Գործ ԵԿԴ/0059/01/14


ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ` Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի«

քարտուղարությամբ` Վլադիմիր Շահինյանի և
Դարինա Բեգլարյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող՝ Անդրանիկ Սիմոնյանի,


պաշտպան` Մնացական Ղազարյանի և
Էդուարդ Աղաջանյանի,


նույն դատարանում դռնբաց դատական նիստերի կարգով քննեց և 2017թ. սեպտեմբերի 29-ին ավարտեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
1. Գևորգ Համլետի Խաչատրյանի` (ծնված 1990թ. հունվարի 18-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, հաշվառված է Երևան քաղաքի Գյուլբենկյան փողոցի 44-րդ շենքի 1-ին բնակարանում, բնակվում է Արտաշեսյան 86-րդ շենքի 8-րդ բնակարանում, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարում, արգելանքի տակ է գտնվել 2013թ. նոյեմբերի 21-ից մինչև 2014թ. դեկտեմբերի 30-ը) և
2. Սամվել Աշոտի Քրմոյանի` (ծնված 1990թ. մարտի 31-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Մայիսյան փողոցի 10-րդ շենքի 10-րդ բնակարանում, սույն գործով մեղսագրվում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարում, արգելանքի տակ է գտնվել 2013թ. նոյեմբերի 22-ից մինչև 2014թ. դեկտեմբերի 30-ը)։

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2013 թվականի հունվարի 5-ին քաղ. Հայկ Սահակյանը ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2013 թվականի հունվարի 3-ին` ժամը 03։30-ի սահմաններում, Իսահակյան և Նալբանդյան փողոցների խաչմերուկի մոտ 4-5 անծանոթ անձինք ծեծի են ենթարկել իրեն` պատճառելով մարմնական վնասվածքներ։
2013 թվականի հունվարի 5-ի որոշմամբ ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում քաղ. Հայկ Սահակ¬յանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերը տարածքային ենթակայության կարգով ուղարկվել է ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին` հետագա ընթացքը որոշելու համար։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունում 2013 թվականի փետրվարի 20-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13200413 քրեական գործը։
2013 թվականի փետրվարի 22-ի որոշմամբ ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Ավետիսյանը թիվ 13200413 քրեական գործն ընդունել է վարույթ։
2013 թվականի ապրիլի 4-ին ավագ քննիչ Ս.Ավետիսյանը զեկուցագիր է ներկայացրել Կենտրոնականի քննչական բաժնին` առողջական վիճակից ելնելով թիվ 13200413 քրեական գործի հետագա նախաքննությունը մեկ այլ քննիչի հանձնարարելու համար։
2013 թվականի ապրիլի 4-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը թիվ 13200413 քրեական գործն ընդունել է վարույթ։
2013 թվականի ապրիլի 18-ին որոշում է կայացվել թիվ 13200413 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկու ամսով` մինչև 2013 թվականի հունիսի 20-ը երկարացնելու մասին։
2013 թվականի հունիսի 17-ին որոշում է կայացվել թիվ 13200413 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկու ամսով` մինչև 2013 թվականի օգոստոսի 20-ը երկարացնելու մա¬սին։
2013 թվականի հունիսի 28-ին նախաքննական վերոնշյալ մարմինը որոշումներ է կայացրել Սամվել Աշոտի Քրմոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով որպես մեղադրյալ ներգրավելու և նրա նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։
2013 թվականի հունիսի 28-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, բավարարելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը, հետախուզվող Ս.Քրմոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանավորում։
2013 թվականի հուլիսի 4-ին ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը զեկուցագիր է ներկա¬յացրել Կենտրոնականի քննչական բաժնին` արձակուրդ մեկնելու կապակցությամբ թիվ 13200413 քրեա¬կան գործի հետագա նախաքննությունը մեկ այլ քննիչի հանձնարարելու համար։
2013 թվականի հուլիսի 4-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Հ.Մանուկյանը թիվ 13200413 քրեական գործն ընդունել է վարույթ։
2013 թվականի օգոստոսի 7-ին քննիչ Հ.Մանուկյանը զեկուցագիր է ներկայացվել Կենտրո¬նա¬կանի քննչական բաժնին` ծանրաբեռնվածությունից ելնելով իր վարույթում գտնվող թիվ 13200413 քրեական գործի հետագա նախաքննությունը մեկ այլ քննիչի հանձնարարելու համար։
2013 թվականի օգոստոսի 7-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը թիվ 13200413 քրեական գործը վերստին ընդունել է վարույթ։
2013 թվականի օգոստոսի 17-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի նա¬խաքննության ժամկետը մեկ ամսով` մինչև 2013 թվականի սեպտեմբերի 20-ը երկարացնելու մա¬սին։
2013 թվականի օգոստոսի 26-ին նախաքննական վերոնշյալ մարմինը որոշումներ է կա¬յացրել Գևորգ Համլետի Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով որ¬պես մեղադրյալ ներգրավելու և նրա նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին։
2013 թվականի հունիսի 28-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, բավարարելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը, հետախուզվող Գ.Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանավորում։
2013 թվականի սեպտեմբերի 9-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 13200413 քրեական գործի վարույթը կա¬սեցնելու մասին։
2013 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության կողմից որոշում է կայացվել գործով վա¬րույթը կասեցնելու մասին քննիչ Է.Պետրոսյանի վերոնշյալ որոշումը վերացնելու մասին։
2013 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանի կայացրած որոշմամբ թիվ 13200413 քրեական գործի վարույ¬թը վերսկսվել է։
2013 թվականի հոկտեմբերի 27-ին որոշում է կայացվել թիվ 13200413 քրեական գործի նա¬խաքննության ժամկետը մեկ ամսով` մինչև 2013 թվականի նոյեմբերի 30-ը երկարացնելու մա¬սին։
2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին մեղադրյալ Գևորգ Խաչատրյանը ինքնակամ ներկայացել է քրեական վարույթն իրականացնող մարմին, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով` այն բանի համար, որ նա «2013թ. հունվարի 3-ին`ժամը 02.00-ի սահմաններում ընկերոջ` Սամվել Քրմոյանի և ինքնությունը չպարզված երկու անձնավո¬րությունների հետ Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի թիվ 41 հասցեում գործող «Բրիջ» ակումբում անհիմն վիճաբանել է ակումբի տնօրեն Լև Բուլատովի, մենեջերներ Դավիթ Սարգսյանի և Մա¬րիամ Սահակյանի ու վերջինիս եղբայր Հայկ Սահակյանի հետ, որի ընթացքում կոպիտ կեպով խախտելով հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացա¬հայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով, աղմկել է և հայհոյել, բռնություն գործադրել` որ¬պես զենք օգտագործվող առարկայով` սեղանի վրայից վերցրած գարեջրի ապակյա տարայով հարվածել է Հայկ Սահակյանի գլխի շրջանում ու նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայմամբ, իր այդ դիտավորյալ գործողություն¬ներով խանգարել է ներկաների հանգիստը, խաթարել ակումբի բնականոն աշխատանքը»։
2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, բավարարելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը, մեղադրյալ Գ.Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանավորում` երկու ամսով, որի ժամկետը հետագայում երկարացվել է։
2013 թվականի նոյեմբերի 22-ին մեղադրյալ Սամվել Քրմոյանը ինքնակամ ներ¬կայացել է քրեական վարույթն իրականացնող մարմին, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով` այն բանի համար, որ նա «2013թ. հունվարի 3-ին`ժամը 02.00-ի սահմաններում ընկերոջ` Գևորգ Խաչատրյանի և ինքնությունը չպարզված երկու անձնա¬վո¬րությունների հետ Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի թիվ 41 հասցեում գործող «Բրիջ» ակում¬բում անհիմն վիճաբանել է ակումբի տնօրեն Լև Բուլատովի, մենեջերներ Դավիթ Սարգսյա¬նի և Մարիամ Սահակյանի ու վերջինիս եղբայր Հայկ Սահակյանի հետ, որի ընթացքում կոպիտ կեպով խախտելով հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացա¬հայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով, աղմկել է և հայհոյել, բռնություն գործադրել` որ¬պես զենք օգտագործվող առարկայով` սեղանի վրայից վերցրած գարեջրի ապակյա տարայով հարվածել է Հայկ Սահակյանի դեմքի շրջանում ու նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատ¬ճառել թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայմամբ, իր այդ դիտավորյալ գործողություն¬ներով խանգարել է ներկաների հանգիստը, խաթարել ակումբի բնականոն աշխատանքը»։
2013 թվականի նոյեմբերի 22-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, բավարարելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը, մեղադրյալ Ս.Քրմոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանավորում` երկու ամսով, որի ժամկետը հետագայում երկարացվել է։
2013 թվականի նոյեմբերի 28-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Պողոսյանը թիվ 13200413 քրեական գործն ընդունել է վարույթ։
2013 թվականի նոյեմբերի 28-ին որոշում է կայացվել թիվ 13200413 քրեական գործի նա¬խաքննության ժամկետը մեկ ամսով` մինչև 2013 թվականի դեկտեմբերի 30-ը երկարացնելու մա¬սին։
2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Պողոսյանը զեկուցագիր է ներկայացրել Կենտրոնականի քննչական բաժնին` ծանրաբեռնվածությունից ելնելով իր վարույթում գտնվող թիվ 13200413 քրեական գործի հետագա նախաքննությունը մեկ այլ քննիչի հանձնարարելու համար։
2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Հ.Մուշեղյանը թիվ 13200413 քրեական գործն ընդունել է վարույթ։
2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Հ.Մուշեղյանի որոշմամբ թիվ 13200413 քրեական գործով Հայկ Ռուբենի Սահակյանը ճա¬նաչվել է տուժող։
2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Հ.Մուշեղյանի որոշմամբ թիվ 13200413 քրեական գործով Լև Ռոբերտի Բուլատովը ճա¬նաչ¬վել է տուժող։
2013 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Հ.Մուշեղյանը որոշում է կայացրել սույն քրեական գործից թիվ 13200413/1 համարով մաս անջատելու մասին՝ մեղադրյալներ Գևորգ Խաչատրյանի և Սամվել Քրմոյանի երկու ընկեր¬ների կող¬¬մից «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած խուլիգանությանը մասնակցելու կապակցությամբ։
ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Հ.Մուշեղյանը զեկուցագիր է ներկայացրել Կենտրոնականի քննչական բաժնին` ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ համակարգում այլ ստորաբաժանում ծառայության անցնելու կապակցությամբ իր վարույթում գտնվող թիվ 13200413 քրեական գործի հետագա նախաքննությունը մեկ այլ քննիչի հանձնարարելու համար։
2014 թվականի հունվարի 8-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Ավետիսյանը որոշում է կայացրել թիվ 13200413 քրեական գործը վարույթ ընդու¬նելու և վերսկսելու մասին։
2014 թվականի հունվարի 22-ին որոշում է կայացվել թիվ 13200413 քրեական գործի նա¬խաքննության ժամկետը երկու ամսով` մինչև 2014 թվականի մարտի 25-ը երկարացնելու մասին։
2014 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Ավետիսյանը զեկուցագիր է ներկայացրել Կենտրոնականի քննչական բաժնին` ծանրաբեռնվածությունից ելնելով իր վարույթում գտնվող թիվ 13200413 քրեական գործի հետագա նախաքննությունը մեկ այլ քննիչի հանձնարարելու համար։
2014 թվականի փետրվարի 13-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Կարապետյանը թիվ 13200413 քրեական գործն ընդունել է վարույթ։
2014 թվականի մարտի 21-ին որոշում է կայացվել թիվ 13200413 քրեական գործի նա-խաքննության ժամկետը մեկ ամսով` մինչև 2014 թվականի ապրիլի 25-ը երկարացնելու մասին։
2014 թվականի ապրիլի 23-ին քրեական գործը Գևորգ Համլետի Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և Սամվել Աշոտի Քրմոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության առաջին ատյանի դատարան, ընդունվել դատավոր Ա.Բեկթաշյանի վարույթ և նշանակվել դատական քննության։
2014թ. դեկտեմբերի 30-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդ¬հանուր իրավասության (այսուհետ` Առաջին ատյանի) դատարանի դատավճռով Գևորգ Համլետի Խաչատրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հան¬ցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ` ազատազրկում 1 տարի 6 ամիս ժամկետով։ «ՀՀ անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համա¬նե¬րում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013թ. հոկտեմբերի 3-ի որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի կիրառմամբ Գ.Խաչատրյանը ազատ¬վել է նշանակված պատժից։ Նույն դա¬տավճռով Սամվել Աշոտի Քրմոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդ¬վածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագոր¬ծության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակ¬վել է պատիժ` ազատազրկում 1 տարի 6 ամիս ժամկետով և «ՀՀ անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013թ. հոկտեմբերի 3-ի որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի կիրառմամբ Ս.Քրմոյանն ազատվել է նշա¬նակված պատժից։ Ամբաստանյալների նկատ¬մամբ ընտրված խափանման միջոց կալանա¬վո¬րու¬մը վերացվել է, և նրանք անհապաղ ազատ են արձակել դատական նիստի դահլիճում։
2015թ. ապրիլի 28-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը մերժել է վերոնշյալ դատավճռի դեմ մեղադրողի բերած վերաքննիչ բողոքը։
2016թ. մարտի 30-ին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հա¬րութ¬յուն¬յանի վճռաբեկ բողոքը մասնակիորեն բավարարել է, բեկանել է Առաջին ատյանի 2014թ. դեկտեմբերի 30-ի դատավճիռն ու այն օրինական ուժի մեջ թողելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015թ. ապրիլի 28-ի որոշումը` գործն ուղարկելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` ողջ ծավալով նոր քննության։
2016թ. սեպտեմբերի 14-ին քրեական գործը ստացվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, նույն օրն ընդունվել դատավոր Ա.Վարդանյանի վարույթ, իսկ 2016թ. սեպտեմբերի 30-ին նշանակվել դատական քննության։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում (մինչդատական վարույթ).
Ամբաստանյալներ Գևորգ Խաչատրյանին և Սամվել Քրմոյանին առաջադրված մեղադ-րան¬քի և մեղադրական եզրակացության հիմքում մեղադրող կողմը դրել էր հետևյալ ապա-ցույց¬ները.
Գործով ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի ցուցմունքը՝ այն մասին, որ «Բրիջ» ակումբում բարձր երաժշտության պատճառով վիճաբանել է Հայկ Սահակյանի հետ, որի ընթացքում ձեռքով մեկ անգամ հարվածել է նրա դեմքին։
Գործով ամբաստանյալ Սամվել Քրմոյանի ցուցմունքը՝ այն մասին, որ «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած միջադեպի ընթացքում Գ.Խաչատրյանը մեկ անգամ հարվածել է Հայկ Սահակ¬յանի դեմքին, որից հետո միասին ակումբից դուրս են եկել։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքներում իրենց մեղավորությունը հերքող Գևորգ Խաչատրյանին և Սամվել Քրմոյանին վերոնշյալ պատճա¬ռաբանությունները հերքել, իսկ նրանց առաջադրած մեղադրանքը մեղադրող կողմը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով.
Տուժող Հայկ Սահակյանի ցուցմունքով` այն մասին, որ 2013թ. հունվարի 3-ին` ժամը 02։00-ի սահմաններում գտնվել է «Բրիջ» կարաոկե ակումբում և պետքարանից դուրս գալով` նկատել է Գևորգ Խաչատրյանին ու Սամվել Քրմոյանին, որոնք վիճել, հայհոյել և քաշքշել են ակումբի տնօրեն Լև Բուլատովին և մենեջեր Դավիթ Սարգսյանին, իսկ նրանց կողքին կանգնած է եղել քույրը` Մարիամ Սահակյանը։ Անմիջապես մոտենալով` փորձել է պարզել վիճաբանության պատ¬ճառը, միաժամանակ այդ տղաներին զգուշացնել քրոջ ներկայությամբ հայհոյանքներ չտալու մասին։ Սակայն Գ.Խաչատրյանը, Ս.Քրմոյանը ձեռքերով և գարեջրի շշերով հարվածներ են հասցրել իր գլխի և աչքի շրջանում, գարեջրի շշերը նետել Լ.Բուլատովի, Դ.Սարգսյանի վրա` միա¬ժամանակ իրենց հասցեին տալով սեռական բնույթի հայհոյանքներ։ Հարվածներից գլխի շրջա¬նում ուժեղ ցավ է զգացել, գլխից արնահոսություն է սկսվել, ինչը տեսնելով` տղաները դիմել են փա¬խուստի, որից հետո դիմել է բուժօգ¬նության նախ` «Հանրապետական» հիվանդանոց, այնուհետև` «Մալայանի» անվան ակնաբուժական կենտրոն։
Ի հաշիվ տուժող Հ.Սահակյանի հետագա ցուցմունքների` մեղադրող կողմն առավել արժևո¬րել է վերոնշյալ ցուցմունքը՝ այն հիմնավորմամբ, որ փորձելով մեղմել գործով ամբաստանյալներ Գ.Խաչատրյանի և Ս.Քրմոյանի վիճակը` վեր¬ջիններիս հետ առերես հարցաքննության ընթացքում տուժող Հ.Սահակյանը տվել է նրանց համար բարենպաստ ցուցմունքներ` այն մասին, թե դեմքին ստացել է ընդամենը մեկ հարված, այն էլ` Գ.Խաչատրյանի կողմից, շշերով իրեն հարվածներ հասցնելու հանգամանքը չի հիշում, իսկ հայհո¬յանքներ ընդհանրապես չի լսել (մեջբերումը` մե¬ղադրա¬կան եզրակացությունից)։
Տուժող Լև Բուլատովի ցուցմունքով` այն մասին, որ հանդիսացել է Երևան քաղաքի Խանջ¬յան փողոցի 41 հասցեում գործող «Բրիջ» ակումբի տնօրենը։ 2013թ. հունվարի 3-ին` ժամը 02։00-ի սահմաններում գտնվել է «Բրիջ» ակումբում, որտեղ նկատել է, որ մենեջեր Մ.Սահակյանը մոտեցել է ակումբի սեղանների վրա կիսամերկ պարող Գ.Խաչատրյանին և Ս.Քրմոյանին` փորձելով համոզել, որ նրանք իջնեն սեղաններից։ Մոտենալով վերջիններիս` հրավիրել է ակումբի մուտքի մոտ զրուցելու, սակայն Գ.Խաչատրյանը իրեն ագրեսիվ է պահել, և իրենց մոտեցած Ս.Քրմոյանի և ևս երկու անձանց հետ իրեն, Դ.Սարգսյանին և մենեջեր Մ.Սահակյանի եղբորը` Հ.Սահակյանին քաշքշել են, որի ընթացքում Գ.Խաչատրյանը մեկ անգամ հարվածել է Հ.Սահակյանի դեմքին և մեկ անգամ վերջինիս գլխին։ Դրանից հետո թիկունքից գլխի շրջանում ուժեղ հարված է զգացել, և այդ քաշքշուկի ընթացքում նկատել է, որ Հայկի աչքն այտուցված է և գլխից արյունահոսում է։ Տես¬նելով Գ.Խաչատրյանի, Ս.Քրմոյանի և երկու երիտասարդների խուլիգանական գործողութ¬յուն¬նե¬րը` ակումբում դեռևս գտնվող հաճախորդներն ակումբից հեռացել են։ Գ.Խաչատրյանը, Ս.Քրմո¬յա¬նը և երկու երիտասարդները, տեսնելով Հ.Սահակյանի վրա առկա արյունը, դիմել են փախուս¬տի։
Ի հաշիվ տուժող Լ.Բուլատովի հետագա ցուցմունքների մեղադրող կողմն առավել արժևո¬րել է վերոնշյալ ցուցմունքը՝ այն հիմնավորմամբ, որ փորձելով մեղմել գործով ամբաստանյալներ Գ.Խաչատրյանի և Ս.Քրմոյանի վիճակը` տուժող Լ.Բուլատովը վերջիններիս հետ առերես հար¬ցաքննության ընթացքում տվել է նրանց համար բա¬րենպաստ ցուցմունք` այն մասին, թե իբր հար¬ված¬ներ չի ստացել, շշերով ոչ մեկ չի հարվածել, իսկ հայհոյանքներ ընդհանրապես չի լսել (մեջ¬բերումը` մեղադրա¬կան եզրակացությունից)։
Վկա Մարիամ Սահակյանի ցուցմունքով` այն մասին, որ Երևան քաղաքի Խանջյան 41 հասցեում գործող «Բրիջ» ակումբում աշխատել է որպես մենեջեր։ 2013թ. հունվարի 3-ին` ժամը 02։00-ի սահմաններում, գտնվելով ակումբի սրահում, նկատել է Գ.Խաչատրյանին և Ս.Քրմոյանին կիսամերկ` վերնաշապիկները և շապիկները հանած վիճակում սեղանների վրա պարելիս։ Սրա¬հում երաժշտության բարձր լինելու պատճառով մոտեցել է Գ.Խաչատրյանին և ձեռքերի ժեստերով ցույց է տվել, որ սեղանից իջնի և հագնվի, իսկ նա էլ ձեռքի ժեստով` միջնամատը ուղիղ վեր պահելով, որը հայհոյանք էր արտա-հայտում, չի իջել և շարունակել է պարել։ Տեսնելով, որ նրանք ալ¬կոհոլի ազդեցության տակ են և իրեն չեն լսում` այդ մասին հայտնել է ակումբի մենեջեր Լ.Բուլատովին։ Լ.Բուլատովը, մոտենալով նրանց, դարձյալ պահանջել է իջնել սեղաններից և ա¬ռա¬¬¬ջարկել մոտենալ ակումբի մուտքի դռանը և այնտեղ զրուցել, քանի որ սրահում բարձր ե¬րաժշտութ¬¬յուն էր։ Մի քանի քայլ դեպի մուտքի դռան կողմը Գ.Խաչատրյանի հետ քայլելու ընթաց¬քում նրանց է մոտեցել Ս.Քրմոյանը և մյուս երկու տղաները, որոնք սկսել են Լ.Բուլատովի հետ գոռ-գոռալով խոսել և քաշքշել։ Այդ պահին Լ.Բուլատովին և այդ տղաներին են մոտեցել մենեջեր Դ.Սարգսյա¬նը և ակումբում գտնվող եղբայրը` Հ.Սահակյանը։ Գ.Խաչատրյանը, Ս.Քրմո¬յանը և մյուս երկու երիտասարդները, տեսնելով մոտեցող Հ.Սահակյանին և Դ.Սարգսյա¬նին, սկսել են նրանց հասցեին բարձրաձայն հայհոյանքներ տալ և նրանց հարվածել, սեղաններից վերցրել են գա¬¬րեջրի շշեր և նետել նրանց ուղղությամբ, որի ժամանակ Գ.Խաչատրյանը բռունցքով հարվածել է Հ.Սահակյանի գլխին ու դեմքին, որից հետո ձեռքին եղած գարեջրի շշով հարվածել նրա գլխին, որի հետևանքով Հ.Սահակյանի գլուխը արնահոսել է, որից հետո այդ տղաները դիմել են փախուս¬տի։
Վկա Դավիթ Սարգսյանի ցուցմունքով` այն մասին, որ աշխատել է Երևան քաղաքի Խանջ¬յան 41 հասցեում գործող «Բրիջ» ակումբում` որպես մենեջեր։ 2013թ. հունվարի 3-ին` ժամը 02։00-ի սահ¬մաններում Գ.Խաչատրյանը և Ս.Քրմոյանը, վերնաշապիկները հանած, պարել են «Բրիջ» ակումբի սեղանների վրա, որի կապակցությամբ մենեջեր Մ.Սահակյանը մոտեցել և դիտողություն է արել նրանց։ Վերջիններս Մ.Սահակյանին վիրավորել են, որից հետո Մ.Սահակյանը այդ մասին տեղյակ է պահել ակումբի տնօրեն Լ.Բուլատովին։ Լ.Բուլատովը մոտեցել է Գ.Խաչատրյանին և Ս.Քրմո¬¬յանին, պահան¬ջել, որ սեղաններից իջնեն և հրավիրել է ակումբի մուտքի մոտ զրուցելու։ Գ.Խաչատրյանը և Ս.Քրմոյանը, իջնելով սեղաններից, վեճի են բռնվել Լ.Բուլատովի հետ, ինչը նկատելով` որպես այդ ակումբի աշխատող մոտեցել է Լ.Բուլատովին, որ կանխի վիճաբանութ¬յունը։ Այդ պահին մոտեցել է նաև ակումբում գտնվող մենեջեր Մ.Սահակյանի եղբայրը` Հ.Սահակ¬յանը։ Գ.Խաչատրյանը և Ս.Քրմոյանը սկսել են իրենց հետ վիճաբանել, սեղանների վրայից գա¬րեջրի շշերը վերցնելով` նետել են իրենց ուղղութ¬յամբ, ձեռքերով և ոտքերով հարվածել են իրեն և Հ.Սահակյանին, իսկ Գ.Խաչատրյանը ձեռքին եղած շշով հարվածել է Հ.Սահակյանի գլխին, որից Հ.Սահակյանի գլխից արնահոսություն է սկսվել։ Այդ ընթացքում դեռևս ակումբում գտնվող հաճա¬խորդները, տեսնելով Գ.Խաչատրյանի, Ս.Քրմոյանի խուլիգանական գործողությունները, ակում¬բից դուրս են եկել, իսկ Գ.Խաչատրյանը և Ս.Քրմոյանը, տեսնելով Հ.Սահակյանի վրա առկա ար¬յունը, դիմել են փախուստի։
Վկա Անուշ Շեկոյանի ցուցմունքով` այն մասին, որ որպես հաճախորդ 2013թ. հունվարի 2-ից մինչև լույս 3-ի գիշերը գտնվել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի 41 հասցեում գործող «Բրիջ» ակումբում։ 2013թ. հունվարի 3-ին` ժամը 02։00-ի սահմաններում «Բրիջ» ակումբում Գ.Խա¬չատր¬յա¬նը և Ս.Քրմոյանն ալկոհոլի ազդեցության տակ վերնաշապիկները հանած, կիսամերկ պարել են սեղանների վրա, որից հետո սկսել են վիճաբանել ակումբի տնօրեն Լ.Բուլատովի հետ, գոռգո¬ռալով խոսել և քաշքշել։ Այդ պահին Լ.Բուլատովին և այդ տղաներին են մոտեցել մենեջեր Դ.Սարգսյա¬նը և ակումբում գտնվող մենեջեր Մ.Սահակյանի եղբայրը` Հ.Սահակյանը։ Գ.Խա¬չատրյա¬նը, Ս.Քրմոյանը և մյուս երկու երիտասարդները, տեսնելով մոտեցող Հ.Սահակյանին և Դ.Սարգսյանին, սկսել են նրանց հասցեին բարձրաձայն հայհոյանքներ տալ, հարվածել նրանց, սեղաններից վերցնելով գարեջրի շշեր` նետել են վերջիններիս ուղղությամբ, որի ժամանակ Գ.Խա¬չատրյանը բռունցքով հարվածել է Հ.Սահակյանի գլխին ու դեմքին, որից հետո Ս.Քրմոյանը ձեռքին եղած գարեջրի շշով հարվածել է Հ.Սահակյանի գլխին, որի հետևանքով վերջինիս գլխից արնահոսություն է սկսվել։ Միայն դրանից հետո են այդ տղաները դիմել փախուստի։
Ի հաշիվ վկա Անուշ Շեկոյանի հետագա ցուցմունքների մեղադրող կողմն առավել արժևո¬րել է վերոնշյալ ցուցմունքը՝ այն հիմնավորմամբ, որ փորձելով մեղմել գործով ամբաստանյալներ Գ.Խաչատրյանի և Ս.Քրմոյանի վիճակը` վկա Ա.Շեկոյանը հրաժարվել է իր սկզբնական ցուց¬մունք¬¬ներից՝ հայտնելով, որ իրականում շշերով ոչ ոք չի հարվածել, հայհոյանքներ չեն հնչել, այլ Գ.Խաչատրյանը մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է Հ.Սահակյանի դեմքին (մեջբերումը` մեղադրա¬կան եզրակացությունից)։
Դատաբժշկական փորձաքննության 2013թ. հունվարի 25-ի թիվ 100 եզրակացությամբ, հա¬մա¬ձայն որի` գործով տուժող Հայկ Սահակյանի մարմնական վնասվածքներն ըստ բժշկական փաս¬տաթղթերի և օբյեկտիվ ուսումնասիրության տվյալների` աջ արմնկահոդի շրջանի քերծ¬ված¬քի, գլխի, դեմքի, ձախ ակնակապճի շրջանների` սալջարդ վերքերի, ենթամաշկային և ենթա¬շաղ¬կա¬պե¬նինային արյունազեղումների, արյունահավաքի, ձախ աչքի սկլերայի թափանցող, անոթա¬թաղանթի արտանկումով` վերքի ձևով, հասցվել են սահմանափակ մակերեսներ ունեցող բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է որոշման մեջ նշված ժամկետին, որոնք առաջացրել են առող-ջությանը թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայմամբ։
Դատաբժշկական լրացուցիչ փորձաքննության 2014թ. մարտի 31-ի թիվ 812 եզրա¬կացութ¬յամբ, համաձայն որի` գործով տուժող Հայկ Սահակյանի մարմնական վնասվածքները` գլխի, աջ ճակա¬տագագաթային շրջանի սալջարդի ձևով, չէր կարող առաջանալ մերկ բռունցքով, վերջինի առաջացումը հնարավոր է գարեջրի ապակյա տարայի ներգործության /հարվածի/ հետևանքով։ Հայկ Սահակյանի մարմնական վնասվածքները` ձախ այտաակնակապճային շրջան¬¬ների սալջարդ վերքերի, ենթամաշկային և ենթաշաղկապենինային արյունազեղումների, ար¬յունահա¬վա¬քի, ձախ աչքի սկլերայի թափանցող, անոթաթաղանթի արտանկումով` վերքի ձևով, հասցվել են սահմանափակ, արտացցված մակերեսներ կամ եզրեր ունեցող բութ, կոշտ առար¬կաներով, քիչ հավանական է` մերկ բռունցքով, չի բացառվում` գարեջրի ապակյա /հավանական է` կոտրված/ տարայով։
Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ 2013 թվականի հունիսի 28-ին կայացած այդ քննչական գործողության ընթացքում և արդ¬յունք¬ներով վկա Անուշ Շեկոյանը ճանաչել է Սամվել Քրմոյանին և հայտնել, որ «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վերջինս է գարեջրի շշով հարվածել Հայկ Սահակյանի դեմքին։
Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ 2013 թվականի հունիսի 28-ին կայացած այդ քննչական գործողության ընթացքում և արդ¬յունքներով վկա Մարիամ Սահակյանը ճանաչել է Սամվել Քրմոյանին և հայտնել, որ «Բրիջ» ա¬կում¬բում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վերջինս է գարեջրի շշով հարվածել Հայկ Սահակյանի դեմքին։
Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ 2013 թվականի հունիսի 28-ին կայացած այդ քննչական գործողության ընթացքում և արդյունքներով վկա Դավիթ Սարգսյանը ճանաչել է Սամվել Քրմոյանին և հայտնել, որ «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վերջինս է գարեջրի շշով հարվածել Հայկ Սահակյանի դեմքին։
Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ 2013 թվականի հուլիսի 1-ին կայացած այդ քննչական գործողության ընթացքում և արդյունք¬ներով տուժող Լև Բուլատովը ճանաչել է Սամվել Քրմոյանին և հայտնել, որ «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վերջինս է գարեջրի շշով հարվածել Հայկ Սահակյանի դեմքին։
Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ 2013 թվականի նոյեմբերի 11-ին կայացած այդ քննչական գործողության ընթացքում և արդ¬յունք¬ներով վկա Մարիամ Սահակյանը ճանաչել է Գևորգ Խաչատրյանին և հայտնել, որ «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վերջինս է գարեջրի շշով հարվածել Հայկ Սահակյանին։
Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ 2013 թվականի նոյեմբերի 11-ին կայացած այդ քննչական գործողության ընթացքում և արդ¬յունք¬¬ներով տուժող Լև Բուլատովը ճանաչել է Գևորգ Խաչատրյանին և հայտնել, որ «Բրիջ» ակում¬բում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վերջինս է գարեջրի շշով հարվածել Հայկ Սա¬հակյանին։
Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ 2013 թվականի նոյեմբերի 12-ին կայացած այդ քննչական գործողության ընթացքում և արդ¬յունքներով տուժող Հայկ Սահակյանը ճանաչել է Գևորգ Խաչատրյանին և հայտնել, որ «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վերջինս է գարեջրի շշով հարվածել իր գլխին։
Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին կայացած այդ քննչական գործողության ընթացքում և արդ¬յունքներով վկա Անուշ Շեկոյանը ճանաչել է Գևորգ Խաչատրյանին և հայտնել, որ «Բրիջ» ակում¬բում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վերջինս է վիճաբանել ակումբի աշխատա¬կիցների և մենեջեր Մարիամ Սահակյանի եղբոր` Հ.Սահակյանի հետ և բռունցքով հարվածել նրա գլխին։
Գործով ամբաստանյալներին առաջադրված մեղադրանքների հիմնավորվածության վերա¬բերյալ հետևության հանգելիս մեղադրող կողմը հաշվի է առել և հատ¬կապես կարևորել տուժող Հ.Սահակ¬յանի դատաբժշկական փորձաքննության, նրա վերա¬բերյալ լրացուցիչ դատաբժշկական փորձաքննութ¬յան եզրակացություն¬ները և դրանց հիման վրա հետազոտված հանգամանքները՝ այն առումով, որ տուժող Հ.Սահակյանի գլխի վրա առկա վնաս¬վածքները չէին կարող առաջանալ մերկ ձեռքի հարվածով, որով հերքվում է մեղադրյալներ Գ.Խա¬չատրյանի և Ս.Քրմոյանի հայտնած տվյալները, որոնց համաձայն՝ Հ.Սահակյանի գլխին շշով չեն հարվածել։ Տուժողների, վկաների և փոր¬ձաքննության եզրակացություններով, լուսանկարով գոր¬ծով ամբաստանյալներին ճանաչման ներկայացնելու արձանագրութ¬յուն¬ներով մեղադրող կողմը հերքված է համարել գործով ամբաս¬տանյալներ Սամվել Քրմոյանի և Գևորգ Խաչատրյանի հայտ¬նած տեղեկութ¬յունները՝ այն մասին, որ Հ.Սահակյանին հարվածել է միայն Գ.Խաչատրյանը, այն էլ մեկ անգամ և միայն ձեռքով (մեջբերումը` մեղադրա¬կան եզրակացությունից)։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում (դատաքննություն).
Ամբաստանյալներ Գևորգ Խաչատրյանը և Սամվել Քրմոյանն առաջադրված մեղադ-րանք¬ների շուրջ Դատարանում որևէ դիրքորոշում չհայտնեցին, օգտվեցին լռելու իրավունքից, որի կա¬պակցությամբ մեղադրողի միջնորդությամբ ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքի 337-րդ հոդվածի կարգով հրապարակվեցին վերջիններիս ցուց-մունք¬ները։
Համաձայն ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի` հրապարակված և հետազոտված սկզբնական դատաքննական ցուցմունքների` դեպքի օրը նա եղել է «Բրիջ» ակումբում։ Ակումբում բոլորը պարել են սեղանների վրա, ինքը նույնպես պարել է սեղանի վրա, իրեն մոտեցել և ասել են, որ իջնի սեղանի վրայից, սակայն ինքը չի լսել, քանի որ երաժշտության ձայնը շատ բարձր է եղել։ Քիչ անց իրեն մոտեցած Լև Բուլատովի առաջարկով, նրա գնացել են մի փոքր հեռու, որ կարո¬ղանան միմյանց լսել։ Ակումբի մուտքի դռան մոտ գնալիս իր ձեռքին որևէ առարկա չի եղել։ Բուլա¬տովի հետ խոսել են բարձրաձայն, քանի որ երաժշտության ձայնը բարձր էր, սկսել են նաև «ձեռ¬քերով խոսել»։ Վիճաբանությունը եղել է Հայկի հետ, ով մոտեցել է իրեն, միմյանց չեն հասկացել և մի անգամ բռունցքով հարվածել է նրան։ Հայհոյանքներ չեն հնչել։ Շշով նրան կամ որևէ անձի չի հարվածել, բռունցքով հարվածի համար տուժող Հայկ Սահակյանից ներողություն է խնդրում։ Իրեն մեղավոր չի ճանաչում, քանի որ անշնորհքություն չի արել, հասարակական կարգը չի խախտել, շշով չի հարվածել, Հայկին հար¬վածել է մեկ անգամ, բռունցքով։ Իրենց խոսելու ժամանակ ակումբից հաճախորդներ դուրս չեն եկել։ Այդ ամենից հետո է Սամվելի հետ ակումբից դուրս եկել։ Մի քանի օր հետո Սամվելի հետ գնացել են նույն ակումբ և վճարել այդ օրվա հաշիվը։
Ամբաստանյալ` Սամվել Քրմոյանի հրապարակված և հետազոտված սկզբնական դա¬տաքննական ցուցմունքների համաձայն` ինքը ոչ մի հանցագործություն չի կատարել, չի հայհոյել, որևէ անձի չի հարվածել։ Քննվող դեպքի օրը` ժամը 18.00-ի սահմաններում «Բրիջ» ակումբ այցե¬լելու ժամանակ ալկոհոլ օգտագործած վիճակում չէր, չի տեսել, թե ինչպես է Գևորգն ակում¬բում սեղանի վրա պարում։ Ակումբում պատվիրել են «վիս¬կի», որն իրենց է մատուցվել բաժակով, իրենց սեղանի վրա շիշ չի եղել։ Ակումբում երաժշտության ձայնը շատ բարձր էր, իսկ տեսա¬նելիությունն այդ¬քան էլ լավ չէր։ Միջադեպի ժամանակ ինքը լվացվելուց է եղել և երբ դուրս է եկել, Գևորգի առաջարկով ակումբից հեռացել են։ Ինքը չի տեսել, որ Գևոր¬գին քաշեն կամ Գևորգը քաշքշի։ Ճանա¬պար-հին Գևորգը իրեն ասել է, որ բռունցքով մեկ անգամ հարվածել է։ Դրսում ոչ մի վի¬ճա-բանություն չի եղել։ Մի քանի օր հետո գնացել են ակումբ` հաշիվը վճարելու, թեև ակումբում իրենց սկզբում չեն ճանաչել։
Նոր դատաքննության ընթացքում հրապարակված և հետազոտված` տուժող Հայկ Սահակ¬յանի դատաքննական ցուցմունքների համաձայն` 2013թ. հուն¬¬վարի 3-ին գտնվել է «Բրիջ» ակում¬բում, զուգարանից դուրս գալով` նկատել է, որ մուտքի մոտ կանգ¬նած են Լև Բուլատովը, Դավիթ Սարգսյանը և իր քույրը` Մարիամ Սահակյանը, ինչպես նաև մինչ այդ անծանոթ Գևորգը և Սամ¬վելը։ Իրեն թվացել է, որ խնդիր կա, քանի որ պարզ երևացել է, որ խոսում են և միմյանց չեն հաս¬կանում։ Մինչ իր մոտենալը չի նկատել, որ նրանք միմյանց քաշքշեն։ Այնտեղ էր նաև իր քույրը, ուստի մոտեցել է նրանց, որ պարզի, թե ինչ է պատահել։ Մոտեցել և սկսել է Գևորգի հետ խոսել, սակայն միմյանց չեն հասկացել։ Երաժշտությունը բարձր էր, միմյանց չէին լսում։ Գևորգը շատ անսպասելիորեն իրեն հարվածել է, «ուշքի գալուց» հետո գնացել է հիվանդանոց։ Մշտական հաճա¬խորդներին ինքը չի ճանաչել։ Գևորգը հարվածելու հա¬մար իրենից ներողություն է խնդրել։ Չի հիշում, թե Գևորգն ալկոհոլի ազդեցության տակ էր, թե` ոչ։ Գևորգի և Սամվելի ձեռքին շշեր չի տեսել, նրանց հետ ակումբ եկած այլ անձանց` ևս։ Գևորգը իր դիմաց էր կանգնած և եթե նրա ձեռ-քին շիշ լիներ, կտեսներ։ Սամվելն ուղղակի կանգնած էր վերոնշյալ անձանց մոտ։ Այդ ժամա¬նակ ակումբում եղել են միայն Գևորգենք։ Գևորգն իրեն հարվածել է մեկ անգամ, ձեռքով, իր այտի շրջա¬նում, այդ հարվածից վայր է ընկել։ Ենթադրում է, որ ընկնելու ժամանակ գլխով հարվածել է «ռայալին», քանի որ գլխի շրջանում ցավ է զգացել։ Մի քանի անգամ տեսել է, որ սեղան¬ների վրա պարում են։ Չի կարող ասել, թե իր քույրն ինչի համար է տղաներին մոտեցել և նկատողություն արել։ Ընդունել է, որ առաջին անգամ ոստիկանությունում ճշմարտութ¬յունը չի հայտնել` ասելով, որ կոնֆլիկտը տեղի է ունեցել ուրիշ վայրում, ուրիշ մարդկանց հետ, չէր ցանկա¬նում, որ իրեն անհանգստացնեին։ Երբևէ չի հայտնել, որ Գևորգը շշով է իրեն հարվածել, թեև գործը քննող վերջին քննիչը կարդացել է իր ցուցմունքը, որտեղ նշված էր, թե Գևորգն իբր շշով է իրեն հարվածել, քննիչին զգուշացրել է, որ այդպիսի ցուցմունք ինքը չի տվել։
Դատաքննական նույն ցուցմունքում տուժող Հ.Սահակյանը նաև հայտնել է, որ թեև մաս¬նակցել է բազմաթիվ քննչական գործողությունների, սակայն երբևէ չի բարձրաձայնել, որ իրեն թարգ¬մանիչ է անհրաժեշտ։ Քննիչ Էդգար Պետրոսյանի հետ խոսելը շատ բարդ է եղել և նրան հայտնել է, որ թարգմանիչ է ցանկանում։ Իր գրածները նախաքննության ժամանակ չի կարդացել, արձա¬նագրությունում միայն ստորագրել է` նշելով, թե իբր դրանք կարդացել է։ Նշել է նաև, որ դա¬տաբժշկական փորձաքննությամբ իր մարմնին հայտնաբերված բազմաթիվ վնաս¬վածք¬ները ստա¬ցել է սպորտով զբաղվելու ժամանակ, պնդել է, որ միջադեպի ժամանակ ստացել է ընդամենը մեկ հարված։
Դատարանում հրապարակվեցին և հետազոտվեցին տուժող Հայկ Սահակյանի նաև նա¬խաքննա¬¬կան ցուց¬մունքները։ Այսպես, 2013թ. ապրիլի 14-ին վկայի կարգավիճակում հար¬ցաքննվելիս /հարցաքննել է ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը/ գործով տուժող Հ.Սահակյանը հայտնել է, որ 2013թ. հունվարի 3-ին` ժամը 00.30-ի սահմաններում այցելել է այն ակումբ, որտեղ որպես մենեջեր աշխատում էր քույրը` Մարիամ Սահակյանը։ Ժամը 02.00-ի սահմաններում, երբ հաճա¬խորդների մեծ մասը գնա¬ցել էին, զուգարանից դուրս գալիս տեսել է, որ հաճախորդներ, մինչ այդ անծանոթ Գևորգ Խա¬չատրյանը և Սամվել Քրմոյանը վիճաբանում են ակումբի տնօրեն Լև Բուլատովը հետ, քաշքշում և հայհոյում են Լևին և մենեջեր Դավիթին, իսկ նրանց կողքին կանգ¬նած է իր քույրը` Մա¬րիամը։ Արագ մոտեցել է և փորձել է պարզել, թե ինչ է պատահել, միաժա¬մանակ այդ տղա¬ներին ասել, որ քրոջ ներկայութ¬յամբ հայհոյանքներ չտան, նրանց Լևից և Դավիթից բաժանել է։ Այդ պահին Սամվելին և Գևորգին են մոտեցել երկու տղաներ` կարծես նրանց ընկերները, ովքեր սկսել են խառը կռիվ սարքել, թե՛ ձեռքերով, թե՛ գարեջրի շշերով հարվածել են իրենց և հնչեցրել սեռական բնույթի հայհոյանքներ։ Իրենք էլ, ի պատասխան, հայհոյել են և նրան հետ են հրել։ Այդ պահին տղաներից մեկը շշով հարվածել է իր գլխին, իսկ մյուսը` ձախ աչքի շրջանում, որից ուժեղ ցավ է զգացել, իսկ գլխից սկսել է արյունահոսություն։ Այդ տղաները, տեսնելով, որ իր վրա արյուն կա, դիմել են փախուստի, իսկ ինքը բուժօգնություն ստանալու համար դիմել է «Հանրապետական» հիվանդանոց, որտեղ գլխին կար են դրել, իսկ աչքի համար դիմել է «Մա¬լայանի» անվան կենտրոն։ Միջադեպը տևել է 5-ից 7 րոպե, որի ընթացքում տղաները իրենց հաս¬ցեին հնչեցրել են սեռական բնույթի հայհո¬յանքներ, ձեռքերով և ձեռքերին գտնվող գարեջրի շշերով հարվածել են իրենց, շշեր շպրտել իրենց վրա, իրենք էլ փորձել են պաշտպանվել, թեև նրան¬ցից որևէ մեկին ո՛չ ինքը, ո՛չ Լևը կամ Դավիթը չեն հարվածել, որևէ մեկին մարմնական վնաս¬վածք չեն պատճառել։ Գևորգն ու Սամվելը իրեն հարվածել են գարեջրի շշով և ձեռքերով, պատ¬ճառել մարմնա¬կան վնասվածք` չնայած, որ արդեն իսկ հայտնել է, որ նրանց դեմ բողոք չունի։ Պատրաստ է վերոնշյալ ցուցմունք¬ները պնդել իրեն հարվածող Գևորգի և Սամվելի հետ առերես։ Քանի որ քննիչի հարցերից իրեն պարզ է, որ վերջինս կատարվածի մասին ամեն ինչ գիտի, պահանջում է ճիշտը հայտնել, դրա համար էլ պատմում է ճիշտը։ Չի կարող ասել, թե իր գլխին, ինչպես նաև աչքի շրջանում կոնկրետ ով է շշով հարվածել, բայց պնդում է, որ հարվածողները եղել են Լևի և Դավիթի հետ վիճաբանող տղաները։ Չի տեսել, որ թիկունքից Լևի գլխին գարեջրի «բակալով» հարվածեն, այդ մասին լսել է հետագայում, Լևից։ Միջադեպի ժամանակ ներկա են եղել հաճախորդներ, ովքեր թողել և հեռացել են ակումբից։ Ակումբում չի թույլատրվում սեղանների վրա պարել, առավել ևս` կիսամերկ վիճա¬կում, քանի որ այն հասարակական սննդի օբյեկտ է, ուր հաճախում են երկու սեռի ներկայա¬ցու¬ցիչներ։ Ակումբի աշխատանքը խանգարվել է այնքանով, որ կռիվ են արել իր և ակումբի աշխա¬տող¬ների հետ, իսկ հաճախորդների հանգիստը՝ այնքանով, որ ներկա գտնվող հաճախորդները թողել և հեռացել են ակումբից։
2013թ. հունիսի 25-ին վկայի կարգավիճակում հարցաքննվելիս /հարցաքննել է ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը/ գործով տուժող Հայկ Սահակյանը նկարագրել է Գևորգի և Սամվելի արտաքինը, ցուցմունքները հստակեցնելու վերաբերյալ քննիչի հարցադրմանն ի պատասխան` հայտնել, որ քանի անգամ և կոնկրետ ով է և ինչով են իրեն հարվածել, նախորդ ցուցմունքում նշել է, Սամվելը և Գևորգը հարվածել են իր գլխին և դեմքին, նրանց ձեռքին գարեջրի շիշ է եղել և, հավանաբար, հենց դրանով էլ հարվածել են։
2013թ. նոյեմբերի 12-ին գործով ամբաստանյալ Գ.Խաչատրյանին լուսանկարով տուժող Հ.Սահակյանին ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործողության ժամանակ վկա Հ.Սահակ¬յանը ճանաչել է Գ.Խաչատրյանին և հայտարարել, որ «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած վիճաբա¬նութ¬յան ժամանակ վերջինս է գարեջրի շշով հարվածել իր գլխին։
2013թ. նոյեմբերի 12-ին վկայի կարգավիճակում հար¬ցաքննվելիս /հարցաքննել է ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը/ գործով տուժող Հայկ Սահակ¬յանը հայտնել է, որ լուսանկարով ճանաչել է Գևորգին, ով վիճաբանության և քաշքշուկի ժամանակ «Բրիջ» ակումբում գարեջրի շշով խփել է իր գլխին և պատճառել մարմնական վնասվածք, նրան ճանաչել է դեմքից, աչքերից, դիմագծերից։
2013թ. հոկտեմբերի (իրականում` դեկտեմբերի) 10-ին տուժողի կարգավիճակում հար¬ցաքննվելիս /հարցաքննել է ավագ քննիչ Հ.Մուշեղյանը/ Հայկ Սահակյանը տա¬ռա¬ցիորեն կրկնել և պնդել է 2013թ. ապրիլի 14-ին վկայի կարգավիճակում հարցաքննվե¬լիս տված ցուցմունքը, խնդրել է այն հիմք ընդունել՝ ավելացնելով, որ Գևորգի և Սամվելի դեմ բողոք կամ պահանջ չունի։
2014թ. փետրվարի 19-ին գործով ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի հետ առերես հար¬ցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Կարապետյան/ տուժող Հայկ Սահակյանը հայտնել է, որ 2013 թվա¬կանի հունվարի 3-ին՝ ժամը 02։00-ի սահմաններում գտնվել է Խանջյան փողոցի վրա գործող «Բրիջ» ակումբում, գնացել էր այդտեղ որպես մենեջեր աշխատող քրոջ՝ Մարիամի մոտ։ Պետ¬քա¬րանից դուրս գալիս նկատել է, որ ակումբի ներսում՝ մուտքի դռան մոտ, կանգնած են իր հետ առե¬րես հարցաքննվող Գևորգը, իր քույրը, ակումբի աշխատողներ Լևը և Դավիթը, ինչպես նաև Սամ¬վելը, որը ինչպես հետագայում է պարզել, իր հետ առերեսվող Գևորգի ընկերն էր։ Կարծել է, թե վիճա¬բա-նություն է տեղի ունենում, քանի որ քույրը նրանց մեջ էր, մոտեցել է, կոնկրետ չի հիշում, թե ինչ է հարցրել։ Այդ ընթացքում չի հիշում, թե կոնկրետ ինչ հարցի շուրջ, սակայն իր հետ առե¬րես հարցաքննվող Գևորգի հետ միմյանց չեն հասկացել, Գևորգը մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է իր դեմքին, որից ընկել է գետնին, ապա` բնազդաբար ձեռքերով պահել է գլուխը։ Մոտ մեկ րոպե անց վեր է կացել և տեսել, որ Գևորգը և նրա ընկերը ակումբում չեն, ինչքանով, որ հիշում է, նրանք երկուսով էին։ Հայհոյանքներ չի լսել, անձամբ հայհոյանք չի տվել և Գևորգին չի հարվածել։ Դրանից հետո, քանի որ վնասվածք ուներ, դիմել է բուժօգնության «Հան¬րապետական» հիվան¬դանոց։ Պնդել է, որ հայհո¬յանք¬ներ ընդհանրապես չեն եղել, շշով իրեն հար¬վածել են, թե՝ ոչ, չի տեսել կամ զգացել, իր կար¬ծիքով նման բան չի եղել, միգուցե իր նախորդ ցուցմունքը քննիչն արձա¬նագրել է` իրեն ճիշտ չհասկանալով կամ ճիշտ չընկալելով, պնդում է առերես ցուցմունքը, որն արտա¬հայտում է միակ իրականությունը, Գևորգն իրեն հարվածել է մեկ անգամ, այն էլ` ձեռքով։ Վերոնշյալ միջադեպից հետո քույրն իրեն պատմել է, որ Գևորգը և Սամվելը պարել են ա¬¬կում¬բի սեղան-ների վրա, որի համար նրանց դիտողություն էր արել, իսկ ինչ վերաբերում է ձեռքի ժեստով նրան հայհո¬յանք տալուն, ապա նման բան քույրն իրեն չի պատմել։
2014թ. փետրվարի 19-ին գործով ամբաստանյալ Սամվել Քրմոյանի հետ առերես հար¬ցաքննվելիս/ավագ քննիչ Է.Կարապետյան /տուժող Հայկ Սահակյանը տվել է ըստ էության նույ¬նաբովանդակ ցուցմունքներ /նույնաբովանդակ են գործով ամբաստանյալ Գևորգ Խա¬չատրյանի հետ առերեսման ժամանակ տված ցուցմունքին/՝ ավելացնելով, որ միջադեպի ժամա¬նակ Սամվելը ուղղակի կանգնած է եղել Գևորգի հետ, նրա որևէ այլ գործողություն ինքը չի նկա¬տել։ Քննիչի հար¬ցադրումներին ի պատասխան՝ հայտնել է, որ չի տեսել կամ զգացել, որ շշով իրեն հարվածեն, առ¬հա¬սարակ որևէ մեկի ձեռքին շիշ չի նկատել, հայհոյանքներ չի լսել, նախորդ ցուց¬մուն¬քում դրանց մասին նշումները, միգուցե շփոթմունքի հետևանք են։ Իր քույրը դեպքից հետո պատ¬մել է, որ Սամ¬վելը և Գևորգը պարել են սեղանների վրա, սակայն ձեռքի ժեստով նրան հայհոյանք տալու վերա¬բերյալ ոչինչ չի պատմել։ Ընդհանրացնելով ցուցմունքը` տուժող Հ.Սահակյանը վերա¬հաստատել է, որ իր հետ առերես հարցաքննվող Գևորգին տեսնելով՝ հստակ կարող է ասել, որ նա իրեն չի հար-վածել և նրա ձեռքին որևէ շիշ չի տեսել։
2014թ. ապրիլի 2-ին տուժողի կարգավիճակով հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Կարապետ¬յան/ տուժող Հ.Սահակյանը հայտնել է, որ Գևորգի միակ հարվածից բացի, այլ հարված չի զգացել։ Դժվարացել է վերհիշել, թե դատաբժշկի մոտ ինչ է հայտնել, սակայն պնդել է, որ իրեն մեկ անգամ հարվածել է Գևորգը, դա է ճշմարտությունը։ Չի կարող մեկնաբանել, թե իր մարմնին դա¬տաբժշկա¬¬¬կան փորձաքննությամբ հայտնաբերված այլ վնասվածքներն ինչ հանգամանքներում են առա¬ջացել, նշել է միայն, որ միգուցե վնասվածք ստացել է նաև Գևորգի հարվածից կռանալիս, գլուխն այդ հատվածով սեղանի կամ աթոռի դիպչելու հետևանքով։
Տուժող Հայկ Սահակյանի ցուցմունքների համադրում և ստուգում.
Տուժող Հ.Սահակյանի վերը նշված ցուցմունքները մեղադրական եզրակացություն մեջ վկա¬յակոչված, ինչպես նաև նախաքննական և դատաքննական այլ ցուցմունքների հետ հա-մադրելու արդյունքներով Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Տուժող Հ.Սահակյանի` մեղադրական եզրակացությունում և ճառում մեղադրող կողմի առա¬վել արժևորած ցուց¬մուն¬քները հիմնված են 2013թ. ապրիլի 14-ին և 2013թ. հունիսի 25-ին վկայի կարգավիճակում ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանի մոտ հարցաքննվելիս տված նրա ցուցմունք¬ների վրա (ավագ քննիչ Հ.Մուշեղ¬յանի մոտ արդեն տուժողի կարգավիճակով հարցաքննվելիս արձա¬նագրութ¬յունում Հ.Սահակյանի ցուցմուն¬քը վերարտադրված (համակարգչային եղանակով տպագրված է) է տա¬ռա¬ցիորեն, որի պայման¬ներում չկա համոզմունք առ այն, որ վերջինս վե¬րոնշյալ ցուցմունքները վերա¬հաս¬տատել է նաև այդ քննիչի մոտ), մինչդեռ նույնիսկ այդ ցուց¬մունքներում առկա են գործի լուծման տեսանկ-յունով էական հանգամանքների վերաբերյալ իրա¬րամերժ փաստական տվյալներ։ Այս¬պես, 2013թ. ապրիլի 14-ի ցուցմունքում գործով տուժող Հ.Սա¬հակյանը հայտնել է, որ չի կարող ասել, թե իր գլխին, ինչպես նաև աչքի շրջանում կոնկրետ ով է շշով (փաստորեն` մեկ շշով) հար¬վածել, բայց պնդում է, որ հարվածողները եղել են մինչ այդ Լևի և Դավիթի հետ վիճաբանող տղաները` Սամ¬վելը, Գևորգը, խառը կռիվ «սարքած» վերջին¬ներիս երկու ընկերները։ Այդ տղա¬ները ձեռքերով և գարեջրի շշերով հարվածել են իրենց և հնչեցրել սեռական բնույթի հայհոյանքներ, իրենք էլ նրանց հետ են հրել։ Այդ պահին տղաներից մեկը շշով հարվածել է իր գլխին, իսկ մյուսը` ձախ աչքի շրջանում, որից ուժեղ ցավ է զգացել և գլխից սկսել է արյունա¬հոսություն։ Նույն ցուցմունքի միջնա¬մասում գործով տուժողը նաև կարողացել է անհա¬տա¬կանացնել և նշել, որ Գևորգն ու Սամվելն են իրեն գարեջրի շշով ու ձեռքերով հարվածել և մարմ¬նական վնասվածք պատճառել` չնայած, որ նրանց դեմ բողոք կամ պահանջ չունի։ 2013թ. հունիսի 25-ի ցուցմունքում տուժող Հ.Սահակյանը, մարմնական վնասվածք պատճառելու հանգամանքները մանրամասնելու և դրանք պատճառած անձանց անհատականացնելու վերա¬բերյալ քննիչի հար¬ցադրմանն ի պատասխան, հայտնել է, որ 2013թ. ապրիլի 14-ի ցուցմուն¬քում «արդեն նշել է, թե կոնկրետ ով, քանի անգամ և ինչով են իրեն հարվածել, ավելացրել, որ Սամվելը և Գևորգը հար¬վածել են իր գլխին և դեմքին, նրանց ձեռքին գարեջրի շիշ է եղել և, հավանաբար, հենց դրանով էլ հարվածել են իրեն։ 2013թ. նոյեմբերի 12-ին կա¬յացած լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործողության ժամանակ, ինչպես նաև դրանից հետո լրացուցիչ հարցաքննվելիս տուժող Հ.Սահակյանն անհասկանալի չափանիշ¬նե¬րով ճանաչել է Գևորգին` նշելով, որ նա է վիճաբանության և քաշքշուկի ժամանակ գարեջրի շշով խփել իր գլխին և պատճառել մարմնական վնասվածք, այսինքն` անհատականացրել է նաև դատաբժշկական փորձաքննության եզրակա¬ցութ¬¬յամբ արձանագրված այն մարմնական վնաս¬ված¬քը, որը են-թադրաբար պատճառվել էր գործով ամբաս¬տանյալ Գևորգ Խաչատրյանի գործո¬ղութ¬յամբ։
Մինչդեռ, 2014թ. փետրվարի 19-ին գործով ամբաստանյալներ Գ.Խաչատրյանի, ապա նաև Ս.Քրմոյանի հետ առերես հարցաքննությունների ժամանակ տուժող Հ.Սահակյանը նշել է, որ Գևորգի հետ ծագած վեճի ընթացքում վերջինս մեկ անգամ ձեռքով է հարվածել իր դեմքին, որից ընկել է գետնին, ձեռքերով բնազդաբար պահել գլուխը, իսկ երբ ոտքի է կանգնել, Գևորգը և նրա ընկերն այլև ակումբում չեն եղել։ Նշել է, որ հայհոյանքներ չեն եղել, շշերով իրեն չեն հարվածել, իր կարծիքով նման բան չի եղել։ Նշել է նաև, որ հետագայում քրոջ խոսքերից է տեղեկացել, որ Գևորգն ու Սամվելը պարել են ակումբի սեղանների վրա, սակայն ձեռքի ժեստով քրոջը հայ¬հոյելու վերաբերյալ վերջինս իրեն ոչինչ չի պատմել։ Հայտնել է նաև, որ միջադեպի ժամանակ Սամվելն ուղղակի կանգ¬նած է եղել Գևորգի հետ, իրեն շշով չի հարվածել, վերջինիս որևէ գործողություն չի նկատել։ Որևէ անձի ձեռքին շշեր չի նկատել, չի տեսել կամ զգացել, որ շշով իրեն հարվածեն, քննիչի մոտ նախկինում տված իր ցուցմունքները շփոթմունքի հետևանք են։ Առերեսման ժամանակ տված ցուց¬մունքները տուժող Հ.Սահակյանը վերահաստատել է նաև 2014թ. ապրիլի 2-ին հար¬ցաքննվե¬լիս, ա-վելին` Դատարանում (սկզբնական դատաքննության ընթացքում)` ավելացնելով, որ այլ մարմ¬նա¬կան վնասվածքները, հավանաբար, ստացել է ընկնելիս գլխով «ռայալին» հարվածելու ժամա¬նակ։
Տուժող Լև Ռոբերտի Բուլատովի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուց¬մունք¬ներով.
Այսպես, 2013թ. մարտի 1-ին վկայի կարգավիճակով հարցաքննվելիս /հարցաքննել է ավագ քննիչ Ս.Ավետիսյանը/ գործով տուժող Լ.Բուլատովը հայտնել է, որ շուրջ 6 տարի է, ինչ բնակվում է ՀՀ-ում։ 2012 թվականի հունիս ամսից աշխատում է Երևան քաղաքի Խանջյան 41-րդ հասցեում գործող, «Դիօլդբրիջ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող «Բրիջ» ակումբում՝ որպես տնօրեն։ Աշխա¬տում է ամեն օր, իսկ աշխատանքային բնույթից կախված օրվա տարբեր ժամերին է լինում ակում¬բում։ Ակումբը գործում է սովորաբար ժամը 12։00-ից մինչև կեսգիշեր, այսինքն՝ նշված ժամանակա¬հատ¬վածում քաղաքացին կարող են գնալ և պատվերներ կատարել, իսկ եթե ակումբում 00։00 ժամից անց դեռևս քաղաքացիներ են մնում, իրենք նրանց ստիպողաբար դուրս չեն հրավիրում, այլ սպա¬սում են մինչև վերջին հաճախորդի հեռանալը։ Ակումբը փակ տիպի է, այսինքն՝ մուտքը թույլատրում է զույգերով կամ էլ ակումբի անդամագրվելու պարագայում։ Տոնական, այդ թվում՝ նաև Ամանորյա օրերին, կապված հաճախորդների պահանջարկից, հնարավոր է ակումբը գործի ավելի երկար։ 2013 թվականի հունվարի 2-ին՝ երեկոյան ժամի իրենց մոտ հյուր¬ընկալել են հիմ-նականում «Դալմա Գարդեն Մոլ» առևտրային կենտրոնի մոտ 30-40 աշխա¬տա¬կիցների, որոնք ակում¬բում էին Ամանորյա տոնը նշելու և զվարճանալու համար։ Ժամը 01։00-ի սահ-մաններում, երբ դեռևս ակումբում զվարճացել են «Դալմա Գարդեն Մոլի» որոշ աշխա-տակից¬ներ, իրեն է մոտեցել ակումբի մշտական հաճախորդ Անուշ Շեկոյանը և խնդրել է, որ թույլատրի նրա ընկերները մտնեն ակումբ և զվարճանան նրանց հետ։ Ինքը մտածելով, որ նշված առևտրի կենտրոնի աշխա¬տակիցներից են՝ թույլատրել է, որ դուռը բացի և ներս հրավիրի նրանց, սակայն չի տեսել, թե քանի հոգի են ակումբ մտնում։ Մոտ 1 ժամ անց, երբ արդեն հաճախորդները, ինչպես նաև իրենց աշխա¬տակիցների մեծ մասն ակումբից գնացել են, իրեն է մոտեցել աշխատանքային ընկեր Մա¬րիամ Սահակյանը և հայտնել է, որ ակումբում մնացել են երկու երիտասարդներ, որոնք ոգելից խմիչքի ազդեցության տակ պարում են սրահում գտնվող սեղանների վրա և նրանցից մեկն էլ հանել է վերնաշապիկը։ Մարիամը իրեն ասել է նաև, որ դիտողություն է արել նրանց, սակայն նրանք շա¬րու¬նակում են պարել և կանգնած մնալ սեղաններին։ Ինքը մոտեցել է նշված երկու տղաներին, ինչպես հետագայում ոստիկանությունում է պարզել՝ Գևորգ Խաչատրյանին և Սամվել Քրմոյանին, նրան¬ցից մեկին, հստակ չի հիշում, թե ում, կանչել է դրսի դռան մոտ, որ հանգիստ կերպով զգու¬շացնի, որ սեղանների վրա չկանգնեն։ Այդ ժամանակ հաճախորդները հեռացել էին, սակայն ակումբի երաժշտությունն անջատված չէր։ Իր զգուշացումից հետո իրենց միջև խոսակցություն է եղել, իրենց է մոտեցել ակումբի աշխատակից Դավիթ Սարգսյանը և Մարիամ Սահակյանի եղ¬բայրը` Հայկ Սահակյանը, որն այդ օրը գտնում էր ակումբում։ Խոսակցության ընթացքում ինքը զգու¬շացրել է, որ չպետք է սեղանների վրա կանգնել, իսկ Գևորգն ու Սամվելը, ակնհայտորեն գտնվելով ալկոհոլա¬յին խմիչքի ազդեցության տակ, պատասխանել են. «Սխալ բան չենք արել և ոնց ուզում ուրախանում ենք»։ Այդ պահին, երբ ինքը Գևորգի հետ է խոսել և նա առաջ գալով՝ իրեն մոտ է կանգնել, Հայկը միջամտել և ասել է, որ քիչ հեռու կանգնի և խոսի, իսկ Գևորգը Հայկին բռունցքով երկու անգամ հարվածել է` մեկ անգամ դեմքին և մեկ անգամ գլխի շրջանում, որից վերջինի գլուխը վնասվել և արյունոտվել է, իսկ նշված տղաներն ակումբից արագ դուրս են եկել։ Այդ պահին ինքը նկատել է նաև Անուշին, որը միայնակ էր մնացել ակումբում։ Բացի նրանից այլ հաճախորդներ ակումբում չեն եղել և զարմացած՝ նա էլ է դուրս եկել ակումբից, որի ընթացքում հասկացել է, որ նշված երկու տղաները Անուշի խնդրանքով ակումբ մտած երիտասարդներն էին, քանի որ վերջում նրանք էին մնացել ակումբում։ Միջադեպը տևել է մոտ 2 րոպե, որի ընթացքում հաճախորդներն ակումբից արդեն գնացել էին, ակումբում զվարճացողներ չեն եղել և միայն Անուշն էր մնացել նշված 2 տղաների հետ։ Քանի որ այդ միջադեպը եղել է ակումբի մուտքի դռան մոտ, կարող է ասել, որ միջադեպի ժամանակ կամ դրանից հետո հաճախորդները դուրս չեն եկել, մինչ միջադեպը բոլորն ակումբից արդեն գնացել էին։ Ակումբում տիրող երաժշտության և ընդհանուր ակտիվ մթնոլորտի տակ լինում են դեպքեր, որ հաճախորդները` հատկապես աղջիկները, ակումբի սեղանների վրա պարում են և զվարճանում, ինչը չի արգելվում, իսկ թե այդ օրը, բացի նշված տղաներից, այլ հաճախորդներ, այդ թվում՝ աղջիկներ սեղանների վրա պարել են, թե՝ ոչ, չի նկա¬տել։ Ինչ վերաբերում է Գևորգին և Սամվելին, ապա Մարիամը վերջիններին արգելել է սեղանների վրա պարել` հաշվի առնելով նրանց ալկոհոլային խմիչքի ազդեցության տակ գտնվելու և սեղան¬ները կոտրելու հավանականությանը։ 2013 թվականի հունվարի 03-ին՝ ժամը 02։00-ի սահման¬նե¬րում ակումբում տեղի ունեցած միջադեպի ժամանակ Գևորգ Խաչատրյանը 2 անգամ բռունցքով հարվածել է Հայկ Սահակյանի գլխի շրջանում։ Ո՛չ Գ.Խաչատրյանը և ոչ՛ էլ Ս. Քրմո¬յանը իրեն, Դավիթին կամ Մարիամին չեն հարվածել, չեն հայհոյել, ակումբում առհասարակ հայհոյանք չի հնչել։ Ակումբի գույքը չի վնասվել կամ կոտրվել, թեև Գ.Խա-չատրյանն ու Ս.Քրմոյանը պարել են սեղանների վրա, որի հետևանքով էլ խո¬սակցութ¬յուն է եղել։ Հստակ կարող է ասել, որ Սամվել Քրմոյանը որևէ մեկին, այդ թվում՝ Հայկ Սահակյանին չի հարվածել, ինքը նրա ձեռքին շիշ կամ որևէ այլ առարկա չի տեսել և եթե նա շշով Հայկին հարվածած լիներ, ինքը դա կնկատեր, քանի որ ներկա է եղել միջադեպին ու հստակ կարող է ասել, որ ակումբում որևէ մեկը շշով չի հարվածել։ Ակումբում ներկա է գտնվել միայն Անուշը, որին վերջում է նկատել։ Եթե ակումբում այդ ժամանակ 20-25 հոգի հաճախորդներ լինեին, ինքը չէր թույլատրի, որ իր աշխա¬տա¬կիցները՝ մատուցողը, բարմենը կամ հավաքարարը գնային տուն, ակումբում միջադեպի ժամանակ, բացի նշված ան¬ձան¬ցից, այլ հաճա¬խորդներ չեն եղել։ Իրենց միջև ծեծկռտուք չի եղել, բացի Հայկ Սահակյանից, որևէ այլ անձ հարված չի ստացել և հետևաբար` վնասվածք չի ստացել։ Ընդամենը միջադեպն եղել է այն, որ Գևորգ Խաչատրյանը բռունցքով հարվածել է Հայկ Սահակ¬յանին, իսկ վերջինը նրան պատասխան հարված չի հասցրել։ Խոսակցութ¬յուն եղել է իր և Գևորգի միջև, իսկ քանի որ Գևորգը խոսում էր մոտ կանգնած վիճակում, Հայկը մոտեցել և նորմալ ձևով նրան զգուշացրել է, որ քիչ հեռու կանգնի և խոսի, որի հետևանքով էլ Գևորգը, հարբած վիճակում գտնվելով, հավանաբար վատ է զգացել Հայկի ասածից և ասելով, թե «դու ով ես» բռունցքներով երկու անգամ հարվածել է Հայկի դեմքին և գլխին։ Գևորգին կամ Սամվելին չի ճանաչում, իսկ Հայկ Սահակյանին ճանաչել է որպես Մարիամի եղբոր։ «Բրիջ» ակումբում տեսանկարահանող սար¬քավորումներ չեն եղել և այժմ էլ չկան, ակումբում այդ միջադեպի, ինչպես նաև սեղանների վրա պարելու հետևանքով գույքը չի վնասվել և կոտրվել, ակումբին որևէ վնաս չի պատճառվել։ Ժամը 02։00-ից 02։30-ն ընկած ժամա¬նա¬կահատ¬վածում, ակումբում հաճախորդներ չեն եղել, թեպետ դեռևս երաժշտությունը չէին ան¬ջատել, սակայն փաստացի ակումբի աշխատանքն ավարտ¬վել էր և ակումբի գործունեությունը տե¬ղի ունեցած միջադեպով չի խան¬գարվել։ Իրեն Դավիթին, Մարիա¬մին և Հայկին որևէ մեկը չի հայ¬հոյել, իսկ Հայկին հարվածել է միայն Գևորգը։ Գևորգին կամ Սամվելին ոչ ոք, այդ թվում՝ Հայ¬կը պատասխան հարված չի հասցրել, հետևաբար՝ ոչ ինքը, ո՛չ էլ Դավիթը, Մարիամը, ինչպես նաև Սամ¬վելը ու Գևորգը մարմնական վնասվածքներ չեն ստացել։ Հայկը չէր սպասում, որ Գևորգը նրան կհարվածի, որի հետ կապված էլ, որքան հիշում է, աչքի շրջա-նում հարված ստանալով` կռա¬ցել է և 2-րդ հարվածը ստացել է գլխին։ Եղել են դեպքեր, որ աղջիկները պարեն սեղանների վրա, իսկ տղաներին սովորա¬բար չեն թույլատրում, քանի որ հնարավոր է սեղանները կոտրվեն։ Նշված օրը Գևորգը և Սամվելը պարել են սրահի, այլ ոչ թե բա¬րի սեղանների վրա։ Ինքը չի տեսել, որ Գևորգի կամ Սամվելի հետ այլ տղաներ ևս ակումբ եկած լինեն, քանի որ մինչ միջադեպը նրանց վրա ուշադրություն չէր դարձրել, իսկ վեճի ժամանակ Գևորգը և Սամվելն եղել են երկուսով, նրանց հետ այլ տղաներ չեն եղել։
2013 թվականի ապրիլի 13-ին վկայի կարգավիճակով հարցաքննվելիս /հարցաքննել է ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը/ գործով տուժող Լ.Բուլատովը հայտնել է, որ Գևորգ Խաչատրյանը և Սամվել Քրմոյանը «Բրիջ» ակումբ են եկել ևս երկու ընկերների հետ։ Ինքը, Դավիթը և Հայկը խոսակցության մեջ են մտել Գևորգի և Սամվելի հետ, իսկ նրանց մյուս ընկերները, որոնց չի տեսել և չի ճանաչում, այդ խոսակցությանը ներկա չեն գտնվել, ուստի նախորդ ցուցմունքում դրա մասին չի նշել, թեև Անուշը, երբ դիմել էր իրեն նրա ընկերներին ակումբ մուտք գործելը թույլատրելու համար, իր հարցին ի պատասխան նշել էր, որ խոսքը մի չորս հոգու մասին է։ Ծեծկռտուքի ժա¬մա¬նակ ինքը հետևից գլխի շրջանում ուժեղ հարված է զգացել, բայց կոնկրետ չի տեսել, թե ով է հարվածողը և ինչով, ձեռքը տարել է ցավացող տեղը, տեսել է, որ վնասվածք չկա։ Այդ քաշքշուկի ընթացքում նկատել է, որ Հայկի աչքի տակ ուռած է և գլխից էլ արյուն է գալիս։ Տեսնելով, որ ակումբի ներսում այդ տղաները խուլիգանություն են անում, խանգարելով ակումբի աշխատանքը՝ ակումբում էլ հաճախորդներից մի քանի հոգի դեռևս մնացել են, որոնք այդ տղաների «դեբոշից» հեռացել են՝ իրենք, այդ տղաներին բրթելով, ակումբից հանել են, իսկ վերջիններս տեսնելով Հայկի վրա արյան հետքեր՝ դիմել են փախուստի։ Հաջորդ օրն ակումբ մտնելիս նկատել է, որ ակումբի սրահի պատին կախված «Սամսունգ» տեսակի պլազմային հեռուստացույցը վնասված վիճակում է, զննել և հասկացել է, որ այն չի աշխատում։ Դեպքի օրը տեսել է Գևորգին և նրա ընկեր Սամ¬վելին, ովքեր վերնաշապիկները հանած՝ կանգնած էին սեղանների վրա։ Տեսել է նաև, թե ինչպես է Մարիամը մոտեցել և դիտողություն արել նրանց, քանի որ երաժշտությունը բարձր էր և խոսքեր չէին լսվում, Գևորգն ու նրա ընկերը ձեռքի ժեստով հայհոյել են Մարիամին, որի պատ¬ճառով ինքը մոտեցել է տղաներին և արդեն ինքն է դիտողություն արել, նրանք էլ իջնելով սեղան¬ների վրայից՝ վիճաբանության մեջ են մտել իրենց հետ և սկսել է խառը ծեծկռտուք։ Թե ինչու նախկինում չի հայտնել ճշմարտությունը, մեկնաբանել է, որ խղճացել է այդ տղաներին, քանի որ երիտասարդ են, մտածել է ճիշտը պատմելու դեպքում նրանք կդատվեն, սակայն քանի որ քննիչը բացահայտել է ճշմարտությունը, չի ցանկանում որևէ մեկի կատարած հանցանքը թաքցնելու համար դատվել։ Իր ներկայիս ցուցմունքը կպնդի Գևորգի և Սամվելի հետ, ինչպես նաև անհրաժեշտության դեպքում նրա երկու ընկերների հետ առերես, քանի որ վախենալու և թաքցնելու բան չունի։ Եթե մտածելու բան ունեն, թող իրենք մտածեն, որ անտեղի մտնելով իրենց ակումբ՝ որտեղ նորմալ միջավայր է եղել և հաճախորդներն էլ հանգստացել և վայելել են տոնական օրը, հարամ են արել՝ խանգարելով ակումբի բնականոն աշխատանքը և հաճախորդների հանգիստը, «քիչ հերիք չի», մի հատ էլ իրենց լկտի պահվածքի համար դիտողություն են արել նրանց, սակայն նրանք էլ իրենց վրա «մունաթ» են եկել և ծեծկռտուք սարքել, իրեն ու Հայկին էլ հարվածել են։ Քանի որ երաժշտությունը բարձր էր միացված, միմյանց վրա գոռգոռալով են խոսել և մեկը մյուսին կարծես չի լսել ու կոնկրետ չի կարող նշել, որ մեկը մյուսին ինչ հայհոյանքներ է տվել, «ինչ կռիվ՝ առանց հայհոյանքի»։ Նրանք իրենց հայհոյել են, իրենք էլ հայհոյանքներով պատասխանել են։ Ինքը պնդում է ներկայիս ցուց¬մունքը և պատրաստ է պնդել այն ում հետ, որ պետք լինի։
2013 թվականի հունիսի 4-ին վկայի կարգավիճակով հարցաքննվելիս /հարցաքննել է ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը/ գործով տուժող Լ.Բուլատովը հայտնել է, որ ակումբի վնաս¬ված հեռուս¬տացույցն աղբի հետ դեն են նետել, չգիտի, թե ով է նետել և որտեղ, որի կապակ¬ցությամբ էլ ներկայաց¬նում է պաշտոնական գրություն։ Քննիչի գրավոր հարցադրումներին պատասխանելիս՝ նշել է, որ եթե Մարիամն ասում է, ուրեմն նկատել է նրանց, ինքը չի նկատել, դրա համար այդպես է նշել և պնդում է, որ միջադեպի ժամանակ հետևից գլխին ուժեղ հարված է ստացել, որը ձեռքի հարված չէր, իսկ հետագայում գետնին կոտրված «բակալ» տեսնելով և Մարիամի պատմելուց՝ հասկացել է, որ այդ «բակալով» են, հավանաբար, իրեն հարվածել։ Գևորգը` խուճուճ կարճ կտրած մազերով, մոտ 165-170 սմ հասակի, մուգ աչք-ունքով, միջին մարմնակազմությամբ երիտասարդ է, տեսնելիս կճանաչի ինչպես լուսան¬կարով, այնպես էլ կենդանի, իսկ Սամվելը մոտ 170-175 սմ հասակի, մեծ կլոր աչքերով երիտասարդ է, տեսնելիս նույնպես կճանաչի, թե՛ լուսանկարով և թե՛ կենդանի։ Ծեծկռտուք ասելով՝ նկատի է ունեցել, որ Սամվելն ու Գևորգը ձեռքերով ու ոտքերով, ինչպես նաև գարեջրի շշերով հարձակվել են իրենց վրա, իրենք էլ, փորձելով պաշտպանվել, նրանց հետ են հրել։ Ինքը նրանցից ոչ մեկի վրա վնասվածք չի տեսել։ Ինչպես նախկինում է նշել, նրանք իրենց ուղղությամբ գարեջրի շշեր են նետել, իսկ շշով Հայկին հարվածելու պահը չի նկատել, չգիտի, թե ով է հարվածել, քանի որ խառնաշփոթ էր և չի տեսել, թե շշերը նետելուց ում են դիպել։
2013թ. հունիսի 4-ին վկա Մարիամ Սահակյանի հետ առերես հարցաքննվելիս /հարցաքննել է ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը/ վկայի կարգավիճակում հար¬ցաքննված գոր¬ծով տուժող Լև Բուլա¬տովը, ի պատասխան առերեսման մյուս մասնակցի ցուցմունքների, նշել է, որ իրենց մոտեցող Գևորգի և Սամվելի ընկերներին չի նկատել, քանի որ նրանց հետ քաշքշուկի, վեճի մեջ էին մտել, նրանք գոռգոռում էին, հայհոյանքներ տալիս և հարվածում Դավիթին, Հայկին և իր ուշադրությունը նրանց վրա էր, որի ժամանակ էլ հետևից գլխին հարված է ստացել, բայց չի տեսել, թե հար¬վածողն ով էր։
2013 թվականի հուլիսի 1-ին լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործողության ընթացքում և արդյունք¬ներով /իրականացրել է ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը/ տու¬ժող Լև Բուլատովը ճանաչել է Սամվել Քրմոյանին և հայտնել, որ «Բրիջ» ակումբում տեղի ունե¬ցած վիճաբանության ժամանակ վերջինս է գարեջրի շշով հարվածել Հայկ Սահակյանի դեմքին։
2013 թվականի հուլիսի 1-ին վկայի կարգավիճակով հարցաքննվելիս /հարցաքննել է ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը/ գործով տուժող Լ.Բուլատովը հայտ¬նել է, որ իրեն ճանաչման ներ¬կա¬յաց¬ված թվով 4 լուսանկարները ուսումնասիրելով և ուշադիր զննելով՝ ճանաչել է Սամ¬վելին, վերջինս է այն անձը, ով ակումբում ընկերոջ՝ Գևորգի հետ վիճաբանել է իրենց հետ, որի ընթացքում գա¬րեջրի շշերով հարվածել են Հայկին։ Սամվելին ճանաչել է նրա դիմագծերից, հայացքից, սանրված¬քից, աչքերից։
2013 թվականի նոյեմբերի 11-ին լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործո¬ղությանը վկայի կարգավիճակով մասնակցելիս /իրականացրել է ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը/ գործով տուժողը ճանաչել է Գևորգին՝ նշելով, որ նա է հարվածել Հայկին, Գևորգին ճանաչեց դեմ¬քից և հայացքից։
2013 թվականի նոյեմբերի 11-ին վկայի կարգավիճակով հարցաքննվելիս /հար¬ցաքննել է ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը/ գործով տուժող Լ.Բուլատովը հայտնել է, որ իրեն ճա¬նաչման է ներ¬կա¬յացվել Գևորգ Խաչատրյանը, ով 03.01.2013 թվականին «Բրիջ» ա-կում¬բում ընկերոջ Սամ¬վելի հետ, ում լուսանկարը նույնպես ճանաչել է, վիճաբանել և ապա նաև կռիվ են արել իրենց հետ, որի ընթացքում շշերով հարվածներ են հասցրել Հայկ Սա¬հակ-յանի գլխին ու դեմքին՝ պատճառելով մարմնական վնասվածքներ։ Գևորգին ճանաչել է դեմքից, հայացքից, ընդհանուր դիմագծերից։
2013թ. նոյեմբերի 13-ին վկայի կարգավիճակով հարցաքննվելիս /հարցաքննել է ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը/ գործով տուժող Լ.Բուլատովը հայտնել է, որ դեպքի օրը մշտական հաճախորդ Անուշ Շեկոյանի երաշխավորությամբ է թույլատրել ակումբ մուտք գործել Գևորգին, վերջինիս հետ ակումբ եկած նրա 2-3 ընկերներին։ Նրանց կազմում էր նաև Սամվելը, ում ճանաչել են «որպես իրենց հետ կռվի մեջ մտած Գևորգի հետ անձի, ով շշով հարվածել է Հայկին»։
2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ին տուժողի կարգավիճակով հարցաքննվելիս /հարցաքննել է ավագ քննիչ Հ.Մուշեղյանը/ Լ.Բուլատովը հայտնել է, որ 2012 թվականի հունիս ամսին Երևան քաղաքի Խանջյան 41-րդ հասցեում հիմնադրել է «Բրիջ» ակումբը, որը փակ տիպի ակումբ է և այնտեղ մուտքը զույգերով է կամ էլ անձը պետք է լինի ակումբի անդամ և մշտական հաճախորդ։ Խնդրում է ակումբում տեղի ունեցած դեպքի հետ կապված իրադար¬ձությունների վերաբերյալ հիմք ընդունել վկայի կարգավիճակում տված ցուցմունքները։ Նշել է, որ 2013 թվականի հուն¬վարի 3-ին՝ ժամը 02-ի սահմաններում, երբ գտնվել է ակումբում, իրեն է մոտեցել ակումբի մենեջեր Մարիամ Սահակյանը և հայտնել է, որ երկու տղաներ, վերնաշա¬պիկները հանած, պարում են ակումբի սեղանների վրա և ձեռքի ժեստով նրան հայհոյել են, չեն ընդունել դիտողությունը` այն, որ չի կարելի սեղանների վրա պարել։ Տեղեկանալով այդ մասին` գնացել է սրահ, Սամվելին ու Գևորգին խնդրել է իջնել սեղանների վրայից և քանի որ երաժշտութ¬յան ձայնը բարձր էր, նրանց հետ առաջացել է ակումբի մուտքի մոտ, որ պարզաբանի, թե ինչ է պատահել և ասի, որ սեղանների վրա չեն պարում։ Մուտքի դռան մոտ մոտեցել են Գևորգը, Սամվելը և իրեն անծանոթ ևս 2 տղաներ, որոնք Գևորգի և Սամվելի ընկերներն էին։ Երբ ինքը և Դավիթը զրուցել են նրանց հետ, իրենց է մոտեցել նաև Մարիամի եղբայրը` Հայկ Սահակյանը։ Գևորգը, Սամվելը և նրանց ընկերները գտնվել են ալկոհոլի ազդեցության տակ, որն էլ ազդել է նրանց վարքի վրա և նրանք շատ ագրեսիվ են իրենց պահել և իր ասածին պատաս¬խանել են, որ սխալ բան չեն արել և ոնց ուզում են, ուրախանում են, իսկ երբ Հայկը խնդրել է Գևորգին մի քիչ հեռու կանգնել և նոր խոսի, քանի որ շատ մոտ էր կանգնած և ձեռքերով շարժում¬ներ անելով էր խոսում իր հետ, Գևորգը բռունցքով հարվածել է Հայկին և սկսվել է անկանոն ծեծկռտուք, որի ժամանակ վերջիններս աթոռով, գարեջրի շշեր և «բակալներ» են նետել իրենց վրա և հարվածել են Հայկի գլխին և աչքին։ Այդ ծեծկռտուքի ժամանակ ինքը ևս իր հետևից գլխի շրջանում ուժեղ հարված է զգացել, բայց կոնկրետ չի տեսել, թե ով էր հարվածողը, սակայն հար¬վա¬ծել էր գարեջրի գավաթով, ձեռքը տարել է ցավացող տեղը, տեսել է, որ վնասվածք չկա։ Իր գլխին խփել է Գևորգի և Սամվելի երկու ընկերներից մեկը, որոնք նույնպես մասնակցել են Գևորգի և Սամվելի խուլիգա¬նությանը, քանի որ երբ գլխին հարված է զգացել, այդ ժամանակ Գևորգը և Սամվելը կանգնած են եղել իր դիմաց։ Այդ քաշքշուկի ընթացքում նկատել է, որ Հայկի աչքի տակ ուռած է և գլխից էլ արյուն է գալիս։ Տեսնելով, որ ակումբի ներսում այդ տղաները խուլիգանություն են անում, խանգարելով ակումբի աշխատանքը, ակումբում դեռևս գտնվող հաճախորդներից մի քանի հոգի այդ տղաների «դեբոշից» հեռացել են։ Իրենք, այդ տղաներին բրթելով, հանել են ակումբից ու նրանք Հայկի վրա տեսնելով այրան հետքեր՝ դիմել են փախուստի։ Հաջորդ օրն ակումբ մտնելիս ակումբի սրահի պատին կախած «Սամսունգ» տեսակի պլազմային հեռուստա¬ցույցը տեսել է վնասված վիճակում և զննել է, հասկացել է, որ չի աշխատում, որն էլ վերա¬նորոգման ժամանակ բանվորները նետել են աղբարկղը։ Գևորգը և Սամվելը, ընկերների հետ մտնելով իրենց ակումբ, որտեղ նորմալ միջավայր է եղել և հաճախորդներն էլ հանգստացել են և վայելել են տոնական օրը, անտեղի հարամ են արել, խանգարել ակումբի բնա¬կանոն աշ¬խատանքը և հաճա¬խորդ¬ների հանգիստը, և իրենց լկտի պահվածքի համար դիտո¬ղություն են արել և ծեծկռտուք սար¬քել, սեռական բնույթի հայհոյանքներ տվել ինչպես անհասցե, այնպես էլ իր և Հայկի հասցեին, իրեն և Հայկին էլ հարվածել են։
2013 (իրականում 2014) թվականի հունվարի 22-ին տուժողի կարգավիճակով հար¬ցաքննվե¬լիս /հարցաքննել է ավագ քննիչ Ս.Ավետիսյանը/ Լ.Բուլատովը հայտնել է, որ դեպքը տեղի է ունեցել նշված ակումբում ժամը 02։00-ի սահմաններում։ Ինքն այդ ժա¬մանակ գտնվել է ակումբի առաջին սրահում, որը գտնվում էր ակումբի մուտքի դռնից ներս մտնելիս, իսկ Մարիամը գտնվել է 2-րդ սրահում, որտեղ էլ գտնվել են հաճախորդներ Գևորգը, Սամվելը նրանց ընկերները։ Մարիամը, մոտենալով իրեն, հայտնել է, որ վերնաշապիկները հա¬նած՝ պարում են սեղանների վրա և սեղանների վրայից իջնելու նրա դիտողությանը չեն արձա¬գանքում։ Ինքը գնացել է ակումբի 2-րդ սրահ և տեսել է, որ սեղանների վրա պարում են Սամվելը և Գևորգը, որոնց բարձրաձայն ասել է, որ իր հետ առաջանան մյուս սրահ, քանի որ երաժշտության ձայնը բարձր էր և միմյանց չեն լսել, որ տեղում նրանց պարզաբաներ, որ սեղանների վրա չպարեն, քանի որ դրանք կարող է կոտրվեն։ Առանձնանալով դեպի ակումբի 1-ին սրահ` մուտքի դռան կողմ, Սամվելը, Գևորգը և նրանց հետ ակումբում գտնվող ևս 2 տղաները մոտեցել են իրեն, այդ պահին իր հետ էր Դավիթը։ Ինքը նրանց հանգիստ կերպով ասել է, որ սեղանների վրա չպարեն, քանի որ հնարավոր է, որ դրանք կոտրվեն, իսկ Գևորգը և Սամվելը, ակնհայտ գտնվելով հարբած վիճակում, վատ ձևով են ընդունել իր դիտողությունը և սկսել են հակա¬ճառել` ասելով, թե ոնց ուզում ուրախանում են և այդպես սկսել են բարձր տոնով խոսել ու այդ պահին իրենց է մոտեցել Հայկը` Մարիամի եղբայրը և տեսնելով, որ քրոջ ներկայութ¬յամբ վատ խոսակցություն կարող է լինել, իսկ նրանք իրեն շատ մոտ են կանգնած խոսել, նա Գևորգին խնդրել է, որ մի փոքր հեռու կանգնի և նոր խոսի։ Հայկի այդ խոսքից քաշքշոց է սկսվել և ինքը հետևի կողմից ուժգին հարված է ստացել ու ցավ զգացել, որից ընկել է այնտեղ գտնվող բազմոցին և ձեռքը տարել է գլխի հետևը, որ տեսնի, թե արյուն գալիս է, թե՝ ոչ, սակայն զգացել է, որ արյուն չի գալիս, իսկ այդ ընթացքում անկանոն ծեծկռտուք է եղել։ Չի նկատել, թե ով ում է հարվածել և ինչով։ Միայն 1-2 րոպե անց, երբ Գևորգն ու Սամվելը դիմել են փախուստի, իսկ նրանց հետ եկած տղաները, հավանաբար, ավելի շուտ էին փախչել, որոնց չի տեսել, նկատել են, որ Հայկի գլխից արյուն է գալիս և աչքն է վնասված ու նրան տաքսի ավտոմեքենայով ճանապարհել են հիվանդանոց։ Հետո, երբ հատակին հայտնաբերել են կոտրված գարեջրի շշեր և կոտրված «բակալ», հասկացել է, որ գլխին հարվածը ստացել է, հավանաբար, հենց «բակալով», իսկ դրանով, հավանաբար, իրեն հարվա¬ծել է Սամվելի և Գևորգի ընկերներից մեկը, որոնց չի տեսել։ Բացառում է, որ Սամվելը կամ Գևորգը իրեն հարվածած լինեն, քանի որ երբ գլխի հետևի կողմից հարված է ստացել, նրանք երկուսն էլ գտնվել են իր տեսադաշտում։ Ինքը չի տեսել Գևորգի կամ Սամվելի կողմից շշերով որևէ մեկին հարվածելու պահը։ Ինքը որևէ մեկին չի հարվածել, իսկ Հայկին կամ Դավիթին որևէ մեկին հար¬վածելուց չի տեսել։ Քանի որ երկար ժամանակ է անցել, իսկ ինքը չի հիշում, որ Գևորգն է Հայկին բռունցքով հարվածել, թե մեկ այլ անձ, այդ իսկ պատ¬ճառով հստակ չհիշելու պատճառով չի կարող ասել, թե Գևորգն է հարվածել, թե մեկ այլ անձ, սակայն հիշում է, որ ինչ-որ մեկը Հայկի մի¬ջամտելուց հետո հարվածել է, որին այժմ չի հիշում։ Ինչ վերաբերում է աթոռներ կամ գարեջրի շշեր ու գավաթներ նրանց կողմից իրենց վրա նետելուն, ապա նման ցուցմունք է տվել, քանի որ հաջորդ օրը, երբ սրահում կոտրված գարեջրի շշեր և 1 «բակալ» են գտել, ենթադրաբար հայտնել է, որ դրանք նետել են իրենց վրա, սակայն ինքը չի տեսել, որ որևէ մեկը նման առարկա նետի կոնկրետ իր կամ այնտեղ գտնվողներից որևէ մեկի ուղղությամբ։ Ինչ վերաբերում է հայհոյանքներին, ապա հնարավոր է հայհոյանքներ եղած լինեն, քանի որ ընդհանուր կռիվ է եղել, սակայն չի հիշում, որ որևէ մեկը հայհոյած լինի։ Ինքը չի տեսել, որ որևէ մեկը գարեջրի շշով կամ գավաթով Հայկին հարվածի։ Չի ցանկանում որևէ մեկի պաշտպանել և իրակա¬նությունը թաքցնել, ուղղակի չի ցանկանում սխալ և սուտ ցուցմունք տալ և նախկինում էլ հայտնել է, որ շշով հարվածելու պահը չի նկատել, իսկ իրենց ուղղությամբ շշեր նետելն ինքը չի տեսել, նախկինում այդպես է հայտնել, քանի որ սրահում կոտրված շշեր և «բակալ» է տեսել։ Ինքը Մարիամից և Դավիթից է լսել, որ նրանք տեսել են, թե ինչպես են Սամվելը և Գևորգը հարվածել Հայկին, սակայն իրականում ինքը անձամբ չի տեսել, թե ով է Հայկին հարվածել և ինչով է հարվածել։ Միջադեպը տեղի է ունեցել ակումբի առաջին սրահում մուտքի դռան մոտ։ Առաջին սրահում մինչև միջադեպը եղել են մի քանի հոգի հաճախորդներ, որոնք դուրս են եկել ակումբից այն ժամանակ, երբ իրենք խոսելու նպատակով առանձնացել էին դեպի մուտքի դռան կողմը, սակայն միջադեպին նրանք այլևս այդտեղ չէին։ Ակումբի 2-րդ սրահում նույնպես հաճախորդներ չկային։ Իրենք սովորաբար ժամը 24։00-ի սահման¬ներում են ակումբը փակում, իսկ այդ օրը քանի որ տոն էր, երկար են աշխատել։ Ակումբը դեռևս 2013 թվականի ապրիլ ամսից չի գործում, իսկ այնտեղ վերանորոգում է կատարվել, ձևա¬փոխվել է սրահը և այժմ բոլորովին այլ կառուցված ունի։ Այժմ գործում է ոչ թե ակումբ, այլ արևել¬յան խոհանոց։ Նախկին «Բրիջ» ակումբի մուտքից ներս գտնվել է 1-ին սրահը, որի աջակողմյան հատվա¬ծում՝ պատին կից, գետնին ամրացված է եղել երկար նստարան և այն շարժական չի եղել, իսկ դրա դիմաց դրված են եղել սեղաններ և աթոռներ։ Ակումբի մուտքից դեպի ձախ գտնվել է մեկ սեղան, որի կողքին դրված է եղել 1 հատ բազմոց և գլխի հարվածը ստանալուց ընկել է այդ բազ¬մոցին։ Քանի որ «Բրիջ» ակումբի նախկին տեսքը չի պահպանվել և վերանորոգման հետևանքով այն փոփոխության է ենթարկ-վել։ Միջադեպը տեղի է ունեցել ակումբի մուտքից անմի¬ջապես ներս՝ 1-ին սրահի սկզբնամասում։ Ակումբի աշխատակից¬ները` հավաքարարը, մատուցողը և բարմենը դեպքի ժամանակ գնացել էին, քանի որ աշխատանքն արդեն իսկ ավարտվել էր, իսկ հաճա¬խորդներ չկային։ Միակ սեղանի հաճախորդները, ովքեր նստած էին 1-ին սրահում, արդեն փակել էին հա¬շիվը և ակումբից դուրս են եկել ոչ թե կռվի ժամանակ, այլ իրենց դռան մոտ գնալու և խոսելու ժամանակ։ Միջադեպն ընդհանուր աշխատանքին չի խանգարել, քանի որ արդեն աշխա¬տանքը ավարտված էր, ուստի հաճախորդների հանգիստը չի խանգարվել։ Իր վրա որևէ մեկը ներգործություն չի ունեցել, քանի որ ինքն իրականությունն է հայտնել, իսկ ինչ վերաբերում է նախկին ցուցմունքներին, համաձայն որոնց՝ խուլիգանություն է կատարվել, ապա, հավանաբար, արձանագրելուց իրեն սխալ են հասկացել կամ էլ ինքը կարդալուց ուշադրություն չի դարձրել ու համապատասխան ուղղում չի կատարել։ Իրականում կռվի ժամանակ ակումբում հաճախորդներ չեն եղել։ Այդ օրը, բացի «Զառա» խանութի աշխա-տակիցներից, ակումբում են եղել նաև «Դալմա գարդեն մոլ» առևտրի կենտրոնից այլ հա¬ճա-խորդներ, սակայն միջադեպին նրանցից ոչ ոք ներկա չի գտնվել։ Բոլոր հաճախորդներն իրենց վճարումները կատարել էին, Գևորգը և Սամվելը կատարել են այդ դեպքից մի քանի օր անց, սակայն թե նրանք ինչ էին պատվիրել, որքան են վճարել և կոնկրետ ով է վճարել, տեղյակ չէ։ Միայն հիշում է, որ այդ դեպքից մի քանի օր հետո աշխատակիցներից բարմենը հայտնել է, որ վճարումները կատարվել են` նշելով դեպքի օրվա բաց թողնված վճարի մասին, իսկ այդ օրը միայն վճարում չեն կատարել Գևորգենց սեղանի հաճախորդները։ Ակումբում եղած հեռուստացույցը օգտագործել են միայն ֆուտբոլի դիտման նպատակով, ուստի երկար ժամանակ այն չէին միացրել։ Ինքը չի տեսել, թե հեռուստացույցը ինչ¬պես է վնասվել, սակայն քանի որ դեպքի հաջորդ օրն է հայտնաբերել դրա վնասված լինելը, կար-ծում է, որ հնարավոր է միջադեպի հետևանքով է դրա էկրանը վնասվել։ Հեռուստացույցը «Սամ¬սունգ» ապրանքանիշի էր, այն անձամբ իրեն էր պատկանում, ինքն էր ակումբ բերել։ Ակումբի վերանորոգման աշխատանքներ կատարելիս իր առաջարկով են բանվորներն այն աղբը նետել։ Հեռուստացույցը կարժենար մոտ 20.000 ՀՀ դրամ, սակայն դրա վնասման հետևան¬քով ինքը որևէ մեկից պահանջ չունի։ 2013 թվականի հունվարի 2-ի լույս 3-ի գիշերը ակումբի մոտ ոստիկա¬նության ծառայողներին ծառայություն իրականացնելիս չի տեսել։ Քանի որ տոնական օրեր էին, բացի այդ, դեռևս 1-ին սրահում հաճախորդներ կային, մինչ միջադեպը երաժշտությունը բարձր միացված էր։ Այդ օրը գարեջուր վաճառվել է, սակայն Գևորգենց սեղանի հաճախորդները պատ¬վիրել են, թե՝ ոչ, չի կարող ասել։ Իր տեղեկութ¬յուն-ներով Դավիթ Սարգսյանը դեռևս 2013 թվականի սեպտեմբեր կամ հոկտեմբեր ամիս¬ներին մեկնել է ՌԴ և ապրում է Սանկտ-Պետերբուրգ քաղա¬քում՝ իր ընտանիքի հետ։ Նա ՌԴ քաղաքացի է և իր իմանալով՝ մոտ ժամանակներս Հայաս¬տան չի վերադառնալու։ Ինչ վերաբերում է Մարիամին և Հայկին, ապա նրանք նույնպես գտնվում են ՌԴ-ում՝ իրենց ծնողների մոտ, իսկ թե երբ են վերա¬դառնալու Հայաստան, տեղեկություն չունի։
2014թ. հունվարի 24-ին գործով ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանի հետ առերես հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Ս.Ավետիսյան/ տուժող Լև Բուլատովը հայտնել է, որ Անուշի խնդրան¬քին ընդառաջելով՝ թույլատրել է ակումբ մուտք գործել 4 տղաների, նրանք անցել են 2-րդ սրահ, որտեղ դեռևս գտնվում էին հաճախորդներ, թեև հաճախորդների մեծ մասն արդեն հեռացել էր։ Չի տեսել, թե վերոնշյալ անձին որ սեղանի շուրջ են նստել։ Մոտ 1 ժամ անց՝ ժամը 02-ի սահ¬ման¬ներում, իրեն է մոտեցել ակումբի մենեջեր Մարիամը և տեղեկացրել, որ 2-րդ սրահում սե¬ղանների վրա պարում են, որոնց դիտողություն է արել սեղաններից վայր իջնելու մասին, սակայն նրան չեն ենթարկվում։ Մոտենալով 2-րդ սենյակ՝ նկատել է, որ սեղանին պարում են իր հետ առե¬րեսվողը և Սամվելը։ Քանի որ երաժշտության ձայնը դեռևս բարձր էր, մոտեցել և բարձրաձայն նաև ձեռքերով հասկացրել է, որ սեղանների վրայից իջնեն և մոտենան 1-ին սրահ՝ դեպի ակումբի մուտքի դռան մոտ, որ այնտեղ խոսեն և հասկանան միմյանց։ Իր առաջարկին Գևորգը և Սամվելը համա¬ձայնել են, իջել և իր հետ քայլել են 1-ին սրահի մուտքի դռան մոտ, որտեղ էր նաև ակումբի աշխատակից Դավիթ Սարգսյանը։ Խոսակցության ընթացքում Գևորգին և Սամվելին բացատրել է, որ սեղանների վրա չպետք է պարեն, դրանք նրանց շարժումներից կարող են կոտրվել, սակայն նրանք պա-տաս¬խանել են, որ ոնց ուզում ուրախանում են։ Խոսակցութ¬յունը թեև բարձր տոնով էր, սակայն միմյանց հետ չէին վիճում և այդ խոսակցության ընթացքում 1-ին սրահում գտնվող սեղաններից մեկում հաճախորդներ էին նստած, որոնք արդեն վճարել էին հա¬շիվը և իրենց խո¬սակցության ընթացքում ակումբից դուրս են եկել։ Խոսակցության ժամանակ իրենց են մոտեցել Գևորգի և Սամվելի հետ ակումբ եկած 2 տղաները, որոնց ուշադրություն չի դարձրել, կանգնել են իրենց շուրջ։ Տեսնելով, որ իրենք նաև ժեստերով են խոսում՝ իրենց է մոտեցել ակումբում այդ պահին գտնվող Մարիամի եղբայր Հայկը։ Վերջինս մոտեցել է իրենց և քանի որ Գևորգն իր հետ խոսում էր շատ մոտ կանգնած, իսկ 1-ին սրահում գտնվում էր նրա քույրը՝ Մա¬րիամը, Հայկը մի¬ջամտել է, քանի որ քրոջ ներկայությամբ էին նման բարձր խոսակցություն վա¬րում՝ պահան¬ջելով, որ Գևորգը քիչ հեռու կանգնի և գոռգոռալով չխոսի, ինչը վերջինիս կողմից ճիշտ չի հասկաց¬վել, որի պատճառով քաշքշուկ է սկսվել։ Այդ պահին հետևի կողմից գլխին ուժեղ և ցա¬վոտ հարված է ստացել, ընկել է հատակի բազմոցին՝ բռնելով գլուխը։ Նկատել է, որ Գևորգի հետ ակումբ եկած երկու տղաները դիմել են փախուստի։ Շոշափել է գլուխը, պարզել, որ արյու¬նահոսություն չկա։ Վնասվածք ստանալով՝ մյուսների գործողություններն այլևս չի նկատել, թեև խառնաշփոթ վիճակ էր։ Համոզված է, որ իր գլխին «բակալով» են հարվածել, քանի որ մենեջեր Մարիամը նկատել էր այդ պահը, բացի այդ, միջադեպից հետո ակումբի 1-ին սրահում կոտրված գարեջրի կոտրված «բա¬կալ» և կոտրված շշեր էին առկա։ Իրեն հարվածողը Գևորգը կամ Սամվելը չէր, քանի որ նրանք այդ պահին իր տեսադաշտում էին, իրեն հարվածել է վերջիններիս հետ ակումբ եկած երկու տղաներից որևէ մեկը։ Միջադեպը, ներառյալ խոսակցությունը, տևել է մոտ 5 րոպե, միջադեպի ավարտից հետո Գևորգը և Սամվելը ևս փախել են։ Հայկի գլխից արյունահոսում էր, աչքի հատ¬վածը վնասված էր, ուստի նա գնացել է հիվանդանոց։ Դրանից հետո է ակումբի հատակին տեսել գարեջրի կոտրված «բակալ» և շշեր, սակայն թե ովքեր են կոտրել, ինչպես են դրանք կոտրվել, շշերով հարվածել են, թե՝ ոչ, չի տեսել։ Հաջորդ օրը ակումբ գալով՝ պարզել է, որ վնասված է հե¬ռուս¬տացույցի էկրանը, սակայն այն օգտագործել են ուշ-ուշ, ուստի չի կարող հստակ ասել, թե կոնկ¬րետ երբ է այն վնասվել և ում կողմից։ Գործով ամբաստանյալ Գ.Խա¬չատրյա¬¬նի հար¬ցադրմանն ի պատասխան՝ տուժող Լ.Բուլատովը նշել է, որ միջադեպի ընթացքում որևէ մեկի հետ վիճաբանելիս Գևորգին չի տեսել, գլխին հարված ստանալու պատճառով Գևորգի գոր¬ծողութ¬յուն¬ները, այդ թվում՝ ձեռքին գարեջրի շիշ, չի տեսել, հայհոյանքներ չի լսել, ակումբում աշ¬խատանքն ավարտվել էր, հաճախորդներ չկային, ուս¬տի ակումբի աշխատանքը չի խան¬գար¬վել։ Ամբաս¬տանյալ Գ.Խաչատրյանի հերթական հարցին ի պատասխան՝ նշել է նաև, որ եթե Հայ¬կը տվյալ օրն ակումբում քրոջ համար չմիջամտեր, ենթադրաբար այդ միջադեպը տեղի չէր ունենա։
2014թ. հունվարի 24-ին գործով ամբաստանյալ Սամվել Քրմոյանի հետ առերես հար¬ցաքննվելիս /ավագ քննիչ Ս.Ավետիսյան/ տուժող Լև Բուլատովը տվել է նույնա¬բո¬վանդակ ցուց¬մունքներ/նույնաբովանդակ է գործով մյուս ամբաստանյալի հետ առերեսման ժամանակ տված ցուցմունքին, հետևաբար՝ անհարկի կրկնությունից խուսափելու նպատա¬կով վերստին չի ներկա¬յացվում/։ Գործով ամբաստանյալ Ս.Քրմոյանի հարցադրումներին ի պա¬տասխան՝ տուժող Լ.Բու¬լա¬տովը հայտնել է, որ ակումբում սեղանների վրա պարելն ընդուն¬ված է, սակայն հիմնականում թույլատրվում է աղջիկներին, իսկ Սամվելից և Գևոր¬գից պահանջել են սեղաններից իջնել, որ դրանք չկոտրվեն։ Հերթական հարցադրմանը՝ տուժող Լ.Բուլատովը հայտնել է, որ չի տեսել, որ Սամվելը որևէ մեկին հայհոյի կամ հարվածի, այդ թվում՝ շշով։
Տուժող Լև Բուլատովի ցուցմունքների համադրում և ստուգում.
Տուժող Լ.Բուլատովի վերը նշված ցուցմունքները մեղադրական եզրակացության մեջ վկա¬յակոչված, ինչպես նաև նախաքննական այլ ցուցմունքների հետ հա¬մադրելու արդյունքներով Դա¬տարանն արձանագրում է հետևյալը.
Տուժող Լ.Բուլատովի` մեղադրական եզրակացությունում և ճառում մեղադրող կողմի առավել արժևորած ցուց¬մունքները հիմնված են 2013թ. ապրիլի 13-ին, 2013թ. հունիսի 4-ին և 2013թ. հունիսի 4-ին վկա Մարիամ Սահակյանի հետ առերեսման ժամանակ վկայի կարգավիճակում ավագ քննիչ Է.Պետ¬րոս¬¬յանի մոտ հարցաքննվելիս տված նրա ցուցմունքների վրա ( ավագ քննիչ Հ.Մուշեղ¬յանի մոտ արդեն տուժողի կար¬գավիճակով հարցաքննվելիս արձանագրությունում Հ.Սահակյանի ցուցմուն¬քը վեր¬ար¬¬տադրված է ( համակարգչային եղանակով տպագրված է) տա¬ռա¬ցիորեն, որի պայման¬ներում չկա համոզմունք առ այն, որ վերջինս վերոնշյալ ցուցմունքները վերա¬հաս¬տատել է նաև այդ քննիչի մոտ), մինչդեռ գործի լուծման տեսանկ¬յունով էական հանգամանքների վերաբերյալ այլ ցուց¬մունքներում առկա են իրա¬րամերժ փաստական տվյալներ։
Այսպես, վերոնշյալ ցուցմունքներում տուժող Լ.Բուլատովը նշել է նաև, որ տեսել է, թե ինչպես է Մարիամը մոտեցել և դիտողություն անում սեղանների վրա վերնաշապիկները հանած պարող Գևորգին և Սամվելին, ովքեր ձեռքի ժեստով հայհոյել են Մարիամին։ Ակումբում հնչող երաժշտութ¬յունը դեռևս բարձր էր, իրենց խոսքերը չէին լսվում, թե միմյանց ինչ են գոռգոռացել, ինչ հայհո¬յանքներ են տվել, չի հիշում, բայց պատասխանել են տղաների հայհոյանքներին։ Նշել է, որ նա¬խորդ ցուցմունքում միջադեպին մասնակցած հաճախորդների անունները չէր նշել, միջադեպին նրանց երկու ընկերների մասնակցության մասին՝ ևս՝ խղճահա¬րութ¬յունից դրդված և մտածելով, որ այդ դեպքում տղաները կդատվեն։ Նշել է նաև, որ Գևորգը և Սամվելը ձեռքերով և ոտքերով, ինչ¬պես նաև գարեջրի շշերով հարձակվել են իր, Հայկի և Դավիթի վրա, իրենք էլ պաշտպանական բնազդով նրանց հետ են հրել։ Նրանք իրենց ուղղությամբ գարեջրի շշեր են նետել, սակայն թե դրանք ում են դիպել, չի նկատել, Հայկին շշով հարվածելու պահը ևս չի նկատել։ Միջադեպի ժա¬մանակ իրեն ևս հարվածել են, թիկունքային կողմից գլխի հատվածում, որը ձեռքի հարված չէր։ Հետագայում գետնին կոտրված «բակալ» տեսնելով նաև Մարիամի խոսքերից հասկացել է, որ այդ «բակալով» են, հավանաբար, իրեն հարվածել։ 2013 թվականի հուլիսի 1-ին լուսանկարով անձին ճանաչման ներ¬կայացնելու քննչական գործողության ժամանակ գործով տուժող Լև Բուլատովը ճանաչել է Սամվել Քրմոյանին՝ հայտնելով, որ «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վերջինս է գարեջրի շշով հարվածել Հայկ Սահակյանի դեմքին, իսկ նույն օրը հար¬ցաքննվելիս /հարցաքննել է ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը/ հայտ¬նել է, որ իրեն ճանաչման ներ¬կա¬յաց¬ված թվով 4 լուսանկարները ուսումնասիրելով և ուշադիր զննելով՝ ճանաչել է Սամ¬վելին, վեր¬ջինս է այն անձը, ով ակումբում ընկերոջ՝ Գևորգի հետ վիճաբանել է իրենց հետ, որի ընթաց¬քում գա¬րեջրի շշերով հարվածել են Հայկին։ Սամվելին ճանաչել է նրա դիմագծերից, հայացքից, սանրված¬քից, աչքերից։ 2013թ. նոյեմբերի 11-ին լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու քննչա¬կան գործո¬ղությանը վկա¬յի կարգավիճակով մասնակցելիս գործով տուժողը ճանաչել է Գևորգին՝ նշելով, որ նա է հարվա¬ծել Հայկին, Գևորգին ճանաչեց դեմքից և հայացքից։
Մինչդեռ, առաջին հարցաքննության ժամանակ՝ 2013թ. մարտի 1-ին վկայի կարգավիճակով հարցաքննվելիս/հարցաքննել է ավագ քննիչ Ս.Ավետիսյանը/ գործով տուժող Լ.Բուլատովը տվել էր տրամագծորեն այլ, իրարամերժ ցուցմունքներ, մասնավորապես՝ նշել էր, որ միջադեպից առաջ, երբ բոլոր հաճախորդները հեռացել էին, ուստի իրենց մատուցողին, բարմենին և հավաքարարին թույլատրել էր տուն գնալ, երբ գտնվում էր ակումբի 1-ին սենյակում, իրեն է մոտեցել մենեջեր Մարիամը և տեղեկացրել, որ ակումբի 2-րդ սրահում մնացած երկու հաճախորդները՝ Գևորգը և Սամվելը պա¬րում են սեղանների վրա, նրանցից մեկն էլ հանել է վերնաշապիկը։ Մարիամը տեղեկացրել է, որ դիտողություն է արել այդ տղաներին և պահանջել իջնել սեղաններից, սակայն նրանք շարու-նա¬կում են սեղանների վրա պարել ( ցուցմունքում ձեռքի շարժումով հայհոյելու, այն էլ միաժամանակ գործով երկու ամբաստանյալների կողմից հայհոյելու վերաբերյալ որևէ խոսք չկա)։ Մոտեցել է այդ տղաներին, նրանցից մեկին կանչել դրսի դռան մոտ, որ հանգիստ կերպով զգուշացնի սեղանների վրա չկանգնել։ Այդ ժամանակ հաճախորդները հե¬ռացել էին, սակայն ակումբի երաժշտությունն անջատված չէր։ Իր զգուշացումից հետո խո¬սակցություն է եղել իրենց միջև, իրենց է մոտեցել ակումբի աշխատակից Դավիթ Սարգսյանը և Մարիամ Սահակյանի եղ¬բայրը` Հայկ Սահակյանը, որն այդ օրը գտնում էր ակումբում։ Խո-սակցության ընթացքում ինքը զգու¬շացրել է, որ չպետք է սեղանների վրա կանգնել, իսկ Գևորգն ու Սամվելը, ակնհայտորեն գտնվելով ալկոհոլա¬յին խմիչքի ազդեցության տակ, պատասխանել են, որ՝ սխալ բան չեն արել և ոնց ուզում ուրախանում են։ Այդ պահին, երբ ինքը Գևորգի հետ է խոսել և նա առաջ գալով՝ իրեն մոտ է կանգնել, Հայկը միջամտել և ասել է, որ քիչ հեռու կանգնի և խոսի, իսկ Գևորգը, հավանաբար Հայկի միջամտությունից վատ զգալով, հարցրել է՝ «Դու՞ ով ես», որից հետո բռունցքով երկու անգամ հարվածել է` Հայկին մեկ անգամ դեմքին և մեկ անգամ գլխի շրջա¬նում, որից վերջինի գլուխը վնասվել և արյունոտվել է, իսկ նշված տղաներն արագ դուրս են եկել ակումբից։ Այդ պահին նկատել է Անուշին, այլ հաճախորդ¬ներ ակումբում չեն եղել, միջադեպի ընթացքում կամ պատճառով չեն հեռացել։ Միջադեպը տևել է 2 րոպե։ Նշել է նաև, որ ակումբում տիրող երաժշտության և ընդհանուր ակտիվ մթնոլորտի տակ լինում են դեպքեր, որ հաճախորդ¬ները՝ հատկապես աղջիկները, ակումբի սեղանների վրա պարում են և զվարճանում, ինչը չի արգելվում, իսկ թե այդ օրը, բացի նշված տղա¬ներից, այլ հաճախորդներ ևս սեղանների վրա պարել են, թե՝ ոչ, չի նկատել։ Միջադեպի ժամանակ Գևորգը բռունցքով 2 անգամ հարվածել է Հայկ Սահակ¬յանի գլխին, Գևորգը և Սամվելը իրենց չեն հայհոյել, ակումբում առհասարակ հայհոյանք չի հնչել։ Սամվել Քրմոյանը որևէ մեկին, այդ թվում` Հայկ Սահակյանին չի հարվածել, նրա ձեռքին շիշ կամ որևէ առարկա չի տեսել, եթե նա Հայկին շշով հարվածած լիներ, կնկատեր։ Բացի Հայկից որևէ այլ անձ հարված չի ստացել, այդ թվում՝ ինքը։ Միջադեպի ժամանակ ակումբում հա¬ճա¬¬խորդներ չկային, ակումբի աշխատանքն ավարտվել էր և տեղի ունե¬ցածով ակումբի գոր¬ծունեությունը կամ հաճախորդների հանգիստը չի խանգարվել։
2014թ. հունվարի 22-ին տուժողի կարգավիճակով հարցաքննվելիս Լ.Բուլատովը հայտնել է, որ Հայկի խոսքից քաշքշոց է սկսվել և թիկունքային կողմից գլխին ուժգին հարված է ստացել ու ցավ զգացել, որից ընկել է այդտեղ գտնվող բազմոցին, որից հետո սկսվել է անկանոն ծեծկռտուք, չի նկատել, թե ով ում է հարվածել, ինչով է հարվածել։ 1-2 րոպե անց Գևորգը և Սամվելը դիմել են փախուստի, իսկ նրանց հետ ակումբ եկած 2 տղաները, հավանաբար, ավելի շուտ էին փախուստի դիմել։ Հետո, երբ հատակին հայտնաբերել են գարեջրի կոտրված շշեր և կոտրված «բակալ», հասկացել է, որ գլխի հարվածը ստացել է, հավանաբար, հենց «բակալով», իսկ դրանով իրեն հարվածել են Սամվելի և Գևորգի ընկերներից որևէ մեկը, ովքեր այդ պահին իր տեսադաշտում չէին։ Հայկին հարվածելու պահը չի տեսել, չի տեսել նաև, թե նրան ինչով են հարվածել։ Մարիամից և Դավիթից է լսել, որ նրանք տեսել են, որ Հայկին հարվածել են Գևորգը և Սամվելը։ Դեռ ավելին, 2014թ. հունվարի 22-ի ցուցմունքը տուժող Լ.Բուլատովը պնդել է գործով ամբաստանյալներ Գևորգ Խաչատրյանի, ապա Սամվել Քրմոյանի հետ 2014թ. հունվարի 24-ին կայացած առերեսում¬ների ժամանակ՝ ամբաստանյալ Գ.Խաչատրյանի հարցադրմանն ի պատասխան՝ նշելով, որ եթե տվյալ օրը Հայկը քրոջ առիթով չմիջամտեր, ենթադրաբար այդ միջադեպը տեղի չէր ունենա։ Գործով ամբաստանյալ Ս.Քրմոյանի հարցադրմանն ի պատասխան՝ տուժող Լ.Բուլատովը հայտ¬նել է, որ չի տեսել, որ Սամվելը հայհոյի կամ որևէ մեկին հարվածի, այդ թվում՝ շշով։
Վկա Անուշ Շեկոյանը Դատարանում հայտնեց, իսկ հակասական նախաքննական և դա¬տաքննական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո վերահաստատեց, որ քննվող դեպքը տեղի է ունեցել «Դալմա գարդեն մոլի» աշխատակիցների կորպորատիվ հավաքի ժամանակ` «Բրիջ» ակումբում։ Մինչ ակումբ գնալը հանդիպել է իր աշխատակցուհու հետ, որոշել են գնալ «Բրիջ» ակումբ։ Այդ օրն իր հետ ծանոթացած Գևորգը ու Սամվելն ավելի ուշ ևս եկել են այդ ակումբ` նախապես իրեն զանգահարելուց հետո և մենեջեր Լև Բուլատովի հետ այդ հարցը համաձայնեցրել է, քանի որ ակումբը համարվում է փակ։ Հայտնեց, որ ակումբի ներսում բոլորն էլ սեղանների վրա կարող էին պարել և դա այդ ակումբում ընդունված և նորմալ երևույթ էր, թեև Սամվելին ու Գևորգին սեղանների վրա պարելիս չի տեսել։ Հայտնեց, որ լսել է, որ ակումբում ինչ-որ խոսակցություն է եղել, որից հետո Գևորգն ու Սամվելն ակումբից դուրս են եկել։ Հայտնեց, որ ակումբի ներսում լուսավորություն չի եղել, միայն մի փոքր հատվածն էր լուսավորված, իսկ երաժշտութ¬յունը բարձր էր, որի պատճառով որևէ խոսակցություն հնարավոր չէր լսել։ Չի տեսել, որ Հայկին հարվածեն, այդ թվում` Գևորգը կամ Սամվելը, հայհոյանքներ չի լսել, ավագ քննիչ Է.Պետրոսյա¬նի մոտ վերոնշյալ հանգամանքները հաստատող ցուցմունքներ է տվել իր նկատմամբ անօրինա¬կան ճնշում գործադրելու հետևանքով, որի մասին բարձրաձայնել է դեռևս նախաքննության ընթաց¬քում։ Իր ցուցմունքներում նշված հայհոյանքները, շշերով հարվածելը և կոտրված աթոռները իրականությանը չեն համապա¬տասխանում և այդ բոլորը գրել է պարտադրանքով։ Ցուցմունքում գրել է, որ շշերով միմյանց հարվածում էին, քանի որ ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանն իրեն զգուշացրել էր, որ եթե այդպես չգրի, մյուս վկաներին կստիպի, որ նրանք ցուցմունքներում գրեն, որ ինքն էլ է շշերով հարվածել։ Պնդեց քննիչ Սաշա Ավետիսյանի մոտ տված ցուցմունքը՝ նշելով, որ դա է ճիշտ։ Չի հիշում, թե տվյալ օրը կոնկրետ որ ժամին է ակումբից դուրս եկել, բայց ուշ ժամ էր։ Նշեց նաև, որ տուժող Հայկ Սահակյանը, վերջինիս քույր Մարիամը և մենեջեր Դավիթն ավարտել են «Սլավոնա¬կան» համալսարանը, նրանց ճանաչում էր միայն դեմքով։ Հայտնեց նաև, որ Լև Բուլատովի հետ հաղորդակցվել են հայերեն լեզվով։
Մեղադրողի միջնորդությամբ Դատարանում հրապարակվեցին վկա Ա.Շեկոյանի նա-խաքննական ցուց¬մունք¬ները։ Այսպես, 2013թ. մարտի 15-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Ս.Ավե¬տիս¬յան/ վկա Ա.Շե¬կո¬յանը հայտնել է, որ որպես հաճախորդ` 2013թ. հունվարի 2-ից մինչև լույս 3-ի գիշերը գտնվել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի 41 հասցեում գործող «Բրիջ» ակումբում, որը փակ ակումբ է։ Աշխա¬տավայրի աշխատակիցների հետ միասին զվարճացել են, հիմնականում պարել են բարձր երաժշտության ներքո, նույնիսկ շատ դեպքերում պարել են սեղաններին, քանի որ ակումբում դա ընդունված է և չի արգելվում։ Գևորգը, Սամվելը և վերջիններս ընկերն ակումբ են եկել ժամը 01.00-ի սահմաններում, իր խնդրանքով ակումբի տնօրեն Լև Բուլատովը նրանց թողել են ակումբի տա¬րածք։ Գևորգի և Սամվելի ընկերն ակումբում մի քանի րոպե մնալուց հետո գնացել է։ Շուրջ 1 ժամ Գևորգը և Սամվելը ակումբում պարել են, խմիչք են գործածել, նրանց տրա-մադրութ¬¬յուն¬ը շատ բարձր էր, ուստի մայկաները հանել և սկսել են պարել՝ սեղանների վրա թռվռա¬լով։ Այդ ժամանակ իրենց աշխատակիցներն ակումբից հեռացել էին։ Պարելու ընթացքում ակումբի մենեջեր Մարիամը մոտեցել է Գևորգին և Սամվելին, ժեստերով հասկացրել, որ սեղաններից իջ¬նեն։ Տղաները նրան չեն լսել և շարունակել են պարել, սակայն քիչ անց նրանց է մոտեցել Լև Բուլա¬տովը, ով Գևորգի հետ առանձնացել է դեպի ակումբի մուտքի դուռը։ Սամվելը ևս հետևել է նրանց, ու թեև բարձր երաժշտության պատճառով նրանց զրույցի բովանդակությունը չի լսել, սակայն կռահել է, որ Լևը տղաներին զգուշացրել է, որ սեղանների վրա չթռվռան։ Նրանց է մո¬տե¬ցել տվյալ պահին ակում¬բում գտնվող Հայկը՝ մենեջեր Մարիամի եղբայր՝ ցանկանալով մի¬ջամտել խոսակցությանը։ Այդ պահին նկատել է, որ Գևորգն անսպասելիորեն բռունցքով հարվածել է Հայկի գլխին, ապա՝ աչքին, որից հետո մի պահ քաշքշուկ է սկսվել, ապա՝ տղաները ակումբից դուրս են եկել։ Զարմացել է, չէր կարծում, որ սեղանների վրա պարելու պատճառով կարող է վեճ առաջա-նալ։ Մի քանի րոպե մնալով այնտեղ՝ ներողություն է խնդրել և ակումբից հեռացել։ Առհա-սարակ որևէ մեկին, այդ թվում՝ Հայկին շշով չի հարվածել, աթոռներով կամ իրերով միմյանց չեն հարվածել, ակումբի գույքը չի վնասվել, միջադեպի ժամանակ ակումբում հաճախորդ¬ներ չեն եղել։
2013թ. մարտի 30-ին հարցաքննվելիս/ավագ քննիչ Ս.Ավետիսյան/ պնդել է սկզբնական ցուցմունքը, քննիչի հարցադրումներին ի պատասխան՝ հայտնել է, որ ո՛չ Գևորգը և ո՛չ էլ Սամվելը Հայկին շշով չեն հարվածել, Սամվելն առհասարակ Հայկին չի հարվածել։ Իրենց աշխատա¬կիցներից որևէ մեկը միջադեպի ժամանակ ակումբում չէր, ուստի ակումբի գործունեությունը չի խանգարվել։ Գևորգը Հայկին հարվածել է, հավանաբար, այն բանի համար, որ վերջինս միջամտել է նրա և Լևի խոսակցությանը, սակայն թե Հայկը նախքան հարված ստանալն ինչ-որ բան ասել է, թե՝ ոչ, տեղյակ չէ։ Գևորգի և Սամվելի հետ ակումբ եկած տղան միջադեպի ժամանակ այնտեղ չէր։ Գևորգի հարվածներից հետո քաշքշոց ևս չի եղել, ուղղակի մի պահ խառնաշփոթ էր առաջացել։
2013թ. ապրիլի 15-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/ ի պատասխան քննիչի հարցադրումներին՝ հայտնել է, որ նկատել է, որ Գևորգը բռունցքով է հարվածել Հայկի գլխին, իսկ եթե քննությամբ պարզվել է, որ նա նաև շշով է հարվածել Հայկի գլխին, ուրեմն դա տեսնող է եղել։ Գետնին տեսել է ջարդուփշուր եղած շշեր։ Լևը, Դավիթը և Հայկը, ի պատասխան Գևորգի և Սամվելի հայհոյանքների, ևս հայհոյել են։
2013թ. հունիսի 1-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/ քննիչի հարցադրում¬ներին ի պատասխան՝ հայտնել է, որ Գևորգը բռունցքով է հարվածել Հայկին, իսկ Սամվելը Հայկի դեմքին հարվածել է շշով։ Նախքան այդ գարեջրի շշեր էին նետում միմյանց վրա, այդ թվում՝ Գևոր¬¬գի և Սամվելի վրա, միջադեպի հետևանքով Գևորգի դեմքը նույնիսկ այտուցվել էր, սակայն թե վերջինիս կոնկրետ ով էր հարվածել, չի տեսել։ Գևորգի և Սամվելի երկու ընկերների ձեռքին արդյո՞ք շշեր տեսել է, թե՝ ոչ, չի հիշում, իսկ թե նրանք ինչ էին անում, իր մոտ չի տպավորվել։ Չի նկատել, որ տնօրեն Բուլատովի գլխին թիկունքային հատվածից «բակալով» հարվածեն։ Սեղան¬ների վրա պարել են Գևորգը և Սամվելը, նրանց ընկերներին սեղանների վրա պարելիս չի տեսել։
2013 թվականի հունիսի 28-ին կայացած լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործողության ընթացքում և արդ¬յունքներով /իրականացրել է ավագ քննիչ Է.Պետրոս¬յանը/ վկա Անուշ Շեկոյանը ճանաչել է Սամվել Քրմոյանին և հայտնել, որ «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վերջինս է գարեջրի շշով հարվածել Հայկ Սահակյանի դեմքին։
2013թ. հունիսի 28-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը/ Ա.Շեկոյանը հայտնել է, որ լուսանկարով ճանաչած անձը՝ Սամվել Քրմոյանն ու նրա ընկեր Գևորգն են ակումբում վիճա¬բանել տնօրեն Լևի, Մենեջեր Մարիամի, վերջինիս եղբայր Հայկի և մենեջեր Դավիթի հետ և գա¬րեջրի շշերով կռիվ արել նրանց հետ, որի ընթացքում Սամվելը հարվածել է Հայկի դեմքին, իսկ Գևորգը բռունցքով հարվածել է Հայկի գլխին։
2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին կայացած լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու քննչական գործողության ընթացքում և արդ¬յունքներով /իրականացրել է ավագ քննիչ Է.Պետրոս¬յանը/ վկա Անուշ Շեկոյանը ճանաչել է Գևորգ Խաչատրյանին և հայտնել, որ «Բրիջ» ակում¬բում տե¬ղի ունեցած վիճաբանության ժամա¬նակ վեր¬ջինս է վիճաբանել ակումբի աշխատա¬կիցների և մենեջեր Մարիամ Սահակյանի եղբոր` Հ.Սա¬հակ-յանի հետ և բռունցքով հարվածել նրա գլխին։
2013թ. նոյեմբերի 21-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/ հայտնել է, որ լուսանկարով ճանաչած անձը՝ Գևորգ Խաչատրյանը Սամվելի և երկու այլ անձանց հետ եկել է ակումբ։ Նշել է, որ չի ցանկանում մանրամասնել դեպքի հանգամանքները, քանի որ նախկինում դրանց մասին բազմիցս ցուցմունքներ է տվել՝ հայտնելով, որ տղաները կռիվ են արել և միմյանց վրա շշեր նետել, իսկ Գևորգին տեսել է Հայկի գլխին բռունցքով հարվածելուց, բայց քննության ընթաց¬¬քում իմացել է, որ Գևորգը շշով էլ է հարվածել Հայկին, իսկ Սամվելին տեսել է Հայկի դեմքին շշով հարվածելիս։
2014թ. փետրվարի 26-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Կարապետյան/ քննիչ հար¬ցադրումներին ի պատասխան՝ տվել է դատաքննական ցուցմունքներին ըստ էության նույնաբո¬վանդակ ցուցմունքներ, մասնավորապես՝ Գևորգը պարել է սեղանների վրա, ինչպես բոլոր մարդիկ, ովքեր այդ օրն այդտեղ էին, ինչը տվյալ ակումբում թույլատրվում էր։ Հայհոյանքներ չի լսել և հնարավոր էլ չէր լսել, քանի որ ակումբում նույնիսկ միջադեպի ժամանակ հնչում էր բարձր երաժշտութ¬յուն։ Նկատել է, որ Գևորգը մեկ անգամ բռունցքով հարվածել է Հայկի դեմքին, իսկ Սամվելը Հայկին չի հարվածել, նախկինում նման ցուցմունք է տվել քննիչի կողմից իր նկատմամբ կիրառված հոգեբանական ճնշման ներքո, որի կապակցությամբ դեռևս նախաքննության ժամա¬նակ դիմել է ՀՀ հատուկ քննչական ծառայություն։ Միջադեպի ժամանակ իր աշխատող¬նե¬րից որևէ մեկն ակումբում չի եղել։ Նշել է նաև, որ պնդում է քննիչ Ս.Ավետիսյանի մոտ 2013թ. մարտի 15-ին տված ցուցմունքը։
Վկա Անուշ Շեկոյանի ցուցմունքների համադրում և ստուգում.
Վկա Ա.Շեկոյանի ցուցմունքները մեղադրական եզրակացության մեջ վկա¬յա¬կոչված, ինչպես նաև նրա նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների հետ հա¬մադրելու արդ-յունքներով Դա¬տարանն արձանագրում է հետևյալը.
Վկա Ա.Շեկոյանի` մեղադրական եզրակացությունում և ճառում մեղադրող կողմի առավել արժևորած ցուց¬մունքները հիմնված է 2013թ. հունիսի 1-ին, հունիսի 28-ին և նոյեմբերի 21-ին հարցաքննության և գոր¬ծով ամբաստանյալներին լուսանկարով ճանաչելու քննչական գործողութ¬յան արդյունքների վրա /կատարել է ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը/, մինչդեռ գործի լուծման տես¬անկ¬յունով էական հանգա¬մանքների վերաբերյալ նույն վկայի այլ, ինչպես նախորդող, այն¬պես էլ հաջորդող նախաքննական ցուց¬մունքներում առկա են իրա¬րամերժ փաս¬տական տվյալներ։ Ավելին, սկզբնա¬կան և երկրորդ դատաքննության ընթացքում վկա Ա.Շեկոյանը պնդել և վերահաս¬տատել է ոչ թե մեղադրող կողմի արժևորած և մեղադրական ճառով ներկայացված նախաքննա¬կան ցուցմունք¬ները, այլ դրանց իրարամերժ ցուցմունքները։
Վկա Մարիամ Ռուբենի Սահակյանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքներով.
2013թ. ապրիլի 9-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/ վկա Մարիամ Սահակ¬յանը հայտնել է, որ Երևան քաղաքի Խանջյան 41 հասցեում գործող «Բրիջ» ակումբում աշխատել է՝ որպես մենեջեր։ 2013թ. հունվարի 3-ին` ժամը 02։00-ի սահմաններում, գտնվելով ակումբի սրա¬հում, նկատել է Գ.Խաչատրյանին և Ս.Քրմոյանին կիսամերկ` վերնաշապիկները և շապիկ¬ները հանած վիճակում սեղանների վրա պարելիս։ Սրահում երաժշտության բարձր լինելու պատ¬ճառով մոտեցել է Գ.Խաչատրյանին և ձեռքերի ժեստերով ցույց է տվել, որ սեղանից իջնի և հագնվի, իսկ նա էլ ձեռքի ժեստով` միջնամատը ուղիղ վեր պահելով, որը հայհոյանք էր արտա¬հայտում, չի իջել և շարունակել է պարել։ Տեսնելով, որ նրանք ալկոհոլի ազդեցության տակ են և իրեն չեն լսում` այդ մասին հայտնել է ակումբի մենեջեր Լ.Բուլատովին, ով գտնվում էր առաջին սրահում, որտեղ սեղաններից մեկի շուրջ հաճախորդներ էին նստած։ Լ.Բուլատովը, մոտենալով նրանց, դարձյալ պահանջել է իջնել սեղաններից և առաջարկել մոտենալ ակումբի մուտքի դռան մոտ և այնտեղ զրու¬ցել, քանի որ սրահում բարձր երաժշտություն էր։ Դեպի մուտքի դռան ուղղութ-յամբ Գ.Խա¬չատրյանի հետ քայլելու ընթացքում նրանց է մոտեցել սեղանի վրա կիսամերկ պարող Սամվել Քրմո¬յանը և մյուս երկու տղաները, որոնք սկսել են Լ.Բուլատովի հետ գոռգոռալով խոսել և քաշքշել։ Այդ պահին Լ.Բուլատովին և այդ տղաներին են մոտեցել մենեջեր Դ.Սարգսյանը և ակումբում գտնվող իր եղբայրը` Հայկ Սահակյանը։ Գ.Խաչատրյանը, Ս.Քրմոյանը և մյուս երկու երիտասարդները, ովքեր խմած էին, տեսնելով մոտեցող Հ.Սահակյանին և Դ.Սարգսյանին, սկսել են նրանց հասցեին բարձրաձայն հայհոյանքներ տալ և նրանց հարվածել, սեղաններից վերցրել են գարեջրի շշեր և նետել նրանց ուղղությամբ, որի ժամանակ Գ.Խաչատրյանը բռունցքով հարվածել է Հ.Սահակ¬յանի գլխին ու դեմքին, որից հետո ձեռքին եղած գարեջրի շշով հարվածել է Հայկի գլխին, որի հետևանքով Հ.Սահակյանի գլուխը արնահոսել է։ Խառնաշփոթ իրավիճակում նկատել է, որ նրանցից մեկը գարեջրի «բակալով» թիկունքից հարվածել է Լևի գլխին և վերջինս, ձեռքը տա¬նելով գլխին, շոշափել և ստուգել է, թե արդյոք գլխից արյունահոսում է, թե՝ ոչ, որից հետո այդ տղա¬ները դիմել են փախուստի։ Միջադեպը տևել է 5 րոպե։ Քննիչի հարցադրմանն ի պատասխան` նշել է, որ Հայկին հարվածել է կիսամերկ վիճակում պարող տղաներից կամ նրանց երկու ընկեր¬ներից որևէ մեկը։ Չի կարող նշել նաև այն անձին, ով «բակալով» հարվածել է Լևի գլխին։ Ակումբի աշխատանքը խաթարվել է նրանով, որ գարեջրի շշեր են շպրտվել, խառնաշփոթ է ստեղծվել, իսկ նրանց փախչելուց հետո նկատել է, որ սրահի պատի հեռուստացույցը կոտրված է, գետնին գարեջրի շշեր կան, ինչպես նաև գարեջրի կոտրված «բակալ», բայց չի հիշում, թե այդ ժամանակ ակումբում որևէ հաճախորդի նկատել է, թե`ոչ։
2013թ. հունիսի 4-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/ վկա Մարիամ Սա¬հակյանը նկարագրել է Գևորգին և Սամվելին, ինչ վերաբերում է վերջիններիս ընկեր-ներին, որոն¬ցից մեկը «բակալով» հարվածել էր Լևի գլխի, դժվարացել է նրանց նկարագրել։ Պնդել է, որ Գևոր¬գը բռունցքներով հարվածել է իր եղբոր գլխին և դեմքին, իսկ ընթացքում շշով հարվածել է նաև գլխին, որի հետևանքով Հայկի գլխից արյուն է եկել։ Սամվելի ձեռքին ևս գարեջրի շիշ կար, կոնկ¬րետ իր եղբորը հարվածելու պահը չի նկատել, բայց եթե Անուշ Շեկոյանը նման ցուցմունք է տվել, ուրեմն դա այդպես է, քանի որ միջադեպի հետևանքով իր եղբոր դեմքը ևս վնասել էր։
Գործով ամբաստանյալ Ս.Քրմոյանին լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու արձա¬նագրությամբ /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/, համաձայն որի՝ վկա Մ.Սահակյանը 2013թ. հունիսի 28-ին կատարված այդ քննչական գործողության ժամանակ ճանաչել է Ս.Քրմոյանին և հայտա¬րարել, որ «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ նա է գարեջրի շշով հար¬վածել Հ.Սահակյանին, նրան ճանաչել է դեմքից, աչքերից, մազերի ձևից։
2013թ. հունիսի 28-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/ վկա Մարիամ Սահակ¬յանը հայտնել է, որ լուսանկարով ճանաչել է Սամվելին, ով ակումբում տեղի ունեցած ծեծկռտուքի ժամանակ գարեջրի շշով հարվածել է իր եղբոր դեմքին, նրան ճանաչել է դիմագծերից, հայացքից, սանրվածքից։
Գործով ամբաստանյալ Գ.Խաչատրյանին լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու արձա¬նագրությամբ/ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/, համաձայն որի՝ վկա Մ.Սահակյանը 2013թ. նոյեմբերի 11-ին կատար¬ված այդ քննչական գործողության ժամանակ ճանաչել է Գ.Խաչատրյանին և հայ¬տա¬րարել, որ «Բրիջ» ակում¬բում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վերջինս շշով հար¬վա¬ծել է Հ.Սահակյանին, նրան ճանաչել է դեմքից, հայացքից։
2013թ. նոյեմբերի 11-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/ վկա Մարիամ Սա¬հակյանը հայտնել է, որ լուսանկարով ճանաչել է Գևորգին, ով ընկերոջ՝ Սամվելի հետ ակում¬բում վիճաբանել, ապա նաև կռիվ են արել իրենց հետ, որի ընթացքում շշերով հարվածներ են հասցրել Հայկ Սահակյանի գլխին և դեմքին` պատճառելով մարմնական վնասվածքներ։ Գևորգին ճանաչել է դեմքից, հայացքից, ընդհանուր դիմագծերից։
Վկա Մարիամ Սահակյանի ցուցմունքների համադրում և ստուգում.
Վկա Մ.Սահակյանի նշված ցուցմունքները մեղադրական եզրակացության մեջ վկա-յակոչ¬ված նրա նախաքննական ցուցմունքների հետ հա¬մադրելու արդյունքներով Դա-տարանն արձա¬նագրում է հետևյալը.
Վկա Մ.Սահակյանի՝ մեղադրական եզրակացությունում և ճառում մեղադրող կողմի առա¬վել արժևորած ցուց¬մունքը հիմնված է գլխավորապես 2013թ. ապրիլի 9-ի հար-ցաքննության արդ¬յունքների վրա /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/, մինչդեռ նույնիսկ այդ ցուցմուն¬քում առկա են գործի լուծման տեսանկ¬յունով էական հանգամանքների վերաբերյալ իրա¬րամերժ փաստական տվյալ¬ներ։ Այս¬պես, վերոնշյալ ցուցմունքում քննիչի հարցադրմանն ի պատասխան՝ վկան հայտ¬նել է, որ իր եղբայր Հայկին հարվածել է կիսամերկ վիճակում պարող տղաներից կամ նրանց երկու ընկեր¬ներից որևէ մեկը, այսինքն՝ դժվարացել է հարվածողին անհա¬տականացնել։ Նշել է, որ չի կարող նշել նաև այն անձին, ով «բակալով» հարվածել է Լևի գլխին։ Դժվարացել է նաև վեր¬հիշել, թե այդ միջադեպի ժամանակ ակումբում որևէ հաճախորդ եղել է, թե`ոչ։ 2013թ. հունիսի 4-ին հար¬ցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/ վկա Մարիամ Սա¬հակյանը նկարագրել է Գևոր¬գին և Սամվելին, ապա նախորդ ցուցմունքը լրացնելով` նշել է, որ Սամվելի ձեռքին ևս գարեջրի շիշ կար, վեր¬ջինիս կողմից կոնկ¬րետ Հայկին հարվածելու պահը չի նկատել, բայց եթե Անուշ Շեկոյանը նման ցուցմունք է տվել, ուրեմն դա այդպես է, քանի որ միջադեպի հետևանքով իր եղբոր դեմքը ևս վնա¬սվել էր։ Գործով ամբաստանյալ Ս.Քրմոյանին լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու արձա¬նագրության համաձայն /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/ վկա Մ.Սահակյանը 2013թ. հունիսի 28-ին կատարված այդ քննչական գործողության ժամանակ ճանաչել է Ս.Քրմոյանին և հայտա¬րարել, որ «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ նա է գարեջրի շշով հար¬վածել Հ.Սահակյանին, թեև նախորդ ցուցմունքից կարելի էր եզրակացնել, որ դրա վերաբերյալ նա կողմ¬նորոշվել է նախորդ հարցաքննության ժամանակ քննիչի առաջադրած գրավոր հարցադրու¬մից։ Վկայի այդ դիրքորոշումն առավել ամրապնդվել է 2013թ. հունիսի 28-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/, որի ժամանակ վկան արդեն պնդում է, որ լուսանկարով ճանաչած անձը՝ Սամվելը, ակումբում տեղի ունեցած ծեծկռտուքի ժամանակ գարեջրի շշով հարվածել է իր եղբոր՝ Հայկի դեմքին, այսինքն` անմիջականորեն ականատես է եղել գործով ամբաստանյալ Սամվել Քրմոյանի կողմից այդ հարվածը կատարելուն։ Ի վերջո՝ 2013թ. նոյեմբերի 11-ին հար¬ցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Պետրոս¬¬յան/ վկա Մարիամ Սա¬հակյանը երկու ամբաստանյալների վերաբերյալ ցուցմունքներն ամփոփել և հայտնել է, որ լուսանկարով ճանաչել է Գևորգին, ով ընկերոջ՝ Սամվելի հետ ակում¬բում վիճաբանել, ապա նաև կռիվ են արել իրենց հետ, որի ընթաց¬քում շշերով հարվածներ են հասցրել Հայկ Սահակյանի գլխին և դեմքին` պատճառելով մարմ¬նական վնասվածքներ, ինչից դարձյալ ստեղծվում է թյուր պատկեր, որ վկա Մ.Սահակյանն իբր անմիջականորեն ակա¬նա¬տես է եղել գործով ամբաստանյալ Սամվել Քրմոյանի կողմից գարեջրի շշով Հայկին հար¬վածելուն։
Վկա Դավիթ Սարգսյանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուց-մունք¬նե¬րով. Այսպես, 2013 թվականի մարտի 11-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Ս.Ավետիսյան/ վկա Դ.Սարգսյա¬նը հայտնել է, որ 2012 թվականի դեկտեմբեր ամսից մինչև 2013 թվականի հունվար ամսվա վերջը, որպես մենեջեր, փորձաշրջան է անցել Երևան քաղաքի Խանջյան 41-րդ հասցեում գոր¬ծող «Դիօլդբրիջ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող «Բրիջ» ակումբում և փաստացի աշխատել է այնտեղ։ Ակումբը սովորաբար գործել է ժամը 12։00-ից մինչ կեսգիշեր, իսկ տոնական, այդ թվում՝ Ամանորյա օրերին, կապված հաճախորդների պահանջարկից, հնարավոր է ակումբը գործի ավելի երկար։ Գործի բնույթով շրջել է ակումբում և հետևել աշխատողների նորմալ գործունեությանը։ 2013 թվականի հունվարի 2-ի երեկոյան գտնվելով ակումբում` հետևել է, որ հաճախորդներին նորմալ սպասարկեն։ Այդ օրը՝ երեկոյան, Ամանորյա տոնը նշելու համար ակումբ էին եկել «Դալմա Գարդեն Մոլ» առևտրային կենտրոնի բավականին մեծ թվով աշխատակիցներ։ Կեսգիշերն անց՝ ժամը 02։00-ի սահմաններում, երբ արդեն բոլոր հաճախորդները գնացել էին և նույնիսկ ակումբի որոշ աշխատակիցներ էին գնացել, բայց ակումբում երաժշտությունը դեռևս միացված էր, նկատել է, որ երկու երիտասարդներ առանց վերնաշապիկների պարում են սեղանների վրա։ Նրանց շարժումներից երևացել է, որ գտնվում են հարբած վիճակում։ Այդ պահին նկատել է, որ մենեջեր Մա¬րիամ Սահակյանը մոտեցել է այդ տղաներին՝ ընկերներ Գևորգ Խաչատրյանին և Սամվել Քրմոյանին, դիտողություն է արել նրանց, որ սեղանների վրայից իջնեն։ Քանի որ Մարիամի խոսքը չեն լսել, նկատել է, որ նրանց է մոտեցել ակումբի տնօրեն Լև Բուլատովը, երաժշտության բարձր լինելու պատճառով ձեռքով է արել, որ սեղաններից իջնեն։ Նրանցից մեկի հետ Լևն առանձնացել է ակումբի մուտքի դռան ուղղությամբ։ Նրանց է մոտեցել նաև պարող մյուս երիտա¬սարդը, իսկ ինքը քիչ հեռվում` նրանցից մոտ 3-4 մետր հեռավորության վրա կանգնած, հասկացել է, որ նրանք խո¬սում են սեղանների վրա պարելու շուրջ։ Փոքր-ինչ մոտեցել է նրանց, սակայն չի միջամտել` զգա¬լով, որ ոգելից խմիչքի ազդեցության տակ են։ Նրանց մոտեցած Հայկ Սահակյանը, ով Մա¬րիա¬մի եղբայրն է, ձեռքով Գևորգին հասկացրել է, որ քիչ հեռու կանգնի և խոսի Լևի հետ։ Հայկը մի-ջամտել է, որ նրանց հեռացնի, սակայն Հայկի խոսքերը բառացի չի լսել։ Տեսել է, որ Գևորգը երկու անգամ հարվածել է Հայկին` դեմքի, ապա գլխի շրջանում, որից վերջինիս գլուխը վնասվել և արյու¬նոտվել է, իսկ նշված տղաներն ակումբից արագ դուրս են եկել։ Ինքը հետո է իմացել, որ Հայկը ընդամենը Գևորգին զգուշացրել էր, որ քիչ հեռու կանգնի և խոսի։ Գևորգի հարվածի պահին այդ¬տեղ են գտնվել Լևը, Մարիամը և ինքը։ Ներկա է գտնվել Անուշ անունով մի աղջիկ, ով ակումբի հաճախորդներից էր և ինչպես հետո է իմացել, նա էր խնդրել, որ այդ տղաները մտնեն ակումբ։ Այդ մի¬ջադեպը, խոսակցությունը և Հայկին հարվածելը տևել է մոտ 2 րոպե, որի ընթացքում հաճա¬խորդներն արդեն գնացել էին, ակումբում զվարճացողներ չկային և միայն Անուշն էր մնացել նշված երկու տղաների հետ։ Միջադեպի ժամանակ կամ դրանից հետ ակումբից հաճա¬խորդ¬ներ դուրս չեն եկել, իսկ տեղի ունեցած դեպքի հետևանքով ակումբի բնականոն գործու¬նեությունը չի խանգարվել, քանի որ մինչ միջադեպը հաճախորդները գնացել էին։ Ակումբում հաճախորդներն ազատ կարո-ղանում են զվարճանալ, շատ հաճախորդներ լինելու դեպքում պարում են նաև սեղանների վրա` հատկապես աղջիկները և որքան հիշում է, այդ օրը նույնպես սեղանների վրա պարել են, որը աղ¬ջիկ¬ներին չի արգելվում, իսկ քանի որ տղաները իրենց ծանրութ¬յան հաշվին կարող են վնասել, դա կանխվում է, որ հնարավորինս տղաները սեղաններին չպարեն և դա էր պատճառը, որ այդ օրը` հուն¬վարի 3-ին՝ ժամը 02։00-ի սահմաններում Մարիամը, ապա Լևը դիտողություն են արել Գևորգին և Սամվելին, որ նրանք սեղաններից իջնեն։ Գևորգը քաշքշել է Հայկին, սակայն ինքը տեսել է միայն հարվածը, իսկ Գևորգի կողմից Հայկին հարվածելուց հետո մի պահ խառնաշփոթ է առաջացել, քանի որ չէին սպասում, որ նման բան կլինի։ Տեսնե¬լով Հայկի վնասվածքը` նշված երկու տղաներն արագ հեռացել են։ Ինքը բացի նշված երկու տղաներից ակումբում այլ տղաների չի տեսել և կարծում է, որ Սամվելը և Գևորգն ակումբում երկուսով են գտնվել։ Միայն Գևորգն է հարվածել Հայ¬կին, որից նա գլխի շրջանում ստացել է մարմնական վնասվածքներ, իսկ Հայկը կամ որևիցե այլ անձ Գևորգին կամ Սամվելին չի հարվածել։ Վերջիններս իրենցից որևէ մեկին չեն հարվածել։
2013 թվականի մարտի 21-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/ հայտնել է, որ պնդում է նախկինում տված ցուցմունքը, պնդում, որ 2013 թվականի հունվարի 3-ին՝ ժամը 02։00-ի սահմաններում, «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ Գևորգ Խաչատր¬յանը երկու անգամ հարվածել է Հայկ Սահակյանի գլխին` վնասելով վերջինի գլուխը։ Սամվելը և Գևորգը Հայկին շշով չեն հարվածել, Սամվելն առհասարակ Հայկին չի հարվածել և դա չի համա¬պա¬տաս¬խանում իրականությանը։ 2013 թվականի հունվարի 3-ին՝ ժամը 02։00-ի սահմաններում ակում¬բում միջադեպ է եղել, Գևորգ Խաչատրյանը բռունցքով երկու անգամ հարվածել է Հայկ Սահակյանի գլխի շրջանում։ Ակումբում Գևորգի և Սամվելի հետ այլ տղաներ չեն եղել։ Նրանք իրեն, Լևին կամ Մարիամին չեն հարվածել, չեն հայհոյել, Սամվելը նույնպես Հայկին չի հարվածել, չի հայհոյել, ակումբում առհասարակ ինքը հայհոյանք չի լսել։ Շշերով կամ աթոռներով միմյանց չեն հարվածել, նման բան չի եղել և դա չի համապատասխանում իրականությանը։ Ինքը որևէ մեկի ձեռքին իր կամ առարկա, այդ թվում՝ շշեր չի տեսել, միջադեպի ժամանակ, բացի Գևորգի կողմից Հայկին հարվածելը, այլ հարվածներ չեն եղել և որևէ մեկը վնասվածք չի ստացել։ Իրակա¬նությանը չի համապատասխանում նաև այն, որ Սամվել Քրմոյանը շշով հարվածել է Հայկ Սահակյանի գլխին, եթե նման բան լիներ, ինքը տեսած կլիներ, իսկ ինչ վերաբերում է ակումբի գույքին, ապա ակումբում որևէ գույք չի վնասվել և չի կոտրվել։ Ինքը, Լևը, Մարիամը, Գևորգը կամ Սամ¬վելը վնաս¬վածքներ չեն ստացել, քանի որ հարվածներ կամ ծեծկռտուք չի եղել։ Ինչ վերա¬բերում է նրան, որ ակումբում հաճախորդներ են եղել, ապա կարող է ասել, որ այնտեղ է եղել միայն Անուշը, այլ հաճախորդ չի տեսել։ «Բրիջ» ակումբում տեսանկարահանող սարքավորումներ տեղադրված չեն։ Ակումբում այդ միջադեպի, ինչպես նաև սեղանների վրա պարելու հետևանքով գույքը չի վնասվել և չի կոտրվել, ակումբին որևէ վնաս չի պատճառվել։ Հայկին հարվածել է միայն Գևորգը, իսկ Գևոր¬գին կամ Սամվելին ոչ ոք, այդ թվում՝ Հայկը չի հարվածել։
2013 թվականի ապրիլի 13-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/ վկա Դավիթ Սարգսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Գևորգ Խաչատրյանը և Սամվել Քրմոյանը, վերնա¬շապիկները հանած, պարել են սեղանների վրա, որի համար Մարիամը մոտեցել և նրանց դիտո¬ղություն է արել, սակայն նրանք Մարիամին արհամարհել են, որից հետո Մարիամը ասել է Լևին և նա է մոտեցել նրանց ու պահանջել, որ սեղաններից իջնեն ու նրանք իջնելով սեղաններից՝ վեճի են բռնվել Լևի հետ։ Այդ պա¬հին մոտեցել է նաև ակումբում գտնվող Մարիամի եղբայրը՝ Հայկը, որից հետո Գևորգը և Սամվելը, որոնց նախկինում չէր ճանաչում, սկսել են գոռգոռալով խոսել իրենց հետ և խառը «կռիվ են սարքել»։ Այդ ընթացքում սեղանների վրա գտնվող գարեջրի շշերը վերցնե¬լով՝ շպրտել են իրենց վրա, իսկ Գևորգը ձեռքին եղած շշով հարվածել է Հայկի գլխին, որից սկսել է արյուն գալ։ Ակումբում դեռևս հաճախորդներ կային, ովքեր դա տեսնելով՝ վեր են կացել և հեռացել ակումբից։ Տեսնելով, որ այդ տղաները իրենց լկտի են պահում ու կարգի հրավիրվելու իրենց պահան¬ջին չեն ենթարկվում, նրանց հրելով դուրս են հանել և տեսնելով Հայկի վրայի արյունը՝ նրանք դիմել են փախուստի։ Խնդրում է, որ որպես հիմք ընդունվի սույն ցուցմունքը, քանի որ միջադեպն այդպես է եղել, ուղղակի նախկինում ճիշտը չի ասել՝ մտածելով, որ եթե ասի, այդ երի¬տասարդ տղաներին «բռնել է տալիս»։ Հայկի գլխին շշով հարվածել է Գևորգը։ Լև Բուլատովի գլխին թիկունքից ով է հարվածել, չի տեսել քանի որ խառը վիճակ էր, այդ տղաները իրենց հետ քաշքշուկի, ծեծկռտուքի էին բռնվել։ Իր ներկայիս ցուցմունքը կպնդի Գևորգի և Սամվելի, ինչպես նաև անհրաժեշտության դեպքում նրանց երկու ընկերների հետ առերես։ Քանի որ երաժշտությունը բարձր էր, միմյանց վրա գոռգոռացել են և իրար կարծես չեն լսել ու կոնկրետ չի կարող ասել, թե հայհոյանքներ լսել է, եթե՝ այո, դրանք ինչ բնույթի էին, «ինչ կռիվ առանց հայհոյանքների»։ Միմ¬յանց փոխադարձաբար հայհոյել են, իրենք՝ որպես պատասխան քայլ։ Գևորգի և Սամվելի, նրա ընկերների հետ, որոնցից վերջին երկուսին տեսնելիս դժվար ճանաչի, քանի որ ակումբում մութ էր, ոչ մի թշնամական հարաբերություններ չունի և նրանցից վախենալու բան չունի։ Ծեծկռտուքն ա¬կումբում տևել է մոտ 5-10 րոպե, որի ընթացքում ակումբում ներկա գտնվող հաճախորդների հան¬գիստը խանգարվել է, նրանք դրա պատճառով ակումբից հեռացել են, իսկ ակումբի բնականոն աշ¬խա¬տանքը խանգարվել է նրանով, որ ակումբի սեղանների վրա կանգնել և կիսամերկ վիճակում պարել են։
2013 թվականի հունիսի 4-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը չի տեսել, թե Սամվելի և Գևորգի հետ ակումբ ովքեր են այցելել, միջադեպի ժամանակ Սամվելն ու Գևորգը իր ու Հայկին վրա են տվել և ձեռքերով ու ոտքերով հարվածել են և Գևորգն էլ գարեջրի շիշը ձեռքին հարվածել է Հայկի գլխին ու քանի որ ինքը պաշտպանվել է նրանցից, ուշադրությունը կենտրոնացրել էր նրանց երկուսի վրա։ Հեռուստացույցը վնասելը չի տեսել իմացել է Լևից, իսկ հետո էլ ակումբը վերանորոգել են և չի տեսել վնասված հեռուստա¬ցույցը։ Սամվելի և Գևորգի վրա վնասվածք չի տեսել։ Գևորգին և Սամվելին կճանաչի, թե՛ լու¬սանկա¬րով և թե՛ կենդանի ընդհանուր արտաքին հատկանիշներից` դիմագծերից, աչքերի, ունքերի, քթի, դեմքի կառուցվածքից, սանրվածքից։
Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ 2013 թվականի հունիսի 28-ին կայացած այդ քննչական գործողության ընթացքում և արդ¬յունք¬ներով / իրականացրել է ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանը/ վկա Դավիթ Սարգսյանը ճանաչել է Սամվել Քրմոյանին և հայտնել, որ «Բրիջ» ակում¬բում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վերջինս է գարեջրի շշով հարվածել Հայկ Սահակ¬յանի դեմքին։
2013 թվականի հունիսի 28-ին հարցաքննվելիս /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Սամվելն ակումբում տեղի ունեցած ծեծկռտուքի ժամանակ գարեջրի շշով հար¬վածել է Հայկի դեմքին։ Նրան ճանաչել է դիմագծերից, հայացքից, մազերի սանրվածքից։
Վկա Դավիթ Սարգսյանի ցուցմունքների համադրում և ստուգում.
Վկա Դ.Սարգսյանի վերը նշված ցուցմունքները մեղադրական եզրակացության մեջ վկա¬յակոչված նրա նախաքննական ցուցմունքների հետ հա¬մադրելու արդյունքներով Դա-տարանն ար¬ձա¬նագրում է հետևյալը.
Վկա Դավիթ Սարգսյանի՝ մեղադրական եզրակացությունում և ճառում մեղադրող կողմի առա¬վել արժևորած ցուց¬մունքները հիմնված են գլխավորապես 2013թ. ապրիլի 13-ին հար¬ցաքննության արդյունքների վրա /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/, մինչդեռ նույնիսկ այդ ցուցմուն¬քում առկա են գոր¬ծի լուծման տեսանկ¬յունով էական հանգամանքների վերաբերյալ իրա¬րամերժ փաստական տվյալ¬ներ։ Այս¬պես, վերոնշյալ ցուցմունքում վկան նշել է, որ սեղանների վրա կիսամերկ վիճակում պարող Գևորգին և Սամվելին մոտացած և սեղաններից իջնելու պահանջ ներկայացրած մենեջեր Մարիամին ոչ թե վիրավորել են, այլ արհամարհել են, ինչն էլ պատճառ է հանդիսացել տնօրեն Լևի կողմից վերոնշյալ երիտասարդներին մոտենալու համար։ Նույն ցուցմունքում վկան նախ` նշել է, որ երաժշտությունը բարձր էր, ուստի կոնկրետ չի կարող ասել, թե հայհոյանքներ լսել է, եթե՝ այո, դրանք ինչ բնույթի էին, այնուհետև՝ տվել իրարամերժ ցուցմունք այն մասին, որ միմյանց փոխա¬դարձաբար հայհոյել են, իրենք՝ որպես պատասխան քայլ, քննիչի հար-ցադրումից «զարմանալով» և ավելաց¬նելով, թե էլ ինչ կռիվ՝ առանց հայհոյանքների։ Վկա Դ.Սարգսյա¬նի՝ մեղադրական եզրակացությու¬նում ու ճառում վկայակոչված և արժևորված ցուցմունքները հակասում են նաև նրա այլ ցուցմունքներին։ Այսպես, ըստ Դ.Սարգսյանի վե-րոնշյալ ցուցմունքի՝ ծեծկռտուքն ակումբում տևել է մոտ 5-10 րոպե, որի ընթացքում ակումբում ներ¬կա գտնվող հաճախորդների հանգիստը խանգարվել է, նրանք դրա պատճառով ակումբից հեռա¬ցել են, ընդ որում՝ ակումբի բնականոն աշխատանքը խանգարվել է նրանով, որ ակումբի սեղան¬ների վրա կանգնել և կիսամերկ վիճակում պարել են։ Մինչդեռ, դեռևս 2013 թվականի մարտի 11-ին հար¬ցաքննվելիս /ավագ քննիչ Ս.Ավետիսյան/ վկան տվել է տրամագծորեն հակառակ ցուցմունք¬ներ՝ նշելով, որ կեսգիշերն անց՝ ժամը 02։00-ի սահմաններում, երբ արդեն բոլոր հաճախորդները գնացել էին և նույնիսկ ակումբի որոշ աշխատակիցներ էին գնացել, բայց ակումբում երաժշտութ¬յունը դեռևս միացված էր, նկատել է, որ երկու երիտասարդներ առանց վերնաշապիկների պարում են սեղանների վրա։ Նրանց շարժումներից երևացել է, որ գտնվում են հարբած վիճակում։ Այդ պահին նկատել է, որ մենեջեր Մարիամ Սահակյանը մոտեցել է այդ տղաներին՝ Գևորգ Խաչատրյանին և Սամվել Քրմոյանին, դիտողություն է արել նրանց, որ սեղանների վրայից իջնեն։ Քանի որ Մա¬րիա¬մի խոսքը չեն լսել, նկատել է, որ նրանց է մոտեցել ակումբի տնօրեն Լև Բուլատովը, երաժշտութ¬յան բարձր լինելու պատճառով ձեռքով է արել, որ սեղաններից իջնեն։
Նույն ցուցմունքում նկարագրելով քննվող դեպքը՝ նշել է, որ Գևորգը երկու անգամ հարվածել է Հայկին` դեմքի, ապա գլխի շրջանում, որից վերջինիս գլուխը վնասվել և արյունոտվել է, իսկ նշված տղաներն ակումբից արագ դուրս են եկել։ Գևորգի հարվածի պահին այդտեղ են գտնվել Լևը, Մարիամը և ինքը։ Ներկա է գտնվել Անուշ անունով մի աղջիկ, ով ակումբի հաճախորդներից էր և ինչպես հետո է իմացել, նա էր խնդրել, որ Գևորգը և Սամվելը մտնեն ակումբ։ Այդ միջադեպը, խոսակցությունը և Հայկին հարվածել տևել է մոտ 2 րոպե, որի ընթացքում հաճախորդներն արդեն գնացել էին, ակումբում զվարճացողներ չկային և միայն Անուշն էր մնացել նշված երկու տղաների հետ։ Միջադեպի ժամանակ կամ դրանից հետ ակումբից հաճա¬խորդ¬ներ դուրս չեն եկել, իսկ տեղի ունեցած դեպքի հետևանքով ակումբի բնականոն գործու¬նեությունը չի խանգարվել, քանի որ մինչ միջադեպը հաճախորդները գնացել էին։ Ակումբում հաճախորդներն ազատ կարողանում են զվարճանալ, շատ հաճախորդներ լինելու դեպքում պարում են նաև սեղանների վրա` հատկապես աղջիկները և որքան հիշում է, այդ օրը նույնպես պարել են սեղանների վրա, որը աղջիկներին չի արգելվում, իսկ քանի որ տղաները իրենց ծանրութ¬յան հաշվին կարող են վնասել, դա կանխվում է, որ հնարավորինս տղաները սեղաններին չպարեն և դա էր պատճառը, որ այդ օրը` հունվարի 3-ին ժամը 02։00-ի սահմաններում Մարիամը և Լևը դիտողություն են արել Գևորգին և Սամվելին, որ նրանք սեղաններից իջնեն։ Գևորգը քաշքշել է Հայկին, սակայն ինքը տեսել է միայն հարվածը, իսկ Գևորգի կողմից Հայկին հարվածելուց հետո մի պահ խառնաշփոթ է առաջացել, քանի որ չէին սպասում, որ նման բան կլինի։ Տեսնե¬լով Հայկի վնասվածքը` նշված երկու տղաներն արագ հեռա¬ցել են։ Ինքը բացի նշված երկու տղաներից ակումբում այլ տղաների չի տեսել և կարծում է, որ Սամվելը և Գևորգն ակումբում երկուսով են գտնվել։ Միայն Գևորգն է հարվածել Հայկին, որից նա գլխի շրջանում ստացել է մարմնական վնասվածքներ, իսկ Հայկը կամ որևիցե այլ անձ Գևորգին կամ Սամվելին չի հարվածել։ Վերջիններս իրենցից որևէ մեկին չեն հարվածել։ Ավելին, 2013 թվականի մարտի 21-ին /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/ հարցաքննվելիս վկա Դ.Սարգսյանը հայտ¬նել է, որ պնդում է նախկինում տված ցուցմունքը, պնդում, որ 2013 թվականի հունվարի 3-ին՝ ժամը 02։00-ի սահմաններում, «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ Գևորգ Խաչատր¬յանը երկու անգամ հարվածել է Հայկ Սահակյանի գլխին` վնասելով վերջինի գլուխը։ Սամվելը և Գևորգը Հայկին շշով չեն հարվածել, Սամվելն առհասարակ Հայկին չի հարվածել և դա չի համա¬պա¬տաս¬խանում իրականությանը։ 2013 թվականի հունվարի 3-ին՝ ժամը 02։00-ի սահ¬մաններում ակումբում միջադեպ է եղել, Գևորգ Խաչատրյանը բռունցքով երկու անգամ հար¬վածել է Հայկ Սահակյանի գլխի շրջանում։ Ակումբում Գևորգի և Սամվելի հետ այլ տղաներ չեն եղել։ Նրանք իրեն, Լևին կամ Մարիամին չեն հարվածել, չեն հայհոյել, Սամվելը նույնպես Հայկին չի հարվածել, չի հայհոյել, ակումբում առհասարակ ինքը հայհոյանք չի լսել։ Շշերով կամ աթոռներով միմյանց չեն հարվածել, նման բան չի եղել և դա չի համապատասխանում իրականությանը։ Ինքը որևէ մեկի ձեռքին իր կամ առարկա, այդ թվում՝ շշեր չի տեսել, միջադեպի ժամանակ, բացի Գևորգի կողմից Հայկին հարվածելը, այլ հարվածներ չեն եղել և որևէ մեկը վնասվածք չի ստացել։ Իրակա¬նությանը չի համապատասխանում նաև այն, որ Սամվել Քրմոյանը շշով հարվածել է Հայկ Սահակյանի գլխին, եթե նման բան լիներ, ինքը տեսած կլիներ, իսկ ինչ վերաբերում է ակումբի գույքին, ապա ակումբում որևէ գույք չի վնասվել և չի կոտրվել։ Ինքը, Լևը, Մարիամը, Գևորգը կամ Սամ¬վելը վնասվածքներ չեն ստացել, քանի որ հարվածներ կամ ծեծկռտուք չի եղել։ Ինչ վերա¬բերում է նրան, որ ակումբում հաճախորդներ են եղել, ապա կարող է ասել, որ այնտեղ է եղել միայն Անուշը, այլ հաճախորդ չի տեսել։ Հայկին հարվածել է միայն Գևորգը, իսկ Գևոր¬գին կամ Սամվելին ոչ ոք, այդ թվում՝ Հայկը չի հարվածել։ Առավել ուշագրավ են վկա Դավիթ Սարգսյանի հետ 2013 թվականի հունիսի 28-ին կատարված քննչական գործողութ¬յուն¬ների արդյունքները, որոնցից լուսանկարով գործով ամբաստանյալ Ս.Քրմոյանին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությունը դրվել է նրան առաջադրված մեղադրանքի և մեղադրական եզրակա¬ցության հիմքում։ Այսպես, լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու արձանագրության համա¬ձայն /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/ ՝ վկա Դ.Սարգսյանը ճանաչել է Սամվել Քրմոյանին՝ հայտնե¬լով, որ «Բրիջ» ակում¬բում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վերջինս է գարեջրի շշով հարվածել Հայկ Սահակ¬յանի դեմքին, թեև նախկինում, որևէ ցուցմունքում վկա Դ.Սարգսյանն այդ մասին չէր հիշատակել։ Անմիջապես այդ քննչական գործողութ¬յանը հաջորդել է վկա Դ.Սարգսյա¬նի հարցաքննությունը /ավագ քննիչ Է.Պետրոսյան/, որի ժամա¬նակ վկան ցուցմունք է տվել և հայտ¬նել, որ Սամվելն «ակումբում տեղի ունեցած ծեծկռտուքի ժամա-նակ գարեջրի շշով հարվածել է «եղբորս» դեմքին։ Նրան ճանաչեցի դիմագծերից, հայաց¬քից, մազերի սանրվածքից»։ Տվյալ հարցաքննության արձանագրությունում բացակայում է որևէ հարցադրում, թե ինչ հանգամանքով է պայմանավորված հիշողության այդպիսի փայլատակումը, չէ որ նախորդ չորս հարցաքննութ¬յուն¬ների ժամանակ վկան դրա մասին ոչինչ չէր նշել։ Այդ և հետագա հարցաքննություններով չի բացահայտվել նաև վկա¬յի իրազեկության աղբյուրը, դրան անձամբ է ականատես եղել, թե տեղե¬կացել է այլ ան¬ձան¬ցից։
Դատաքննության ընթացքում հետազոտվեցին նաև տուժող Հայկի Սահակյանի վերաբերյալ դատաբժշկական սկզբնական փորձաքննության 2013թ. հունվարի 25-ի թիվ 100 եզրակացությունը, դատաբժշկական լրացուցիչ փորձաքննության 2014թ. մարտի 31-ի թիվ 812 եզրա¬կացությունը, գործով ամբաստանյալներին լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու արձանագրությունները, որոնց ապացուցողական արժեքին Դատարանը սույն դատական ակտում արդեն իսկ անդրա¬դար-ձել է, հետևաբար՝ վերստին չի ներկայացնում և դատական ակտն անհարկի չի ծանրաբեռնում։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները և պատճառաբանությունները.
Մինչդատական և դատական վարույթների ընթացքում ձեռք բեր¬ված և դա-տաքննությամբ հետազոտված ապացույցների համադրման և գնահատման արդ¬յունք¬ներով Դատա¬րանը փաս¬տում է, որ տուժողների և վկաների մի մասի՝ դատավարության լեզվին չտիրապետելու կամ ոչ բա¬վարար չափով տիրապետելու վերաբերյալ պաշտպանական կողմի փաստարկներն անհիմն են, ինչի մասին են վկայում նրանցից յուրաքանչյուրի` տևական ժամանակ ՀՀ-ում մշտա¬պես բնակ¬վե¬լու և որպես հաղորդակցության միջոց հայերենից օգտվելու փաստերը, նրանցից յուրաքանչյու¬րի հետ մինչ¬դա¬տական վարույթի ընթացքում կատարված բազմաթիվ քննչական գոր¬ծողությունները, այդ թվում՝ գործով ամբաստանյալների հետ վերջիններիս պաշտպանների մասնակցությամբ իրա¬կա¬նացված առերես հարցաքննությունները, որոնց ժամանակ դատավարության լեզվին առհա¬սարակ կամ լավ չտիրապետելու վերա¬բեր¬յալ նրանցից ոչ ոք, նույնիսկ առերեսման մյուս կողմում հանդես եկած ամբաստանյալները և նրանց պաշտպանները չեն բարձրաձայնել։ Դատա¬րա¬նը դատաքննության արդյունքներով փաստում է, որ վերոնշյալ պայմաններում հայերենի գրավոր լեզվին կատա¬րե¬լապես չտի¬րա¬պե¬տելու կամ ոչ բավարար չափով տիրապետելու վարկածը չի հաս¬տատվել, վիճարկվող ապացույց¬ները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված հիմքով տու¬ժողների և վկաների ցուցմունքներն անչույ¬լատրելի ճանաչելու հիմնավոր և բավարար փաս¬տարկ չէ, պաշտպանական կողմի այդ վիճարկումներն անհիմն են, ուստի և՝ մերժման ենթակա։
Միևնույն ժամանակ Դատարանը պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով փաստում է, որ մե¬ղադրող կողմն ամբաստանյալների արարքում խուլիգանության հանցա¬կազմի առկայությունը բավարար ապացուցողական զանգվա¬ծով չի հիմնավորել (ապա¬¬ցուցել)։ Նման հետևության Դա¬տա¬¬րանը հան¬գում է հետևյալ իրավական վերլուծությունների և դատո¬ղությունների արդյունք¬նե¬րով.
Այսպես, ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման համա¬ձայն` նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առա¬ջադրվել այն բանի համար, որ նա «2013թ. հունվարի 3-ին` ժամը 02.00-ի սահմաններում ընկերոջ` Սամվել Քրմոյանի և ինքնությունը չպարզված երկու անձնավո-րությունների հետ Երևան քաղաքի Խանջ¬յան փողոցի թիվ 41 հասցեում գործող «Բրիջ» ակումբում անհիմն վիճաբանել է ակումբի տնօրեն Լև Բուլատովի, մենեջերներ Դավիթ Սարգսյանի և Մա¬րիամ Սահակյանի ու վերջինիս եղբայր Հայկ Սահակյանի հետ, որի ընթացքում կոպիտ կեպով խախտելով հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացա¬հայտ անհարգալից վերա¬բերմունք դրսևո¬րելով, աղմկել է և հայհոյել, բռնություն գործադրել` որ¬պես զենք օգտագործվող առարկայով` սեղանի վրայից վերցրած գարեջրի ապակյա տարայով հարվածել է Հայկ Սահակյանի գլխի շրջանում ու նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատ¬ճառել թեթև վնաս` առողջության կար¬ճատև քայքայմամբ, իր այդ դիտավորյալ գործողություն¬ներով խանգարել է ներկաների հանգիս¬տը, խաթարել ակումբի բնականոն աշխատանքը»։
Վերոնշյալ մեղադրանքն ըստ էության կրկնվում է ամբաստանյալ Սամվել Քրմոյանի պարա¬գայում` մեկ բացառությամբ, վերջինիս օբյեկտիվ կողմից վերագրվում է որպես զենք օգտա¬գործվող առարկայով` սեղանի վրայից վերցրած գարեջրի ապակյա տարայով Հայկ Սահակյանի դեմքի շրջանում հարվածելու գործողությունը։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա-տա¬վա¬րական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատա-րա¬նի դատա¬կան ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պար-տադիր են դատա¬րանի համար նույ¬նանման փաստական հանգամանքներով այլ գործի քննության ժամանակ։
Գ.Ճաղարյանի և այլով վերաբերյալ գործով 2012թ. օգոստոսի 24-ի ԵՇԴ/0002/01/11 որոշ¬ման մեջ մեղադրանքի ձևակերպումը դիտարկելով որ¬պես արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի ապահովման, ինչպես նաև հանցակից¬ների քրեա¬իրավական պատասխանատվության անհատականացման միջոց՝ Վճռաբեկ դատա¬րանն իրավա¬կան դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) մեղադրանքի ձևակերպման մեջ, բացի հանցավորի մասին տվյալներից, հանցա¬գործության տեղից, ժամանակից և եղանակից, մանրա¬մասնորեն և հստակ պետք է նշվեն արարքի քրեաիրավական որակման հիմքում ընկած փաստերը` հան¬ցագործության դեպքի և դրա հետ կապված հանգամանքների մանրակրկիտ նկարագրութ¬յունը։ Արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրացման առումով անըն¬դու¬նելի է, երբ իրավասու պաշտոնատար անձը համա¬պա¬տասխան դատավարական փաս¬տաթղթե¬րում մեղադ¬րան¬քը ձևակերպելիս սահմանափակվի միայն քրեական օրենքով արգելված արարքի ընդհան¬րական նկարագրությամբ։ Նույն կերպ ան¬ըն-դունելի է, երբ հանցանքը մի խումբ անձանց կողմից կատարված լինելու դեպքում հանցա-կից¬ներին ներկայացվում է միևնույն մեղադ¬րանքը` առանց հստակեցնելու նրանցից յուրա-քանչյուրի կոնկրետ գործողությունները, հանցագոր¬ծութ¬յանը նրան¬ցից յուրաքանչյուրի մաս-նակցութ¬յան բնույթն ու աստիճանը։
Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ նշված պահանջների պահպանմամբ մեղադրանքը ձևակերպելու դեպքում միայն առաջադրված մեղադրանքը հնարավորություն կտա մեղադրյալին պատ¬շաճ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը, ինչպես նաև կապահովվի կողմերի դատավարական իրավահավասարությունը` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար։ Նշված սկզբունքներից ցանկացած շեղում հանգեց¬նում է արդար դատաքննության հիմնարար արժեքի առարկայազրկման։
(…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հանցակցությամբ կատարված արարքը որակելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ տեղի է ունեցել հանցավոր արարք, որի կատարմանը մաս¬¬նակցել են երկու և ավելի անձինք, ովքեր գործել են համատեղ, դիտավորյալ և կատարել են դիտավորյալ հանցագործություն։ Ուստի, իրավախախտման փաստը պետք է կոնկրետացվի յու¬րա¬քանչյուր հանցակցի մասով, իսկ դրա հանգամանքները անհատականացվեն՝ հաշվի առնե¬լով անձնական պատասխանատվության, ըստ մեղքի պատասխանատվության և արդարության և պա¬տաս¬խանատվության անհատականացման սկզբունքները։ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ միայն այս հանգամանքների հստակ պարզման և դատավարական փաստաթղթերում ամ¬րագրման դեպքում է հնարավոր լուծել այդ արարքները կատարած անձանց քրեական պատաս¬խանատ¬վության հարցը» (տե՛ս Գրիգոր Խաչատուրի Ճաղարյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշման 21-րդ և 27-րդ կետերը)։
Վերոնշյալ և այլ նախադեպային որոշումներում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել և վե¬րա¬հաստատել է, որ մեղադրանքի ձևակերպումը պետք է արտացոլի հանցակիցներից յուրա¬քանչ¬յուրին մեղսագրվող գործողությունների (անգործության) մանրակրկիտ նկարագրությունը, այդ թվում՝ հանցակազմի բոլոր պարտադիր հատկանիշները բնութագրող փաստական տվյալները, որի դեպքում միայն հնարավոր կլինի ապահովել պաշտպանության իրավունքի և մրցակցային դա¬տա¬վարության իրականացումը։ Բացի այդ, արարքը մի խումբ անձանց կողմից կատարված լինելու դեպքում մեղադրանք առաջադրելիս համապատասխան դատավարական փաստաթղթե¬րում հան¬ցակիցներից յուրաքանչյուրի հանցավոր գործողությունների նկարագրությունն անհրա¬ժեշտ նա¬խա¬պայման է` անձնական պատասխանատվության, ըստ մեղքի պատասխանատ¬վութ¬յան և ար¬դա¬րության ու պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներին համա¬պա¬տասխան նրանց քրեական պատասխանատվության հարցը լուծելու համար։
Վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գործով ամբաստանյալներին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման բովանդակային վերլուծության արդյունքներով Դատարանն ար¬¬ձա¬նագրում է, որ որպես խուլիգանություն է որակվել գործով ամբաստանյալների կողմից կո¬պիտ կեպով հասարակական կարգը խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատ¬մամբ բացա¬հայտ անհարգալից վերա¬բերմունք դրսևո¬րելով, մասնավորապես` քննվող դեպքի օրը` ժամը 02-ի սահմաններում «Բրիջ» ակումբում տնօրեն Լև Բուլա¬տովի, մենեջերներ Դավիթ Սարգսյանի և Մա¬րիամ Սահակյանի ու վերջինիս եղբայր Հայկ Սա¬հակ¬յանի հետ անհիմն վիճաբանելով, աղմկելով և հայհոյելով, բռնություն գործադրելով, մասնա¬վորապես` որ¬պես զենք օգտագործվող առարկայով` սեղանի վրայից վերցրած գարեջրի ապակյա տարայով համապա¬տասխանաբար Հայկ Սահակյանի գլխի և դեմքի շրջաններում հարվածելը և այդ կերպ նրա առողջությանը դիտավորությամբ առողջության կարճատև քայքայմամբ ուղեկցված թեթև վնաս պատ-ճառելը, որպիսի դիտավորյալ գործողություն¬ներով խանգարվել է ներկաների հանգիստը, խաթարվել ակումբի բնականոն աշխատանքը։
Վերոնշյալ հետևության նախաքննական մարմինը և մեղադրական եզրակացությունը հաս¬տատած դատախազը հանգել են`
- գործով ամբաստանյալ Գ.Խաչատրյանի մասնակի խոստովանական ցուցմունքով, ով ընդունել է Հայկ Խաչատրյանի հետ վիճաբանելու և այդ ընթացքում մեկ անգամ ձեռքով նրա դեմ¬քին հարվածելու հանգամանքը,
- գործով ամբաստանյալ Ս.Քրմոյանի ցուցմունքով, ով հաստատել է, որ ականատես է եղել Գ.Խաչատրյանի կողմից Հայկ Սահակյանի դեմքին մեկ անգամ հարվածելուն,
- տուժող Հայկ Սահակյանի նախաքննական իրարամերժ ցուցմունքների համադրման և գնահատման արդյունքներով արժևորած փաստական տվյալներով,
- տուժող Լև Բուլատովի նախաքննական իրարամերժ ցուցմունքների համադրման և գնա¬հատման արդյունքներով արժևորած փաստական տվյալներով,
- վկաներ Մարիամ Սահակյանի և Դավիթ Սարգսյանի ցուցմունքներով,
- վկա Անուշ Շեկոյանի նախաքննական իրարամերժ ցուցմունքների համադրման և գնա¬հատման արդյունքներով արժևորած փաստական տվյալներով,
- ամբաստանյալներին լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու արձանագրություններով, ինչպես նաև
- տուժող Հայկ Սահակյանի վերաբերյալ դատաբժշկական սկզբնական և լրացուցիչ փոր¬ձաքննությունների եզրակացությունների հետևություններով։
Նոր դատաքննության ընթացքում (նախագահող դատավոր Ա.Վարդանյան) վերոնշյալ ա¬պացույցները ևս հետազոտվել են, մասնավորապես` Դատարանում հարցաքննվել է միայն վկա Անուշ Շեկոյանը։ Ինչ վերաբերում է տուժողներին, մյուս վկաներին, ապա նրանց մասնակցութ¬յունը դա¬տաքննությանը ողջամտորեն սպառելու պայմաններում /ողջ դատաքննության ընթացքում բա¬ցա¬¬կայել են ՀՀ-ից/ մեղադրողի միջնորդությամբ ՀՀ քրեական դատա¬վարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի կարգով հրապարակվել են վերոնշյալ անձանց նախաքննական բոլոր ցուցմունք¬ները, տուժող Հայկ Սահակյանի պարագայում` նաև սկզբնական դատաքննական ցուցմունքը (տրվել է նախագահող դատավոր Ա.Բեկթաշյանի նախագահությամբ դատաքննության ընթաց¬քում)՝ դրանց օգտագործման հնարավորությունը վերջնական դատական ակտով փաստելու պայ¬մա¬նով։
Դատարանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 337-րդ հոդվածի կարգով հրա¬պարակվել և հետազոտվել են լռելու իրավունքից օգտված գործով ամբաստանյալների սկզբնա¬կան դատաքննական ցուցմունքները, ինչպես նաև հրապարակվել և հետազոտվել են գործում առ¬կա փաս¬տաթղթերը, լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու արձանագրությունները և փորձագի¬տական եզրակա¬ցությունները։
Այսպիսով, պաշտպանական կողմը Դատարանում հարցաքննել է վկա Անուշ Շեկոյանին, իսկ սկզբնական դատաքննության ընթացքում` նաև տուժող Հայկ Սահակյանին։
Վերլուծելով տուժող Հ.Սահակյանի և վկա Ա.Շեկոյանի սույն դատական ակտում ներկա¬յացված խիստ իրարամերժ և հակասական ցուցմունքները, դրանք համադրելով դատաքննությամբ հե¬տա¬զոտված փաստաթղթերի, փորձա¬գիտա¬կան եզրակա¬ցութ¬յուն¬ների և գործով ամբաստանյալ¬ներին լուսանկարով ճանաչման ներկա¬յացնելու արձա¬նագրութ-յունների հետ` Դատարանը փաս¬տում է, որ ապացույցների այդ համակցությունն ինքնին բավա¬րար չէ վե¬րագրված արարքներում ամբաս¬տանյալների մեղավորությունը փաստելու (ապացուց¬ված հա¬մա¬րելու) համար հետևյալ պատճա¬ռա¬բանությամբ.
Արարատ Ավագյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով ՀՀ վճռաբեկ դա-տա¬րանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ սահմանվել են հանցանք կատարելու մեջ անձի մե¬ղա¬¬վորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարության չափանիշները։
Վերոնշյալ իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ գոր¬¬ծի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխ¬կա¬պակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման հա¬մար բավա¬րար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և ար¬ժա¬նա¬հա¬վատ ապա¬ցույց¬ների համակ¬ցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխա¬վար¬կածը, անա¬չառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմ¬նա¬վոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավո¬րության վերաբերյալ, ինչ¬պես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազ¬մող մյուս հանգա¬մանքները և հնարա¬վո¬րություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճա¬ռա¬բանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապա¬ցույց¬ների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…)։ Ակնհայտ է, որ ապա¬ցույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրի¬վությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքան¬յանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Նույն նախադեպային որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ արժանա¬հավա-տութ¬յան տեսանկյունից ապացույցը գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հան¬գամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուց¬մունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հան-գամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ)ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապա¬¬ցույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի ար¬ժա¬նահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակութ¬յունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատութ¬յունը գնա¬հատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակութ¬յունը, հա¬մադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հա¬կա¬սությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
Վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Դատարանն արձանագրում է հետևյա¬լը.
1. Դատարանում հարցաքննված վկա Անուշ Շեկոյանը հայտնեց, որ «Բրիջ» ակումբի ներսում բոլորն էլ սեղանների վրա կարող էին պարել և դա այդ ակումբում ընդունված և նորմալ երևույթ էր, թեև քննվող դեպքի օրը Սամվելին ու Գևորգին սեղանների վրա պարելիս չի տեսել։ Հայտնեց, որ լսել է, որ ակումբում ինչ-որ խոսակցություն է եղել, որից հետո Գևորգն ու Սամվելն ակումբից դուրս են եկել։ Չի տեսել, որ Հայկին հարվածեն, այդ թվում` նաև Գևորգը կամ Սամվելը, հայհոյանքներ չի լսել, ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանի մոտ նման ցուցմունքներ է տվել վերջինիս կող¬մից իր նկատմամբ հոգեբա¬նա¬կան ճնշում գործադրելու հետևանքով, որի մասին բարձրաձայնել է դեռևս նա¬խաքննութ¬¬յան ըն¬թացքում /ըստ էության ՀՀ գլխավոր դատախազին համապատասխան դիմում է ուղղել/, այլ քննիչ¬ների մոտ տվել է ճիշտ ցուցմունքներ, ուստի հայհոյանքների, շշերով հարվա¬ծե¬լու և կոտրված աթոռների վերաբերյալ սկզբնական ցուցմունքներն իրականությանը չեն համա¬պա¬¬տասխանում և այդ բոլորը գրել է ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանի պարտադրանքով։ Հար¬կադրված էր այդ¬պիսի ցուցմունք¬ներ գրել, քանի որ քննիչ Է.Պետրոսյանն իրեն սպառնացել է, որ եթե այդպես չգրի, մյուս վկաներին կստիպի, որ նրանք ցուցմունքներում գրեն և պնդեն, որ ինքն էլ է շշերով հար¬վածել։
- Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցի՝ ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանի կողմից իրա¬կա¬նաց¬ված` անձին լուսանկարով ճանաչման ներկա¬յացնելու քննչական գործողության ժա¬մա¬նակ վկա Ա.Շեկոյանը ճանաչել է Սամվել Քրմոյանին` նշելով, որ վերջինս է Գևորգի հետ եկել ակումբ, որ¬տեղ տեղի ունեցած ծեծկռտուքի ժամանակ Սամվելը գարեջրի շշով հարվածել է մենեջեր Մա¬րիա¬մի եղբայր Հայկ Սահակյանի դեմքին։
- Դատաքննությամբ հետազոտված մեկ այլ ապացույցի՝ ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանի կողմից իրա¬կանաց¬¬ված` անձին լուսանկարով ճանաչման ներկա¬յացնելու քննչական գործողութ¬յան ժամանակ վկա Ա.Շեկոյանը ճանաչել է նաև Գևորգ Խաչատրյա¬նին` նշելով, որ վերջինս ընկեր¬ների, դրանց կազ¬մում` Սամվել Քրմոյանի հետ եկել է ակումբ, որտեղ կռվել է ակումբի աշխատակիցների և մենեջեր Մարիամի եղբայր Հայկի հետ և բռունցքով հարվածել է Հայկի գլխին։
Դատարանն արձանագրում է, որ թեև ՀՀ գլխավոր դատախազի կողմից ՀՀ հատուկ քննչա¬կան ծառայություն ուղարկված և նախաքննական այդ մարմնի կողմից կայաց¬ված 2013 թվականի դեկտեմբերի 13-ի որոշմամբ Անուշ Շեկոյանի դիմումի հիման վրա նախա-պատրաստ¬ված նյու¬թերով քրեական գործ հարուցելը մերժվել է` ՀՀ ոստիկանության Կենտրո¬նականի բաժնի հե¬տաքննիչ Արամ Տիգրանյանի և ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչա¬կան բաժնի ավագ քննիչ Էդգար Պետրոսյանի արարքներում պաշտոնեական հանցագործության հանցակազմի բացա¬կայության պատճառաբա¬նությամբ /թեև դատաքննությամբ հետազոտված այդ որոշման համաձայն՝ վկա Ա.Շեկոյանի փաստարկը՝ ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանի պահանջը չկատարելու դեպքում վկաներից իր դեմ մե¬ղադրող բնույթի ցուցմունքներ ստանալու վերաբերյալ, չի ստուգվել/, սակայն չվերացված այդ վերջնական որոշմամբ փաստվել է տվյալ ցուցմունքների օգտագործման հնարա-վորությունը և ոչ ավելին. վերոնշյալ որոշման առկա¬յութ¬յունը վկա Ա.Շեկոյանի այդ ցուց-մունք¬ներն ի հաշիվ այլ, այդ թվում` նրա դատաքննական ցուց¬մունքների արժևորելու հիմնավոր և բավարար փաստարկ չէ. այն կարող էր արժևորվել իրա¬րա¬մերժ այդ ցուցմունքները դատաքննութ¬յամբ հետազոտված այլ ապացույց¬ների հետ համադ¬րելու, ստուգելու և գնահատելու արդյունք¬ներով։ Ընդ որում` ակնհայտ է նաև, որ վկա Ա.Շեկոյանի մասնակցությամբ մինչդա¬տա¬կան վա¬րույ¬թում իրականացված քննչական գործո-ղությունների արդյունքներով ստացված փաստա¬կան տվյալ¬ները՝ տուժող Հայկ Սահակյանին պատճառված մարմնական վնասվածքի կամ վնասվածք¬ների հանգամանքների, նույնիսկ պատճառող անձանց, միջադեպի պահին ակումբում հաճա¬խորդների, Գևորգի և Սամվելի ընկերոջ կամ ընկերների առկա¬¬յության, հայհոյանքներ հնչելու, ակումբի բնականոն գործունեությունը խանգարվելու կամ չխան¬¬գարվելու և այլնի վերաբերյալ, խիստ իրարա-մերժ են, այլ ապացույցների հետ համադրութ¬յան պա¬րա¬գայում՝ հակա¬սական։
2. Սկզբնական դատաքննության ընթացքում հարցաքննված և նոր դատաքննության ընթաց¬քում հրապարակված և հետազոտված` տուժող Հայկ Սահակյանի ցուցմունքների համաձայն` 2013թ. հուն¬վարի 3-ին գտնվել է «Բրիջ» ակումբում, զուգարանից դուրս գալով` նկատել է, որ մուտ¬քի մոտ կանգնած են Լև Բուլատովը, Դավիթ Սարգսյանը և իր քույրը` Մարիամ Սահակյանը, ինչ¬պես նաև մինչ այդ անծանոթ Գևորգը և Սամվելը։ Իրեն թվացել է, որ խնդիր կա, քանի որ պարզ երևացել է, որ նրանք խոսում են և միմյանց չեն հասկանում։ Մինչ իր մոտենալը չի նկատել, որ նրանք միմյանց քաշքշեն։ Այնտեղ էր նաև իր քույրը, ուստի մոտեցել է նրանց, որ պարզի, թե ինչ է պատահել։ Մոտեցել և սկսել է Գևորգի հետ խոսել, սակայն միմյանց չեն հասկացել։ Երաժշտութ¬յունը բարձր էր, միմյանց չեն լսել, սակայն Գևորգը շատ անսպասելիորեն իրեն հարվածել է։ Այդ հարվածից ուշքի գալուց հետո գնացել է հիվանդանոց։ Չի հիշում, թե Գևորգն ալկոհոլի ազդե¬ցության տակ էր, թե` ոչ։ Գևորգի և Սամվելի ձեռքին շշեր չի տեսել, նրանց հետ ակումբ եկած այլ անձանց` ևս։ Գևորգը կանգնած էր իր դիմաց և եթե նրա ձեռքին շիշ լիներ, կտեսներ։ Սամվելն ուղղակի կանգ¬նած էր վերոնշյալ անձանց մոտ։ Գևորգն իրեն հարվածել է մեկ անգամ, ձեռքով, իր այտի շրջա¬նում, այդ հարվածից վայր է ընկել։ Ենթադրում է, որ ընկնելու ժամանակ գլխով հար¬վածել է «ռա¬յալին», քանի որ գլխի շրջանում ցավ է զգացել։ Այդ օրը մի քանի անգամ տեսել է, որ սեղան¬ների վրա պարում են։ Նշել է, որ չի կարող ասել, թե իր քույրն ինչի համար էր տղաներին մո¬տեցել և նկատողություն արել։ Երբևէ չի հայտնել, որ Գևորգը շշով է իրեն հարվածել, թեև գործը քննող վերջին քննիչը կարդացել է իր ցուցմունքը, որտեղ նշված էր, թե Գևորգն իբր շշով է հար¬վածել իրեն, քննիչին տեղեկացրել է, որ այդպիսի ցուցմունք ինքը չի տվել։ Նախաքննության ժա¬մա¬նակ իր գրած ցուցմունքները չի կարդացել, արձանագրությունում միայն ստորագրել է` նշելով, թե իբր դրանք կարդացել է։ Նշել է նաև, որ դատաբժշկական փորձաքննությամբ իր մարմնին հայտ¬նա¬բերված բազմաթիվ վնաս-վածքները ստացել է սպորտով զբաղվելու ժամանակ, պնդել է, որ ստացել է ընդամենը մեկ հարված։
- Ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանի կողմից իրականացված` անձին լուսանկարով ճանաչման ներկա¬յացվելու քննչական գործողության ժամանակ տուժող Հայկ Սահակյանը ճանաչել է Գևորգ Խաչատրյանին` նշելով, որ վերջինս է շշով հարվածել իր գլխին։
- Հայկ Սահակյանի վերաբերյալ դատաբժշկական սկզբնական փորձաքննության 2013թ. հունվարի 25-ի թիվ 100 և լրացուցիչ փորձաքննության 2014թ. մարտի 31-ի թիվ 812 եզրա¬կացություններով հիմնավորվել է մարմնական վնասվածքներ ստանալու փաստը, մաս¬նա¬¬վորա¬պես` աջ արմնկահոդի շրջանի քերծվածքի, գլխի, դեմքի, ձախ ակնակապճի շրջանների` սալջարդ վերքերի, ենթամաշկային և ենթաշաղկապենինային արյունազեղումների, արյունահա¬վաքի, ձախ աչքի սկլերայի թափանցող, անոթաթաղանթի արտանկումով` վերքի ձևով, որոնք հասցվել են սահմա¬նափակ մակերեսներ ունեցող բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է որոշ¬ման մեջ նշված ժամկետին, որոնք առաջացրել են առողջությանը թեթև վնաս` առողջության կար¬ճատև քայքայ¬մամբ։ Հայկ Սահակյանի մարմնական վնասվածքները` գլխի, աջ ճակա¬տագա¬գաթային շրջանի սալջարդի ձևով, չէր կարող առաջանալ մերկ բռունցքով, վերջինի առա¬ջա¬ցումը հնարավոր է գա¬րեջրի ապակյա տարայի ներգործության /հարվածի/ հետևանքով։ Հայկ Սահակ¬յանի մարմնական վնասվածքները` ձախ այտաակնակապճային շրջանների սալ¬ջարդ վերքերի, ենթամաշկային և ենթա¬շաղկապենինային արյունազեղումների, արյունահա¬վա¬քի, ձախ աչքի սկլերայի թափանցող, անոթաթաղանթի արտանկումով` վերքի ձևով, հասցվել են սահմա¬նափակ, արտացցված մակերես¬ներ կամ եզրեր ունեցող բութ, կոշտ առարկաներով, քիչ հավանա¬կան է` մերկ բռունցքով, չի բացառվում` գարեջրի ապակյա /հավանական է` կոտրված/ տարայով։
Տուժող Հայկ Սահակյանի՝ հետազոտված բոլոր ցուցմունքների ստուգման և համադրման արդ¬յունքներով Դատա¬րանը փաստում է, որ վերջինիս սկզբնական դատաքննական ցուցմունքը ըստ էության համապա¬տասխանում է մինչդատական վարույթի ընթացքում գործով ամբաստան¬յալ¬¬ների հետ իրակա¬նացված առերեսումների ժամանակ տված ցուցմունքներին։ Դրանց իրա¬րա¬մերժ, մեղադրող կողմի արժևորած ցուցմունք¬ները գործով տուժող Հ.Սահակյանը տվել է վերոնշյալ առերեսումներից առաջ և լու¬սանկարով Գևորգ Խաչատրյանին ճանաչման ներկայացնելու քննչա¬կան գործողության ժամա¬նակ, այսինքն՝ այդ ցուցմունքները սույն դատական ակտով հիմք ընդու¬նելով և ի հաշիվ հակընդդեմ հարցմամբ երաշխավորված ցուցմունքների արժևորելով՝ Դատարանը կխախտի պաշտպանական կողմի՝ հակընդդեմ հար¬ցում իրականաց¬նելու, այդ կերպ արդյունա¬վետ պաշտպանության իրավունքը։
Այսպիսով, նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցների, այդ թվում՝ ամբաստանյալների ցուցմունքների համադրութ¬յամբ հնարավոր չէ հանգել ամբաստանյալների արարքում խուլիգանության հանցա¬կազմի առկա-յության վերաբերյալ հետևության, քանի որ դրանցով հիմնավորվում է ակումբում ոչ թե խուլիգանության կատարումը, այլ կարճատև ընթացած ծեծկռտու¬քը։ Ինչ վերաբերում է տուժող Հ.Սա¬հակյանի և վկա Ա.Շեկո¬յանի իրա¬րամերժ դատաքննական և նախաքննական ցուցմունք¬նե¬րին, ապա ի հաշիվ մեկի մյուսն արժևո¬րելու համար անհրաժեշտ են դատաքննությամբ հետազոտ¬ված այլ, արժանահավատ ապա¬ցույց¬ների բավարար ամբողջություն։ Դատարանը նաև արձա¬նագրում է, որ վկա Ա.Շեկո¬յանը մինչդա¬տական վարույթի ընթացքում գործով ամբաստանյալների հետ առերես չի հար¬ցաքննվել, իսկ Դա-տարա¬նում հարցաքննվելիս, որի ժամանակ պաշտպա¬նական կողմն օգտվել է նրան հակ-ընդդեմ հարցում իրականացնելու իրավունքից, խուլիգանության կատարմանը նրանց առնչութ¬յունը հաստատող որևէ փաս¬տական տվյալ չի հայտնել, ավելին՝ դա¬տաքննա¬կանին ըստ էութ¬յան նույնաբովանդակ ցուց¬մունք¬ներ վերջինիս տվել էր նաև մինչդա¬տական վարույթի ընթացքում։
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ վերոնշյալ անձանց մասնակցությամբ իրակա-նաց¬ված ճա¬նաչ¬ման ներկայացնելու արձանագրություններն այդ անձանց/ճանաչողների/ ցուց¬մունք¬ները որևէ կերպ չեն ամրապնդում կամ առավել արժանահավատ դարձնում, քանի որ նախ` այդ քննչական գործողության կատարման նպատակը լրիվ այլ է, բացի այդ` ճանաչումները կա¬տար¬¬վել են լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու եղանակով, որի դեպքում ճանաչման ներկա¬յաց¬ված անձինք /տվյալ դեպքում հետախուզման մեջ գտնվող գործով ամբաստանյալները/ զրկված էին այդ քննչական գործողության ընթացքում ճանաչողների ցուցմունքներին թեկուզ բա¬նավոր կարգով ծանոթանալու և դրա վերա¬բերյալ հայտարա¬րություն անելու հնարավորութ¬յունից։
Վերոնշյալ անձանց իրարամերժ ցուցմունքները համադրելով և գնահատելով տուժող Հ.Սա¬հակյանի դատաբժշկական սկզբնական և լրացուցիչ եզրակացությունների հետևությունների, նույնիսկ քննվող դեպքի վերաբերյալ ամբաստանյալների վերոնշյալ ցուցմունքների հետ՝ Դատա¬րանը փաստում է, որ դրանցով հաստատվում է սահմա¬նափակ, արտացցված մակե¬րեսներ կամ եզրեր ունեցող բութ, կոշտ առարկաներով տուժող Հ.Սահակյանի գլխին առնվազն երկու տարբեր ուղ¬ղություններով մարմնական վնաս¬վածքներ պատճառելու փաս¬տը, մերկ բռունցքով, այն էլ մեկ հարվածով նման վնասվածքներ ստանալու վերաբերյալ տուժող Հ.Սահակյանի դատաքննական ցուցմունքի անարժանահավատությունը, ինչը, սակայն, ինքնըստինքյան չի ենթադրում Դատարա¬նում տված բոլոր ցուցմունքների անարժանահավատության փաստում, այսինքն՝ դատաբժշկական եզրակացությունները ինքնին կամ վերոնշյալ անձանց ցուցմունքների հետ համադրությամբ ամբաստանյալների արարքներում խուլի¬գա¬¬նության հանցակազմի բոլոր պարտադիր հատկանիշ¬ների առկայությունը հաստատող բավարար և արժանահավատ ապացուցողական տվյալներ չեն բովանդակում, հատկա¬պես այն պայման¬ներում, երբ Հ.Սահակյանը և Ա.Շեկոյանն այդ մարմ¬նական վնաս¬¬վածքների առաջացման մեխանիզմի վերաբերյալ դեռևս մինչդատական վարույթից տված իրարամերժ և հակասական ցուցմունքներից մեղադրող կողմի արժևորած ցուցմունքները ևս հակադրվում են վերոնշյալ դատաբժշկա¬կան եզրակացությունների հետևությունների հետ. վե¬րոնշյալ անձինք իրենց ցուցմունքներում նշել են, որ Հայկ Սահակյանին գործով ամբաս¬տանյալներ Գևորգ Խաչատրյանը և Սամվել Քրմոյանը մարմնական վնասվածքներ են պատճառել բռունցքներով և գարեջրի ապակյա շշերով հարվածելու եղանակով, իսկ Լև Բուլատովին՝ գարեջրի ապակյա տարայով՝ «բակալով»։ Մինչդեռ, Դատարանն արձանագրում է, որ տուժող Լև Բուլատովին գարեջրի ապակյա տարայով՝ «բակալով» հարվածելը գործով ամբաստանյալներին վերագրված չէ, դատաբժշկական եզրակացությունների հետևութ-յունների համաձայն՝ Հայկ Սա¬հակ¬յանի մարմնական վնասվածքները` գլխի, աջ ճակա-տագա¬գաթային շրջանի սալջարդի ձևով, չէին կարող առաջանալ մերկ բռունցքով, վերջինի առա¬ջա¬ցումը հնարավոր է գա¬րեջրի ապակյա տարայի ներգործության /հարվածի/ հետևանքով։ Հայկ Սահակ¬յանի մարմնական վնասվածք¬ները` ձախ այտաակնակապճային շրջանների սալ¬ջարդ վերքերի, ենթամաշկային և ենթա¬շաղկա¬պենինային արյունազեղումների, արյունահա¬վա¬քի, ձախ աչքի սկլերայի թափանցող, անոթա¬թաղանթի արտանկումով` վերքի ձևով, հասցվել են սահմա¬նափակ, արտացցված մակերես¬ներ կամ եզրեր ունեցող բութ, կոշտ առարկաներով, քիչ հավանա¬կան է` մերկ բռունցքով, չի բացառ-վում` գարեջրի ապակյա /հավանական է` կոտրված/ տարայով։
Ընդհանրացնելով՝ Դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ ապացույցների զանգվածը որա¬կական տեսանկյունով չի կազմում թույլատրելի, վերաբերելի և ար¬ժա¬նա¬հա¬վատ ապա-ցույց¬ների այնպիսի համակ¬ցություն, որը, հաղթահարելով գործով ամբաստանյալների անմեղության կան¬խա¬¬վար¬կածը, անա¬չառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմ¬նա¬վոր կասկածից վեր համոզվածություն վերագրված արարքներում նրանց մեղավո¬րության վերաբերյալ, ինչ-պես նաև չի հաստատում գոր¬ծով ապացուցման առարկան կազ¬մող մյուս հանգա¬մանքները և հնարա¬վո¬րություն տալիս կայաց¬նել հիմնավորված և պատճա¬ռա¬բանված վերջնական դատական ակտ, քանի որ՝ դրանց ամբող¬ջությունը թույլ չի տալիս պարզել ամբաստանյալների արարքներում խուլիգանության հանցա¬կազմի հատկանիշների առկայությունն անհրաժեշտ խո¬րությամբ և լրի¬վությամբ, այդ հատկանիշ¬ների ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։
Բացի այդ, հաշվի առնելով վերոնշյալ անձանց ցուցմունքների ձևավորման հանգամանք¬ները, դեռևս մինչ¬դատական վա¬րույթից դրանց խիստ հակա¬սական և իրարամերժ բնույթը, մեղադրող կողմի արժևո¬րած որոշակի ցուցմունք¬ներ հոգեբանական սպառնալիքի ազդեցության տալու, այդ կերպ բացա¬ռապես մե¬ղադրա¬կան թեքումով կա-տարվելու վերա¬բերյալ վկա Ա.Շեկո¬յանի պնդումները՝ Դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ ապա¬ցույցների ամբողջությունը որա¬կական /բովանդակային/ տեսանկյունով բավարար չէ վե¬րոնշյալ անձանց՝ մեղադրական եզ¬րա¬կացությունում և ճառում մեղադրող կողմի արժևորած ցուց¬մունք¬ներն որպես արժանահավատ ապա¬ցույցներ գնահատելու և ամբաս¬տանյալների անմե¬ղութ¬յան կանխավարկածը հաղթահար¬ված համարելու համար։
Դատաքննությամբ հետազոտված այլ ապացույցների՝ տուժողներ և վկաների նախաքննա¬կան ցուց¬մունքների թույլատրելիության և օգտա¬գործ¬ման հնարավորության հարցը պարզելիս Դատարանը ղեկա¬վարվում է «Ավետիսյանն ընդդեմ Հայաս¬տանի» գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 10-ի վճռով արտա-հայտված իրավական դիրքո¬րոշում¬ներով, այն է` ստուգում, թե դրանց կամ դրանց մի մասի օգտագործումն արդյո՞ք չի խախ¬տում «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպա¬¬¬կան կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետով և 3-րդ կետի «դ» ենթակետով ամրագրված՝ ամբաս¬տան¬յալների հակ¬ընդդեմ հարցման իրավունքը։
Այսպես, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` Եվրոպական դատա¬րանը) վերահաստատել է, որ 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետով սահմանված երաշխիք¬ներն այդ դրույթի 1-ին կետով սահմանված՝ արդար դատաքննության իրավունքի հատուկ աս¬պեկտներ են (տե՛ս Ալ-Խավաջան և Թահերին ընդդեմ Միացյալ Թագավորության [ՄՊ] [Al-Khawaja and Tahery v. the United Kingdom [GC]]« թիվ 26766/05 և 22228/06« « 118« ՄԻԵԴ 2011)։
Եվրոպական դատարանը փաստել է« որ բոլոր ապացույցները սովորաբար պետք է ներկա¬յացվեն դռնբաց դատական քննության ժամանակ մեղադրյալի ներկայությամբ՝ մրցակցային դա¬տավարության սկզբունքի պահպանմամբ փաստարկներ ներկայացնելու հնարավորությունն ապահովելու համար։ Այս սկզբունքից բացառությունները չպետք է խախտեն պաշտպանության կողմի իրավունքները. որպես կանոն« 6-րդ հոդվածի 1-ին կետով և 3-րդ կետի «դ» ենթակետով պահանջվում է« որ ամբաստանյալին համարժեք և պատշաճ հնարավորություն տրվի վկայի՝ իր դեմ տված ցուցմունքը վիճարկելու կամ իր դեմ ցուցմունք տված վկային հարցաքննելու՝ վկայի կող¬մից ցուցմունք տալու ժամանակ կամ հետագա փուլերում (տե՛ս Խոդորկովսկին և Լեբեդևն ընդդեմ Ռուսաստանի [Khodorkovskiy and Lebedev v. Russia]« թիվ 11082/06 և 13772/05« « 707« 2013 թվակա¬նի հուլիսի 25)։
Ալ-Խավաջայի և Թահերիի գործի 119-147-րդ պարբերութ¬յուններում Մեծ պալատը հստա¬կեցրել է այն սկզբունքները« որոնք պետք է կիրառվեն այն դեպքում« երբ վկան դռնբաց դատական քննությանը չի ներկայանում։ Այդ սկզբունքները կարող են ամփոփ ներկայացվել հետևյալ կերպ՝
i) Դատարանը նախապատրաստական փուլում նախ` պետք է քննի այն հարցը« թե արդյոք հիմնավոր պատճառ կա չներկայացած վկայի տված ցուցմունքը որպես ապացույց ճանաչելու համար՝ հաշվի առնելով« որ վկաները պետք է« որպես կանոն« ցուցմունք տան դատական քննութ¬յան ժամանակ« և որ պետք է ձեռնարկվեն բոլոր անհրաժեշտ միջոցները՝ նրանց ներկայանալն ապահովելու համար.
ii) չներկայանալու ամենահաճախ հանդիպող պատճառներն են« օրինակ« ինչպես Ալ-Խավա¬ջայի և Թահերիի գործում (վերևում հիշատակված)« վկայի մահը կամ վախը վրեժխնդրությունից։ Այնուամենայնիվ« վկան դատական քննությանը կարող է չներկայանալ նաև այլ օրինական պատ¬ճառներով.
iii) այն դեպքում« երբ վկան չի հարցաքննվել վարույթի նախորդ որևէ փուլում« դատական քննության ժամանակ դատարանում ցուցմունք տալու փոխարեն վկայի՝ նախկինում տված գրա¬վոր ցուցմունքը որպես ապացույց ճանաչելը պետք է ծայրահեղ միջոց լինի.
iv) չներկայացած վկաների՝ նախկինում տված գրավոր ցուցմունքները որպես ապացույց ճանաչելն անբարենպաստ հետևանքներ է առաջացնում ամբաստանյալի համար« որը« ըստ էութ¬յան« քրեական դատավարության ընթացքում պետք է իր դեմ ներկայացված ապացույցները վի¬ճար¬կելու արդյունավետ հնարավորություն ունենա։ Մասնավորապես« նա պետք է կարողանա ստու¬գել վկայի ներկայացրած ապացույցների ճշմարտացիությունը և հավաստիությունը՝ դրանք վկայի ներկայությամբ բանավոր քննելու միջոցով՝ վկայի կողմից ցուցմունք տալու ժամանակ կամ վարույթի հետագա փուլերում.
v) «միակ կամ վճռորոշ ցուցմունքի սկզբունքի» համաձայն՝ այն դեպքում« երբ ամբաս-տան¬յալը դատապարտվում է բացառապես կամ հիմնականում այն վկաների տված ցուցմունքների հիման վրա« որոնց մեղադրյալը չի կարող հարցաքննել վարույթի փուլերից որևէ մեկում« նրա պաշտ¬պանության իրավունքներն անհիմն կերպով սահմանափակվում են.
vi) այս համատեքստում «վճռորոշ» բառը պետք է հասկանալ միայն այնպիսի նշանա-կութ¬յան կամ կարևորության ցուցմունք« որը կարող է որոշիչ լինել գործի ելքի համար։ Եթե վկայի չստուգված ցուցմունքը հիմնավորվում է այլ հաստատված ապացույցներով« ապա դրա վճռորոշ լինելու հանգամանքը գնահատելը կախված կլինի հիմնավորող ապացույցների նշանակությունից. որքան հավաստի են մեղավորությունը հաստատող մյուս ապացույցները« այնքան քիչ հավա¬նա¬կան է« որ չներկայացած վկայի ցուցմունքը վճռորոշ կհամարվի.
vii) այնուամենայնիվ« քանի որ Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետը պետք է մեկնաբանվի դատաքննության արդարացիության ընդհանուր ուսումնասիրության համատեքստում« միակ կամ վճռորոշ ցուցմունքի սկզբունքը պետք է կիրառվի ճկուն եղանակով.
viii) մասնավորապես« եթե ուրիշի խոսքի վրա հիմնված ցուցմունքը միակ կամ վճռորոշ ապացույցն է ամբաստանյալի դեմ« ապա այն որպես ապացույց ճանաչելն ինքնըստինքյան չի հանգեցնի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի խախտման։ Միևնույն ժամանակ« եթե դատապարտման հա¬մար միակ կամ վճռորոշ հիմք են հանդիսանում չներկայացած վկաների ցուցմունքները« ապա Դատա¬րանը պետք է դատական քննությունը հանգամանորեն իրականացնի։ Պայմանավորված այն վտանգներով« որոնք կարող են առաջանալ այդպիսի ցուցմունքները որպես ապացույց ճանա¬չելու հետևանքով« այն շատ կարևոր գործոն կհանդիսանա հավասարակշռությունն ապահովելու հարցում« և դրա համար անհրաժեշտ կլինեն բավարար հակակշռող գործոններ« այդ թվում՝ հուսալի ընթացակարգային երաշխիքներ։ Յուրաքանչյուր դեպքում հարցն այն է« թե արդյոք առկա են բավարար հակակշռող գործոններ« այդ թվում՝ միջոցներ« որոնք թույլ կտան արդարացի և պատշաճ ձևով գնահատել այդ ցուցմունքների հավաստիությունը՝ դրանք որպես ապացույց ճանաչելու հա¬մար։ Սա թույլ կտա« որ անձը դատապարտվի այդպիսի ցուցմունքների հիման վրա միայն այն դեպ¬քում« եթե դրանք բավականաչափ հավաստի լինեն՝ հաշվի առնելով գործի համար դրանց կարևորությունը։
Վերոնշյալ սկզբունքները մանրամասնորեն պարզաբանվել են Շաչաշվիլիի գործում (տե՛ս Շաչաշվիլին ընդդեմ Գերմանիայի [ՄՊ] [Schatschaschwili v. Germany [GC]]« թիվ 9154/10« «« 111-131« ՄԻԵԴ 2015)« որում Մեծ պալատը հաստատել է« որ վկայի չներկայանալու համար հիմ¬նավոր պատճառի բացակայությունը չի կարող ինքնին վկայել դատաքննության արդարացի չլի¬նելու մասին« թեև ընդհանուր արդարացիությունը գնահատելիս այն ամեն դեպքում կարևոր գործոն է հավասարակշռությունը որոշելու համար և կարող է որոշիչ դեր ունենալ 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի և 3-րդ կետի «դ» ենթակետի խախտում արձանագրելու հարցում։ Ավելին« հաշվի առնելով« որ Դատարանի խնդիրն է պարզել՝ արդյոք դատաքննությունն ընդհանուր առմամբ արդարացի է եղել« այն պետք է ուսումնասիրի ոչ միայն բավարար հակակշռող գործոնների առկայությունն այն գործերում« որոնցում չներկայացած վկայի ցուցմունքը միակ կամ վճռորոշ հիմքն է հանդիսացել դիմումատուին դատապարտելու համար« ինչպես նաև այն գործերում« որոնցում այն չի կարողացել հստակ պարզել՝ արդյոք խնդրո առարկա ցուցմունքը միակը և վճռորոշն է եղել« սակայն« այնու¬հանդերձ« համոզվել է« որ այն կարևոր նշանակություն է ունեցել« և այն որպես ապացույց ճանա¬չե¬լը« հնարավոր է« սահմանափակել է պաշտպանության կողմի հնարավորությունները։ Հա¬կակշռող գործոնների՝ դատաքննությունն արդար համարելու համար անհրաժեշտ շրջանակը կախ¬ված է չներկայացած վկայի ցուցմունքի նշանակությունից։ Որքան կարևոր նշանակություն ու¬նենա այդ ցուցմունքը« այնքան ավելի կարևոր նշանակություն պետք է ունենան հակակշռող գոր¬ծոն¬ները« որպեսզի դատաքննությունն ընդհանուր առմամբ համարվի արդարացի (տե՛ս Սեթոնն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության [Seton v. the United Kingdom]« թիվ 55287/10« «« 58 և 59« 2016 թվականի մարտի 31)։
Սույն գործի դատաքննության արդյունքներով Դատարանն արձանագրում է, որ`
- վկա Մարիամ Սահակյանը և Դավիթ Սարգսյանը ՀՀ-ից բացակայելու պատճառով Դա¬տարանում չեն հարցաքննվել, մինչ¬դատական վարույթի ընթաց¬քում գործով ամբաստանյալների հետ չեն առերեսվել, այսինքն` գործով ամբաստանյալների` այդ վկաներին հարցաքննելու կամ հակ¬ընդդեմ հարցում կատարելու իրավունքը չի ապահովվել։
- Տուժող Լև Բուլատովը Դատարանում չի հարցաքննվել, նրան հարցաքննելու, այդ թվում` հակընդդեմ հարցում կատարելու հնարավորություն գործով ամբաստանյալներին տրամադրվել է բացառապես մինչդատական վարույթի ավարտական փուլում, մասնավորապես` 2014թ. հունվարի 24-ին` ժամը 11.30-ից մինչև 13.00-ն ընկած ժամանակահատվածում տուժող Լ.Բուլատովի հետ առերես հարցաքննվել է գործով ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանը, ով փաստացի օգտվել է նրան հարցեր ուղղելու հնարավորությունից։ Նույն օրը` ժամը 14.10-ից մինչև 15.45-ն ընկած ժա¬մա-նակահատվածում` տուժող Լ.Բուլատովը առերես հարցաքննվել է նաև գործով ամբաստան-յալ Սամվել Քրմոյանի հետ, վերջինս նույնպես օգտվել է տուժողին հարցեր ուղղելու հնարավորութ¬յունից։ Վերոնշյալ առերեսումներին մասնակցել են գործով ամբաստանյալների պաշտպանները։ Մինչդեռ մեղադրող կողմն ամբաստանյալների մեղադրանքի և մեղադրական եզրակացության հիմ¬քում դրել է ոչ թե առերեսման ժամանակ տուժող Լ.Բուլատովի հայտնած, ամբաս¬տանյալ¬նե¬րին արդարացնող կամ առնվազն նրանց վիճակը բարելավող փաստական տվյալ¬ները, որոնց շուրջ պաշտպանական կողմն այդ քննչական գործողության կատարման ժամանակ ունեցել է հակ¬¬ընդդեմ հարցում կատարելու և մեղադրանքից ըստ էության պաշտպանվելու հնարավո¬րութ¬յուն, փաստացի իրացրել այդ իրավունքը, այլ դրան նախորդած հարցաքննություն¬ների ժամանակ տու¬ժող Լ.Բուլատովի տված և մե¬ղադրա¬կան եզրակացությունում առավել արժևո¬րած ցուցմունք¬ները։
- Տուժող Հայկ Սահակյանը Դատարանում հարցաքննվել է (դատավոր Ա.Բեկթաշյանի նա¬խա¬գահությամբ դատաքննության ընթացքում), թեև ամբաստանյալների կողմից նրան հար¬ցաքննե¬¬լու, այդ թվում` հակընդդեմ հարցում կատարելու հնարավորություն տրամադրվել էր նաև մինչդա¬տական վարույթի ընթացքում, մասնավորապես` 2014թ. փետրվարի 19-ին` տուժողի հետ առերես հարցաքննվել են նախ՝ գործով ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանը, ապա՝ գործով ամ¬բաս¬¬տանյալ Սամվել Քրմոյանը։ Մինչդեռ, Դատա-րանում տու¬ժող Հ.Սահակյանը պնդել է մինչդա¬տական վարույթի ընթացքում ամբաստանյալների հետ առերե¬սումների ժամանակ տված, ըստ էության ամբաստանյալներին արդարացնող կամ առնվազն նրանց վիճակը բարելավող ցուցմունք-ները, այն դեպքում, երբ մեղադրող կողմն ամբաս¬տանյալների մեղադրանքի, մեղադրական եզրա¬կացության և մեղադրական ճառի հիմքում դրել է ոչ թե Դատարանում և տուժող Հ.Սահակյանի հետ առերեսումների ժամանակ վերջինիս հայտնած փաս¬տական տվյալ¬ները, որոնց շուրջ պաշտպանական կողմը թե՛ Դատարանում և թե՛ այդ քննչա¬կան գործողությունների կա¬տար¬ման ժա¬մա¬¬նակ ունեցել է հակընդդեմ հարցում կատարելու և մե-ղադ¬րանքից պաշտպանվելու հնարավո¬րութ¬յուն, այլ դրան նախորդած հարցաքննութ¬յուն-ների ժա¬մա¬նակ տուժող Լ.Բուլատովի տված ցուց¬մունք¬ները։
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ մեղադրող կողմը, ապացույցների գնահատման գործ¬ընթացում դրսևորելով կանխակալ մոտեցում և անտեսելով նույն անձանց իրարամերժ, ինչ¬պես նաև նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված այլ ապացույց¬ները, մեղադրական եզրակացությունում ի հաշիվ տուժողների առերես, տուժող Հ.Սահակյանի պարա¬գայում` նաև սկզբնական դա¬տաքննա¬կան ցուցմունքների` առավել արժևորել է վերոնշյալ անձանց սկզբնական ցուցմունք¬ների մի մասը` պատճառաբանելով, որ «վերոնշյալ անձինք այդ կերպ փոր¬ձել են մեղմել գործով ամ¬բաստանյալների վիճակը», թեև նման շարժառիթի առկայութ¬յան և մի¬ջամտության վերա¬բերյալ վար¬կածն հաստա¬տող որևէ ապացույց նա¬խաքննութ¬յամբ և դա¬տաքննութ¬¬յամբ ձեռք չի բեր¬վել և հետազոտվել։ Ընդ որում, նշմարվում է որոշակի օրինաչա¬փություն. թեև սույն գործի մինչդատական վարույթն իրականացրել են նախաքննական մարմնի մի շարք քննիչներ, գործով հարցաքննված և դատակոչված բոլոր անձինք գործի լուծման տեսանկյու¬նով էական հանգամանքների վերաբերյալ տրամագծորեն հակառակ և իրարամերժ ցուցմունքներ են տվել ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանի մոտ հարցաքննվելիս, իսկ որոշ դեպքերում` լուսանկարով ճանաչման ներկայա¬ց¬նելու քննչական գործողության կատարման ժամանակ։ Վերոնշյալ քննիչն այն պաշտոնատար անձն է, որի առնչությամբ վկա Ա.Շեկո¬յանի դիմումի հիման վրա ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում նախապատրասված նյութերով փաստվել էր այդ պաշտոնատար անձի գործողություններում ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախա¬տեսված հանցակազմերի բացակա¬յությունը։ Տվյալ նյութերի շրջանակներում սույն գործով դատակոչված այլ անձանց մասով ՀՀ հատուկ քննչական ծառայութ¬յունում քննություն չէր կատարվել /հավանաբար տվյալ անձանց կողմից քննիչի դեմ բողոքի բացակայության, ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության քննիչի նախա¬ձեռնությամբ այդ անձանց չհարցաքննելու պատճառով/, վերոնշյալ անձանց գերակշռող մասը /բացառությամբ տուժող Հ.Սահակյանի, ով հարցաքննվել է սկզբնական դատաքննության ժամա¬նակ/ Դատարանում չի հարցաքննվել, այդ կերպ Դատարանը զրկվել է իրա¬րամերժ և հա¬կա¬¬սա¬կան ցուցմունքների պատճառները, այդ թվում` վկա Ա.Շեկոյանի առաջ քաշած վարկածի շրջա¬նակներում, ստուգելու և պարզելու օբյեկտիվ հնարավորությունից` ստիպված լինելով ապացույց¬ների արժանահավատությանը և սույն դատական ակտում օգտագործելու հնարավորութ¬յանը անդրա¬դառնալ բացառապես մինչդատական վարույթի ընթացքում վերոնշյալ անձանց տված ցուց¬մունքների համադրությամբ և վերլու¬ծությամբ։
Տվյալ հարցի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ թեև առերես ցուց¬-մունքը, ինչպես ցանկացած ապացույց, նախապես հաստատված ապացույցի ուժի չունի, սա¬կայն ի հաշիվ դրա նույն անձի սկզբնական ցուցմունքն արժևորելը, այլ կերպ՝ դրան առավել նշա¬նա¬կություն տալը քրեական հետապնդման մարմինները պարտավոր էին կատարել այլ, չեզոք ապա¬ցույց¬ների հետ համադրելու և պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում ստուգելու, հե¬տա¬¬զոտելու և ոչ արժանահավատ ապացույցի նվազ նշանակությունը փաստելու միջոցով, ինչը տվյալ դեպքում պատշաճ կարգով չի կատարվել։ Միայն այդ պարագայում առավել արժևոր¬ված այդ ապացույցը կարող էր դրվել գործով ամբաստանյալին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման և մեղադրական եզրակացության հիմ¬քում։
Ա.Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով Եվրոպական դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Դատա¬րանն արձանագրում է հետևյալը.
- Ձեռնարկվել է միջոցներ տուժող Լև Բուլատովի /նոր դատաքննության ընթացքում՝ նաև տուժող Հայկ Սահակյանի/, վկաների Մարիամ Սահակյանի և Դավիթ Սարգսյա¬նի ներկայանալն ապա¬հովելու համար, որոնք դրական արդյունքների չեն հանգեցրել վերոնշյալ անձանց կողմից ՀՀ-ից մեկնելու, արտերկրում նրանց բնակության հասցեների վերաբերյալ տվյալ¬ների բացակա¬յության պատճառով։
- Պաշտպանական կողմը վկաներ Մարիամ Սահակյանին և Դավիթ Սարգսյա¬նին քրեական վարույթի որևէ փուլում չի հարցաքննել, իսկ տուժողներ Լև Բուլատովին և Հայկ Սահակյանին թեև մինչդատական վարույթի ընթացքում, տուժող Հ.Սահակյանին՝ նաև սկզբնական դատաքննության ընթացքում հարցաքննել է, բայցև ամբաստանյալների մեղադրանքների մեղադրական ճառի հիմքում դրվել են ոչ թե հակընդդեմ հարցմամբ երաշխավորված այդ ցուցմունքները, այլ դրանց հա¬կասող և իրարամերժ այլ ցուցմունքներ, այն դեպքում, երբ դատական քննության ժամանակ դատարանում ցուցմունք տալու փոխարեն վկաների և տուժողների՝ նախկինում տված գրա¬վոր ցուցմունքը որպես ապա¬ցույց ճանաչելը պետք է հանդիսանար ծայրահեղ միջոց։ Պաշտպանական կողմը պետք է կարո¬ղա-նար ստուգել վերոնշյալ անձանց ներկա¬յացրած ապացույցների ճշմարտացիությունը և հավաս¬տիությունը՝ դրանք նրանց ներկա¬յութ¬յամբ բանավոր քննելու միջոցով՝ վկայի և տուժողի կողմից ցուցմունք տալու ժամանակ կամ վարույթի հետագա փուլերում, ինչը տուժողներ Լ.Բուլատովի և Հ.Սահակյանի պարագայում, թերևս, կատարել է, սակայն ստուգման արդյունքում ստացված փաս¬տական տվյալները մեղադրող կողմն անհիմն և արհեստականորեն մերժել է /դրանց նվազ նշանակութ¬յուն է տվել/ ՝ նախապատ¬վութ¬¬յուն տալով այդ ընթացակարգով չստուգված ցուցմունք¬ներին և այդ կերպ անհիմն կերպով սահմանափակելով ամբաս¬տանյալ¬ների պաշտ¬պանության իրավունքը։
- Տուժողների, ինչպես նաև վկաներ Մարիամ Սահակյանի և Դավիթ Սարգսյանի՝ հակընդդեմ հարցման իրավունքով չերաշխավորված ցուցմունքները գործի ելքի համար վճռորոշ են, քանի որ դատաքննությամբ հետազոտված և սույն դատական ակտում ներկայացված այլ ապա¬ցույց¬ներից յուրաքանչյուրը խիստ իրարամերժ է, իսկ այդ ապացուցողական զանգվածում ընդգրկված ապա¬ցույցները՝ հակասական, այսինքն՝ առանց դրանց բացակայում է արժանահավատ ապացույց¬ների բավա¬րար ամ¬¬բողջությունը, որոնց համադրված գնահատմամբ հնարավոր էր որոշել գործի ելքը՝ ամբաս¬տանյալների արդար դա¬տաքննության իրավունքի երաշխա¬վորմամբ։
- Վերոնշյալ պայմաններում տուժող¬ների, ինչպես նաև վկաներ Մարիամ Սահակյանի և Դավիթ Սարգսյանի՝ հակընդդեմ հարցման իրավունքով չերաշխավորված ցուցմունքների օգտա¬գործ¬¬ման հնարավորությունը ստուգելիս և պարզելիս Դատարանն արձանագրում է, որ բացա¬կայում են բավա¬րար հակակշռող գործոնները՝ բավականաչափ հավաստի ապացույցները« որոնք Դատարանին թույլ կտան արդարացի և պատշաճ ձևով գնահատել հրապարկված այդ ցուցմունք¬ների հավաս¬տիությունը։
Արարատ Ավագյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով ՀՀ վճռաբեկ դա-տա¬րանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ սահմանվել են հանցանք կատարելու մեջ անձի մե¬ղա¬¬վորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարության չափանիշները։
Այսպես, ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 3. Հան¬ցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել են-թադ¬րութ¬յուն¬¬ների վրա, այն պետք է հաս¬տատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ա¬պա¬ցույց¬ների բա¬վարար ամ¬բողջությամբ։ Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մե¬ղադրանքն ապա¬ցուցված լի¬նելու վերաբեր¬յալ բոլոր կաս¬կած¬ները, որոնք չեն կարող փա¬րատ¬վել սույն օրենսգրքի դրույթներին հա¬մապատասխան պատշաճ իրա¬վական ընթացա¬կարգի շրջանակներում, մեկնա¬բանվում են հօ¬գուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դա¬տա¬վորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահա¬տում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապա¬ցույց¬ների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները…»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրե¬լիութ¬յան, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավա¬րա¬րութ¬յան տես¬անկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկա-վար¬վելով օրեն¬քով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազ¬մակող¬մա¬նի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզ-մամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մե¬ղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում« երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապա¬ցուց¬ված է դատա¬կան քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղա¬¬վորութ¬յունը կա¬րող է հա¬մարվել ապացուցված« եթե դատարանը« ղեկավարվելով անմե¬ղության կանխա¬վար¬կա¬ծով« հիմն¬վե¬լով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ըն¬թաց¬¬քում գործի հան¬գամանքների հետազոտման արդյունքների վրա« դատաքննության ժամանակ հետա¬զոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա« ամբաս¬տանյալի մեղավորության մասին չփարատ¬վող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով« սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդ¬վածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատաս¬խաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական - պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անար¬ժանա¬հավատ համարելու փաստարկները»։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարա¬րութ¬յունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատա¬րանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջա¬¬նակ¬ներում։
Վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլու¬ծության են¬թար¬կելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացութ¬յուն-նե¬րը, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յու¬րա¬քանչյուր քրեա¬կան գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապա¬ցուցո¬ղական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգա¬մանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավա¬րարությունը` վարույթն իրականաց¬նող մարմինները լու¬ծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունե¬ցող հանգամանք¬ների հետազոտման խո¬րության աստիճանի հետ կապ¬ված հարցերը, մասնա¬վորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրա¬քանչ¬յուր հանգա¬մանքը, և ի՞նչ ծա¬վալի ապացույցներ են անհրա¬ժեշտ այդ հան¬գա¬մանք¬ները հա¬վաս¬տի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավա¬րա¬կան որոշումը կա¬յացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուց¬ման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապա¬հովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանա¬կա¬կան կողմից` այդ հան¬գամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարա¬կան որոշումների հիմ¬նա¬վոր¬վածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկա¬ցութ¬յան բո¬վան¬դակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այ¬սինքն` օրեն¬քում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետա¬զոտվեն ապա¬ցույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամ¬բող¬ջութ¬յամբ կամ նրա տար¬րերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ա¬պա¬ցուցման ա¬ռար¬կան բացա¬հայտված հա¬¬մա¬¬րելու հիմքերը։
Վերոնշյալ որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «ապացույցների բավա¬րա¬րությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախա¬դեպային իրա¬վունքով հաս¬տատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համար¬վում է հաս¬տատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմե¬ղությունը քրեական դա¬¬¬տա¬¬վարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամ¬րագրված է ինչպես ՀՀ Սահ¬մա¬նադրութ¬յամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այն¬պես էլ Մարդու իրա¬վունք¬ների եվրո¬պա¬կան դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախա¬դեպային իրա¬վունքով։ Հան¬ցանք կատա¬րելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համա¬րելը ոչ այլ ինչ է, քան անմե¬ղության կանխա¬վար¬կա¬ծի հաղթա¬հարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապար¬տելու համար համարժեք ապա¬ցույց¬ների բավարար համակցության բացա¬կա¬յությունը նշանա¬կում է, որ անձի անմեղության կան¬խա¬վարկածը հաղթա¬հար¬ված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ըն¬թաց¬քում չապացուցված մեղավո¬րութ¬յունը հավա¬սա¬¬րազոր է ապացուցված անմեղության։
Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կա¬մա¬յական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դա¬տա¬¬վա¬րութ¬յան օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգա¬մանք¬ների, այդ թվում՝ կոնկ¬րետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղա¬վո¬րության վերա¬¬բերյալ իր հետևութ¬յունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հա¬վաս¬տի ապա¬ցույց¬ներով և ոչ թե ենթադրութ¬յուններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ա¬պա¬¬ցուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կա¬պակ¬ցությամբ դա¬տարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատո¬ղությունների, կան¬խատե¬սում¬ների կամ կարծիք¬ների, այլ կոնկրետ գոր¬ծով օրենքով սահման¬ված կարգով ձեռք բեր¬ված փաս¬տական տվյալների վրա։ Այս կապակ¬ցութ¬յամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագոր¬ծության և դրա հատ¬կանիշների ապացուցման բեռը կրում է մե-ղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկ¬նաբանվեն հօգուտ մեղադրյա¬լի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կող¬մը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապա¬ցույցներ ներկայացնելու պարտակա¬նութ¬¬յունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013թ. մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրա¬դար¬ձել և իրավական դիր¬քորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թուման¬յանի գործով որոշման մեջ։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնա¬սի¬րութ¬յունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշ¬խա¬վորված ան¬մե¬ղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրան¬քի կողմի պար¬տա¬կա¬նութ¬յունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապա¬ցույց¬ներ (Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկ¬տեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքն ենթադրում է ապացույցների այն¬պիսի ամ¬բող¬ջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմ¬նա¬վոր) կաս¬կածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին են¬թադրութ¬յուններ անե¬լու համար։
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 2010թ. փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման մեջ և դիր¬¬քորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) ներքին համոզմունքը, որպես ապա¬ցույց¬ների գնահատ¬ման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կա¬պով. այն, մի կող¬մից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար հա¬մակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնա¬կալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստա-հությունը, որ ապա¬ցույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պա¬հանջների պահ-պանմամբ։
Թեպետ ապացույց¬ների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող կամայական լինել։ Դրա հիմ¬քում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգա-մանք¬նե¬րի լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ Ապա¬ցույց¬ների գնահատումն համապատաս¬խան որո¬շում¬¬նե¬րում պետք է արտահայտվի պատ¬ճա¬ռա¬բանական եզրակահանգումների ձևով՝ հիմնա¬վո¬րելով, թե ինչու որոշ ապա¬ցույցներ դրվել են որոշման հիմքում, իսկ մյուսները՝ մերժվել են՝ ճանաչ¬վելով ոչ հավաստի»։ Համաձայն նույն նախադեպային որոշման` հակա¬սական ապացույց¬ների առկայության պա¬րա¬գայում, երբ հնա¬րա¬վոր չէ հիմնավորված հետևության հանգել անձի մեղավո¬րության կամ անմեղության և այլ հարցերի վերաբերյալ, վարույթն իրա¬կանացնող մարմինը միայն ապացույց¬ների հետազո¬տությունից և գնա¬հա¬տու¬մից հետո կարող է ապացույցների մի մա¬սին մյուսների նկատմամբ առավելություն կամ նվազ կարևո¬րություն տալ։
Վերոնշյալ մեջբերման լույսի ներքո Դատարանը փաստում է, որ գործն ըստ էության քննող դա¬տա¬րանը կաշկանդված չէ քննվող դեպքի և դրա հանգամանքների, արարքի որակման (բացա¬ռությամբ ամբաստանյալի վիճակը վատթարացնելու) վերաբերյալ նախորդ դատավա¬րական փու¬լերում տրված գնահատականներով, քանի որ ապացույց¬ները գնահա-տելիս ղեկավարվում է իր ներ¬քին համոզմուն¬քով, ինչը կարող է տրամագծորեն տարբերվել մինչդատական վարույթի ընթաց¬քում նույն ապա¬ցույց¬ներին, դրանց վերաբերե¬լիութ¬յանը, թույ¬լատրե¬լիությանը, գործի լուծման տեսանկյունով` արժանահա¬վատության և բավարա-րության վերաբերյալ տրված գնահատա¬կան¬նե¬րից` պայմանով, որ ապացույց¬ների գնա-հատումը լինի օրինական, փաս¬տարկված և պատճա¬ռա¬բանված։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապա-ցույց¬¬¬ների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածութ-յունն է իր իսկ կող¬մից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզ¬վա¬ծութ¬յու¬նը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմա¬կողմանի քննութ¬¬¬յան արդ¬յունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և ար¬ժա¬նահավատ ապա¬ցույց¬ների բա¬վա¬¬¬րար համակ¬ցութ¬յամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտոր¬դի մոտ ող¬ջամտո¬¬րեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկ¬տիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր՝ անհրա-ժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունք¬ներից։ Ի տար¬բերություն դրանց` ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել ան¬թույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզ¬¬մունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրութ¬յունների, երևակա¬յութ¬յան, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեա¬կան գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բա¬վարար հա¬մակցությունն է։
Վերոնշյալ իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ գոր¬¬ծի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխ¬կա¬պակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման հա¬մար բավա¬րար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և ար¬ժա¬նա¬հա¬վատ ապա¬ցույց¬ների համակ¬ցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխա¬վար¬կածը, անա¬չառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմ¬նա¬վոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավո¬րության վերաբերյալ, ինչ¬պես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազ¬մող մյուս հանգա¬մանքները և հնարա¬վո¬րություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճա¬ռա¬բանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապա¬ցույց¬ների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…)։ Ակնհայտ է, որ ապա¬ցույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրի¬վությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» (տե՛ս Սիրակ Սաքան¬յանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծե¬լիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապա¬ցու¬ցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չա¬փա¬¬նիշ ասե¬լով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի հա¬մակցութ¬¬յուն, որը բացա¬ռում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշա¬¬¬նա¬կում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առա¬ջացնել որևէ կաս¬կած, սակայն այդպիսի կաս¬կածի հավանականության դեպքում դրա աստի¬ճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մե¬ղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգա¬մանք պետք է հիմ¬նավորվի ապացույցների այն¬պիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուց¬վածության վերա¬բեր¬յալ ցանկացած ողջամիտ կաս¬կած։
Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ ԱՎԴ/0014/01/11 գործով 2012 թվականի մարտի 30-ի որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը քրեաիրավական վերլուծության է ենթարկել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով նախատեսված խուլիգանության հանցակազմը։
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խուլիգանությունը դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախ¬տելն է, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբեր¬մունքով (…)։
2. Նույն արարքը, որը զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև ուրիշի գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով (…)։
3. Սույն հոդվածի երկրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը`
1) կատարվել է մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից,
2) զուգորդվել է իշխանության ներկայացուցչին կամ հասարակական կարգի պահպա-նութ¬յան պարտականություն իրականացնող կամ հասարակական կարգի խախտումը խափանող ան¬ձին դիմադրություն ցույց տալով,(…)
4) զուգորդվել է անձի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելով,
5) զուգորդվել է բացառիկ ցինիզմով`(…)։
4. Սույն հոդվածի երկրորդ կամ երրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է զենքի կամ որպես զենք օգտագործվող առարկաների գործադրմամբ (…)»։
Մեջբերված հոդվածի վերլուծությունից երևում է, որ խուլիգանությունը հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործություն է, որի հիմնական, անմիջական օբ¬յեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են հասարակական կարգի բովանդակությունը, իսկ պարտադիր լրացուցիչ օբյեկտն անձի անձեռնմխելիության, պատվի և արժանապատվության, առողջության, քաղաքացիների և կազմակերպությունների գույքային շահե¬րի պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմն ունի մեկ, իսկ որակյալ հանցակազմը՝ երկու օբյեկտ։ Մասնավորապես, հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա է որակման որպես հասարակ խուլիգանություն, մինչդեռ նույն արարքը, որը զուգորդվում է անձի առողջութ¬յանը, գույքային իրավունքներին և այլին վնաս պատճառելով, ենթակա է որակման խուլիգանութ¬յան որակյալ հանցակազմով։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատա¬րանն արձանագրել է, որ նշված հանցակազմի օբյեկտի մեկնաբանման համար էա¬կան նշանա¬կություն ունի «հասարակական կարգ» հասկացության պարզաբանումը։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են նեղ իմաստով հասարակական կարգի բովանդա¬կությունը։ Նեղ իմաստով հասարակական կարգն ընկալվում է որպես հասարակական նշանա¬կության վայրերում այնպիսի իրադրության առկայություն, որի պայմաններում ապահովված է քաղաքա¬ցիների արժանավայել վարքագիծը, կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարա¬կական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը, ինչպես նաև այդ վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը։
Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հասարա-կական նշանակության վայրերում, ինչպես նաև հասարակական նշանակություն չունեցող այլ վայրերում, որտեղ առկա է հանրություն, սահմանված կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտա¬հայտվում է այդ վայրերում գտնվող հասարակության անդամների նկատմամբ բացահայտ ան¬հար¬գալից վե¬րա¬բերմունքով։ Խուլիգանության որակյալ հանցակազմի պարագայում վերոնշյալ արարքները զուգորդում են բռնությամբ, գույքը վնասելով կամ ոչնչացնելով և այլն։
Խուլիգանության հիմնական և որակյալ հանցակազմերի օբյեկտների և օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների վերլուծությունից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգել է, որ հասարակական կարգի ոչ կոպիտ խախտումը, որը թեև արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով։ Նույն կերպ, վկայակոչված հոդվածով ենթակա չէ որակման հասարակական կարգի այն կոպիտ խախ¬տումը, որը չի դրսևորվել հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբեր¬մուն¬քով։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ արարքը ենթակա է որակման որպես խուլիգա¬նութ¬յուն միայն այն դեպքում, երբ գործով ձեռք բերված ապացույցներով կհիմնավորվի հասարա¬կական կարգի խախտման կոպիտ լինելը և միաժամանակ, հասարակության նկատմամբ այդ խախտ¬մամբ արտահայտված անհարգալից վերաբերմունքի բացահայտ լինելը։
Կոպիտ խախտումը՝ որպես խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշ, բնութագրական է հասարակական կարգի կազմալուծման կամ խախտման գործընթացի արդյունքներին (հետևան¬քին)։ Այն արտահայտվում է նրանում, որ անձի կատարած գործողությունների հետևան¬քով հասա¬րակության անդամների մեջ առաջանում է զայրույթ, վրդովմունք կամ նրանց անհարմարություն կամ լուրջ անհանգստություն է պատճառվում, կամ առաջանում է վախի զգացում իրենց կյանքի, առողջության, գույքի պահպանության կապակցությամբ։ Բացի այդ, կոպիտ խախտումն արտա¬հայտ¬վում է նաև աշխատանքային և այլ գործունեության կամ հասարակական նշանակության արարողության կազմալուծմամբ։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ խախտումը որպես կոպիտ գնահատելիս անհրա¬ժեշտ է ելնել հասարակական կարգի վրա այդ խախտման ունեցած ազդեցությունից։ Այս կապակ¬ցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով կարող է խախտվել ցանկացած արարքի կատարման պարագայում, մինչդեռ խուլիգա¬նութ¬յան առկայության մասին է վկայում այնպիսի արարքի կատարումը, որը միտված է հասարա¬կական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն և որպես այդպիսին, հանդիսացել է խուլիգանություն կատարող անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված նպատակի իրականացման միջոց։
Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ յուրաքանչյուր դեպքում արարքը խուլիգանություն որակելու համար, ի թիվս սույն որոշման մեջ նշված այլ հանգամանքների, անհրաժեշտ է քննության առնել նաև այն, թե արդյոք այդ արարքի հետևանքով հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն է պատճառվել։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքի առկայությունը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել՝ ելնելով նեղ իմաստով հասարակական կարգի նկատմամբ դրա ուղղվածությունից։ Այլ խոսքով՝ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճա¬ռելու հանգամանքն առկա է, եթե հանցավորի արարքի հետևանքով խախտվում է հասարակական նշանակության վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիութ¬յունը, կամ էականորեն խաթարվում է կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը։
Խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքի՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտ¬¬ման հարցը քննարկելիս Վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի վերլուծությունից երևում է նաև, որ կոպիտ խախտումը կատարվում է հասա¬րակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակով։ Այլ խոս¬քով՝ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է հետևյալ երկու հատկանիշ¬ների միաժամանակյա առկայությամբ՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտում և հասարակութ¬յան նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում։ Նշված հատկանիշներից որևէ մեկի բացակայության պարագայում արարքը խուլիգանություն որակվել չի կարող։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ խուլիգանության հան¬ցակազմի օբյեկտիվ կողմի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի նաև «բացա¬հայտ անհարգալից վերաբերմունք» հասկացության պարզաբանումը։
Այսպես, անձի գործողություններում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհար¬գալից վերաբերմունքի դրսևորումն արտահայտվում է մարդկային համակեցության կանոնների նկատ¬մամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելու, հասարակական վայրերում վարքագծի կանոն¬ները ցուցադրական կերպով անտեսելու, շրջապատի մարդկանց և կոլեկտիվին հակադրվելու ձևով։ Հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորող անձը դի¬տավոր¬յալ կերպով խախտում է հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը (պարկեշ¬տություն, պատշաճ վարքագիծ, բարեկրթություն և այլն)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ անհարգալից վերաբերմունքը բացահայտ է ոչ թե այն պատճառով, որ կատարվում է հասարակական վայրերում կամ հասարակության անդամների ներկայությամբ, այլ այն պատճառով, որ կատարվում է հենց հասարակության նկատմամբ հան¬ցավորի անհարգալից վերաբերմունքը ցուցադրելու նպատակով։ Այլ խոսքով՝ կոնկրետ դեպքում խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է պարզել խուլիգա¬նության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը, այն է՝ հասարակական կարգը կոպիտ խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանցավորի դիտավորությունը, նպատակը։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ արարքը, ժեստը, բառը, մարմնաշարժումը և այլն չի կարող գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբեր¬մունքի դրսևորում, եթե ուղղված է կոնկրետ անձին և չի հետապնդում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ, թեկուզ հանցավորը հասկանում է, իսկ որոշ դեպքերում պարտավոր է հասկանալ, որ կոնկրետ անձին ուղղված իր արարքը տեսանելի և ընկալելի է հասարակության համար։
Խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ արձանագրել է, որ «Խուլիգանությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ։ Դա նշանակում է, որ մեղավոր անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորում հանրության հանդեպ, այլև ցանկա¬նում է կատարել այդ գործողությունները։
Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով, իսկ արարքը համարվում է խուլիգանական մղումներով կատարված, եթե այն կատարվում է հասա¬րակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի հողի վրա, երբ մեղավոր անձի վարքը հանդիսանում է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և թելադրված է լինում շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելու ցանկությամբ։ Հետևաբար, եթե մեղավոր անձի գործողությունները կատարվել են ոչ խուլիգանական մղումներով և չեն զուգորդվել հասարակական կարգի կոպիտ խախտմամբ, դրանք չեն կարող որակվել որպես խուլիգանություն։
Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանութ¬յան հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթաց¬քում ձևավորված հակակրանքի արդյունքում։
Խուլիգանական մղումների առկայությունը գնահատելու համար էական նշանակություն կարող է ունենալ նաև տուժողի վարքագիծը։ (…)» (տե՛ս Արման Մհերի Խաչատրյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2006 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ՎԲ-223/06 որոշումը)։
Վերահաստատելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքո¬րոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկանում է դա։ Այլ խոսքով` խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքները կատարող անձը ցանկանում է կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ ան¬հար¬գալից վերաբերմունք դրսևորել, այլ ոչ թե գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանք¬ների՝ հասարակական կարգի խախտման և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման հնարավորությունը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ այլ հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրեն մեջ բովանդակում է նաև հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ՝ կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդապատ¬ճառներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, որոնք ար¬տաքնապես ընկալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերա¬բերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ արարքը խուլիգանություն որակելու համար էա¬կան նշանակություն ունի դրա բնույթն ու կատարման շարժառիթը։
Զարգացնելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքո-րոշում¬ները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ խուլիգանությունը կարող է կատարվել խուլի¬գա¬նա¬կան դրդումներով, որը դրսևորվում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախ¬տե¬լու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտմամբ։ Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվարճանալու ձգտումը։
Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վարքագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոն¬ներից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը՝ ցույց տալ իր գերակայությունը և այլն։
Անձը կարող է վերոնշյալ նպատակներին հասնել տարբեր արարքներով, որոնք կարող են նույնիսկ համընկնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որոշակի հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների հետ, սակայն արարքը խուլիգանություն կամ այլ հանցագործություն որակելու հարցի լուծումը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում կախված է արարքի շարժառիթից, ինչպես նաև հանցավորի հետապնդած նպատակից։
Վճռաբեկ դատարանը նաև ընդգծել է, որ խուլիգանական դրդումներն անհրա¬ժեշտ է սահմանազատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճա¬կից, որն անձի մոտ առաջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն։ Մասնավո¬րա-պես, եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակա-օրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել՝ արդյոք անձի արարքը (հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին համարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհար¬գալից վերա¬բերմունք դրսևորե¬լով։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ այն դեպքում, երբ հանցա¬վորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հա¬կա¬բա¬րո¬յական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայ¬տություն, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է։
Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպ¬քում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ։ Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դա¬տարանը ընդգծել է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հանցանքի կատարման ընթաց¬քում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով՝ արարքը կվերաճի խուլիգա¬նութ¬յան՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատ¬մամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով։
Խուլիգանության վերաբերյալ գործերով անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև տուժողի վար¬քագիծը։ Զարգացնելով վերոնշյալ դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ այն դեպքում, երբ խուլիգանական գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առա¬ջացած վեճի արդյունքում, ապա՝ նախ անհրաժեշտ է պարզել, թե ով է հանդիսացել վեճը նախա¬ձեռ¬նողը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, եթե վիճաբանությունն առաջանում է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևանքով և, հետևաբար, հանցանք կատարած անձի մոտ բացակայում են խուլիգա¬նական դրդումները։ Նման պարագայում արարքը կարող է խուլիգանություն որակվել միայն այն դեպքում, երբ խուլիգանական դրդումներն առաջանան հետագայում և արարքը վերաճի խուլիգա¬նության։
Շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ արար¬քը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդված) այն դեպքերում, երբ`
ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամ¬ների բացակայությամբ,
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակա¬բարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով,
ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն,
զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հանցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի,
է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբեր¬մուն¬քով։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ խուլիգանության վերա¬բերյալ գործեր քննելիս և լուծելիս ստորադաս դատարանները պետք է հիմք ընդունեն վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները և յուրաքանչյուր դեպքում, ելնելով գործի փաստական հանգամանքներից, քննության առարկա դարձնեն այն հարցը, թե արդյոք անձի արարքում առկա են խուլիգանության հատկանիշներ։
Դատարանը, սահմանազատելով դատաքննությամբ հետազոտված և սույն դատական ակտում օգտագործման ենթակա վերաբերելի, թույլատրելի և արժանահավատ ապացույցների շրջա¬նակը, դրանց հա¬մադրման և գնահատման արդյուն¬քներով փաստում է հետևյալը.
- գործով ամբաստանյալներ Գևորգ Խաչատրյանը և Սամվել Քրմոյանը հասարակական վայր հանդիսացող վերոնշյալ ակումբ են գնացել և այդտեղ հայտնվել քննվող դեպքի օրը՝ ժամը 01.00-ի սահմաններում գործով վկա Անուշ Շեկոյանի առաջարկությամբ՝ գործով տուժող, վերոնշյալ ակումբի տնօրեն Լև Բուլատովի թույլտվությամբ։
- Վերոնշյալ ակումբը փակ տիպի է, հաճախորդների մուտքն ազատ չէ, և հաճախորդներին, հիմնականում կանանց և աղջիկներին, չի արգելվում պարել նաև ակումբի սրահներում գտնվող սե¬ղան¬ների վրա։
- Տվյալ օրն ակումբում միացված բարձր երաժշտության ներքո գործով ամբաս¬տան-յալներն ականատես են եղել այլ հաճախորդների կողմից սեղանների վրա պարին, տեղեկանալով, որ դա արգելված չէ, նաև նրանք են սկսել սեղանների վրա պարել՝ առանց վերնազգեստների, սակայն այն ժամանակ, երբ ակումբի հաճա¬խորդ¬ներն արդեն հեռացել էին և առնվազն այդ սրահում որևէ հաճախորդ չկար /որևէ հաճախորդ, այդ թվում՝ քրոջ` մենեջեր Մ.Սահակյանի մոտ այցելած գործով տուժող Հայկ Սահակ¬յանը դրան ակա¬նատես չի եղել/։
- Բարձր երաժշտության հնչյունների ներքո ամբաստանյալներին մոտեցել և ժեստով սեղաններից վայր իջնելու պահանջով դիմել է ակումբի մենեջեր Մարիամ Սահակյանը, սակայն վերջին¬ներիս քաշը, գինովցած լինելը հաշվի առնելով՝ սեղանների կոտրվելու հավանականությունը բացա¬ռելու համար, սակայն նրանք այդ պահանջն արհամարհել են՝ շարունակելով պարել /վկա Մ.Սա¬հակ¬յանի նախաքննական ցուցմունքը՝ ձեռքի ժեստով նրան հայհոյելու վերաբերյալ Դատա¬րանը հաս¬տատված չի համարում, քանի որ այն միակն է, այլ ապացույցով չի հիմնավորվել, վեր¬ջինս նա¬խաքննության և դատաքննության ընթացքում պաշտպանական կողմի հակընդդեմ հարց¬մանը չի ենթարկվել/։
- Մ.Սահակյանի կանչով գործով ամբաստանյալներին է մոտեցել տնօրեն Լև Բուլատովը, ում առաջարկով և ուղեկցությամբ բարձր երաժշտության հնչողության ներքո ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանը քայլել է ակումբի մուտքի դռան ուղղությամբ՝ լսելի վայրում միմյանց հետ խոսելու համար, նրանց է հետևել սե¬ղանի վրայից իջած մյուս ամբաստանյալը՝ Սամվել Քրմոյանը։ Վերոնշյալ անձանց են մոտեցել և որոշ հեռավորության վրա կանգնել մենեջերներ Մարիամ Սա¬հակ¬յանը և Դավիթ Սարգսյանը, ըստ մեղադրող կողմի արժևորած փաստական տվյալների՝ նաև գործով ամբաստանյալների երկու ընկերները։
- Սեղանների վրա պարելը դադարեցնելու վերաբերյալ Լ.Բուլատովի խոսքերին ի պատաս¬խան՝ ամբաստանյալ Գ.Խաչատրյանը հայտնել է, որ արգելված բան չեն անում, ինչպես ցանկա¬նում, այնպես էլ ուրախանում են։
- Այդ խոսակցության ժամանակ ամբաստանյալներին և Լ.Բուլատովին, վերջինիցս քիչ հեռու կանգնած մենեջերներ Դավիթ Սարգսյանին և Մարիամ Սահակյանին է մոտեցել վերջինիս եղբայր, տվյալ պահին ակումբում գտնվող, զուգարանից դուրս եկած և քրոջն ու վերոնշյալ այլ անձանց նկա¬տած Հայկ Սահակյանը, ով մոտենալով ամբաստանյալ Գևորգ Խաչատրյանին և տեսնելով, որ վերջինս բանավիճում է Լև Բուլատովի հետ՝ բարձր երաժշտութ¬յան հնչյուն¬ների ներ¬քո, նաև ձեռքերի շարժումով Գ.Խաչատրյանից պա¬հան¬ջել է, որ նա տնօրեն Բուլատովից քիչ հեռու կանգնի և նոր խոսի։
- Վերոնշյալ միջամտությունից վրդովված՝ գործով ամբաստանյալ Գ.Խաչատրյանը հար¬վա¬ծել է /ըստ վերջինիս ցուցմունքի՝ բռունցքով, ըստ մեղադրող կողմի արժևորած ապացույցների՝ նաև գարեջրի ապակյա շշով և/կամ դա¬տարկ տա¬րա¬յով/ Հայկ Սահակյանի գլխին, որից սկսվել է ծեծկռտուք, որի ընթացքում տուժող Հայկ Սահակյանը, այդ թվում՝ սահ¬մա¬նափակ մակերես ունե¬ցող բութ կոշտ առարկայով, շատ հավանական է՝ գարեջրի կոտրված տարայով գլխի հատվածում ստացել է մարմնական վնասվածքներ, իսկ ամբաստան¬յալների /ըստ մեղադրող կողմի վարկածի` նաև նրանց ընկերների)՝ ակումբից հեռանալուց հետո բուժօգնության նպատակով դիմել է համա¬պա¬տասխան բժշկական կենտրոններ։
- «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած միջադեպի, այդ թվում` ենթադրյալ խուլիգանության վերա¬բեր¬յալ հաղորդմամբ տնօրեն Լ.Բուլատովը կամ ակումբի որևէ այլ աշխատակից իր նախա¬ձեռնությամբ իրա¬վապահ որևէ մարմնի չեն դիմել, ակումբի աշխա-տակիցները ենթադրյալ խուլի¬գա¬նության դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ բացատրություններ և ցուցմունքներ են տվել իրավապահ¬ների ջանքերով այդ մասին ստացված օպերատիվ տվյալների հիման վրա նյութեր նախա¬պատ¬րաստելու, ապա նաև հարուցված քրեական գործի շրջանակներում` վարույթ իրակա¬նացնող մարմինների կանչով այդ մարմիններ ներկայանալու արդյունքում։
Դատարանը, հաշվի առնելով Շ.Հախվերդյանի վերաբերյալ ԱՎԴ/0014/01/11 գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, փաստում է, որ թեև քննվող դեպքը տեղ է ունե¬ցել հասարակական վայրում՝ փակ տիպի ակումբում, սակայն ժամը 02.00-ի սահմաններում, հաճախորդների բացակա¬յության պայմաններում, երբ ավարտվել էր նաև ակումբի աշխատանքը, նույնիսկ ակումբի աշխատակիցների մի մասը, տուժող Լ.Բուլատովի թույլտվությամբ ակումբից արդեն հեռացել էր։ Բացի այդ, սեղան¬ների վրա պարելը տվյալ ակումբում արգելված չէր, ինչին ականատես են եղել առաջին անգամ տվյալ ակումբ այցելած գործով ամբաստանյալները, ուստի անձամբ սեղանների վրա պարելու մտադրությունը և դրան հաջորդած գործողությունները չեն վկա¬յում նրանց մոտ հակասարակական կարգը խախտելու և հասարակության նկատ¬մամբ բացա¬հայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու շարժառիթի և դիտավորության առկա¬յության մա-սին։ Տվյալ ակումբում սեղանների վրա պարելը թույլատրելու, պարելու, ինչպես նաև դրան հաջոր¬դած միջադեպի ժամանակ հաճախորդ¬ների բացակայության և ակումբի աշխատանքն ավարտ¬վելու պայմաններում որևէ խոսք չի կարող գնալ հասարա¬կական կարգը խախտելու, առավել ևս՝ կոպիտ կերպով խախտելու, ամբաստանյալների մոտ նման շարժառիթի և դիտավորության առկա¬յության մասին։ Դատարանը փաստում է, որ հասարակական կարգի խախտման կոպիտ լինելը որոշելու չափանիշներից մեկն էլ խախտման տևողությունն է, մինչդեռ գործով ամբաս¬տանյալ¬ներին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումներում բացակայում է վերջիններիս վե¬րագրված խուլիգանական գործողությունների տևողության վերաբերյալ որևէ նշում, այն դեպքում, երբ միջա¬դեպի սրընթաց բնույթի և ավարտի /տուժող Հ.Սահակյանին մարմնական վնասվածք պատ¬ճա¬ռելուց հետո գրեթե անմիջապես ակումբից արագ դուրս գալու/ վերաբերյալ ամբաս¬տանյալների փաստարկները բավարար ապացույցներով չեն հերքվել։ Ավելին, մենեջեր Մ.Սահակ¬յանին արհամարհելու և սեղաններից չիջնելու պայմաններում տնօրեն Լ.Բուլա¬տովի պա¬հան¬ջով ամբաս¬տան¬յալները, այնուամենայ¬նիվը սեղան¬ներից իջել և Բուլատովի առաջարկով քայլել են անաղմուկ վայր` ակումբի մուտքի դռան մոտ՝ խոսելու նպատակով, որի ժամանակ ի պատասխան տնօրեն Լ.Բուլատովի հորդորի` ամբաստանյալ Գ.Խաչատրյանը նրան շեշտել է, որ սեղան¬ների վրա պարելով՝ որևէ արգելված բան չեն անում /ինչը հաս¬տատում է այն, որ նրանք նախա¬պես գիտեին, որ դա թույ¬լատրվում է/, ինչպես ցանկանում, այնպես էլ ուրախանում են, այդ կերպ՝ տնօրեն Լ.Բուլատովի նախաձեռ¬նությամբ սկսված զրույցի ընթացքում գործով ամբաստանյալները փորձել են պարզել իրենց նկատմամբ տվյալ ակումբում ցու¬ցա¬բերվող խտրական մոտեցման՝ սեղանների վրա պարելը չթույլատրելու պատ¬¬ճառը։ Ուշագրավ է տուժող Հ.Սահակյանի՝ ծեծկռտուքին նախորդած վար¬քագիծը. ծեծկռտու¬քը սկսվում է տուժող Հ.Սահակյանի կողմից Գ.Խաչատրյանի և Լ.Բուլատովի վերոնշյալ խո¬սակցութ¬յանը, առանց բուն թեմային տեղյակ լինելու, միջամտելու պատճառով, ընդ որում՝ ըստ տուժող Լ.Բուլատովի առերես ցուցմունքի՝ եթե Հ.Սահակյանը խոսակցությանը չմիջամտեր, ամենայն հավա¬նականությամբ, Գևորգի հետ միմյանց կհասկանային և վեճ չէր լինի։ Փաստ է, որ ծեծկռտուքի ժամանակ Հ.Սահակյանը ստացել է բազմաթիվ մարմնական վնաս-վածքներ /այսինքն` տուժող Հ.Սահակյանի բողոքի առկայության պայմաններում ամբաս-տանյալ Գ.Խաչատրյա¬նի, ծեծին ենթադրաբար մասնակցած մյուս ամբաստանյալի արարքները կարող էին և պետք է որակվեին որպես անձի ֆիզիկական անձեռնմխելիության (առողջության) դեմ ուղղված հանցագործություն/, ընդ որում՝ մարմնական վնասվածքների` բռունցքներով և/կամ որ¬պես զենք գործադրվող առար¬կայով պատ¬ճառվելու վե¬րա¬բերյալ մինչդատական և դատական վարույթների ընթացքում տրվել են /նաև հրա¬պա¬րակվել և հետազոտվել են/ խիստ իրարամերժ և հակասա¬կան ցուցմունքներ, որոնք Դա¬տարանի հա-մոզմամբ սույն գործի լուծման տեսանկյունով էական նշա¬նա¬կություն չունեն, քանի որ վերաբերում են խուլիգանության որակյալ հանցակազմի պարտադիր հատկանիշի փաստմանը կամ հերքմանը։ Մինչդեռ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայի առանձ¬նա¬հատ¬¬կութ¬յուններով պայմանավորված՝ նախքան այդ անհրա¬ժեշտ է փաստել ամբաս¬տան¬յալների արար¬քում խուլիգա¬նության հասարակ հանցակազմի առկա-յությունը։
Դատարանը նաև փաստում է, որ ամբաստանյալներին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշումներում արտացոլվել է նաև վերջիններիս կողմից ակումբում աղմկելու և հայհո¬յելու հան¬գամանքը, թեև այդ և խուլիգանության հանցակազմի մեջ ներառած այլ գործողությունների տևո¬ղության վերաբերյալ որևէ նշում չկա, սակայն անհասկանալի է, թե ինչ աղմկելու և հայհոյելու մասին է խոսքը, եթե նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազո¬տած ապա¬ցույցներով պարզվել է, որ նույնիսկ միջադեպի ժամանակ ակումբում հնչել է բարձր երաժշտութ¬յուն, այդ հայհոյանքների բացակայությունը հաստատել են քննվող դեպքին ականատես գրեթե բոլոր անձինք։ Ավելին, պարզ¬վել է, որ գործով ամբաս¬տան¬յալները /ըստ մեղադրող կողմի վար¬կածի` նաև ամբաստանյալների ընկեր¬ները/ վկաներ Մարիամ Սահակյանի և Դավիթ Սարգսյա¬նի հետ չեն վիճաբանել, վերջիններս եղել են դիտորդի դերում, այդ առնչությամբ նախաքննությամբ որևէ վերաբերելի, թույլատրելի և արժանահավատ ապա¬ցույց¬ներ ձեռք չեն բերվել և դատաքննութ¬յամբ չեն հետազոտվել /դեպքի վայրի զննություն կամ տուժողների ներգրավ¬¬մամբ վերոնշյալ ակումբում քննչական փորձարարություն չի կատար¬վել, գարեջրի ա¬պակ¬յա շշեր կամ տարաներ չեն հայտնաբերվել, բացա¬կայում են ենթադրյալ հան¬ցա¬գոր¬ծության գործիք¬ները՝ իրեղեն ապացույցները, այսինքն՝ քննվող դեպքի իրական հանգա¬մանք¬ները հնա¬րավոր է մտովի վե¬րականգ¬նել բացառապես տուժողների և վկաների ցուցմունք¬ների, տուժող Հ.Սահակ¬յանի վերա¬բերյալ դա¬տաբժշկական եզրակա¬ցութ¬յունների հետևություն¬ների հիման վրա/։ Տվյալ պայման¬ներում Դատարանը փաստում է, որ մեղադրող կողմը չի հիմնավորել նաև ամբաս¬տանյալների կող¬մից նրանց վերագրված գործողությունները խուլիգանա¬կան շար¬ժա¬ռիթով և դրդում¬ներով կատա¬րելու հանգամանքը։

Դատարանի եզրահանգումը.
Դատարանը փաստում է, որ նախաքննությամբ ձեռք բերված և դա¬տաքննությամբ հետա¬զոտված ապացուցների վերոշարադրյալ զանգվածով չի հիմնավորել այն, որ ամբաս-տանյալ Գ.Խաչատրյանը, ենթադրաբար նաև Ս.Քրմոյանը իրենց գործողություններով կոպիտ կերպով խախտել են հասա¬րակական կարգը և բացա¬հայտ ան¬հար¬¬գալից վերա¬բեր¬մունք դրսևո¬րել հասա¬րակության նկատմամբ, գործել են խուլիգանական մղումներով և այդ դիտավորությամբ, տնօրեն Լ.Բուլատովի և ամբաստանյալ Գ.Խաչատրյանի միջև ընթացող զրույցի ժամանակ գործով տու¬ժող Հայկ Սահակ¬յանի միջամտության պատճառով նրան մարմնական վնասվածքներ պատ¬ճառելը հասա¬րա¬կական կարգի կոպիտ խախտ¬ման չի վերաճել, այդ կապակցությամբ պաշտ¬պանական կողմի առաջ քաշած վար¬կածը նախաքննությամբ ձեռք բեր¬ված և դատաքննութ¬յամբ հետազոտ¬ված հավաստի /արժա-նահավատ/ և բավարար ապա¬ցույցներով չի հերք¬վել, հետևա¬բար, ՀՀ քրեական դատա-վարական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի ուժով այդ հանգամանքը պետք է մեկ¬նա¬բանվեն հօգուտ ամբաստանյալ¬ների։
Սույն դատական ակտում շարադրված վերաբերելի, թույլատրելի և արժանա¬հավատ ապա¬ցույցների բովանդակային վերլուծության արդյունքներով Դատարանը նաև արձանագրում է, որ դրանք ինչ¬պես առան¬ձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում ամ¬բաստան¬յալներ Գ.Խա¬չատրյա¬նին և Ս.Քրմո¬յանին վե¬րագրված արարքներում խուլիգանության` քրեական օրենքով նա¬խատեսված հատկանիշների /հանցակազ¬մի/ առկա-յությունը, ապա¬ցույց¬ների այդ ամբողջութ¬յունը բավարար չէ սույն գործով ամբաստանվող Գ.Խա¬չատրյանին և Ս.Քրմո¬յանին ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով վերագրված արարքներում նրանց անմե¬ղության կանխա¬վարկածը հաղթա¬հարելու, անա¬չառ դիտորդի մոտ ձևավորելու հիմ¬նա¬վոր կաս¬կա¬ծի շեմից վեր ապա¬ցու¬ցողա¬կան չափանիշին հա¬մա-պատասխան համոզվածություն, որ ամբաս¬տան¬յալներ Գ.Խա¬չատրյանը և Ս.Քրմոյանը կատարել են խուլիգանություն, դատաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված վերա¬բերյալի, թույլատրելի և արժանահավատ ապա¬ցույցների ամբողջությունը թույլ չի տալիս ապացուցման ենթակա այդ հանգամանքը պար¬զել անհրա¬ժեշտ խո¬րությամբ և լրիվութ¬յամբ, այդ հան¬գա¬մանքի ապա¬ցուց¬վածությունը ող¬ջամտորեն կաս¬կած է հա¬րուցում։
Այսպիսով, Դատարանը փաստում է, որ բացակայում է ամբաս¬տանյալներ Գ.Խաչատրյա¬նին և Ս.Քրմոյանին ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով նախա¬տեսված հանցագոր¬ծութ¬յունների կատար¬ման մեջ մեղավոր ճա¬նաչելու համար անհրաժեշտ վե-րաբերելի, թույլատրելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար ամ¬բող¬ջությունը, որպիսի պայման¬նե¬րում սույն դա¬տական ակտով նրանցից յուրա¬քանչյուրի մե¬ղա¬վորության փաս¬տումը կհանգեցնի անմեղության կանխավար¬կածի, ապացույ¬ց¬նե¬րը գնա¬հա¬տելու վերաբերյալ ՀՀ քրեա¬կան դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 25-րդ, 127-րդ, 365-րդ հոդ-վածների պահանջների խախտման։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արդա¬րացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմե¬ղությունը՝ այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դա¬տա¬րանը պար¬տավոր է նույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նախատես¬ված հիմքերից որևէ մեկի առկա¬յության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդա¬րաց¬ման դատավճիռ։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համա-ձայն` քրեական հետապնդումն ենթակա է դադարեցման, իսկ գործի վարույթը կարճ¬ման անձի արարքում հանցակազմի բացակայության դեպքում։ Նույն հոդ¬վածի 5-րդ մասի համաձայն՝ դատարանը, հայտ¬նաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հան-գամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատ¬մամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը։
Դատաքննության արդյունքներով հաստատվեց, որ դեռևս մինչդատական վարույթի ընթաց¬քում՝ 2013թ. դեկտեմբերի 13-ին քրեական գործից թիվ 13200413/1 համարով առանձ-նացվել է մաս՝ «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած ենթադրյալ խուլիգանությանը գործով ամբաստանյալներ Գևորգ Խա¬չատրյա¬նի և Սամվել Քրմոյանի երկու ընկեր¬ների մասնակցելու կապակցությամբ։ Հաշվի առնելով սույն դատական ակտում ներկայացված արդարացման հիմնավորումները և պատճառա¬բանութ¬յուն¬ները՝ Դատարանը փաստում է, որ արդարացման դատական ակտն անհրաժեշտ է կա¬յացնել ամբաստանյալներին վերագրված արար¬քում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի բացակայության հիմ¬քով։
Դատարանը սույն դատական ակտով արդարացված Գևորգ Խաչատրյանին և Սամվել Քրմո¬յանին պարզաբանում է դատական սխալի հետևան¬քով խախտված իրավունք¬ների վերա¬կանգնման, այդ թվում` նրանցից յուրաքանչյուրի նկատմամբ քրեա¬կան վարույթն իրականացրած մարմինների կողմից անօրինական հարկադրանքի միջոց կի¬րառելու հետևանքով պատ¬ճառված վնասի հա¬տուցման պա¬հան¬ջով քաղաքացիա¬դա¬տա¬վա¬րա¬կան կարգով դատարան դիմելու և նյութական փոխհատուցում ստա¬նալու իրավունքը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց-ների, դա¬տական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին։ Դատարանն արձանագրում է, որ արդարացված Գևորգ Խաչատրյանի և Սամ¬վել Քրմոյանի գույ¬քերի նկատմամբ սահմանա¬փա¬կումներ չեն կիրառվել, նրանց դեմ քաղաքացիա¬կան հայց չի ներկա¬յացվել, իրեղեն ապացույցները և դատական ծախսերը բացակայում են։
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկա-վար¬վե¬լով ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 366-373-րդ հոդված¬ներով,Դատարանը



Վ Ճ Ռ Ե Ց՝

Ճանաչել և հռչակել Գևորգ Համլետի Խաչատրյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նրան վերագրված արարքում՝ հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Գևորգ Խաչատրյանին պարզաբանել դատական սխալի հետևանքով խախտված իրավունքների վերականգնման, այդ թվում` պատճառված վնասի հատուցման պահանջով քաղաքացիադատավարական կարգով դատարան դիմելու իրավունքը։
Ճանաչել և հռչակել Սամվել Աշոտի Քրմոյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նրան վերագրված արարքում՝ հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Սամվել Քրմոյանին պարզաբանել դատական սխալի հետևանքով խախտված իրավունքների վերականգնման, այդ թվում` պատճառված վնասի հատուցման պահանջով քաղաքացիադատավարական կարգով դատարան դիմելու իրավունքը։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստացման պահից մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

ԵԿԴ/0059/01/14








ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0059/01/14
Նախագահող դատավոր` Ս.Չիչոյան
Դատավորներ` Գ.Ավետիսյան
Ռ.Բարսեղյան

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)

նախագահությամբ` Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ` Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ` Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատախազ` Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ



2016 թվականի մարտի 30-ին ք.Երևանում

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալներ Գևորգ Համլետի Խաչատրյանի և Սամվել Աշոտի Քրմոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան)` 2015 թվականի ապրիլի 28-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2013 թվականի փետրվարի 20-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13200413 քրեական գործը` 2013 թվականի հունվարի 3-ին «Բրիջ» ակումբում տեղի ունեցած խուլիգանության փաստի առթիվ։
Նախաքննության մարմնի` 2013 թվականի հունիսի 28-ի որոշմամբ Սամվել Քրմոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, և նույն օրը նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան)` 2013 թվականի հունիսի 28-ի որոշմամբ Ս.Քրմոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
Նախաքննության մարմնի` 2013 թվականի օգոստոսի 26-ի որոշմամբ Գևորգ Խաչատրյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, և նույն օրը նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։
Առաջին ատյանի դատարանի` 2013 թվականի օգոստոսի 26-ի որոշմամբ Գ.Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
2013 թվականի սեպտեմբերի 9-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել քրեական գործով վարույթը կասեցնելու մասին։
Վերոգրյալ որոշումը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազի տեղակալի` 2013 թվականի սեպտեմբերի 30-ի որոշմամբ վերացվել է, իսկ նախաքննության մարմնի` նույն օրվա որոշմամբ` կասեցված քրեական գործի վարույթը վերսկսվել։
2013 թվականի նոյեմբերի 21-ին Գ.Խաչատրյանը, իսկ նոյեմբերի 22-ին՝ Ս.Քրմոյանը ինքնակամ ներկայացել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի Կենտրոնականի բաժին, և նրանց մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
2014 թվականի ապրիլի 22-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան։
2. 2014 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Առաջին ատյանի դատարանը Գ.Խաչատրյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, դատապարտել ազատազրկման` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով և ՀՀ Ազգային ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման (այսուհետ` նաև Համաներման ակտ) 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի կիրառմամբ ազատել նշանակված պատժից։
Նույն դատավճռով Ս.Քրմոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, դատապարտվել ազատազրկման` 1 տարի 6 ամիս ժամկետով և Համաներման ակտի 1-ին կետի 3-րդ ենթակետի կիրառմամբ` ազատվել նշանակված պատժից։
3. Դատախազի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը 2015 թվականի ապրիլի 28-ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014 թվականի դեկտեմբերի 30-ի դատավճիռը օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
4. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015 թվականի ապրիլի 28-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը։
Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի սեպտեմբերի 17-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի վճռաբեկ բողոքը վարույթ է ընդունվել։
Դատավարության մասնակիցները վճռաբեկ բողոքի պատասխան չեն ներկայացրել։

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Նախաքննության մարմնի կողմից Գևորգ Համլետի Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(...) նա 2013 թվականի հունվարի 3-ին` ժամը 02.00-ի սահմաններում, ընկերոջ` Սամվել Քրմոյանի և ինքնությունը չպարզված երկու անձնավորությունների հետ Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի թիվ 41 հասցեում գործող «Բրիջ» ակումբում անհիմն վիճաբանել է ակումբի տնօրեն Լև Բուլատովի, մենեջերներ Դավիթ Սարգսյանի և Մարիամ Սահակյանի ու վերջինիս եղբայր Հայկ Սահակյանի հետ, որի ընթացքում կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով, աղմկել է և հայհոյել, բռնություն գործադրել` որպես զենք օգտագործվող առարկայով` սեղանի վրայից վերցրած գարեջրի ապակյա տարայով հարվածել է Հայկ Սահակյանի գլխի շրջանում ու նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով, իր այդ դիտավորյալ գործողություններով խանգարել է ներկաների հանգիստը, խաթարել ակումբի բնականոն աշխատանքը»։
Սամվել Աշոտի Քրմոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(...) նա 2013 թվականի հունվարի 3-ին` ժամը 02.00-ի սահմաններում, ընկերոջ` Գևորգ Խաչատրյանի և ինքնությունը չպարզված երկու անձնավորությունների հետ Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի թիվ 41 հասցեում գործող «Բրիջ» ակումբում անհիմն վիճաբանել է ակումբի տնօրեն Լև Բուլատովի, մենեջերներ Դավիթ Սարգսյանի և Մարիամ Սահակյանի ու վերջինիս եղբայր Հայկ Սահակյանի հետ, որի ընթացքում կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով, աղմկել է և հայհոյել, բռնություն գործադրել` որպես զենք օգտագործվող առարկայով` սեղանի վրայից վերցրած գարեջրի ապակյա տարայով հարվածել է Հայկ Սահակյանի դեմքի շրջանին ու նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով, իր այդ դիտավորյալ գործողություններով խանգարել է ներկաների հանգիստը, խաթարել ակումբի բնականոն աշխատանքը» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 370-378)։
6. Նախաքննության ընթացքում վկա Լև Բուլատովի հարցաքննության` 2013 թվականի մարտի 1-ի արձանագրության համաձայն` «(...) [Տ]իրապետում եմ հայերեն գրավոր և բանավոր լեզվին, սակայն խնդրում եմ ցուցմունքս արձանագրվի քննիչի կողմից [արձանագրված է համակարգչով]։
(...) [Ց]ուցմունքը իմ խնդրանքով արձանագրեց քննիչը, գրված է իմ պատմածով, կարդացի, ճիշտ է, որի համար ստորագրում եմ, Բուլատով [ստորագրություն] [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 62-64)։
Նույն անձի լրացուցիչ հարցաքննության` 2013 թվականի ապրիլի 13-ի արձանագրության համաձայն` «(...) [Ց]ուցմունքը գրված է իմ բառերից, կարդացի, ճիշտ է [ստորագրություն] Բուլատով [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 89)։
Նույն անձի լրացուցիչ հարցաքննության` 2013 թվականի հունիսի 4-ի արձանագրության համաձայն` «(...) [Տ]իրապետում եմ հայերեն բանավոր լեզվին, ինչպես նաև տառաճանաչ եմ, սակայն դանդաղ գրելու պատճառով խնդրում եմ ցուցմունքս արձանագրվի քննիչի կողմից [արձանագրված է համակարգչով]։
(...) [Ց]ուցմունքս գրված է իմ պատմածով, կարդացի, ճիշտ է, Բուլատով [ստորագրություն] [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 167)։
Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու` 2013 թվականի հուլիսի 1-ի արձանագրության համաձայն` «Լև Բուլատովը (...) հայտարարեց` [արձանագրված է համակարգչով] ճանաչեցի թիվ 3-ի տակ կպցրած լուսանկարը, դա Սամվելն է, ով ընկերոջ` Գևորգի հետ մեզ հետ կռիվ արեցին և շշերով խփեցին Հայկի գլխին ու դեմքին (...) Բուլատով [ստորագրություն] [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 224)։
Նույն անձի լրացուցիչ հարցաքննության` 2013 թվականի հուլիսի 1-ի արձանագրության համաձայն` «(...) [Տ]իրապետում եմ հայերեն բանավոր լեզվին, ինչպես նաև տառաճանաչ եմ, սակայն դանդաղ գրելու պատճառով խնդրում եմ ցուցմունքս արձանագրվի քննիչի կողմից [արձանագրված է համակարգչով]։
(...) [Ց]ուցմունքս կարդացի, ճիշտ է, Բուլատով [ստորագրություն] [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 226)։
Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու` 2013 թվականի նոյեմբերի 11-ի արձանագրության համաձայն` «Լև Բուլատովը (...) հայտարարեց` [արձանագրված է համակարգչով] ճանաչեցի թիվ 3[-ի] տակ փակցրած լուսանկարի անձին, դա Գևորգն է, ով հարվածել է Հայկին, նրան ճանաչեցի դեմքից, հայացքից (...) [ստորագրություն] Բուլատով [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթ 41)։
Նույն օրվա` Լև Բուլատովի լրացուցիչ հարցաքննության արձանագրության համաձայն` «(...) [Ց]ուցմունքս գրված է իմ բառերից, կարդացի, ճիշտ է [ստորագրություն] Բուլատով [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթ 43)։
Նույն անձի լրացուցիչ հարցաքննության` 2013 թվականի նոյեմբերի 13-ի արձանագրության համաձայն` «(...) [Ց]ուցմունքը գրված է իմ բառերից, կարդացի, ճիշտ է [ստորագրություն] Բուլատով [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթ 50)։
6.1. Տուժող Լև Բուլատովի հարցաքննության` 2013 թվականի [դեկտեմբերի] 10-ի արձանագրության համաձայն` «(...) Ազատորեն տիրապետում եմ գրավոր և բանավոր հայերեն լեզվին, սակայն խնդրում եմ` ցուցմունքս արձանագր[վ]ի քննիչի կողմից [արձանագրված է համակարգչով]։
(...) [Ց]ուցմունքս գրված է իմ պատմածով, քննիչի կողմից, կարդացի, ճիշտ է [ստորագրություն] Լ.Բուլատով [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 121-123)։
Նույն անձի լրացուցիչ հարցաքննության` [2014] թվականի հունվարի 22-ի արձանագրության համաձայն` «(...) [Տ]իրապետում եմ հայերեն լեզվին, կարողանում եմ կարդալ, սակայն գրելուց դժվարանում եմ, թարգմանչի կարիք չունեմ և խնդրում եմ ցուցմունքս համակարգչի միջոցով արձանագրի քննիչը [արձանագրված է համակարգչով]։
(...) Ցուցմունքս իմ խնդրանքով համակարգչի միջոցով, իմ պատմածով արձանագրեց քննիչը, կարդացի անձամբ, տպագրված է ճիշտ, իմ պատմածով, կարդացի, ճիշտ է [արձանագրված է համակարգչով], [ստորագրություն] Բուլատով [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 205-208)։
Նույն անձի և մեղադրյալ Գ.Խաչատրյանի առերեսման` 2014 թվականի հունվարի 24-ի արձանագրության համաձայն` «(...) Առերես ցուցմունքը իմ խնդրանքով արձանագր[վ]եց քննիչի կողմից, տրված պատասխանները ճիշտ են, որի համար ստորագրում եմ, [ստորագրություն] Բուլատով [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 212-216)։
6.2. Նախաքննության ընթացքում վկա Մարիամ Սահակյանի հարցաքննության` 2013 թվականի ապրիլի 9-ի արձանագրության համաձայն` «(...) [Ց]ուցմունքը գրված է իմ պատմածով, կարդացի, ճիշտ է, Սահակյան [ստորագրություն] [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 82-83)։
Նույն անձի լրացուցիչ հարցաքննության` 2013 թվականի հունիսի 4-ի արձանագրության համաձայն` «(...) [Տ]իրապետում եմ հայերեն բանավոր լեզվին, ինչպես նաև տառաճանաչ եմ, սակայն դանդաղ գրելու պատճառով խնդրում եմ ցուցմունքս արձանագրվի քննիչի կողմից [արձանագրված է համակարգչով]։
(...) Ցուցմունքս գրված է իմ պատմածով, կարդացի, ճիշտ է, Սահակյան [ստորագրություն] [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 166)։
Նույն անձի և վկա Լև Բուլատովի առերեսման` 2013 թվականի հունիսի 4-ի արձանագրության համաձայն` «(...) Առերես ցուցմունքս գրված է իմ խոսքերից, ճիշտ է, Սահակյան [ստորագրություն] [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 170)։
Նույն անձի և վկա Անուշ Շեկոյանի առերեսման` 2013 թվականի հունիսի 28-ի արձանագրության համաձայն` «(...) Առերես ցուցմունքս կարդացի, ճիշտ է, [ստորագրություն] Սահակյան Մարիամ [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 211)։
Նույն օրվա` լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու արձանագրության համաձայն` «Մարիամ Սահակյանը (...) հայտարարեց` [արձանագրված է համակարգչով] ճանաչեցի թիվ 3-ի տակ կպցրած նկարը, դա Սամվելն է, ով գարեջրի շշով խփել է Հայկին։ Ճանաչեցի դեմքից, աչքերից, մազերի ձևից (...) [ստորագրություն] Սահակյան [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 212)։
Նույն օրվա` Մարիամ Սահակյանի լրացուցիչ հարցաքննության արձանագրության համաձայն` «(...) [Տ]իրապետում եմ հայերեն բանավոր լեզվին, ինչպես նաև տառաճանաչ եմ, սակայն դանդաղ գրելու պատճառով խնդրում եմ ցուցմունքս արձանագրվի քննիչի կողմից։
(...) Լրացուցիչ ցուցմունքը գրված է իմ պատմածով, կարդացի, ճիշտ է [արձանագրված է համակարգչով], [ստորագրություն] Սահակյան [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 214)։
Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու` 2013 թվականի նոյեմբերի 11-ի արձանագրության համաձայն` «Մարիամ Սահակյանը (...) հայտարարեց` [արձանագրված է համակարգչով] ճանաչեցի թիվ 1[-ի] տակ փակցրած լուսանկարի անձին, դա Գևորգն է, ով շշով հարվածել է Հայկին, նրան ճանաչեցի դեմքից, հայացքից (...) [ստորագրություն] Սահակյան [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթ 39)։
6.3. Վկա Դավիթ Սարգսյանի հարցաքննության` 2013 թվականի մարտի 11-ի արձանագրության համաձայն` «(...) [Տ]իրապետում եմ հայերեն գրավոր և բանավոր լեզվին, սակայն խնդրում եմ ցուցմունքս արձանագրվի քննիչի կողմից [արձանագրված է համակարգչով]։
(...) [Ց]ուցմունքը արձանագրվեց քննիչի կողմից իմ պատմածով, կարդացի, ճիշտ է [ստորագրություն] Սարգսյան [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 67-68)։
Նույն անձի լրացուցիչ հարցաքննության` 2013 թվականի մարտի 21-ի արձանագրության համաձայն` «(...) [Ց]ուցմունքը արձանագրվեց իմ պատմածով, կարդացի, ճիշտ է [ստորագրություն] Սարգսյան [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 73-74)։
Նույն անձի լրացուցիչ հարցաքննության` 2013 թվականի ապրիլի 13-ի արձանագրության համաձայն` «(...) [Ց]ուցմունքը գրված է իմ բառերից, կարդացի, ճիշտ է [ստորագրություն] Սարգսյան [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 90)։
Նույն անձի լրացուցիչ հարցաքննության` 2013 թվականի հունիսի 4-ի արձանագրության համաձայն` «(...) [Տ]իրապետում եմ հայերեն բանավոր լեզվին, ինչպես նաև տառաճանաչ եմ, սակայն դանդաղ գրելու պատճառով խնդրում եմ ցուցմունքս արձանագրվի քննիչի կողմից [արձանագրված է համակարգչով]։
(...) [Ց]ուցմունքս գրված է իմ պատմածով, կարդացի, ճիշտ է, Սարգսյան [ստորագրություն] [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 171)։
Նույն անձի լրացուցիչ հարցաքննության` 2013 թվականի հունիսի 28-ի արձանագրության համաձայն` «(...) [Տ]իրապետում եմ հայերեն բանավոր լեզվին, ինչպես նաև տառաճանաչ եմ, սակայն դանդաղ գրելու պատճառով խնդրում եմ ցուցմունքս արձանագրվի քննիչի կողմից։
(...) Լրացուցիչ ցուցմունքը գրված է իմ պատմածով, կարդացի, ճիշտ է [արձանագրված է համակարգչով], [ստորագրություն] Սարգսյան [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 217)։
Նույն օրվա` լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու արձանագրության համաձայն` «Դավիթ Սարգսյանը (...) հայտարարեց` [արձանագրված է համակարգչով] ճանաչեցի թիվ 1-ի տակ կպցրած նկարը, դա Սամվելն է, ով գարեջրի շշով խփել է Հայկին։ Ճանաչեցի դեմքից, աչքերից, մազերի ձևից (...) [ստորագրություն] Սարգսյան [արձանագրված է ձեռագրով]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 215)։
6.4. Կենտրոնի հարկային տեսչության պետին ուղղված Լև Բուլատովի` 2013 թվականի փետրվարի 20-ի հայտարարության համաձայն` «(...) Հայտարարությունը գրված է իմ կողմից [մեջբերումը և հայտարարության ամբողջ տեքստը շարադրված է ձեռագրով` հայերեն]» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 203)։
6.5. Քննիչ Հ.Մուշեղյանի կողմից 2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ին կայացվել են որոշումներ` սույն քրեական գործը վարույթ ընդունելու, Հայկ Սահակյանին և Լև Բուլատովին տուժող ճանաչելու վերաբերյալ (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 111, 112 և 119)։
6.6. Տուժող Հայկ Սահակյանի հարցաքննության արձանագրության համաձայն` «10.10.2013թ. (...) քննիչ (...) Հ.Մուշեղյանս (...) որպես տուժող հարցաքննեցի (...) Հայկ Ռուբենի Սահակյանին (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 114-116)։
Տուժող Լև Բուլատովի հարցաքննության արձանագրության համաձայն` «10.10.2013թ. (...) քննիչ (...) Հ.Մուշեղյանս (...) որպես տուժող հարցաքննեցի (...) Լև Ռոբերտի Բուլատովին (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 121-123)։
7. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռում նշել է. «(…) Դատաքննության ընթացքում պաշտպանների կողմից ներկայացվել են հետևյալ փաստաթղթերը, համաձայն [որոնց]` Դավիթ Հայկի Սարգսյանը և Մարիամ Ռուբենի Սահակյանը հանդիսացել են Բարձրագույն մասնագիտական կրթության դաշնային պետական բյուջետային կրթական հաստատության «Ռուսաստանի Տուրիզմի և Սերվիսի Պետական Համալսարանի» Երևանի մասնաճյուղի ուսանողներ, և Երևանի մասնաճյուղի ուսուցման լեզուն ռուսերենն է եղել։ Մ.Սահակյանն ընդունվել է իրենց հանրակրթական հաստատություն՝ միջին /լրիվ/ ընդհանուր կրթության ատեստատի հիման վրա, որը տրվել է Ռուսաստանի Դաշնությունում, Լև Ռոբերտի Բուլատովը 2007 թվականից մինչև 2011 թվականը սովորել է Բարձրագույն մասնագիտական կրթության դաշնային պետական բյուջետային կրթական հաստատության «Ռուսաստանի Տուրիզմի և Սերվիսի Պետական Համալսարանի» Երևանի մասնաճյուղում` նախապատրաստական ուղեգրով 080100 «Տնտեսագիտություն», և ընդունվել է հանրակրթական հաստատություն՝ լրիվ ընդհանուր կրթության ատեստատի հիման վրա, որը տրվել է Վրաստանում։ Ինչպես նաև դատաքննության ընթացքում տուժող Հայկ Սահակյանը հայտնել է, որ չի տիրապետում հայերեն լեզվին գրավոր և բանավոր և խնդրեց դատարանից հրավիրել թարգմանիչ։ Նրանց ցուցմունքների վերջում իրենց կողմից գրված մեկ նախադասությունից պարզ երևում է, որ արտատպված է։ Հաշվի առնելով, որ տուժողներ Լև Բուլատովը, Հայկ Սահակյանը, վկաներ Դավիթ Սարգսյանը և Մարիամ Սահակյանը հանդիսանում են ՌԴ քաղաքացիներ, կրթություն են ստացել ռուսերեն լեզվով, հայերեն լեզվին բանավոր և գրավոր չեն տիրապետում դատարանը գտնում է, որ նախաքննության ընթացքում նրանց կողմից տրված ցուցմունքները, լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությունները, առերես հարցաքննության մասին արձանագրությունները պետք է ճանաչել անթույլատրելի, քանի որ այդ բոլոր գործողությունների ընթացքում չի մասնակցել թարգմանիչ։
(…)
Դատարանը անդրադառնում է նաև սույն քրեական գործում առկա տուժողներ Լև Բուլատովի 10.10.2013 թվականի /հատոր 2-րդ, գ.թ. 121-123/ և Հայկ Սահակյանի 10.10.2013 թվականի /հատոր 2-րդ գ.թ. 114-116/ ցուցմունքներին, ապա դրանք նույնպես չեն կարող համարվել թույլատրելի ապացույց, քանի որ ձեռք են բերվել տվյալ քրեական գործով քննչական գործողություն իրականացնելու իրավունք չունեցող անձի կողմից։ Մասնավորապես այն ձեռք է բերվել քննիչ Հ.Մուշեղյանի կողմից, որը տվյալ ժամանակ չի հանդիսացել վարույթն իրականացնող մարմին, նշված օրվա դրությամբ վարույթն իրականացրել է քննիչ Է.Պետրոսյանը, իսկ Հ.Մուշեղյանը քրեական գործը վարույթ է ընդունել միայն 10.12.2013 թվականին, այսինքն` նշված հարցաքննության արձանագրությունների կազմվելուց երկու ամիս անց։ Միևնույն ժամանակ դատարանը արձանագրում է, որ նշված հարցաքննություններին կրկին չկա թարգմանչի մասնակցություն։
(…)
Դատարանը արձանագրում է, որ դատաբժշկական լրացուցիչ փորձաքննության թիվ 812 եզրակացության, համաձայն որի` Հայկ Սահակյանի մարմնական վնասվածքերը` գլխի, աջ ճակատագագաթային շրջանի սալջարդի ձևով, չէր կարող առաջանալ մերկ բռունցքով, վերջինի առաջացումը հնարավոր է գարեջրի ապակյա տարայի ներգործության /հարվածի/ հետևանքով։ Հայկ Սահակյանի մարմնական վնասվածքները` ձախ այտաակնակապճային շրջանների սալջարդ վերքերի, ենթամաշկային և ենթաշաղկապենինային արյունազեղումների, արյունահավաքի, ձախ աչքի սկլերայի թափանցող, անոթաթաղանթի արտանկումով` վերքի ձևով, հասցվել են սահմանափակ, արտացցված մակերեսներ կամ եզրեր ունեցող բութ, կոշտ առարկաներով, քիչ հավանական է` մերկ բռունցքով, չի բացառվում` գարեջրի ապակյա /հավանական է` կոտրված/ տարայով, սակայն դատաքննությամբ որևէ կերպ չապացուցվեց, որ տուժող Հայկ Սահակյանին շշով հարվածել են դեպքի օրը անգամ իր ցուցմունքով տուժողն նշեց, որ զբաղվում է սպորտով, և իր վնասվածքների մեծ մասն առաջացել է այդ ժամանակ։
Ամբաստանյալներ Գևորգ Խաչատրյանին և Սամվել Քրմոյանին առաջադրված մեղադրանքը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, չհիմնավորվեց նաև դատարանում հետազոտված ապացուցներով. (…)
Միաժամանակ (…) դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Սամվել Քրմոյանը և Գևորգ Խաչատրյանը դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք արտահայտելով հասարակության նկատմամբ, բռնության գործադրմամբ, խմբի կազմում կատարել են խուլիգանություն.
(…)
Այսպիսով, դատարանը հիմնավորված է համարում, որ ամբաստանյալներ Գևորգ Խաչատրյանը և Սամվել Քրմոյանը կատարել են արարք, որը համապատասխան է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասին» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 173-227)։
8. Վերաքննիչ դատարանն իր դատական ակտում արձանագրել է. «(…) Վերաքննիչ դատարանը (…), քննության առնելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ, գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության` Գևորգ Խաչատրյանի և Սամվել Քրմոյանի կողմից կատարված արարքի որակումը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ճիշտ չէ։
(…) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն հանգամանքը, որ սույն գործով տուժողներ Լև Բուլատովը, Հայկ Սահակյանը, վկաներ Դավիթ Սարգսյանը և Մարիամ Սահակյանը հանդիսանում են ՌԴ քաղաքացիներ, կրթություն են ստացել ռուսերեն լեզվով, հայերեն լեզվին բանավոր և գրավոր չեն տիրապետում, իսկ քննչական գործողությունների ընթացքում թարգմանիչ չի մասնակցել, հանդիսանում է դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտում, քանի որ հանգեցրել է դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքների սահմանափակման և ազդել է ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Հետևաբար, տուժողներ Լև Բուլատովի, Հայկ Սահակյանի, վկաներ Դավիթ Սարգսյանի և Մարիամ Սահակյանի ցուցմունքները, լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությունները, առերես հարցաքննության մասին արձանագրությունները որպես անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր են և բխում են գործի նյութերից։
(…)
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր կերպով գտել է, որ Գևորգ Խաչատրյանը և Սամվել Քրմոյանը բռնության գործադրմամբ, խմբի կազմում կատարել են խուլիգանություն, այսինքն` վերջիններիս կողմից կատարված արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։ Միևնույն ժամանակ վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, հիմնավորված համարելով, որ ամբաստանյալներ Գևորգ Խաչատրյանը և Սամվել Քրմոյանը կատարել են արարք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, դատական ակտում նշել է, որ վերջիններս կատարել են արարք, որը համապատասխան է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասին (…) (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 5-րդ, թերթեր 59-70)։

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
9. Բողոքաբերը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացվել է անօրինական, անհիմն և չպատճառաբանված դատական ակտ։ Ըստ բողոքի հեղինակի` ստորադաս դատարանը խախտել է «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ՀՀ Սահմանադրության (2005 թվականի խմբագրությամբ) 12-րդ հոդվածի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ, 25-րդ, 127-րդ և 358-րդ հոդվածների պահանջները։
10. Ի հիմնավորումն իր վերոգրյալ փաստարկների` բողոքաբերը վերլուծել է քրեական դատավարության` լեզվի սկզբունքի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի` թիվ ՎԲ-72/07 և ապացույցների թույլատրելիության վերաբերյալ` թիվ ԵՔՐԴ/0295/01/08 որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, համադրել դրանք սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ և գտել, որ մի շարք ապացույցներ անիրավաչափորեն ճանաչվել են անթույլատրելի` դատավարության որոշ մասնակիցների կողմից հայերենին չտիրապետելու պատճառաբանությամբ։ Մասնավորապես, բողոքի հեղինակը նշել է, որ տուժողներ Հայկ Սահակյանի, Լև Բուլատովի, վկաներ Դավիթ Սարգսյանի, Մարիամ Սահակյանի ցուցմունքները, լուսանկարով անձանց ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությունները, առերես հարցաքննության մասին արձանագրություններն անթույլատրելի ապացույցներ ճանաչելիս դատարանների կողմից համապատասխան գնահատականի չի արժանացել այն հանգամանքը, որ նշված քննչական գործողությունները կատարելիս նախաքննության մարմինը դատավարության մասնակիցներին պարզաբանել է օրենքով երաշխավորված իրենց իրավունքները։ Ուստի բողոք բերած անձը եզրահանգել է, որ քննարկվող ապացույցներն անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի և Վերաքննիչ դատարանի հետևություններն անհիմն են և չեն բխում գործի նյութերից։
Բողոքաբերը գտել է նաև, որ անհիմն են Վերաքննիչ դատարանի դատողություններն այն մասին, որ դատաքննությամբ չի ապացուցվել տուժող Հայկ Սահակյանին դեպքի օրը շշով հարվածելու հանգամանքը։ Ըստ բողոքի հեղինակի` ստորադաս դատարանը նման եզրահանգման է եկել ոչ թե գործում առկա ապացույցները համակցության մեջ գնահատելու արդյունքում, այլ կանխակալ մոտեցում է ցուցաբերել դրանց, և ապացույցների մի մասին (տուժող Հայկ Սահակյանի ցուցմունքներ) մյուսների նկատմամբ (փորձաքննությունների եզրակացություններ) առավել նշանակություն է տվել։
11. Վերոգրյալի հետ մեկտեղ` բողոք բերած անձը վկայակոչել է դատական ակտի պատճառաբանվածության վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի` թիվ ԵԿԴ/0058/11/09, թիվ ԵԷԴ/0030/01/12 և թիվ ԱՐԴ/0121/01/11 որոշումները և նշել, որ Վերաքննիչ դատարանը չի անդրադարձել վերաքննիչ բողոքում բարձրացված` ամբաստանյալներ Գ.Խաչատրյանին և Ս.Քրմոյանին մեղսագրվող արարքի հիմնավորվածության վերաբերյալ հարցին` կայացնելով չպատճառաբանված դատական ակտ։ Ըստ բողոքի հեղինակի` տուժողներ Հայկ Սահակյանի, Լև Բուլատովի, վկաներ Դավիթ Սարգսյանի, Մարիամ Սահակյանի ցուցմունքները, լուսանկարով անձանց ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությունները, առերես հարցաքննության մասին արձանագրություններն անթույլատրելի ճանաչելու պայմաններում ստորադաս դատարանը չի հստակեցրել, թե որ ապացույցների հիման վրա է հաստատված համարում ամբաստանյալների կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված արարք կատարելու հանգամանքը։
12. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը և գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության։

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
13. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քրեական դատավարության լեզվին չտիրապետող անձանց՝ իրենց համար հասկանալի լեզվով հանդես գալու իրավունքի և այդ իրավունքի դատավարական լրացուցիչ երաշխիքների էական խախտման հիման վրա ապացույցներն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքի մեկնաբանման առնչությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառություն ապահովելու խնդիր, ուստիև անհրաժեշտ է սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նման գործերով դատական պրակտիկան ճիշտ ձևավորելու համար։
14. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավո՞ր են արդյոք ապացույցների թույլատրելիության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները։
15. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել`
(…)
2) (...) դատավարության լեզվին չտիրապետող անձանց իրավունքների` սույն օրենսգրքով նախատեսված լրացուցիչ երաշխիքների էական խախտմամբ.
(…)
2. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են այն խախտումները, որոնք, դրսևորվելով մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների կամ սույն օրենսգրքի որևէ պահանջի խախտմամբ, դատավարության մասնակիցներին` օրենքով երաշխավորված իրավունքների զրկմամբ կամ սահմանափակմամբ կամ որևէ այլ կերպ ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա»։
Ապացույցների թույլատրելիության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ա.Սարգսյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) որպես քրեական oրենuգրքով նախատեuված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կաuկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպեu նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքները պարզելու միջոց կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի ապացույցներ, որոնք ձեռք են բերվել, ամրագրվել և գործին կցվել են քրեադատավարական օրենքով սահմանված և թույլատրելի համարվող կարգով։ Ապացույցների ձեռքբերման և ամրագրման թույլատրելիությունը կարգավորող նորմերից հետևում է, որ որպես ապացույց չեն կարող օգտագործվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ ձեռք բերված փաստական տվյալները, հատկապես եթե դրանք իրենց հերթին հանգեցրել են դատավարության մասնակիցների իրավունքների էական խախտման, ազդել են կամ կարող էին ազդել uտացված փաuտական տվյալների հավաuտիության վրա։ (…)» (տե՛ս Արմեն Սեյրանի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2009 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԵՔՐԴ/0295/01/08 որոշման 15-րդ կետը)։
Մեկ այլ` Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ «Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով» (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 31.1-րդ կետը)։
16. ՀՀ Սահմանադրության 20-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հայաստանի Հանրապետության պետական լեզուն հայերենն է»։
ՀՀ Սահմանադրության 28-րդ հոդվածի համաձայն` «Բոլորը հավասար են օրենքի առջև»։ Իսկ 29-րդ հոդվածը նախատեսում է. «Խտրականությունը, կախված (…) լեզվից (…), արգելվում է»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հայաստանի Հանրապետությունում քրեական դատավարությունը տարվում է հայերեն։ Քրեական դատավարության ընթացքում յուրաքանչյուր ոք, բացառությամբ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի, իրավունք ունի հանդես գալ այն լեզվով, որին տիրապետում է։
2. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ` քրեական դատավարության լեզվին չտիրապետող` քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց պետական միջոցների հաշվին հնարավորություն է տրվում թարգմանչի օգնությամբ իրականացնել սույն օրենսգրքով սահմանված իրենց իրավունքները։
3. Քրեական դատավարության լեզվին չտիրապետող համապատասխան անձանց տրվում են սույն օրենսգրքով նախատեսված` հանձնման ենթակա փաստաթղթերի վավերացված պատճեններն այն լեզվով, որին նրանք տիրապետում են»։
Վերոնշյալ նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ ՀՀ Սահմանադրությունը, հայերենը սահմանելով որպես պետական լեզու, երաշխավորում է օրենքի առջև բոլորի հավասարությունը և խտրականության արգելքը՝ կախված լեզվից։
Դրան համապատասխան ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածը, որն ամրագրում է քրեական դատավարության սկզբունքներից մեկը, սահմանում է, որ քրեական դատավարությունը տարվում է հայերեն։ Դրա հետ մեկտեղ այն իրավունք է վերապահում յուրաքանչյուրին, բացառությամբ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի, քրեական դատավարության ընթացքում հանդես գալու այն լեզվով, որին նա տիրապետում է՝ որպես երաշխիք, ի թիվս այլնի, սահմանելով, որ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ քրեական դատավարության լեզվին չտիրապետող անձանց անհատույց հնարավորություն է տրվում թարգմանչի օգնությամբ իրականացնելու քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված իրենց բոլոր իրավունքները։
Դատավարության այս սկզբունքը քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին պարտավորեցնում է քրեական դատավարության լեզվին չտիրապետող անձանց ոչ միայն պարզաբանել իրենց համար հասկանալի լեզվով հանդես գալու նրանց իրավունքը, այլև դրա իրականացումն ապահովել այնպես, որ չսահմանափակվեն և իրականում իրագործվեն ինչպես գործի քննության ցանկացած փուլում իրենց լեզվով հանդես գալու, այնպես էլ մյուս բոլոր այն իրավունքները, որոնք փոխկապակցված են այդ իրավունքի հետ և երաշխավորված են օրենքով։ Քրեադատավարական օրենքի սկզբունքների փոխկապակցվածությունն արտահայտվում է նաև նրանով, որ առանց հասկանալի լեզվով հանդես գալու ազատության իրացման հնարավորության անհնար է արդարադատության այնպիսի հիմնարար սկզբունքների իրականացումը, ինչպիսիք են պաշտպանության իրավունքի ապահովումը, գործի արդարացի քննությունը, օրինականությունը, օրենքի առջև բոլորի հավասարությունը, մրցակցությունը (տե՛ս Նաիրա Վախթանգի Գելաշվիլու գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-72/07 որոշման 4.1-րդ կետը)։
17. Վերահաստատելով և զարգացնելով Ն.Գելաշվիլու գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարության լեզվին չտիրապետող անձանց՝ իրենց համար հասկանալի լեզվով հանդես գալու իրավունքը պետք է ապահովվի դատավարության բոլոր փուլերում։ Հարկ է նշել նաև, որ դատավարության լեզվին չտիրապետող մասնակիցները նշված իրավունքից պետք է բարեխղճորեն օգտվեն։ Մասնավորապես` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քրեական դատավարության մասնակիցները պետք է համապատասխան հայտարարությամբ հանդես գան, ավելի կոնկրետ` քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին պետք է հայտնեն (բանավոր կամ գրավոր կերպով) իրենց մայրենի լեզվով կամ այն լեզվով հանդես գալու մասին, որին տիրապետում են, ինչը հնարավորություն կընձեռի ողջ ծավալով օգտվել քրեադատավարական օրենսդրությամբ նախատեսված իրենց իրավունքներից։
Միևնույն ժամանակ դատարանը, քննիչը, հետաքննության մարմինը, դատավարությանը մասնակցող անձանց պարզաբանելով նրանց իրավունքներն ու պարտականությունները և ապահովելով դրանց իրականացման հնարավորությունը (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի 2-րդ մաս), պարտավոր են համոզվել, որ դատավարությանը մասնակցող անձի կողմից հայերենին տիրապետելու աստիճանն ակնհայտորեն բավարար է նրա կողմից իր իրավունքները և պարտականություններն իրականացնելու համար։
Դատավարության մասնակցի կողմից իր իրավունքների և պարտականությունների իրականացման համար բավարար աստիճանի հայերենին տիրապետելու հանգամանքի գնահատումը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է կատարվի գործի փաստերի հիման վրա։ Ընդ որում, վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից պետք է հաշվի առնվեն նաև դատավարությանը մասնակցող անձի մայրենի լեզուն, նրա ծննդավայրը և բնակության վայրը, տվյալ վայրում բնակության ժամանակահատվածը, քաղաքացիությունը, կրթությունը, աշխատանքի վայրը և բնույթը, շրջապատի հետ հաղորդակցվելու լեզուն և այլ հանգամանքներ։ ՀՀ քրեական դատավարության լեզվին չտիրապետող կարող են համարվել այն անձինք, ովքեր չեն հասկանում բանավոր և (կամ) գրավոր հայերեն խոսքը կամ չեն կարողանում բանավոր և (կամ) գրավոր կերպով բավարար չափով արտահայտվել հայերենով։
18. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օրենսդիրը, ելնելով գործի արդարացի քննության, մրցակցության, կողմերի հավասարության, օրենքի առջև բոլորի հավասարության և խտրականության արգելքի պահանջներից, դատավարության լեզվին չտիրապետող անձանց իրավունքների լրացուցիչ երաշխիքներ է նախատեսել, իսկ դրանց էական խախտումը նախատեսել է որպես ձեռք բերված ապացույցների անթույլատրելիության հիմք։ Միևնույն ժամանակ քննարկվող հիմքով այս կամ այն ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելիս վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է գործի փաստերի հիման վրա, գնահատելով դատավարությանը մասնակցող անձի մայրենի լեզվի, նրա ծննդավայրի և բնակության վայրի, տվյալ վայրում բնակության ժամանակահատվածի, քաղաքացիության, կրթության, աշխատանքի վայրի և բնույթի, շրջապատի հետ հաղորդակցվելու լեզվի և այլ հանգամանքների վերաբերյալ տվյալները, հաստատված համարել, որ տվյալ անձը բավարար չափով չի տիրապետում դատավարության լեզվին, և վարույթն իրականացնող մարմինը չի ապահովել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով նախատեսված պահանջները։
19. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալներ Գևորգ Խաչատրյանին և Սամվել Քրմոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նրանք 2013 թվականի հունվարի 3-ին` ժամը 2-ի սահմաններում, ինքնությունը չպարզված երկու անձնավորությունների հետ Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի թիվ 41 հասցեում գործող «Բրիջ» ակումբում անհիմն վիճաբանել են ակումբի տնօրեն Լև Բուլատովի, մենեջերներ Դավիթ Սարգսյանի և Մարիամ Սահակյանի ու վերջինիս եղբայր Հայկ Սահակյանի հետ, որի ընթացքում կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով, աղմկել են և հայհոյել, բռնություն գործադրել, այն է` Գ.Խաչատրյանը որպես զենք օգտագործվող առարկայով` սեղանի վրայից վերցրած գարեջրի ապակյա տարայով հարվածել է Հայկ Սահակյանի գլխի շրջանում, իսկ Ս.Քրմոյանը որպես զենք օգտագործվող առարկայով` սեղանի վրայից վերցրած գարեջրի ապակյա տարայով հարվածել է Հայկ Սահակյանի դեմքի շրջանին` նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով, իրենց այդ դիտավորյալ գործողություններով խանգարել են ներկաների հանգիստը, խաթարել ակումբի բնականոն աշխատանքը (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։
Առաջին ատյանի դատարանը տուժողներ Լև Բուլատովի և Հայկ Սահակյանի, վկաներ Դավիթ Սարգսյանի և Մարիամ Սահակյանի` նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները, նրանց մասնակցությամբ կատարված` լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրությունները, առերես հարցաքննությունների արձանագրությունները ճանաչել է անթույլատրելի, քանի որ նշված անձանց` ՌԴ քաղաքացիներ լինելու և ռուսերենով կրթություն ստանալու պայմաններում քննարկվող քննչական գործողություններին չի ապահովվել թարգմանչի մասնակցությունը։ Ստորադաս դատարանը նշել է նաև, որ հիշյալ անձանց ցուցմունքների վերջում իրենց կողմից արված գրառումներից երևում է, որ դրանք արտատպված են։
Անդրադառնալով տուժողներ Լ.Բուլատովի և Հ.Սահակյանի` «10.10.2013 թվականին» տրված ցուցմունքներին` Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ նշված ապացույցը ևս անթույլատրելի է, քանի որ ձեռք է բերվել վարույթն իրականացնող մարմին չհանդիսացող քննիչի կողմից, ինչպես նաև չի ապահովվել թարգմանչի մասնակցությունը։
Անդրադառնալով տուժող Հայկ Սահակյանի մարմնական վնասվածքների առաջացման վերաբերյալ դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 812 եզրակացության մեջ շարադրված հանգամանքներին` Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ տուժողին շշով հարվածելու փաստը դատաքննությամբ չի ապացուցվել, իսկ Հ.Սահակյանն ինքը նշել է սպորտով զբաղվելու և այդ ընթացքում վնասվածքներ ստանալու մասին։
Վերոգրյալի հիման վրա Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված չի համարել ամբաստանյալներ Գ.Խաչատրյանին և Ս.Քրմոյանին մեղսագրվող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարքը` գտնելով, որ ամբաստանյալների գործողությունները համապատասխանում են նույն օրենսգրքի «258-րդ հոդվածի 3-րդ մասով» նախատեսված արարքի հատկանիշներին (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանը, դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը, գտել է, որ ստորադաս դատարանը նյութական և դատավարական օրենքի էական խախտումներ թույլ չի տվել` պահպանելով ապացույցների հավաքման, ստուգման և գնահատության վերաբերյալ քրեադատավարական օրենսդրության պահանջները։ Ըստ Վերաքննիչ դատարանի` քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները վկայում են ամբաստանյալներ Գ.Խաչատրյանին և Ս.Քրմոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղավոր ճանաչելու հիմքերի բացակայության մասին։
Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված է համարել Գ.Խաչատրյանի և Ս.Քրմոյանի կողմից բռնության գործադրմամբ, խմբի կազմում խուլիգանություն կատարելու հանգամանքը, ինչը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետին, սակայն դատավճռում արձանագրել է ամբաստանյալների կողմից կատարված արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասին (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։
20. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով 15-18-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ա) ստորադաս դատարանները, Լև Բուլատովի, Մարիամ Սահակյանի և Դավիթ Սարգսյանի հարցաքննությունների, առերես հարցաքննությունների, նրանց մասնակցությամբ կատարված` անձանց լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու արձանագրություններն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելով, նշված անձանց կողմից դատավարության լեզվին չտիրապետելու հանգամանքը հաստատված են համարել` հաշվի առնելով միայն նրանց կրթության և քաղաքացիության վերաբերյալ տվյալները։
բ) նախաքննության ընթացքում տուժող Լև Բուլատովի, վկաներ Մարիամ Սահակյանի և Դավիթ Սարգսյանի հարցաքննությունների և նրանց մասնակցությամբ կատարված` անձանց լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու արձանագրությունների ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ քննարկվող փաստաթղթերում առկա են նշված անձանց կողմից արված գրառումներ, որոնք հաստատում են Լ.Բուլատովի, Մ.Սահակյանի և Դ.Սարգսյանի` հայերենին բավարար չափով տիրապետելու հանգամանքը (տե՛ս սույն որոշման 6-6.3-րդ կետերը)։ Բացի այդ, գործի նյութերում առկա չէ որևէ փաստական տվյալ առ այն, որ տուժող Լև Բուլատովը, վկա Մարիամ Սահակյանը կամ վկա Դավիթ Սարգսյանը տևական ժամանակ ընթացող դատավարության որևէ փուլում (այդ թվում` դատաքննության ժամանակ) հայտարարել են հայերենին չտիրապետելու և այլ լեզվով հանդես գալու ցանկության մասին։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ստորադաս դատարանները Լև Բուլատովի, Մարիամ Սահակյանի և Դավիթ Սարգսյանի կողմից դատավարության լեզվին չտիրապետելու փաստը հաստատելիս պատշաճ գնահատման չեն ենթարկել գործի նյութերում առկա տվյալները, չեն պարզել և գնահատման չեն ենթարկել նաև նրանց ծննդավայրի և բնակության վայրի, տվյալ վայրում բնակության ժամանակահատվածի, կրթության, աշխատանքի վայրի և բնույթի, շրջապատի հետ հաղորդակցվելու լեզվի վերաբերյալ տվյալները։ Սույն գործի նյութերում անգամ առկա է Լև Բուլատովի անունից հարկային տեսչության պետին ուղղված ձեռագիր հայերենով գրված հայտարարության պատճենը (տե՛ս սույն որոշման 6.4.-րդ կետը), ինչը կարող է էական նշանակություն ունենալ պարզելու համար նշված անձի` հայերենին տիրապետելու հանգամանքը։ Ստորադաս դատարաններն անտեսել են այն, որ գործի նյութերում առկա չէ որևէ փաստ, որը կպարտավորեցներ վարույթն իրականացնող մարմնին ձեռնարկելու համապատասխան գործողություններ, այդ թվում` հրավիրելու թարգմանիչ։ Նման պայմաններում անհիմն են Լև Բուլատովի, Մարիամ Սահակյանի և Դավիթ Սարգսյանի հարցաքննությունների և առերես հարցաքննությունների, նրանց մասնակցությամբ կատարված` անձանց լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու արձանագրությունները` ապացույցների ձեռքբերման կարգի էական խախտման հիմքով անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների եզրահանգումները։
Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությանը, որ վերոնշյալ անձանց ցուցմունքների վերջում իրենց կողմից արված գրառումներն արտատպված են, ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այս պարագայում անհրաժեշտ են ձեռագրաբանական բնույթի հատուկ գիտելիքներ (ընդ որում, այդ գիտելիքների առկայությունը վարույթն իրականացնող մարմնի (տվյալ դեպքում` դատարանի) մոտ չի ազատում փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտությունից)։ Ուստի առանց համապատասխան փորձաքննության նշանակման` հնարավոր չէ դատողություններ անել քննարկվող հարցի կապակցությամբ։
20.1. Անդրադառնալով տուժողներ Լև Բուլատովի և Հայկ Սահակյանի կողմից «10.10.2013 թվականին» տրված ցուցմունքները` վարույթն իրականացնող մարմին չհանդիսացող քննիչի կողմից ձեռքբերված լինելու հիմքով անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումներին` Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. սույն քրեական գործը քննիչ Հ.Մուշեղյանի կողմից վարույթ է ընդունվել 2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ի որոշմամբ, ապա նույն օրվա երկու այլ որոշումներով Լև Բուլատովը և Հայկ Սահակյանը ճանաչվել են տուժողներ (տե՛ս սույն որոշման 6.5-րդ կետը)։ Վերջիններիս հարցաքննությունների արձանագրությունների ուսումնասիրությունից երևում է, որ դրանք վերնագրված են որպես տուժողի հարցաքննություն, և այդ արձանագրություններում նշված է «10.10.2013» ամսաթիվը (տե՛ս սույն որոշման 6.6-րդ կետը)։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ Լ.Բուլատովը և Հ.Սահակյանը չէին կարող հարցաքննվել որպես տուժողներ «10.10.2013 թվականին», քանի որ այդ ժամանակ դեռևս վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ այդպիսի դատավարական կարգավիճակ չէին ստացել։ Բացի այդ, գործի էջերի հերթական համարակալումից հետևում է, որ քննարկվող արձանագրությունները հաջորդում են Հ.Մուշեղյանի կողմից գործը վարույթ ընդունելու և Հայկ Սահակյանին և Լև Բուլատովին տուժող ճանաչելու վերաբերյալ որոշումներին, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված է գործի էջերի հերթական համարակալումը` դրանց կցման ժամանակագրական կարգով կատարելու պահանջ։
Վերոնշյալի հաշվառմամբ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տուժողներ Լև Բուլատովը և Հայկ Սահակյանը հարցաքննվել են 2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ին, իսկ այդ անձանց հարցաքննությունների արձանագրություններում նշված` «10.10.2013» ամսաթիվը տեխնիկական վրիպակ է, ինչը պատշաճ գնահատման չի ենթարկվել ստորադաս դատարանների կողմից։ Այս պայմաններում Վճռաբեկ դատարանը հիմնավորված չի համարում տուժողներ Լև Բուլատովի և Հայկ Սահակյանի «10.10.2013 թվականի» հարցաքննության արձանագրություններն անթույլատրելի ապացույց գնահատելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները, քանի որ նկարագրված խախտումն իր բնույթով էական չէ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի իմաստով ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմք չէ։
21. Ամփոփելով վերոնշյալը` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով ապացույցների թույլատրելիության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները հիմնավոր չեն։
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները խախտել են ապացույցները գնահատելու վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ, 126-րդ, 127-րդ հոդվածների պահանջները, ինչը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Այսինքն՝ թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածներով նախատեսված նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք հիմք են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի հիման վրա ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու և գործն Առաջին ատյանի դատարան նոր քննության ուղարկելու համար։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նոր քննության ընթացքում անհրաժեշտ է գործի հանգամանքների բազմակողմանի վերլուծության և գնահատման արդյունքում վերացնել սույն որոշմամբ արձանագրված խախտումները և դրանց արդյունքներով օրենքով սահմանված կարգով հանգել համապատասխան հետևության։
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալներ Գ.Խաչատրյանին և Ս.Քրմոյանին մեղսագրվող արարքների հիմնավորվածության վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներին (տե՛ս սույն որոշման 11-րդ կետը), ապա Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նշված հարցին հնարավոր է անդրադառնալ միայն սույն որոշման մեջ արձանագրված խախտումները վերացնելուց հետո։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի նոյեմբերի 27-ի փոփոխություններով) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն։ Ամբաստանյալներ Գևորգ Համլետի Խաչատրյանի և Սամվել Աշոտի Քրմոյանի վերաբերյալ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2014 թվականի դեկտեմբերի 30-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2015 թվականի ապրիլի 28-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։

Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Դատավորներ՝ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ