Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Քրեական պատասխանատվությունից ազատելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Ա. Հովհաննիսյան,

մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ Գ. Գասպարյանի,

պաշտպան Էդ. Աղաջանյանի,

օրինական ներկայացուցիչ Ն. Աբրամյանցի,


2014թ. մայիսի 06-ին, դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով ԵԿԴ-0055/01/14 (13133514) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի անչափահաս
Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցի`
ծնված 1997թ. մայիսի 06-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, սովորում է ՀՀ Երևանի տարածաշրջանային թիվ 1 քոլեջի երկրորդ կուրսում, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Քանաքեռ ՀԷԿ թիվ 11 շենքի թիվ 38 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 13133514 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է 2014թ. ապրիլի 01-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, Արտյոմ Աբրամյանցի կողմից ապօրինի կերպով սառը զենք հանդիսացող կռփազենք կրելու դեպքի առթիվ։
Անչափահաս ամբաստանյալ Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հետևյալ արարքի համար. «որ նա ձեռք է բերել և 2014թ. մարտի 18-ին ապօրինի կրել է սառը զենք հանդիսացող կռփազենք, որը նույն օրը, ժամը 2045-ի սահմաններում, հայտնաբերվել է Երևան քաղաքի Հյուսիսային պողոտայի թիվ 5 հասցեի մոտից, ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ԱԳ բաժանմունքի աշխատակիցների կողմից։»։
2014թ. ապրիլի 14-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։

Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
2014թ. մարտի 18-ին, երեկոյան, Երևանում, Հյուսիսային պողոտայում զբոսնելիս` անչափահաս ամբաստանյալ Արտյոմ Աբրամյանցն իր բաճկոնի գրպանում կրել է արհեստագործական եղանակով կռփազենքի նմանությամբ պատրաստված, հարվածող-փշրող տիպի սառը զենք հանդիսացող արծաթագույն մետաղյա առարկա։ Նշված տարածքում ծառայություն իրականացնող, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության աշխատակիցներ Մուշեղ Սիմոնյանը և Կամո Բաբայանը նկատել են, որ Ա. Աբրամյանցը բաճկոնի գրպանից հանել է այդ առարկան և պահելով ձեռքում` պտտացրել է այն։ Ոստիկանության աշխատակիցները մոտեցել են նրան և պահանջել ներկայացնել ձեռքին գտնվող կռփազենքը։ Ա. Աբրամյանցը ոստիկանության աշխատակիցների պահանջով անմիջապես ներկայացրել է այն։
Անչափահաս ամբաստանյալ Արտյոմ Աբրամյանցը ծնվել է 1997թ. մայիսի 06-ին Երևանում, բնակվում է իր մայր Նոննա Աբրամյանցի հետ միասին։ Նրա դաստիարակությամբ և խնամքով ի սկզբանե զբաղվել է մայրը` Նոննա Աբրամյանցը։ Համաձայն վերջինիս հայտարարության` Արտյոմ Աբրամյանցի հայրը, որի հետ գտնվել է փաստական ամուսնական հարաբերությունների մեջ, սպանվել է 1997թ.-ին Ուկրաինայի Դոնեցկ քաղաքում։ Արտյոմ և Նոննա Աբրամյանցների ընտանիքը գտնվում է սոցիալապես անապահով վիճակում, հաշվառված է ընտանիքների անապահովության գնահատման «Փարոս» համակարգում։ Ա. Աբրամյանցի կյանքի և դաստիարակության պայմանները ծանր են եղել, նրա հոգեկան զարգացման աստիճանը և ընդհանուր զարգացման վիճակը բավարար են։
Ամբաստանյալ Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է նաև, որ նա իրեն վերագրվող արարքը կատարել է լինելով անչափահաս` 16 տարեկան հասակում, սովորում է Երևանի տարածաշրջանային թիվ 1 պետական քոլեջի երկրորդ կուրսում, նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, մարզական հաջողությունների համար բազմիցս պարգևատրվել է պատվոգրերով, տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցի ինքնախոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ բնակվում է Երևանի Քանաքեռ ՀԷԿ թիվ 11 շենքի թիվ 38 հասցեում գտնվող բնակարանում` իր մայր Նոննա Աբրամյանցի հետ միասին։ Հայրը մահացել է 1997թ.-ին։ Իր դաստիարակությամբ և խնամքով զբաղվել է մայրը։ Սովորում է Երևանի տարածաշրջանային թիվ 1 պետական քոլեջի խոհարարական բաժնում։ Հաճախում է մարզադպրոց, զբաղվում է ազատ ոճի ըմբշամարտով, մասնակցել է տարբեր մրցույթերի, արժանացել է մի շարք պատվոգրերի և մրցանակների։ 2014թ. մարտի սկզբներին, Երևանի Քանաքեռ ՀԷԿ-ի թիվ 11 շենքի հետնամասում գտնվող աղբանոցի տարածքից պատահաբար գտել է արծաթագույն մետաղյա առարկա և գայթակղվել է դրա տեսքից։ Որպես հետաքրքիր իր` այն վերցրել և պահել է բաճկոնի գրպանում։ Ինքը չի իմացել այդ առարկայի նշանակությունը և գործածելու կարգը։
2014թ. մարտի 18-ի երեկոյան, Երևան քաղաքի կենտրոնում զբոսնել է։ Հյուսիսային պողոտայով անցնելիս հիշել է բաճկոնի գրպանում պահվող մետաղյա իրի մասին, այն գրպանից հանել և խաղացրել է ձեռքի վրա։ Նույն պողոտայի թիվ 5 շենքի մոտ ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցները նկատել են այն և բանավոր պահանջել են իր ձեռքին գտնվող կռփազենքը ներկայացնել իրենց։ Դրանից հետո իրեն հրավիրել են ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։
Անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար և խնդրում է մեղմ պատժել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 32-33, 38/
Վկա, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ԱԳ բաժանմունքի օպերլիազոր Մուշեղ Վիտալիի Սիմոնյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2014թ. մարտի 18-ին, ժամը 20։45-ի սահմաններում, նույն բաժանմունքի աշխատակից Կամո Վալերիի Բաբայանի հետ ծառայություն իրականացնելիս` Երևան քաղաքի Հյուսիսային պողոտայի թիվ 5 հասցեի մոտ նկատել են անծանոթ երիտասարդի, որի ձեռքին կռփազենք է եղել։ Մոտեցել են նրան և պահանջել ներկայացնել կռփազենքը։ Երիտասարդը ներկայացրել է ձեռքում եղած կռփազենքը, որից հետո նրան հրավիրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին։ Այնտեղ պարզվել է, որ նշված երիտասարդը հանդիսանում է Երևան քաղաքի բնակիչ, 1997թ. մայիսի 06-ին ծնված Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 28/
Վկա, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ԱԳ բաժանմունքի ավագ տեսուչ Կամո Վալերիի Բաբայանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014թ. մարտի 18-ին, ժամը 20։45-ի սահմաններում, նույն բաժանմունքի օպերլիազոր Մուշեղ Վիտալիի Սիմոնյանի հետ ծառայություն իրականացնելիս` Երևան քաղաքի Հյուսիսային պողոտայի թիվ 5 հասցեի մոտ նկատել են անծանոթ երիտասարդի, որի ձեռքին կռփազենք է եղել։ Մոտեցել են նրան և պահանջել ներկայացնել կռփազենքը։ Երիտասարդը ներկայացրել է ձեռքում եղած կռփազենքը, որից հետո նրան հրավիրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին։ Այնտեղ պարզվել է, որ նշված երիտասարդը հանդիսանում է Երևան քաղաքի բնակիչ, 1997թ. մայիսի 06-ին ծնված Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 29/
Վկա Նոննա Լևի Աբրամյանցի ցուցմունքներով այն մասին, որ անչափահաս ամբաստանյալ Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցի հարազատ մայրն է։ Որդին ծնվել է 1997թ. մայիսի 06-ին։ Նրա հորը, որի հետ գտնվել է փաստական ամուսնական հարաբերությունների մեջ, 1997թ.-ին` մինչև որդու ծնվելը, Ուկրաինայի Դոնեցկ քաղաքում սպանել են։ Ի սկզբանե որդու խնամքով և դաստիարակությամբ, մեծ դժվարությամբ և ծանր պայմաններում զբաղվել է ինքը։ Որդին սովորում է Երևանի տարածաշրջանային թիվ 1 պետական քոլեջի երկրորդ կուրսում։ Նրան շրջապատում բնութագրում են դրական։ Լավագույն մարզիկ է և մարզական հաջողությունների համար բազմիցս պարգևատրվել է։ 2014թ. մարտի 18-ի երեկոյան իրեն զանգահարել և հայտնել են, որ որդին` Արտյոմ Աբրամյանցը, գտնվում է ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում և պահանջել են ներկայացնել վերջինիս անձնագիրը։ Նույն օրը, երբ որդին տուն է վերադարձել` ինքը հետաքրքրվել է ոստիկանությունում հայտնվելու պատճառների մասին և նրանից տեղեկացել է, որ աղբանոցում նկատել է մետաղյա իր, որը նրան գայթակղել է և վերցրել է այն։ Երևանի Հյուսիսային պողոտայում զբոսնելիս` այդ իրը եղել է իր ձեռքին, որը նկատել են նշված տարածքում շրջագայող ոստիկանության աշխատակիցները։ Վերջիններս պահանջել են ներկայացնել այն, որից հետո նրան հրավիրել են ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։ Որդին չի իմացել, որ ներկայացված կռփազենքը դասվում է սառը զենքերի շարքին և այն կրելու համար քրեական օրենսգրքով նախատեսվում է պատասխանատվություն, այլապես այն չէր կրի։ Իր որդին իրականում զենքի և նմանատիպ առարկաների նկատմամբ որևէ նախասիրություն չի ունեցել։ Երբևիցե նրա մոտ այդպիսիք չի նկատել և իրենց բնակարանում նման առարկաներ չեն եղել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 16/
Դատատեխնիկական փորձաքննության 2014թ. մարտի 24-ի թիվ 1006-14 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «1. Փորձաքննության ներկայացված արծաթագույն մետաղյա առարկան պատրաստված է արհեստագործական եղանակով կռփազենքերի նմանողությամբ, դասվում է հարվածող-փշրող սառը զենքերի շարքին։»։
/գ.թ. 7-8/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ԱԳ բաժանմունքի օպերլիազոր Մ. Սիմոնյանի զեկուցագրով, որի համաձայն` 2014թ. մարտի 18-ին, նույն բաժանմունքի ավագ տեսուչ Կ. Բաբայանի հետ ծառայություն են իրականացրել Հյուսիսային պողոտայում։ Ժամը 20.45-ի սահմաններում նկատել են մի երիտասարդի, որի աջ ձեռքում առկա է եղել կռփազենք։ Մոտենալով երիտասարդին` պահանջել են ներկայացնել կռփազենքը։ Իրենց պահանջի համաձայն` երիտասարդը ներկայացրել է կռփազենքը։ Վերջինիս հրավիրել են ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին, որտեղ պարզվել է, որ նա հանդիսանում է 06.05.1997թ. ծնված Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցը։
/գ.թ. 2/
Անչափահաս ամբաստանյալ Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցի մոտից հայտնաբերված և իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքով։
/գ.թ. 40/
Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցի AN0789043 /տրված 20.02.2014թ., 004-ի կողմից/ անձնագրի համաձայն` նա ծնվել է 1997թ. մայիսի 06-ին։
/գ.թ. 4, դատական նիստի արձանագրություն/
Համաձայն քրեական գործի նյութերում առկա թիվ 482728 ընտանիքի սոցիալական անձնագրի պատճենի` Ա. Աբրամյանցի ընտանիքը գտնվում է սոցիալապես անապահով վիճակում։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Համաձայն քրեական գործի նյութերում առկա պատվոգրերի պատճենների և բնութագրի` Ա. Աբրամյանցը բազմիցս պարգևատրվել է մարզական հաջողությունների համար, բնութագրվում է դրական։
/գ.թ. 21-25, դատական նիստի արձանագրություն/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով անչափահաս ամբաստանյալ Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ապօրինի կերպով սառը զենք կրելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է uույն oրենuգրքով։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն` «Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե պարզվի, որ իրադրության փոփոխման հետևանքով այդ անձը կամ նրա կատարած արարքը դադարել է հանրության համար վտանգավոր լինելուց։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 91-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Առաջին անգամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը գտնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները.
1) (...)
2) ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելագույնը վեց ամիս ժամկետով։ (...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...)
4. Ապօրինի կերպով գազային, սառը կամ նետողական զենք կրելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով։
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի համաձայն` «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` ... անձը Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից.»։
Անչափահասին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու և նրա նկատմամբ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու նպատակահարմարությունը և անհրաժեշտությունը մեծապես պայմանավորված է նաև անչափահասների շահերի պաշտպանության վերաբերյալ ուղղորդող նշանակություն ունեցող մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջների իրացվելիության խնդրով։
Մասնավորապես` «Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալ» ՄԱԿ-ի նվազագույն ստանդարտ կանոնների («Պեկինյան կանոններ«) 5.1-րդ մասի համաձայն`
«5.1 Անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակարգն ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն գործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հանգամանքներին»։
Նույն կանոնների 17.1 կետի համաձայն`
«17.1 Ներգործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
ա) ներգործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հանգամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազագույնի.
գ) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել, եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք գործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև ներգործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում.
դ) անչափահասի գործի քննության ժամանակ նրա բարեհաջողության հարցը պետք է որոշիչ գործոն լինի։»։
Նույն կանոնների 18.1 կետի համաձայն`
«18.1 Առավել ճկունություն ապահովելու և ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորումից հնարավորին չափ խուսափելու նպատակով, իշխանության իրավասու մարմինը, գործի որոշման ժամանակ, իր տրամադրության տակ պետք է ներգործության համալիր միջոցառումներ ունենա։ Այդպիսի միջոցառումները, որոնք կարող են իրականացվել իրար հետ զուգակցելով, հանդիսանում են.
ա) խնամակալության մասին որոշումը, ղեկավարումը և հսկողությունը`
բ) պրոբացիան `
գ) ի բարօրություն համայնքի աշխատանքի մասին որոշումը`
դ) դրամական պատիժը, փոխհատուցումը և իրավունքների ռեստիտուցիան
ե) միջանկյալ և այլ կարգի միջոցառումների մասին որոշումը`
զ) խմբակային հոգեբուժությունը և նմանատիպ այլ միջոցառումների մասնակցության մասին որոշումը`
է) դաստիարակության հանձնելու, ապրելավայրի կամ այլ դաստիարակչական միջոցների վերաբերյալ որոշումը`
ը) համապատասխան այլ որոշումները։»։
«Երեխաների իրավունքների մասին» Նյու-Յորքի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիայի (Հայաստանի Հանրապետության կողմից վավերացվել է 1992 թվականի հունիսի 1-ին) 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Երեխաների նկատմամբ բոլոր գործողություններում, անկախ այն բանից, թե դրանք ձեռնարկվում են սոցիալական ապահովության հարցերով զբաղվող պետական կամ մասնավոր հիմնարկների, դատարանների, վարչական կամ օրենսդրական մարմինների կողմից, առաջնահերթ ուշադրություն է դարձվում երեխայի շահերի առավել ապահովմանը։»։
Նույն կոնվենցիայի 40-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մասնակից պետությունները ճանաչում են մեղադրվող կամ քրեական օրենսդրությունը խախտած համարվող յուրաքանչյուր երեխայի իրավունքը՝ արժանանալու այնպիսի վերաբերմունքի, որը նպաստում է նրա արժանապատվության և նշանակալիության զգացումի զարգացմանը, երեխայի մեջ ամրապնդում է հարգանքը մարդու իրավունքների և ուրիշների հիմնարար ազատությունների նկատմամբ, և որի դեպքում հաշվի է առնվում երեխայի տարիքը և հասարակության մեջ նրա վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն նպաստելու ցանկալիությունը։
(…)
4. Անհրաժեշտ է այնպիսի բազմազան միջոցառումների առկայությունը, ինչպիսիք են խնամքի, խնամակալության և հսկողության մասին հրամանները, խորհրդատվական ծառայությունները, փորձաշրջանի նշանակումը, դաստիարակությունը, կրթական և մասնագիտական պատրաստության ծրագրերը և առանձին հաստատություններում խնամքի այլընտրանքային այլ ձևեր, որոնք ապահովում են երեխայի նկատմամբ նրա բարեկեցությանը, ինչպես նաև դրությանն ու հանցագործության բնույթին համապատասխանող վերաբերմունք։»։
Այսպիսով, վերոշարադրյալ ներպետական և միջազգային նորմերի վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը նման հետևության կարող է հանգել միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, անչափահասի անձը և վկայում են քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերի առկայության մասին։
Սույն գործի քննությամբ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցը տասնվեց տարեկան անչափահաս է, բնակվում է մոր հետ միասին` սոցիալապես անապահով ընտանիքում։ Նա միակողմանի ծնողազուրկ է` համաձայն նրա մայր Նոննա Աբրամյանցի հայտարարության Արտյոմ Աբրամյանցի հայրը, որի հետ Ն. Աբրամյանցը գտնվել է փաստական ամուսնական հարաբերությունների մեջ, սպանվել է 1997թ.-ին Ուկրաինայի Դոնեցկ քաղաքում։ Ա. Աբրամյանցի ընտանիքը գտնվում է սոցիալապես անապահով վիճակում, հաշվառված է ընտանիքների անապահովության գնահատման «Փարոս» համակարգում։ Ա. Աբրամյանցը սովորում է Երևանի տարածաշրջանային թիվ 1 պետական քոլեջի երկրորդ կուրսում, որպես լավագույն մարզիկ բազմիցս պարգևատրվել է, նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ոստիկանների պահանջով անմիջապես և իր կամքով ներկայացրել է գրպանում պահվող սառը զենքը, իսկ հետագայում տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար։
Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները և վերոգրյալը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցի` հանրության համար վտանգավոր լինելու աստիճանը նվազել է, իսկ նրա անձը բնութագրող տվյալների և անհատական առանձնահատկությունների համակցությունը բավարար է հանգելու հետևության, որ Ա. Աբրամյանցի ուղղվելը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ։ Այդ պատճառաբանությամբ նա ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման և քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` նրան հանձնելով ծնողի` Նոննա Լևի Աբրամյանցի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Դատարանի նման եզրահանգումն ուղղված է նաև անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Աբրամյանցի շահերի և նրա բարեկեցության առավել ապահովմանը։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 07.04.2014թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը պետք է ոչնչացնել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ անչափահաս ամբաստանյալ Արտյոմ Աբրամյանցի նկատմամբ որպես խափանման միջոց հսկողության հանձնելը ենթակա է վերացման։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետով, 119-րդ, 313-րդ, 439-441-րդ, 443-րդ հոդվածներով` դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

ԵԿԴ-0055/01/14 (13133514) քրեական գործով ըստ մեղադրանքի անչափահաս Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, անչափահաս ամբաստանյալ Արտյոմ Գրիգորի Աբրամյանցին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումն ու կարճել քրեական գործի վարույթը` նրան հանձնելով ծնողի` Նոննա Լևի Աբրամյանցի հսկողությանը վեց ամիս ժամկետով։
Խափանման միջոց հսկողության հանձնելը վերացնել։
Որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 07.04.2014թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված սառը զենքը ոչնչացնել։
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։



ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ