ԵԿԴ/0221/01/13

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Ռ.Մխիթարյան
դատավորներ` Ա.Ազարյան
Մ.Պապոյան

քարտուղարությամբ` Մ.Մահտեսյանի
Հ.Հակոբյանի
Ա.Գրիգորյանի

մասնակցությամբ`
ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի
պաշտպան Հ.Բաբայանի
մեղադրող Ա.Հակոբյանի
տուժողի իրավահաջորդ Ղ.Պողոսյանի

2017 թվականի դեկտեմբերի 1-ին, Երևան քաղաքում,

դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Գուրգեն Բաբայանի պաշտպան Հ.Բաբայանի և մեղադրող Ա.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա վերաքննության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գուրգեն Դավիթի Բաբայանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետով,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը
1. Երևան քաղաքի նախկին Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների դատախազի` 2007 թվականի մայիսի 20-ի որոշմամբ հարուցել է թիվ 13203507 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նույն օրը՝ 2007 թվականի մայիսի 20-ին, քրեական գործն ընդունվել է նշված դատախազության քննիչի վարույթ:
2007 թվականի մայիսի 21-ին որոշում է կայացվել Գուրգեն Դավիթի Բաբայանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին, և նույն օրը նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
Երևան քաղաքի նախկին Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների առաջին ատյանի դատարանի` 2007 թվականի մայիսի 21-ի որոշմամբ Գ.Բաբայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
2007 թվականի հուլիսի 20-ին քրեական գործով վարույթը կասեցվել է մինչև մեղադրյալ Գ.Բաբայանին հայտնաբերելը։
2012 թվականի նոյեմբերի 29-ին քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչի վարույթ։
2012 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Գ.Բաբայանը հայտնաբերվել, և քրեական գործով կասեցված վարույթը վերսկսվել է։
Նույն օրը՝ 2012 թվականի դեկտեմբերի 11-ին, Գ.Բաբայանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2012 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշմամբ Գ.Բաբայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերահաստատվել է:
2013 թվականի փետրվարի 11-ին քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ ԾՀՔ բաժնի քննիչի վարույթ։
Քննիչի` 2013 թվականի փետրվարի 26-ի որոշմամբ Գ.Բաբայանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետով։
Քննիչի` 2013 թվականի հունիսի 12-ի որոշմամբ Գ.Բաբայանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է, և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետով։
2013 թվականի նոյեմբերի 15-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)` ըստ էության քննելու համար։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 20-ի դատավճռով Գ.Բաբայանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 6 (վեց) տարի ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի պաշտպան Հ.Բաբայանը և գործով մեղադրող Ա.Հակոբյանը:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2016 թվականի մայիսի 30-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ, և գործը նշանակվել է դատական նիստում քննության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 47-րդ գլխի կանոններով:

Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Գ.Բաբայանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ. «[Նա] 2007թ. մայիսի 20-ին` ժամը 20:30-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «ՎԱԶ 2121» մակնիշի 70 OS 110 պ/հ ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Քաջազնունի փողոցով երթևեկելիս ձայնային ազդանշան տալու պատճառով սեփական անձի «առավելությունն» ընդգծելու նպատակով, սկսել է հետապնդել «ՎԱԶ 2107» մակնիշի 01 ՍS 322 պ/հ ավտոմեքենային: Երևան քաղաքի Նար-Դոս փողոցի 75 և 77 շենքերի միջնամասում հանդիպելով նշված ավտոմեքենային` իրեն ձայնային ազդանշան տալու համար պարզաբանումներ է պահանջել վարորդ Էդուարդ Ղազարյանից, որի պատճառով նրանց միջև վիճաբանություն է ծագել;
Գ.Բաբայանը, օգտագործելով չնչին առիթը` ձայնային ազդանշան տալը, խուլիգանական դրդումներով, Է.Ղազարյանին սպանելու դիտավորությամբ, իր մոտ պահվող դանակով հարվածել է վերջինիս կյանքի համար կենսական կարևոր օրգանների` կրծքավանդակի առաջային մակերեսի ձախ հատվածին: Հարվածի հետևանքով վնասվել է Է.Ղազարյանի ձախ առաջին կողաճառը, ձախ թոքի վերին բ[լի]թը, կտրվել է ենթաանրակային զարկերակը: Նույն օրը` ժամը 20:45-ին, Էդուարդ Ղազարյանը տեղափոխվել է Երևան քաղաքի թիվ 3 կլինիկական հիվանդանոց, որտեղ արյան սուր կորստի հետևանքով գիտակցության չգալով մահացել է»:
3. Դատաքննության արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 20-ի սահմաններում, երբ տուժող Էդուարդ Ղազարյանն ընկերների՝ վկաներ Վահան Յոլյանի, Տիգրան Մարկոսյանի, Կարեն Զորօղլյանի և վերջինիս բարեկամ Գրիգոր Մարաբյանի հետ գտնվել է Երևան քաղաքի Ալեք Մանուկյան փողոցում` Վարդան Մամիկոնյանի արձանի հարևանությամբ գործող սրճարանում, վկա Վ.Յոլյանի հայրը` վկա Սամվել Յոլյանը, զանգահարել և տուն է կանչել նրան։ Այդ պատճառով Վ.Յոլյանը խնդրել է, որպեսզի Էդ.Ղազարյանն իր ավտոմեքենայով իրեն տուն տանի։ Վերջինս համաձայնել է և Գ.Մարաբյանի հետ իր «Վազ 2107» մակնիշի 01 US 322 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենայով նրան տուն տանելիս, երբ ընթացել է Երևան քաղաքի Քաջազնունի փողոցով դեպի Նար-Դոսի փողոց, նրա վարած ավտոմեքենայի առջև «ՎԱԶ 21213» մակնիշի 77 ՕՏ 110 հաշվառման համարանիշով ավտոմեքենայով հանդիպակաց մասից դուրս է եկել ամբաստանյալն ու վթարային իրավիճակում չզիջելով ճանապարհը, տուժողի ավտոմեքենայի կողքով անցել է շատ մոտ հեռավորությամբ, ինչի համար վերջինս ձայնային ազդանշան է տվել։ Ամբաստանյալը նույնպես ձայնային ազդանշան է տվել և շրջադարձ կատարելով՝ ընթացել է դեպի Նար-Դոսի փողոց ու 75-րդ և 77-րդ շենքերի միջնամասում` «Գալլա» խանութ չհասած, կանգնել է տուժողի ավտոմեքենայի մոտ և նրա ու տուժողի միջև ձայնային ազդանշան տալու հետ կապված վեճ է սկսվել։ Այնուհետև տուժողը դուրս է եկել իր ավտոմեքենայից, մոտեցել ամբաստանյալի ավտոմեքենային և բացել առջևի աջ դուռը։ Նույն պահին ավտոմեքենայից իջել է նաև վկա Վ.Յոլյանը, ով վիճաբանության հնարավոր ծավալմանը խոչընդոտելու նպատակով մոտեցել է տուժողին ու հետ տարել իրենց ավտոմեքենայի մոտ։ Դրանից հետո ամբաստանյալն ընթացել և «Գալլա» խանութի մոտ շրջադարձ կատարելով՝ ավտոմեքենան կանգնեցրել է դրա հարևանությամբ՝ ավտոմեքենայի առաջամասով Եր.Քոչարի փողոցի ուղղությամբ, և դուրս է եկել ավտոմեքենայից։ Նույն պահին տուժողն անցել է փողոցը, մոտեցել ամբաստանյալին, ու նրանք սկսել են քաշքշել միմյանց։ Վկա Վ.Յոլյանն ու ամբաստանյալի հետ նույն ավտոմեքենայում գտնված նրա ընկերը՝ վկա Էդ.Հակոբյանը միջամտել են վիճաբանությանը և փորձել են բաժանել նրանց, իսկ այդ պահին նրանց մոտեցած վկա Սամվել Յոլյանը բռնել է տուժողի ձեռքից ու նրան տարել վերջինիս ավտոմեքենայի մոտ։ Թեև վիճաբանությունը դադարել է, սակայն ամբաստանյալը նորից հայհոյել է տուժողին, ով նրան մայր է հայհոյել, որին ի պատասխան՝ ամբաստանյալն է տուժողին մայր հայհոյել, որի պատճառով վերջինս, հաղթահարելով վկա Ս.Յոլյանին, ով փորձել է պահել նրան, մոտեցել է ամբաստանյալին։ Վերջինս փորձել է պաշտպանվել, և նրանք սկսել են հարվածել միմյանց, որի ընթացքում ամբաստանյալն իր մոտ ունեցած դանակով հարվածել է տուժողի կրծքավանդակի հատվածին և նրա առողջությանը պատճառել ծանր վնաս՝ կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջային մակերեսի ծակած-կտրած թափանցող վերքի, ենթամաշկի, ձախից առաջին կողաճառի, ձախ ենթաանրակային զարկերակի, ձախ թոքի վերին բլթի գագաթի վնասման ձևով։
Հարվածից վնասվել է նաև ամբաստանյալի աջ դաստակի երկրորդ մատը։
Վնասվածքը ստանալուց հետո տուժողն արագ մոտեցել է իր ավտոմեքենային և վարելով այն՝ վկա Գ.Մարաբյանի հետ հեռացել է Նար-Դոսի փողոցի ուղղությամբ՝ թեքվելով դեպի աջ, իսկ ամբաստանյալն իր ավտոմեքենայով ընկերոջ հետ գնացել է Եր.Քոչարի փողոցի ուղղությամբ։
Քիչ անց տուժողը վատ է զգացել և վկա Գ.Մարաբյանին ասելով, որ չի կարողանում վարել ավտոմեքենան՝ առաջարկել է, որ նա վարի այն։ Վերջինս, լավ ծանոթ չլինելով ք.Երևանի փողոցներին, վարելով տուժողի ավտոմեքենան, վերադարձել է իրենց ընկերների մոտ, պատմել դեպքի մասին, որից հետո ավտոմեքենան վարել է վկա Կ.Զորօղլյանը, ու նրանք տուժողին տարել են Երևանի 3-րդ կլինիկական հիվանդանոց, որտեղ բժիշկներ Վ.Ծատուրյանն ու Ա.Հովհաննիսյանը տուժողին բժշկական օգնություն են ցույց տվել ընդունարանում, սակայն տուժողը մահացել է գիտակցության չգալով։ (տե՛ս Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 20-ի թիվ ԵԿԴ/0221/01/13 դատավճռի «Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները» վերտառությամբ բաժինը):
4. Նախորդ կետում արձանագրվածն Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել դատաքննությամբ հետազոտված` ստորև ներկայցվող ապացույցների գնահատման արդյունքում:
Այսպես.
1) Ամբաստանյալ Գ.Բաբայանն առաջադրված մեղադրանքներում իրեն մեղավոր չի ճանաչել` պնդելով, որ տուժող Էդ.Ղազարյանին սպանելու դիտավորություն չի ունեցել, և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 20-ի սահմաններում, իր «Վազ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայով ընկերոջ՝ Էդգար Հակոբյանի հետ միասին, Նար-Դոսի փողոցում գտնվող դեղատուն գնալու համար դուրս է եկել իր տատի` Երևան քաղաքի Քաջազնունի փողոցի 6-րդ շենքի բակից: Բակից դուրս գալու ժամանակ փոքր-ինչ շատ է դուրս եկել դեպի Քաջազնունու փողոց, շատ արագ ընթացող «07» մակնիշի ավտոմեքենա է դուրս եկել իր դիմաց։ Այն մի քանի անգամ ձայնային ազդանշան է տվել իրեն և անցել։ Ինքը նույնպես մեկ անգամ ազդանշան է տվել և շարունակել են ճանապարհը՝ Քաջազնունու փողոցով ընթանալով դեպի Նար-Դոսի փողոց, որ ուղղությամբ գնացել է նաև «07» մակնիշի ավտոմեքենան։ Երբ հասել են Նար-Դոսի փողոցի դեղատան մոտ, ու պատրաստվել է կանգնել, տեսել է, որ «07» մակնիշի ավտոմեքենան թեք կանգնել է Քաջազնունու փողոցում` ավտոմեքենայի հետևամասը դեպի փողոց։ Քանի որ կողքով անցնելու տեղ չի եղել, կանգնել է «07»-ի հետևում, իսկ իր հետևից կանգնել են ուրիշ ավտոմեքենաներ։ Մտածելով, որ հնարավոր է մարդ է իջնում, սպասել է, սակայն երբ իր հետևում կանգնած ավտոմեքենաները ազդանշան են տվել, ինքն էլ է ազդանշան տվել, որպեսզի «07»-ի վարորդն ավտոմեքենան դուրս բերի այդ հատվածից։ Սակայն նա իջել է ավտոմեքենայից, մոտեցել և բացելով իր ավտոմեքենայի վարորդի կողքի նստատեղի դուռը՝ ասել է՝ ինչ եք ազդանշան տալիս, չեք տեսնում մարդ եմ իջեցնում։ Այդ պահին նրա երկու ընկերները մոտեցել և նրան հետ են քաշել։ Դրանից հետո շրջադարձ է կատարել «Գալլա» սուպերմարկետի մոտ և կայանել ավտոմեքենան, որպեսզի ոտքով գնա և շենքի տակ գտնվող դեղատնից դեղ գնի։ Ավտոմեքենայից իջնելուց հետո փողոցն անցնելով իրեն է մոտեցել Էդուարդը և ասել. «քշում էիր մեր վրա, մի հատ էլ սիգնալ ես տալիս»։ Չնայած նրան ասել է, որ ազդանշան է տվել, քանի որ նա ճանապարհը փակած է եղել, սակայն վերջինս իրեն առաջարկել է գնալ և առանձին խոսել։ Երկուսով «Գալլա» սուպերմարկետի շենքի կողքով քայլել են, և զրույցի ընթացքում հիշել է, որ իր տատիկի շենքի բակից դուրս գալիս հանդիպած «07»-ի վարորդն է նա։ Կարճ զրույցից հետո սեղմել են միմյանց ձեռքը, բայց երբ վերադառնալիս են եղել իրենց ավտոմեքենաների մոտ, Էդուարդը «մուննաթով և ուրիշ ձևի դեմքով» ասել է՝ բա վախեցրիր էլի, հելնում էիր մեր վրա։ Ինքն էլ ասել է՝ սա իմ մեքենան, սա էլ ես, նայի ու հիշի, որ մյուս անգամ չվախենաս, ինչին նա պատասխանել է՝ գիտես քո տարիքի եմ, քեզ հիշեմ, մեքենադ հիշեմ, այ լակոտ։ Պատասխանել է նրան, որից հետո նա հարվածել է իրեն, ինքն էլ՝ նրան։ Իրենց բաժանել են, սակայն Էդուարդն սկսել է հայհոյել ու ասել, որ խփելու է իրեն։ Հետո նա վազել է և իր ավտոմեքենայի սրահից բացել է բեռնախցիկը։ Այդ պահին մի սպիտակահեր մարդ պահել է նրան, իսկ ինքը մնացել է իր ավտոմեքենայի մոտ կանգնած։ Երբ տեսել է, որ Էդուարդին պահում են, որոշել է գնալ, որ նա հանգստանա։ Բայց երբ բացել է իր ավտոմեքենայի դուռը, նա հայհոյել է իր ծնողներին, որի պատճառով պտտվել է և տեսել, որ նա վազում է դեպի իրեն` ձեռքը հետևում պահած։ Քանի որ նա մինչ այդ անընդհատ ասած է եղել, որ խփելու է իրեն, մտածել է, որ ինչ-որ պետք է նա ավտոմեքենայից վերցրել է ու գալիս է, որ խփի իրեն։ Դրա համար էլ իր ավտոմեքենայից վերցրել է դանակն ու կիսաբացած վիճակում դրանով հարվածել նրան, որի արդյունքում կտրվել է նաև իր մատը։ Մինչև դանակով հարվածելն ինքը ոտքով ու ձեռքով է հարվածել ու հետո նոր դանակով։ Դրանից հետո իրենց բաժանել են, նա գնացել է իր ավտոմեքենայի մոտ, ինքն էլ՝ իր։ Այնուհետև հանդիպել է իր բակի Անդրանիկին, որից հետո ընկերոջն իջեցրել է Քաջազնունու փողոցում և գնացել իրենց բակ։ Անդրանիկ Դուքյանն իր հետևից մտել է բակ, առաջարկել է գնալ իր տուն, որտեղ լվացվել է և փոխել վերնաշապիկը, իսկ նրա կինը կապել է իր մատը։
Ինքը տուժողին հեռախոսով խոսելիս չի տեսել և հեռախոսով խոսելու պահին չի հարձակվել նրա վրա ու խփել։ Նա շատ ագրեսիվ է եղել և ասել է՝ զենքս, զենքս, իսկ նրա ընկերները պահել են նրան, որ չկռվի։ Նա նաև ասել է, որ մորթելու է իրեն։
Էդուարդի մահվան մասին իմացել է հորից։ Վեց տարի թաքնվելուց հետո հոգնել է և կամովին հանձնվել է ոստիկանություն։
2) Տուժողի իրավահաջորդ Ղևոնդ Պողոսյանի նախաքննական և դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները, համաձայն որոնց` 2007 թվականի մայիսի 29-ին և 2013 թվականի փետրվարի 24-ին որպես վկա հարցաքննվելիս Ղ.Պողոսյանը նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 2030-ի սահմաններում, կինը զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ իրենց որդուն տեղափոխել են Պռոշյան փողոցում գտնվող հիվանդանոց։ Անմիջապես գնացել է հիվանդանոց, որտեղ տեղեկացել է, որ որդին դանակահարվելու հետևանքով մահացել է։ Դեպքի մասին տեղեկացել է որդու ընկեր Վահան Յոլյանի, վերջինիս հոր` Սամվելի, ինչպես նաև որդու մյուս ընկեր Տիգրանի պատմածներից: Տեղեկացել է, որ երբ իրենց «ՎԱԶ 2107» մակնիշի ավտոմեքենայով որդին Վահանին տարել է տուն, Քաջազնունու փողոցում «Նիվա» մակնիշի մի ավտոմեքենա է հանդիպակաց դուրս եկել, որի պատճառով որդին ստիպված է եղել ձայնային ազդանշան տալ: Դրան ձայնային ազդանշանով է պատասխանել «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը, իսկ երբ որդին կանգնել է Նար-Դոսի փողոցի 75-րդ և 77-րդ շենքերի միջնամասում, «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան մոտեցել է, դրա վարորդի` Գուգենի, ում անունը հետագայում է իմացել, և իր որդու միջև վիճաբանություն է առաջացել, որի ժամանակ Գուրգենը դանակով հարվածել է իր որդուն: Վերջինս նստել է ավտոմեքենան ու որոշ տարածություն վարելուց հետո վատ է զգացել, և նրա ընկերները տեղափոխել են հիվանդանոց, որտեղ որդին մահացել է, ու բժիշկները չեն էլ հասցրել որևէ միջամտություն կատարել և օգնություն ցույց տալ: Այն, որ իր որդուն Գուրգենն է դանակով հարվածել, տեսել է ինչպես Վահանը, այնպես էլ նրա հայրը` Սամվելը։
Հետագայում` 2013 թվականի մարտի 14-ին տված իր նախաքննական ցուցմունքում տուժողի իրավահաջորդ Ղ.Պողոսյանը նշել է, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 2030-ի սահմաններում, կինը զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ իրենց որդուն տեղափոխել են Պռոշյան փողոցում գտնվող հիվանդանոց։ Անմիջապես գնացել է հիվանդանոց, որտեղ տեղեկացել է, որ որդին դանակահարվելու հետևանքով մահացել է։ Հիվանդանոցում տեսել է որդու ընկերոջը` Տիգրան Մարկոսյանին, ով իրեն հայտնել է, որ միջադեպ է տեղի ունեցել, իսկ դրանից 2 ժամ անց ոստիկաններից իմացել է, որ այդ օրը Նար-Դոսի փողոցի 75-րդ շենքի մոտ վիճաբանություն է տեղի ունեցել, որի ընթացքում որդուն դանակով հարվածել են։ Հաջորդ օրը որդու ընկեր Վահան Յոլյանը և նրա հայրը` Սամվել Յոլյանը, իր տանն իրեն հայտնել են, որ ականատես են եղել դեպքին, և Վահանը պատմել է, որ նախորդ օրը՝ երեկոյան, երբ ընկերներով գտնվել են Վ.Մամիկոնյանի արձանի հարևանությամբ գործող սրճարանում, հայրը զանգահարել և տուն է կանչել իրեն։ Նա իր որդուն՝ Էդուարդին, խնդրել է տուն տանել իրեն, և որդին ու նրանց ախալքալակցի ընկեր Գրիգորը որդու «ՎԱԶ 2107» մակնիշի ավտոմեքենայով Վահանին տարել են տուն։ Վահանը նաև պատմել է, որ ճանապարհին՝ Քաջազնունու փողոցով ընթանալիս, «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայով իրենց հանդիպակաց ընթացքող ամբաստանյալ Գ.Բաբայանը չի զիջել իրենց, որի համար Էդուարդը ձայնային ազդանշան է տվել, ինչին ձայնային ազդանշանով պատասխանել է Գուրգենն ու շրջադարձ է կատարել, իսկ երբ իրենք կանգնել են, «Նիվա»-ի վարորդը մոտեցել է Էդուարդին և հարցրել, թե ինչու է նա ձայնային ազդանշան տվել։ Վերջինս պատասխանել է, որ իրենց վրա քշելու պատճառով վախեցել են ու դրա համար է ձայնային ազդանշան տվել։ Գուրգենը Էդուարդին ասել է, որ եթե վախեցել է, ապա թող լավ նայի համարանիշը, որ ուրիշ տեղ տեսնելիս վախենա։ Դրանից հետո սկսվել է լեզվակռիվ ու քաշքշոց, որին միջամտել է Սամվել Յոլյանը, ով իրեն պատմել է, որ չի թողել, որպեսզի վիճաբանող Գուրգենն ու Էդուարդը հարվածեն միմյանց։ Բայց երբ Էդուարդի բջջային հեռախոսին զանգ է ստացվել, Գուրգենը բռունցքով հարվածել է նրա դեմքին, որից հետո Էդուարդը բացել է իր ավտոմեքենայի բեռնախցիկը, որտեղից վերցրել է անվադողերի բանալին ու ցանկացել է դրանով հարվածել Գուրգենին, սակայն ինքը բռնել է նրան ու չի թողել, և այդ ընթացքում Գուրգենն ինչ-որ առարկայով հարվածել է Էդուարդի կրծքավանդակին։ Դրանից հետո վերջինս բանալին ձեռքին հետապնդել է փախչող Գուրգենին, սակայն չհասնելով նրան՝ վերադարձել է և ասելով, որ այդ խուլիգանը խփել է իրեն` Գրիգորի հետ հեռացել է Նար-Դոսի փողոցի ուղղությամբ։
Որդու հուղարկավորությանը հաջորդող ութերորդ օրն իր մոտ է կանչել նաև Գրիգորին, ով նույնպես պատմել է, որ Էդուարդը ավտոմեքենայի բեռնախցիկից վերցրել է անվադող քանդելու բանալին և ցանկացել է դրանով հարվածել Գուրգենին, սակայն Սամվելը բռնել է Էդուարդին ու չի թողել հարվածել։
Տուժողի իրավահաջորդ Ղ.Պողոսյանը դատաքննության ընթացքում տված իր ցուցմունքում նշել է, որ Վահան Յոլյանն իրեն պատմել է, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 2030-ի սահմաններում, երբ նրանք իր որդու ավտոմեքենայով ընթացել են Քաջազնունու փողոցով, «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայով նրանց հանդիպակաց ընթացել է ամբաստանյալը, ով ճանապարհը չի զիջել, քանի որ նեղ փողոցի այդ հատվածում ուրիշ ավտոմեքենա է կանգնած եղել։ Այդ պատճառով նրանք միմյանցից շատ մոտ են անցել և դրա համար էլ ձայնային ազդանշաններ են տվել։
Տեղյակ է, որ իր որդին ագրեսիվ վիճակում է եղել, վիճաբանության ժամանակ նա վերցրել է անվադողերի բանալին («կլյուչը»), քանի որ իրեն խփել են։
Երբ ամբաստանյալն Էդուարդին ասել է, որ հիշի իր ավտոմեքենայի համարը, որպեսզի որտեղ տեսնի վախենա, իր տղան էլ նրան ասել է` թուլա, այդ ի՞նչ ձևի ես խոսում, իջա գլուխդ կջարդեմ։
Ինքը «կլյուչ»-ի վարկածը բացառում է, դա հորինված է Յոլյանի կողմից, որովհետև ըստ ամբաստանյալի պատմածի՝ որդու ձեռքը եղել է հետևում, իսկ հարված ստանալիս մարդը պետք է բարձրացնի ձեռքը, հարվածի և այլն:
3) Վկա Էդուարդ Հակոբյանի` 2013 թվականի հունվարի 22-ի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 20-ի սահմաններում, երբ ինքը գտնվել է իրենց շենքի բակում, իրեն հանդիպել է Գ.Բաբայանը և խնդրել է միասին գնալ Նար-Դոսի փողոցում գտնվող դեղատուն։ Այնուհետև Գ.Բաբայանի վարած «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայով միասին գնացել են Նար-Դոսի փողոցի ուղղությամբ։ Չհասած Նար-Դոսի փողոց, նկատել է աջ կողմում կանգնած «ՎԱԶ 2107» մակնիշի ավտոմեքենա, որն իր կանգնած դիրքով կիսով չափ փակած է եղել փողոցը և խոչընդոտել հետևից երթևեկող ավտոմեքենաներին։ Երբ հասել են այդ ավտոմեքենային ու կանգնել՝ հետևից ձայնային ազդանշան են տվել իրենց, որի պատճառով Գ.Բաբայանն էլ իր հերթին է ազդանշան տվել «ՎԱԶ 2107» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին, որպեսզի ճանապարհն ազատի։ «ՎԱԶ 2107»-ի վարորդն էլ իր հերթին է ձայնային ազդանշան տվել, որից հետո շարունակել են ճանապարհն ու կանգնել «Գալլա» խանութի մոտ։ Այդ պահին Գուրգենի կողմից պատուհանին է մոտեցել «ՎԱԶ 2107»-ի վարորդն ու նրանք առանձնացել են և զրուցել, որից հետո, երբ Գուրգենը ցանկացել է նստել իր ավտոմեքենան, «ՎԱԶ 2107»-ի հեռացող վարորդն ասել է. «սիգնալ տալով վախեցրիր»։ Գուրգենը նրան ասել է. «Տես իմ ավտոն, որ հետո տենաս չվախենաս», որից հետո «ՎԱԶ 2107»-ի վարորդը բարձրաձայն հայհոյելով մոտեցել է Գուրգենին ու հարվածել նրան։ Գուրգենն էլ հարվածել է «ՎԱԶ 2107»-ի վարորդին, ով ասելով, թե տես հիմա ինչ կանեմ քեզ, մոտեցել է իր ավտոմեքենային, բացել դուռը և, ինչ-որ բան վերցնելով, ձեռքը հետևում պահած՝ ցանկացել է մոտենալ Գուրգենին։ Այդ պահին մի տարիքով տղամարդ բռնել է նրան ու չի թողել մոտենալ, սակայն նա պոկվել է նրա ձեռքից ու հայհոյելով և սպառնալով մոտեցել է Գուրգենին, ով ոտքով պաշտպանվել է նրանից և հարվածել է ձախ ուսին։ Դրանից հետո բաժանել են նրանց ու երբ նստել են ավտոմեքենայի մեջ՝ Գուրգենն իրեն ասել է, որ դանակով ծակել է «ՎԱԶ 2107»-ի վարորդի ուսն ու վնասել իր մատը։ Դրանից հետո նա իրեն իջեցրել է իրենց շենքի բակում և հեռացել։ Գուրգենի ձեռքին ինքը դանակ չի տեսել և տեղյակ չէ, թե նա ինչ է արել այն։ Հետագայում Գ.Բաբայանի հորից տեղեկացել է, որ այդ տղան մահացել է։
3.1) Վկա Էդուարդ Հակոբյանի՝ դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքն առ այն, որ ընկերոջ՝ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի առաջարկով գնացել են Նար-Դոսի փողոց՝ իրենց շենքում բնակվող նրա տատիկի համար դեղատնից դեղ գնելու։ Իրենց բակից դուրս գալիս ձախ տեսադաշտը փակ է եղել, որի պատճառով էլ, երբ Գուրգենն ավտոմեքնան վարել է դեպի Քաջազնունու փողոց, այդ փողոցով արագ ընթացող սպիտակ գույնի «ՎԱԶ 2107»-ի վարորդը ձայնային ազդանշան է տվել։ Գուրգենը նույնպես ազդանշան է տվել և ասել, որ իրենք են մեղավոր ու լավ է, որ «ՎԱԶ 2107»-ը չխփեց իրենց։ Այնուհետև դուրս գալով Քաջազնունու փողոց՝ շարունակել են ընթանալ դեպի Նար-Դոսի փողոց, որտեղ չհասած նկատել են «ՎԱԶ 2107» մակնիշի ավտոմեքենան, որն այնպես է կանգնած եղել, որ չեն կարողացել շարունակել ճանապարհը։ Երբ կանգնել են, հետևից սկսել են «սիգնալ» տալ, որի պատճառով Գուրգենն էլ է «սիգնալ» տվել: Դրանից հետո «ՎԱԶ 2107»-ի վարորդն իջել է իր ավտոմեքենայից, իր կողմից մոտեցել ու բացել է առջևի աջ դուռն ու ասել, թե ինչու են «սիգնալ» տալիս չեն տեսնում, որ կանգնած է։ Գուրգենը նրան ասել է, որ հետևից էլ են «սիգնալ» տալիս ու որ քաշի ավտոմեքենան, որպեսզի անցնեն։ Այդ պահին մոտեցել են «ՎԱԶ 2107»-ի վարորդի ընկերներն ու նրան քաշել մի կողմ։
Տեսնելով, որ դիմացից ավտոմեքենա չի գալիս՝ Գուրգենը մի կերպ անցել է ու ճանապարհը շարունակել են, որպեսզի մտնեն դեղատան կողմ, սակայն այնտեղ ավտոմեքենաներ են եղել ու կանգնելու տեղ չի եղել, որի համար Գուրգենը թեքվել ու կանգնել է «Գալլա» խանութի մոտ։ Այդ պահին նույն տղան ընկերների հետ մոտեցել է իրենց, որից հետո նա և Գուրգենն առանձնացել են և մոտ երկու րոպե խոսելուց հետո կարծես հասկացել են իրար ու հաշտվել։ Երբ գնացել են դեպի իրենց ավտոմեքենան, «ՎԱԶ 2107»-ի վարորդն ասել է՝ ընենց սիգնալ տվիր, վախեցա։ Գուրգենն էլ պատասխանել է. «էս իմ մեքենան, էս իմ համարները, մի վախեցի, այ տղա հիշի իմ համարները, որ չվախենաս»։ Այդ պահին «ՎԱԶ 2107»-ի վարորդն ասել է՝ արա, դու ով ես, որ ինձ ասում ես հիշի, ու խփել է Գուրգենին։ Գուրգենն էլ նրան է խփել, որից հետո այդ տղան վազել է դեպի իր ավտոմեքենան՝ հայհոյանքներ տալով ու գոռալով, որ սպանելու է, մորթելու է։ Մոտենալով իր ավտոմեքենային՝ նա բացել է դուռն ու բեռնախցիկը, ինչ-որ բան վերցրել և ցանկացել է մոտենալ իրենց, սակայն սպիտակ մազերով մի տղամարդ բռնել է նրան: Վերջինս դուրս է պրծել այդ մարդու ձեռքից ու ձեռքը հետևը պահած՝ հարձակվել է Գուրգենի վրա` էլի հայհոյանքներ տալով ու սպառնալով, որ կսպանի, կմորթի։ Երբ նա հասել է Գուրգենին, վերջինս նրան ոտքով պահել է ու աջ ձեռքով հարվածել նրա ձախ ուսին։ Թե ինչով է Գուրգենը հարվածել, չի տեսել, սակայն երբ նստել են ավտոմեքենան, նա ասել է, որ ծակել է այդ տղայի ուսը։ Հետագայում լսել է, որ «ՎԱԶ 2107»-ի վարորդի ձեռքին «բալոնի կլյուչ» է եղել։
4) Վկա Գրիգոր Մարաբյանի՝ 2007 թվականի մայիսի 20-ի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 11-ից հյուրընկալվել է Երևան քաղաքում բնակվող իր բարեկամ Կարեն Զորօղլյանի տանը, ում միջոցով ծանոթացել է վերջինիս ընկերներ Վահան Յոլյանի, Տիգրան Մարկոսյանի և Էդուարդ Ղազարյանի հետ: 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 1930-ի սահմաններում, նրանց հետ գնացել են Վարդան Մամիկոնյանի արձանի մոտ` զբոսնելու, որի ընթացքում Վ.Յոլյանին զանգահարել է հայրը, և կանչել է տուն։ Կ.Զորօղլյանն ու Տ.Մարկոսյանը մնացել են սրճարանի մոտ, իսկ ինքը՝ Վ.Յոլյանին ճանապարհելու նպատակով Էդ.Ղազարյանի հետ, վերջինիս վարած «Վազ 2107» մակնիշի ավտոմեքենայով, Վ.Յոլյանին տարել են տուն՝ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու կողմից ընթանալով դեպի Նար-Դոսի փողոց։ Մոտ 100 մետր ճանապարհ անցնլուց հետո իրենց ավտոմեքենային շատ մոտ անցել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենա, որի պատճառով երկու վարորդներն էլ բավականին երկար տևողությամբ միմյանց ձայնային ազդանշան են տվել ու ճանապարհը շարունակել։ Հասնելով այն շենքի մոտ, որտեղ բնակվում է Վ.Յոլյանը, ցանկացել են մտնել բակ, սակայն այդ ժամանակ իրենց մոտ կանգնել է նշված «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, և դրա վարորդն ու Էդուարդը ձայնային ազդանշան տալու շուրջ սկսել են վիճաբանել, որից հետո վերջինս իջել է ավտոմեքենայից ու մոտեցել «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենային։ Նրա հետևից իջել է նաև Վահանն ու քիչ անց նրանք վերադարձել են։ Դրանից հետո «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան շարժվել է առաջ, շրջադարձ կատարել ու կանգնել։ Այդ պահին Էդուարդը դարձյալ իջել է իր ավտոմեքենայից, մոտեցել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին ու վերջինիս հետ սկսել են միմյանց հայհոյանքներ տալով հարվածել, իսկ Վահանը և «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի ուղևորը բաժանել են նրանց: Այնուհետև մոտեցել է մի տարիքով տղամարդ, ով, ինչպես ինքը հետագայում տեղեկացել է, հանդիսացել է Վ.Յոլյանի հայրը, և բռնելով Էդուարադի ձեռքը՝ նրան մի կողմ է քաշել: Ինքը, մտածելով, որ կոնֆլիկտն արդեն ավարտվել է, ցանկացել է նստել ավտոմեքենան: Այդ ժամանակ Էդուարդը դարձյալ արագ մոտեցել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին և, իր կարծիքով, նրանք սկսել են քաշքշել միմյանց: Այնուհետև Էդուարդն արագ մոտեցել է իր ավտոմեքենային, իրեն ասել է, որ ինքն էլ նստի ավտոմեքենան և այն վարել է դեպի Նար-Դոսի փողոց, սակայն վատ զգալու պատճառով չի կարողացել վարել: Տեղերով փոխվել են. ինքն է նստել ավտոմեքենայի ղեկին, և վարել է Վարդան Մամիկոնյանի արձանի մոտակա սրճարանի կողմ, որտեղ գտնվել են Կարենն ու Տիգրանը: Մոտենալով վերջիններիս` ինքը ասել է, թե ինչ է տեղի ունեցել, որից հետո Կարենն է վարել Էդուարդի ավտոմեքենան ու նրան տարել են հիվանդանոց, որից հետո իրենց տարել են ոստիկանություն, որտեղ էլ իմացել է, որ Էդուարդը մահացել է։
Պատասխանելով առաջադրված հարցերին` վկա Գ.Մարաբյանը նաև նշել է, որ Էդուարդի հետ վիճաբանել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը, իսկ ուղևորը փորձել է բաժանել: Ինքը տեսել է, որ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը հարվածել է Էդուարդին, սակայն նրա ձեռքին դանակ չի տեսել: Միջադեպը տևել է մոտ հինգ րոպե, որի ընթացքում հնչել են հայհոյանքներ, ականատեսների թիվը եղել է մոտ տասը:
4.1) Վկա Գրիգոր Մարաբյանի` իր նախաձեռնությամբ 2013 թվականի հունվարի 31-ին տված նախաքննական և դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքներն այն մասին, որ դեպքի օրն ինքն Էդուարդի ձեռքին տեսել է անվադող քանդելու համար նախատեսված բանալի («կլյուչ»), որը նա վերցրել է բեռնախցիկից՝ սրահից բացելով այն։ Տեսնելով, որ նա այդ գործիքով ուզում է հարձակվել «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի վրա, ինքը, Վահանը և նրա հայրը փորձել են բռնել նրան, սակայն նա դուրս է պրծել ու գոռալով, որ սպանելու է, մոտեցել է «Նիվա»-ի վարորդին։ Նկատել է, որ վերջինս ինչ-որ փայլուն բանով խփել է Էդուարդին, ով արագ հետ է վերադարձել և միասին հեռացել են։
Էդուարդի հորը պատմել է դեպքի մասին, այդ թվում նաև «կլուչի»։
Երբ Էդուարդի ավտոմեքենայով ընթացել են Նար-Դոսի փողոցի ուղղությամբ, «Նիվա»-ն դուրս է եկել աջ կողմից և ոչ թե հանդիպակաց, ու մի կերպ են խուսափել ընդհարումից։ Երբ կանգնել են Վահանենց շենքի մոտ, Էդուարդի ավտոմեքենայի հետնամասը խանգարել է փողոցի երթևեկությանը, ինչի պատճառով խցանում է առաջացել ու լսվել են «սիգնալներ»։ Քննիչին «կլուչի» մասին սկզբում չի պատմել, քանի որ գտնվել է սթրեսի մեջ, ինչ հարց որ իրեն տվել են, պատասխանել է: Այդ մասին իրեն հարց չեն տվել։
5) Վկա Վահան Յոլյանի նախաքննական և դատաքննության ընթացքում տված նույնաբովանդակ ցուցմունքներն այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 1940-ի սահմաններում, ինքը հանդիպել է ընկերներին՝ Էդուարդ Ղազարյանին, Տիգրան Մարկոսյանին, Կարեն Զորօղլյանին, ինչպես նաև վերջինիս բարեկամ Գրիգոր Մարաբյանին, և միասին գնացել են Վարդան Մամիկոնյանի արձանի մոտ։
Մի քանի րոպե անց հայրը` Սամվել Յոլյանը, զանգահարել և իրեն կանչել է տուն, որից հետո Գ.Մարաբյանը և Էդ.Ղազարյանը` վերջինիս վարած «Վազ 2107» մակնիշի ավտոմեքնայով իրեն տարել են տուն։ Քաջազնունու («Կուզնեցովի») փողոցով ընթանալիս իրենց ավտոմեքենայի առջև դուրս է եկել հանդիպակաց երթևեկող «Նիվա» մակնիշի մի ավտոմեքենա, որին Էդ.Ղազարյանը ձայնային ազդանշան է տվել։ «Նիվա»-ի վարորդը նույնպես ձայնային ազդանշան է տվել, որին Էդ.Ղազարյանն է իր հերթին պատասխանել, և այդպես՝ մի քանի անգամ։ Այնուհետև իրենք շարունակել են ճանապարհը դեպի Նար-Դոսի փողոց և, հասնելով 75-րդ շենքի մոտ, նկատել է, որ նույն «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան կանգնել է իրենց ավտոմեքենայի կողքը, ու ձայնային ազդանշան տալու համար «Նիվա»-ի վարորդի և Էդ.Ղազարյանի միջև վիճաբանություն է սկսվել։ «Նիվա»-ի վարորդն Էդուարդին հարցրել է, թե նա ինչու է ձայնային ազդանշան տվել, որին վերջինս պատասխանել է. «որովհետև քշում էիր վրես»։ Էդ.Ղազարյանն իջել է ավտոմեքենայից ու մոտեցել «Նիվա»-ի աջ պատուհանին, որի վարորդի հետ շարունակվել է վեճը, ինչի համար ինքն էլ է իջել ավտոմեքենայից և Էդ.Ղազարյանին բերել է իրենց ավտոմեքենայի մոտ՝ վեճը դադարեցնելու համար։ Դրանից հետո «Նիվա»-ի վարորդը շրջադարձ է կատարել և կանգնել՝ ավտոմեքենայի առաջամասով դեպի Քոչարի փողոց։ Ավտոմեքենայից դուրս են եկել վարորդն ու ուղևորը, որի հետ փորձել են հանգստացնել Էդուարդին ու «Նիվա»-ի վարորդին, քանի որ նրանք սկսել են քաշքշել միմյանց ու հարվածել։ Այդ պահին մոտեցել է իր հայրը` Սամվել Յոլյանը, ով բռնել է Էդուարդի ձեռքից ու մի կողմ տարել նրան։ Թեև վիճաբանությունը դադարել է, սակայն «Նիվա»-ի վարորդը նորից հայհոյել է Էդուարդին, ով էլ նրան մայր է հայհոյել, որին ի պատասխան՝ «Նիվա»-ի վարորդը նույնպես մայր է հայհոյել, որի պատճառով Էդուարդը պոկվել է իր հոր ձեռքից ու մոտեցել «Նիվա»-ի վարորդին։ Նկատել է, որ «Նիվա»-ի վարորդը ինչ-որ սուր գործիքով հարվածել է Էդուարդի կրծքավանդակի հատվածին, որից հետո վերջինս վերադարձել և Գրիգորի հետ հեռացել է Նար-Դոսի փողոցի ուղղությամբ ու թեքվել աջ՝ ներքև, իսկ «Նիվա»-ն գնացել է Քոչարի փողոցի ուղղությամբ։ Քիչ անց նկատել է հակառակ ուղղությամբ ընթացող Էդուարդի ավտոմեքենան, որը վարելիս է եղել Գրիգորը: Դրանից հասկացել է, որ Էդուարդը լավ չէ։ Հոր հետ իրենց ավտոմեքենայով գնացել են նրանց հետևից և տեղեկանալով, որ Էդուարդին տեղափոխել են հիվանդանոց, գնացել են այնտեղ: Հիվանդանոցում պատրաստվելիս են եղել վիրահատել Էդուարդին։ Դրանից հետո գնացել են ոստիկանության Կնետրոնականի բաժին, որտեղ էլ տեղեկացել են, որ Էդուարդը մահացել է։
Վիճաբանության և հարված ստանալու պահին Էդուարդի ձեռքին որևէ գործիք, այդ թվում՝ անվադող քանդելու բանալի, չի տեսել։ Նաև չի տեսել, որ վերջինս բացի իր ավտոմեքենայի բեռնախցիկն ու ինչ-որ բան վերցնի այնտեղից ու հարձակվի «Նիվա»-ի վարորդի վրա։
Դատաքննության ընթացքում պնդելով իր նախաքննական ցուցմունքները, այդ թվում նաև` այն, որ դեպքի պահին ինքը որևէ գործիք կամ առարկա չի տեսել Էդուարդի ձեռքին՝ վկա Վահան Յոլյանը միաժամանակ պնդել է, որ ինչպես ինքը, այնպես էլ իր հայրն Էդուարդի հորը չեն ասել, որ Էդուարդի ձեռքին տեսել են անվադող քանդելու բանալի, որը նա վերցրել է բեռնախցիկից ու դրանով հարձակվել «Նիվա»-ի վարորդի վրա։
Վկան նաև նշել է, որ հարվածն ստանալուց առաջ Էդուարդն է մոտեցել «Նիվա»-ի վարորդին, ով սկզբում փորձել է պաշտպանվել, վիճաբանության ընթացքում առավել ակտիվ Էդուարդն է եղել, և նա է «Նիվա»-ի վարորդին անվանել «ջահել» ու ասել, որ կիջնի և նրա գլուխը կջարդի, երբ վերջինս ասել է, որ նա լավ նայի ու հիշի իր ավտոմեքենայի համարները։
6) Վկա Սամվել Յոլյանի ցուցմունքներն այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 20-ի սահմաններում, ինքը զանգահարել է սրճարան գնացած որդուն և կանչել տուն։ Ժամը 20։30-ի սահմաններում դուրս գալով Նար-Դոսի 75-րդ շենքի բակ, նկատել է շենքի սկզբնամասում հավաքված մարդկանց։ Մոտենալով տեսել է որդուն և նրա ընկերոջը` Էդուարդ Ղազարյանին, ով վիճելիս է եղել մի երիտասարդի հետ։ Անմիջապես միջամտել և փորձել է բաժանել, բռնել է Էդ.Ղազարյանին, հանգստացրել է նրան ու թույլ չի տվել նրանց շարունակել վիճաբանությունը, սակայն «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը հայհոյել է Էդ.Ղազարյանին և վերջինս ազատվելով իր ձեռքից՝ գնացել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի ուղղությամբ ու երբ մոտեցել է նրան, վերջինս ուսի բարձրությունից սուր շեղբով հարվածել է Էդ.Ղազարյանի մարմնին։ Քանի որ վերջինս թիկունքով շրջված է եղել դեպի իրեն, ինքը չի նկատել, թե հարվածը մարմնի որ հատվածին է դիպել։ Դրանից հետո Էդ.Ղազարյանը նստել է իր «Վազ 2107» մակնիշի ավտոմեքենան և Գրիգոր Մարաբյանի հետ հեռացել, իսկ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը և նրա հետի երիտասարդը նշված ավտոմեքենայով շարժվել են Եր.Քոչարի փողոցի ուղղությամբ։ Ինքն ու որդին իրենց ավտոմեքենայով գնացել են Էդ.Ղազարյանի հետևից և տեղեկացել, որ վերջինիս տեղափոխել են Պռոշյան փողոցում գտնվող 3-րդ հիվանդանոց, սակայն հասնելով այնտեղ՝ տեղեկացել են, որ Էդ.Ղազարյանին տարել են վիրահատարան։ Հետագայում տեղեկացել են, որ Էդ.Ղազարյանը մահացել է։
Հիվանդանոց գնալու ճանապարհին որդին պատմել է, որ Էդ.Ղազարյանի և նրան դանակով հարվածող երիտասարդի միջև վիճաբանությունն սկսվել է Քաջազնունի փողոցում` ավտոմեքենաները վարելիս միմյանց ձայնային ազդանշան տալու պատճառով։ Ինքը դեպքի ժամանակ Էդ.Ղազարյանի ձեռքին ոչ մի իր, առարկա չի տեսել, և Էդ.Ղազարյանը «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի վրա չի հարձակվել։ Էդ.Ղազարյանի հորը` Ղևոնդ Պողոսյանին, դեպքից հետո հանդիպման ժամանակ Էդ.Ղազարյանի կողմից անվադող քանդելու համար նախատեսված գործիք վերցնելու կամ որևէ առարկայով «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի վրա հարձակվելու վերաբերյալ ոչինչ չի ասել։
Դատաքննության ընթացքում պատասխանելով առաջադրված հարցերին` վկա Ս.Յոլյանը նաև նշել է, որ վիճաբանության ժամանակ Էդ.Ղազարյանը «Նիվա»-ի վարորդից ավելի ակտիվ ու նախաձեռնող է եղել, և որ վերջինիս բռնելու կամ մի կողմ տանելու անհրաժեշտություն չի եղել։
7) Վկա, Երևան քաղաքի Նար-Դոսի փողոցի 77-րդ հասցեում գործող «Գալլա» խանութի տնօրեն Արմեն Խաչատրյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 2030-ի սահմաններում, երբ ինքը գտնվել է խանութում, դրսից լսել է վիճաբանության ձայներ, անմիջապես դուրս է եկել և տեսել, որ քիչ հեռվում «Վազ 2107» և «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենաներ են կանգնած։ Քիչ անց իրեն պարզ է դարձել, որ միմյանց հետ վիճաբանողները նշված ավտոմեքենաների վարորդներն են, որոնց այդ պահին չի ճանաչել։ Այդտեղ տեսել է նաև իրենց հարևան շենքի բնակիչ, իր ծանոթ Սամվել Յոլյանի որդուն, որին դեմքով է ճանաչել, սակայն հետագայում է իմացել, որ անունը Վահան է։ Վեճը կանխելու նպատակով ցանկացել է մոտենալ նրանց, սակայն այդ պահին Նար-Դոսի 77-րդ շենքի բակում հանդիպել է իր ծանոթ Անդրանիկ Ոսկերչյանին։ Քանի որ բարձրացած աղմուկ աղաղակից դուրս են եկած եղել նաև իր խանութի աշխատողները, որոշել են միասին մոտենալ վիճաբանողներին, պահանջել վերջ տալ կռվին, հայհոյանքներին ու հեռանալ։ Այդ պահին տեսել է Սամվել Յոլյանին, ով նույնպես միջամտել է վիճաբանությանը։ Երբ մոտեցել են «Վազ 2107» մակնիշի ավտոմեքենային, տեսել է, որ նշված մեքենայի վարորդը վազքով մոտեցել, նստել է իր ավտոմեքենան և հեռացել, իսկ դրանից մի քանի վայրկյան անց հեռացել է նաև «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը, որից հետո վեճը դադարել է և ինքը նույնպես հեռացել է։ Չի տեսել որևէ մեկին, որ մոտենար «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին և նրա հետ խոսեր։ Մի քանի օր անց շրջապատից իմացել է, որ այդ օրը վիճաբանության ժամանակ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը, ով «Չախկալ» մականունով Դավիթի որդին է, դանակով հարվածել է «Վազ 2107» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին, որի հետևանքով վերջինս մահացել է։ Ինքը դանակով հարվածելու պահը չի տեսել։ Դեպքի պահին «Վազ 2107» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի ձեռքին ոչ մի իր, առարկա չի տեսել։ Անդրանիկ Դուքյանին միջադեպի պահին չի տեսել։
8) Վկա Անդրանիկ Ոսկերչյանի ցուցմունքն այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 2030-ի սահմաններում, Նար-Դոսի փողոցի 75-րդ շենքի բակում գտնվելու ժամանակ ինքը լսել է ավտոմեքենաների ձայնային ազդանշաններ, ուշադրությունն ուղղել է այդ կողմը և տեսել, որ «Նիվա» ավտոմեքենայի վարորդը ձայնային ազդանշան է տալիս իրենց շենքի բակ մտնող «Վազ 2107» մակնիշի ավտոմեքենային։ Նկատել է, որ նշված ավտոմեքենաների վարորդների միջև ինչ-որ տարաձայնություն է առաջացել, որից հետո «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը շրջադարձ է կատարել, կանգնել «Գալլա» սուպերմարկետի մոտ։ Մինչև «Վազ 2107» մակնիշի ավտոմեքենայի շենքի բակ մտնելը, երկու վարորդներն իրար խոսքեր են փոխանակել ու իջել ավտոմեքենաներից։ Նկատել է, որ «Վազ 2107»-ից իջել են երկու հոգի, որոնցից մեկը եղել է իրենց շենքի բնակիչ Վահան Յոլյանը։ Դրանից հետո վարորդները վիճաբանել են` միմյանց հասցեին տալով հայհոյանքներ։ Այդ պահին շենքի բակում հանդիպել է «Գալլա» սուպերմարկետի տնօրեն Արմեն Խաչատրյանին, տեսել է նաև Սամվել Յոլյանին, ով որդուն տեսնելով՝ միջամտել է վիճաբանությանը։ Ա.Խաչատրյանին ասել է, որ նշված մեքենաների վարորդները միմյանց ձայնային ազդանշան տալու պատճառով են սկսել վիճաբանել, ապա վեճը կանխելու նպատակով գնացել են «Վազ 2107» մակնիշի ավտոմեքենայի ուղղությամբ։ Այդ ժամանակ տեսել է, որ «Վազ 2107» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը զայրացած, արագ քայլով հետ է եկել և, ինչ-որ մեկի հետ նստելով իր մեքենան, հեռացել է, որից հետո հեռացել է նաև «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը։ Դեպքի հաջորդ օրն Ա.Խաչատրյանից տեղեկացել է, որ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը վիճաբանության ժամանակ դանակով հարվածել է «Վազ 2107» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին, ինչի հետևանքով վերջինս մահացել է։ Շրջապատից լսելով` տեղեկացել է, որ մահացած երիտասարդի անունն Էդուարդ է, իսկ նրան դանակահարողը եղել է «Չախկալ» մականունով Դավիթի որդին։
9) Վկա Անդրանիկ Դուքյանի ցուցմունքն այն մասին, որ դեպքի օրը` 2007 թվականի մայիսի 20-ին, «Գալլա» խանութի մոտ տեսել է Գուրգենի «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, և առաջացել ու նկատել է, որ վիճաբանություն է տեղի ունենում, նաև տեսել է Գուրգենին։ Մոտ 10-20 մետր վերև կայանել է իր ավտոմեքենան և իջել։ Դիմացի մայթին սպիտակ «07» մակնիշի ավտոմեքենա է կանգնած եղել, նաև տեսել է, որ մի սպիտակահեր մարդ բռնել է մի տղայի ձեռքը, ով փորձել է փախչել, ինչը նրան հաջողվել է։ Նշված տղայի ձեռքին ինչ-որ բան է եղել, և նա՝ ձեռքը հետևում պահած, հայհոյելով ու բղավելով հարձակվել է Գուրգենի վրա, ով հարվածել է նրա թևին, և վերջինս միանգամից հետ է փախել։ Ինքը մոտեցել է Գուրգենին, ում մատից արյուն է հոսելիս եղել։ Իր հարցին նա պատասխանել է, որ իր վրա հարձակվողի ձեռքին մի բան կար, որով նա ցանկացել է խփել իրեն, որի համար ինքն էլ դանակով է հարվածել նրան, և քանի որ չի հասցրել դանակը մինչև վերջ բացել, այն վնասել է իր մատը։ Դրանից հետո Գուրգենն իր ընկերոջ հետ գնացել է, իսկ ինքը քայլել է դեպի իր ավտոմեքենան ու գնացել Գուրգենի հետևից։ Բակում հանդիպել է նրան և իր ավտոմեքենայով տարել իր տուն, քանի որ նա ասել է, որ չգիտի, թե ինչ անի։ Վերջինս ճանապարհին պատմել է, որ ընկերոջ հետ գնալիս են եղել դեղ գնելու, բայց փորձանքի մեջ են ընկել։ Տանն իր կինը կապել է Գուրգենի մատը, նա շորերը փոխել է, լվացվել և գնացել։
Հստակ չի կարող ասել, թե Գուրգենի վրա հարձակվողի ձեռքին ինչ է եղել, բայց հաստատ մի բան եղել է ու դա կարող էր լինել նաև ավտոմեքենայի անվադող քանդելու «կլյուչ»-ը։
10) Վկա, «Գալլա» խանութի աշխատակից Անահիտ Սարգսյանի ցուցմունքն այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 2030-ին, երբ ինքը գտնվել է խանութում, դրսից վիճաբանության ձայներ է լսել, դուրս է եկել և տեսել, որ Նար-Դոսի 75-րդ և 77-րդ շենքերի միջնամասում կայանել են երկու ավտոմեքենա, որոնցից «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան գտնվել է խանութի մոտ, իսկ «Վազ 2107» մակնիշի ավտոմեքենան կանգնած է եղել մյուս մայթին` դեպի 75-րդ շենքի բակ մտնող ճանապարհին։ Տեսել է, որ նշված ավտոմեքենաների վարորդները, որոնք երիտասարդներ են եղել, վիճաբանել են միմյանց հետ, իսկ թե ինչ պատճառով, այդ պահին չի իմացել և կռվող տղաներին չի ճանաչել։ Ստեղծված քաշքշուկի ժամանակ լսել է նրանց հայհոյանքները և տեսել, որ «Վազ 2107» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը մոտեցել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին, նրանք հարվածել են իրար, որից հետո երկուսն էլ նստել են իրենց ավտոմեքենաներն ու հեռացել։ Դեպքի հաջորդ օրն իմացել է, որ «Վազ 2107» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը մահացել է` «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի կողմից դանակով հարվածելու հետևանքով։
11) Վկա, Երևան քաղաքի Նար-Դոսի փողոցի 75-րդ հասցեում գործող «Դիվիդի» սկավառակների վարձույթի սրահի վաճառողուհի Քրիստինե Ասատրյանի ցուցմունքն այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 2030-ին, երբ ինքը գտնվել է վարձույթի սրահում, դրսից լսել է վիճաբանության ձայներ, դուրս է եկել և մուտքի դռան մոտից տեսել է 75-րդ և 77-րդ շենքերի միջնամասում կուտակված մարդկանց, այդ կողմ չի գնացել, քանի որ վարձույթի սրահում այլ աշխատող չի եղել։ Մի քանի րոպեից վեճը դադարել է, իսկ դրա հաջորդ օրը տեղեկացել է, որ վիճաբանողներից մեկը մյուսին դանակով հարվածել է, և մարդ է մահացել։
12) Վկա Տիգրան Մարկոսյանի ցուցմունքն այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 1930-ի սահմաններում, ընկերոջ` Էդուարդ Ղազարյանի «ՎԱԶ 2107» մակնիշի ավտոմեքենայով իրենց մյուս ընկեր Կարեն Զորօղլյանի հետ միասին գնացել են Վարդան Մամիկոնյանի արձանի մոտ, որտեղ բացօթյա սրճարանի տարածքում հանդիպել են իրենց ընկերներ Վահան Յոլյանին և Կ.Զորօղլյանի բարեկամ Գրիգոր Մարաբյանին։ Որոշել են միասին սուրճ խմել, որի ժամանակ Վ.Յոլյանին շտապ տուն են կանչել։ Էդ.Ղազարյանն իր ավտոմեքենայով Գ.Մարաբյանի հետ միասին Վ.Յոլյանին ուղեկցել են տուն։ Մոտ կես ժամ անց` ժամը 20։30-ի սահմաններում, Խանջյան Սայաթ-Նովա փողոցների խաչմերուկում Էդ.Ղազարյանի ավտոմեքենան մոտեցել է իրենց, որի ժամանակ տեսել է Գ.Մարաբյանին՝ ավտոմեքենայի ղեկի մոտ։ Վերջինս հայտնել է, որ Էդ.Ղազարյանին դանակահարել են։ Դրանից հետո Կ.Զորօղլյանը վարել է ավտոմեքենան և միասին Էդ.Ղազարյանին տեղափոխել են Երևանի 3-րդ կլինիկական հիվանդանոց, որտեղ քիչ հետո վերջինս մահացել է։ Դեպքից հետո Գ.Մարաբյանից տեղեկացել է, որ Վ.Յոլյանին տուն տանելու ճանապարհին Էդ.Ղազարյանի և «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի միջև ազդանշան տալու պատճառով վիճաբանություն է եղել, որի ժամանակ «Նիվա»-ի վարորդը դանակով հարվածել է Էդ.Ղազարյանի կրծքավանդակին ու դիմել փախուստի։
Դեպքի ժամանակ Էդ.Ղազարյանի ձեռքում որևէ իր կամ առարկա լինելու մասին Գ.Մարաբյանն իրեն ոչինչ չի պատմել։
13) Վկա Կարեն Զորօղլյանի ցուցմունքն այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 2030-ի սահմաններում, Խանջյան փողոցի և Սայաթ-Նովայի պողոտայի խաչմերուկում սպասելու ժամանակ նկատել է լուսարձակները միացրած իրենց ուղղությամբ արագ երթևեկող Էդ.Ղազարյանի «ՎԱԶ 2107» մակնիշի ավտոմեքենան, որը վարելիս է եղել Գ.Մարաբյանը։ Վերջինս հայտնել է, որ Էդ.Ղազարյանին դանակահարել են, իրեն խնդրել է վարել ավտոմեքենան, որից հետո ինքը վարել է այն և Էդ.Ղազարյանին տեղափոխել են Երևանի 3-րդ կլինիկական հիվանդանոց, որտեղ էլ վերջինս մահացել է։
14) Վկա Սարգիս Սեյրանյանի ցուցմունքն այն մասին, որ 2004 թվականի օգոստոսի 20-ին մայրը՝ Վարդանուշ Ասրյանը գնել է Նար-Դոսի 75-րդ շենքի 1-ին հարկում գտնվող տարածքը և այն սեփականաշնորհելուց հետո՝ մինչ օրս, նշված տարածքում դեղորայքի վաճառք չի իրականացվել։
15) Վկա, Երևանի թիվ 3 կլինիկական հիվանդանոցի ընդունարանի բուժքույր Ռուզաննա Սարգսյանի ցուցմունքն այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին, երբ ինքը շուրջօրյա հերթապահություն է իրականացրել և հիվանդանոցում են եղել նաև բժիշկներ Վ.Ծատուրյանը, Ա.Հովհաննիսյանը և Գ.Պիվազյանը, անգիտակից վիճակում իրենց հիվանդանոց է տեղափոխվել Էդ.Ղազարյանը, ում տվյալներն անմիջապես լրացրել է հիվանդանոցի կրիմինալ մատյանում ու ահազանգել է ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին։
Ամբուլատոր մատյանում գրանցումը կատարվել է բժիշկների կողմից։
16) Վկա Գագիկ Պիվազյանի ցուցմունքն այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին ինքը՝ որպես վիրաբույժ, հերթապահել է Երևանի թիվ 3 կլինիկական հիվանդանոցում, որտեղ աշխատել է որպես վիրաբուժական բաժանմունքի վարիչ։ Իր հետ միասին նույն օրը հերթապահել է նաև վիրաբույժ, այժմ հանգուցյալ Վահագն Ծատուրյանը։ Ժամը 21-ի սահմաններում բժիշկ Ծատուրյանն իրեն տեղեկացրել է, որ անգիտակից վիճակում հիվանդանոց է բերվել մի տուժող, որի նկատմամբ կատարվել են վերակենդանացման համապատասխան անհետաձգելի անհրաժեշտ միջոցառումները, սակայն չի հաջողվել վերականգնել նրա շնչառությունը և սրտի աշխատանքը, ինչի պատճառով վիրաբուժական միջամտություն չի ցուցաբերվել։ Բժշկական աշխատանքները կատարվել են վերակենդանացման բաժանմունքի վարիչ Արմեն Հովհաննիսյանի և վիրաբույժ Վահագն Ծատուրյանի կողմից, իսկ իրականացրած բժշկական միջոցառումների վերաբերյալ գրառումները հիվանդանոցի հիվանդների ընդունման կրիմինալ մատյանում կատարել է Արմեն Հովհաննիսյանը, որը ստորագրել են նաև ինքն ու բժիշկ Վ.Ծատուրյանը։ Իրենց կողմից տրվել է նաև տուժողի մահվան փաստը հաստատող տեղեկանք, համաձայն որի՝ հիվանդանոցի ընդունարան է բերվել տուժողը, ում նկատմամբ կատարված վերակենդանացման միջոցառումները արդյունք չեն տվել, և հաստատվել է կենսաբանական մահ։ Կրիմինալ մատյանում նշվել է, որ Էդ.Ղազարյանը հիվանդանոց է բերվել առանց գիտակցության, պերեֆերիկ և կենտրոնական արյունատար անոթներում զարկերակը չի շոշափվել, սրտի տոները աուսկույլտատիվ, չեն լսվել, մաշկային ծածկույթները՝ մարմարագույն, սառը, շնչառությունը բացակայել է, կրծոսկր անրակային շրջանում ձախից առկա է վերք 2x1 սմ չափերի, և որ անմիջապես սկսվել են վերակենդանացման միջոցառումները. կատարվել է շնչափողի ինտուբացիա, միացվել է թոքերի արհեստական շնչառություն, կատարվել է պերեֆերիկ երկու երակների կատերիրեզացիա և սկսվել է շիթով ներերակային ներարկումները։ Սրտի մեջ ներարկվել է ադրենալին, մեկ գրամ ատրոպին, տաս միլիգրամ կալցիքլոր, պրեդնիզալոն` 90 միլիգրամ։ Կատարվել է սրտի արտաքին մերսում, վերակենդանացման միջոցառումները դրական արդյունք չեն տվել, չի հաջողվել վերականգնել սրտի աշխատանքը։
17) Վկա, Երևանի թիվ 3 կլինիկական հիվանդանոցի վերակենդանացման և անզգայացման բաժանմունքի անեսթեզիստ Լաուրա Կարապետյանի ցուցմունքն այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 21-ին ինքը բաժնի վարիչ Արմեն Հովհաննիսյանից տեղեկացել է, որ նախորդ օրն անգիտակից վիճակում հիվանդանոց է բերվել Էդ.Ղազարյանը, ում վերակենդանացման բաժանմունք չեն տարել, և ընդունարանում են կատարվել անհետաձգելի բոլոր բժշկական միջոցառումները, ինչը և արձանագրվել է հիվանդանոցի կրիմինալ մատյանում։
Բժիշկ Արմեն Հովհաննիսյանի ցուցումով Էդ.Ղազարյանի համար տրամադրվել են տվյալ պահի համար անհրաժեշտ բոլոր տեսակի դեղորայքները, որոնց վերաբերյալ հաջորդ օրն ինքը մատյանում կատարել է գրառում։
18) Վկա, Երևանի 3-րդ կլինիկական հիվանդանոցի վերակենդանացման և անզգայացման բաժանմունքի անեսթեզիստ Սերինե Գրիգորյանի ցուցմունքն այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին, երբ գտնվել է հերթապահության մեջ, հիվանդանոց է ընդունվել Էդ.Ղազարյանը, ում նկատմամբ վերականեդանացման միջոցառումներն անցկացվել են հիվանդանոցի ընդունարանում։ Բժիշկ Ա.Հովհաննիսյանի ցուցումով կատարել է ներարկումներ։ Ներարկված դեղամիջոցների վերաբերյալ մատյանում գրառում է կատարվել Լ.Կարապետյանի կողմից։
Հարցաքննվելիս քննիչն է իրեն դեպքը ներկայացրել, սակայն չի հիշում, որ ինքը գրած լինի այն մասին, որ հիվանդին մահացած են բերել։ Բժիշկը գիտի մահացած են բերել, թե ոչ։
19) Փորձագետ Սանասար Սևոյանի ցուցմունքն այն մասին, որ դատելով այն հանգամանքից, որ տուժողի կրծքավանդակի շրջանում առկա է եղել սափրված հատված, եզրակացնում է, որ նրան օգնություն ցույց տվող բժիշկները հավանաբար ցանկացել են վիրահատական միջոցառումներ կատարել, ինչը սակայն չի կատարվել։
Իրեն բժշկական փաստաթղթեր չեն ներկայացվել։
Կոնկրետ դեպքում ինչ մակարդիչ էլ ներարկվեր տուժողին, էֆեկտիվ չէր լինի, որովհետև վնասված ենթանրակային զարկերակը մեծ տրամաչափի, կենտրոնական անոթ է և կոնսերվատիվ միջոցներով հնարավոր չէր դադարեցնել տվյալ հատվածի արյունահոսությունը։
Արյունահոսությունը կարող էին դադարեցնել միայն այդ հատվածը կտրելով, անոթները կապելով, սակայն նման վիրաբուժական միջամտության հետք փորձաքննությամբ չի հայտնաբերվել։
Փորձաքննությամբ դիակի կրծքավանդակի, մասնավորապես՝ սրտի շրջանում որևէ ներարկման հետք չի եղել։ Եթե ներարկման հետքեր հայտնաբերվեին, ապա եզրակացության մեջ կգրվեին։ Եթե սրտամկանի մեջ ներարկման հետք լիներ, ապա այն հնարավոր էր տեսնել և եթե նման հետք հայտնաբերվեր, ապա այն նույնպես ներառված կլիներ եզրակացության մեջ։
Չի հայտնաբերվել նաև սրտի արտաքին մերսման որևէ նշան։
20) «Կրիմինալ մատյանը զննելու մասին» 2007 թվականի մայիսի 21-ի և «Կրիմինալ մատյանը լրացուցիչ զննելու մասին» 2013 թվականի հունիսի 20-ի արձանագրությունները, համաձայն որոնց` տուժողը կլինիկա է տարվել պատահական մեքենայով, գիտակցությունը բացակայել է։ Պերեֆերիկ և կենտրոնական զարկերակների վրա պուլսը բացակայել է։ Աուսկույլտատիվ, սրտի տոները չեն լսվել, մաշկային ծածկույթները` մարմարի գույնի, սառը։ Շնչառությունը բացակայել է։ Կրծոսկրանրակային միակցման շրջանում (ձախից) առկա է լայնաբացված վերք 2x1սմ չափերի։ Սկսվել են անհետաձգելի վերակենդանացման միջոցառումները` կատարվել է շնչափողի ինտուբացիա, միացվել է արհեստական շնչառության ապարատը։ Կատետերիզացվել են երկու պերեֆերիկ երակները։ Սկսվել է (ներերակային շիթով) ներարկումները երկու երակների մեջ։ Պոլիգլուկին 500.0, նատրիքլոր 0.9% 1000։ Ատրոպին 1.0 գրամ, կալցիքլոր 10% 10 գրամ։ Պրեդնիզոլոն 90 միլիգրամ։ Սրտի մեջ ներարկվել է 1 գրամ ադրենալին։ Կատարվել է սրտի արտաքին մասաժ (անուղղակի)։ Վերակենդանացման միջոցառումները դրական արդյունք չեն տվել, սրտի աշխատանքը վերականգնել չի հաջողվել։ Արձանագրվել է կենսաբանական մահ։ Հիվանդը բերվել է 01 US 322 պ/հ-ի «ՎԱԶ 2107» մակնիշի ավտոմեքենայով։
21) «Թիվ 3 կլինիկական հիվանդանոցի վերակենդանացման բաժնի 2007 թվականի մատյանը զննելու մասին» արձանագրությունը, համաձայն որի` մատյանի 40-րդ թերթում՝ առաջին տողաշարի վրա, կատարված են «Ղազարյան Էդգար Լյովայի, 23 տարեկան, կրիմինալ մատյանից N138 (ընդունարանի) 20/5-րդ, չի մտել, ընթացքը մահ, բժշկի անունը՝ Արմեն» գրառումները։
22) Անձին լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու մասին 2007 թվականի մայիսի 21-ի արձանագրություննեը, համաձայն որոնց.
- ճանաչման ներկայացված թվով չորս լուսանակարների շարքում վկա Գրիգոր Մարաբյանը մատնացույց է արել ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի լուսանկարը` հայտարարելով, որ տվյալ լուսանկարում պատկերված անձի հետ է Էդ.Ղազարյանը վիճաբանել, նա է վարել «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, և նա է դանակով հարվածել Էդ.Ղազարյանին,
- ճանաչման ներկայացված թվով չորս լուսանակարների շարքում վկա Վահան Յոլյանը մատնացույց է արել ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի լուսանկարը` հայտարարելով, որ տվյալ լուսանկարում պատկերված անձն է վարել «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, նրա հետ է Էդ.Ղազարյանը վիճաբանել, և նա է դանակով հարվածել Էդ.Ղազարյանին,
- ճանաչման ներկայացված թվով չորս լուսանակարների շարքում վկա Սամվել Յոլյանը մատնացույց է արել ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի լուսանկարը` հայտարարելով, որ տվյալ լուսանկարում պատկերված անձն է վիճաբանել Էդ.Ղազարյանի հետ, և նա է դանակով հարվածել Էդ.Ղազարյանին։
23) Քննչական փորձարարություն կատարելու մասին 2007 թվականի մայիսի 21-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ վկա Վահան Յոլյանը ցույց է տվել Երևանի Քաջազնունի փողոցի (…) շենքի մոտ գտնվող ճանապարհի հատվածը և հայտնել, որ այդտեղ է իրենց «Վազ 2107» մակնիշի ավտոմեքենայի առջև դուրս եկել «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, և երկու ավտոմեքենաների վարորդները սկսել են ձայնային ազդանշան տալ, ևս մոտ 50 մետր երթևեկելով երկու վարորդներն էլ շարունակել են ձայնային ազդանշան տալ։ Դրանից հետո մատնացույց է արել Նար-Դոսի 75 շենքի բակ մտնող ճանապարհը և հայտնել, որ այդտեղ է կանգնել իրենց ավտոմեքենան, կողքին կանգնել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան ու դրա վարորդի և Էդ.Ղազարյանի միջև վիճաբանություն է սկսվել։ Այնուհետև մատնացույց է արել կոնկրետ տեղանք` հայտարարելով, որ դա այն վայրն է, որտեղ պտտվելով կանգնել է «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան, իջել է դրա վարորդը, վերջինիս ու Էդ.Ղազարյանի միջև շարունակվել է վիճաբանությունը, և միմյանց նրանք հարվածել են։ Վկա Վ.Յոլյանը նաև հայտարարել է, որ իր հայրը՝ Սամվել Յոլյանը, միջամտել է վիճաբանությանն ու մի կողմ է քաշել Էդ.Ղազարյանին, ապա մատնացույց է արել Նար-Դոս փողոցի 77 շենքի անկյունային մասը և հայտնել, որ այդտեղ է կանգնած եղել «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը, նրան քայլելով մոտեցել է Էդ.Ղազարյանը և այդ պահին էլ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը դանակով հարվածել է Էդ.Ղազարյանի կրծքավանդակին։
24) Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 422 եզրակացությունը, համաձայն որի` Էդ.Ղազարյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերվել են հետևյալ մարմնական վնասվածքները. կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջային մակերեսի ծակած-կտրած թափանցող վերք, ենթամաշկի, ձախից առաջին կողաճառի, ձախ ենթաանրակային զարկերակի, ձախ թոքի վերին բլթի գագաթի վնասումով, որոնք հետևանք են ծակող-կտրող գործիքի` դանակի ներգործության, հնարավոր է նշված ժամկետին և նման վնասվածքները կենդանի անձանց մոտ ունեն առողջության ծանր վնասի հատկանիշներ և գտնվում են անմիջական պատճառական կապի մեջ մահվան անմիջական պատճառի հետ։ Հայտնաբերվել է նաև սալջարդ վերք և արյունազեղում՝ ստորին շրթունքի ձախ կեսի ներսային մակերեսին, քերծվածք աջ սրունքի միջին երրոդականի առաջային մակերեսին, որոնք հետևանք են բութ, կոշտ առարկաների ներգործության, հնարավոր է նշված ժամկետին, չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ մահվան պատճառի հետ և նման վնասվածքները կենդանի անձանց մոտ ունեն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ։ Հայտնաբերվել են նաև քերծվածքներ կրծքավանդակի առաջային մակերեսին, որոնք հետևանք են բժշկական միջամտության՝ սափրելուն։
Էդ.Ղազարյանի մահվան պատճառ է հանդիսացել արյան սուր կորուստը, որը հետևանք է կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջային մակերեսի ծակած-կտրած թափանցող վիրավորման, ձախ առաջին կողաճառի, ենթաանրակային զարկերակի, ձախ թոքի վերին բլթի վնասումների։ Ելնելով վաղ դիակային երևույթների զարգացման աստիճանից կարելի է ասել, որ Էդ.Ղազարյանի մահը վրա է հասել դատաբժշկական փորձաքննությունից 16-20 ժամ առաջ ժամանակահատվածում։
Ելնելով Էդ.Ղազարյանի արյան դատաքիմիական ուսումնասիրության տվյալներից՝ նրա արյան, մեզի, լյարդի և լեղապարկի կտորներում ալկոհոլ ու նարկոտիկներ չեն հայտնաբերվել։
25) Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 199 եզրակացությունը, համաձայն որի` Էդ.Ղազարյանի արյան նմուշն ըստ արյան ABO իզոշճաբանական համակարգի պատկանում է B խմբին։ Փորձաքննությանը ներկայացրած՝ հանգուցյալ Էդ.Ղազարյանի անդրավարտիքի վրա տեղակայված, նրա «ավտոմեքենայի զննության ժամանակ հետևի դռան վրայից» բամբակյա խծուծներով վերցրած կասկածելի հետքերում հաստատվեց արյան առկայություն, որը պատկանում է մարդու և առաջացել է ըստ արյան ABO իզոշճաբանական համակարգի արյան B խումբ ունեցող անձից կամ անձանցից, այդ թվում նաև կարող էր առաջանալ տուժող Էդ.Ղազարյանից։
26) Հետքաբանական փորձաքննության թիվ 920 եզրակացությունը, համաձայն որի` փորձաքննության ներկայացված Էդ.Ղազարյանի հագուստներից կարճաթև շապիկի վրա առկա և հետազոտական մասում նկարագրված մեկ վնասվածքը կտրվածք է և առաջացել է ծակող-կտրող մեկ սայրանի շեղբ ունեցող առարկայի (հնարավոր է դանակ) ներթափանցման արդյունքում։ Էդ.Ղազարյանի հագուստներից կարճաթև շապիկի մակերեսին վնասվածքներ չեն հայտնաբերվել։
27) Դատաբժշկական փորձաքննության 2013 թվականի փետրվարի 6-ի թիվ 76/հ եզրակացությունը, համաձայն որի` Գ.Բաբայանի ստացած մարմնական վնասվածքը` աջ դաստակի երկրորդ մատի եղնգային ֆալանգի շրջանի նախկին կտրած վերքի, ներկայիս սպիի ձևով, հասցվել է սուր կտրող գործիքով, որն առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշեր չի պարունակում: Հաշվի առնելով դեպքի վաղեմությունը, դրա հետ կապված բժշկական փաստաթղթերի բացակայությունը, սպիի առանձնահատկությունները, ներկայումս որոշել նախկին կտրած վերքի` ներկայիս սպիի վաղեմությունը` հնարավոր չէ, սակայն հարկ է նշել, որ սպին ունի առնվազն մոտ 6-8 ամիս և ավելի պատճառման վաղեմություն, ինչը չի բացառում որոշման հարցադրման մեջ նշված ժամկետին համապատասխան նրա առաջացման հնարավորությունը: Հաշվի առնելով վնասվածքի բնույթը և անատոմիական տեղակայությունը` չի բացառվում դրա առաջացումը նաև փորձաքննվողի կողմից նկարագրված [«Դեպքն այնքան արագ է տղի ունեցել, որ չի հասցրել ամբողջությամբ բացել դանակի շեղբը, և այն վնասել է ձեռքի մատը»] պայմաններում:
28) Հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության 2015 թվականի հունիսի 9-ի թիվ 15-0130դ եզրակացությունը, համաձայն որի`այնպիսի տեղակայությամբ ծակած-կտրած վնասվածքի առկայության պայմաններում, ինչպիսին, ըստ դիակի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 422 եզրակացության տվյալների առկա է եղել Էդ.Ղազարյանի մոտ, հիվանդանոց ընդունվելիս բժիշկները կարող էին և պարտավոր էին ախտորոշել սուր ինտենսիվ ներքին արյունահոսություն, առավել ևս ընդամենը մեկ վնասվածքի առկայության, դրա ենթաանրակային շրջանում տեղակայության և բուժհաստատություն ընդունվելիս հեմոդինամիկ խիստ խանգարումների առկայության պայմաններում։ Քանի որ տվյալ դեպքում թիվ 3 կլինիկական հիվանդանոցում Էդ.Ղազարյանի վերաբերյալ համապատասխան բժշկական փաստաթուղթ (հիվանդության պատմագիր) չի լրացվել, հետևաբար նրա վիճակի ճիշտ ախտորոշման վերաբերյալ հարցին պատասխանել հնարավոր չէ։
Կրծքավանդակի առաջային պատի ձախ վերին հատվածի հատկապես ենթաանրակային շրջանում ծակած-կտրած վնասվածքի և անձի մոտ հեմոդինամիկ խիստ խանգարումների առկայության պայմաններում, ելնելով վնասվածքի տեղակայությունից, տեղագրական առումով ստորադիր անցնող խոշոր անոթների՝ ենթաանրակային երակի և զարկերակի առկայություններից, բուժօգնության ճիշտ տակտիկան կայանում էր նրանում, որ Էդ.Ղազարյանն անհապաղ պետք է տեղափոխվեր վիրահատարան և կյանքի ցուցումներով առաջնահերթ պետք է կատարվեին վիրաբուժական ճիշտ գործողությունները՝ ուղղված արյունահոսության դադարեցմանը, ինչպիսիք տվյալ դեպքում չեն կատարվել։ Վիրաբուժական գործողություններին զուգահեռ անհրաժեշտ էր ձեռնարկել նաև ինտենսիվ թերապիայի միջոցառումները։
Ըստ ներկայացված քրեական գործի նյութերի տվյալների՝ թիվ 3 կլինիկական հիվանդանոցում Էդ.Ղազարյանի նկատմամբ ձեռնարկվել են միայն կոնսերվատիվ բուժմիջոցառումներ, չեն կատարվել արյունահոսության դադարեցմանն ուղղված առաջնահերթ համարվող վիրաբուժական գործողությունները, հետևաբար բժիշկների կողմից ցուցաբերված բուժօգնության նման ծավալը չի կարող համարվել Էդ.Ղազարյանի ստացած վնասվածքին և վիճակին համարժեք։
Ըստ ներկայացված քրեական գործի նյութերի տվյալների՝ թիվ 3 կլինիկական հիվանդանոցում Էդ.Ղազարյանի նկատմամբ անհրաժեշտ վերը նշված բուժմիջոցառումների մասնավորապես՝ վիրաբույժ Վ.Ծատուրյանի կողմից անհրաժեշտ անհետաձգելի վիրաբուժական միջամտության կատարման վերաբերյալ տվյալներ չկան։ Ըստ գործի տվյալների՝ Էդ.Ղազարյանի նկատմամբ անեսթեզիոլոգի կողմից կատարվել են հեղուկների և որոշ դեղամիջոցների ներմուծումներ, որոնց տեսակները և քանակները նշված են ներկայացված քրեական գործի նյութերում։
Զարկերակային ճնշման բացակայության կամ խիստ ցածր լինելու դեպքում երակների լուսանցքի մեջ կատետրի կամ ասեղի անցկացման (վենեպունկցիա կատարելու) հնարավորությունը չի բացառվում և տվյալ դեպքում այդ գործողության կատարման հանգամանքով զարկերակային ճնշման ցուցանիշի վերաբերյալ ստույգ դատողություններ կատարել հնարավոր չէ։
Նման տեղակայությամբ ծակած-կտրած վնասվածքի առկայության և սուր արյունահոսությամբ պայմանավորված հեմոդինամիկ խիստ խանգարումների առկայության դեպքում «սպասողական տակտիկան» որևէ կերպ չի կարող լինել արդարացված, որի դեպքում արյունահոսության դադարեցմանն ուղղված անհրաժեշտ հնարավոր վիրաբուժական գործողությունների անհապաղ չիրականացումը գտնվում է պատճառա-հետևանքային կապի մեջ մահվան հետ։ Ինչ վերաբերում է ինտենսիվ թերապիայի միջոցառումներին, ապա ըստ գործի տվյալների՝ Էդ.Ղազարյանին կատարվել է 1500մլ հեղուկներ («պոլիգլյուկին 500մլ և նատրիումի քլորիդ 1000մլ՝ շիթով ներերակային»), նաև որոշ այլ դեղամիջոցներ, որոնք սակայն խոշոր անոթից արյունահոսության վիրաբուժական եղանակով չդադարեցման և շարունակվող արյունահոսության պայմաններում չէին կարող լինել արդյունավետ։
Նման վնասվածքի առկայության պայմաններում ԷդՂազարյանի կյանքը հնարավոր կլիներ փրկել միայն սույն հետևությունների 2-րդ կետում նշված գործողությունների ժամանակին և ճիշտ իրականացման դեպքում։
Եթե բուժհաստատություն ընդունվելիս հիվանդի մոտ «բացակայում է զարկերակը» (պուլսը)՝ զարկերակային ճնշման ցածր կամ խիստ ցածր լինելու պայմաններում, ապա ինտենսիվ թերապիայի և (կամ) վերակենդանացման (ռեանիմացիայի) գործողությունների կատարումը համարվում է արդարացված։ Նման պայմաններում, ելնելով եղած միայն մեկ ծակած-կտրած վնասվածքի առկայությունից և տեղակայումից, առաջնահերթ ցուցված է սուր արյունահոսության դադարեցմանն ուղղված վիրաբուժական անհետաձգելի գործողությունների կատարումը զուգահեռաբար ինտենսիվ թերապիայի և անհրաժեշտության դեպքում վերակենդանացման միջոցառումների անցկացումով։ Միևնույն ժամանակ, նման վնասվածքի պարագայում հիվանդի վիճակի բարելավման հնարավոր է հասնել միայն առաջնահերթ արյունահոսության դադարեցման և զուգահեռ շարունակական ինտենսիվ թերապիայի կատարման միջոցով և նման դեպքում առանց սուր արյունահոսության դադարեցման, միայն ինտենսիվ թերապիայի և (կամ) վերակենդանացման միջոցառումների կատարմամբ հիվանդի վիճակի բարելավում ակընկալելն իրատեսական չէ։ Միաժամանակ, որ քանի դեռ անձի մոտ չի արձանագրվել սրտի գործունեության և շնչառության կանգ, վիրաբուժական միջամտության և հետագա գործողությունների կատարումը համարվում են ցուցված և կյանքը փրկելու միակ հնարավորությունը։
Ըստ քրեական գործի նյութերի տվյալների` վնասվածքը ստանալուց հետո մինչև մահն ընկած ժամանակահատվածում Էդ.Ղազարյանի կորցրած արյան քանակի մասին ստույգ դատել հնարավոր չէ, միայն հարկ է նշել, որ ըստ դիակի դատաբժշկական փորձաքննության արդյունքների` Էդ.Ղազարյանի կրծքավանդակի ձախ թոքամզային խոռոչում նկարագրվել է «2800մլ մուգ կարմիր գույնի հեղուկ արյուն»։ Ինչ վերաբերում է հարցին, թե մեկ րոպեի ընթացքում ինչքան արյան կորուստ կարող էր ունենալ Էդ.Ղազարյանը վնասվածքն ստանալուց հետո մինչև մահն ընկած ժամանակահատվածում, ապա այդ հարցին ստույգ պատասխանել հնարավոր չէ, քանի որ տվյալ հանգամանքը պայմանավորված է մի շարք գործոններով (արյան զարկերակային ճնշման մակարդակ, պուլսի հաճախություն, վնասված անոթի սպազմի աստիճան և այլն), որոնք ազդեցություն են ունենում արյունահոսության ինտենսիվության վրա։ Ներկայացված քրեական գործի նյութերի տվյալներում՝ որպես Էդ.Ղազարյանի մահվան ժամ, արձանագրված են 20.05.2007թ. «ժամը 2135-ը», ինչպես նաև «ժամը 2155-ը», որոնք երկուսն էլ չեն հակասում նրա դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ նկարագրված վաղ դիակային փոփոխությունների զարգացվածության աստիճանին։
Էդ.Ղազարյանի մահվան պատճառը և բուժհաստատությունում գտնվելու ժամանակահատվածի վերաբերյալ քրեական գործի նյութերի տվյալները հիմք են տալիս եզրակացնել, որ վիրաբույժի կողմից Էդ.Ղազարյանի բուժօգնության ցուցաբերման ընթացքում արյունահոսության դադարեցմանն ուղղված վերը նշված անհրաժեշտ հնարավոր վիրաբուժական գործողությունների անհապաղ չիրականացումը գտնվում է պատճառահետևանքային կապի մեջ նրա մահվան հետ։
28) Փորձագետներ Վիլիկ Մանուկյանի, Դավիթ Մելքոնյանի և Հովհաննես Սարկավագյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներն այն մասին, որ պնդում են իրենց կողմից տրված եզրակացությունը։ Տուժողի մոտ արյունահոսությունը սկսվել է հարվածի պահից և շարունակվել մինչև հիվանդանոց տեղափոխվելը։ Այն հարցերին, թե տուժողը 2800 մլ. արյունը որքան ժամանակում է կորցրել, և թե տուժողը վնասվածքը ստանալու պահից մինչև մահը 1 րոպեում որքան արյուն է կորցրել, հնարավոր չէ ստույգ պատասխանել, քանի որ տվյալ հանգամանքները պայմանավորված են եզրակացությունում նշված մի շարք գործոններով։ Տուժողի մոտ գրանցված ծավալով արյան կորուստը կարող էր մահվան պատճառ հանդիսանալ։ Կոնկրետ դեպքում, երբ տուժողի մոտ չի շոշափվել զարկերակը և սրտի տոները չեն լսվել, պետք է զուգահեռաբար իրականացվեին վերակենդանացման գործողություններ և կատարվեր վիրաբուժական միջամտություն, քանի որ արյունատար համակարգի ամբողջականությունը պահպանված չլինելու դեպքում միայն վերակենդանացմանն ուղղված գործողություններն անիմաստ են։
5. Առաջին ատյանի դատարանն իր` 2016 թվականի ապրիլի 20-ի դատավճռի «Դատարանի վերլուծություն» բաժնում նշել է. «(...) [Ա]մբաստանյալին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, օգտագործելով չնչին առիթը, խուլիգանական դրդումներով Էդ.Ղազարյանին սպանելու դիտավորությամբ իր մոտ պահվող դանակով հարվածել է վերջինիս կյանքի համար կենսական կարևոր օրգանի՝ կրծքավանդակի առաջային մակերեսի ձախ հատվածին։
Այսինքն, միակ հիմնավորումը, որ ամբաստանյալի դիտավորությունն ուղղված է եղել տուժողին կյանքից զրկելուն, դա վերջինիս կրծքավանդակին հարվածելու հանգամանքն է, մինչդեռ որևէ մեկը նրան չի խանգարել ու չի եղել որևէ խոչընդոտ, որպեսզի սպանելու դիտավորություն ունենալու դեպքում նա ավարտին հասցներ իր ցանկության կատարումը։
Սույն գործի փաստական տվյալների և ապացույցների համաձայն` ամբաստանյալին մայր հայհոյելուց հետո նա էլ տուժողին է մայր հայհոյել, որից հետո տուժողը, չենթարկվելով իրեն պահելու ջանք գործադրող վկա Ս.Յոլյանին, մոտեցել է ամբաստանյալին, ով փորձել է պաշտպանվել, և նրանք սկսել են հարվածել միմյանց, որի ընթացքում էլ ամբաստանյալն իր մոտ ունեցած դանակով հարվածել է տուժողի կրծքավանդակի հատվածին, որից հետո վերջինս գնացել է դեպի իր ավտոմեքենան, իսկ տուժողը չի հետևել նրան ու չի շարունակել իր գործողությունը, չնայած ունեցել է դրա ռեալ հնարավորությունը։
Ընդ որում, ամբաստանյալը չի հասցրել ամբողջությամբ բացել դանակի շեղբը, ինչի պատճառով հարվածի ընթացքում նույն դանակով վնասվել է նաև նրա աջ դաստակի մատը։
Դատաքննությամբ նաև հաստատվեց, որ վիճաբանության ընթացքում առավել ակտիվ և ագրեսիվ է եղել տուժող Էդ.Ղազարյանը։ Ի տարբերություն ամբաստանյալի՝ տուժողին փորձել են բռնել և հանգստացնել վկաներ Յոլյանները, Գ.Մարաբյանը և Էդ.Հակոբյանը, մինչդեռ ամբաստանյալը դրսևորել է համեմատաբար հանգիստ վարքագիծ։ Վնասվածքն ստանալուց առաջ տուժողն է առաջինը մոտեցել ամբաստանյալին, նա է վերջինիս սպառնացել ջարդել նրա գլուխը, մինչդեռ դատաքննությամբ որևէ ապացույց ձեռք չբերվեց այն մասին, որ ամբաստանյալը մինչև դանակով հարվածելը որևէ կերպ սպառնացել է տուժողին։
Այլ կերպ ասած, դատաքննությամբ ձեռք չբերվեց որևէ ապացույց այն մասին, որ ամբաստանյալը տուժողին սպանելու դիտավորություն է ունեցել կամ փորձել է սպանել նրան։
Միաժամանակ, դատաքննությամբ ապացուցվեց, որ հիվանդանոց տեղափոխվելուց հետո տուժողին բժշկական օգնություն է ցույց տրվել հիվանդանոցի ընդունարանում, նա անհապաղ չի տեղափոխվել վիրահատարան, թեև ընդունարանում է գտնվել նաև վիրաբույժ, սակայն կյանքի ցուցումների պայմաններում առաջնահերթ չեն կատարվել վիրաբուժական ճիշտ գործողություններ՝ ուղղված արյունահոսության դադարեցմանը, այլ միայն ձեռնարկվել են ինտենսիվ թերապիայի միջոցառումներ, ինչը թիվ 15-0130դ փորձաքննության եզրակացության համաձայն՝ բավարար չի կարող համարվել տուժողի կյանքը փրկելու համար, նկատի ունենալով, որ նշված եզրակացության 2-րդ կետի համաձայն՝ բուժօգնության ճիշտ տակտիկան կայանում էր նրանում, որ Էդ.Ղազարյանն անհապաղ պետք է տեղափոխվեր վիրահատարան և կյանքի ցուցումներով առաջնահերթ պետք է կատարվեին վիրաբուժական ճիշտ գործողություններ՝ ուղղված արյունահոսության դադարեցմանը, ինչպիսիք տվյալ դեպքում չեն կատարվել։ Վիրաբուժական գործողություններին զուգահեռ անհրաժեշտ էր ձեռնարկել նաև ինտենսիվ թերապիայի միջոցառումները։ Նույն եզրակացության (...) համաձայն՝ նման վնասվածքի առկայության պայմաններում Էդ.Ղազարյանի կյանքը հնարավոր կլիներ փրկել միայն [նույն եզրակացության մեջ] նշված գործողությունների ժամանակին և ճիշտ իրականացման դեպքում, [և որ] Էդ.Ղազարյանի մահվան պատճառը և նշված բուժհաստատությունում գտնվելու ժամանակահատվածի վերաբերյալ քրեական գործի նյութերի տվյալները հիմք են տալիս եզրակացնելու, որ վիրաբույժի կողմից Էդ.Ղազարյանին բուժօգնության ցուցաբերման ընթացքում արյունահոսության դադարեցմանն ուղղված (...) անհրաժեշտ հնարավոր վիրաբուժական գործողությունների անհապաղ չիրականացումը գտնվում է պատճառահետևանքային կապի մեջ նրա մահվան հետ։
Դատարանը, զերծ մնալով տուժողի մահվան իրական պատճառների վերաբերյալ դատողություններ կատարելուց, արձանագրում է, որ առնվազն առկա է չփարատված կասկած այն մասին, որ տուժողի մահը վրա չի հասել ամբաստանյալի կողմից նրան դանակով հարվածելու հետևանքով։
(...)
Դատարանը, հիմնվելով դատաքննությամբ հետոզոտված ապացույցների վրա, հանգում է հետևության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը դատաքննությամբ չապացուցվեց, այդ մեղադրանքի հիմնավորվածության վերաբերյալ դատաքննությամբ վերաբերելի ապացույցներ ձեռք չբերվեցին, և մեղադրողի կողմից պաշտպանված այդ մեղադրանքը հիմնված է որևէ փաստական տվյալով չհիմնավորված ենթադրությունների վրա։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ սույն քրեական գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալը խուլիգանական դրդումներով տուժողի առողջությանը պատճառել է ծանր վնաս, նկատի ունենալով, որ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով հաստատվեց, որ մինչև «Գալլա» խանութի մոտ տեղի ունեցած վիաճաբանությունը, նա է կանգնել տուժողի ավտոմեքենայի մոտ և ձայնային ազդանշան տալու համար վիճել տուժողի հետ, «Գալլա» խանութի մոտ վիճաբանության ավարտից հետո նա է առաջինը հայհոյել տուժողին, ինչի պատճառով վերջինս էլ նրան է հայհոյել և պատասխան հայհոյանաք ստանալուց հետո մոտեցել է ամբաստանյալին, ով դանակով ծանր վնասվածք է պատճառել նրան, այսինքն՝ ամբաստանյալը, ցանկանալով բավարարում ստանալ տուժողի գործողությունների արդյունքում ձևավորված վիրավորանքի դիմաց, ավտոմեքենայի ձայնային ազդանշան տալու աննշան առիթն օգտագործելով՝ հրահրել է վիճաբանություն, այնուհետև որպես իր հասցեին տրված հայհոյանքին պատասխան գործողություն, դանակով հարվածել է տուժողին՝ բացահայտ անհարգալից և արհամարհական վերաբերմունքը դրևորելով հասարակության նկատմամբ, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգն ու իր անձի «առավելությունները» ընդգծելու մոլուցքով բացահայտ մարտահրավեր նետելով հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերին։
Այսպիսով, (...) չփարատված կասկածները մեկնաբանելով հօգուտ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ ու փաստական հանգամանքների վերլուծությամբ և դրանց գնահատմամբ դատարանը հանգում է եզրակացության, որ ամբաստանյալը խուլիգանական դրդումներով տուժողի առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել է ծանր վնաս, հետևաբար նրան առաջադրված մեղադրանքը պետք է վերաորակվի, և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար։
Դատարանը հարկ է համարում նաև նշել, որ թեև «Կրիմինալ մատյանը զննելու մասին» արձանագրության և ք.Երևանի թիվ 3 կլինիկական հիվանդանոցի տնօրենի ու բաժնի վարիչ Գ.Պիվազյանի 26.12.2012թ. գրության համաձայն՝ տուժողի սրտի մեջ ներարկվել է ադրենալին և կատարվել է սրտի արտաքին մերսում, սակայն փորձագետ Ս.Սևոյանի ցուցմունքով պարզվեց, որ նշված գործողություններն իրականում չեն կատարվել։
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի ու պաշտպանի այն պատճառաբանություններին, որ նախաքննության ընթացքում վկաների նկատմամբ ճնշումներ են գործադրվել՝ նրանց ցուցմունքների նշանակությունը նվազեցնելու համար, դեպքի առիթը հանդիսացել է տուժողը՝ իր նախահարձակ վարքագծով, ամբաստանյալը խուլիգանական դրդումներով չի գործել, այլ եղել է խիստ պասիվ, նա արարքը կատարել է ինքնապաշտպանության սահմաններում, վկա Վ.Յոլյանն ընդունեց, որ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի հանդիպակած ուղղությամբ երթևեկելու հանգամանքը պնդել չի կարող, հասնելով Նար-Դոսի 75-րդ շենքի մոտ՝ ամբաստանյալը ստիպված է եղել կանգնել տուժողի վարած ավտոմեքենայի հետևում, քանի որ վերջինս կանգառ է կատարել փողոցի բանուկ մասում, նրա ավտոմեքենայի հետևի մասը փակած է եղել փողոցի երթևեկելի հատվածը և խանգարել երթևեկությանը, ինչի հետևանքով առաջացել է մի քանի ավտոմեքենաների խցանում և դրանով պայմանավորված շղթայական ազդանշաներ են տրվել, վիճաբանության ընթացքում տուժողն իր ավտոմեքենայի բեռնախցիկից վերցրել է երկաթյա բանալի, մինչ այդ՝ գոռալով ասել է, թե ուր է իր զենքը և սպառնացել է խփել ամբաստանյալին, ամբաստանյալի գործողություններում բացակայել են խուլիգանական դրդումները, վերջինս գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում, տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով՝ պաշտպանվելով իր կյանքի և առողջության նկատմամբ իրականացվող հանկարծակի և ինտենսիվ ոտնձգությունից, որպիսին եղել է հանրորեն վտանգավոր, առկա և իրական, ապա դատարանը գտնում է, որ դրանք չեն բխում գործի իրական փաստական տվյալներից և ապացույցներից, ու հերքվում են դատարանի կողմից՝ որպես արժանահավատ գնահատվող ապացույցներով։
Դատարանի կողմից արժանահավատ են համարվում համակցության մեջ գնահատված, սույն դատավճռի «Ապացույցների հետազոտում և գնահատում» մասում շարադրված ապացույցները՝ բացառությամբ ամբաստանյալի և վկաներ Էդ.Հակոբյանի, Գ.Մարաբյանի և Ա.Դուքյանի այն ցուցմունքների` համաձայն որոնց ամբաստանյալը՝ մինչև վիճաբանությունը, ավտոմեքենայով դուրս է եկել Քաջազնունի փողոցի 6-րդ շենքի բակից, այլ ոչ թե երթևեկել է տուժողին հանդիպակաց, Քաջազնունու փողոցում նա ավտոմեքենայով կանգնել է տուժողի ավտոմեքենայի հետևի մասում, քանի որ այն խոչընդոտել է երթևեկությանը, այլ ոչ թե նույն փողոցում նա ավտոմեքենայով կանգնել է տուժողի ավտոմեքենայի մոտ ու վիճաբանել նրա հետ, և որ «Գալլա» խանութի մոտ վիճաբանության ընթացքում տուժողն իր ավտոմեքենայի բեռնախցիկից վերցրել է ինչ-որ իր` անիվները հանելու համար օգտագործվող բանալի, որը պահելով հետևում՝ հարձակվել է ամբաստանյալի վրա։
Դատարանը գտնում է, որ վերը նշված պատճառաբանություններով և ցուցմունքներով փորձ է արվում հիմնավորելու, որ ամբաստանյալը գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում, ինչի վերաբերյալ դատաքննությամբ ապացույցներ ձեռք չբերվեցին։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ որպես արժանահավատ գնահատված ապացույցներով հերքվում են վերը նշված պատճառաբանություններն ու ցուցմունքերը, որոնց միջոցով ամբաստանյալը ցանկանում է խուսափել պատասխանատվությունից և պատժից, իսկ վկաները փորձում են իրենց պաշտպանության տակ վերցնել ամբաստանյալին։
Դատարանը նաև արժանահավատ չի համարում ամբաստանյալի այն պնդումը, որ ընկերոջ հետ միասին ցանկացել են գնալ Նար-Դոսի փողոցում գործող դեղատուն, նկատի ունենալով, որ քրեական գործի նյութերի և պաշտպանի իսկ կողմից ներկայացված փաստաթղթերի համաձայն՝ նշված դեղատունը՝ որպես այդպիսին, չի գործել տևական ժամանակ ու չնչին է հավանականությունը, որ ամբաստանյալը կամ նույն թաղամասում բնակվող նրա ընկերը՝ Էդ.Հակոբյանը, չեն իմացել այդ մասին։
Դատարանը գտնում է, որ նշված հանգամանքի մասին պնդմամբ պաշտպանության կողմը փորձում է դատարանին հավաստիացնել, որ ամբաստանյալը Քաջազնունու փողոցով երթևեկել է տուժողի հետ նույն, այլ ոչ թե հանդիպակաց ուղղությամբ՝ դրանից բխող և դրան հաջորդող մյուս բոլոր ոչ հավաստի հիմնավորումներով փորձելով հասնել ամբաստանյալի արդարացմանը։
Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրողի ճառի այն պատճառաբանությանը, որ «դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության վկայակոչված եզրակացությունը չի կարող որևէ ազդեցություն ունենալ Գ.Բաբայանի արարքի իրավաբանական որակման վրա, այլ կերպ՝ հիշյալ եզրակացությունը չի կարող հանդիսանալ հիմք՝ հերքելու ամբաստանյալի կողմից Էդ.Ղազարյանին դիտավորությամբ, ապօրինաբար, խուլիգանական դրդումներով կյանքից զրկելու՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով հիմնավորված հանգամանքը», և դրա վերաբերյալ նրա կողմից ներկայացված հիմնավորումներին ու վերլուծությանը, գտնում է, որ դատարանի վերը նշված պատճառաբանություններով և վերլուծությամբ դրանք անհիմն են։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրողի կողմից հաշվի չառնվեց այն իրողությունը, որ չլրացված և չփոփոխված մեղադրական եզրակացությամբ հաստատված է համարվել, որ «Նույն օրը՝ ժամը 2045-ին, Էդուարդ Ղազարյանը տեղափոխվել է Երևան քաղաքի թիվ 3 կլինիկական հիվանդանոց, որտեղ արյան սուր կորստի հետևանքով գիտակցության չգալով մահացել է»։
Նշվածից հետևում է, որ տուժողը թեև եղել է անգիտակից, սակայն հիվանդանոցում է մահացել և ոչ թե արդեն մահացած է տեղափոխվել հիվանդանոց։
Դատարանը հարկ է համարում նաև նշել, որ մեղադրողը, փորձելով ապացուցված համարել, որ տուժողը հիվանդանոց է տեղափոխվել արդեն մահացած, որպես իր պատճառաբանության հիմնավորում՝ հղում է կատարել այնպիսի փաստաթղթի վրա, որոնք չեն հետազոտվել դատաքննության ընթացքում։
Բացի դա ոչ ճիշտ ներկայացնելով և յուրովի մեկնաբանելով հանձնաժողովային փորձաքննության եզրակացության առանձին հետևությունները՝ մեղադրողն իր պատճառաբանությունը հիմնավորեց նաև ոչ իրավաբանական՝ բժշկական պրակտիկայի վերաբերյալ նեղ մասնագիտական եզրահանգմամբ՝ գտնելով, որ «կլինիկական մահվան փուլում կամ մահամերձ վիճակում գտնվող հիվանդին 30-ից մինչև 40 րոպե անհրաժեշտ է կատարել վերակենդանացման միջոցառումներ», դրանով իսկ նաև հակասելով իր այն պնդմանը, որ տուժողը հիվանդանոց է տեղափոխվել արդեն մահացած։
(...)
[Դ]ատարանը հանգում է եզրակացության, որ մեղադրողի վերը նշված պատճառաբանություններն ու հիմնավորումները հակասում են քրեադատավարական օրենսդրության պահանջներին, հետևաբար դրանք չեն կարող հաշվի առնվել դատարանի կողմից և առաջացնել իրավական հետևանքներ։
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի մեղայականով ներկայանալը՝ որպես պատիժը մեղմացմող հանգամանք մեղադրողի կողմից դիտելուն, ապա դատարանը հարկ է համարում նշել, որ նշվածը չի կարող դիտվել՝ որպես ամբաստանյալի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք՝ հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի այն դիրքորոշումը (...):
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, պատիժի չափը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալներ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում և բնութագրվում է դրական։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ չարձանագրվեցին։
Այսպիսով, հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, ելնելով գործի փաստական տվյալների և հանգամանքների վերլուծության հիման վրա դատարանի մոտ ձևավորված նրա բարոյահոգեբանական ու քրեաիրավական բնութագրից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ ու 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, հանգում է հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է միայն նրան հասարակությունից մեկուսացնելու և նշանակված պատիժը կրելու միջոցով, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար։
(…)»:
6. Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում նշանակվել է կրկնակի դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննություն, որի արդյունքում 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ստացված թիվ 31/կ եզրակացության համաձայն.
1) Տուժող Էդ.Ղազարյանի մոտ հիվանդանոց ընդունման պահին պուլսի (անոթազարկի), շնչառության և գիտակցության բացակայությունը, ձախից ենթաանրակային միակ ծակած-կտրած բնույթի վերքի առկայությունը, կլինիկորեն ակնհայտ վկայել են զանգվածային կայացած ներքին արյունահոսության մասին, ինչի վերաբերյալ բժիշկների կողմից ախտորոշում չի կատարվել: Այդպիսի վիճակը համապատասխանել է կլինիկական մահվան վիճակին, որի պատճառը տվյալ դեպքում հանդիսացել է զանգվածային արյան կորուստը:
2) Սուր ծակող-կտրող գործիքով հասցված վնասվածքի դեպքում, երբ այն ուղեկցվում է սուր արյունահոսությամբ, ապա բուժական ճիշտ տակտիկան կայանում է նրանում, որ ինտեսիվ թերապիայի միջոցառումներին զուգահեռ պետք է կատարվեն վիրաբուժական միջամտություններ` ուղղված արյունահոսության աղբյուրի հայտնաբերմանը և դադարեցմանը: Իսկ տվյալ դեպքում, երբ տուժողը բերվել է հիվանդանոց կլինիկակն մահվան նշաններով (ինչն ըստ փաստաթղթերի` տվյալ դեպքում նկարագրված է ցուցաբերված բուժօգնության քարտում), ապա բժիշկների կողմից առաջնահերթ սկսած թոք-սրտային վերակենդանացման գործողությունները եղել են լիովին արդարացված:
3) Հաշվի առնելով գործի տվյալները` տվյալ դեպքում բժիշկների կողմից ցուցաբերված բուժօգնությունը, մասնավորապես` վերակենդանացման միջոցառումները, եղել են համարժեք, բավարար ծավալով, իսկ ինչ վերաբերում է վիրաբուժական գործողություններին, այդպիսիք ընդհանրապես չեն կատարվել:
4) Քրեական գործի տվյաները հաշվի առնելով՝ բժիշկներից անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգն իր մասնագիտական պարտականությունները կատարել է լիարժեք, կատարվել է շնչափողի ինտուբացիա, իրականացվել են սրտի փակ մերսում, սրտի գործունեությունը վերականգնելուն ուղղված դեղամիջոցներ: Իսկ վիրաբույժների կողմից, ինչպես նշվեց վերը, չեն կատարել որևէ միջամտություններ, ինչի կապակցությամբ հարկ է նշել, որ առնվազն պետք է կատարվեր կրծքավանդակի ախտորոշիչ պունկցիա:
5) Բժիշկ Ա.Հովհաննիսյանի կողմից կատարված վերակենդանացման գործողությունները տակտիկական տեսակետից եղել են ճիշտ և արդարացված, իսկ վիրաբույժ Վ.Ծատուրյանինը՝ ոչ, քանի որ ինչպես նշվեց վերը, հիվանդի մոտ հիվանդանոց ընդունվելու պահին պետք էր կատարել կրծքավանդակի պունկցիա՝ կրծքային խոռոչում արյան առկայության հանգամանքը ճշտելու համար:
6) Եթե Էդ.Ղազարյանին բժշկական օգնություն ցուցաբերող բժիշկները վերակենդանացման միջոցառումներին զուգահեռ անգամ կիրառեին վիրաբուժական տակտիկա, այն է՝ կատարեին վիրահատություն՝ կրծքահատում, փորձեին գտնել արյունահոսության հնարավոր աղբյուրները (քանի որ դիահերձման ժամանակ հայտնաբերվել են ենթաանրակային զարկերակի և ձախ թոքի վերին բլթի վնասվածքներ), վերացնեին պնևմոթորաքսը, ապա հիվանդի կյանքը փրկելու հավանականությունը կլիներ շատ չնչին, քանի որ կրծքավանդակում հայտնաբերված արյան զանգվածային ծավալը (2800.0 մլ) վերաբերում է արյան կորստի 4-րդ աստիճանին, որի ժամանակ մեծածավալ արյան կորուստն ըստ առկա դասակարգման և գրականության տվյալների՝ համարվում է «մահացու» և բերում է օրգանիզմում անվերադարձ փոփոխությունների, թեկուզ և, եթե բուժմիջոցառումների շնորհիվ ինչ որ մի պահ հաջողվում է վերականգնել սրտի գործունեությունը: Իսկ անորոշ ժամանակ տևած սրտի ոչ արդյունավետ գործունեության և դրա հետևանքով առաջացած կլինիկական մահվան պայմաններում օրգանիզմում տեղի ունեցած կրիտիկական փոփոխություներն առավել կերպով նվազեցնում են հիվանդի ապրելիության շանսերը:
7) Զարկերակային ճնշման բացակայության ժամանակ կատետրը կամ ասեղը հնարավոր է անցկացնել երակի լուսանցքի մեջ (վենեպունկցիա):
8) Հիվանդի մահը և մահվան ժամանակը գրանցվում է բժշկի կողմից, իսկ անգամ, եթե գրառումը կատարվում է բուժքույրի կողմից՝ բժշկի թելադրումով, ապա բժիշկը պարտավոր է հաստատել այդ գրառումն իր ստորագրությամբ:
9) Հստակ որոշել հնարավոր րոպեական արյան կորուստը հնարավոր չէ, քանի որ այդ փաստը կախված է բազմաթիվ տարբեր գործոններից՝ զարկերակային արյան ճնշումից, տարիքից, տուժածի մարմնակառուցվածքից, նրա անձնական սրտի աշխատանքի ֆիզիոլոգիական գործոններից և այլն: Նաև պետք է կրկնել, որ տուժողի մոտ վնասված են ոչ միայն զարկերակը, այլ նաև թոքահյուսվաքը:
10) Էդ.Ղազարյանի հիվանդանոց ընդունվելիս նրա վիճակի վերաբերյալ բժիշկների կողմից արձանագրված տվյալները մասնավորապես, և հետագայում գլխավոր բժշկի կողմից 2012 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի պետին հասցեագրված գրության մեջ նշված տվյալները վկայել են տուժողի մոտ կլինիկական մահվան առկայության մասին (շնչառության, գիտակցության և կենտրոնական զարկերակների վրա պուլսի բացակայություն):
11) Տուժածի մոտ զանգվածային արյունահոսությունը (ըստ որում ամենամեծ նրա ծավալն ըստ կենսաֆիզիոլոգիայի օրենքների) տեղի է ունեցել վնասվածք ստանալուց առաջին րոպեների ընթացքում, երբ դեռ առկա է բավարար արյան ճնշում: Հետագայում արյունահոսության ընթացքը պրոգրեսիվ նվազում է, իսկ կլինիկակն մահվան ընթաքում, երբ բացակում է շնչառությունը, սրտի գործունեությունը՝ գործնականում արյունահոսությունը դադարում է: Հարկ է նշել, որ արհեստականորեն կիրառվող սիրտ-թոքային վերակենդանացման միջոցառումները կարող են ուղեկցվել արյան ոչ էական «կորուստով», ինչը չի կարող նպաստել մահացու ելքի առաջացման մեխանիզմում:
12) Դանակի՝ մոտ 2.7 լայնություն ունեցող շեղբը ոչ լրիվ բացված լինելու պայմաններում կարող էր տուժողի կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջնային մակերես ներթափանցել 6-ից 7 սմ խորությամբ:
13) Դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության եզրակացությունները ենթակա են իրավական գնահատման:
14) Փափուկ հյուսվածքների շրջաններում ներարկումների հետքերն ի հայտ են գալիս այդ հյուսվածքներում պահպանված արյան հոսքի դեպքում, ուստի և տուժածի մոտ իրականացված ներարկումների տեղերի չհայտնաբերումը դիահերձման ժամանակ կարող էր պայմանավորված լինել հենց այդ հանգամանքի բացակայությամբ:
15) Զանգվածային արյան կորուստն առաջնահերթ ամեն տուժողի մոտ ուղեկցվում է ծանր աստիճանի հեմոռագիկ շոկով և հյուսվածքների թերսնուցումով, ինչի հետևանքով առաջանում է մարմնի ջերմության կտրուկ իջեցում:
16) Վերակենդանացման միջոցառումների իրականացման ժամանակ ինֆուզիոն թերապիան ոչ թե հնարավոր է, այլ անհրաժեշտ է, քանի որ ի հաշիվ սրտի փակ մերսումի որոշ չափով իրականացվում է արյան հոսքը: Հարկ է նշել, որ ելնելով բժշկական փաստաթղթերի սակավ տվյալներից` տուժածը հիվանդանոց է բերվել կլինկական մահվան վիճակում, որի ժամանակ խիստ ցուցված է եղել հեղուկների ներմուծում որպես վերակենդանացման միջոցառումների բաղադրյալ: Իսկ երբ գրանցվում է կենսաբանական մահը՝ դադարեցվում են բոլոր բուժմիջոցառումները: Հարկ է նշել նաև, որ ընդհանրապես կլինկական մահվան տևողությունը կազմում է մոտ 4-6 րոպե, իսկ վերակենդանացման միջոցառումների նպատակն է երկարացնել այդ ժամանակահատվածը մինչև 30 րոպե:

Վերաքննիչ բողոքներիի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
7. Ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի պաշտպան Հ.Բաբայանը փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կայացրած դատական ակտով թույլ են տրվել դատավարական և նյութական իրավունքի խախտումներ, որոնք հանգեցրել են դատական սխալի: Մասնավորապես, Առաջին ատյանի դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-18-րդ, 23-րդ և 25-րդ հոդվածներով սահմանված մի շարք սկզբունքներ, ինչն իր հերթին հանգեցրել է նյութական իրավունքի խախտման. քրեական օրենքի սխալ կիրառմամբ ամբաստանյալը մեղավոր է ճանաչվել հանցանք կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել, ինչն ամբաստանյալի համար կարող է առաջացնել ծանր հետևանքներ, և որ Առաջին ատյանի դատարանը խեղաթյուրել է գործի փաստական տվյալները` ձգտելով կայացնել մեղադրական դատավճիռ, մինչդեռ մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պարտավոր էր մեղավորության հիմքում ընկած յուրաքանչյուր հանգամանք հիմնավորել պատշաճ ապացույցներով£
Ի հիմնավորումն իր վերոշարադրյալ փաստարկների` բողոքի հեղինակը նախ վկայակոչել է Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի` սույն որոշման 5-րդ կետում մեջբերված եզրահանգումն առ այն, որ. «(...) [Ս]ույն քրեական գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալը խուլիգանական դրդումներով տուժողի առողջությանը պատճառել է ծանր վնաս, նկատի ունենալով, որ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով հաստատվեց, որ մինչև «Գալլա» խանութի մոտ տեղի ունեցած վիաճաբանությունը, նա է կանգնել տուժողի ավտոմեքենայի մոտ և ձայնային ազդանշան տալու համար վիճել տուժողի հետ, «Գալլա» խանութի մոտ վիճաբանության ավարտից հետո նա է առաջինը հայհոյել տուժողին, ինչի պատճառով վերջինս էլ նրան է հայհոյել և պատասխան հայհոյանաք ստանալուց հետո մոտեցել է ամբաստանյալին, ով դանակով ծանր վնասվածք է պատճառել նրան, այսինքն՝ ամբաստանյալը, ցանկանալով բավարարում ստանալ տուժողի գործողությունների արդյունքում ձևավորված վիրավորանքի դիմաց, ավտոմեքենայի ձայնային ազդանշան տալու աննշան առիթն օգտագործելով՝ հրահրել է վիճաբանություն, այնուհետև՝ որպես իր հասցեին տրված հայհոյանքին պատասխան գործողություն« դանակով հարվածել է տուժողին՝ բացահայտ անհարգալից և արհամարհական վերաբերմունքը դրևորելով հասարակության նկատմամբ, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգն ու իր անձի «առավելությունները» ընդգծելու մոլուցքով բացահայտ մարտահրավեր նետելով հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերին»։
Ըստ բողոքաբերի` մեջբերումից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պետք է ապացուցված համարեր և դատավճռում մատնանշեր այն ապացույցները, որոնցով մասնավորապես հաստատվել է, որ մինչև «Գալլա» խանութի մոտ տեղի ունեցած վիաճաբանությունը, ամբաստանյալը կանգնել է տուժողի ավտոմեքենայի մոտ և ձայնային ազդանշան տալու համար վիճել տուժողի հետ, «Գալլա» խանութի մոտ վիճաբանության ավարտից հետո ամբաստանյալն է առաջինը հայհոյել տուժողին, և որ ավտոմեքենայի ձայնային ազդանշան տալու աննշան առիթն օգտագործելով՝ հրահրել է վիճաբանություն, իսկ այնուհետև՝ որպես իր հասցեին տրված հայհոյանքին պատասխան գործողություն, դանակով հարվածել է տուժողին՝ բացահայտ անհարգալից և արհամարհական վերաբերմունք դրևորելով հասարակության նկատմամբ։ Այնինչ նշված հանգամանքները հաստատող ապացույցներ դատաքննությամբ ձեռք չեն բերվել և դրանք ամբողջությամբ հերքվել են: Մասնավորապես, ամբաստանյալ Գ.Բաբայանը դուրս գալով Քաջազնունի 6-րդ շենքում բնակվող տատի տանից, վերջինիս խնդրանքով գնացել է դեղ գնելու։ Նույն շենքի բակում նա հանդիպել է ընկերոջը՝ Էդուարդ Հակոբյանին, և առաջարկել է միասին գնալ։ Վարելով իր «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան` Գ.Բաբայանը, Էդ.Հակոբյանի հետ փորձել են բակից դուրս գալ Քաջազնունի փողոց և երթևեկել դեպի Նար-Դոս փողոց, որտեղ տասնյակ տարիներ գտնվել է այդ տարածքում գործող միակ և ամենամոտ դեղատունը։ Շենքի բակից Քաջազնունի փողոց մտնելու նպատակով, Գ.Բաբայանը մեքենայի առջևի մասով դուրս է եկել դեպի երթևեկելի մաս։ Այդ պահին, նույն փողոցով, բարձր արագությամբ «ՎԱԶ-210» ավտոմեքենայով երթևեկել է տուժող Էդուարդ Ղազարյանը, և իր երթևեկությանը վտանգ գնահատելով ու հնարավոր բախումից խուսափելու համար ձայնային ազդանշան է տվել։ Նույն պահին Գ.Բաբայանը նույնպես ձայնային ազդանշան է տվել, դուրս է եկել Քաջազնունի փողոց և երթևեկել նախապես որոշած ուղղությամբ՝ դեպի Նար-Դոսի փողոց, նույն փողոցի 75 շենքի տակ գտնվող դեղատուն։ Մեղադրանքի կողմի այն պնդումը, իսկ դատավճռում նաև Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումն առ այն, որ ամբաստանյալը շրջադարձ է կատարել և հետապնդել տուժողին՝ հիմնազուրկ է, այն հաստատված չի եղել դեռևս նախաքննության ընթացքում և ամբողջությամբ հերքվել է դատարանում հետազոտված ապացույցներով։ Նման եզրահանգումը բխում է տուժողի ընկեր, գործով վկա Վ.Յոլյանի նախաքննական և դատաքննական իրարամերժ ցուցմունքներից։ Մասնավորապես, վերջինս նախաքննական իր ցուցմունքում նշել է. «Մեր ավտոմեքենայի առջև դուրս եկավ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենա, այնպես որ Էդուարդը ստիպված ազդանշան տվեց»։ Դատաքննության ժամանակ վկա Վ.Յոլյանն ընդունել է, որ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի հանդիպակած ուղղությամբ երթևեկելու հանգամանքը պնդել չի կարող, այն զուտ իր այդ պահին ստացած տպավորության արդյունք է։ Նա հստակեցրել է, որ այդ պահին ինքը ուշադիր չի եղել` բառացիորեն նշելով. «Իմ մեջ տպավորվել է, որ մեքենաները անցնում էին հանդիպակած, կարող է ես այդ պահին ուշադիր չեմ եղել, թեքվելուց է եղել(…)»։ Ավելին, վկան դատարանում հստակ հայտնել է, որ Էդ.Ղազարյանի մեքենային հետապնդող մեքենա չի տեսել։ Հակառակ դրան, տուժողի մեքենայի մեջ եղած մյուս վկա Գ.Մարաբյանն իր ցուցմունքներում հստակ նշել է, որ «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենան հանդիպակաց չի ընթացել, այլ դուրս է եկել շենքերի արանքից։ Դատաքննության ժամանակ պատասխանելով մեղադրանքի կողմի հարցերին` վկա Գ.Մարաբյանը նշել է, որ ինքն այդ հանգամանքը հիշում է հստակ, քանի որ նստած լինելով տուժողի մեքենայի ետևի մասում՝ նայել է ճանապարհին և չէր կարող շփոթել, բացի այդ հիշում է, որ Էդ.Ղազարյանը մեքենան դեպի ձախ է փախցրել, ինչը նույնպես նշանակում է, որ նման դեպքում, եթե դիմացից մեքենա գար, ապա նրանք կբախվեին միմյանց։
Այն, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի վարած ավտոմեքենան Նար-Դոսի փողոցի վրա գտնվող դեղատուն գնալու համար դուրս է եկել Քաջազնունի փողոցի 6-րդ շենքի բակից, իր ցուցմունքներում միանշանակ պնդել է նաև մեքենայում գտնվող վկա Էդ.Հակոբյանը։ Բացի այդ, պաշտպանության կողմը դատարանին է ներկայացրել նաև պատշաճ ապացույցներ, որոնցով հաստատվում է, որ Գ.Բաբայանի տատը` Ջուլիետա Պետրոսյանը, բնակվում է Քաջազնունի 6 շենքի բակում, որը նույն միջավայրում հայտնի է որպես կույրերի շենք։ Այն, որ «Նիվա» մեքենան տուժողի մեքենայի առջև է դուրս եկել կույրերի շենքի մոտ, նշել է Վ.Յոլյանը դեռևս իր նախաքննական առաջին ցուցմունքում, սակայն դա քննչական մարմնի կողմից որևէ ուշադրության չի արժանացել կամ միտումնավոր անտեսվել է։
Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի այն պնդմանը, թե ամբաստանյալը կանգնել է տուժողի ավտոմեքենայի մոտ և ձայնային ազդանշան տալու համար վիճել տուժողի հետ ու ավտոմեքենայի ձայնային ազդանշան տալու աննշան առիթն օգտագործելով՝ հրահրել է վիճաբանություն, ապա այն լիովին հիմնազուրկ է։ Հակառակը, ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությամբ անառարկելի ապացույցներ են ձեռք բերվել այն մասին, որ արդեն հասնելով Նար-Դոս 75 շենքի մոտ` ամբաստանյալը ստիպված է եղել կանգնել տուժողի վարած մեքենայի ետևում, քանի որ վերջինս կանգառ է կատարել փողոցի բանուկ մասում, մեքենայի հետին մասը փակել է փողոցի երթևեկելի հատվածը և խանգարել երթևեկությանը, ինչի հետևանքով առաջացել է մի քանի մեքենաների խցանում և դրանով պայմանավորված շղթայական ազդանշաներ են տրվել։ Այս մասին նշել է ինչպես ամբաստանյալ Գ.Բաբայանը, այնպես էլ բոլոր ականատես վկաները՝ Գ.Մարաբյանը, Էդ.Հակոբյանը և նույնիսկ շատ հանգամանքների շուրջ մեղադրանքի կողմին «հարմար» ցուցմունքներ տվող վկա Վ.Յոլյանը։ Վերջինս նշել է, որ տուժող Էդ.Ղազարյանը Քաջազնունի 75 շենքի մոտ մեքենան այնպես է կանգնեցրել, որ այն ետնամասով մնացել է փողոցի երթևեկելի մասում և խանգարել է երթևեկությանը։ Իրենք մեքենայի մեջ խոսել և ինչ-որ բան են պայմանավորվել, ինչը կարող էր խցանման պատճառ դառնալ, քանի որ այդ հատվածում փողոցը նեղ է, իսկ երթևեկությունը` ինտենսիվ։
Նշվածից ակնհայտ է, որ ոչ թե ամբաստանյալ Գ.Բաբայանն է կանգնեցրել տուժողի մեքենան կամ հատուկ կանգնել նրա մեքենայի հետևում, այլ տուժողը մեքենան կանգնեցնելով փողոցի բանուկ մասում սկսել է զրուցել՝ ինչ-որ բան պայմանավորվել ընկերների հետ, ինչի արդյունքում փողոցում խցանում է առաջացել։ Խցանված մեքենաները սկսել են հաջորդաբար ձայնային ազդանշաններ տալ։ Դա գնահատելով որպես իր ինքնասիրությունը վիրավորող անթույլատրելի քայլ` տուժողն իջել է մեքենայից, մոտեցել երթևեկության բացվելուն սպասող Գ.Բաբայանի մեքենային՝ ուղևոր Էդ.Հակոբյանի պատուհանի կողմից, և նրանցից կոպիտ տոնով բացատրություն է պահանջել ազդանշան տալու համար։ Այն, որ տուժող Էդ.Ղազարյանն է իջել և մոտեցել «Նիվա» ավտոմեքենային, իրենց ցուցմունքներում հաստատել են ինչպես ամբաստանյալը, այնպես էլ գործով բոլոր վկաները՝ Վ.Յոլյանը, Գ.Մարաբյանը և Էդ.Հակոբյանը։ Մասնավորապես, վկա Գ.Մարաբյանն այդ կապակցությամբ նշել է. «[Ի]ջանք դեպի Վահանենց շենքի հայաթ, շենքի հայաթ թեքվեցինք կանգնեցինք, բայց ավտոն կանգնած էր ճամփի վրեն: Մինչև Վահանին իջացնելու վախտ, դե հետևից արդեն սիգնալ էին տալիս մի քանի ավտո, պրոբկա էին ստեղծել: Հետո Էդոն իջավ մոտեցավ Նիվայի վարորդին, պասաժիրի կողմից: Իրար հետ խոսացին, Վահանը գնաց Նիվի դուռը փակեց, Էդոյի թևից բռնեց հետ բերեց, որ բան չլինի»: Նույն հարցի վերաբերյալ վկա Է.Հակոբյանն Առաջին ատյանի դատարանում նշել է. «[Ի]ջանք դեպի ներքև Նար-Դոսի փողոց, արդեն որ մոտիկանում էինք էտ շենքին մի հատ սպիտակ 07 կար, սենց թեք կանգնած էր: Եկանք կանգնանք հետևը, որովհետև չէինք կարա անցնեինք, ու հետևից սկսեցին սիգնալ տալ: Գուրգենն էլ սիգնալ տվեց, 07-ի վարորդը իջավ, եկավ իմ կողմի դուռը բացեց աս[եց] ինչ ես սիգնալ տալիս, չես տենում կանգնած եմ: Գուրգենն էլ ասեց հետևից էլ են սիգնալ տալիս, ճանապարհը փակել ես, առաջ տայիր, որ անցնեինք: Ու էտ պահին իրա ընկերներն էին, եկան իրան քաշեցին մի կողմ»: Առաջին ատյանի դատարանում վկա Վ.Յոլյանը նշել է. «Էդուարդը իջավ մեքենայից, առաջինը մոտեցավ մյուս մեքենայի վարորդին։ Մոտեցանք, խոսեցինք, Նիվայի վարորդի հետ էլ բարիշեցինք, ինչ որ հարց չկար արդեն, մոտեցանք մեր մեքենային։ Հարցը համարվեց սպառված։ Այդ պահին հայհոյանքներ չեն եղել»։
Նշված ցուցմունքներով միանշանակ հերքվում է, որ Գ.Բաբայանը հետապնդել և կանգնեցրել է Էդ.Ղազարյանի ավտոմեքենան, քանի որ հետապնդելն ինքնին նշանակում է դրանից բխող այլ, շարունակական գործողություններ, այդ թվում` պարզաբանումներ, հայհոյանք և այլն, ինչը նշանակում է, որ եթե Գ.Բաբայանը նման դիտավորություն է ունեցել, ապա հավասարվելով տուժողի ավտոմեքենային, պետք է իջներ, վիճաբաներ, պարզաբանումներ պահանջեր և այլն։ Մինչդեռ անհերքելի է, որ Գ.Բաբայանը մեքենայից չի իջել և տուժողի հետ չի խոսել։ Անհասկանալի է մնում նաև, թե ինչպես կարող էր Գ.Բաբայանը կանգնեցնել տուժողի ավտոմեքենան, երբ նույն մեքենայում գտնվող վկաներն իրենց ցուցմունքներում նշում են, որ հասել են բակ, կանգնել և միմյանցից բաժանվելուց առաջ ինչ որ հարցեր են քննարկել։ Միևնույն ժամանակ հերքվում է նաև այն պնդումը, որ Գ.Բաբայանն ավտոմեքենայից իջնելով անտեսել է հասարակության ներկայությունը, ներքին բավականության զգացումով, սեփական անձի առավելությունը ընդգծելու մոլուցքից մղված, ծանր մարմնական վնաս է պատճառել Էդ.Ղազարյանին։
Բողոքի հեղինակը նաև նշել է, որ դատավճռից անհասկանալի է, թե Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի որ գործողություններն է գնահատել որպես ծանր վնաս հասցնելու խուլիգանական դրդապատճառ, և որ բացարձակապես անհիմն է Առաջին ատյանի դատարանի պնդումն առ այն, որ վեճի վերսկսումը հետևանք է ամբաստանյալի կողմից տուժողին տված հայհոյանքի: Որպես այդ դատողության հիմնավորում`բողոքի հեղինակը նշել է, որ դեպքի օրը տված նախաքննական ցուցմունքում վկա Վ.Յոլյանը նաև հայտնել է. «[Ե]ս իջնելով մեքենայից մոտեցա Էդուարդին, նրան հանգստացնելով ետ բերեցի մեքենայի մոտ։ Միևնույն ժամանակ Նիվայի վարորդին ասացի, որ բան չկա, վախեցանք դրա համար էլ սիգնալ տվինք։ Մենք Էդուարդի հետ մոտեցանք մեր մեքենային։ Մինչ Էդուարդը կնստեր մեքենան, ասաց «Գիժ են արա, խփում էին մեքենայիս», որին Նիվայի վարորդը, դիմելով Էդուարդին, ասաց՝ «հիշիր այս ավտոյի համարները, որ տեսնելուց չվախենաս։ Էդուարդը, դիմելով նրան, ասաց՝ դու հիշի քո ավտոյի համարները, այ ջահել։ Դրա պատճառով նորից վիճաբանությունը շարունակվեց»։
Վկա Վ.Յոլյանը դատարանում նաև հաստատել է, որ տուժողն «այ ջահել» արտահայտությունն օգտագործել է վիրավորական իմաստով։
Վկա Գ.Մարաբյանը դեպքի օրը տված իր ցուցմունքում նշել է. «Էդուարդն, իջնելով մեքենայից, մոտեցավ Նիվա մեքենային և զրուցում էր վարորդի հետ, ապա Վահանը մոտեցավ Նիվային, քիչ անց Էդուարդը և Վահանը ետ եկան, որ նստեն մեր մեքենան, ապա նորից, արդեն նստած տեղից Էդուարդը իջավ ավտոմեքենայից և մոտեցավ Նիվայի վարորդին։ Մինչ այդ, Նիվայի վարորդը շրջել էր մեքենան և նա էլ իջավ մեքենայից։ Էդուարդը և Նիվայի վարորդը իրար հայհոյանքներ տալով հարվածեցին միմյանց։ Վահանը և Նիվայի ուղևորը բաժանում էին»։
Վկա Էդուարդ Հակոբյանը հայտնել է, որ.«Գուրգենը մի ձևով մեքենային անցավ, գնացինք, որ մտնեինք դեղատան կողմ, ընդեղ ավտոներ կային տեղ չկար կանգնելու, Գուրգենը թեքվեց, ընդեղ «Գալա» խանութ կա, էտ խանութի մոտ կանգնեց: Ու էտ պահին էլի տեսանք էտ տղեն գալիսա իրա ընկերների հետ դեպի Գուրգենը: Ես էլ մեքենայից իջա, տեսա Գուրգենն ու էտ տղեն առանձնացան, վարսավիրանոցի մոտ մի երկու րոպե իրար հետ տենց խոսացին, դե իրար հասկացան ոնց որ, բարիշեցին ու վերջ: Գալիս էինք, որ նստենք ավտոմեքենան, էտ պահին էտ տղեն ասեց, նենց սիգնալ տվիր վախեցա, Գուրգենն էլ ասեց, էս իմ մեքենան, էս իմ համարները, մի վախեցի: Ասեց հիշի իմ համարները, որ չվախենաս, էտ տղեն էլ ասեց արա դու ով ես, որ ինձ ասում ես հիշի, ու խփեց Գուրգենին»։
Վերը նշվածից ակնհայտ է, որ տուժողի կողմից հրահրված և արդեն իսկ ավարտված միջադեպի վերսկսման և կռվի նախաձեռնման պատճառը ամբաստանյալը չի եղել, նա ըստ էության որևէ ակտիվ գործողություն չի կատարել։ Անհասկանալի է, թե ինչպես կարող էր ամբաստանյալը գործել խուլիգանական մղումներով, սակայն ամբողջ միջադեպի ժամանակ լինել ընդգծված պասիվ։
Թեև Առաջին ատյան դատարանն իր դատավճռում մեջբերել է նաև արաքը խուլիգանական դրդումներով կատարելու վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային դիրքորոշումները, սակայն դատավճռի պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերում գնահատելով Գ.Բաբայանի գործողությունները, հանգել է ակնհայտ անհիմն և մեջբերված որոշման մեկնաբանություններին հակասող հետևության` արձանագրելով, որ ամբաստանյալը գործել է խուլիգանական դրդումներով։ Դա այն դեպքում, երբ հետազոտված ապացույցները վկայում են, որ ամբաստանյալը դրսևորել է դրան հակառակ վարքագիծ։ Տուժող Էդ.Ղազարյանը դեպքի առաջին իսկ պահից դրսևորել է նախահարձակ և ագրեսիվ վարքագիծ, ինչը դրսևորվել է նաև նրա կողմից նոր վեճ հրահրելով և զարգացնելով։ Մասնավորապես, իր և ամբաստանյալի միջև առաջացած քաշքշուկից հետո տուժողը հայհոյանքներ և սպանության սպառնալիքներ տալով բացել է մեքենայի բեռնախցիկը, այնտեղից վերցրել է անվադողերը քանդելու գործիքը և այն ձեռքում պահած, փողոցի հակառակ կողմից անսպասելի հարձակվել է ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի վրա։ Այդ հանգամանքը իրենց դեռևս նախաքննական ցուցմունքներում պնդել են հենց տուժողի ընկեր Գ.Մարաբյանը, և մյուս վկաները՝ Էդ.Հակոբյանն ու Ա.Դուքյանը, ինչպես նաև ամբաստանյալը, սակայն Առաջին ատյանի դատարանն այդ ցուցմունքները պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել։ Ավելին` նշել է, որ դրանք չեն բխում գործի իրական փաստական տվյալներից և ապացույցներից։ Չկարողանալով նշված փաստական տվյալները հերքել որևէ ապացույցով` Առաջին ատյանի դատարանն ընտրել է այդ ապացույցները ոչ արժանահավատ համարելու լուծումը` դատավճռում նշելով. «[Դ]ատարանի կողմից արժանահավատ են համարվում համակցության մեջ գնահատված, դատավճռի «Ապացույցների հետազոտում և գնահատում» մասում շարադրված ապացույցները՝ բացառությամբ ամբաստանյալի և վկաներ Էդ.Հակոբյանի, Գ.Մարաբյանի և Ա.Դուքյանի այն ցուցմունքների, համաձայն որոնց` ամբաստանյալը մինչև վիճաբանությունը ավտոմեքենայով դուրս է եկել Քաջազնունի փողոցի 6-րդ շենքի բակից, այլ ոչ թե երթևեկել է տուժողին հանդիպակաց: Քաջազնունու փողոցում նա ավտոմեքենայով կանգնել է տուժողի ավտոմեքենայի հետևի մասում, քանի որ այն խոչընդոտել է երթևեկությանը, այլ ոչ թե նույն փողոցում նա ավտոմեքենայով կանգնել է տուժողի ավտոմեքենայի մոտ ու վիճաբանել նրա հետ, և որ «Գալլա» խանութի մոտ վիճաբանության ընթացքում տուժողն իր ավտոմեքենայի բեռնախցիկից վերցրել է ինչ-որ իր` անիվներն հանելու համար օգտագործվող բանալի, որը պահելով հետևում՝ հարձակվել է ամբաստանյալի վրա։
Դատարանը գտնում է, որ վերը նշված պատճառաբանություններով և ցուցմունքներով փորձ է արվում հիմնավորելու, որ ամբաստանյալը գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում, ինչի վերաբերյալ դատաքննությամբ ապացույցներ ձեռք չբերվեցին։
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ որպես արժանահավատ գնահատված ապացույցներով հերքվում են վերը նշված պատճառաբանություններն ու ցուցմունքերը, որոնց միջոցով ամբաստանյալը ցանկանում է խուսափել պատասխանատվությունից և պատժից, իսկ վկաները փորձում են իրենց պաշտպանության տակ վերցնել ամբաստանյալին»։
Ըստ բողոքի հեղինակի` Առաջին ատյանի դատարանը որևէ օբյեկտիվ տվյալ չի ունեցել, որը կարող էր կասկածի տակ դնել նշված ցուցմունքները, սակայն վերջիններս մեղադրանքին ձեռնտու չլինելու պատճառով կամայականորեն հանել է ապացույցների շարքից` նշելով, որ դրանք արժանահավատ չեն։ Միևնույն ժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանում վկաներ Ա.Դուքյանի և Ա.Ոսկերչյանի հարցաքննությամբ նաև պարզվել է, որ վերջիններիս նախաքննական իրական ցուցմունքները նախաքննական մարմինը խեղաթյուրել է, ստիպել է դեպքի մի շարք հանգամանքներ արձանագրել քննչական մարմնին անհրաժեշտ ձևակերպումներով, իսկ վկա Ա.Դուքյանից ցանկալի ցուցմունքներ ստանալու համար նրա նկատմամբ կիրառվել են հոգեբանական բռնություն և նվաստացումներ, ինչի վերաբերյալ վկան դեռևս նախաքննության փուլում դիմում է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազին, իսկ Առաջին ատյանի դատարանում հաստատել է, որ իր իրական ցուցմունքները քննիչի կողմից աղավաղվել և խեղաթյուրվել են: Նշել է, որ իր այն պատասխանները, որ ինքն Ա.Դուքյանին դեպքի վայրում չի հիշում, քննիչները չեն ընդունել և բացատրել են, որ եթե չի հիշում, ուրեմն չի տեսել և պետք է այդպես արձանագրել ցուցմունքում։ Ինչ վերաբերում է տուժող Էդ.Ղազարյանի մոտ գործիքի առկայությանը և դրանով Գ.Բաբայանի վրա հարձակվելուն, ապա դա որևէ կասկած չի հարուցում, քանի որ դատարանում հարցաքննված բոլոր վկաները նշել են, որ իրենց խոսքերով ասված «բալոնի կլյուչով» Նիվայի վարորդի վրա հարձակվելու մասին դեպքի օրը և դրան հաջորդող օրերին խոսել են թաղամասի բնակիչները, ինչը կարևոր է նախ նրանով, որ Առաջին ատյանի դատարանն այդ հանգամանքը պատճառաբանել է ամբաստանյալի ոչ արժանահավատ ցուցմունքով, սակայն գործով հաստատված է, որ ամբաստանյալը դեպքից անմիջապես հետո հեռացել է դեպքի վայրից, և չէր կարող որևէ կերպ ազդել, որ թաղամասի բնակչությունը դեպքն այդ կերպ ներկայացնեն։ Ավելին, տուժողի հայրը` գործով տուժողի իրավահաջորդ Ղ.Պողոսյանը, դեռևս նախաքննության ընթացքում, իսկ այնուհետև դատարանում, ցուցմունք է տվել այն մասին, որ վկաներ Վահան և Սամվել Յոլյանները դեպքից մեկ օր անց իր բնակարանում իրեն պատմել են տղայի ագրեսիվ պահվածքի և անվադող քանդելու բանալիով Նիվայի վարորդի վրա հարձակվելու մասին: Վ.Յոլյանի հարցաքննության ժամանակ վրդովված դիմելով վկային` տուժողի իրավաջորդը հայտարարել է. «Դու պատմել ես, որ Գուրգեն Բաբայանը ասել ա խի՞ սիգնալ տվեցիր: Էդոն էլ ասելա, որ իջա գլուխդ կջարդեմ, տենց բան եղելա»։ Տուժողի իրավահաջորդը նույն կերպ հանդիմանել է նաև վկա Ս.Յոլյանին` հայտարարելով. «Դուք ինձ պատմել եք, որ Էդուարդը բագաժնիկը բացեց, կլյուչը վերցրեց»: Տուժողի իրավահաջորդը հաստատել է, նաև որ տղայի մահվան 7-րդ օրը նույն հանգամանքների մասին իրեն պատմել է ականատես Գ.Մարաբյանը։ Վերջինս նույնպես դատարանում հայտնել է, որ իր ցուցմունքում հայտնած ամբողջ տեղեկությունը դեպքից 7 օր անց ինքը պատմել է տուժողի հորը՝ նրա տանը, մի շարք հարազատների ներկայությամբ։
Նշված հանգամանքի շուրջ վկա Էդ.Հակոբյանը նշել է. «Էտ պահին ինքը դեպի մեքենան վազելով հայհոյանքներ էր տալիս, էտ 07-ի վարորդը էլի, գոռում էր հեսա սպանելու եմ, հեսա մորթելու եմ, զենքս ուրա ու տենց մոտիկացավ մեքենային, տենց դուռն էր բացել, բեռնախցիկն էր բացել, ինչ-որ բան վերցրեց միջից, վերցրեց, որ արդեն ուզում էր ֆռար, մի հատ մարդ կար սպիտակ մազերով, էտ տղային բռնեց, բայց ինքը սենց դուրս պրծավ էտ մարդու ձեռքից, ու ձեռքը սենց հետևը պահած հարձակվեց Գուրգենի վրա` էլի հայհոյանքներ, կսպանեմ, կմորթեմ: Ու որ հարձակվեց Գուրգենի վրա, էտ պահին Գուրգենը իրան ոտքով պահեց, ու աջ ձեռքով հարվածեց դեպի աջ ուսը»։
Գ.Մարաբյանը ցուցմունք է տվել, որ. «Էտ ընթացքում էլի լեզվակռիվ եղավ, ընդեղ ավտոյի համարները շեշտել, վախեցնել, հետո Էդոն վազելով գոռաց հեսա խփելու եմ, զենքս, զենքս ուրա բան, Էդոն դուռը բացեց իրա, բագաժնիկը մեջից բացեց, վազելով գնաց ավտոյի հետևը, վերցրեց կլյուչը, պագրիշկա քանդելունը: Ես, Վահանը, Վահանի հերը ուզեցանք բռնենք, Վահանի հերը փաթաթվավ, որպես մեծ, տարիքով մարդ, ինքը փաթաթվել էր, չէր թողնում, Էտ արանքում ձեռներիցս պլստաց, թռավ էլի, ձեռքում պահել էր կլյուչը ու անցնում էր փողոցը դեպի Նիվայի կողմ: Էտ ընթացքում էլի գոռում էր խփելու եմ, սպանելու եմ (...) մոտեցավ, վազելով ճամփեն անցավ, ոտով հրեց Նիվայի վարորդին, հետո մի հատ փայլուն բանով խփեց ու հետ վազեց Էդոն, վազելով եկավ նստեց ավտոյի ռույլին»։ Նմանատիպ ցուցմունք է տվել նաև Անդրանիկ Դուքյանը։ Վկաները հայտնել են, որ չեն տեսել թե իրականում ինչ է եղել տուժողի ձեռքին, բայց նկատել են, որ նա ինչ որ բան ունի բռնած և ձեռքը ետևը պահած, սպառնալիքներով հարձակվել է տուժողի վրա։ Իսկ Գ.Մարաբյանը նաև հստակ նշել է անվադողի գործիքը վերցնելու և հարձակվելու մասին։
Վկա Վ.Յոլյանը թեև ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Էդ.Ղազարյանի ձեռքին գործիք չի նկատել, սակայն դատարանում հաստատել է, որ Էդ.Ղազարյանն առանց լուրջ առիթի անսպասելի հարձակվել է ամբաստանյալի վրա՝ նախապես նրան վիրավիրելով, հայհոյանքներ տալով, իսկ ամբաստանյալը փորձել է պաշտպանվել նրա հարձակումից։ Վկան մասնավորապես նշել է, որ. «Վիճաբանությունն արդեն ավարտվում էր, հանդարտվում էր, նորից միմյանց հայհոյանքներ հնչեցին, Էդուարդը հարձակվեց վիճաբանող կողմի վրա, Էդուարդը հարձակվեց իրա վրա, նա պաշպանողական հարվածներ կատարեց, ես չտեսա սկզբից ինչ ոնց, հետո արդեն պարզ դարձավ: (...)»:
Վկա Վ.Յոլյանի հայրը՝ Ս.Յոլյանը նույնպես իր ցուցմունքում հաստատել է, որ Էդ.Ղազարյանը եղել է շատ ագրեսիվ ու հաշվի չի առել իր տարիքը, չի ենթարկվել արված դիտողությանը, ինչից ինքը ստիպված բռնել ու փորձել է պահել նրան, սակայն վերջինս կարողացել է փախնել իրենից և հարձակվել Նիվայի վարորդի վրա։ Նաև պնդել է, որ նույն ընթացքում Նիվայի վարորդը ոչինչ չի ձեռնակել։
Ուշադրության է արժանի նաև այն հանգամանքը, որ վկաներ Վ.Յոլյանը և Գ.Մարաբյանն Առաջին ատյանի դատարանում ցուցմունք տալիս հատուկ ընդգծել են, որ տուժողն ի սկզբանե եղել է ագրեսիվ և նախահարձակ, առաջինն է մոտեցել փողոցում կանգնած ամբաստանյալի մեքենային և պատուհանից սկսել է վիճել, որից հետո իրենք նրան հետ են բերել։ Սակայն տուժողը դրանով չի բավարարվել և փողոցի հակառակ կողմն անցնելով կրկին վեճ է հրահրել ամբաստանյալի հետ, վիրավորել նրան, սակայն այս պահին կողմերը հասկացել են միմյանց, հաշտվել ու բաժանվել են։ Մինչդեռ դրանից հետո իր մեքենայի մոտ գնալու փոխարեն, տուժողը կրկին վիրավորել ու հայհոյել է ամբաստանյալին, ապա սպանելու, վնասելու սպառնալիքներով մոտեցել է իր մեքենային, վերցրել անիվները քանդելու բանալին ու հարձակվել ամբաստանյալի վրա։ Վկաները միաբերան հաստատել են, որ ամբաստանյալը գտնվել է ակնհայտ պասիվ դիրքում, չի կատարել որևէ նախահարձակ գործողություն, տուժողին չի մոտեցել, փողոցը չի անցել, ակտիվ գործողությունների չի դիմել, այդ ընթացքում նրան որևէ մեկը չի պահել, չի զսպել։ Վկաներից Վ.Յոլյանը նշել է նաև, որ տուժող Էդ.Ղազարյանին ընկերական շրջապատում կոչել են «Լկտի» մականվամբ։
Այդ հանգամանքներն ամբողջությամբ հաստատել են նաև մյուս վկաները՝ ամբաստանյալի ընկեր Էդ.Հակոբյանը և նույն թաղամասի բնակիչ Ա.Դուքյանը։ Նշվածից ակնհայտ է դառնում, որ տուժողի ընկերները և Ս.Յոլյանը լինելով «հակառակ կողմի» վկաներ, այնուամենայնիվ տուժողին նկարագրել են որպես ագրեսիվ և նախահարձակ, իսկ ամբաստանյալին՝ որպես զուսպ և պասիվ։
Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել նաև ամբաստանյալի ցուցմունքները, գտել է, որ արժանահավատ չէ ամբաստանյալի այն պնդումը, որ ընկերոջ հետ միասին ցանկացել են գնալ Նար-Դոսի փողոցում գործող դեղատուն, նկատի ունենալով, որ քրեական գործի նյութերի և պաշտպանի իսկ կողմից ներկայացված փաստաթղթերի համաձայն՝ նշված դեղատունը՝ որպես այդպիսին, չի գործել տևական ժամանակ ու չնչին է հավանականությունը, որ ամբաստանյալը կամ նույն թաղամասում բնակվող նրա ընկեր Էդ.Հակոբյանը չեն իմացել այդ մասին։
Նշվածից պարզ է դառնում, որ Առաջին ատյանի դատարանը որևէ ապացույցով չի կարողացել հերքել ամբաստանյալի պատճառաբանությունները և ամբաստանյալի ցուցմունքի նշանակությունը նվազեցնելու նպատակով ընդամենը ենթադրություն է արել և գտել , որ չնչին է հավանականությունը, որ նա չիմանար դեղատան չգործելու մասին։
Ամբաստանյալն ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատարանում տվել է նույնաբովանդակ ցուցմունքներ, դրանք չի փոխել, նրա նշած բոլոր հանգամանքները հաստատվել են գործի մյուս տվյալներով, այդ թվում նաև վկաների ցուցմունքներով։ Ինչ վերաբերում է դատարանի այն պատճառաբանություններին, որ դեպքի օրվա դրությամբ Նար Դոսի 75 շենքի տակ դեղատուն չի գործել, ապա ամբաստայալն այդ մասին կարող էր և չիմանալ, հաշվի առնելով, որ նախ այդտեղ չի բնակվել, դեղատունն ամենօրյա այցելության մթերային խանութ չի, բացի այդ, պաշտպանության կողմը ներկայացրել է նաև նյութեր, որով հաստատվում է, որ 1976 թվականիվ նշված շենքի տակ անընդմեջ դեղատուն է գործել, ինչով պայմանավորված էլ տվյալ տարածքում բոլորը հիմնականում օգտվել են այդ դեղատնից։ Այդ պայմաններում ամբաստանյալը չէր կարող և պարտավոր չէր իմանալ, որ դեղատան տնօրենն այն վաճառել է։ Բացի այդ, Գ.Բաբայանը քննչական մարմին է ներկայացել դեպքից ավելի քան 5 տարի անց և մտացածին տեղեկություններ հայտնելու ցանկության դեպքում կարող էր հասկանալ, որ նշված դեղատունը չի գործում և ցուցմունք տալ, որ գնացել է, օրինակ, «Գալլա» խանութ, որի կողքին կայանել է մեքենան, սակայն ամբաստանյալը նշել է դեպքի իրական և օբյեկտիվ հանգամանքները։
Վերը նշված վկաների և ամբաստանյալի ցուցմունքներից ակնհայտ է, որ տուժողի գործողությունները, հատկապես ավտոմեքենայից երկաթյա գործիքը վերցնելուց հետո, եղել են անսպասելի, արագ և անկանխատեսելի, որպիսի պայմաններում ամբաստանյալ Գ.Բաբայանը տուժողի գործողությունները օբյեկտիվորեն գնահատելով որպես իր կյանքին ռեալ վտանգ սպառնացող, գործել է ինքնապաշտպանության սահմաններում։ Դա է վկայում այն հանգամանքը, որ Գ.Բաբայանն ընդամենը մեկ դանակի հարված է հասցրել տուժողին՝ ձախ ուսի շրջանում, ինչը սակայն իր կամքից անկախ վնասել է տուժողի զարկերակը։
Դատարանում հաստատվել է, որ Գ.Բաբայանը տեսականորեն հնարավորություն է ունեցել մեկից ավելի հարվածներ հասցնելու տուժողին, հետապնդելու նրան և կրկին հարվածելու, սակայն նման գործողությունների չի դիմել։ Դատաբժշկական փորձաքննությամբ հաստատվել է նաև ամբաստանյալի ցուցմունքն այն մասին, որ անսպասելի հարձակումից չի հասցրել նույնիսկ լրիվ բացել մեքենայում եղած ծալովի դանակը, ինչը հետ ծալվելով վնասել է ամբաստանյալի մատը։ Թեև այս հանգամանքը հաստատված է համարել նաև Առաջին ատյանի դատարանը, սակայն հանգել է դրան հակառակ հետևության՝ գտնելով, որ Գ.Բաբայանը դիտավորությամբ, այն էլ խուլիգանական մղումներով, ծանր վնաս է պատճառել տուժողին։ Գործով հաստատված է, որ Գ.Բաբայանը դանակի մեկ հարված է հասցրել միայն այն ժամանակ, երբ տուժողը հակառակ մայթից, ձեռքում գործիքը պահած անսպասելի հարձակվել է։ Եթե ըստ Առաջին ատյանի դատարանի՝ ամբաստանյալը գործել է խուլիգանական դրդումներով և առանց լուրջ առիթի դանակահարել է տուժողին, ապա նման մղումներ ունենալու դեպքում ամբաստանյալը կարող էր դա անել մինչ հարձակումը, երբ դեմ առ դեմ կանգնած է եղել տուժողի հետ, խոսել նրա հետ, հաշտվել և համարել հարցը փակված։ Մինչդեռ, հարցաքննված բոլոր վկաները հատատել են, որ ամբաստանյալը չի դրսևորել նախահարձակ կամ ագրեսիվ վարքագիծ։ Առաջին ատյանի դատարանը թեև դատավճռի «Ապացույցների հետազոտում» բաժնում շարադրել է այն ապացույցները, որոնք հաստատում են ամբաստանյալի կողմից անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում գործելը, սակայն «Դատարանի վերլուծությունները» բաժնում ամեն կերպ փորձել է նվազեցնել այդ ապացույցների նշանակությունը, անտեսել և գնահատականի չի արժանացրել ամբաստանյալի գործողություններում ինքնապաշտպանության առկայությանը։
Մեջբերումներ կատարելով անհրաժեշտ պաշտպանության ինստիտուտի, ինչպես նաև ապացուցման առնչությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արձանագրված իրավական դիրքորոշումներից՝ բողոքի հեղինակը նաև նշել է, որ դատաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի գործողություններում բացակայել են ծանր վնասվածք պատճառելու շարժառիթը և խուլիգանական դրդումները, վերջինս գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում, տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառել նրա հակաիրավական գործողությունները կանխելու նպատակով՝ պաշտպանվելով իր կյանքի և առողջության նկատմամբ իրականացվող հանկարծակի և ինտենսիվ ոտնձգությունից, որպիսին եղել է հանրորեն վտանգավոր, առկա և իրական։ Առաջին ատյանի դատարանն ապացույցների գնահատման հարցում թույլ է տվել դատական սխալներ, որոնք իրենց բնույթով էական են և ազդել են գործի ելքի վրա. առանց պատճառաբանության ապացույցների մի մասը գնահատել է ոչ արժանահավատ, նվազեցրել դրանց նշանակությունը, ինչն էլ հանգեցրել է ամբաստանյալի գործողությունների սխալ իրավաբանական որակմանը։ Այդ դատավարական սխալները հանգեցրել են նաև նյութական նորմի խախտման, ինչի հետևանքով ամբաստանյալը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել։
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանել և ամբաստանյալ Գ.Բաբայանին արդարացնել՝ մեղսագրվող արաքում նրան ճանաչելով անպարտ։
8. Մեղադրող Ա.Հակոբյանն իր վերաքննիչ բողոքում փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, մասնավորապես գործով հիմնավորված փաստական հանգամանքների վերլուծությամբ ձևավորած սխալ հետևության պատճառով ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը, այն է՝ կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետը՝ չկիրառելով նույն օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետը, նաև թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, այն է՝ ամբաստանյալի՝ տուժողին ապօրինաբար, դիտավորությամբ կյանքից զրկելու նպատակ չունենալը հիմնավորել է ոչ վերաբերելի և ոչ արժանահավատ ապացույցներով: Դատական ակտում միևնույն դրվագի վերաբերյալ հանգել է իրարամերժ հետևությունների, չի գնահատել Էդ.Ղազարյանի մինչև հիվանդանոց ընդունվելն արդեն մահացած լինելու մասին վկայող գործով հավաքված ապացույցները, դատական ակտում չի պատճառաբանել, թե ինչ հիմնավորումներով է այդ ապացույցները համարում անարժանահավատ կամ նշվածի մասին չվկայող: Մերժել է տուժողի մահն ամբաստանյալի գործողության, թե բժշկի անգործության հետևանք հանդիսանալու հանգամանքը հաստատելուն ուղղված՝ կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին մեղադրողի միջնորդությունը՝ դրանով իսկ խոչընդոտելով գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը: Անտեսել է այն, որ գործի հանգամանքները պարզելուն ուղղված դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության բացակայությունը խոչընդոտում է ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի մեղադրանքը գնահատելուն, այլ կերպ՝ գործով ճիշտ որոշում կայացնելուն:
Ի հիմնավորումն իր վերոշարադրյալ փաստարկների` բողոքի հեղինակը մասնավորապես նշել է, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի կողմից տուժող Էդ.Ղազարյանին ապօրինաբար, դիտավորությամբ, խուլիգանական դրդումներով կյանքից զրկելու մեղադրանքը դատաքննությամբ հաստատված չլինելու հետևության հանգելիս Առաջին ատյանի դատարանը, վկայակոչելով Ա.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0168/01/10 որոշումը, գտել է, որ Գ.Բաբայանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում քրեական հետապնդման մարմնի կողմից դրվել է բացառապես այն, որ ամբաստանյալը դիտավորությամբ հարվածել է տուժողի կրծքավանդակին, մինչդեռ որևէ մեկը նրան չի խանգարել ու չի եղել որևէ խոչընդոտ, որպեսզի սպանելու դիտավորություն ունենալու դեպքում նա ավարտին հասցներ իր ցանկության կատարումը:
Գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի նշված եզրահանգումը պարունակում է գործով ապացուցված հանգամանքների ոչ լրիվ վկայակոչում, քանի որ ամբաստանյալը դանակով է հարվածել, և տուժողի կծքավանդակի ձախ կեսի առաջնային մակերեսին:
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը սպանության դիտավորության բացակայության հանգամանքը փորձել է հիմնավորել նրանով, որ իր դիտավորության մեջ Էդ.Ղազարյանի սպանությունն ընդգրկված լինելու պարագայում ամբաստանյալը տուժողին կհասցներ այլ մարմնական վնասվածքներ ևս՝ ունենալով այդպիսի իրական հնարավորություն:
Փաստորեն, չնայած դատական ակտում ուղղակի նշման բացակայությանը, Առաջին ատյանի դատարանը համարել է, որ Գ.Բաբայանը չի կատարել բոլոր գործողությունները, որոնք անհրաժեշտ են եղել Էդ.Ղազարյանին կյանքից զրկելու համար, որպիսի պայմաններում հետագա գործողություններից ձեռնպահ մնալը, այն է՝ իրական հնարավորության պայմաններում տուժողին մարմնական այլ վնասվածքներ չհասցնելը, ըստ Առաջին ատյանի դատարանի, ունի իրավաբանական նշանակություն, մասնավորապես, այդ հանգամանքը վկայում է ամբաստանյալի՝ ոչ թե սպանության, այլ՝ դիտավորությամբ տուժողի առողջությանը ծանր վնաս հասցնելու նպատակի մասին:
Բողոքի հեղինակը, մեջբերում կատարելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Գ.Մանուկյանի վերաբերյալ գործով որոշումից, և փաստարկելով, որ դատաքննությամբ հիմնավորվել է, որ Գ.Բաբայանն Էդ.Ղազարյանին հարվածել է մոտ 2,7 սմ լայնությամբ շեղբ ունեցող դանակով, դանակի շեղբը մարմնի մեջ է ներթափանցել 6-7 սմ, Էդ.Ղազարյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերվել է կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջնային մակերեսի ծակած-կտրած թափանցող վերք՝ ենթամաշկի, ձախից առաջին կողաճառի, ձախ ենթաանրակային զարկերակի, ձախ թոքի վերին բլթի գագաթի վնասումով, դատողություն է արել առ այն, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի՝ տուժողին ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությունը հաստատված չլինելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն անհիմն է, չի բխում դատաքննության ընթացքում հիմնավորված վերոնշյալ հանգամանքներից և անտեսվել է Գ.Մանուկյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումը` չվկայակոչվելով վերջինիս կիրառելի չլինելու մասին ծանրակշիռ փաստարկներ:
Բացի այդ, բողոքի հեղինակը նաև նշել է, որ ամբաստանյալի` տուժողին սպանելու դիտավորություն չունենալն Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել նաև նրանով, որ. «Սույն գործի փաստական տվյալների և ապացույցների համաձայն՝ ամբաստանյալին մայր հայհոյելուց հետո նա էլ տուժողին է մայր հայհոյել, որից հետո տուժողը, չենթարկվելով իրեն պահելու ջանք գործադրող վկա Ս.Յոլյանին, մոտեցել է ամբաստանյալին, ով փորձել է պաշտպանվել, և նրանք սկսել են հարվածել միմյանց, որի ընթացքում էլ ամբաստանյալն իր մոտ ունեցած դանակով հարվածել է տուժողի կրծքավանդակի հատվածին, որից հետո վերջինս գնացել է դեպի իր ավտոմեքենան, իսկ տուժողը չի հետևել նրան ու չի շարունակել իր գործողությունը, չնայած ունեցել է դրա ռեալ հնարավորությունը: Ընդ որում, ամբաստանյալը չի հասցրել ամբողջությամբ բացել դանակի շեղբը, ինչի պատճառով հարվածի ընթացքում նույն դանակով վնասել է նաև նրա աջ դաստակի մատը: Դատաքննությամբ նաև հաստատվե[լ է], որ վիճաբանության ընթացքում առավել ակտիվ և ագրեսիվ է եղել տուժող Էդ.Ղազարյանը: Ի տարբերություն ամբաստանյալի՝ տուժողին փորձել են բռնել և հանգստացնել վկաներ Յոլյանները, Գ.Մարաբյանը և Էդ.Հակոբյանը, մինչդեռ ամբաստանյալը դրսևորել է համբերատար, հանգիստ վարքագիծ: Վնասվածք ստանալուց առաջ տուժողն է առաջինը մոտեցել ամբաստանյալին, նա է վերջինիս սպառնացել ջարդել նրա գլուխը, մինչդեռ դատաքննությամբ որևէ ապացույց ձեռք չբերվեց այն մասին, որ ամբաստանյալը մինչև դանակով հարվածելը որևէ կերպ սպառնացել է տուժողին»:
Գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված վերոնշյալ փաստական հանգամանքները չեն կարող փաստել Գ.Բաբայանի մոտ Էդ.Ղազարյանին սպանելու դիտավորության բացակայությունը, քանի որ տուժողի՝ ամբաստանյալին չհետևելու, նրա՝ առավել ակտիվ ու ագրեսիվ վարքագիծ դրսևորելու, վերջինիս կողմից ամբաստանյալին առաջինը մոտենալու և ամբաստանյալի կողմից տուժողին չսպառնալու հանգամանքները Գ.Բաբայանի՝ սպանության դիտավորություն չունենալու և դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու դիտավորության մասին վկայող հանգամանքներ չեն: Այլ կերպ՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից վկայակոչված հիշյալ հանգամանքները վերաբերելի չեն Գ.Բաբայանի՝ տուժողին սպանելու դիտավորության հարցին և իրենց բովանդակությամբ չեն կարող ծառայել այդ հանգամանքը հաստատելուն կամ հերքելուն:
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել նաև այն, որ ամբաստանյալը չի հասցրել ամբողջությամբ բացել դանակի շեղբը: Մինչդեռ, բացի ամբաստանյալի ցուցմունքից, քրեական գործով որևէ այլ ապացույց ձեռք չի բերվել, որ ամբաստանյալը տուժողի կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջնային մակերեսին հարվածել է դանակի ոչ լիարժեք բացված շեղբով:
Վկայակոչելով Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արձանագրված իրավական դիրքորոշումները` բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ դանակի շեղբը լիարժեք բացված չլինելու հանգամանքն ակնհայտորեն էական նշանակություն է ունեցել ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի դիտավորությունը բացահայտելու հարցում, և այդ հանգամանքը կարող էր ստուգվել դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելով՝ պարզելու համար, թե արդյոք մոտ 2,7 սմ լայնություն ունեցող շեղբը ոչ լրիվ բացված լինելու պայմաններում դանակը կարող էր տուժողի կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջնային մակերես ներթափանցել 6-ից 7սմ խորությամբ: Ընդ որոըմ, թեև նշված հանգամանքը պարզելուն ուղղված համապատասխան միջնորդություն կողմերը չեն ներկայացրել, սակայն Առաջին ատյանի դատարանը, նկատի ունենալով հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ կայացնելու տեսանկյունից այդ տվյալը պարզելու անհրաժեշտությունը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված նախադեպային որոշման հիմքով պետք է սեփական նախաձեռնությամբ նշանակեր դատաբժշկական փորձաքննություն, ինչը չի արել: Առդյունքում, Առաջին ատյանի դատարանը միայն ամբաստանյալի ցուցմունքի հիման վրա ապացուցված է համարել, որ Գ.Բաբայանը տուժողին հարվածել է շեղբը ոչ լրիվ բացված դանակով: Մինչդեռ, նշված ցուցմունքն արժանահավատ գնահատելիս` Առաջին ատյանի դատարանը նախ պետք է հաշվի առներ, որ տվյալ տեղեկության ստացման աղբյուրը գործով շահագրգռված անձն է՝ ամբաստանյալը, որպիսի պայմաններում անհրաժեշտ է այդ տեղեկությունը ստուգել ցուցմունքի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող այլ հանգամանքների առկայությամբ, մասնավորապես՝ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացություն հետազոտելով ու այն ամբաստանյալի ցուցմունքի հետ համադրելով, որից հետո միայն հնարավոր կլիներ գալ ամբաստանյալի ցուցմունքի արժանահավատության մասին եզրահանգման, և այն դնել Գ.Բաբայանի՝ սպանության դիտավորություն չունենալու մասին հետևության հիմքում:
Գտնում է, որ հարվածի պահին դանակի շեղբը ոչ լրիվ բացված լինելու հանգամանքն ապացույցների բավարար համակցությամբ չի հաստատվել, և այդ մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն անհիմն է:
Բողոքի հեղինակը նաև փաստարկել է, որ Գ.Բաբայանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցակազմի առկայության մասին հետևություն անելիս Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված է համարել, որ. ««Գալլա» խանութի մոտ վիճաբանության ավարտից հետո ամբաստանյալն է առաջինը հայհոյել տուժողին, ինչի պատճառով վերջինս էլ նրան է հայհոյել և պատասխան հայհոյանք ստանալուց հետո մոտեցել է ամբաստանյալին, ով դանակով ծանր վնասվածք է պատճառել նրան, այսինքն՝ ամբաստանյալը, ցանկանալով բավարարում ստանալ տուժողի գործողությունների արդյունքում ձևավորված վիրավորանքի դիմաց, ավտոմեքենայի ձայնային ազդանշան տալու աննշան առիթն օգտագործելով` հրահրել է վիճաբանություն, այնուհետև, որպես իր հասցեին տրված հայհոյանքի պատասխան գործողություն, դանակով հարվածել է տուժողին՝ բացահայտ անհարգալից և արհամարհական վերաբերմունք դրսևորելով հասարակության նկատմամբ, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգն ու իր անձի առավելությունները ընդգծելու մոլուցքով բացահայտ մարտահրավեր նետելով հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերին»: Այլ կերպ` Առաջին ատյանի դատարանը Գ.Բաբայանին առաջադրված մեղադրանքի նույն դրվագի վերաբերյալ դատական ակտում հանգել է իրարամերժ հետևությունների: Մասնավորոպես, սպանության դիտավորության բացակայության մասին հետևություն անելիս` Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ առաջինը տուժողն է հայհոյել Գ.Բաբայանին, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանցակազմի առկայությունը Գ.Բաբայանի արարքում հիմնավորված համարելու դեպքում գտել է, որ ամբաստանյալն է առաջինը հայհոյել տուժողին: Միևնույն ժամանակ, առաջին հետևությունը հիմնավորելիս` Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալը դրսևորել է համբերատար, հանգիստ վարքագիծ, սակայն երկրորդ հետևությունը հիմնավորված համարելիս` գտել է, որ ամբաստանյալը հրահրել է վիճաբանություն, դանակով տուժողին հարվածելիս բացահայտ անհարգալից և արհամարհական վերաբերմունք դրսևորելով հասարակության նկատմամբ, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգն ու իր անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքով բացահայտ մարտահրավեր նետելով հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերին:
Բողոքի հեղինակը փաստարկել է նաև, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի արարքի և տուժող Էդ.Ղազարյանի մահվան միջև անմիջական պատճառական կապի բացակայության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը հիմնավորված չէ և ի հիմնավորումն այդ փաստարկի՝ մասնավորապես նշել է, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետով նախատեսված հանցակազմի բացակայության մասին հետևությունն Առաջին ատյանի դատարանը փորձել է հիմնավորել նրանով, որ. «[Զ]երծ մնալով տուժողի մահվան իրական պատճառների վերաբերյալ դատողություններ կատարելուց, արձանագրում է, որ առնվազն առկա է չփարատված կասկած այն մասին, որ տուժողի մահը վրա չի հասել ամբաստանյալի կողմից նրան դանակով հարվածելու հետևանքով»: Նման եզրահանգման գալու համար Առաջին ատյանի դատարանը հիմք է ընդունել դատաքննության ընթացքում նշանակված հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 15-0130դ եզրակացությունն այն մասին, որ Էդ.Ղազարյանի՝ հիվանդանոց ընդունվելիս բժիշկները կարող էին և պարտավոր էին նրա մոտ ախտորոշել սուր ինտենսիվ ներքին արյունահոսություն, առավել ևս ընդամենը մեկ վնասվածքի առկայության, դրա՝ ենթաանրակային շրջանում տեղակայության և բուժհաստատություն ընդունվելիս հեմոդինամիկ խիստ խանգարումների առկայության պայմաններում, և որ վիրաբույժի կողմից Էդ.Ղազարյանին բուժօգնություն ցուցաբերվելու ընթացքում արյունահոսության դադարեցմանն ուղղված հնարավոր վիրաբուժական գործողությունների անհապաղ չիրականացումը գտնվում է պատճառահետևանքային կապի մեջ նրա մահվան հետ:
Գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հիշյալ հետևությունը չէր կարող հիմք հանդիսանալ Գ.Բաբայանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով վերաորակելու համար, քանի որ դատաբժշկական փորձաքննության վերոնշյալ եզրակացությունը հիմնավոր համարվելու պարագայում նույնիսկ, Գ.Բաբայանի արարքը ենթակա էր որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետով: Բացի այդ, արձանագրելով, որ քրեական գործով էական նշանակություն ունեցող հանգամանքի վերաբերյալ առկա է չփարատված կասկած, Առաջին ատյանի դատարանը մի կողմից անտեսել է նշված հանգամանքի հետ կապված կասկածը հերքող՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները, մյուս կողմից` չի ձեռնարկել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված միջոցներ՝ այդ կասկածը փարատելու կամ հաստատելու համար` մերժելով նաև մեղադրողի համապատասխան միջնորդությունը:
Մասնավորապես, համաձայն «կրիմինալ մատյանը զննելու մասին» 2007 թվականի մայիսի 21-ի և «կրիմինալ մատյանը լրացուցիչ զննելու մասին» 2013 թվականի հունիսի 20-ի արձանագրությունների՝ «կլինիկա բերվելիս տուժողի գիտակցությունը բացակայել է: Պերիֆերիկ և կենտրոնական զարկերակների վրա պուլսը բացակայել է: Աուսկույլտատիվ, սրտի տոները չեն լսվել, մաշկային ծածկույթները՝ մարմնի գույնի, սառը: Շնչառությունը բացակայել է: (...) Սկսվել են անհետաձգելի վերակենդանացման միջոցառումները՝ կատարվել է շնչափողի ինտուբացիա, միացվել է արհեստական շնչառության ապարատը (...): Վերակենդանացման միջոցառումները դրական արդյունք չեն տվել, սրտի աշխատանքը վերականգնել չի հաջողվել»: Այլ կերպ` նշված արձանագրություններում առկա տվյալները վկայում են այն մասին, որ կատարված ինտենսիվ վերակենդանացման գործողությունների ընթացքում տուժողի մոտ չի արձանագրվել սրտի անգամ մեկ կծկանք, կատարված վերակենդանացման գործողություններին որևէ պատասխան ռեակցիա տուժողի օրգանիզմը չի տվել, այդ թվում՝ չի արձանագրվել շնչական որևէ շարժում, զարկերակային ճնշում կամ պուլսի առկայություն:
Տուժողի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությունն իրականացրած փորձագետ Ս.Սևոյանի՝ նախաքննության ընթացքում տված և գործով դատաքննության ընթացքում վերահաստատած ցուցմունքի համաձայն՝ ելնելով Էդ.Ղազարյանի կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջնային մակերեսի ծակած-կտրած թափանցող վնասվածքի բնույթից՝ ներազդող գործիքի շեղբի սուր եզրը եղել է դեպի վեր, և քանի որ ենթաանրակային զարկերակը գտնվում է անրակի ստորին մասում, ծակող-կտրող գործիքը ներթափանցման պահին, շեղբի սուր եզրով հատել է ենթաանրակային զարկերակը, որից հետո թափանցել է պլևրալ խոռոչ: Նման վնասվածքների պայմաններում մահը վրա է հասնում շատ կարճ ժամանակամիջոցում, որը տևում է վայրկյաններից մինչև մի քանի րոպե, իսկ 10 րոպեն բավարար է եղել նման քանակի արյան (2800 մլ) կորստի համար, ինչի պատճառով էլ այն Էդ.Ղազարյանի մոտ բերել է անդառնալի հետևանքների:
Համաձայն Ս.Սևոյանի ցուցմունքի՝ վնասվածք ստանալուց մինչև մահն ընկած ժամանակահատվածը շատ կարճ է եղել, որովհետև տվյալ անոթը համարվում է մայր զարկերակից դուրս եկող խոշոր անոթ, որի մեջ ճնշումը բավականին բարձր է, և անոթը վնասվելու դեպքում մահը վրա է հասնում շատ կարճ ժամանակ հետո՝ վայրկյաններից մինչև մի քանի րոպե, բայց ոչ տասնյակ րոպեներ անց:
Վկա Տ.Մարկոսյանն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ հիվանդանոց տեղափոխելու ճանապարհին Էդ.Ղազարյանի մոտ կենդանության որևէ նշույլ չի եղել, նա չի պատասխանել իր որևէ հարցի:
Վկա Կ.Զորօղլյանն իր ցուցմունքում նշել է, որ հիվանդանոցի ճանապարհին Է.Ղազարյանը ձայն չի հանել, նույնիսկ ապտակել է նրան, սակայն վերջինս գիտակցության չի եկել:
Միևնույն ժամանակ, դեպքից հետո 10 րոպեի ընթացքում Էդ.Ղազարյանի՝ Երևանի թիվ 3 կլինիկական հիվանդանոց տեղափոխվելը հիմնավորվել է նշված կլինիկական հիվանդանոցի ընդունարանի բուժքույր, գործով վկա Ռ.Սարգսյանի՝ դատաքննությամբ հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 20:45-ի սահմաններում, անգիտակից վիճակում իրենց հիվանդանոց է տեղափոխվել Է.Ղազարյանը, որի տվյալները հիվանդանոցի հիվանդների ընդունման կրիմինալ մատյանում գրանցել է ինքը: Մատյանում արձանագրված ժամը 21:50-ի վերաբերյալ նշումը վերաբերել է կրիմինալ մատյանում գրառում կատարելու ժամանակամիջոցին և որևէ կապ չունի հիվանդի` հիվանդանոց մուտքն արձանագրելու ժամանակի հետ:
Նույն հիվանդանոցի վիրաբուժական բաժանմունքի վարիչ, վկա Գ.Պիվազյանն իր հերթին ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2007 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 21:00-ի սահմաններում, վիրաբույժ Վ.Ծատուրյանն իրեն տեղեկացրել է, որ անգիտակից վիճակում հիվանդանոց է բերվել մի տղամարդ, որի նկատմամբ վերակենդանացման բաժանմունքում կատարվել են համապատասխան անհետաձգելի միջոցառումներ, սակայն չի հաջողվել վերականգնել շնչառությունը և սրտի աշխատանքը, ինչի պատճառով վիրաբուժական միջամտություն չի ցուցաբերվել:
Գտնում է, որ դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցներն ուղղակիորեն վկայում են այն մասին, որ հիվանդանոց ընդունվելու պահին Էդ.Ղազարյանն արդեն իսկ մահացած է եղել, այլ կերպ՝ նրա մոտ առնվազն առկա է եղել կլինիկական մահվան վիճակ, այն է՝ պերիֆերիկ և կենտրոնական զարկերակների վրա պուլսը բացակայել է, սրտի տոները չեն լսվել, մաշկային ծածկույթները եղել են մարմնի գույնի, սառը, շնչառությունը բացակայել է, ուստի առկա չի եղել տուժողի նկատմամբ որևէ բժշկական միջամտության, այդ թվում նաև՝ վիրաբուժական միջոցառումների իրականացման անհրաժեշտություն:
Դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննությունն իրականացրած փորձագետները թիվ 15-0130դ եզրակացությամբ արձանագրել են, որ. «Քանի դեռ անձի մոտ չի արձանագրվել սրտի գործունեության և շնչառության կանգ, վիրաբուժական միջամտության և հետագա գործողությունների կատարումը համարվում են ցուցված և կյանքը փրկելու միակ հնարավորությունը»: Մյուս կողմից, սակայն, հիշյալ եզրակացությամբ փորձագետները գտել են, որ վիրաբույժի կողմից Էդ.Ղազարյանի նկատմամբ պետք է կատարվեր վիրաբուժական գործողություն՝ ուղղված արյունահոսության դադարեցմանը, և որ այդպիսի վիրաբուժական գործողությունն անհապաղ չկատարելը գտնվում է պատճառահետևանքային կապի մեջ նրա մահվան հետ: Այսինքն՝ այն պայմաններում, երբ հիվանդանոց ընդունվելու պահին Էդ.Ղազարյանի պերիֆերիկ և կենտրոնական զարկերակների վրա պուլսը բացակայել է, ինչը վկայում է սրտի գործունեության կանգի մասին, և տուժողի մոտ շնչառությունը բացակայել է, փորձագետները, հակասելով իրենց իսկ այն հետևությանը, որ վիրաբուժական միջամտությունը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ հիվանդի սիրտը գործում է և հիվանդը շնչում է, համարել են, որ Էդ.Ղազարյանի նկատմամբ պետք է կատարվեր վիրաբուժական գործողություն՝ ուղղված արյունահոսության դադարեցմանը, և որ այդպիսի վիրաբուժական գործողությունն անհապաղ չկատարելը գտնվում է պատճառահետևանքային կապի մեջ նրա մահվան հետ: Նշվածից ակնհայտ է դառնում, որ հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննությունը կասկած է հարուցել, որից ելնելով էլ՝ մեղադրողի կողմից դատաքննության ընթացքում ներկայացվել է միջնորդություն՝ կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին:
2015 թվականի դեկտեմբերի 29-ին կայացրած որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանը մերժել է հիշյալ միջնորդությունը՝ այն հիմնավորմամբ, որ հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը հիմնավորված է ու կասկած չի հարուցում, բացի այդ, կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին մեղադրողի պատճառաբանությունները բժշկական բնագավառում հատուկ գիտելիքների չտիրապետող սուբյեկտի չհիմնավորված, կատարված փորձաքննության եզրակացությունից չբխող ենթադրություններ և հետևություններ են, որոնք չեն կարող կրկնակի փորձաքննություն նշանակելու հիմք հանդիսանալ:
Գտնում է, որ որևէ կերպ պատճառաբանված չէ Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությունը, որ հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը հիմնավորված է և կասկած չի հարուցում: Այլ կերպ՝ պարզ չէ, թե այդ որ փաստական տվյալների հիման վրա է Առաջին ատյանի դատարանը հանգել հետևության, որ հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը հիմնավորված է և կասկած չի հարուցում, և այդ տեսանկյունից ինչպես է Առաջին ատյանի դատարանը պատճառաբանել փորձաքննության եզրակացության մեջ առկա վերոնշյալ հակասությունը: Արդյունքում` հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությանն Առաջին ատյանի դատարանն առավելություն է տվել գործով մյուս ապացույցների նկատմամբ` չհիմնավորելով այդօրինակ մոտեցումն ու դրանով խախտելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքն առ այն, որ յուրաքանչյուր դեպքում դատարանները պարտավոր են կայացնել բավարար չափով պատշաճ պատճառաբանված դատական ակտեր:
Բացի այդ, կրկնակի դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին միջնորդությունը մերժելն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատճառաբանվել է նրանով, որ այդ միջնորդությունը ներկայացվել է մեղադրողի կողմից, ով հատուկ մասնագիտական գիտելիքների չտիրապետող սուբյեկտ է, ուստի նրա ենթադրություններն ու պատճառաբանությունները, որոնք վկայում են կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին, չեն կարող հանդիսանալ հիմք՝ այդպիսի փորձաքննություն նշանակելու համար: Դրանից կարելի է հետևություն անել առ այն, որ, ի տարբերություն մեղադրողի, Առաջին ատյանի դատարանը տիրապետում է համապատասխան բնագավառի մասնագիտական գիտելիքների, որոնք հիմք են տվել մեղադրողի պատճառաբանություններն ու ենթադրությունները գնահատելու որպես անհիմն: Նաև պարզ չէ, թե Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի որ իրավադրույթով է ղեկավարվել՝ որպես միջնորդությունը մերժելու հիմնավորում վկայակոչելով այն, որ այդպիսի միջնորդություն է ներկայացրել հատուկ մասնագիտական գիտելիքների չտիրապետող անձը՝ դատախազը: Մինչդեռ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 345-րդ հոդվածը փորձաքննություն նշանակելու մասին միջնորդության սուբյեկտ է նախատեսում կողմին, որպիսին, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 16-րդ կետի հիմքով, հանդիսանում է նաև դատախազը կամ մեղադրողը:
Արդյունքում կայացնելով կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին մեղադրողի միջնորդությունը մերժելու վերաբերյալ որոշում և այդ պայմաններում հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը դնելով ամբաստանյալի արարքի և տուժողի մահվան միջև անմիջական պատճառական կապի առնչությամբ չփարատված կասկածի առկայության մասին իր հետևության հիմքում, Առաջին ատյանի դատարանը խոչընդոտել է գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, իր հետևությունը հիմնավորել կասկած հարուցող, հետևաբար` հակառակի ողջամիտ հավանականությունը ենթադրող ապացույցով, ինչը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ գործով որոշման պահանջների խախտում է:
Ներկայացնելով գործով կրկնակի դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտության և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրողի` համապատասխան միջնորդությունն անհիմն մերժված լինելու վերաբերյալ իր դատողություններն ու հիմնավորումները` բողոքի հեղինակը միջնորդել է նշանակել կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննություն` ներկայացնելով փորձաքննությանն առաջադրման ենթակա իր հարցադրումները, ինչպես նաև բառացիորեն (verbatim) խնդրել է. «Կախված կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության հետևություններից՝ հաստատված համարել Գուրգեն Բաբայանի կողմից Էդուարդ Ղազարյանին ապօրինաբար, դիտավորությամբ, խուլիգանական դրդումներով կյանքից զրկելու մասին վկայող նոր փաստական հանգամանքները, ըստ այդմ՝ ամբողջությամբ բեկանել թիվ ԵԿԴ/0221/01/13 դատական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. ապրիլի 20-ի դատավճիռը և կայացնել գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ, այն է՝ Գուրգեն Դավիթի Բաբայանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք կատարելու մեջ՝ դատապարտելով ազատազրկման՝ 12 տարի ժամկետով, կամ հաստատված չհամարել ստորադաս դատարանի հաստատած և ամբաստանյալի արարքը վերաորակելու հիմք հանդիսացած փաստական հանգամանքները, ըստ այդմ՝ ամբողջությամբ բեկանել թիվ ԵԿԴ/0221/01/13 դատական գործով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, և քրեական գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը»:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
«Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
(…)
3. Վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքները ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք, և վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրակացության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ սխալ է թույլ տվել: Նման դեպքերում վերաքննիչ դատարանն իրավունք ունի հաստատված համարելու նոր փաստական հանգամանք կամ հաստատված չհամարելու ստորադաս դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքը, եթե առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված ապացույցների հիման վրա կամ սույն օրենսգրքի 382 հոդվածի երրորդ մասին համապատասխան` լրացուցիչ ներկայացված ապացույցներով հնարավոր է հանգել նման եզրակացության:
(…)»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 7-8-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքների հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքներն առ այն, որ ձայնային ազդանշան տալու շուրջ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի և տուժող Էդ.Ղազարյանի միջև 2007 թվականի մայիսի 20-ին Երևան քաղաքի Նար-Դոսի փողոցի 75-րդ և 77-րդ շենքերի հարևանությամբ տեղի է ունեցել վիճաբանություն, և որ դրա ընթացքում ամբաստանյալն իր մոտ ունեցած դանակով մեկ անգամ հարվածել է տուժողի կրծքավանդակի հատվածին` նրա առողջությանը պատճառելով ծանր վնաս՝ կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջային մակերեսի ծակած-կտրած թափանցող վերքի, ենթամաշկի, ձախից առաջին կողաճառի, ձախ ենթաանրակային զարկերակի, ձախ թոքի վերին բլթի գագաթի վնասման ձևով, վերաքննիչ բողոքներում ըստ էության չեն վիճարկվում: Ուստի այդ փաստական հանգամանքներն ընդունելով որպես հիմք և անդրադառնալով բողոքաբերների կողմից վիճարկվող փաստական հանգամանքներին` Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում առաջին հերթին անդրադառնալ դատաքննությամբ հետազոտված ցուցմունքների արժանահավատության հարցում Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումների իրավաչափությանն ու հիմնավորվածությանը:
Այսպես.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
Մեջբերված նորմերը վերլուծության ենթարկելիս ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում, ի թիվս այլնի, ապացույցի հավաստիության մասին: Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
Մեկ այլ` Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ապացույցի արժանահավատության հարցին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «(...) Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա» (տե’ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
10. Նախորդ կետում մեջբերված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո համակցության մեջ վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետի 1-13-րդ ենթակետերում արձանագրված ցուցմունքները` Վերաքննիչ դատարանը նախ փաստում է, որ իրավաչափ հիմքեր չկան չհամաձայնելու Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգմանն առ այն, որ անարժանահավատ են դատաքննությամբ հետազոտված այն ցուցմունքները, համաձայն որոնց` ամբաստանյալն ի սկզբանե չի երթևեկել տուժողին հանդիպակաց, վիճաբանության ընթացքում տուժող Էդ.Ղազարյանն իր ավտոմեքենայի բեռնախցիկից վերցրել է ինչ-որ առարկա, այդ թվում` անվադող քանդելու բանալի, և դրանով հարձակվել է ամբաստանյալի վրա:
Նշվածի առնչությամբ հարկ է նկատել, որ տուժող Էդ.Ղազարյանի կողմից ավտոմեքենայի բեռնախցիկից ինչ-որ առարկա կամ առավել ստույգ` անվադող քանդելու բանալի վերցնելու և դրանով ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի վրա հարձակվելու, ինչպես նաև դեպքին նախորդած պահին ամբաստանյալի և տուժողի վարած ավտոմեքենաների` հանդիպակաց չերթևեկելու վերաբերյալ ցուցմունքները գործով ի հայտ են եկել դեպքից ավելի քան հինգ տարի անց`ամբաստանյալի կողմից քննությանը ներկայանալուց հետո: Այդ մասին իր ցուցմունքում նշել է ամբաստանյալը, այնուհետև նրա ընկերը` գործով վկա Էդ.Հակոբյանը, որին հաջորդել է գործով վկա Գ.Մարաբյանի կողմից առանց որևէ ծանուցման քննությանը ներկայանալու պայմաններում 2013 թվականի հունվարի 31-ին տրված ցուցմունքը, որը ոչ միայն հակասում է դեպքին ականատես մյուս վկաներ Վահան և Սամվել Յայլոյանների ցուցմունքներին, այլև ակնհայտորեն չի համապատասխանում դեպքից անմիջապես հետո իր իսկ կողմից տրված մանրամասն ու հանգամանալից ցուցմունքին (թերևս տե'ս սույն որոշման 4-րդ կետի 4-րդ և 4.1-րդ, ինչպես նաև նույն կետի 5-րդ և 6-րդ ենթակետերը):
Ուշադրության է արժանի նաև այն, որ վկա Տիգրան Մարկոսյանը ևս պնդել է, որ դեպքի ժամանակ Էդ.Ղազարյանի ձեռքին որևէ իր կամ առարկա լինելու մասին Գ.Մարաբյանն իրեն ոչինչ չի ասել (տե'ս սույն որոշման 4-րդ կետի 12-րդ ենթակետը):
Վերը նշվածի համատեքստում հատկանաշական է նաև տուժողի իրավահաջորդի` պնդումներն առ այն, որ դեպքի հաջորդ օրը վկա Վահան Յայլոյանը, ինչպես նաև վերջինիս հայրը` վկա Սամվել Յայլոյանը, իսկ որդու հուղարկավորությանը հաջորդող ութերորդ օրը` նաև վկա Գ.Մարաբյանը, իրեն հայտնել են Էդ.Ղազարյանի կողմից ավտոմեքենայի բեռնախցիկից անվադող քանդելու բանալի վերցնելու և դրանով ամբաստանյալի վրա հարձակվելու մասին, որպիսիք ոչ միայն ակնհայտորեն հակասում են վկաներ Վահան և Սամվել Յայլոյանների կողմից ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներին, այլև չեն բխում թերևս հենց պարզ իրողությունից, որ ինչպես իր` 2007 թվականի մայիսի 29-ի, այնպես էլ դրանից տարիներ անց` 2013 թվականի փետրվարի 24-ին տված ցուցմունքներում տուժողի իրավահաջորդն այդ մասին որևէ ակնարկ չի կատարել և ոչինչ չի նշել: Այնինչ նշված վերջին հարցաքննությունից օրեր անց` 2013 թվականի մարտի 14-ին, իր նախաձեռնությամբ քննությանը հայտնել է այդօրինակ տեղեկություններ` որևէ տրամաբանական ու արժանահավատ պատճառաբանություն չներկայացնելով առ այն, թե նշվածների մասին նախիկում ինչու վարույթն իրականացնող մարմնին չի հայտնել, և հատկապես ինչու է որոշել հինգ տարուց ավելի ժամանակ անց միայն քննությանն ակնհայտորեն ամբաստանյալի օգտին վկայող տեղեկություններ հայտնել (տե'ս սույն որոշման 4-րդ կետի 2-րդ ենթակետը):
Ուշադրության է արժանի նաև այն, որ վկա Ա.Խաչատրյանն իր հերթին պնդել է, որ դեպքի ժամանակ «Վազ-2107» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի ձեռքին որևէ իր կամ առարկա չի տեսել (տե'ս սույն որոշման 4-րդ կետի 7-րդ ենթակետը):
Վերոգրյալի հաշվառմամբ չհամաձայնելով պաշտպանության կողմի վերաքննիչ բողոքում ներկայացված պնդումներին ու փաստարկներին առ այն, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանը գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններում, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված վերաբերելի, թույլատրելի ու փոխկապակցված արժանահավատ ապացույցների ամբողջությունը (տե'ս, ի թիվս այլնի, սույն որոշման 4-րդ կետի 2-րդ, 4-րդ, 5-8-րդ, 10-րդ և 23-րդ ենթակետերը) բավարար հիմք է տալիս համաձայնելու Առաջին ատյանի դատարանի նաև այն եզրահանգմանը, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի կողմից արարքը կատարվել է խուլիգանական դրդումներով` հիմնավորված համարելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքներն առ այն, որ. «[Ա]մբաստանյալը, ցանկանալով բավարարում ստանալ տուժողի գործողությունների արդյունքում ձևավորված վիրավորանքի դիմաց, ավտոմեքենայի ձայնային ազդանշան տալու աննշան առիթն օգտագործելով՝ հրահրել է վիճաբանություն, այնուհետև որպես իր հասցեին տրված հայհոյանքին պատասխան գործողություն, դանակով հարվածել է տուժողին՝ բացահայտ անհարգալից և արհամարհական վերաբերմունքը դրևորելով հասարակության նկատմամբ, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգն ու իր անձի «առավելությունները» ընդգծելու մոլուցքով բացահայտ մարտահրավեր նետելով հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերին»։
Ընդ որում, Վերաքննիչ դատարանը նաև գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի կողմից արարքը խուլիգանական դրդումներով կատարված լինելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը կասկածի տակ դնելու իրավաչափ հիմք չի կարող հանդիսանալ նաև բողոքարկվող դատական ակտում կատարված արձանագրումն առ այն, որ դատաքննությամբ նաև հաստատվել է, որ վիճաբանության ընթացքում առավել ակտիվ և ագրեսիվ է եղել տուժող Էդ.Ղազարյանը։ Ի տարբերություն ամբաստանյալի՝ տուժողին փորձել են բռնել և հանգստացնել վկաներ Յոլյանները, Գ.Մարաբյանը և Էդ.Հակոբյանը, մինչդեռ ամբաստանյալը դրսևորել է համեմատաբար հանգիստ վարքագիծ։ Վնասվածքն ստանալուց առաջ տուժողն է առաջինը մոտեցել ամբաստանյալին, նա է վերջինիս սպառնացել ջարդել նրա գլուխը, մինչդեռ դատաքննությամբ որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել այն մասին, որ ամբաստանյալը մինչև դանակով հարվածելը որևէ կերպ սպառնացել է տուժողին։
Նշվածի համատեքստում ուշադրության է արժանի հատկապես այն հանգամանքը, որ Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն հիմնավորված է համարել այն, որ մինչ այդ ավտոմեքենայի ձայնային ազդանշան տալու աննշան առիթն օգտագործելով՝ ամբաստանյալն է հրահրել վիճաբանությունը, այնուհետև որպես իր հասցեին տրված հայհոյանքին պատասխան գործողություն, դանակով հարվածել է տուժողին՝ բացահայտ անհարգալից և արհամարհական վերաբերմունքը դրևորելով հասարակության նկատմամբ, կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգն ու իր անձի «առավելությունները» ընդգծելու մոլուցքով բացահայտ մարտահրավեր նետելով հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերին:
Ընդ որում, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով հիմնավորված է նաև այն, որ տուժողի գործողություններին նախորդել են ամբաստանյալի` համակեցության կանոնների հետ անհամատեղելի ու ինքնահաստատման մոլուցքով պայմանավորված` իր անձի կարծեցյալ առավելությունն ընդգծելու մղումների մասին վկայող վարքագիծն ու տուժողի հասցեին հայհոյանք հնչեցնելը:
11. Անդրադառնալով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի` կրկնակի դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության մասին միջնորդությունն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մերժվելու իրավաչափության առնչությամբ ներկայացված փաստարկներին ու հիմնավորումներին, պետք է արձանագրել, որ իր` 2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ նշանակելով կրկնակի դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննություն, Վերաքննիչ դատարանն արդեն իսկ փաստել է, որ գործով մեղադրողի համապատասխան միջնորդությունն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մերժվել է անհիմն, ինչը հանգեցրել է դատական սխալի` քրեադատավարական օրենքի էական խախտման, որը կարող էր ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
Նշվածի հաշվառմամբ` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի` կրկնակի դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության մասին միջնորդությունն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մերժվելու իրավաչափության առնչությամբ ներկայացված փաստարկներին ու հիմնավորումներին մանրամասն անդրադառնալն այլևս զուրկ է իրավական արժեքից:
12. Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի` ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի արարքի և տուժողի մահվան միջև պատճառահետևանքային կապի բացակայության («[Ա]ռկա է չփարատված կասկած այն մասին, որ տուժողի մահը վրա չի հասել ամբաստանյալի կողմից նրան դանակով հարվածելու հետևանքով») վերաբերյալ հետևության հիմնավորվածության հարցին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական գործով վարույթում ստորև նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով`
1) մահվան պատճառը և առողջությանը հասցված վնասի բնույթը և ծանրության աստիճանը` դատաբժշկական փորձագետի եզրակացությունը.
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 114-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Փորձագետի եզրակացությունը գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի որևէ բնագավառում հատուկ գիտելիքների օգտագործմամբ գրավոր հիմնավորված հետևություններն են իրեն առաջադրած հարցերի, ինչպես նաև իր իրավասության մեջ մտնող այն հանգամանքների վերաբերյալ, որոնց նա հանգել է` գործի համապատասխան նյութերը հետազոտելով:
2. Փորձագետը կարող է հարցաքննվել իր տված եզրակացության պարզաբանման կապակցությամբ:
3. Փորձագետի հարցաքննության արձանագրությունը չի կարող փոխարինել փորձագետի եզրակացությանը»:
Սույն գործով նախաքննության ընթացքում իրականացված դատաբժշկական փորձաքննության 2007 թվականի հունիսի 6-ի թիվ 422 եզրակացության համաձայն. «(…) Էդ.Ղազարյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերվել են (…)` կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջային մակերեսի ծակած-կտրած թափանցող վերք, ենթամաշկի, ձախից առաջին կողաճառի, ձախ ենթաանրակային զարկերակի, ձախ թոքի վերին բլթի գագաթի վնասումով, որոնք հետևանք են ծակող-կտրող գործիքի` դանակի ներգործության, հնարավոր է նշված ժամկետին և նման վնասվածքները կենդանի անձանց մոտ ունեն առողջության ծանր վնասի հատկանիշներ և գտնվում են անմիջական պատճառական կապի մեջ մահվան անմիջական պատճառի հետ։ (...) Էդ.Ղազարյանի մահվան պատճառ է հանդիսացել արյան սուր կորուստը, որը հետևանք է կրծքավանդակի ձախ կեսի առաջային մակերեսի ծակած-կտրած թափանցող վիրավորման, ձախ առաջին կողաճառի, ենթաանրակային զարկերակի, ձախ թոքի վերին բլթի վնասումների։ (...)» (մանրամասն տե'ս սույն որոշման 4-րդ կետի 24-րդ ենթակետը):
Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննության ընթացքում իրականացված հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության 2015 թվականի հունիսի 9-ի թիվ 15-0130դ եզրակացության համաձայն. «(…) [Ա]յնպիսի տեղակայությամբ ծակած-կտրած վնասվածքի առկայության պայմաններում, ինչպիսին, ըստ դիակի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 422 եզրակացության տվյալների առկա է եղել Էդ.Ղազարյանի մոտ, հիվանդանոց ընդունվելիս բժիշկները կարող էին և պարտավոր էին ախտորոշել սուր ինտենսիվ ներքին արյունահոսություն, առավել ևս ընդամենը մեկ վնասվածքի առկայության, դրա ենթաանրակային շրջանում տեղակայության և բուժհաստատություն ընդունվելիս հեմոդինամիկ խիստ խանգարումների առկայության պայմաններում։ (…) Կրծքավանդակի առաջային պատի ձախ վերին հատվածի հատկապես ենթաանրակային շրջանում ծակած-կտրած վնասվածքի և անձի մոտ հեմոդինամիկ խիստ խանգարումների առկայության պայմաններում, ելնելով վնասվածքի տեղակայությունից, տեղագրական առումով ստորադիր անցնող խոշոր անոթների՝ ենթաանրակային երակի և զարկերակի առկայություններից, բուժօգնության ճիշտ տակտիկան կայանում էր նրանում, որ Էդ.Ղազարյանն անհապաղ պետք է տեղափոխվեր վիրահատարան և կյանքի ցուցումներով առաջնահերթ պետք է կատարվեին վիրաբուժական ճիշտ գործողությունները՝ ուղղված արյունահոսության դադարեցմանը, ինչպիսիք տվյալ դեպքում չեն կատարվել։ Վիրաբուժական գործողություններին զուգահեռ անհրաժեշտ էր ձեռնարկել նաև ինտենսիվ թերապիայի միջոցառումները։ (…) Նման տեղակայությամբ ծակած-կտրած վնասվածքի առկայության և սուր արյունահոսությամբ պայմանավորված հեմոդինամիկ խիստ խանգարումների առկայության դեպքում «սպասողական տակտիկան» որևէ կերպ չի կարող լինել արդարացված, որի դեպքում արյունահոսության դադարեցմանն ուղղված անհրաժեշտ հնարավոր վիրաբուժական գործողությունների անհապաղ չիրականացումը գտնվում է պատճառա-հետևանքային կապի մեջ մահվան հետ։ (…)» (մանրամասն տե'ս սույն որոշման 4-րդ կետի 28-րդ ենթակետը)։
Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում իրականացված կրկնակի դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննություն 2017 թվականի սեպտեմբերի 7-ի թիվ 31/կ եզրակացության համաձայն. «(…) Էդ.Ղազարյանի մոտ հիվանդանոց ընդունման պահին պուլսի (անոթազարկի), շնչառության և գիտակցության բացակայությունը, ձախից ենթաանրակային միակ ծակած-կտրած բնույթի վերքի առկայությունը, կլինիկորեն ակնհայտ վկայել են զանգվածային կայացած ներքին արյունահոսության մասին, ինչի վերաբերյալ բժիշկների կողմից ախտորոշում չի կատարվել: Այդպիսի վիճակը համապատասխանել է կլինիկական մահվան վիճակին, որի պատճառը տվյալ դեպքում հանդիսացել է զանգվածային արյան կորուստը: (…) [Ս]ուր ծակող-կտրող գործիքով հասցված վնասվածքի դեպքում, երբ այն ուղեկցվում է սուր արյունահոսությամբ, ապա բուժական ճիշտ տակտիկան կայանում է նրանում, որ ինտեսիվ թերապիայի միջոցառումներին զուգահեռ պետք է կատարվեն վիրաբուժական միջամտություններ` ուղղված արյունահոսության աղբյուրի հայտնաբերմանը և դադարեցմանը: Իսկ տվյալ դեպքում, երբ տուժողը բերվել է հիվանդանոց կլինիկական մահվան նշաններով (ինչն ըստ փաստաթղթերի` տվյալ դեպքում նկարագրված է ցուցաբերված բուժօգնության քարտում), ապա բժիշկների կողմից առաջնահերթ սկսած թոք-սրտային վերակենդանացման գործողությունները եղել են լիովին արդարացված: (...) Հաշվի առնելով գործի տվյալները` տվյալ դեպքում բժիշկների կողմից ցուցաբերված բուժօգնությունը, մասնավորապես` վերակենդանացման միջոցառումները, եղել են համարժեք, բավարար ծավալով, իսկ ինչ վերաբերում է վիրաբուժական գործողություններին, այդպիսիք ընդհանրապես չեն կատարվել: (...) Քրեական գործի տվյաները հաշվի առնելով՝ բժիշկներից անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգն իր մասնագիտական պարտականությունները կատարել է լիարժեք (...): Իսկ վիրաբույժների կողմից (...) չեն կատարել որևէ միջամտություններ, ինչի կապակցությամբ հարկ է նշել, որ առնվազն պետք է կատարվեր կրծքավանդակի ախտորոշիչ պունկցիա: (...) Բժիշկ Ա.Հովհաննիսյանի կողմից կատարված վերակենդանացման գործողությունները տակտիկական տեսակետից եղել են ճիշտ և արդարացված, իսկ վիրաբույժ Վ.Ծատուրյանինը՝ ոչ, քանի որ ինչպես նշվեց վերը, հիվանդի մոտ հիվանդանոց ընդունվելու պահին պետք էր կատարել կրծքավանդակի պունկցիա՝ կրծքային խոռոչում արյան առկայության հանգամանքը ճշտելու համար: (...) Եթե Էդ.Ղազարյանին բժշկական օգնություն ցուցաբերող բժիշկները վերակենդանացման միջոցառումներին զուգահեռ անգամ կիրառեին վիրաբուժական տակտիկա, այն է՝ կատարեին վիրահատություն՝ կրծքահատում, փորձեին գտնել արյունահոսության հնարավոր աղբյուրները (քանի որ դիահերձման ժամանակ հայտնաբերվել են ենթաանրակային զարկերակի և ձախ թոքի վերին բլթի վնասվածքներ), վերացնեին պնևմոթորաքսը, ապա հիվանդի կյանքը փրկելու հավանականությունը կլիներ շատ չնչին, քանի որ կրծքավանդակում հայտնաբերված արյան զանգվածային ծավալը (2800.0 մլ) վերաբերում է արյան կորստի 4-րդ աստիճանին, որի ժամանակ մեծածավալ արյան կորուստն ըստ առկա դասակարգման և գրականության տվյալների՝ համարվում է «մահացու» և բերում է օրգանիզմում անվերադարձ փոփոխությունների, թեկուզ և, եթե բուժմիջոցառումների շնորհիվ ինչ որ մի պահ հաջողվում է վերականգնել սրտի գործունեությունը: Իսկ անորոշ ժամանակ տևած սրտի ոչ արդյունավետ գործունեության և դրա հետևանքով առաջացած կլինիկական մահվան պայմաններում օրգանիզմում տեղի ունեցած կրիտիկական փոփոխություներն առավել կերպով նվազեցնում են հիվանդի ապրելիության շանսերը: (…)» (մանրամասն տե'ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
13. Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով նախկինում արտահայտած իր համապատասխան իրավական դիրքորոշումները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ. «(…) [Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» (տե'ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
14. Սույն որոշման 12-րդ կետում արձանագրված փաստական տվյալները դիտարկելով գործով հետազոտված ապացույցների համակցության մեջ և համադրելով սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշման հետ` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի արարքի և տուժող Էդ.Ղազարյանի մահվան միջև պատճառահետևանքային կապի բացակայության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն ու դրա հիմքում դրված դատողությունն իրավաչափ ու հիմնավոր չեն, նշված հանգամանքի ապացուցվածության վերաբերյալ կասկածի հավանականության աստիճանն աննշան է (շատ չնչին): Այլ կերպ` ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի արարքի և տուժող Էդ.Ղազարյանի մահվան միջև պատճառահետևանքային կապը գործով հիմնավորված է ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը բացառում է դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
15. Անդրադառնալով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի` ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետով նախատեսված հանցակազմի առկայության վերաբերյալ դատողություններին ու պնդումներին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Սպանությունը՝ ապօրինաբար մեկ ուրիշին դիտավորությամբ կյանքից զրկել[ն է] (...):
2. Սպանությունը՝
(...)
10) խուլիգանական դրդումներով,
(...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 29-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Դիտավորությամբ կատարված հանցանքը կարող է դրսևորվել ուղղակի կամ անուղղակի դիտավորությամբ։
2. Հանցանքը համարվում է ուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցել է իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր բնույթը, նախատեսել է հանրության համար դրա վտանգավոր հետևանքները և ցանկացել է դրանց վրա հասնելը։
3. Հանցանքը համարվում է անուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցել է իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր բնույթը, նախատեսել է հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, չի ցանկացել այդ հետևանքները, բայց գիտակցաբար թույլ է տվել դրանք։
(...)»։
Ինչպես հետևում է մեջբերվածից, սուբյեկտիվ կողմից սպանության հանցակազմը բնութագրվում է միայն դիտավորյալ մեղքի ձևով, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի։ Ուղղակի դիտավորության դեպքում հանցավորը գիտակցում է, որ ուրիշի կյանքի համար վտանգավոր արարք է կատարում, նախատեսում է մարդուն կյանքից զրկելու հնարավորությունը կամ անխուսափելիությունը և ցանկանում տուժողին մահ պատճառել։ Անուղղակի դիտավորության դեպքում անձը գիտակցում է, որ ուրիշի կյանքի համար վտանգավոր արարք է կատարում, նախատեսում է մարդուն կյանքից զրկելու հնարավորությունը, չի ցանկանում, բայց գիտակցաբար թույլ է տալիս տուժողի մահվան առաջացումը կամ անտարբերություն է դրսևորում այդ հետևանքի առաջացման նկատմամբ։
Դիտավորության ուղղակի և անուղղակի տեսակները միմյանցից սահմանազատվում են գիտակցական (ինտելեկտուալ) և կամային չափանիշներով։ Ընդ որում, թե՛ ուղղակի, թե՛ անուղղակի դիտավորության դեպքում գիտակցական չափանիշն օրենքում բնութագրվում է «գիտակցել» և «նախատեսել» արտահայտություններով։ Մեղքի դիտավորյալ ձևն առկա է, եթե հանցավորը գիտակցում է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, այսինքն` դրա ունակությունը վնաս պատճառելու գոյություն ունեցող հասարակական հարաբերություններին, նախատեսում է հետևանքների առաջացման «իրական հնարավորությունը» կամ «անխուսափելիությունը»՝ ուղղակի դիտավորության, և «իրական հնարավորությունը»՝ անուղղակի դիտավորության դեպքում։ Ակնհայտ է, որ ուղղակի դիտավորության պարագայում հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու հավանականության աստիճանը շատ ավելի բարձր է, քան անուղղակի դիտավորության դեպքում։
Ուղղակի և անուղղակի դիտավորություններն առավել հստակ տարբերակվում են կամային չափանիշով։ Մասնավորապես, եթե ուղղակի դիտավորության պարագայում հանցավորը ցանկանում է համապատասխան հետևանքների առաջացումը, ապա անուղղակի դիտավորության դեպքում թեև չի ցանկանում, սակայն գիտակցաբար թույլ է տալիս` հույսը դնելով կա՛մ պատահականության` վերացական, գոյություն չունեցող հանգամանքների վրա, որոնք իբրև կարող են կանխել հետևանքների առաջացումը, կա՛մ դրսևորելով անտարբերություն դրանց առաջացման նկատմամբ։ Այսինքն՝ անուղղակի դիտավորության դեպքում հանցավորը թեպետ չի ցանկանում հետևանքների առաջացումը, սակայն միևնույն ժամանակ դա թույլ չտալու համար չի դիմում ակտիվ գործողությունների։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անզգուշությամբ կատարված հանցանքը կարող է դրսևորվել ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ։
2. Հանցանքը համարվում է ինքնավստահությամբ կատարված, եթե անձը նախատեսել է իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի՝ ինքնավստահորեն հույս է ունեցել, որ դրանք կկանխվեն։
3. Հանցանքը համարվում է անփութությամբ կատարված, եթե անձը չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք»։
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ անզգուշության տեսակների տարբերակման հիմքում ընկած է վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու հանգամանքը։ Մասնավորապես, հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը նախատեսում է հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն հույսը դնելով իր հմտությունների, այլ անձանց, սարքավորումների և այլնի վրա՝ առանց բավարար հիմքերի հույս է ունենում, որ դրանք կկանխվեն։ Հարկ է նկատել, որ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը նախատեսում է հետևանքների առաջացման ոչ թե իրական, այլ վերացական հնարավորությունը, գիտակցում է, որ նման արարքներն ընդհանրապես կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջացնել, սակայն համոզված է` ոչ տվյալ դեպքում և իրադրության մեջ։ Կամային չափանիշով հանցավոր ինքնավստահությունը բնութագրվում է ոչ միայն համապատասխան հետևանքների առաջանալը չցանկանալով, այլև դրանք կանխելու ձգտումով` դրսևորելով ակտիվ վարքագիծ։
Հանցավոր անփութության օրենսդրական բնորոշումը ցույց է տալիս, որ անզգուշության այս տեսակը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով։ Այլ խոսքով՝ անփութությամբ գործող անձը, իրական հնարավորություն և պարտավորվածություն ունենալով նախատեսելու վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը թույլ չտալու համար (անզգույշ մեղքի վերաբերյալ տե՛ս, mutatis mutandis, Է.Ասատրյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 16-րդ կետը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 32-րդ հոդվածի համաձայն`
«Եթե օրենքն ավելի խիստ պատասխանատվություն է նախատեսում անզգուշությամբ ծանր հետևանքներ առաջացրած դիտավորյալ հանցագործության համար, ապա անձն այդ հետևանքների համար պատասխանատվություն է կրում միայն այն դեպքում, եթե նա նախատեսել է իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի` ինքնավստահորեն հույս է ունեցել, որ դրանք կկանխվեն, կամ չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք։ Այդպիսի հանցանքը համարվում է դիտավորությամբ կատարված»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում` զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում` պատժվում է ազատազրկմամբ` երեքից յոթ տարի ժամկետով։
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է`
(...)
14) անզգուշությամբ առաջացնելով տուժողի մահ` պատժվում է ազատազրկմամբ` հինգից տասը տարի ժամկետով»։
Ս.Սահակյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ անդրադառնալով մեղքի երկու ձևով կատարվող հանցագործությունների առանձնահատկությունները տարանջատելու հարցին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ. «(…) Մեղքի երկու ձևով կատարվող հանցագործությունների առանձնահատկությունն այն է, որ հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված և նրա համար ցանկալի հանցանքի նկատմամբ դրսևորվում է դիտավորություն (ուղղակի կամ անուղղակի), մինչդեռ դրա արդյունքում առաջացող ոչ անմիջական, առավել ծանր հետևանքի նկատմամբ` անզգուշություն` հանցավոր ինքնավստահության կամ անփութության տեսքով, որն էլ հիմնական հանցակազմը վեր է ածում ծանրացնող հանգամանքով հանցակազմի։ Հետևաբար հետևանքի նկատմամբ անձի սուբյեկտիվ վերաբերմունքի բացահայտումն էական նշանակություն ունի մեղքի երկու ձևով կատարվող հանցանքները բացառապես դիտավորությամբ կամ բացառապես անզգուշությամբ կատարվող հանցագործություններից սահմանազատելու և արարքը ճիշտ որակելու հարցում։
Մեղքի երկու ձևով կատարվող հանցագործություններից է դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է տուժողի մահ։ Ակնհայտ է, որ արարքը քննարկվող հանցակազմով որակվում է բացառապես այն դեպքում, երբ առաջնային հետևանքի` ծանր վնաս պատճառելու նկատմամբ անձը դրսևորում է դիտավորություն (ուղղակի կամ անուղղակի), իսկ երկրորդական և առավել ծանր հետևանքի` մահվան նկատմամբ` անզգուշություն (հանցավոր ինքնավստահություն կամ անփութություն)» (տե՛ս Ս.Սահակյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՍԴ/0319/01/10 որոշման 16-րդ կետը)։
Վկայակոչված նույն` Ս.Սահակյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև այն մասին, որ. «(…) [Ո]րոշակի դժվարություններ կարող են առաջանալ հանցավոր ինքնավստահությամբ տուժողի մահն առաջացրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետով նախատեսված հանցակազմն անուղղակի դիտավորությամբ սպանությունից տարանջատելիս, քանի որ երկու դեպքում էլ անձը թեև նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն չի ցանկանում դրանք։ Այդ առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անուղղակի դիտավորությունը հանցավոր ինքնավստահությունից տարբերվում է վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու աստիճանով և այդ հետևանքները «չցանկանալու» նկատմամբ դրսևորվող հոգեբանական վերաբերմունքով։ Մասնավորապես՝ անուղղակի դիտավորության դեպքում հանցավորը`
- նախատեսում է հետևանքների առաջացման իրական հնարավորությունը կոնկրետ իրադրության մեջ, գիտակցում է, որ եթե դրանք առաջանան, ապա միանշանակորեն բխելու են իր արարքից (գիտակցական չափանիշ),
- թեպետ չի ցանկանում հետևանքների առաջացումը, սակայն միևնույն ժամանակ դա թույլ չտալու համար չի դիմում ակտիվ գործողությունների։ Այլ կերպ՝ հետևանքների առաջացման նկատմամբ դրսևորում է պասիվ հոգեբանական վերաբերմունք (կամային չափանիշ)։
Հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը`
- նախատեսում է հետևանքների առաջացման ոչ թե իրական, այլ վերացական հնարավորությունը, ընդհանուր գծերով պատկերացնում է, որ այդպիսի արարքներն ընդհանրապես կարող են նման հետևանքներ առաջացնել, սակայն համոզված է, որ ոչ տվյալ դեպքում և տվյալ իրադրության մեջ (գիտակցական չափանիշ),
- ոչ միայն չի ցանկանում վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, այլ նաև ակտիվ վարքագիծ է դրսևորում դրանց կանխարգելման ուղղությամբ։ Այսպես` հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը չի բավարարվում պարզապես չցանկանալով, հույսը չի դնում պատահականության վրա, այլ փորձում է իրական (ռեալ) գործողություններ կատարել հանրորեն վտանգավոր հետևանքները կանխելու համար (կամային չափանիշ)։
(…) Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքի (մահվան) նկատմամբ անձի դրսևորած սուբյեկտիվ վերաբերմունքը պարզելու և արարքին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու հարցում կարևոր է գործի փաստական հանգամանքների համակողմանի վերլուծությունը` հատկապես ուշադրություն դարձնելով արարքի կատարման եղանակին և օգտագործվող գործիքներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին և տեղակայմանը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագծին հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերություններին, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառներին և այլն (տե՛ս, mutatis mutandis, Ս.Հունիկյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2008 թվականի փետրվարի 29-ի թիվ ՎԲ-11/08 որոշումը)։
Այսպես` կոնկրետ իրադրությունում հասցված մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթն ու տեղակայումը, օրինակ, կենսական կարևոր օրգանների շրջանում բազմաթիվ մարմնական վնասվածքների առկայությունը, հարվածների ուժգնությունը և ինտենսիվությունը, համակատարողների առկայությունն ու քանակը, նրանցից յուրաքանչյուրի գործողությունների բնույթը, ինչպես նաև տուժողի մահը կանխելու ուղղությամբ քայլեր չձեռնարկելը, նման հետևանքի առաջացման նկատմամբ անտարբերություն դրսևորելը կարող են վկայել այն մասին, որ հանցավորը տուժողին մահ պատճառելու իրական հնարավորությունն առնվազն նախատեսում է, գիտակցում է, որ եթե մահն առաջանա, ապա բխելու է իր արարքներից, միևնույն ժամանակ անտարբերություն է դրսևորում դրա առաջացման նկատմամբ կամ հույսը դնում է գոյություն չունեցող, վերացական հանգամանքների վրա, այսինքն` գործում է անուղղակի դիտավորությամբ։
Հետևաբար նման դեպքերում անձի արարքը պետք է որակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համապատասխան մասով` որպես սպանություն։
Մինչդեռ բոլոր այն դեպքերում, երբ մահը վրա է հասնում կենսական ոչ կարևոր կամ թեկուզ կենսականորեն կարևոր օրգաններին, բայց այնպիսի գործիքով կամ եղանակով վնաս հասցնելու արդյունքում, որոնք չեն վկայում մահ պատճառելու իրական հնարավորությունը նախատեսելու մասին, ինչպես նաև եթե համապատասխան արարքը կատարելուց հետո հնարավոր մահը կանխելու նպատակով հանցավորի կողմից ակտիվ գործողություններ են ձեռնարկվում, վկայում են հանցավորի մոտ տուժողին սպանելու դիտավորության բացակայության մասին, հետևաբար արարքը պետք է որակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 14-րդ կետով` որպես առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնասի պատճառում, որն անզգուշությամբ առաջացրել է տուժողի մահ» (տե՛ս Ս.Սահակյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՍԴ/0319/01/10 որոշման 18-19-րդ կետերը)։
16. Անդրադառնալով սույն գործի փաստական հանգամանքներին` Վերաքննիչ դատարանը, նախ, իր` սույն որոշման 10-րդ կետում շարադրված դիրքորոշումների ու եզրահանգումների հաշվառմամբ արձանագրում է, որ տուժողին դանակով հարվածելուն նախորդած պահին` ամբաստանյալը դրսևորել է համեմատաբար ցածր ֆիզիկական ակտիվություն, իսկ տուժողը` չենթարկվելով իրեն պահելու ջանք գործադրող վկա Ս.Յոլյանին, մոտեցել է ամբաստանյալին, երկուստեք հարվածներ են հասցրել միմյանց, որի ընթացքում էլ ամբաստանյալն իր մոտ ունեցած դանակով մեկ անգամ հարվածել է տուժողի կրծքավանդակի առաջնային մակերեսի ձախ հատվածին, որից հետո տուժողին այլևս չի հարվածել և որևէ այլ բռնի գործողություն նրա նկատմամբ չի կատարել, որպիսիք իրագործելու ամբաստանյալի իրական հնարավորությունը բացառող որևէ փաստական տվյալ գործով ձեռք չի բերվել:
Ընդ որում, Վերաքննիչ դատարանը փոխկապակցված ապացույցների բավարար համակցությամբ (տե'ս սույն 4-րդ կետի 1-ին և 27-րդ ենթակետերը, ինչպես նաև 6-րդ կետը) հիմնավորված է համարում նաև Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքն առ այն, որ ամբաստանյալը տուժողին հարվածել է դանակի շեղբը կիսաբաց վիճակում:
Դրա հետ մեկտեղ, հարվածի տեղակայման տեսանկյունից` Վերաքննիչ դատարանը կարևորում է ոչ միայն այն հանգամանքը, որ հարվածը դիպել է տուժողի կրծքավանդակի առաջային մակերեսի ձախ հատվածին` առաջացնելով ենթամաշկի, ձախից առաջին կողաճառի, ձախ ենթաանրակային զարկերակի և ձախ թոքի վերին բլթի գագաթի վնասում, այլ նաև այն, որ հարվածի պահին ինչպես տուժողը, այնպես էլ ամբաստանյալը գտնվել են ակտիվ շարժման վիճակում, ինչն իր հերթին չի վկայում տուժողին մահ պատճառելու իրական հնարավորությունն ամբաստանյալի կողմից տվյալ իրավիճակում նախատեսելու հավանականության մասին:
17. Նախորդ կետում շարադրված և վերլուծված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 15-րդ կետում մեջբերված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում արձանագրված դատողությունների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի արարքում բացակայում է սպանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը` տուժողին ապօրինաբար կյանքից զրկել դիտավորությունը, ուստի նա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետով ենթակա չի քրեական պատասխանատվության:
Դրա հետ մեկտեղ, հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արձանագրած վերլուծությունները, իրավական դիրքորոշումներն ու եզրահանգումները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով հիմնավորված է ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի կողմից խուլիգանական դրդումներով տուժող Էդ.Ղազարյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է տուժողի մահ: Այլ կերպ` ամբաստանյալ Գ.Բաբայանը կատարել է հանցանք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ և 14-րդ կետերով:
Վերաքննիչ դատարանը նաև փաստում է, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի առաջադրված մեղադրանքը (տե'ս սույն որոշման 2-րդ կետը) ներառում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ և 14-րդ կետերով նախատեսված հանցանքի փաստական կողմը, ինչը լիարժեք հնարավորություն է տվել դրա դեմ պաշտպանվելու իրավունքի իրացման, և որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի արարքի այդօրինակ վերաորակումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի իմաստով չի հանգեցնում մեղադրանքի խստացման, իսկ մյուս կողմից` ներառվում է մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների շրջանակներում:
Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանը քրեական պատասխանատվության պետք է ենթարկվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ և 14-րդ կետերով, որի համար նա ենթակա է պատժի:
Հետևապես ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի արարքը որակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի միայն 9-րդ կետով` Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, ինչն իր հերթին հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ կայացնելուն։
18. Անդրադառնալով ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ և 14-րդ կետերով պատիժ նշանակելու հարցին` Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ ամբաստանյալը նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ այդպիսիք ծանրացնող հանգամանքներ գործով չկան:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համապատասխան կետերից յուրաքանչյուրով նախատեսված հանցագործությունը, ըստ տիպային բնութագրի և հանրային վտանգավորության աստիճանի, դասակարգվում է ծանր հանցագործությունների շարքին, որի համար պատիժ է նախատեսված բացառապես ազատազրկման ձևով՝ հինգից տասը տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի կողմից կատարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ և 14-րդ կետերով նախատեսված հանցագործություն: Այլ կերպ` ամբաստանյալ Գ.Բաբայանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի մեկից ավելի` երկու կետերով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքներով (խուլիգանական դրդումներով և անզգուշությամբ տուժողի մահ առաջացնելով) հանցանք:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացրած որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգմանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
Վերը նշված փաստական հանգամանքների և մեջբերված իրավադրույթների և նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նրա կատարած կոնկրետ արարքը, դրա դրսևորման ձևը, եղանակը, շարժառիթը, նպատակը, օգտագործված գործիքը, խախտված հասարակական հարաբերության նշանակությունը, վրա հասած հետևանքը և այդ ոլորտում պետության քրեաիրավական քաղաքականությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստի հետ` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ և 14-րդ կետերով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում` 8 (ութ) տարի ժամկետով, որպիսի պատիժը տվյալ դեպքում անհրաժեշտ և բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունն ապահովելու համար:
Անդրադառնալով ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժն ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նրա կատարած հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, մեղքի դրսևորման ձևի, խախտված հասարակական հարաբերության կարևորության, տվյալ ոլորտներում պետության կողմից իրականացվող քրեական քաղաքականության, հանցագործությամբ պատճառված վնասի տեսակի ու չափի, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստի ամբողջական վերլուծությունն օբյեկտիվ հիմք չի տալիս հանգելու այն հետևության, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությանը:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա կողմից ռեալ (իրական) կրելու անհրաժեշտությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավորված է, և նշանակված պատիժը նա պետք է կրի:
19. Ամփոփելով սույն որոշմամբ արձանագրված իրավական դիրքորոշումներն ու եզրահանգումները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը` բավարարել մասնակի. ամբաստանյալ Գ.Բաբայանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը պետք է բեկանել և փոփոխել`ամբաստանյալ Գ.Բաբայանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ և 14-րդ կետերով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելով ազատազրկում` 8 (ութ) տարի ժամկետով: Մնացած մասով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Գուրգեն Բաբայանի պաշտպան Հունան Բաբայանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, իսկ մեղադրող Ա.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակի:
Ամբաստանյալ Գուրգեն Դավիթի Բաբայանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի ապրիլի 20-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել:
Ամբաստանյալ Գուրգեն Դավիթի Բաբայանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ և 14-րդ կետերով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում` 8 (ութ) տարի ժամկետով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի ապրիլի 20-ի դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ

Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ