտման ենթակա հանգամանքները, որի արդյունքում ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի հանցավոր արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, և կիրառվել է քրեական այն օրենքը, որը ենթակա է եղել կիրառման։
(...) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի նյութերում առկա են փաստական տվյալներ, որոնց հիման վրա հնարավոր է ողջամիտ հետևության հանգելու քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների բավարարության և արժանահավատության վերաբերյալ։
Մասնավորապես` համաձայն ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 21 եզրակացության` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը զորակոչային տարիքում երկու անգամ հետազոտվել է Նուբարաշենի հոգեբուժական կլինիկայում, առաջին անգամ` 22.10.2007թ-29.10.2007թ., դուրս է գրվել «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայուն խանգարում» /թիվ 2063/36152 քաղվածքից/։ Երկրորդ անգամ հետազոտվել է 03.11.2010թ-08.11.2010թ., «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայունություն» /թիվ 2277/43820 քաղվածքից և ամբուլատոր քարտից/։ Ազատվել է զինծառայությունից` համաձայն ՀՀ ՊՆ 175-10 հոդ. 2 «բ» կետի, Ավանի հոգեբուժական կլինիկայում հաշվառված է վերը նշված ախտորոշմամբ 04.12.2004 թվականից։
[Ք]րեական գործի թե՛ նախաքննության և թե՛ դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել և միանշանակ պնդել, որ տուժող Հայկ Վասիլյանի ձեռքին եղել է երկաթյա մահակ, որով վերջինս մինչև իր կողմից դանակով հարվածելը, երկու անգամ փորձել է հարվածել իր գլխին, իսկ ինքը ձեռքով պաշտպանվել է։
Վերաքննիչ դատարանը տվյալ դեպքում, ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի ցուցմունքների արժանահավատության տեսանկյունից կարևորում է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը, նախկինում ստացած գանգուղեղային վնասվածքի հետևանքով տառապելով վերը նշված հիվանդությամբ, նախաքննության ընթացքում տված առաջին իսկ ցուցմունքով, (ընդ որում, հարցաքննությունը կատարվել է պաշտպանի բացակայությամբ), հայտնել է տուժողի ձեռքին երկաթյա մահակ լինելու հանգամանքի վերաբերյալ։ Ամբաստանյալն իր ցուցմունքները պնդել է նաև տուժողի հետ առերես հարցաքննության ընթացքում։
Ինչ վերաբերվում է տուժող Հայկ Վասիլյանի ցուցմունքներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ թեև տուժողը նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ է տվել ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի հետ վիճաբանելու վերաբերյալ, սակայն դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ «(…) ամբաստանյալը չի եղել իրեն դանակով մարմնական վնասվածք հասցրած անձը։ Եթե իրեն վիճաբանողին տեսնի, կճանաչի։ (…) Ինքը նայում է, չի նմանեցնում ամբաստանյալին իր հետ վիճաբանողին։ Իր հետ վիճաբանողը ավտոմեքենայի վարորդ է եղել, որը կայանել է երթուղային տաքսիների համար նախատեսված կայանատեղում (…)»։
Անդրադառնալով դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3924/հ եզրակացությանը, համաձայն որի` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի մոտ փորձաքննության պահին մարմնական վնասվածքներ չեն հայտնաբերվել, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում պաշտպանական կողմը, առարկելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ, հայտնել է, որ դեպքը տեղի է ունեցել 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին, և ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը գտնվել է ձմեռային հագուստներով, որի պատճառով էլ տուժողի հարվածներից Մայիս Սաֆարյանը ձեռքի շրջանում տեսանելի մարմնական վնասվածքներ չի ստացել։ Միաժամանակ, դատաքննության ընթացքում առարկելով փորձագետի եզրակացության դեմ` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը հայտնեց, որ փորձաքննության ընթացքում իր մարմնի և ձեռքերի զննումը կատարվել է հագուստով և կրել է ձևական բնույթ։
Այս պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի ցուցմունքում տեղ գտած այն հանգամանքը, որ վիճաբանության ընթացքում տուժողի ձեռքին եղել է երկաթյա մահակ, որով էլ վերջինս փորձել է հարվածներ հասցնել ամբաստանյալին, հերքող բավարար ապացույցներ ինչպես քրեական գործի նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել, ինչը հիմք է տալիս ամբաստանյալի կողմից հայտնած հանգամանքի հավաստիության կապակցությամբ հանգելու ողջամիտ ենթադրության, որն էլ անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի համատեքստում ենթակա է մեկնաբանման հօգուտ ամբաստանյալի (…)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 51-74)։

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
9. Բողոքաբերը գտել է, որ ստորադաս դատարանների կողմից կայացվել են անօրինական և անհիմն դատական ակտեր։
Բողոք բերած անձը, վերլուծելով Վճռաբեկ դատարանի` թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08, թիվ ՇԴ/0126/01/12, թիվ ԵԿԴ/0168/01/12, թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 և թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները, եկել է այն եզրահանգման, որ Առաջին ատյանի դատարանի և Վերաքննիչ դատարանի կողմից անտեսվել են ապացույցների գնահատման վերաբերյալ հիշյալ որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները։ Արդյունքում` ստորադաս դատարանները կամայական մոտեցմամբ առավել արժանահավատ են համարել Մ.Սաֆարյանին առաջադրված մեղադրանքը հերքող ապացույցները` անտեսելով գործով ձեռք բերված և, համապատասխանաբար, առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցները։
10. Ի հիմնավորումն իր փաստարկների` բողոքի հեղինակը գտել է, որ դատարանները հաստատված են համարել տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանին մահակով հարվածներ հասցնելու հանգամանքը` հիմք ընդունելով ոչ արժանահավատ ապացույցներ, այն է` ամբաստանյալի և վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքները։ Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Մ.Սաֆարյանն իր նկատմամբ գործադրված ինտենսիվ բռնության, մասնավորապես` հասցված հարվածների քանակի և իր կողմից ֆիզիկական ցավ զգալու հետ կապված տվել է հակասական ցուցմունքներ, ինչը կասկածի տակ է դնում դրանց ճշմարտացիությունը։ Ինչ վերաբերում է վկա Ս.Հակոբյանի ցուցմունքներին, ապա բողոքի հեղինակը շեշտել է, որ այդ անձն ամբաստանյալի և նրա հոր մերձավորն է, իսկ նրա ցուցմունքի բովանդակությունից հետևում է, որ նա ցուցմունք է տվել ամբաստանյալի հոր հետ խորհրդակցելուց հետո։
Բողոք բերած անձը, բացառելով տուժողի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ ինտենսիվ բռնություն գործադրելու հանգամանքը, նշել է նաև, որ տուժող Հ.Վասիլյանի ձեռքին մահակ չլինելու մասին ցուցմունքներ են տվել ինչպես ամբաստանյալի ծանոթ Ա.Պետրոսյանը, այնպես էլ ինքը` տուժողը, ընդ որում, Հ.Վասիլյանը դատարանում տրված ցուցմունքներով կասկածի տակ է դրել ընդհանրապես ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանին ճանաչելու հանգամանքը, սակայն իր կողմից մահակ գործադրելու փաստը հերքել է դատավարության ողջ ընթացքում։
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ` բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ դեպքից երկու օր անց կատարված դատաբժշկական փորձաքննությամբ Մ.Սաֆարյանի մոտ մարմնական վնասվածքներ չեն հայտնաբերվել, իսկ ամբաստանյալը որևէ գանգատ չի հայտնել հարվածներ ստանալու կամ դրանց հետևանքների մասին։ Մինչդեռ Վերաքննիչ դատարանը փորձել է հերքել սույն փաստարկը` հղում անելով պաշտպանական կողմի այն պատճառաբանություններին, որ Մ.Սաֆարյանի մոտ մարմնական վնասվածքների բացակայությունը պայմանավորված էր ձմեռային հագուստ կրելու հանգամանքով, ինչպես նաև հիմք է ընդունել ամբաստանյալի կողմից ձևական փորձաքննության ենթարկվելու վերաբերյալ հայտարարությունները։ Վերաքննիչ դատարանի նշված հիմնավորումները, ըստ բողոքաբերի, պաշտպանական կողմի փաստարկների պարզունակ մեջբերումներ են և զուրկ են որևէ տրամաբանությունից։
Բացի այդ, բողոք բերած անձը գտել է, որ անհիմն են ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի ցուցմունքների ճշմարտացիությունը նրա ունեցած` «Օրգանական ծագման էմոցիոնալ անկայուն խանգարում» հիվանդությամբ պայմանավորելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումները, քանի որ այդ հանգամանքը որևէ կերպ չէր կարող ազդել Մ.Սաֆարյանի կողմից հայտնած տվյալների արժանահավատության վրա։
10.1. Բողոքաբերն անդրադարձել է նաև ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի արարքին տրված իրավաբանական գնահատականին` արձանագրելով, որ անհիմն է սույն գործի փաստական հանգամանքների նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի կիրառումը։ Մասնավորապես` բողոքի հեղինակը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն անհրաժեշտ պաշտպանության իրավիճակի համար որոշիչ այնպիսի հանգամանքների մասին, ինչպիսիք են վիճաբանության փոխադարձությունը, ոտնձգության առկայությունը, վտանգավորությունը և ինտենսիվությունը, տուժողին վնաս պատճառելու` ամբաստանյալի դիտավորության ուղղվածությունը, կատարվել են միմյանց ուղղակիորեն հակասող դատողությունների պայմաններում և չեն հիմնվել գործով ձեռք բերված ապացույցների պատշաճ գնահատման վրա։ Վերաքննիչ դատարանը, իր հերթին, իրավաչափ է համարել Մ.Սաֆարյանի կողմից հանցագործությունն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ կատարելու հանգամանքը` ոչ էական ու ձևական հիմնավորումներով օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը։
11. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի և Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտերը` գործն ուղարկելով համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության։

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը
12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավորվա՞ծ են արդյոք ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշների առկայության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները։
13. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Ապացուցումը՝ գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածը սահմանում է, որ.
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. [Դ]ատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում [է] ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
Ապացուցման նպատակը կազմող ապացուցման ենթակա հանգամանքների համակարգը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում, որի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն),
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին,
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները,
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ,
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները,
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով (…)»։
Մեջբերված դատավարական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Ս.Սաքանյանի գործով կայացված որոշման մեջ` արտահայտելով հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «[ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածով նախատեսված] հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ կազմում են ապացուցման առարկան, որն օրենքում ձևակերպված է ընդհանուր տեսքով և կիրառելի է բոլոր տեսակի հանցագործությունների համար։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, (…) ապացուցման առարկայի՝ օրենքում ամրագրված տիպական թվարկումը յուրաքանչյուր գործով ճշգրտվում և լրացվում է հանցագործության քրեաիրավական որակմանը համապատասխան։ Սա նշանակում է, որ կատարված իրադարձությունը (ինչպես ամբողջությամբ, այնպես էլ նրա յուրաքանչյուր հանգամանքը առանձին վերցված) յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հետազոտել հաշվի առնելով քրեական օրենքով նախատեսված կոնկրետ հանցակազմի հատկանիշները։
(…) Ապացուցման առարկա կամ ապացուցման ենթակա հանգամանքներ հասկացության հետ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը կապում է «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունը։
(…)
[Ա]պացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
(…)
[Ա]պացուցումը սերտորեն կապված է «հանցագործությունների որակում» հասկացության հետ. դրանք հարաբերակցվում են որպես գործունեություն և արդյունք։ Հանցագործությունների որակումը ենթադրում է գործով բացահայտված հանգամանքների հետազոտություն, օրենքի իմաստի բացահայտում, կոնկրետ նորմի ընտրություն, այդ նորմում ամրագրված հատկանիշների հարադրում բացահայտված փաստերի հետ և որպես արդյունք` համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում հետևության ձևավորում։ (…)» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ և 21-րդ կետերը)։
14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը, որը կատարվել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում, այսինքն` պաշտպանվողի կամ մեկ այլ անձի կյանքը, առողջությունը և իրավունքները, հասարակության կամ պետության շահերը հանրության համար վտանգավոր ոտնձգությունից կամ դրա իրական սպառնալիքից` ոտնձգություն կատարողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանելիս, եթե թույլ չի տրվել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում։
(...)
4. Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում են համարվում դիտավորյալ այն գործողությունները, որոնք, պաշտպանվողի համար ակնհայտ, չեն համապատասխանում ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ արարքը հանցագործություն է, եթե հատկապես նախատեսված է սույն օրենսգրքի հատուկ մասով»։
Անհրաժեշտ պաշտպանության ինստիտուտը, հատկապես` դրա իրավաչափության պայմանները Վճռաբեկ դատարանը մանրամասն վերլուծության է ենթարկել Ա.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «[Ա]նհրաժեշտ պաշտպանությունը` որպես արարքի հանցավորությունը բացառող հանգամանք, կարող է դրսևորվել այն իրավիճակում, երբ հանրորեն վտանգավոր ոտնձգությունից ոտնձգողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանվում են անձի կյանքը, առողջությունը և իրավունքները, հասարակության կամ պետության շահերը։ Իսկ սեփական կյանքը, առողջությունը և իրավունքները պաշտպանելիս անհրաժեշտ պաշտպանությունը դրսևորվում է որպես մարդու հիմնարար իրավունք։
(…) Անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքն ունի որոշակի սահմաններ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի մեկնաբանման հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ օրենքով ամրագրված են որոշակի պայմաններ, որոնց առկայության դեպքում է միայն պաշտպանությունը իրավաչափ և հետևաբար` արարքի հանցավորությունը բացառող։ Այսպես, անհրաժեշտ պաշտպանության իրավաչափության պայմաններն են.
ա) ոտնձգության հանրային վտանգավորությունը,
բ) ոտնձգության առկայությունը,
գ) ոտնձգության իրական լինելը,
դ) վտանգ սպառնալը անձի, հասարակության, պետության շահերին,
ե) վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին,
զ) պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը։
Առաջին պայմանից հետևում է, որ ոտնձգությունն օժտված է հանրային վտանգավորությամբ, եթե այն անձի, հասարակության, պետության շահերին կարող է էական վնաս հասցնել։
Երկրորդ պայմանի համաձայն` ոտնձգությունը համարվում է առկա այն դեպքում, երբ այն արդեն սկսվել է, ընթացքի մեջ է և չի ավարտվել, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ առկա է ոտնձգությունը սկսելու իրական, անմիջական սպառնալիք։ Ոտնձգության առկայության պայմանը ենթադրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանությունն անթույլատրելի է արդեն ավարտված ոտնձգության դեպքում, բացառությամբ այն դեպքի, երբ վնաս պատճառողը չի գիտակցել ոտնձգության ավարտման փաստը։ Վերջինիս դեպքում ոտնձգությունից առաջացած հուզմունքի պատճառով պաշտպանվողին կարող է թվալ, թե ոտնձգությունը դեռևս չի ավարտվել և անհրաժեշտ է պաշտպանվել։ Նման դեպքերում թեև պաշտպանությունն անժամանակ է (ուշացած է), այն, այնուամենայնիվ, իրավաչափ է (…)» (տե՛ս Արտյոմ Նորայրի Հակոբյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի` 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0149/01/09 որոշման 26-27-րդ կետերը)։
14.1. Անդրադառնալով անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման հարցին` Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է Անուշավան Թորոսյանի գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներն այն մասին, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը։ Այլ կերպ՝ անհրաժեշտ է առաջին հերթին պարզել ոտնձգության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը (տե՛ս Անուշավան Արամի Թորոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի` 2012 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԿԴ/0118/01/11 որոշման 15-րդ կետը)։
15. Սույն որոշման 13-րդ և 14-14.1-րդ կետերի համադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքների շարքում ընդգրկվում են նաև անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության և դրա սահմանազանցման հանգամանքները։
Ընդ որում, անձի արարքն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ հանցագործություն որակելու համար վարույթն իրականացնող մարմինը, ի թիվս ապացուցման առարկան կազմող այլ հանգամանքների, պարտավոր է արժանահավատ կերպով հաստատված համարել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի (ոտնձգության և պաշտպանության) առկայության և դրա սահմանազանցման (ակնհայտ (խիստ, էական) անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի կողմից պատճառվող վնասների միջև) հանգամանքները։
16. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ նախաքննության մարմնի կողմից Մ.Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել Հ.Վասիլյանի հետ վիճաբանելու ընթացքում դիտավորությամբ նրա կրծքավանդակի ձախ կեսին դանակով մեկ անգամ հարվածելու և դրա հետևանքով վերջինիս առողջությանը կյանքին վտանգ սպառնացող, ծակած-կտրած թափանցող վերքի` ձախ թոքի վնասումով ծանր վնաս պատճառելու համար (տե՛ս սույն որոշման 1-ին և 5-րդ կետերը)։
Առաջին ատյանի դատարանն ապացուցված չի համարել Մայիս Սաֆարյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարումը և գտել է, որ ամբաստանյալի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին` հաստատված համարելով տուժող Հայկ Վասիլյանի կողմից կռվի նախահարձակը լինելու, ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանին ձեռքի զսպանակե մահակով հարվածելու և նրան ֆիզիկական ցավ պատճառելու հանգամանքները։ Նման պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը եզրահանգել է, որ ամբաստանյալը տուժողին դանակով հարվածել և մարմնական վնասվածք է պատճառել վերջինիս հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով` դրանով իսկ պաշտպանվելով իր առողջության նկատմամբ իրականացվող ինտենսիվ ոտնձգությունից` թույլ տալով անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում (տե՛ս սույն որոշման 2-րդ և 7-րդ կետերը)։
Վերաքննիչ դատարանը նույնպես եզրահանգել է, որ գործում առկա ապացույցներով չի հաստատվում ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարումը, և օրինական ուժի մեջ է թողել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` գտնելով, որ ամբաստանյալի արարքին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ և 8-րդ կետերը)։
17. Մինչդեռ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում գործի փաստերի հիման վրա արձանագրել, որ վկաներ Կարեն Բլբուլյանի և Արման Բաղդասարյանի ցուցմունքներում առկա չեն դեպքի բուն ընթացքին, մասնավորապես` ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի և տուժող Հ.Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանության բնույթին, մանրամասներին և, հատկապես, տուժողի կողմից մահակ ունենալուն կամ գործադրելուն վերաբերող տեղեկություններ (տե՛ս սույն որոշման 6.3-6.4-րդ կետերը)։
Դեպքի բուն ընթացքին վերաբերող տեղեկություններ պարունակվում են միայն ամբաստանյալի, տուժողի, վկաներ Արմեն Պետրոսյանի և Սարգիս Հակոբյանի ցուցմունքներում (տե՛ս սույն որոշման 6-6.2-րդ, 6.6-րդ կետերը)։
Տուժող Հայկ Վասիլյանի ձեռքին «երկաթյա մահակ» լինելու հանգամանքը ստորադաս դատարանները հաստատված են համարել հատկապես ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի ցուցմունքներով` պատշաճ գնահատման չենթարկելով այն իրողությունը, որ տուժող Հայկ Վասիլյանն իր թե՛ նախաքննական և թե՛ դատաքննական ցուցմունքներով հերքել է ամբաստանյալին մահակով հարվածներ հասցնելու հանգամանքը, իսկ վկա Արմեն Պետրոսյանը նշել է, որ որևէ մեկի ձեռքին որևէ իր չի նկատել (տե՛ս սույն որոշման 6.1-6.2-րդ կետերը)։
Ավելին` Մայիս Սաֆարյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը գնահատելիս ստորադաս դատարաններն ուշադրության չեն արժանացրել հանգամանքներն այն մասին, որ տուժող Հայկ Վասիլյանի կողմից գործադրված «մահակն» ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի կողմից տարբեր իրավիճակներում նկարագրվել է տարբերվող բնորոշումներով։ Այսպես, 2013 թվականի նոյեմբերի 22-ի հարցաքննությամբ Մ.Սաֆարյանը հայտնել է Հ.Վասիլյանի կողմից «արծաթագույն, փայլուն մետաղե զսպանակ», 2014 թվականի ապրիլի 26-ի առերեսմամբ` «ինչ-որ սև բան», իսկ նույն թվականի ապրիլի 30-ի հարցաքննությամբ` «զսպանակե մահակ» գործադրելու մասին (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ չնայած Մայիս Սաֆարյանն իր ցուցմունքներում վկայակոչել է նաև վաղ տարիքում ստացած գանգուղեղային վնասվածքի մասին, սակայն այդ փաստական տվյալի իրական լինելը դեռևս բավարար չէ տուժողի ձեռքին մահակ լինելու և դրանով ամբաստանյալի ձեռքին հարվածներ հասցնելու վերաբերյալ նրա հայտնած տվյալները հաստատված գնահատելու համար։
Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանն առաջին իսկ ցուցմունքով հայտնել է տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից «մահակ» գործադրելու մասին, ինչպես նաև այն պնդել է տուժողի հետ առերես հարցաքննության ընացքում, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ի հակառակ դրա` ինչպես տուժող Հ.Վասիլյանը, այնպես էլ վկա Արմեն Պետրոսյանը գործի քննության ամբողջ ընթացքում հաստատապես պնդել են տուժող Հ.Վասիլյանի ձեռքին մահակի բացակայության հանգամանքը։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը հիմնազուրկ է գնահատում Վերաքննիչ դատարանի այն պատճառաբանությունները, թե ամբաստանյալի ցուցմունքների արժանահավատությունը պայմանավորված է նրա առաջին իսկ ցուցմունքով տուժողի կողմից գործադրված «մահակի» մասին հայտնելու և այն տուժողի հետ առերես հարցաքննության ընթացքում պնդելու հանգամանքներով (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։ Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանի համար անհասկանալի է, թե Վերաքննիչ դատարանը ամբաստանյալի ցուցմունքն արժանահավատ գնահատելիս ինչու է կարևորել նրա կողմից նախկինում ստացած գանգուղեղային վնասվածքի հետևանքով որոշակի հիվանդություններով տառապելու հանգամանքը։
Ավելին` դատաբժշկական փորձագետի` 2013 թվականի նոյեմբերի 25-ի թիվ 3924 եզրակացության համաձայն` Մ.Սաֆարյանի մոտ, փորձաքննության պահին, մարմնական վնասվածքների օբյեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել (տե՛ս սույն որոշման 6.5-րդ կետը)։
Այս առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանը հիմնավորված չի համարում դատաբժշկական փորձագետի եզրակացության գնահատման կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանի կողմից վկայակոչված հանգամանքներն առ այն, որ «Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում պաշտպանական կողմը, առարկելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ, հայտնել է, որ դեպքը տեղի է ունեցել 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին, և ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը գտնվել է ձմեռային հագուստներով, որի պատճառով էլ տուժողի հարվածներից Մայիս Սաֆարյանը ձեռքի շրջանում տեսանելի մարմնական վնասվածքներ չի ստացել։ Միաժամանակ, դատաքննության ընթացքում առարկելով փորձագետի եզրակացության դեմ` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանը հայտնեց, որ փորձաքննության ընթացքում իր մարմնի և ձեռքերի զննումը կատարվել է հագուստով և կրել է ձևական բնույթ» (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ Վերաքննիչ դատարանը, բացառապես վկայակոչելով պաշտպանական կողմի փաստարկները, որևէ հիմնավորում չի նշել դրանք գործի նյութերում առկա համապատասխան տվյալներով հաստատված լինելու մասին։
17.1. Անդրադառնալով վկա Սարգիս Հակոբյանի ցուցմունքներին` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները Ս.Հակոբյանի ցուցմունքի գնահատելիս քննարկման առարկա չեն դարձրել.
- նախաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված Սամվել Հակոբյանի որդու` Վահրամ Հակոբյանի ցուցմունքը, որով վերջինս հերքել է «02» հաղորդաշարը նայելու և Մայիս Սաֆարյանի ու Հայկ Վասիլյանի միջև տեղի ունեցած վիճաբանությունը հոր հետ քննարկելու հանգամանքը։ Վկա Վահրամ Հակոբյանը խնդրել է չընդունել Սամվել Հակոբյանի կողմից տրված ցուցմունքները` նրա մոտ առողջական խնդիրների (հիշողության և տեսողության հետ կապված), ինչպես նաև հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակի, ուժեղ երևակայության և հաճախակի հորինվածքներ ներկայացնելու պատճառաբանությամբ (տե՛ս սույն որոշման 6.7-րդ կետը)
- բժիշկ-նյարդաբանի կողմից տրված «Էտապային էպիկրիզ»-ը, որի համաձայն` վկա Սամվել Հակոբյանի մոտ ախտորոշվել են կայուն մնացորդային երևույթներ կրած գլխուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարումից ձախ հետին ուղեղային զարկերակի ավազանում, աջակողմ հոմոնիմ հեմիանոպսիա և ասթենո-դեպրեսիվ սինդրոմ (տե՛ս սույն որոշման 6.8-րդ կետը),
- իր կողմից տրված ցուցմունքներում Ս.Հակոբյանը հայտնել է, որ ճանաչում է Մ.Սաֆարյանի հորը և նրա առաջարկով է եկել ցուցմունք տալու, ինչպես նաև վատառողջ է, ունի հիշողության հետ կապված խնդիրներ, տեսածը և լսածը շուտ է մոռանում (տե՛ս սույն որոշման 6.6-րդ կետը),
- ցուցմունքներ տալիս օգտվել է գրառումներից (տե՛ս սույն որոշման 6.6-րդ կետը)։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վկա Սամվել Հակոբյանի շահագրգռվածության, մասնավորապես` ամբաստանյալ Մայիս Սաֆարյանի հոր ծանոթը լինելու մասին հենց իր կողմից հայտնած տեղեկությունները, ինչպես նաև նրա կողմից հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու և վերարտադրելու դժվարությունների ու վատ տեսողության վերաբերյալ ինչպես իր, այնպես էլ իր որդու ցուցմունքներում, բժիշկ-նյարդաբանի ախտորոշումներում պարունակվող տվյալները կասկածի տակ են դնում Սամվել Հակոբյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը։
18. Սույն որոշման 16-17.1-րդ կետերում կատարված փաստական վերլուծության նկատմամբ կիրառելով 13-15-րդ կետերում շարադրված իրավական վերլուծությունը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տուժողի նախահարձակ լինելու և ամբաստանյալին մահակով հարվածներ հասցնելու` ստորադաս դատարանների կողմից հաստատված փաստերը արժանահավատության տեսանկյունից կասկած են հարուցում։ Այլ խոսքով` ստորադաս դատարանների կողմից պատշաճ չի հիմնավորվել սույն գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի էական հանգամանք, ինչպիսին է տուժող Հ.Վասիլյանի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ հանրորեն վտանգավոր ոտնձգություն կատարելը։ Այսինքն` չի հիմնավորվել, որ ամբաստանյալն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում, որպիսի հանգամանքը բացառում է նրա արարքն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ հանցագործություն որակելու հնարավորությունը։
Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշների առկայության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները հիմնավորված չեն։
Արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Մ.Սաֆարյանի արարքը վերաորակելով որպես անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնասի պատճառում, իսկ Վերաքննիչ դատարանը, անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը, թույլ են տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ, 116-րդ հոդվածների ոչ ճիշտ կիրառում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի խախտում, որոնք հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Այսինքն՝ թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք հիմք են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի հիման վրա ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու և գործն Առաջին ատյանի դատարան նոր քննության ուղարկելու համար։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել։ Ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2015 թվականի ապրիլի 1-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։

Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 18-12-2015
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
Ամսաթիվ 02-04-2016
Գործի առաքում
Գործի առաքման ամսաթիվ 06-04-2016
Դատարան Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Այլ նշումներ 5 հատոր` 315, 135, 119, 116, 145 թերթ /5-րդ հատորը կազմված է ՀՀ վճռաբեկ դատարանում/:
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
Բողոքի ստացման ամսաթիվ 27-02-2018
Բողոք բերող անձինք Գլխավոր դատախազի տեղակալ
Բողոք բերող անձինք
Անուն Դ
Ազգանուն Մելքոնյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ
Անուն Մայիս
Ազգանուն Սաֆարյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Չափահաս Այո
Բողոքը ստացվել է Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
Գործի ստացման ամսաթիվ 07-03-2018
Կայացվել է որոշում Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է
Գործը ստացվել է Քրեական վերաքննիչ
Որոշման ամսաթիվ 08-06-2018
Մակագրվել է 13-03-2018
Որոշման բովանդակություն ԵԿԴ/0067/01/14






ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ
ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

8 հունիսի 2018 թվական ք.Երևան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

քննարկելով ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճռով Մայիս Սաֆարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը վերաորակվել է, և նա մեղավոր է ճանաչվել նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` դատապարտվելով ազատազրկման` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով։
Պաշտպանի և դատախազի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2015 թվականի ապրիլի 1-ին որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը` օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
Վերոգրյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը։
Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է, ամբաստանյալ Մ.Սաֆարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2015 թվականի ապրիլի 1-ի որոշումը բեկանվել է և գործն ուղարկվել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության։
Նոր քննության արդյունքում Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հուլիսի 13-ի դատավճռով Մայիս Սաֆարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, և նույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ ազատվել քրեական պատասխանատվությունից՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Պաշտպանի և ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2017 թվականի դեկտեմբերի 18-ին որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի հուլիսի 13-ի դատավճիռը` օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
Վերոգրյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը՝ խնդրելով բեկանել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշումը և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան՝ նոր քննության։
Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է ընդունվի քննության, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով (մինչև 2018 թվականի ապրիլի 9-ը գործող խմբագրությամբ) սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար, և առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա։
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ վերանայվող դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի նախկինում ընդունված թիվ ԵԿԴ/0149/01/09, թիվ ԿԴ3/0028/01/14, թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 և թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումներին։
Բողոք բերած անձը փաստարկել է նաև, որ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ, 127-րդ և 358-րդ հոդվածների պահանջները։
Բողոքաբերի փաստարկների, նրա կողմից վկայակոչված գործերով Վճռաբեկ դատարանի որոշումների, սույն գործի նյութերի և ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` բողոքարկվող դատական ակտի պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չի հիմնավորվել, որ բողոքարկված դատական ակտում որևէ նորմի մեկնաբանությունը հակասում է հիշատակված որոշումներում դրան տրված մեկնաբանությանը։
Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով և նույն հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով (մինչև 2018 թվականի ապրիլի 9-ը գործող խմբագրությամբ) նախատեսված հիմքը հիմնավորված չէ։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերի փաստարկները բավարար չեն եզրահանգելու նաև, որ առերևույթ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 406-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական սխալ` նյութական կամ դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա։
Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով (մինչև 2018 թվականի ապրիլի 9-ը գործող խմբագրությամբ) նախատեսված հիմքը նույնպես հիմնավորված չէ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման։
Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Մայիս Լևոնի Սաֆարյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել։
Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։


Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Դատավոր
Անուն Արթուր
Ազգանուն Պողոսյան
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին 20-06-2018
Գործի առաքում
Գործի առաքման ամսաթիվ 25-06-2018
Դատարան Երևան քաղաքի դատարան
Այլ նշումներ 9 հատոր` 315, 135, 119, 116, 145, 110, 77, 125, 168 թերթ