ԵԿԴ/0227/01/13






Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը
դադարեցնելու մասին

«1» փետրվարի 2014թ. ք. Երևան

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և
Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
դատախազության ավագ դատախազ` Գագիկ Մարգարյանի,

նույն Դատարանում` խորհրդակցական սենյակում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Արթուր Աշոտի Հարությունյանի` (ծնված 1967թ. օգոստոսի 18-ին, Երևան քաղաքում, ազ¬գութ¬յամբ հայ, ՀՀ քա¬ղաքացի, միջնակարգ կրթութ¬յամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, նախ¬կինում չդատա¬պարտ¬ված, երկրորդ խմբի հաշմանդամ, հաշվառված է Երևանի Մառի 6-րդ շենքի 47-րդ բնակարանում, փաստացի բնակվում է Երևանի Ուլնեցու 1-ին նրբանցքի 6-րդ շենքի 27-րդ բնակարանում),

Պ Ա Ր Զ Ե Ց`

Թիվ 151001008 քրեական գործն հարուցվել է 2008թ. նոյեմբերի 12-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով Երևանի տրանսպորտային հանցա¬գործությունների քննչական բաժնում` Նարինե Ոսկանյանի դիմումի հիման վրա` Արթուր Հարութ¬յուն¬ յանի կողմից կեղծ փաստաթուղթ իրացնելու և օգտագործելու դեպքի առթիվ։
2008թ. դեկտեմբերի 18-ին Արթուր Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում և որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրություն։
2009թ. մայիսի 7-ին Արթուր Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով (Գևորգ Շիրականյանի անվամբ կեղծ փաստաթուղթ ներկայացնելու դրվագի լրացմամբ)։
2009թ. մայիսի 12-ին սույն քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մինչև Արթուր Հարություն¬յանին հայտնաբերելը։
2013թ. հուլիսի 27-ին Արթուր Հարությունյանին հայտնաբերելու և ոստիկանության բաժին բերման ենթարկելու հիմքով քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է։ Նույն օրը Արթուր Հարություն¬յանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրություն։
2013թ. նոյեմբերի 21-ին սույն քրեական գործը Արթուր Աշոտի Հարությունյանի նկատ¬մամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրակա¬ցութ¬յամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬¬սութ¬յան դատա¬րան, 2013թ. նոյեմբերի 22-ին ընդունվել վարույթ, ապա նշանակվել դատական քննության։
Համաձայն Արթուր Հարությունյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման, ինչպես նաև մեղադրական եզրակացության` վերջինիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով մե¬ղադրանք է առա¬ջադրվել այն բանի համար, որ նա « 2007թ. օգոստոսին «Զարգացման Հայկական Բանկ» ԲԲԸ–ում Նարինե Ոսկանյանի անվամբ վարկային պայմանագիր կնքելու հա¬մար իրացրել` ներկայացրել է իրավունք վերապահող` Նարինե Ոսկանյանի անվամբ «Քիսո» ՍՊԸ-ում աշխատելու և աշխատավարձի վերաբերյալ կեղծ տեղեկանք։
Բացի այդ, Արթուր Հարությունյանը 2008թ. օգոստոսին «Արֆին» վարկային կազմակեր¬պությունում Գևորգ Շիրակյանի անվամբ վարկային պայմանագիր կնքելու համար իրացրել` ներ¬կայացրել է իրավունք վերապահող` Գևորգ Շիրակյանի անվամբ ՀՀ Կենտրոնական բանկի վար¬կային ռեգիստրի կեղծ տեղեկանք»։
Դատական քննության ընթացքում ամբաստանյալ Արթուր Հարությունյանը, տեղեկացվելով «Հա¬յաս¬տանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ի թիվ ԱԺՈ-080-Ն որոշման ընդունման, կիրառման պարագայում դրա իրավական հետևանքների մասին, դիմեց Դատարանին` համաներման վերոնշյալ ակտն իր նկատմամբ կիրառելու, ոչ ար¬դարացնող այդ հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու վե¬րաբերյալ։ Միաժամանակ Դատարանին ներկայացրեց 2-րդ խմբի հաշմանդամության փաստն հաստատող 2013թ. նոյեմբերի 26-ի թիվ 1074437 տեղեկանքը։
Մեղադրողը վերոնշյալ միջնորդության դեմ չառարկեց։
Դատարանը, քննարկելով ամբաստանյալ Ա.Հարությունյանի վերոնշյալ միջնոր¬դութ¬յունը, գտնում է, որ ի հայտ է եկել քրեական գործի վարույթը բացառող հանգամանք (հիմք), որի պայ¬մաններում քրեական գործի վարույթն ենթակա է կարճման, իսկ ամբաստանյալ Ա.Հարութ¬յունյանի նկատմամբ հարուցված քրեա¬կան հե¬տապնդումը` դադա¬րեցման։ Նման հետևութ¬յան Դատարանը հանգում է հետևյալ իրա¬վական վեր¬լու¬¬ծութ¬յունների և դատողությունների արդյունքներով.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխա¬նատ¬վությունից« իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակի ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատ¬ժատեսակով կամ կարող է վերացվել դատվածությունը։
«Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակ¬ցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013թ. հոկտեմբերի 3-ի թիվ ԱԺՈ-080-Ն որոշման (այսուհետ նաև` Համաներման որոշում) 5-րդ կետի համաձայն` կարճման են ենթակա մինչև 2013թ. սեպտեմբերի 1-ը ներառյալ կատարված հանցագործությունների վերա¬բերյալ (....) դատարանների վարույթում գտնվող քրեական գործերը, որոնցով` (...) 3. նույն որոշման 2-րդ կետի 1-ին ենթակետում թվարկված անձինք` առաջին և երկրորդ կարգի հաշմանդամները, կարող են մեղադրվել կամ մեղադրվում են այնպիսի հանցագործություն¬ներ կա¬տա¬րելու մեջ, որոնց համար նախատեսված է պատիժ` ոչ ավել, քան հինգ տարի ժամկետով ազա¬տազրկում։
Համաներման որոշման 13-րդ կետի 1-ին ենթակետի համաձայն` այդ որոշման կատարումը ՀՀ ընդհանուր իրավա¬սության առաջին ատյանի և վերաքննիչ քրեական դատարանների կա¬տար¬մանն է վերապահված`
ա. այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը ՀՀ ընդհանուր իրավասության առա¬ջին ատյանի կամ վերաքննիչ քրեական դատարաններում են, սակայն մինչև սույն որոշման ուժի մեջ մտնելը չեն քննվել, կամ այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը քննվել են, բայց դատավճիռներն օրինական ուժի մեջ չեն մտել....։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 13-րդ կետի համա¬ձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել« իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթն ենթակա է կարճման« եթե ընդունվել է համաներման ակտ։ Նույն հոդվածի 5-րդ մասը սահմանում է« որ դատարանը« հայտնաբերելով քրեական հե¬տապնդումը բացառող հանգամանքներ« լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հե¬տապնդումը դադարեցնելու հարցը։ Նույն հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` համաներման հիմ¬քով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը (ամբաստանյալը)։ Այդ դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովո¬րական կարգով։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մե¬ղադրյալը, ում վերաբերյալ գործը նշանակված է դատական քննության, կոչվում է ամբաստանյալ, հետևաբար` ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի վերոնշյալ մեկ¬նաբա¬նութ¬յունները վերաբերելի են նաև սույն գործով ամբաստանյալի կարգավիճակում գտնվող Արթուր Հարությունյանի նկատմամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի պատժամասն որպես պատժատեսակ նախատեսում է տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհարյուրա¬պա¬տիկի չափով կամ ազատազրկում` առավե¬լա¬գույնը երկու տարի ժամկետով։ ՀՀ ոստիկա¬նության ինֆորմացիոն կենտրոն 2013թ. նոյեմբերի 20-ին կատարված հարցման արդյունքներով պարզվել է, որ Արթուր Հարությունյանը նախկինում դատապարտված չէ, նրա նկատմամբ հա¬մաներման ակտ երբևէ չի կիրառվել։
Դատարանը« հաշվի առնելով վերոնշյալ կարգավորումները, փաստում է, որ Համաներման որոշման 5-րդ կետի, ինչպես նաև 13-րդ կետի 1-ին ենթակետի ուժով ամբաստանյալ Ա.Հարություն¬յանի նկատմամբ համաներման կիրա¬ռու¬մը վերապահված է բացառապես դատարանին, տվյալ դեպքում` գործը քննող ընդհանուր իրավասության դատարանին։
Համաներման որոշման 9-րդ կետում սահմանված են այն դեպքերը« որոնց առկայության պայմաններում օրենսդիրը բացառել է համաներման կիրառումը, մասնավորապես` Համաներման որոշման 9-րդ կետի 7-րդ ենթակետում թվարկված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի այն հոդվածները և հոդվածների մասերը« որոնցով նախատեսված արարքները կատարած անձանց նկատմամբ համաներումը կիրառելի չէ։ Դատարանն արձանագրում է« որ թվարկված հոդվածների և հոդված¬ների մասերի շարքից բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տեսված արարքը« այսինքն` այն կատարած անձանց, այդ թվում` ամբաստանյալ Ա.Հարություն¬յանի նկատմամբ համաներման կիրառումն այդ հիմքով սահմանափակված չէ։
Սույն քրեական գործի նյու¬թերում բացակայում են նաև Համաներման որոշման մեջ նշված այն սահմանա¬փակումները« որոնք կարող են արգելք հանդիսանալ ամբաստ¬անյալ Ա.Հարություն¬յանի նկատ¬մամբ Համաներման որոշման կիրառ¬ման համար, այդ թվում` բացակա¬յում է նաև հանցագործությունների համակցությունը, հետևաբար` այդ կարգով պատիժ նշա¬նակելու և Համա¬ներման որոշման 20-րդ կետի կիրառման հիմնավորվածությունը։
Համաներման որոշման 9-րդ կետի 4-րդ ենթակետի համաձայն` համաներումը կիրառելի չէ մինչև վերոնշյալ որոշման ընդունելը ( այսինքն` մինչև 2013թ. հոկտեմբերի 3-ը) հետախուզման մեջ գտնվող անձանց նկատմամբ...։ Տվյալ դեպքում Դատարանը փաստում է, որ գործով ամբաս¬տանյալ Ա.Հարությունյանը հայտնաբերվել, հետևաբար` նրա նկատմամբ հայտարարված հետա¬խուզումը դադարեցվել է 2013թ. հուլիսի 27-ին, այսինքն` մինչև Համաներման որոշմամբ նշված ժամկետի լրանալը, հետևաբար` այդ հիմքով ևս Համաներման որոշումը կիրառելու իրավական խոչընդոտ¬ները բացակայում են։
Այսպիսով, Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրվող արարքում ամբաստանվող Արթուր Հարությունյանի նկատմամբ կիրառելի է Համաներման որոշման 5-րդ կետի 3-րդ ենթակետը, որի կիրառման արդյունքում նրա նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումն ենթակա է դադարեցման, իսկ գործի վարույթը` կարճման։ Նման հետևության հանգելիս Դատարանը նաև արձանագրում է, որ առկա է ոչ արդարացնող այդ հիմքով ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված պայմանը` ամբաստանյալի համաձայնությունը, քանի որ վերջինս է Դատարանին դիմել Համա¬ներման որո¬շումն իր նկատմամբ կիրառելու միջնորդությամբ։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 294-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` գործով վարույթը կարճելու և/կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումն ընդգրկում է նախնական քննության փուլում ընտրված խափանման և վնասի հատուցման ապահովման միջոց¬ները, քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցները վերացնելու մասին որոշում, ինչպես նաև որոշում` իրեղեն ապացույցների ճակատագրի վերաբերյալ։ Այդ հոդվածի և 292-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեկնա¬բա¬նությունից հետևում է, որ վերոնշյալ հարցերի քննակմանն ու լուծմանը Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ քրեական գործը վարույթ ընդունելուց հետո 15- օրյա ժամկետում, թեև դատական քննության հետագա փուլերում ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 294-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այդ հարցերի լուծումն ևս անհրաժեշտութ¬յուն է, քանի որ ուղղակիորեն վերաբերում է կողմերի իրավունքներին.
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 10.1 կետի համաձայն` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ է նաև առաջին ատյանի դատարանի կայացրած` քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը, հետևաբար` գործով վարույթը կամ քրեական հետապնդումը բացառող որևէ հիմքի առկայության պայման¬ներում վերոնշյալ հարցերի քննարկումն ու լուծումը սահմանափակված չէ միայն դատական քննության սկզբնական, գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 294-րդ հոդվածի կարգով կայացվող որոշմամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` խափանման միջոցը վերացվում է« երբ վերանում է դրա անհրաժեշտությունը։
Համաներման որոշումն ամբաստանյալ Արթուր Հարությունյանի նկատմամբ կիրառելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ դրանով իսկ վերացել է նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը պահպանելու անհրաժեշտությունը« ուստի անհապաղ վերացնում է վերջինիս նկատմամբ որպես խափան¬ման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստո¬րագրությունը։
Դատարանը փաստում է, որ հանցագործության հետքեր կրող և այդ կապակցությամբ իրեղեն ապացույց ճա¬նաչված փաստաթղթերը` «Քիսո» ՍՊ ընկերությունում Նարինե Ոսկանյանի աշխա¬տելու և աշխատա¬վարձի վերաբերյալ տեղեկանքը, ինչպես նաև Գևորգ Շիրականյանի անվամբ ՀՀ Կենտրոնական բանկի վարկային ռեգիստրի տեղեկանքն անհրաժեշտ է պահել քրեական գործում` այն պահելու ողջ ժամանակահատվածում։
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 13-րդ կետերով, նույն հոդվածի 5-րդ և 6-րդ մասերով, 41-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով, 119-րդ, 294-րդ և 313-րդ հոդվածներով, 379-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, ինչպես նաև Համաներման որոշման պահանջներով` Դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց `

1. Ամբաստանյալ Արթուր Աշոտի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեա¬կան հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վա¬րույթը կարճել` «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013թ. հոկտեմբերի 3-ի թիվ ԱԺՈ-080-Ն որոշման 5-րդ կետի 3-րդ ենթակետը և միաժամանակ 2-րդ կետի 1-ին ենթակետը նրա նկատմամբ կիրառելու հիմքով։
2. Արթուր Աշոտի Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափան¬ման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունն անհապաղ վերացնել։
3. Իրեղեն ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը` «Քիսո» ՍՊ ընկերությունում Նարինե Ոսկանյանի աշխա¬տելու և աշխատավարձի վերաբերյալ տեղեկանքը, ինչպես նաև Գևորգ Շիրականյանի անվամբ ՀՀ կենտրոնական բանկի վարկային ռեգիստրի տեղեկանքը, պահել քրեական գործում։
4. Սույն որոշման օրինակներն հանձնել կողմերին` պարզաբանելով, որ այն կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակման օրվանից մեկամսյա ժամ¬կետում։



ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ