Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Ա. Հովհաննիսյան,

մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Գ. Գասպարյանի,

պաշտպան Ա. Ալիխանյանի,

օրինական ներկայացուցիչ Ռ. Գրիկուրովայի,


2014թ. մայիսի 12-ին, դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով ԵԿԴ-0056/01/14 (13114714) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս
Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովի
ծնված՝ 21.01.1998թ., Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, սովորում է Երևանի Տ. Շևչենկոյի անվան թիվ 42 ավագ դպրոցի 11ֆ/մ-րդ դասարանում, ամուրի, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Փ. Բյուզանդի փողոցի թիվ 28/5 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 13114714 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է 2014թ. փետրվարի 13-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովի կողմից սառը զենք ապօրինի կրելու դեպքի առթիվ։
Անչափահաս ամբաստանյալ Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հետևյալ արարքի համար. «որ նա գործով չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ձեռք է բերել մեկ հատ կռփազենքերի նմանողության հարվածող-փշրող սառը զենք հանդիսացող դեղին գույնի մետաղական առարկա և այն ապօրինի կրել իր մոտ, որը վերջինիս մոտից հայտնաբերվել է 2014թ. հունվարի 25-ին Հանրապետության Հրապարակում` շատրվանների մոտ, ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 4-րդ հատուկ գումարտակի ծառայողների կողմից։»։
2014թ. ապրիլի 14-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։

Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
2014թ. հունվարի 25-ին, ժամը 11։30-ի սահմաններում, Երևանում, Հանրապետության Հրապարակում, անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Գրիկուրովն իր տաբատի գրպանում կրել է արհեստագործական եղանակով կռփազենքի նմանությամբ պատրաստված, հարվածող-փշրող սառը զենք հանդիսացող մետաղյա առարկա։ Այդտեղ ծառայություն իրականացնող, ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցներ, վկաներ Երվանդ Եղիազարյանը և Լևոն Մզրոխյանը նկատել են, որ Ա. Գրիկուրովի տաբատի հետևի գրպանը ուռած է` կասկածել են, որ նա կարող է սառը զենք կրել։ Նրանք մոտեցել են Ա. Գրիկուրովին և պահանջել ներկայացնել տաբատի հետևի աջ գրպանի պարունակությունը։ Ա. Գրիկուրովը ոստիկանության ծառայողների պահանջով անմիջապես ներկայացրել է կռփազենքի նմանությամբ առարկան, որից հետո, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելու կասկածանքով նա ներկայացվել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին։
Անչափահաս ամբաստանյալ Արմեն Գրիկուրովը ծնվել է 1998թ. հունվարի 21-ին Երևանում, բնակվում է բազմանդամ ընտանիքում։ Նրա դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվել են ծնողները` ֆիզիկապես վատառողջ, երրորդ խմբի հաշմանդամ հայրը` Վաչագան Իվանի Գրիկուրովը և ֆիզիկապես վատառողջ, երրորդ խմբի հաշմանդամ մայրը` Ռուզաննա Խաչիկի Գրիկուրովան։ Նրանց ընտանիքը գտնվում է սոցիալապես անապահով վիճակում, հաշվառված է ընտանիքների անապահովության գնահատման «Փարոս» համակարգում։ Ա. Գրիկուրովի կյանքի և դաստիարակության պայմանները, հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։
Ամբաստանյալ Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է նաև, որ նա իրեն վերագրվող արարքը կատարել է` լինելով անչափահաս, 16 տարեկան հասակում, բնութագրվում է դրական, լավ առաջադիմությամբ սովորում է Երևանի Տ. Շևչենկոյի անվան թիվ 42 ավագ դպրոցի 11ֆ/մ-րդ դասարանում, աշակերտական խորհրդի նախագահն է, նախկինում դատված չի եղել։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Վկա, ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ չորրորդ հատուկ գումարտակի առաջին վաշտի երկրորդ դասակի ավագ ոստիկան Լևոն Շիրինի Մզրոխյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. հունվարի 25-ին, ժամը 11։40-ի սահմաններում, նույն դասակի աշխատակից Ե. Եղիազարյանի հետ ծառայություն իրականացնելիս` Հանրապետության Հրապարակում նկատել են անծանոթ երիտասարդի, որի տաբատի հետևի աջ գրպանը սովորականից ուռած է եղել։ Մոտեցել են նրան և պահանջել ներկայացնել գրպանի պարունակությունը։ Երիտասարդը ներկայացրել է գրպանում առկա, կռփազենքին նմանվող առարկան, որից հետո նրան հրավիրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին։ Այնտեղ պարզվել է, որ նշված երիտասարդը հանդիսանում է Երևան քաղաքի բնակիչ, 1998թ. հունվարի 21-ին ծնված Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 30-31/
Վկա, ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի չորրորդ հատուկ գումարտակի առաջին վաշտի երկրորդ դասակի ծառայության տեսուչ Երվանդ Արտավազդի Եղիազարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. հունվարի 25-ին, ժամը 11։40-ի սահմաններում, նույն դասակի աշխատակից Լևոն Շիրինի Մզրոխյանի հետ ծառայություն իրականացնելիս` Հանրապետության Հրապարակում նկատել են անծանոթ երիտասարդի, որի տաբատի հետևի աջ գրպանը սովորականից ուռած է եղել։ Մոտեցել են նրան և պահանջել ներկայացնել գրպանի պարունակությունը։ Երիտասարդը ներկայացրել է գրպանում առկա, կռփազենքին նմանվող առարկան և հայտնել է, որ այն նվեր է ստացել, պատրաստվում է ցույց տալ ընկերոջը։ Այնուհետև նրան հրավիրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին։ Այնտեղ պարզվել է, որ նշված երիտասարդը հանդիսանում է Երևան քաղաքի բնակիչ, 1998թ. հունվարի 21-ին ծնված Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 28-29/
Վկա Ռուզաննա Խաչիկի Գրիկուրովայի ցուցմունքով այն մասին, որ անչափահաս ամբաստանյալ Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովի հարազատ մայրն է։ Որդին ծնվել է 1998թ. հունվարի 21-ին։ Իր որդու խնամքով և դաստիարակությամբ զբաղվել են ինքն ու ամուսինը։ Իրենք ֆիզիկապես վատառողջ են և հանդիսանում են երրորդ խմբի հաշմանդամ։ Որդին սովորում է Երևանի Տ. Շևչենկոյի անվան թիվ 42 ավագ դպրոցի 11ֆ/մ–րդ դասարանում։ Նա ունի բարձր առաջադիմություն, շրջապատում բնութագրվում է դրական։ Երբ ոստիկանությունում որդուց հետաքրքրվել է մետաղյա առարկայի մասին` տեղեկացել է, որ այն որպես հուշանվեր ստացել է ընկերոջից, որի տվյալներն իրեն հայտնի չեն։ Որդին նշված կռփազենքն իր մոտ պահելիս որևէ մեկին վնաս տալու նպատակ չի ունեցել և չի իմացել այն կրելու համար օրենքով նախատեսված պատասխանատվության մասին։ Ինքը տեղյակ չի եղել, որ որդին նման առարկա է իր մոտ պահում։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 46-47/
Անչափահաս ամբաստանյալ Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովի ցուցմունքով այն մասին, որ բնակվում է Երևանի Փ. Բյուզանդի փողոցի թիվ 28/5 տանը` ընտանիքի անդամների հետ միասին։ Իր ծնողները ֆիզիկապես վատառողջ են, հանդիսանում են երրորդ խմբի հաշմանդամ։ Մայրը` Ռուզաննա Գրիկուրովան տառապում է նյարդային հիվանդությամբ։ Իր դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվել են ծնողները։ Բարձր առաջադիմությամբ սովորում է Երևանի Տ. Շևչենկոյի անվան թիվ 42 ավագ դպրոցի 11ֆ/մ–րդ դասարանում, հանդիսանում է աշակերտական խորհրդի նախագահ։ Առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչում, քանի որ իր մոտ եղած դեղին մետաղական առարկան իրեն նվիրել է Ռուսաստանի Դաշնությունում բնակվող, Դավիթ անունով իր ընկերը։ Այդ առարկան ընդունել է որպես հուշանվեր և պահել տանը։ 2014թ. հունվարի 25-ին, համակարգչային դասընթացների գնալու նպատակով դուրս է եկել տնից։ Չիմանալով, որ իր մոտ որպես հուշանվեր պահվող իրն արգելված առարկա է` ընկերոջը ցույց տալու նպատակով այն վերցրել է իր հետ։ Հանրապետության Հրապարակում ոստիկանության աշխատակիցների բանավոր պահանջով այդ առարկան անմիջապես ներկայացրել է նրանց։ Դրանից հետո իրեն բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։ Նշված առարկայի` սառը զենք հանդիսանալու մասին տեղեկացել է նախաքննության ընթացքում, փորձագետի եզրակացությանը ծանոթանալուց հետո։ Նշված կռփազենքով որևէ մեկին վնաս տալու նպատակ չի ունեցել և չի իմացել այն կրելու` օրենքով նախատեսված պատասխանատվության մասին։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 36, 49-50/
Դատատեխնիկական փորձաքննության 2014թ. փետրվարի 01-ի թիվ 354-14 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «1. Փորձաքննության ներկայացված դեղնագույն մետաղյա առարկան պատրաստված է արհեստագործական եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, դասվում է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին։»։
/գ.թ. 10/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի չորրորդ հատուկ գումարտակի առաջին վաշտի երկրորդ դասակի ծառայության տեսուչ Երվանդ Արտավազդի Եղիազարյանի զեկուցագրով, որի համաձայն` 2014թ. հունվարի 25-ին, նույն դասակի ավագ ոստիկան Լ. Մզրոխանի հետ միասին Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանում ծառայություն իրականացնելիս Հանրապետության Հրապարակում նկատել են անծանոթ քաղաքացու, որի տաբատի հետևի աջ գրպանը սովորականից ուռած է եղել։ Մոտեցել են նրան և խնդրել են ներկայացնել գրպանի պարունակությունը։ Երիտասարդը չի առարկել և ներկայացրել է գրպանի պարունակությունը։ Պարզվել է, որ այն կռփազենք է։ Դրանից հետո իրենք կանչել են պարեկային ավտոմեքենա և այդ քաղաքացուն ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժին։ Այնտեղ պարզվել է, որ նշված երիտասարդը հանդիսանում է Երևան քաղաքի բնակիչ, 1998թ. հունվարի 21-ին ծնված Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովը։
/գ.թ. 1, 45/
Անչափահաս ամբաստանյալ Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովի մոտից հայտնաբերված և 2014թ. փետրվարի 13-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված առարկայով։
/գ.թ. 16ա/
Ամբաստանյալ Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովի թիվ ԱԱ 134211 /տրված 26.01.1998թ., ՔԿԱԳ բաժնի կողմից/ ծննդյան վկայականի համաձայն` Ա. Գրիկուրովը ծնվել է 1998թ. հունվարի 21-ին։
/գ.թ. 20, դատական նիստի արձանագրություն/
Համաձայն թիվ 432295 ընտանիքի սոցիալական անձնագրի` Ա. Գրիկուրովի ընտանիքը բազմանդամ է, գտնվում է սոցիալապես անապահով վիճակում։
/գ.թ. 54-55, դատական նիստի արձանագրություն/
Համաձայն ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության ՀՀ բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության կողմից 2013թ. սեպտեմբերի 23-ին տրված թիվ 840811 տեղեկանքի և նույն գործակալության կողմից 2014թ. մարտի 21-ին տրված թիվ 1059227 որոշման` Վաչագան Իվանի Գրիկուրովը և Ռուզաննա Խաչիկի Գրիկուրովան ֆիզիկապես վատառողջ են, հանդիսանում են երրորդ խմբի հաշմանդամ։
/գ.թ. 52-53, դատական նիստի արձանագրություն/
Համաձայն քրեական գործի նյութերում առկա բնութագրի` Ա. Գրիկուրովը բնութագրվում է դրական, լավ առաջադիմությամբ սովորում է Երևանի Տ. Շևչենկոյի անվան թիվ 42 ավագ դպրոցի 11ֆ/մ-րդ դասարանում, աշակերտական խորհրդի նախագահն է։
/գ.թ. 57, դատական նիստի արձանագրություն/

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն` «Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե պարզվի, որ իրադրության փոփոխման հետևանքով այդ անձը կամ նրա կատարած արարքը դադարել է հանրության համար վտանգավոր լինելուց։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները.
1) (...)
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով։ (...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...)
4. Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի համաձայն` «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` ... անձը Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից.»։
Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարությունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։
Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ«) 5.1-րդ մասի համաձայն`
«5.1 Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն`
«17.1 Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի.
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի։»։
Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն`
«18.1 Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնարավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են.
ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը`
բ) պրոբացիան `
գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը`
դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան
ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը`
զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը`
է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական միջոցների վերաբերյալ որոշումը`
ը) համապատասխան այլ որոշումները։»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։
(…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
Սույն գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովը տասնվեց տարեկան անչափահաս է, բնակվում է ֆիզիկապես վատառողջ, երրորդ խմբի հաշմանդամ ծնողների հետ միասին` սոցիալապես անապահով ընտանիքում։ Ա. Գրիկուրովի ընտանիքը հաշվառված է ընտանիքների անապահովության գնահատման «Փարոս» համակարգում։ Ա. Գրիկուրովը լավ առաջադիմությամբ սովորում է Երևանի Տ. Շևչենկոյի անվան թիվ 42 ավագ դպրոցի 11ֆ/մ-րդ դասարանում, աշակերտական խորհդի նախագահն է, նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, գործի հանգամանքները և Ա. Գրիկուրովի անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատկությունների համակցությունը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է և բավարար հիմքեր կան հետևության հանգելու համար, որ Ա. Գրիկուրովի ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման և քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` նրան հանձնելով ծնողների` Վաչագան Իվանի Գրիկուրովի և Ռուզաննա Խաչիկի Գրիկուրովի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Գրիկուրովի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 13.02.2014թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց հսկողության հանձնելը ենթակա է վերացման։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետով, 119-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ, 443-րդ հոդվածներով` դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

ԵԿԴ-0056/01/14 (13114714) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի անչափահաս Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, անչափահաս ամբաստանյալ Արմեն Վաչագանի Գրիկուրովին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը` նրան հանձնելով ծնողների` Վաչագան Իվանի Գրիկուրովի և Ռուզաննա Խաչիկի Գրիկուրովայի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը վերացնել։
Որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 13.02.2014թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը ոչնչացնել։
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։



ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ