Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

11 հունիսի 2014թ. ք. Երևան

ԵԿԴ-0044/01/14

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Ա. Հովհաննիսյան

մասնակցությամբ`
մեղադրող
Կ. Հովհաննիսյանի,

պաշտպան Ա. Մաղաքյան,

տուժող Խ. Մեխակյանի,


դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Վահե Սամվելի Հովհաննիսյանի
/ծնված 11.10.1981թ. Երևանում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, ամուսնալուծված, խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխա, նախկինում մեկ անգամ դատված` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 31.07.2012թ. դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով դատապարտվել է տուգանքի 400.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով, որն ամբողջությամբ վճարել է և 10.10.2012թ.-ին հանվել է այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի հաշվառումից, դատվածությունը մարված, հաշվառված է Երևանի Ազատության փողոցի թիվ 10 շենքի թիվ 41 բնակարանում, բնակվում է Երևանի Բաբայան փողոցի թիվ 7/3 տանը, կալանքի տակ չէ/։


մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

2012թ. օգոստոսի 14-ին, ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում, Վահե Հովհաննիսյանի կողմից Խաչիկ Մեխակյանից խարդախությամբ խոշոր չափերի գումար հափշտակելու դեպքի առթիվ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 13147212 քրեական գործը և ընդունվել է քննիչի վարույթ։
2013թ. ապրիլի 22-ին քննիչը որոշում է կայացրել Վահե Սամվելի Հովհաննիսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ Նույն օրը նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին։
Նախաքննության մարմինը Վահե Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, հետևյալ արարքի համար` «որ նա չարաշահելով Խաչիկ Մեխակյանի վստահությունը, արտերկրում շրջագայության ուղարկելու պատրվակով, միասնական դիտավորությամբ, խաբեությամբ 2011թ. հոկտեմբերի 10-ից մինչև 11-ն ընկած ժամանկահատվածում նրանից վերցրել է խոշոր չափերի հասնող 1.165.414 ՀՀ դրամին համարժեք 3.100 ԱՄՆ դոլար, իսկ 2011թ. հոկտեմբեր-դեկտեմբեր ամիսների ընթացքում 500.000 ՀՀ դրամ գումար և խարդախությամբ հափշտակել է դրանք։
Այսինքն՝ Վահե Սամվելի Հովհաննիսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն։»։
2014թ. մարտի 31-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։


Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Վահե Սամվելի Հովհաննիսյանն իր ընկեր Դրաստամատ Հովհաննիսյանին տեսակցելու նպատակով 2011թ. աշնանն այցելել է Կոտայքի մարզի Եղվարդ քաղաք, որտեղ ծանոթացել է նրա ընկեր, տուժող Խաչիկ Համբարձումի Մեխակյանի հետ։
Այնուհետև, չարաշահելով Խաչիկ Մեխակյանի վստահությունը, արտերկրում շրջագայության ուղարկելու պատրվակով, խաբեությամբ խոշոր չափի գումար հափշտակելու միասնական դիտավորությամբ, Երևանում, 2011թ. հոկտեմբերի 10-ից մինչև 2011թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում ամբաստանյալ Վ. Հովհաննիսյանը նրանից ստացել է խոշոր չափի` 1.665.414 ՀՀ դրամին համարժեք ընդհանուր գումար հետևյալ բաժիններով. 2011թ. հոկտեմբերի 10-ից 11-ն ընկած ժամանակահատվածում` 1.165.414 ՀՀ դրամին համարժեք 3.100 ԱՄՆ դոլար, 2011թ. հոկտեմբեր-դեկտեմբեր ամիսների ընթացքում 500.000 ՀՀ դրամ գումարին համարժեք 1.000 եվրո և խարդախությամբ հափշտակել է այդ ամբողջ գումարը։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Վահե Հովհաննիսյանը խնամքին ունի մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխա (Սամվել Վահեի Հովհաննիսյան, ծնված` 2005թ. հուլիսի 08-ին, Ալեքսանդր Վահեի Հովհաննիսյան, ծնված` 2007թ.-ի մարտի 22-ին), տուժողին պատճառված գույքային վնասն ամբողջությամբ կամովին հատուցել է։




Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Տուժող Խաչիկ Համբարձումի Մեխակյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2011թ. աշնանն իր ընկեր Դրաստամատ Հովհաննիսյանի միջոցով ծանոթացել է Վահե Հովհաննիսյանի հետ և տեղեկացել, որ նա բազմիցս եղել է եվրոպական տարբեր երկրներում, Երևանում ունի տուրիստական գործակալություն և մեծ շրջապատ։ Նպատակ ունենալով մեկնել եվրոպական երկրներ շրջագայության` դիմել է Վ. Հովհաննիսյանին և խնդրել է կազմակերպել իր և ընտանիքի անդամների` Ֆրանսիա մեկնելու գործընթացը։ Վ. Հովհաննիսյանը սկզբում չի համաձայնել, սակայն հետագայում Դ. Հովհաննիսյանի միջոցով հայտնել է, որ համաձայն է նշված գործընթացը կազմակերպելու հարցում օգնել իրեն։ Վ. Հովհաննիսյանի հետ այդ մասին խոսակցության ընթացքում նրան հայտնել է, որ ինքը ոսկեղեն է վաճառելու և եթե գործը չլինի` պետք է իր գումարը վերադարձնի, որպեսզի ոսկեղենը հետ բերի։ Ի պատասխպան դրա` Վահե Հովհաննիսյանն իրեն ասել է, որ «խնդիր չկա»։ Այդ հանգամանքը պնդել է նաև Դ. Հովհաննիսյանը։ Մեկնման գործընթացը կազմակերպելու նպատակով պայմանավորվածություն են ձեռք բերել այն մասին, որ Վ. Հովհաննիսյանին պետք է վճարի 10.500 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումար, որից 5.500 ԱՄՆ դոլարը` մինչև մեկնելը, իսկ մնացած գումարը` մեկնելուց հետո։ Վ. Հովհաննիսյանի պահանջով, Երևանում, 2011թ. հոկտեմբերին նրան է փոխանցել իր և կնոջ ոսկյա զարդերի վաճառքից ստացված 3.100 ԱՄՆ դոլար գումարը, անձնագրերի, ամուսնության և ծննդյան վկայականների պատճենները և չորս լուսանկար։ Ըստ իրենց պայմանավորվածության` այդ գործընթացը պետք է կազմակերպվեր քսան օրվա ընթացքում։ Քսան օր անց Վ. Հովհաննիսյանն իրեն հայտնել է, որ երկու օր հետո պետք է մտնեն դեսպանատուն, որը չի ստացվել։ Վ. Հովհաննիսյանն իրեն հավաստիացրել է, որ 2011թ. նոյեմբերի 15-ին կմեկնեն Եվրոպա, որը նույնպես չի ստացվել։ Այնուհետև նա խոստացել է մեկնումը կազմակերպել նույն թվականի դեկտեմբերի 08-ին։ Դ. Հովհաննիսյանի միջոցով Վ. Հովհաննիսյանին է փոխանցվել նաև 500.000 ՀՀ դրամ գումարին համարժեք 1.000 եվրո։ Որոշ ժամանակ անց Դ. Հովհաննիսյանից տեղեկացել է, որ Վ. Հովհաննիսյանը գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնությունում։ Երբ հեռախոսազրույց է ունեցել նրա հետ` վերջինս հավաստիացրել է, որ Երևանում զբաղվում են իր հարցերով։ Տեսնելով, որ 2011թ. դեկտեմբերի 08-ին մեկնելու գործընթացը չի ստացվում` Դ. Հովհաննիսյանի միջոցով պահանջել է իր փաստաթղթերը և գումարը։ Վ. Հովհաննիսյանը խոստացել է գումարները վերադարձնել մարտ ամսին, սակայն չի վերադարձրել։ Դրանից հետո չի կարողացել հանդիպել Վ. Հովհաննիսյանին։
Վ. Հովհաննիսյանի կողմից իրեն պատճառված գույքային վնասը վերականգնվել է, նրա դեմ բողոք չի ներկայացնում և չի ցանկանում, որ նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 44, 73, 87, 108 /
Վկա Հարություն Գրիգորի Գևորգյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իր ընկեր Խ. Մեխակյանից տեղեկացել է, որ վերջինս Վ. Հովհաննիսյանին պետք է փոխանցի 10.500 ԱՄՆ դոլար, որպեսզի նա կազմակերպի Խ. Մեխակյանի և նրա ընտանիքի անդամների` Եվրոպա մեկնելու գործընթացը։ 2011թ. հոկտեմբերի սկզբներին Երևան քաղաքի Խորենացի փողոցում Խ. Մեխակյանը իր ներկայությամբ Վ. Հովհաննիսյանին է փոխանցել կանխիկ գումար և փաստաթղթեր։ Դրանից մոտ քսան օր անց տեղեկացել է, որ Վ. Հովհաննիսյանը խոստումը չի կատարել։ Ինքը փոխանցված գումարի չափը չգիտի, լսել է, որ կազմել է շուրջ 4.500 ԱՄՆ դոլար գումար։ Իր ներկայությամբ Վ. Հովհաննիսյանը հետաքրքիր դրվագներ է պատմել Եվրոպայում ապրած ժամանակահատվածի մասին։ Ըստ իր ունեցած տեղեկությունների` Խ. Մեխակյանը դեսպանատուն չպետք է մտներ։ Վ. Հովհաննիսյանը պետք է նրան փոխանցեր անձնագրերը` վիզաներով։ Ինքն ուղևորության պայմանների և այլ հանգամանքների մասին որևէ խոսակցության ներկա չի եղել։ Վ. Հովհաննիսյանը և ինքն ունեն ընդհանուր ընկեր` Դրաստամատ Հովհաննիսյանը։ Գործերը չլինելուց հետո Խ. Մեխակյանը պահանջել է գումարը և փաստաթղթերը։ Վ. Հովհաննիսյանը խոստացել է գումարը վերադարձնել մաս-մաս, իսկ անձնագրերն` իր կարծիքով անմիջապես տվել է։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 26-27/
Վկա Համբարձում Խաչիկի Մեխակյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Վ. Հովհաննիսյանը ցանկացել է օգնել իր որդի, տուժող Խ. Մեխակյանին` Ֆրանսիա մեկնելու գործընթացը կազմակերպելու հարցում։ Իրեն հայտնի է, որ նման գումարով հնարավոր չէ մեկնել Ֆրանսիա, քանի որ իր հարազատները գնացել են Ֆրանսիա և ինքը տեղյակ է դրա համար անհրաժեշտ գումարներից։ Վ. Հովհաննիսյանի և իր որդու պայմանավորվածություններն իրեն հայտնի չեն եղել։ Դեպքի մասին իմացել է, երբ որդու անվամբ ծանուցագիր են ստացել ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնից։ Վ. Հովհաննիսյանը պատրաստ է եղել գումարը հետ վերադարձնել։ Նրա մայրը հանդիպել է իրեն, ասել է, որ որդին 4.500 ԱՄՆ դոլար գումար է վերցրել Խ. Մեխակյանից, որը պարտավորվում է վերադարձնել։ Վերջինիս կողմից դեռևս նախաքննության ընթացքում իր որդուն պատճառված գույքային վնասը վերականգնվել է ամբողջությամբ։ Իր որդին իր ներկայությամբ երբևէ չի դժգոհել Վ. Հովհաննիսյանից։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 28-29/
Վկա Դրաստամատ Գագիկի Հովհաննիսյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ իր ծանոթ Սաքոյի միջոցով ծանոթացել է Վահե Հովհաննիսյանի հետ և վերջինս պարբերաբար գնացել է Եղվարդ քաղաք։ 2011թ. աշնանն իր ընկեր Խ. Մեխակյանին ծանոթացրել է Վ. Հովհաննիսյանի հետ, քանի որ այդ ընթացքում Խ. Մեխակյանը ցանկացել է մեկնել Եվրոպա։ Հաշվի առնելով, որ Վ. Հովհաննիսյանը բազմաթիվ անգամ հայտնել է, որ ինքը շատ է եղել եվրոպական երկրներում` Խ. Մեխակյանը խնդրել է Եվրոպա մեկնելու գործընթացը կազմակերպելու հարցով դիմել Վ. Հովհաննիսյանին։ Վերջինս իրեն մերժել է` պատճառաբանելով, թե ինքը նման հարցերում չի կարող օժանդակել։ Բազմաթիվ խնդրանքներից հետո Վ. Հովհաննիսյանը համաձայնել է օժանդակել և հայտնել է, որ այդ գործընթացը կկազմակերպի 10.500 ԱՄՆ դոլարով, որից 4.500 ԱՄՆ դոլարը պետք է վճարի սկզբում, իսկ մնացածը` մեկնելուց հետո։ Խաչիկը Վահեին է տվել գումարը և անհրաժեշտ փաստաթղթերը։ Վահեն պարտավորվել է այն կազմակերպել քսան օրում, սակայն քսան օրը լրանալուց հետո անընդհատ ձգձգել է և չի պատասխանել հեռախոսազանգերին։
/գ/թ. 31-33, 88, 111/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, «Արմանե» տուրիստական ընկերության 21.10.2013թ. գրությամբ ստացված փաստաթղթերի պատճեններով, որոնցում թվարկված են Հայաստանի Հանրապետությունում գործող Ֆրանսիայի, Իտալիայի և Գերմանիայի հանրապետությունների դեսպանատներում շենգենյան վիզա ստանալու համար անհրաժեշտ փաստաթղթերի ցանկը։
/գ.թ. 306-307/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, ՀՀ արդարադատության նախարարության աշխատակազմի իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի գործակալության 04.02.2013թ. թիվ 0152-13 գրությամբ, համաձայն որի` պետական միասնական գրանցամատյանում Վահե Սամվելի Հովհաննիսյան (անձնագիր` AG0498805) անուն ազգանունով քաղաքացի հաշվառված չէ որպես անհատ ձեռնարկատեր և չի հանդիսանում որևէ ՍՊ ընկերության մասնակից։
/գ.թ. 120-332/
Ամբաստանյալ Վահե Սամվելի Հովհաննիսյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչում։ Խ. Մեխակյանի, Հարությունի և նրանց մյուս ընդհանուր ընկերների հետ ծանոթացել է Դ. Հովհաննիսյանի միջոցով։ Վերջինիս հետ մտերմացել է Ռուսաստանի Դաշնության Սանկտ-Պետերբուրգ քաղաքում` նրա աշխատանքի բերումով։ Ինքը Խաչիկ Մեխակյանից խարդախությամբ գումար չի հափշտակել։ Խ. Մեխակյանն իր անձնագրում տեսնելով դրանում առկա շենգենյան երկրների վիզաներ և տեղեկանալով, որ ինքը բազմիցս եղել է արտասահմանում` դիմել է իրեն` արտերկիր ուղարկելու գործընթացը կազմակերպելու խնդրանքով։ Սկզբում մերժել է օգնել այդ հարցում, բայց հետագայում, նրա շատ խնդրանքներից հետո համաձայնել է օգնել։ Խ. Մեխակյանի հետ պայմանավորվել են, որ նա սկզբում պետք է տա 5.500 ԱՄՆ դոլար, որի մեջ մտնելու է ավիատոմսի ամրագրումը և հյուրանոցի ամրագրումը։ Երեք օրվա ընթացքում Խ. Մեխակյանն իրեն տվել է 4.500 ԱՄՆ դոլար գումար, որից 3.100 ԱՄՆ դոլար գումարը և անձնագրերը իրեն հանձնվել են Երևանի Ամիրյան փողոցում։ Տեսնելով, որ անձնագրերից երկուսի ժամկետը լրացած է` դրանք հետ է վերադարձրել Խ. Մեխակյանին։ Որոշ ժամանակ անց իրեն է փոխանցվել նաև 500.000 ՀՀ դրամ գումար։ Ինքը տուրիստական գործակալություն չի ունեցել և չէր կարող ունենալ, քանի որ աշխատել է ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունում։ Տվյալ գործով դիմել է տարբեր տուրիստական ընկերությունների, որոնցից ստացել է պատասխան այն մասին, որ կարելի է սկսել գործընթացը, սակայն վերջնական պատասխանը տրվելու է հյուպատոսարանից։ Այդ գործընթացը կազմակերպելու համար պահանջվող անհրաժեշտ փաստաթղթերը, այդ թվում` անձնագրեր, սեփականության վկայական, տեղեկանք աշխատավայրից, համաձայնություն ծնողներից և այլն` Խ. Մեխակյանը չի կարողացել ներկայացնել։ Բացի այդ անհրաժեշտ է եղել նաև երաշխիք այդ ընտանիքի` Հայաստան վերադառնալու հարցում։ Իմանալով, որ առանց այդ փաստաթղթերի հնարավոր չէ վիզա ստանալ, ինչպես նաև այն, որ Խ. Մեխակյանը ցանկանում է մեկնել Եվրոպա` մշտական բնակության և չի ցանկանում վերադառնալ, իսկ նրա հայրը դեմ է դրան, բացի այդ ընտանիքի վերադարձի երաշխավորությունն է պահանջվել` հրաժարվել է շարունակել իր օգնությունը։ Դրանից հետո ինքը զանգահարել և տեղեկացրել է, որ պետք է հետ վերադարձնի գումարը, սակայն չի կարողացել գնալ Եղվարդ` եղանակային վատ պայմանների պատճառով, որից հետո մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն` հարազատների մոտ։ Ֆինանսական խնդիրներ ունենալու պատճառով Խ. Մեխակյանից վերցրած գումարները ծախսվել են։ Այդ գումարներն իր անձնական կարիքների համար չի ծախսել։
Իր խնդրանքով մայրը գումարը վերադարձրել է Խ. Մեխակյանի հայր Հ. Մեխակյանին։ Գումարի հետ վերադարձման ժամանակահատվածի վերաբերյալ ինքը հստակ տեղեկություններ հայտնել չի կարող։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ/թ. 159, 216/

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Վերլուծելով ամբաստանյալ Վահե սամվելի Հովհաննիսյանի ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վահե Սամվելի Հովհաննիսյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները` խարդախությամբ տուժողից խոշոր չափերի գումար չհափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են վերոհիշյալ ապացույցներով։
Ամբաստանյալ Վահե Սամվելի Հովհաննիսյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, խոշոր չափերով խարդախություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Վահե Սամվելի Հովհաննիսյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, տուժողին պատճառված վնասը կամովին հատուցելը, խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխա ունենալը։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելու պահին նրա խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխայի (Սամվել Վահեի Հովհաննիսյան, ծնված` 2005թ. հուլիսի 08-ին, Ալեքսանդր Վահեի Հովհաննիսյան, ծնված` 2007թ.-ի մարտի 22-ին) առկայությունը և հանցագործությամբ տուժողին պատճառված գույքային վնասը կամովին հատուցելը։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Ամբաստանյալ Վահե Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան անյլընտրանքային է` պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, այնպես էլ ազատազրկման ձևով։
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա։
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։ (…)» (տե’ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը)։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Վահե Հովհաննիսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ՝ դատարանը գտնում է, որ Վահե Հովհաննիսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի` տուգանքի ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցանքների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։
(…)
3. Եթե հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է միայն միջին ծանրության կամ միջին ծանրության և ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ Ընդ որում, ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել տասը տարին։
(…)
6. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը։ Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը։
(…։)»։
Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Վահե Հովհաննիսյանը մեղավոր է մեկ այլ արարքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 31.07.2012թ. դատավճիռը կայացնելը` դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պատիժը պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի հիման վրա, պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցելով առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը։
Քննարկելով նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Վահե Հովհաննիսյանի կողմից կրելու հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
«Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2013թ. հոկտեմբերի 03-ի որոշման 1-ին կետի 2-րդ ենթակետի համաձայն` որոշվել է.
«1. Պատժից ազատել, բացառությամբ սույն որոշման 8-րդ կետի 4-6-րդ ենթակետերով և 9-րդ կետով նախատեսված դեպքերի`
(…)
այն անձանց, որոնց նկատմամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ.»։
Հետևաբար, սույն դատավճռով Վահե Հովհաննիսյանի նկատմամբ ենթակա է կիրառման «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013թ. հոկտեմբերի 03-ի որոշումը և ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու դեպքում նա ենթակա է պատժից ազատման։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վահե Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորոգրությունն ենթակա է վերացման։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ, 357-360-րդ, 364-րդ, 365-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Վահե Սամվելի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի` 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված` պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, թիվ ԵԿԴ-0132/01/12 քրեական գործով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 31.07.2012թ. դատավճռով նշանակված պատժից` 400.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով տուգանքից, գումարել տուգանք` 200.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով և պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հազարերկուհարյուրապատիկի` 1.200.000 /մեկ միլիոն երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կիրառմամբ, հաշվակցելով առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը` 400.000 /չորս հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը, վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի ութհարյուրապատիկի` 800.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Համաներման ակտի` «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013թ. հոկտեմբերի 03-ի որոշման 1-ին կետի 2-րդ ենթակետի կիրառմամբ ամբաստանյալ Վահե Հովհաննիսյանին ազատել նշանակված պատիժը կրելուց։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ