Գործ թիվ ԵԿԴ/0042/01/14




ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան )`

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի,
մասնակցությամբ`

մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության
հատկապես կարևոր գործերի
քննության վարչության դատախազ` Արամ Գրիգորյանի,

պաշտպան` Ռուստամ Խաչատրյանի,


2014թ. ապրիլի 17-ին նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, արա¬գաց¬ված դա¬տա¬կան քննության կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Արմենուհի Հրաչիկի Սիմոնյան-Սարհատյանի` (ծնված 1970թ. ապրիլի 7-ին, Վանաձոր քաղաքում, ազ¬¬¬գութ¬յամբ հայուհի, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնալուծված, նախկինում չդա¬տա¬պարտ¬ված (ՀՀ-ում), հաշվառված է Վանաձոր քաղաքի Սուխում փողոցի 6-րդ շենքի 27 բնակա¬րա¬նում, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր չունի, սույն գործով կալանքի տակ է 2013թ. դեկ¬տեմ¬բերի 23-ից)։

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 61202803 քրեական գործն հարուցվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի հատկա¬նիշներով դեռևս 2003թ. օգոստոսի 13-ին ՀՀ գլխավոր դատախազի ավագ օգնական Ռ.Գյուլնազարյանի կողմից` Մարիետա Ղազախեցյանին և Մարինե Վարդանյանին խաբեությամբ արտերկիր տե¬ղա¬փոխելու և սեռական շահագործման ենթարկելու դեպքի առթիվ։
2003թ. դեկտեմբերի 15-ին թիվ 61202803 քրեական գործին է միացվել Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում Ամալյա Մնացականյանի վերաբերյալ քննված թիվ 59105302 թիվ քրեական գործը։
2003թ. դեկտեմբերի 29-ին Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 329-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 34-38-262-րդ հոդվածով, 38-262-րդ հոդվածով և 262-րդ հոդվածով։
2003թ. դեկտեմբերի 30-ին Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետա¬խու¬զում։
2003թ. դեկտեմբերի 30-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների առաջին ատյանի դա¬տա¬րանը, քննարկելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը, հետախուզվող Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել կալանավորումը։
2004թ. մայիսի 4-ին որոշում է կայացվել թիվ 61202803 քրեական գործից թիվ 62202404 համարով Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանի և կավատությանն օժանդակող, ինքնությունը չպարզված մյուս անձանց վերաբերյալ մաս անջատելու և վարույթը կասեց¬վել մասին` մինչև Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանին հայտնաբերելը և որպես մեղադրյալ ներգրավելու այլ անձանց ինքնության պարզելը։ 2013թ. դեկտեմբերի 23-ին Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանը կամովին ներկայացել է ՀՀ իրա¬վա¬պահ մարմիններին և նույն օրը ձերբակալվել է։
2013թ. դեկտեմբերի 24-ին թիվ 62202404 քրեական գործի նախաքննությունը շարունակվել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ հատկապես կարևոր գործերի քննության վարչությունում, և նույն գործով որոշում է կայացվել կասեցված վարույթը վերսկսելու մասին։
2013թ. դեկտեմբերի 24-ին որոշում է կայացվել Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 329-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 34-38-262-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 38-262-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 262-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածում փոփոխութ¬յուններ և լրացումներ կատարելու մասին 2011թ. մարտի 1-ին ընդունված ՀՀ օրենքին համապատաս¬խանեցնելու կապակցությամբ։
2013թ. դեկտեմբերի 24-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, կրկնակի քննարկելով Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատմամբ կալանավորում ընտրելու հարցը, նախաքննական մարմնի միջնորդությունը բավարարել և վերահաստատել նույն դատարանի դեռևս 2003թ. դեկտեմբերի 30-ին կայացրած որոշումը։
2014թ. մարտի 3-ին որոշում է կայացվել «Հայաստանում Քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու 1700-ամյակի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 2001թ. հունիսի 12-ին ընդունված որոշման հիմքով Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատ¬մամբ նրա կողմից 2001թ. հունիսի 11-ը ներառյալ` կատարված հանցագործությունների մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին։
2014թ. մարտի 11-ին որոշում է կայացվել Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 1-ին մասով նոր (վերջնական) մեղադրանք առաջադրելու մասին` պայմանավորված 2014թ. մարտի 3-ի որոշմամբ այլ դրվագներով նրա նկատմամբ համաներման ակտի կիրառման հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հանգա¬մանքով։
2014թ. մարտի 12-ին որոշում է կայացվել թիվ 62202404 քրեական գործից Ամալյա Մնացականյանի և Աշոտ Նաջարյանի հանցավոր գործողություններին օժանդակած անձանց վերաբերյալ մասն անջա¬տելու և նախաքննությունը թիվ 69102514 քրեական գործի համարով շարունակելու վերաբերյալ։
2014թ. մարտի 24-ին քրեական գործը Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդ¬հանուր իրավա¬սության դա¬տարան և 2014թ. մարտի 28-ին ընդուն¬¬վել վարույթ։

2. Առաջադրված մեղադրանքի բովանդակությունը.
Նախաքննական մարմինն ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան Սարհատյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առա¬ջադրել այն բանի համար, որ նա «1998-2001 թվականների ընթացքում Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքում զբաղվել է մարմ¬նա¬վաճառությամբ, այնուհետև` կավատությամբ և տիրապետել հանցավոր այդ գործունեության և դրա միջոցով գույքային օգուտ ստանալու հնարքներին։
Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանը կավատությամբ խոշոր գումարներ ստանալու նպատակով, 2001թ. ապրիլին Հայաստանում գտնվելու ընթացքում իր ծանոթ, համաքաղաքացի` Վանաձոր քաղաքի բնակչուհի Մարիետա Ֆելիքսի Ղազախեցյանին առաջարկել է մեկնել Արաբական Միացյալ Էմիրութ¬յուններ` այնտեղ իբրև մատուցողուհու կամ վաճառողուհու աշխատանքով ապահովելու խոստումով։ Հե¬տա¬գայում ստանալով Մարիետա Ղազախեցյանի համաձայնությունը և գտնվելով ԱՄԷ Աբու Դաբի քաղաքում` Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանը կազմակերպել է նրա մուտքի հրավերի տրամադրումը ԱՄԷ, որից հետո` 2001թ. հուլիսի 1-ին Հայաստանից նրա մեկնումը Աբու Դաբի, որտեղ 2001թ. հուլիսից մինչև 2002թ. փետրվարն ընկած ժամանակահատվածում Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանը նպաստել է Մարիետա Ղազախեցյանի կողմից պոռնկությամբ զբաղվելուն` միջնորդել և կազմակերպել է նրա հանդիպումները հաճախորդների հետ և արդյունքում` մարմնավաճառությամբ Մարիետա Ղազախեց¬յանի վաստակած գումարներից ստացել գույքային օգուտ` 12.699.720 ՀՀ դրամին համարժեք 22.000 ԱՄՆ դոլար գումար»։

3. Արագացված դատական քննություն.
Մինչ դատաքննություն սկսելն ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանը միջնորդել էր գործը քննել դա¬տա¬կան քննության արագացված կարգով` հայտարարելով, որ վերը նշված միջ¬նոր¬¬դութ¬յունը ներկա¬յացնում է կամավոր` նախա¬պես խորհրդակցելով իր պաշտպանի հետ, գիտակ¬ցում է արա¬գացված կարգով դատաքննութ¬յուն անցկացնելու իրավական հետևանք¬ները։ Ամբաս¬տան¬յալն հայտա¬րարեց նաև, որ առաջադրված մե¬ղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է, հա¬մա¬ձայն է դրա հետ, ավելին` առա¬ջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանա¬չում։ Մե¬ղադրողը, Դատարանում վերա¬հաս¬տատելով մեղադրա¬կան եզրա¬կացությամբ հայտնած իր դիրքո¬րոշումը, գործն արա¬գացված դա¬տաքննութ¬¬յան կարգով քննելու դեմ չա¬ռարկեց։
Քննության առնելով ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանի վերոնշյալ միջնոր¬դութ¬յունը, հաշվի առ¬նելով մեղադրողի դիրքորոշումը (համաձայնությունը), նկատի ունենալով, որ ամ¬բաս¬տանյալը չա¬փահաս է, մեղսունակ է, փաստելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րության օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդված¬ներով նախատեսված` գործն արագացված դա¬տաքննութ¬յան կարգով քննելու հիմ¬քն ու բոլոր պայ¬ման¬նե¬րը` Դատարա¬նը, համապատասխան որոշ¬ման կայացմամբ, գործը քննեց արա¬գաց¬ված դատաքննության կար¬գով։ Նման որոշում կայացնելիս` Դատարանը հաշվի առավ նաև այն, որ ամբաստանյալին վե¬րագրված արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ է, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի տեսանկյունով համապատասխանում է արարքի կատարման պահին գործող քրեական օրենքին։

4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանին առա¬¬ջադրված մեղադրանքը, բացի վերջինիս նախաքննական խոս¬տովանական ցուց¬¬մունքնե¬րից, Դատա¬րանն հաս¬տատված հա¬մա¬րեց վկաներ Մարիետա Ղազախեցյանի, Արտակ Սիմոն¬յանի, Նազիկ Կոլեսնիկի, Արուսյակ Մելքումյանի, Եպրաքսյա Սարգսյան-Զալյանի, Օֆելյա Ստե¬փան¬յանի, Կարինե Հարությունյանի, Օֆելյա Ավետիսյանի նախաքննական ցուցմունքների, Մարիետա Ղա¬զա¬խեցյանի և Նազիկ Կոլեսնիկի, Արտակ Սիմոնյանի միջև առերես հարցաքննություններ կատարելու վերաբերյալ կազմված արձանագրությունների առկայությամբ։
Նախաքննությամբ ձեռք բերված վերոնշյալ ապացույցները գնահատելիս` Դատարա¬նը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանին առաջադրված մեղադ¬րանքի հիմ¬քում դրված այդ ապա¬ցույցներն ըստ էության հա¬մա¬պա¬տաս¬խանում են ՀՀ քրեա¬կան դատա¬վա¬րութ¬յան օրենսգրքով սահմանված թույլատրելիության և վերա¬բերե¬լիության, իսկ համակ¬ցութ¬¬¬յամբ գործի ճիշտ լուծման տեսանկյու¬նով` բավարա¬րութ¬յան չափա¬նիշներին։
Դատա¬րա¬նը հաստատված է համարում այն, որ ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատ¬յանին մեղ¬սագրվող հանցավոր արարքը` գույքային օգուտի դիմաց պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաս¬տելը, ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 262-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով որակված է ճիշտ, ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանը քրեա¬կան պա¬տաս¬խա¬նատ¬վության ու պատժի ենթա¬կա է վերոնշյալ հոդվածի համապատասխան մասով։
Նշված հետևության Դատարանը հանգում է հետևյալ իրավական վերլուծությունների արդյունք¬ներով.
Ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանին մեղսագրվող արարքը` գույքային օգուտ ստա¬նալու նպատակով պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելը, կատարվել է 2001թ. հուլիսից մինչև 2002թ. փետրվարն ընկած ժամանակահատվածում, այսինքն` նախատեսված էր 1961թ. ընդունված ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 226-րդ հոդվածի 1-ին մասով («շահադիտական նպատակով կավատությամբ զբաղ¬վելը»), որը որպես պատասխանատվություն էր նախատեսում` ազատազրկում մինչև 5 տարի ժամկետով կամ աքսոր` 2-ից 5 տարի ժամանակով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց բռնագրավման։
Նույն արարքը` կավատությունը նախատեսված էր նաև 2003 ապրիլի 18-ին ընդունված և 2013թ. օգոստոսի 1-ից գործող (սկզբնական խմբագրմամբ) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածով, որը պատասխանատվություն էր նախատեսում տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի երեք հարյուրա¬պատիկից մինչև հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ ուղղիչ աշխատանքներով`առավելագույնը 1 տարի ժամկետով, կամ կալանքով` 1-ից 3 ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը 5 տարի ժամ¬կետով։
«ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2011թ. մարտի 24-ի ՀՕ-69-Ն օրենքով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 1-ին մասը ներկայացվել է նոր, ներկայումս գործող խմբագրությամբ, որը պատժելի է համարում գույքային օգուտ ստանալու նպատակով պոռնկութ¬յամբ զբաղվելուն նպաստելու համար, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 132-րդ և 132.2 հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշները։ Այն նախատեսում է պատիժ տուգանքի ձևով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մինչև 3 ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` 1-ից 4 տարի ժամկետով։
Թեև Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանին վերագրվող արարքի փաստական կողմն առերևույթ բովանդակում է գործող քրեական օրենսգրքի 132-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության` մարդու թրաֆիկինգի հատկանիշներ, սակայն նա այդ հոդվածով քրեական պատասխանատվության ենթակա չէ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ և 13-րդ հոդվածների (արարքի հանցավորությունը սահմանող այդ օրենքին հետադարձ ուժ չտալու կանոնի) ուժով. նրան վերագրված արարքը կատարելու պահին` 2001թ. հուլիսից մինչև 2002թ. փետրվարն ընկած ժամանակահատվածում, գործող ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքով թրաֆիկինգը, որպես հանցատեսակ նախատեսված չէր, այսինքն` քրեորեն պատժելի չէր, դրա համար պատասխանատվություն է նախատեսվել միայն 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված և ներկայումս գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքով։
Ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատ¬մամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հան¬ցավորի անձնավորությանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծությունները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հանրության համար վտան¬գա¬վո¬րության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գոր¬ծով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակ¬տի հիմնա¬վո¬րումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յուն¬ները, պարտադիր են դատարանի հա¬մար նույնանման փաստական հանգամանք¬ներով գործի քննության ժամա¬նակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկտեմ¬բերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղմաց¬նող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանի անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալ է գնա¬հա¬տում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆոր¬մացիոն կենտրոն 2004թ. փետրվարի 3-ին կատարված հարցման արդյունքների), իսկ որպես պա¬տասխանատվութ¬յունը և պատիժը մեղ¬մաց¬նող հանգամանք` անկեղծորեն զղջալն ու դեռևս մինչդա¬տա¬կան վարույթից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, նախաքննական մարմնին մեղայականով ներկա¬յա¬նալը։ Վերոնշյալ տվյալներն ու հանգա¬մանք¬ներն հաստատվել են քրեական գործի նյութերում առկա փաս¬¬¬տա¬կան տվյալ¬¬ներով, իրական են, նվազեցնում են ամբաս¬տանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատ¬յանի հան¬րային վտան¬¬գա¬վո¬րութ¬յունը։
Ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հան¬գա¬մանք¬ներ Դատարանը չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտրության խնդրին` Դատա¬րանը փաս¬տում է, որ վերջինիս նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել 2004թ. հունիսի 9-ի փոփո¬խությունը գործած, ամբաստանյալի վիճակը բարելավող օրենքի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդ¬վածի 1-ին մա¬սի սանկցիայի շրջանակներում, նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով մեղսագրված արարքը նա կատարել է 2001թ. հուլիսից մինչև 2002թ. փետրվարն ընկած ժամանակահատվածում։ Նշված փո¬փոխության համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ և 13-րդ ուժով ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակվելու դեպքում այն կարող է նշանակվել 1-ից մինչև 4 տարի ժամկետով։
Դատարանը փաստում է, որ սույն գործի շրջանակներում քննարկման ենթակա են ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատմամբ նշանակ¬վող պատժի տեսակի ընտ¬րության, տվյալ հոդվածով նախա¬տեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), ինչպես նաև նշանակվող պատիժը կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րա¬ռում) հարցերը։
Դատարանը փաս¬տում է, որ Ա. Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը, ինչը ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով` նրա նկատմամբ կալանքն որպես պատժատեսակ նշանակելու իրավական խոչընդոտ է։ Հաշվի առնելով ամբաս¬տանյալ Ա.Սիմոնյան-Սարհատյանի անձը բնու¬¬թագրող տվյալները, նրան վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տեսանկյու¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬ների բացակա¬յությունը` Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով վեր¬ջինիս նկատ¬մամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդ¬վածի 3-րդ մասով նախատեսված` նվազ խիստ պատժատեսակ` տուգանք նշանակելու կանոնը կիրառելի չէ, նրա նկատ¬մամբ պատիժ պետք է նշանակվի բացառապես ազա¬տազրկման ձևով։
Դատարանը փաստում է նաև, որ ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյան-Սարհատյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալը, նրա պատաս¬խա¬նատ¬վությունն ու պատիժը մեղմացնող վերը շա¬րադրված հան¬գա¬¬մանք¬¬ներն անհրա¬ժեշտ է հաշվի առնել նրա նկատ¬մամբ պատժաչափ նշա¬նակելիս։
Ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատժի չափը որոշելիս` Դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի պա¬հանջն առ այն, որ արագացված դատական քննության կարգով մեղադրական դատավճիռ կա¬յաց¬¬նելիս դատա¬րանի նշանա¬կած պատիժը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագոր¬ծութ¬յան համար նա¬խա¬¬տեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, տվյալ դեպքում` 2 (երկու) տարի 8 (ութ) ամիս ժամկետով ազատազրկումը։
Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կարգով պատիժ նշանակելու պարագայում ամբաս¬տանյալ Ա.Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատ¬մամբ կիրառելի է «Հա¬յաս¬տանի Հանրապետության անկա¬խության հռչակման 22-րդ տա¬րե¬դարձի կապակցությամբ հա¬մա¬ներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013թ. հոկ¬տեմբերի 3-ի թիվ ԱԺՈ-080-Ն որոշ¬¬ման (այսուհետ` Համաներման որոշման) 1-ին կետի 3-րդ ենթակետը, որի արդյունքում ամբաստանյալն ենթակա է պատժից ազատման։ Վերոնշյալ հետևության հան¬գե¬լիս` Դա¬տա¬րանը փաս¬տում է, որ տվյալ դեպքում բացակայում են համա¬¬ներման վե¬րոնշյալ որոշման կի¬րառ¬մանը խոչընդոտող, տվյալ իրավական ակտում սպառիչ թվարկված իրա¬վա¬կան արգելք¬¬ները։
Այսպես, ՀՀ ոստիկանության ինտերպոլի ազգային կենտրոնական բյուրո 2013թ. դեկտեմբերի 27-ին և ինֆորմացիոն կենտրոն 2014թ. փետրվարի 3-ին կատարված հարցումների արդյունքներով պարզվել է, որ դեռևս 1970թ. ապրիլի 7-ին, Վանաձոր քաղաքում ծնված, ՀՀ իրավապահների կողմից հետախուզվող Արմենուհի Հրաչիկի Սարհատյանը Վրաս¬տանի Հանրապետության Բաթումիի ժողդատարանի 2010թ. ապրիլի 13-ին ՎՀ քրեական օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 19-344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 339-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է ազատազրկման 7 (յոթ) տարի 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով, մինչև 2010թ. նոյեմբերի 11-ը պահվել է նույն քաղաքի թիվ 3 մեկուսարանում, սակայն 2013թ. դեկտեմբերի 23-ին հատել է Բագրատաշենի սահ¬մանային անցակետը և մեղայականով ներկայացել ՀՀ իրավապահներին։ Պատիժը կրելու և պատժից ազատվելու վերաբերյալ այլ տվյալները քրեական գործի նյութերում բացակայում են։
Նշված պայմաններում, հաշվի առնելով երկարամյա ազատազրկման դատապարտվելու, բայցև ազատության մեջ գտնվելու հանգամանքը, ինչպես նաև ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյան-Սարհատյանի հայտարարությունը` ՎՀ-ում կատարած վերոնշյալ հանցանքների համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատժից համա¬ներ¬մամբ ազատվելու վերաբերյալ` Դատարանը փաստում է, որ Վրաստանի Հանրապետության բարձրա¬¬գույն իշխանության մարմինների ընդունած համաներման կամ ներման ակտի կիրառ¬մամբ պատժից ազատվելը չի խոչընդոտում ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատմամբ ՀՀ Ազգային ժողովի 2013թ. հոկ¬տեմբերի 3-ի թիվ ԱԺՈ-080-Ն որոշ¬¬մամբ ընդունված Համա¬ներման որոշումը կիրառելուն, քանի որ այն կիրառելու արգելքը պայմանավորված է վերջին տաս տարիների ընթացքում նույն անձի նկատ¬մամբ բացառապես ՀՀ բարձրագույն իշխանության մարմինների` Նախագահի ներում շնորհելու կամ ՀՀ Ազգային ժողովի համաներում հայտարարելու մասին որոշումների կիրառման փաստով, ինչն ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյան-Սարհատյանի պարագայում բացակայում է։
Թեև սույն գործի շրջանակներում նախաքննական մարմինը 2014թ. մարտի 3-ին որոշում է կայացրել «Հայաստանում Քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու 1700-ամյակի կապակցությամբ համա¬ներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 2001թ. հունիսի 12-ին ընդունված որոշման հիմքով մեղադրյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատ¬մամբ ներառյալ 2001թ. հունիսի 11-ը կատարված հանցագործությունների դրվագներով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին, սա¬կայն այդ հանգամանքը ևս ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատմամբ ՀՀ Ազգային ժողովի 2013թ. հոկ¬տեմբերի 3-ի թիվ ԱԺՈ-080-Ն որոշ¬¬մամբ ընդունված Համաներման որոշումը կիրա¬ռելուն խոչընդո¬տող փաստարկ չէ, որպիսի հետևության Դատարանը հանգում է հետևյալ իրավական վերլու¬ծութ¬յունների և դատողությունների արդյունքներով.
Ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանի մեղադրանքը մինչև նրա նկատմամբ հետա¬խուզում հայտա¬րարելը և վերջինիս կողմից մեղայականով ՀՀ իրավապահներին ներկայանալը կազմել է մեկ ամբողջություն և նրա նկատմամբ «Հայաստանում Քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու 1700-ամյակի կապակցությամբ համա¬ներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 2001թ. հունիսի 12-ին ընդունված որոշումը քննիչը կիրառել է սույն գործի մինչդատական վարույթի ավարտա¬կան փուլում, ամբաստանյալի համաձայնությամբ։ Նշվածից հետևում է, որ սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրվող հանցագոր¬ծությունն ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյան-Սարհատյանը կատարել է նախքան նրա նկատմամբ նախաքննական մարմնի կողմից 2014թ. մարտի 3-ին համաներման որոշում կիրառելը։ Տվյալ պայմաններում ՀՀ Ազգային ժողովի 2013թ. հոկ¬տեմբերի 3-ի թիվ ԱԺՈ-080-Ն որոշ¬¬մամբ ընդունված Համաներման որոշման 9-րդ կետի «գ» կամ «դ» ենթակետերում նախատեսված հիմքերով վերոնշյալ համաներումը կիրառելու մերժումը կհանգեցնի ՀՀ Սահմա¬նադրութ¬յան 14.1 հոդվածով սահմանված` օրենքի առջև բոլոր մարդկանց հավասարության սկզբունքի խախտ¬մանը։ Նման իրավիճակում համաներման որոշման կիրառման սահմանափակումը Դատարանի համոզմամբ անհավասար իրավական վիճակի մեջ է դնում մի կողմից այն անձանց« ովքեր համաներման ակտի կիրառման հարցը բարձրացնում են գործի դատական քննության ընթացքում կամ Դատարանն այդ խնդրին անդրա¬դառնում է սեփական նախաձեռնությամբ` խորհրդակցական սենյակում վերջնական դատական ակտ կայացնելիս, մյուս կողմից այն անձանց, որոնց վերագրվող արարքներից մի քանիսի նկատմամբ համաներման ակտը, բնականաբար նրանց համաձայնությամբ, առերևույթ կիրառելի է դեռևս մինչ¬դատական վարույ¬թի ընթացքում, մյուս մեղադրանք(ներ)ով համաներման նկատմամբ կիրառման հար¬ցը հնարավոր է պարզել բացառապես Դատա¬րանում` վերջնական դատական ակտ կայացնելուց հետո (պատժից նշանակելու և միայն դրանից հետո պատժից ազատելու դեպքերում) կամ պատիժը կրելու ընթացքում (պատժաչափի չկրած մասը կրճատելու տեսանկյունով)։ Վերջինս դեպքում նա¬խաքննա¬¬կան մարմնի կայացրած որոշումը համաներման ակտը կիրառելու վերաբերյալ առերևույթ կարող է խոչընդոտել դատարանի կողմից նույն գործի դատական քննության ընթացքում միևնույն անձի նկատմամբ արդեն իսկ կիրառված կամ այլ համաներման որոշումը կիրառելուն։
Տվյալ պարագայում նույն քրեական գործի շրջանակներում նույն անձի նկատմամբ դեռևս մինչդա¬տական վարույթի ընթաց¬քում համաներման որոշման կիրառումը և այդ հիմքով վերագրվող հանցա¬գործության դրվագների մի մասով քրեական հետապնդման դադարեցումը չպետք է խոչընդոտի դատա¬րանում այդ անձի նկատմամբ նույն կամ այլ համաներման ակտերի կիրառմանը (համաներման այդ ակտերում իրավական այլ արգելքների բացակայության պայմաններում)։ Հակառակ պարագայում վերագրվող արարք կատարած անձինք, տվյալ դեպքում` ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանը միևնույն հավասար պայմաններում մինչդատական վարույթի ընթացքում համաներման որոշման կիրառման վերաբերյալ բացասական կամ դրական դիրքորոշում (համաձայնություն) հայտնելու պարա¬գայում կհայտնվի իրավական պաշտ¬պա¬նության տարբեր« անհավասար վիճակներում, որով կխախ¬տվի ՀՀ Սահմա¬նադրության 14.1 հոդվածով սահմանված` օրենքի առջև բոլորի հավասա¬րության սկզբունքը։
Ամբաստանյալի նկատմամբ Համաներման որոշումը կիրառելու վերաբերյալ հետևության հանգելիս Դատարանը նաև հաշվի է առնում այն փաստարկը, որ Համաներման որոշումների մեջ կիրառման նման նորմեր-արգելքներ սահմանելով` օրենսդիրն հետևողականորեն իրականացնում է նաև հանցագոր¬ծությունների հա¬տուկ նախա¬կանխիչ (պրևենտիվ) գործառույթ, այսինքն` արգելում կամ ժամանակային առումով խիստ սահմանափակում է նախկինում համաներման որոշմամբ քրեական հետապնդումից կամ պատժից ազատված նույն անձի նկատմամբ նոր համաներման որոշումը կիրառելու հնարա¬վորութ¬յունը։ Տվյալ դեպքում սկզբնական մեղադրանքի հիմքում դրված հանցավոր արարքների գերակշռող մասը ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանը կատարել է նախքան ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 2001թ. հունիսի 12-ին ընդունված «Հայաստանում Քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու 1700-ամյակի կապակցությամբ համա¬ներում հայտարարելու մասին» որոշումն ընդունելը։ Սույն գործով նրան վերագրվող հանցավոր արարքն ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանն արդեն կատարել է համա¬ներման վերոնշյալ որոշումն ընդունելուց հետո, սակայն դարձյալ նրա նկատմամբ համա¬ներման այդ որոշումը կիրառելուց և քրեական հետապնդումը քննիչի որոշմամբ դադարեցնելուց առաջ, այսինքն` վերջին հանցանքը կատարելու պահին ամբաստանյալը չի ընկալել և մինչև 2001թ. հունիսի 12-ին ընդունված համաներման որոշումն իր նկատմամբ կիրառելը չէր կարող ընկալել (գիտակցել) դրանից բխող իրավա¬կան հետևանքները ( պետության իշխանության մարմնի կողմից մեկ անգամ ներվելու, որո¬շակի ժամանա¬կահատվածում նոր հանցանք կատարելու պարագայում դրանից այլևս զրկվելու մասին), ինչը ևս նրա նկատմամբ 2013թ. հոկ¬տեմբերի 3-ին ընդունված Համաներման որոշումը կիրառելու փաս¬տարկ է։
Դատարանը նաև փաստում է, որ թեև ամբաստանյալ Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանը մինչև Համաներման որոշում ընդունելը գտնվել է հետախուզման մեջ, սակայն մինչև 2013թ. դեկտեմբերի 31-ը կամովին ներկայացել է ՀՀ իրավապահներին, հետևաբար` բացակայում է նաև վերոնշյալ որոշման 9-րդ կետի 4-րդ ենթակետով նախատեսված` Համաներման որոշումը կիրառելու արգելքը։
Ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված կալանավոր¬ման հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է, որ Համաներման որոշման կիրառմամբ պատ¬ժի կրումից ազա¬տելու պարա¬գայում նրա նկատ¬մամբ ընտրված վերոնշյալ խափան¬ման միջոցն ենթա¬¬կա է անհապաղ վերացման, ինչը բխում է ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 151-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմի պահանջից։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, դատական ծախ¬սերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույց¬ներ չկան, քաղա¬¬քա¬ցիական հայց չի ներկայացվել, Ա.Սիմոնյան-Սարհատյանի գույքի նկատմամբ արգելանք չի կիրառվել, սահմա¬նա¬փակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով թվարկված դատական այլ ծախսերը, ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համա¬¬ձայն, ամ¬բաստանյալ Սիմոնյան-Սարհատյանից բռնա¬գա¬նձ¬ման ենթակա չեն, հետևաբար` Դատարանն այդ հարցը ևս համարում է լուծված։
Գնահատելով և ամփոփելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույց¬ները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատա¬վա¬¬րա¬կան օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, ինչպես նաև 375.1-375.4-րդ հոդված¬ներով, Դատա¬րանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝

Արմենուհի Հրաչիկի Սիմոնյան-Սարհատյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի` մինչև 2004թ. հունիսի 9-ի փոփոխությունը գործած 262-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նա¬խատեսված հանցա¬գոր¬ծության կատարման մեջ, նրա նկատ¬¬մամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Կիրառելով «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տա¬րե¬դարձի կա¬պակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013թ. հոկտեմբերի 3-ի թիվ ԱԺՈ-080-Ն որոշման 1-ին կետի 3-րդ ենթակետը` Արմենուհի Հրաչիկի Սիմոնյան-Սարհատյանին ազա¬տել ազա¬տազրկման ձևով 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով նշանակված պատ¬ժից։
Արմենուհի Սիմոնյան-Սարհատյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կա¬լանքը վերաց¬նել, նրան դատական նիստերի դահլիճում անհապաղ ազատ արձակել։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված` գործն արագացված դատական քննության կար¬գով քննելու պատճառաբանությամբ։
Դատավճիռը հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վե¬րաքննիչ քրեական դատարան` բացառությամբ գործի փաստական հանգա¬մանք¬ների վերա¬բերյալ Դա¬տա¬րանի հետևությունների։



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ