Գործ ԵԿԴ/0259/01/13
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

2014 թվականի դեկտեմբերի 09-ին Երևան քաղաքում

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Մ. ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ն. ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Հ. ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ս. ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ժ. ՊԱՐՈՆՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով ամբաստանյալ Ժիրայր Պարոնյանի շահերի պաշտպան Սուսաննա Սարգսյանի և մեղադրող Հ.Մելքոնյանի վերաքննիչ բողոքները` Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի սեպտեմբերի 03-ի դատավճռի դեմ

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2013 թվականի նոյեմբերի 14-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 13837013 քրեական գործը:
2013 թվականի նոյեմբերի 27-ին թիվ 13837013 քրեական գործով Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2013 թվականի դեկտեմբերի 04-ին Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2013 թվականի դեկտեմբերի 24-ին մեղադրյալ Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանին 2013 թվականի դեկտեմբերի 04-ին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2013 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազի կողմից քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մարգարյանի 2014 թվականի մարտի 10-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մարգարյանի 2014 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 31-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, փոփոխվել է, նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը և հայտարարվել է նրա հետախուզումը:
Դատարանի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ քրեական գործով վարույթը կասեցվել է` մինչև ամբաստանյալ Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանին հայտնաբերելը:
2014 թվականի օգոստոսի 07-ին ամբաստանյալ Ժիրայր Պարոնյանը հայտնաբերվել է:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 07-ի որոշմամբ քրեական գործով վարույթը վերսկսվել է` դրա կասեցման հիմք ծառայած հանգամանքի վերանալու պատճառով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 03-ի դատավճռով ամբաստանյալ Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտվել.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով` կալանքի 20/քսան/ օր ժամկետով,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 3/երեք/ տարի 4/չորս/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 68-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ կալանքի մեկ օրը հաշվվել է ազատազրկման մեկ օրվան համապատասխան։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժների լրիվ գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 3/երեք/ տարի 4/չորս/ ամիս 20/քսան/ օր ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 6-րդ մասի 3-րդ կետի կիրառմամբ, ՀՀ Արագածոտնի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 27-ի որոշմամբ Ժ.Պարոնյանին պատժից պայմանական վաղաժամկետ ազատումը վերացվել է։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ` նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարվել է նախորդ` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 12-ի դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից` ազատազրկում 1/մեկ/ ամիս 10/տաս/ օր ժամկետով և ամբաստանյալ Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3/երեք/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2014 թվականի օգոստոսի 07-ից:
Խափանման միջոց կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վճռվել է նաև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 2013 թվականի դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված ուսադիրները վերադարձնել ՀՀ ոստիկանությանը։
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել ամբաստանյալ Ժիրայր Պարոնյանի շահերի պաշտպան Սուսաննա Սարգսյանը և մեղադրող Հ.Մելքոնյանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2014 թվականի հոկտեմբերի 24-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 24-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքների դեմ գրավոր պատասխաներ չեն ստացվել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված է համարել հետևյալը.
2013 թվականի նոյեմբերի 11-ի լույս 12-ի գիշերը, ժամը 0445-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գ.Քոչար փողոցի թիվ 4 հասցեում, Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանը, գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ, <<Սինդի>> գիշերային ակումբ մուտք գործելու հարցի շուրջ վիճաբանել է իր ընկեր Կարեն Բունիաթյանի և այդ ակումբի անվտանգության աշխատակից Արթուր Կոստյանի հետ։ Այդ ընթացքում, իր անձի առավելությունն ընդգծելու նպատակով` նա բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորել հասարակության, այդ թվում նաև ակումբի նախասրահում գտնվող անձանց նկատմամբ` հայհոյել է, քաշքշել վկա, ակումբի անվտանգության աշխատակից Արթուր Կոստյանի հագուստից, կոպիտ տոնով հարցրել է, թե նա ով է, որ իրեն թույլ չի տալիս մտնել ներս։
Նրա վերոհիշյալ գործողությունների հետևանքով ակումբի աշխատակցուհի Սիրանույշ Մկրտումյանը հեռացել է իր աշխատանքի վայր հանդիսացող նախասրահից։
Այդ ընթացքում Ժիրայր Պարոնյանը պատահաբար լսելով իր ընկեր Կարեն Բունիաթյանի և նույն ակումբում հասարակական կարգի պահպանության նպատակով ծառայողական պարտականությունները կատարող, իշխանության ներկայացուցիչ հանդիսացող, ՀՀ ոստիկանության պետական պահպանության գլխավոր վարչության /այսուհետ ՊՊԳՎ/ Կենտրոնի պահպանության բաժնի ոստիկան Գագիկ Ասատրյանի` իրեն ակումբից հեռացնելու վերաբերյալ զրույցը` մոտեցել և վերջինիս ասել է. <<Քո ուզածն ինչ է>>։ Երբ Գագիկ Ասատրյանը պահանջել է հեռանալ` Ժիրայր Պարոնյանը չի ենթարկվել ակումբից հեռանալու մասին նրա օրինական պահանջներին և Գագիկ Ասատրյանի ծառայողական պարտականությունների հետ կապված առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելով` քաշելով պոկել է վերջինիս ծառայողական համազգեստի` ՀՀ ոստիկանության խորհրդանիշ պարունակող ուսադիրները:

3. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալ Ժիրայր Պարոնյանի շահերի պաշտպան Սուսաննա Սարգսյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից խախտվել են ՀՀ Սահմանադրության 18-րդ, 19-րդ, հոդվածները, 21-րդ հոդվածի 2-րդ պարբերությունը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ, 8-րդ, 17-րդ, 18-րդ, 107-րդ, 124-րդ, 126-րդ, 127-րդ հոդվածները և Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի պահանջները` դատական ակտում շարադրված դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին և թույլ է տրվել քրեադատավարական նորմերի այնպիսի էական խախտումներ, ինչն ազդել է գործի ելքի վրա և կայացվել է բեկանման ենթակա դատական ակտ հետևյալ հիմնավորմամբ.
Ժիրայր Պարոնյանը քրեական հետապնդման մարմնի կողմից մեղադրվում է և դատարանի կողմից մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Ժիրայր Պարոնյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել` հայտնելով, որ դեպքի օրը գտնվել է ալկոհոլ գործածած վիճակում: Իր արարքներում դիտավորություն չի եղել: Ինքը դիտավորությամբ խուլիգանություն չի կատարել, ինչպես նաև ոստիկանի համազգեստի վրայի ուսադիրները դիտավորությամբ չի պոկել: Միջադեպի մասնակիցներին չի հարվածել և անձնավորված հայհոյանքներ չի տվել: Հնարավոր է, որ վերացական հայհոյանքներ է տվել, չի հիշում: Պարզապես ցանկացել է մուտք գործել ակումբ, սակայն իրեն թույլ չեն տվել: Դրանից ոգևորվել է և առաջացել է վիճաբանություն:
Ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում մեղադրանքի կողմից` Ժիրայր Պարոնյանի կողմից խուլիգանություն կատարելու և իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնություն գործադրելու մասով մեղսագրվող արարքները հիմնավորող ոչ մի թույլատրելի և վերաբերելի ապացույց ձեռք չի բերվել, դատարանում չի հետազոտվել և դատական ակտի հիմքում դրված չի: Դատաքննության ընթացքում չի հնչել մեղադրանքը հիմնավորող ոչ մի ցուցմունք և չի հետազոտվել գեթ մեկ ապացույց, դրա փոխարեն դատարանում հետազոտվել են այնպիսի ապացույցներ, որոնք ուղղակիորեն վկայում են Ժ.Պարոնյանի անմեղությունը և ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցների կողմից ուժ գործադրելու վերաբերյալ ապացույցներ:
Ինչ վերաբերում է մեղադրողի կողմից թվարկված և դատական ակտի հիմքում դրված մեղադրող ապացույցներին, ապա դրանք հերքվում են նույն վկաների կողմից տրված ցուցմունքներով:
Մեղադրանքը կառուցվել է մի քանի վկաների կողմից տրված ցուցմունքների հիման վրա, որոնք իրարամերժ են, հակասում են միմյանց և հենց նախաքննության ընթացքում հայտնված տեղեկությունները հերքվում են իրենց կողմից տրված իրարամերժ ցուցմունքներով, իսկ այն անձանց ցուցմունքները, որոնք կարող էին հաստատել Ժ.Պարոնյանի անմեղությունը, մեղադրական եզրակացությամբ անդրադարձ չի կատարվել, ինչպես նաև անգամ դատակոչված չեն եղել դատարան, և այս պարագայում անհասկանալի է, թե մեղադրանքի կողմը, և թե դատարանն ինչ տրամաբանությամբ է ընտրել, թե որ ցուցմունքն է արժանահավատ և հատկապես, թե որ ցուցմունքով պետք է հիմնավորել կայացված դատական ակտը:
Մեղադրական եզրակացությամբ անդրադարձ չի կատարվել և դատարանի կողմից` չնայած այն հանգամանքին, որ հետազոտվել են գործում առկա փաստերը, այնուամենայնիվ դատավճիռ կայացնելիս անդրադարձ չի կատարվել վկաներ Իսկուհի Բավեյանի, Մարիամ Սարգսյանի, Կարեն Բունիաթյանի, Լիանա Բաղդասարյանի, Էդգար Մկրտչյանի ցուցմունքներին, որոնք չնայած այն հանգամանքին, որ դատակոչված չեն եղել, սակայն խոսում են Ժ.Պարոնյանի օգտին, որպիսի հանգամանքներում ակնհայտ է, որ թե նախաքննության մարմինը, թե դատարանը հակված են եղել հիմք ընդունելու միայն այն փաստերը, որոնք ըստ իրենց ապացուցել են Ժ.Պարոնյանի մեղքը: Սակայն անգամ այս դեքում հենց մեղադրանքի հիմքում դրված դատարանի կողմից հիմք ընդունված ապացույցները խոսում են միայն Ժ.Պարոնյանի մեղքի բացակայության մասին:
Վկա Գագիկ Ասատրյանի ցուցմունքներից ակնհայտ է, որ Ժիրայր Պարոնյանը չէր կարող պոկել ոստիկանության աշխատակցի ուսադիրը, քանի որ հենց ոստիկանության աշխատակիցն է նշում, որ Ժ.Պարոնյանն ընկերների հետևից մոտեցել է նրանց և եթե նա հենվելու կամ բռնվելու լիներ, տրամաբանորեն պետք է բռնվեր իր ընկերների ուսերից: Միաժամանակ նշելով, որ խոսակցությունը տևել է 3-5 րոպե, ապա ինչն է եղել պատճառը, որ այդքան կարճ ժամանակահատվածում նման իրավիճակ է ստեղծվել, իսկ գուցե հենց ոստիկանության աշխատակիցն է վեճ հրահրել, հետո էլ իրավիճակից մաքուր դուրս գալու համար զանգահարել է ոստիկանություն, այլապես տրամաբանությունից դուրս է ինչու պետք է զանգահարեր ոստիկանություն` այն էլ երկու անգամ, երբ ինքն է նշում, որ երբ ոստիկանները մոտեցան, նրանք ուզում էին տաքսի նստել և առավել ևս, որ առաջին զանգից հետո ՃՈ աշխատակիցներն արդեն մոտեցած են եղել:
Վկա Գ.Ասատրյանի ցուցմունքների իրարամերժ, միմյանց հակասող լինելով հանդերձ, դատարանն այնուամենայնիվ ցուցմունքները խմբագրել է այնպես, ինչպես նպատակահարմար է եղել, չնայաց որ Գ.Ասատրյանի ցուցմունքներից ակնհայտ է, որ իրականում վտանգ չի եղել, հենց իր կողմից տրված ցուցմունքներում հայտնում է, որ Ժ.Պարոնյանին արդեն նստեցնում էին տաքսի, երբ մոտեցան ՃՈ աշխատակիցները:
Ինչպես նաև ըստ Գ.Ասատրյանի կողմից տրված ցուցմունքների, թե ոտքի վրա կանգնել չկարողացող անձից ինչ վտանգ կարելի է սպասել և արդյոք այն աստիճան հարբած անձը, որը չի կարողանում ոտքի վրա կանգնել, կարող էր դիտավորյալ ինչ-որ գործողություն կատարել, առավել ևս հաշիվ տալ իր արարքներին: Նշված ցուցմունքներով Գ.Ասատրյանը հայտնում է, որ չի կարող հաստատապես ասել Ժ.Պարոնյանի գործողությունների մեջ դիտավորություն եղել է, թե ոչ, որպիսի հանգամանքը դատարանը պետք է մեկնաբաներ ի օգուտ ամբաստանյալի, որը սակայն չի արել:
Վկա Սիրանուշ Մկրտումյանի նախաքննությամբ և դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները նույնպես հակասում են միմյանց: Մեղադրանքի հիմքում դրվել են Ս.Մկրտումյանի ցուցմունքը, որով հիմնավորված է համարել այն հանգամանքը, որ նախասրահի աշխատանքը խաթարվել է այն բանի համար, որ Ս.Մկրտումյանը, լսելով սեռական բնույթի հայհոյանքներ, ստիպված դուրս է եկել նախասրահից ու գնացել խոհանոց: Վերադարձել է, երբ նշված անձինք, հեռացել են, հետևաբար խանգարվել է նախասրահի աշխատանքը:
Անհասկանալի է ինչ է նշանակում նախասրահի բնականոն աշխատանք, արդյոք նախասրահն ու գիշերային ակումբն առանձին կառույցներ են և աշխատանքները կատարվում են միմյանցից անջատ, ինչպես կարող է խաթարվել նախասրահի բնականոն աշխատանքը, եթե ըստ վկաների ցուցմունքների դեպքը տեղի է ունեցել դրսում և ներսում Ժ.Պարոնյանի կողմից որևէ կոպիտ արտահայտություն կամ անպարկեշտ պահվածք չի դրսևորվել:
Այս պարագայում մեղադրողը և դատարանն ինչպիսի հանգամանքներ են ապացուցված համարել, երբ մեղադրողի կողմից փոփոխվել և լրացվել է մեղադրանքի ծավալը, իսկ դատարանը հաստատել է մեղադրանքը, որով Ժ.Պարոնյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Գոծով ձեռք բերված փաստական հանգամանքներով ակնհայտ է, որ վկաներն իրենց ցուցմունքներում նշում են, որ Գագիկի ուսադիրների պոկման փաստի մասին տեղյակ են եղել Գագիկի բառերից` ի դեպ գրեթե բոլորը ոստիկանության աշխատակիցներ են, սակայն նրանցից ոչ ոք ականատես չի եղել դեպքին:
Նույն Գագիկն իր առերես հարցաքննության, դրանից հետո տրված լրացուցիչ ցուցմունքում, ինչպես նաև դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներում չի բացառում այն հանգամանքը, որ իր ուսադիրները պոկվել են Ժ.Պարոնյանի վայր ընկնելու հետևանքով և հաստատապես չի պնդում արդյոք Ժ.Պարոնյանն ունեցել է դիտավորություն իր ուսադիրները պոկելու, թե ոչ: Իսկ ցանկացած չփարատված կասկած մեկնաբանվում է հօգուտ ամբաստանյալի: Այս դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը չունի փաստական և ոչ մի ապացույց Ժ.Պարոնյանի կողմից իշխանության ներկայացուցչի հանդեպ դիտավորյալ հակաօրինական գործողություններ կատարելու կամ դիմադրություն ցույց տալու վերաբերյալ:
Վարույթն իրականացնող մարմինը հաշվի է առնում գործով անցնող գրեթե բոլոր վկաների ցուցմունքներն այն մասին, որ Ժ.Պարոնյանը եղել է խմած, ոտքի վրա չի կարողացել կանգնել, բազմիցս վայր է ընկել, ստացել է մարմնական վնասվածքներ, սակայն Գագիկ Ասատրյանի հետ կապված միջադեպով, չգիտես ինչու, բացառում է այդ հանգամանքը և Ժ.Պարոնյանին մեղադրանք է առաջադրում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն դեպքում, որ նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցներով նրան նման մեղադրանք չի առաջադրվել, իսկ դատաքննության ընթացքում վկաներն ընդհանուր առմամբ տվել ցուցմունքեր, որով բացառել են Ժ.Պարոնյանի դիտավորությունը և ակնհայտ է, որ դատախազության կողմից նման մեղադրանքի առաջադրումը չի բխում օրենքի տառից և Ժ.Պարոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով հետապնդում իրականացնելը նույնպես չի բխում ՀՀ օրենքներից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ժ.Պարոնյանն իրեն նախկինում մեղավոր է ճանաչել, սակայն ուսումնասիրելով գործի փաստական հանգամանքները, ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նույնպես բացակայում են անձին մեղավոր ճանաչելու հիմքերը և նա իրեն այդ մասով նույնպես մեղավոր չի ճանաչել, քանի որ քննությամբ ձեռք չի բերվել գոնե մեկ ապացույց, որով որ ապացուցված կլինի այն հանգամանքը, որ Ժ.Պարոնյանն ունեցել է հստակ ֆիքսված դիտավորություն խուլիգանություն կատարելու:
Վարույթն իրականցնող մարմինը պնդում է, որ Ժ.Պարոնյանը փորձել է ընդգծել սեփական անձի գերակայությունը, հետաքրքիր է նրաց համար՝ հենց ոստիկանների տված ցուցմունքներից, գետնի վրա նստած մարդն ինչպես է ընդգծում սեփական անձի գերակայությունը, ոտքի վրա չկանգնելով, մի քանի անգամ վայր ընկնելով և գետնի վրա նստած գոռալով:
Ինչպես նաև մեղադրողի կողմից մեղադրանքի ծավալը փոփոխվել և լրացվել է դատավարական նորմերի կոպիտ խախտմամբ, որն ամբաստանյալի համար առաջացրել է ծանր հետևանքներ:
Մասնավորապես` 24.03.2014թ-ին դատաքննության ժամանակ մեղադրող դատախազ Գ.Մարգարյանը դատարանին է ներկայացրել երկու որոշումներ՝ առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխելու և նոր մեղադրանք աոաջադրելու, անձին մեղադրյալ ներգրավելու մասին: Դատարանի կողմից Ժ.Պարոնյանին է տրամադրվել ներկայացված որոշումների օրինակները:
Ծանոթանալով դատարան ներկայացրած որոշումներին՝ Ժ.Պարոնյանը հայտնել է, որ առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու որոշումները կայացվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1 հոդվածի պահանջների էական խախտումներով, որը հիմնավորվել է հետևյալ փաստերով և մեկնաբանություններով.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1 հոդվածի 1-ին կետի պահանջների համաձայն` մինչև դատական քննությունը հետաձգելու վերաբերյալ միջնորդություն հայտնելը մեղադրողը պետք է հիմնավորեր, թե ինչ նոր հանգամանքներ են ի հայտ եկել դատական քննության ընթացքում, որ անհրաժեշտություն է առաջացել առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու:
Ծանոթանալով 24.03.2014թ. մեղադրանքի ծավալը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշմանը, գտել է, որ այդ որոշման մեջ չկա նոր ի հայտ եկած ոչ մի հանգամանք (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1 հոդվածի պահանջ), մեղադրողն իր որոշման մեջ հղում է կատարել 27.12.2014թ-ի իր իսկ կողմից հաստատված մեղադրական եզրակացությանը և որևէ նոր հանգամանքի չի անդրադարձել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1 հոդվածի պահանջն է նաև, որ եթե դատական քննության ընթացքում ի հայտ են եկել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել և չէին կարող հայտնի լինել մինչդատական վարույթում, ապա մեղադրողի միջնորդության հիման վրա հետաձգվում է նիստը` անհրաժեշտ քննչական և այլ դատավարական գործողություններ կատարելու համար:
Դատարան ներկայացված որոշումից չի երևում, թե դատական նիստերը հետաձգելուց հետո ինչ քննչական և դատավարական գործողություն է կատարվել, որից հետո էլ ինչ նոր հանգամանքներ են ի հայտ եկել, որոնց հիման վրա էլ որոշում է կայացվել առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխել և նոր մեղադրանք առաջադրել:
Մեղադրողի որոշումն օրինական և հիմնավորված չի կարող համարվել, քանի որ դատավարական նորմի պահանջը չի կատարվել, այն է՝ քննչական որևէ գործողություն չի կատարվել, դատարանից քրեական գործը չի տարվել և որևէ քննիչի չի հանձնարարվել անհրաժեշտ քննչական գործողություններ կատարելու համար:
Անդրադառնալով մեղադրողի հաջորդ որոշմանը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք առաջադրելուն, Ժ.Պարոնյանը դատարանին հայտնել է, որ իրեն առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր չի ճանաչում, քանի որ իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն չի գործադրել և ոչ էլ բռնություն գործադրելու սպառնալիք հնչեցրել, նշելով, որ ինչպես առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխելու որոշման մեջ, այնպես էլ որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման մեջ մեղադրողը պետք է հիմնավորեր, որ դատաքննության ժամանակ նոր ապացույցներ են ձեռք բերվել այն մասին, որ բացի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքից պարզվել է, որ Ժ.Պարոնյանը կատարել է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք:
Դատաքննության ժամանակ հարցաքննված վկաներից ոչ ոք այնպիսի ցուցմունք չի տվել, որում նոր հանգամանքներ նշվեր, որը հնարավորություն կտար մեղադրողին այդպիսի հետևությունների հանգելու: Ընդհակառակը, դատարանում հաստատվել է, որ վկայի ուսադիրները պոկվել են Ժ.Պարոնյանի սայթաքելու և ընկնելու պատճառով, երբ նա փորձել է խուսափել ընկնելուց:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի մեկնաբանությունների 316-րդ հոդվածի 6-րդ կետում նշված է, որ կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն ասելով պետք է հասկանալ հարվածներ հասցնելը կամ ցավ պատճառող այլ բռնի գործողությունները, որոնք սակայն չեն առաջացրել առողջության կարճատև քայքայում կամ աշխատունակության աննշան կայուն կորուստ:
Նույն մեկնաբանության 7-րդ կետում նշված է, որ բռնություն գործադրելու սպառնալիքը (իշխանության ներկայացուցչի կամ նրա մերձավորի նկատմամբ) սպանելու, առողջությանը վնաս պատճառելու, ծեծելու, այլ բռնի գործողություններ կատարելու մասին արվող արտահայտություններն են, ահաբեկելը, նրան ազատությունից զրկելու սպառնալիքը և այլն:
Դատաքննության ժամանակ նման ապացույցներ ձեռք չեն բերվել, որովհետև նման բան չի եղել, իսկ մեղադրողը մեղադրանքի ծավալը փոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու ժամանակ պարտավոր էր մատնանշել այն նոր հանգամանքները, որոնք հիմք են տվել այդպիսի եզրահանգման գալու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի մեկնաբանություններում նշված է` եթե դիմադրությունը տեղի է ունեցել խուլիգանական գործողությունները ավարտվելուց հետո և կապված է ձերբակալումից և քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու հետ, ապա արարքը ենթակա է որակման, որպես խուլիգանություն (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդված) և որպես իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնության գործադրում (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդված):
Այս մեկնաբանությունից պարց է դառնում, որ եթե խուլիգանական գործողություններն ավարտվելուց հետո դիմադրություն է տեղի ունեցել (կոնկրետ այս դեպքում նման բան տեղի չի ունեցել), ապա անգամ այդ ժամանակ դիմադրությունը կարող էր որակվել որպես խուլիգանություն (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդված) և որպես իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնության գործադրում (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդված), այն դեպքում, երբ այդ դիմադրությունը կատարվել է խուլիգանական արարք կատարելուց հետո ձերբակալությունից կամ քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու հետ:
Իսկ նախաքննությամբ և դատաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցներով հաստատված է, որ երբ <<Սինդի>> ակումբ են եկել ոտիկանության աշխատակիցները և Ժ.Պարոնյանին հրավիրել են բաժին, նա որևիցե առարկություն և դիմադրություն ցույց չի տվել, ոստիկանների հետ գնացել է Կենտրոնի բաժին և կատարվածի վերաբերյալ տվել ցուցմունքներ:
Եթե մեղադրողը մեղադրանք է ներկայացնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ապա ինչու Գագիկ Ասատրյանին տուժող չի ճանաչել կամ էլ չի փորձել քննչական գործողությունների հիման վրա հիմնավորել, որ Ժ.Պարոնյանը Գագիկ Ասատրյանի նկատմամբ կատարել է բռնություն, կամ էլ բռնություն գործադրելու սպառնալիք:
Դատարանի կողմից նաև անհիմն փոփոխվել է խափանման միջոցը և խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը` հիմք ընդունելով այն փաստը, որ Ժ.Պարոնյանին հնարավոր չէ հայտնաբերել, սակայն ծանոթանալով դատական գործում առկա ծանուցագրերին, ակնհայտ է, որ այդ հիմքով Ժ.Պարոնյանի խափանման միջոցը փոխելը և կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելն ավելի քան անհիմն է, քանի որ ծանուցագրերը ստորագրված չեն եղել Ժ.Պարոնյանի կողմից, գործում առկա են բժշկական տեղեկանքներ, համաձայն որոնց` Ժ.Պարոնյանը շտապօգնության մեքենայով տեղափոխվել է բժշկական կենտրոն, այս պարագայում անհասկանալի է, թե որն է խափանման միջոցի փոփոխման հիմնավոր կասկածը, այն դեպքում, երբ Ժ.Պարոնյանը մասնակցել է դատական նիստերին, ներկա է եղել վկաների հարցաքննությանը, ապացույցների հետազոտմանը:
Վերը շարադրվածի հիման վրա պաշտպանը գտնում է, որ ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ժամանակ այնպիսի ապացույցներ ձեռք չեն բերվել, որպեսզի Ժ.Պարոնյանի արարքը որակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ավելին ակումբում աշխատող ոստիկանը հեռացվել է աշխատանքից, այս հանգամանքն արդեն կարելի է դիտել որպես ոստիկանին պատժելու հանգամանք և անգամ նախաքննության մարմնի կողմից որպես տուժող չճանաչելը, որն արդեն իսկ իր բնույթով խոսում է այն մասին, որ առկա չէ Ժ.Պարոնյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով բնութագրվող արարք կատարելու փաստը:
Վարույթն իրականացնող մարմինը մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին և 316-րդ հոդվածի 1-ին մասերով: Երկու հոդվածներով նախատեսված արարքներով անձին մեղավոր ճանաչելու համար պարտադիր պայման է արարքը դիտավորությամբ կատարած լինելու փաստի առկայությունը: Գործով ձեռք չի բերվել և ոչ մի ապացույց Ժ.Պարոնյանի կողմից ակնհայտ դիտավորությամբ խուլիգանություն կատարելու, իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ բռնություն գործադրելու կամ դիմադրություն ցույց տալու վերաբերյալ: Այդ պատճառով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել, այն չի բխել ՀՀ օրենսդրությունից, կազմվել է դատավարական նորմերի խախտումներով, իսկ դատարանը հաստատել է մեղադրանքը, նշանակելով առավելագույն պատիժ, մի արարքի համար, որով անձը գործում եղած փաստական հանգամանքներն օբյեկտիվ վերլուծելու արդյունքում պետք է արդարացվեր և կայացվեր արդարացման դատավճիռ:
Քրեական հետապնդման մարմինների և դատարանի կողմից Ժիրայր Պարոնյանին մեղադրանքը հիմնավորված չէ որևէ ապացույցով, քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ ձեռք չի բերվել որևէ ապացույց, որը կհիմնավորեր Ժ.Պարոնյանի կողմից նախաքննության մարմնի կողմից վերագրված արարքները կատարված լինելու փաստը:
Պաշտպանական կողմը գտնում է, որ ոչ դատարանում մեղադրանքը պաշտպանող դատախազը և ոչ էլ դատարանը չեն ցանկացել նկատել և առանց որևէ ապացույցի, կամայական ձևով մեկնաբանելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, Ժիրայր Պարոնյանին մեղավոր է ճանաչել մեղսագրվող չհիմնավորված արարքների կատարման համար:
Դատարանի առջև բարձրացվել են վերը նշված հարցերը, որոնց լուծումները ոչ միայն չեն տրվել, այլ մեղադրանքի կողմի խախտումները կրկնվել են դատարանի կողմից, քանի որ նշված հարցերը պետք է լուծվեին քրեական դատավարության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ապացուցվեին թույլատրելի, վերաբերելի ապացույցների համակցությամբ:
Դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Ժիրայր Պարոնյանն իր կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար ենթակա է պատժի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն:
Այն, որ Ժ.Պարոնյանին պատիժը կրելուն խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն, նույնպես անհիմն է, քանի որ հենց դատարանի կողմից նշվում է, որ նա ունի շաքարային դիաբետ, որպիսի հանգամանքը նրա առողջության վրա ծանր հետևանքներ է թողնում:
Մեղադրանքի կողմից ներկայացված, առավել ևս դատարանում հետազոտված ապացույցներում չկա այն համակցությունը, որը կհաստատեր մեղադրանքի կողմի վարկածը: Իսկ դատարանը, պատշաճ գնահատման չարժանացնելով դատարանում հետազոտված ապացույցները, դատաքննությունից ավելի բարձր է դրել նախաքննության ընթացքում <<ձեռք բերված>> ապացույցների դերն ու նշանակությունը՝ խախտելով նաև օրենքի և դատարանի առջև բոլորի հավասարության սկզբունքը անտեսելով ՀՀ Սահմանադրության 92-րդ հոդվածի, ՀՀ քրեական դատավարության 8-րդ և ՀՀ դատական օրեսգրքի 15-րդ հոդվածների օրենքի և դատարանի առջև բոլորի հավասարության սկզբունքը և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից ապացույցների գնահատման հարցում օրենքի միատեսակ կիրառության նպատակով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը:
Դատարանը խախտել է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածը` Ժիրայր Պարոնյանի նկատմամբ կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասը և 316-րդ հոդվածի 1-ին մասը, որոնք հանգեցրել են նաև <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվեցիայի 6-րդ հոդվածի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ, 358-րդ, 360-րդ հոդվածների պահանջների խախտման:
Բողոքում նշված հիմնավորումներով ակնհայտ է, որ դատավճիռը ոչ օրինական ու հիմնավորված է, և ոչ էլ պատճառաբանված, որի արդյունքում դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ:
Վերոգրյալի հիման վրա պաշտպան Սուսաննա Սարգսյանը խնդրել է փոփոխել ամբաստանյալ Ժ.Պարոնյանի խափանման միջոցը` խափանման միջոց ընտրելով ստորագրություն չհեռանալու մասին մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ նրա առողջական վիճակն օր օրի վատանում է, նրա խնամքին է 3-րդ կարգի հաշմանդամ մայրը: Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 03.09.2014թ. կայացրած թիվ ԵԿԴ/0259/01/13 դատավճիռը, Ժիրայր Պարոնյանին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ կայացնել արդարացման դատական ակտ` ճանաչելով և հռչակելով առաջադրված մեղադրանքում Ժ.Պարոնյանի անմեղությունը և նրան ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից:
Մեղադրող, Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ.Մելքոնյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա, ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը, չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ հոդվածներով, 61-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված պահանջները, այսինքն՝ խախտվել է օրինականության, արդարության սկզբունքները, հետևաբար՝ դատական ակտը ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` կալանքը ուղղիչ հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում դատապարտյալին պահելն է: Կալանքը կարող է նշանակվել ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքների համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում՝ տասնհինգ օրից մինչև երեք ամիս ժամկետով և միայն այն դեպքում, երբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց չի կիրառվել:
Սույն գործով դատական քննության ընթացքամ դատարանի կողմից որոշում է կայացվել Ժիրայր Պարոնյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին և դատավճիռը կայացնելու պահին վերջինս գտնվել է նախնական կալանքի տակ:
Փաստորեն, Առաջին ատյանի դատարանը, Ժիրայր Պարոնյանի նկատմամբ 20 օր կալանք պատիժ նշանակելով, հաշվի չի առել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի դրույթները և արդյունքում թույլ է տվել դատական սխալ:
Ելնելով վերոգրյալից` մեղադրող Հ.Մելքոնյանը խնդրել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ թիվ ԵԿԴ/0259/01/13 գործով 2014 թվականի սեպտեմբերի 03-ի դատավճիռը բեկանել մասնակի. Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 20 օր ժամկետով կալանքը վերացնել, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրա նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված կարգով՝ պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, ամբաստանյալ Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3/երեք/ տարի 4/չորս/ ամիս ժամկետով և տուգանք նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ՝ նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարել նախորդ՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 12-ի դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից՝ ազատազրկում 2/երկու/ ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 3/երեք/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի չափով: Դատավճիռը մյուս մասերով թողնել անփոփոխ:

4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքները` բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքներում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին բողոք բերած անձանց ելույթը, կողմերի պատասխանները, ինչպես նաև վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, հանգում է հետևության, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը` բավարարել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Քրեադատավարական օրենսդրության խնդիրներն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական դատավարությունն իրականացվում է ապահովելու համար`
1) անձի, հասարակության և պետության պաշտպանությունը հանցագործությունից.
2) անձի և հասարակության պաշտպանությունը պետական իշխանության ինքնիրավ գործողություններից և չարաշահումներից` կապված իրական կամ ենթադրվող հանցավոր արարքի հետ:
Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում`
1) քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի.
2) ոչ մի անմեղ անձ հանցանքի կատարման մեջ չկասկածվի, չմեղադրվի և չդատապարտվի.
3) ոչ ոք անօրինական և կամ առանց անհրաժեշտության չենթարկվի դատավարական հարկադրանքի միջոցների, պատժի, իրավունքների և ազատությունների այլ սահմանափակման:
Օրինականության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը, ինչպես նաև քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձինք պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, սույն օրենսգիրքը և մյուս օրենքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք…
…3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն ….
….6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը …>>:
Ամբաստանյալ Ժիրայր Պարոնյանը և նախաքննության, և դատաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել:
Առաջին ատյանի դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալ Ժիրայր Պարոնյանի դատաքննական ցուցմունքները, դրանք համադրելով այլ ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, գտել է, որ ամբաստանյալ Ժիրայր Պարոնյանի դատաքննական ցուցմունքները` վկա Գագիկ Ասատրյանին չհրելու, հայհոյանքներ չտալու, խուլիգանություն չկատարելու, իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն չգործադրելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված և դատական ակտում շարադրված հետևյալ ապացույցներով.
Վկաներ, դեպքի օրվա դրությամբ ՀՀ ոստիկանության ՊՊԳՎ վարչության Կենտրոնի պահպանության բաժնի ոստիկան Գագիկ Ասատրյանի, <<Սինդի>> գիշերային ակումբի աշխատակցուհի Սիրանույշ Մկրտումյանի, ՀՀ ոստիկանության ՊՊԳՎ Կենտրոնի պահպանության բաժնի դասակի հրամանատար Քերոբ Խաչատուրյանի, ՀՀ ոստիկանության ՊՊԳՎ Կենտրոնի պահպանության բաժնի ոստիկաններ Սարգիս Գևորգյանի, Արսեն Համբարձումյանի, Մխիթար Տիգրանյանի, Նարեկ Մակարյանի, <<Սինդի>> գիշերային ակումբի անվտանգության աշխատակից Արթուր Կոստյանի ցուցմունքներով, դատահետքաբանական փորձաքննության 2013 թվականի նոյեմբերի 21-ի Հմ. 2652 եզրակացությամբ, իրեղեն ապացույց ճանաչված, դեպքի ժամանակ Գագիկ Ասատրյանի հագին եղած համազգեստի ուսադիրներով:
Առաջին ատյանի դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալ Ժիրայր Պարոնյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները, գտել է, որ ամբաստանյալի կողմից, նրա մեղավորությամբ, խուլիգանություն կատարելն ապացուցված է, նրա այդ արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: Ապացուցված է նաև ամբաստանյալ Ժիրայր Պարոնյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, իշխանության ներկայացուցչի նկատմամբ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելը` կապված նրա կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
Քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա քննության առնելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, վերաքննիչ դատարանը հիմնավորված է համարում Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն առ այն, որ Ժիրայր Պարոնյանը կատարել է հանցանքներ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները հիմնավորված են քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ:
Պահպանված են ապացույցների հավաքման, ստուգման և իրավական գնահատության վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ նախատեսված ընթացակարգերը:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն առ այն, որ սույն գործով բացակայում են Ժիրայր Պարոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղավոր ճանաչելու հիմքերը, հայտնում է հետևյալ դիրքորոշումը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Խուլիգանությունը` դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով (…)>>:
Ա.Խաչատրյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. <<(…) Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով: Իսկ արարքը համարվում է խուլիգանական մղումներով կատարված, եթե այն կատարվում է հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի հողի վրա, երբ մեղավոր անձի վարքը հանդիսանում է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և թելադրված է լինում շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելու ցանկությամբ: Հետևաբար, եթե մեղավոր անձի գործողությունները կատարվել են ոչ խուլիգանական մղումներով և չեն զուգորդվել հասարակական կարգի կոպիտ խախտմամբ, դրանք չեն կարող որակվել որպես խուլիգանություն>> (տե՛ս Արման Մհերի Խաչատրյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2006 թվականի հոկտեմբերի 24-ի ՎԲ-223/06 որոշումը):
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Շահեն Հախվերդյանի գործով 2012 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԱՎԴ/0014/01/11 որոշման մեջ քրեաիրավական վերլուծության ենթարկելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով նախատեսված խուլիգանության հանցակազմը` արձանագրել է հետևյալը.
<<(…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը ենթակա է որակման որպես խուլիգանություն միայն այն դեպքում, երբ գործով ձեռք բերված ապացույցներով կհիմնավորվի հասարակական կարգի խախտման կոպիտ լինելը և միաժամանակ, հասարակության նկատմամբ այդ խախտմամբ արտահայտված անհարգալից վերաբերմունքի բացահայտ լինելը: (…)
(…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդված) այն դեպքերում, երբ`
ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամների բացակայությամբ,
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով,
ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն,
զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հանցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի,
է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով:
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության վերաբերյալ գործեր քննելիս և լուծելիս ստորադաս դատարանները պետք է հիմք ընդունեն սույն որոշման շարադրված իրավական դիրքորոշումները և յուրաքանչյուր դեպքում, ելնելով գործի փաստական հանգամանքներից, քննության առարկա դարձնեն այն հարցը, թե արդյոք անձի արարքում առկա են խուլիգանության հատկանիշներ:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Իշխանության ներկայացուցչի կամ նրա մերձավոր ազգականի նկատմամբ կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելը կամ բռնություն գործադրելու սպառնալիքը՝ կապված նրա կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ (…)>>:
Արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով եթե գոյություն ունեն հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայությունը`
ա) անձը պետք է գիտակցի, որ բռնություն է գործադրում կամ դա գործադրելու սպառնալիք է տալիս իշխանության ներկայացուցչի կամ նրա մեձավոր ազգականի նկատմամբ,
բ) բռնությունը կամ դա գործադրելու սպառնալիքը պետք է կապված լինի իշխանության ներկայացուցչի կողմից իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու հետ:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով սույն գործի փաստական հանգամանքներին, արձանագրում է, որ 2013 թվականի նոյեմբերի 11-ի լույս 12-ի գիշերը, ամբաստանյալ Ժիրայր Պարոնյանը, գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ, գիշերային ակումբ մուտք գործելու հարցի շուրջ վիճաբանել է իր ընկեր Կարեն Բունիաթյանի և ակումբի անվտանգության աշխատակից Արթուր Կոստյանի հետ։ Այդ ընթացքում, իր անձի առավելությունն ընդգծելու նպատակով` նա բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորել հասարակության, այդ թվում նաև ակումբի նախասրահում գտնվող անձանց նկատմամբ` հայհոյել է, քաշքշել Արթուր Կոստյանի հագուստից, կոպիտ տոնով հարցրել է, թե նա ով է, որ իրեն թույլ չի տալիս մտնել ներս: Բացի այդ, Ժիրայր Պարոնյանը, պատահաբար լսելով Կարեն Բունիաթյանի և ակումբում հասարակական կարգի պահպանության նպատակով ծառայողական պարտականությունները կատարող, իշխանության ներկայացուցիչ հանդիսացող, ՀՀ ոստիկանության պետական պահպանության գլխավոր վարչության Կենտրոնի պահպանության բաժնի ոստիկան Գագիկ Ասատրյանի` իրեն ակումբից հեռացնելու վերաբերյալ զրույցը, մոտեցել է վերջինիս` ասելով. <<Քո ուզածն ինչ է>>: Երբ Գագիկ Ասատրյանը պահանջել է հեռանալ, Ժիրայր Պարոնյանը չի ենթարկվել նրա օրինական պահանջներին և Գագիկ Ասատրյանի ծառայողական պարտականությունների հետ կապված առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելով` քաշելով, պոկել է վերջինիս ծառայողական համազգեստի` ՀՀ ոստիկանության խորհրդանիշ պարունակող ուսադիրները:
Վերաքննիչ դատարանը, վերլուծելով փաստական հանգամանքները, գտնում է, որ Ժիրայր Պարոնյանի գործողությունները կատարվել են խուլիգանական մղումներով և զուգորդվել են հասարակական կարգի կոպիտ խախտմամբ, ինչպես նաև վերջինս գիտակցել է, որ բռնություն է գործադրում իշխանության ներկայացուցիչ` ՀՀ ոստիկանության պետական պահպանության գլխավոր վարչության Կենտրոնի պահպանության բաժնի ոստիկան Գագիկ Ասատրյանի նկատմամբ և բռնություն գործադրելը կապված է եղել իշխանության ներկայացուցչի կողմից իր ծառայողական պարտականությունները` ակումբում հասարակական կարգի պահպանելը, կատարելու հետ:
Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն առ այն, որ քրեական հետապնդման մարմինների և դատարանի կողմից Ժիրայր Պարոնյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չէ որևէ ապացույցով, քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ ձեռք չի բերվել որևէ ապացույց, որը կհիմնավորեր Ժ.Պարոնյանի կողմից նախաքննության մարմնի կողմից վերագրված արարքները կատարված լինելու փաստը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-127-րդ հոդվածների դրույթները, դատավճռում շարադրված ապացույցները ենթարկելով բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար են ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը գնահատելու և այն հիմնավորված համարելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ քրեական գործի քննության ընթացքում նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել, ամբաստանյալի կողմից իրեն մեղսագրված արարքները կատարելը և նրա մեղքը հիմնավորվում է քրեական գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ սույն գործի շրջանակներում դատավճիռը բեկանելու և Ժիրայր Պարոնյանի վերաբերյալ արդարացման դատական ակտ կայացնելու համար:
Քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկներն այն մասին, որ մեղադրողի կողմից մեղադրանքի ծավալը փոփոխվել և լրացվել է դատավարական նորմերի կոպիտ խախտմամբ, որն ամբաստանյալի համար առաջացրել է ծանր հետևանքներ, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ <<Եթե առաջին ատյանի դատարանում դատական քննության ընթացքում մեղադրողը գտնում է, որ առաջադրված մեղադրանքը խստացման կամ մեղմացման առումով ենթակա է լրացման կամ փոփոխման, քանի որ ի հայտ են եկել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել և չէին կարող հայտնի լինել մինչդատական վարույթում, և եթե գործի փաստական հանգամանքները հնարավորություն չեն տալիս մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու առանց դատական քննությունը հետաձգելու, ապա դատարանին ներկայացնում է առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու համար դատական քննությունը հետաձգելու վերաբերյալ միջնորդություն: Մեղադրողը նման միջնորդությամբ կարող է հանդես գալ մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ <<Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված հիմքերի առկայության դեպքում դատարանը դատախազի միջնորդությամբ հետաձգում է նիստը` անհրաժեշտ քննչական և այլ դատավարական գործողություններ կատարելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու համար: (…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ <<Մեղադրողը կարող է մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը փոխել մեղադրանքը, այդ թվում նաև` խստացման առումով, եթե դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները անհերքելիորեն վկայում են, որ ամբաստանյալը կատարել է այլ հանցանք, քան այն, որը նրան մեղսագրվում է>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Սուրեն Նալբանդյանի վերաբերյալ գործով 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման մեջ հետևյալ իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել. <<(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանում է դատարանում մեղադրանքի փոփոխման երկու ռեժիմ` փոփոխում քննչական գործողությունների կատարմամբ, որը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և փոփոխում առանց քննչական գործողություններ կատարելու, որը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով: Ընդ որում, <<ի հայտ են եկել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հայտնի չեն եղել և չէին կարող հայտնի լինել մինչդատական վարույթում>> պայմանը, որը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 1-ին մասում, ամրագրված կամ վկայակոչված չէ 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասում: Ուստի օրենսդրի կամքն այն է, որ առանց քննչական գործողություններ կատարելու մեղադրանքի փոփոխությունը (3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասի ռեժիմ) կարող է կատարվել նաև այն դեպքում, երբ դրա համար հիմք հանդիսացած հանգամանքները մինչդատական վարույթում հայտի են եղել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերով նախատեսված երկու իրավական ռեժիմների համար ընդհանուր է այն, որ երկու դեպքում էլ պաշտպանության իրավունքի երաշխիքների ապահովումը պարտադիր է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերով նախատեսված իրավական ռեժիմներով մեղադրանքը փոփոխելու համար հիմք է մեղադրանքի փաստական հանգամանքների այնպիսի փոփոխությունը, որի հետևանքով փոխվում է արարքի իրավաբանական որակումը կամ երբ նման փոփոխման դեպքում արարքի որակումը թեև մնում է նույնը, սակայն փոխվում է հանցակազմի հատկանիշների բովանդակությունը, օրինակ` փոփոխվում է միևնույն հանցակազմի դիսպոզիցիայում նկարագրված այլընտրանքային արարքը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերով նախատեսված իրավական ռեժիմների գործողությունը տարածվում է նաև այն դեպքերի վրա, երբ միևնույն իրավաբանական որակման շրջանակներում մեղադրանքի մեջ ավելացվում կամ մեղադրանքի ծավալից հանվում են առանձին դրվագներ: Նման դեպքերում, եթե հանցագործության բնույթն այնպիսին է, որ հնարավոր չէ դատաքննության ընթացքում նոր դրվագի վերաբերյալ կատարել քննություն, ապա մեղադրողը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով, պետք է առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու նպատակով միջնորդի հետաձգել գործի դատական քննությունը: Մինչդեռ այն դեպքում, երբ հանցագործության բնույթն այնպիսին է, որ հնարավոր է դատաքննության շրջանակում նոր դրվագի վերաբերյալ քննություն կատարել, ապա մեղադրողը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, պետք է որոշում կայացնի առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու մասին:
Հիմք ընդունելով սույն որոշման 18-21-րդ կետերում շարադրված դատողությունները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու սահմաններն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասը չի մեկնաբանվում նույն հոդվածի 1-ին մասի համատեքստում (…)>>:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանում գործի դատաքննության ընթացքում մեղադրողը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածով, որոշումներ է կայացրել Ժիրայր Պարոնյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխելու, նոր մեղադրանք առաջադրելու և նրան որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և այդ որոշումները միջնորդությամբ ներկայացրել է դատարան: Վերոնշյալ որոշումներով նոր մեղադրանքի ծավալի մեջ ներառվել է Ժիրայր Պարոնյանին վերագրվող 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռում իրավացիորեն ընդգրկել է նոր մեղադրանքը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրողը գործել է դատարանում մեղադրանքի փոփոխման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված իրավական ռեժիմի շրջանակներում և դատավարական նորմերի խախտում թույլ չի տվել:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումներին այն մասին, որ դատարանի կողմից Ժիրայր Պարոնյանի նկատմամբ անհիմն փոփոխվել է խափանման միջոցը և խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը, ապա վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը խափանման միջոցի հարցում հանգել է ճիշտ հետևության, հաշվի առնելով, որ Ժիրայր Պարոնյանը դատական քննության ընթացքում խուսափել է վարույթն իրականացնող մարմնից, խափանման միջոց է կիրառել կալանավորումը, ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտվելու դեպքում նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու հավանականությունը բարձրանում է, Ժիրայր Պարոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը թողել է անփոփոխ:
Քննության առնելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի փաստարկն առ այն Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա, ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը, չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ հոդվածներով, 61-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված պահանջները, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Կալանքը ուղղիչ հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում դատապարտյալին պահելն է: Կալանքը կարող է նշանակվել ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքների համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում` տասնհինգ օրից մինչև երեք ամիս ժամկետով և միայն այն դեպքում, երբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց չի կիրառվել>>:
Սույն գործով դատական քննության ընթացքամ Առաջին ատյանի դատարանն իր 2014 թվականի հուլիսի 31-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, փոփոխել է, նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրել կալանավորումը և հայտարարել հետախուզում:
Առաջին ատյանի դատարանը Ժիրայր Պարոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակել կալանք քսան օր ժամկետով:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Ժիրայր Պարոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով կալանքի ձևով պատիժ նշանակելով, հաշվի չի առել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի դրույթները և արդյունքում թույլ է տվել դատական սխալ:
Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Ժիրայր Պարոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի 1-ին մասի դրույթներից ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով կալանքի ձևով պատիժ չի կարող նշանակվել, գտնում է, որ նշված հոդվածի սանկցիայով պետք է պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով: Միաժամանակ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը` վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Ժիրայր Պարոնյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել տուգանքի առավելագույն չափով:
Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ժիրայր Պարոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ հոդվածներով, 61-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների խախտում, ինչը համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի` քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը, որն ազդել է գործով ճիշտ դատական ակտ կայացնելու վրա, և համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի` հիմք է Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու և պատժի մասով փոփոխելու համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը:
Վերոգրյալի հիման վրա վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի սեպտեմբերի 03-ի դատավճիռը` պատժի մասով, պետք է բեկանել և փոփոխել` Ժիրայր Պարոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավաձի հիսնապատիկի չափով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում երեք տարի չորս ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված կարգով` պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Ժիրայր Պարոնյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկում երեք տարի չորս ամիս ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավաձի հիսնապատիկի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ` նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարելով նախորդ` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 12-ի դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից ազատազրկում` երկու ամիս ժամկետով և Ժիրայր Պարոնյանի նկատմամբ պետք է վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` երեք տարի վեց ամիս ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավաձի հիսնապատիկի չափով:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Ժիրայր Պարոնյանի շահերի պաշտպան Սուսաննա Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, իսկ մեղադրող Հ.Մելքոնյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի սեպտեմբերի 03-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով, բեկանել և փոփոխել:
Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով` տուգանք` նվազագույն աշխատավաձի հիսնապատիկի` 50.000 /հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում 3/երեք/ տարի 4/չորս/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված կարգով` պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, ամբաստանյալ Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3/երեք/ տարի 4/չորս/ ամիս ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավաձի հիսնապատիկի` 50.000 /հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ` նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարել նախորդ` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 12-ի դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից ազատազրկում` 2/երկու/ ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Ժիրայր Հարությունի Պարոնյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 3/երեք/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավաձի հիսնապատիկի` 50.000 /հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ