ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԿԴ/0217/01/13
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների ընդհանուր իրավասության
դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի
կազմը նախագահող դատավոր` Մ.Մակյան

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

03 ապրիլի 2015թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբª Ռ.Դավոյանի

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Տ.Ենոքյանի
պաշտպաններ` Կ.Աղաջանյանի
Թ.Բաղդասարյանի
ամբաստանյալներ` Ռ.Եսայանի
Տ.Մուշեղյանի

դռնբաց դատական նիստում գործով մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Տ.Ենոքյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014թ. նոյեմբերի 07-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Ռադիկ Սերգեյի Եսայանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և Տիգրան Զոհրաբի Մուշեղյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով





Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 61200312 քրեական գործը հարուցվել է 15.02.2012թ. ՀՀ Գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության ավագ դատախազ Գ.Մարկոսյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:
2. Թիվ 61200312 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Լ.Ավետիսյանի 18.02.2012թ. որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
3. Նախաքննության մարմնի 07.03.2012թ. որոշմամբ ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության կողմից 10.05.2011թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասոն նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցված թիվ 83101711 քրեական գործը միացվել է թիվ 61200312 քրեական գործին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 61200312 քրեական գործի համարով:
4. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ հատկապես կարևոր գործերի քննության վարչության 3-րդ բաժնի պետի տեղակալ Տ.Կիրակոսյանի 06.09.2012թ. որոշմամբ թիվ 61200312 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
5. Նախաքննության մարմնի 16.05.2013թ. որոշմամբ Տ.Մուշեղյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
6. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.05.2013թ. որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է և մեղադրյալ Տիգրան Զոհրաբի Մուշեղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորում 2/երկու/ ամիս ժամկետով:
7. Նախաքննության մարմնի 23.05.2013թ. որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 69105513 քրեական գործը և միացվել է թիվ 61200312 քրեական գործին:
8. Նույն մարմնի 17.06.2013թ. որոշմամբ Ռ.Եսայանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
9. Նախաքննության մարմնի 17.06.2013թ. որոշմամբ թիվ 61200312 քրեական գործով Ռ.Եսայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
10. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 04.07.2013թ. որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է և մեղադրյալ Տիգրան Զոհրաբի Մուշեղյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացվել է 2/երկու/ ամսով:
11. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 11.09.2013թ. որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է և մեղադրյալ Տիգրան Զոհրաբի Մուշեղյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացվել է 2/երկու/ ամսով:
12. Նախաքննության մարմնի 07.10.2013թ. որոշմամբ Տ.Մուշեղյանին 16.05.2013թ. առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել և վերջինս որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
13. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 31.10.2013թ. որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է և մեղադրյալ Տիգրան Զոհրաբի Մուշեղյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացվել է 15/տասնհինգ/ օր ժամկետով:
14. 06.11.2013թ. Տ.Մուշեղյանի և Ռ.Եսայանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
15. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Մ.Պապոյանի 12.11.2013թ. որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռադիկ Սերգեյի Եսայանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և Տիգրան Զոհրաբի Մուշեղյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ընդունվել է վարույթ, իսկ 25.11.2013թ. որոշմամբ` քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
16. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Մ.Մակյանի 29.11.2013թ. որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռադիկ Սերգեյի Եսայանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և Տիգրան Զոհրաբի Մուշեղյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ընդունվել է վարույթ, իսկ 16.12.2013թ. որոշմամբ` քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
17. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 03.07.2014թ. որոշմամբ ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանի պաշտպան Թ.Բաղդասարյանի միջնորդությունը բավարարվել է և ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանին կալանքից գրավով ազատելը ճանաչվել է թույլատրելի` գրավի չափ սահմանելով ՀՀ-ում սահմանված նզազագույն աշխատավարձի հազարապատիկը` 1.000.000/մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ:
18. Ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանի պաշտպան Թ.Բաղդասարյանը 03.07.2014թ. միջնորդություն է ներկայացրել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, որով միջնորդել է թիվ ԵԿԴ/0217/01/13 քրեական գործով ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել, նրա նկատմամբ ընտրված կալանք խափանման միջոցը վերացնել և քրեական գործի վարույթը վերջինիս մասով կարճել:
19. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Տ.Ենոքյանի 17.07.2014թ. որոշմամբ ամբաստանյալ Տ.Զոհրաբյանին նախկինում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով:
20. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Տ.Ենոքյանի 07.10.2014թ. որոշմամբ ամբաստանյալ Տ.Զոհրաբյանին նախկինում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է և մեղադրանք առաջադրվել քաղաքացիներին պատճառված 309.701.100 ՀՀ դրամի չափով:
21. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014թ. նոյեմբերի 07-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Ռ.Եսայանը արդարացվել է, ճանաչվել և հռչակվել է նրա անմեղությունն այդ հանցանքի կատարման մեջ:
Ռ.Եսայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացվել է։
Տ.Մուշեղյանն ազատվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից՝ վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Տ.Մուշեղյանի նկատմամբ որպես կալանավորմանն այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված գրավը թողնվել անփոփոխ` մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
<<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ ներկայացուցիչ Տ.Մուշեղյանի կողմից ընդդեմ Ռ.Եսայանի ներկայացված քաղաքացիական հայցը մերժվել է։
Հ.Պետրոսյանի կողմից ընդդեմ Տ.Մուշեղյանի և Ռ.Եսայանի ներկայացված քաղաքացիական հայցը մերժվել է։
Ժ.Պարսամյանի կողմից ընդդեմ Տ.Մուշեղյանի ներկայացված քաղաքացիական հայցը մերժվել է։
<<Կոնվերս բանկ>> ՓԲԸ-ի կողմից ընդդեմ Տ.Մուշեղյանի ներկայացված քաղաքացիական հայցը մերժվել է։
22. Ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 18.12.2014թ. վերաքննիչ բողոք է բերել գործով մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Տ.Ենոքյանը:
23. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 24.12.2014թ. որոշմամբ գործով մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Տ.Ենոքյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռադիկ Սերգեյի Եսայանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և Տիգրան Զոհրաբի Մուշեղյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2015թ. հունվարի 19-ին:
24. Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ 12.01.2015թ. պատասխան առարկություններ է ներկայացրել ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանի պաշտպան Թ.Բաղդասարյանը:
25. Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ 15.01.2015թ. պատասխան առարկություններ է ներկայացրել ամբաստանյալ Ռ.Եսայանի պաշտպան Կ.Աղաջանյանը:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
26. Նախաքննության մարմնի կողմից Տիգրան Զոհրաբի Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2006թ. փետրվարի 9-ից հանդիսանալով ՀՀ արդարադատության նախարարության իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում հաշվառված <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության /այսուհետ՝ ընկերություն/ փաստացի, իսկ 2008թ. դեկտեմբերի 8-ից՝ նաև միակ գրանցված մասնակիցն ու տնօրենր, և միանձնյա կառավարելով ընկերության ֆինանսական միջոցներր, Երևան քաղաքի վարչական սահմաններում բացառիկ՝ գերակա հանրային շահ ճանաչված՝ Ամիրյան, Սարյան և Բուզանդ փողոցներին հարող՝ ընդհանուր 5122,6 քմ. մակերեսում քաղաքաշինական ծրագրերի շրջանակներում կառուցապատում իրականացելու նպատակով ձեռք բերված իրավունքի հիման վրա, <<Երևանի կառուցապատման ներդրումային ծրագրերի իրականացման գրասենյակ>> ՊՈԱԿ-ի միջոցով Երևան քաղաքի Բուզանդի փողոցի 103-րդ, 105-րդ և 107-րդ հասցեներում գտնվող բնակելի շինությունների թվով 21 սեփականատերերի հետ 2007-2008թթ կնքել է <<Հասարակության և պետության կարիքների համար անշարժ գույքի սեփականության, օգտագործման իրավունքներից, տնօրինումից, տիրապետումից և օգտագործումից հրաժարվելու, անձանց հաշվառումից հանելու, դրա դիմաց փոխհատուցման կարգով բնակելի մակերես հատկացնելու>> վերաբերյալ պայմանագրեր։
Քրեական գործի դատական քննության ընթացքում մեղադրողի՝ 17.07.2014թ. որոշմամբ Տիգրան Մուշեղյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով ենթադրաբար կանխամտածված սնանկություն ստեղծելու համար, այն բանի համար, որ նա 2006թ. փետրվարի 9-ից հանդիսանալով ՀՀ արդարադատության նախարարության իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում հաշվառված <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության փաստացի, իսկ 2008թ. դեկտեմբերի 8-ից՝ նաև միակ գրանցված մասնակիցն ու տնօրենը և միանձնյա կառավարելով ընկերության ֆինանսական միջոցները, Երևան քաղաքի վարչական սահմաններում բացառիկ՝ գերակա հանրային շահ ճանաչված՝ Ամիրյան, Սարյան և Բուզանդ փողոցներին հարող՝ ընդհանուր 5122,6 քմ. մակերեսում քաղաքաշինական ծրագրերի շրջանակներում կառուցապատում իրականացնելու նպատակով ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունվարի 25-ի թիվ 108-Ն որոշման և Երևանի քաղաքապետարանի ու ընկերության միջև 2007թ. մարտի 16-ին կնքված համաձայնության պայմանագրի հիման վրա ձեռք բերված իրավունքով <<Երևանի կառուցապատման ներդրումային ծրագրերի իրականացման գրասենյակ>> ՊՈԱԿ-ի միջոցով Երևան քաղաքի Բուզանդի փողոցի 103-րդ, 105-րդ, 107-րդ և Ամիրյան 80-րդ հասցեներում գտնվող բնակելի շինությունների թվով 21 սեփականատերերի հետ 2007-2008թթ. կնքել է <<Հասարակության և պետության կարիքների համար անշարժ գույքի սեփականության, օգտագործման իրավունքներից, տնօրինումից, տիրապետումից և օգտագործումից հրաժարվելու, անձանց հաշվառումից հանելու, դրա դիմաց փոխհատուցման կարգով բնակելի մակերես հատկացնելու>> վերաբերյալ պայմանագրեր, որից հետո հիշյալ բնակելի շինությունները, որպես գրավի ապահովման պարտավորություն, գրավադնելով <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲԸ-ում՝ 2008 թվականի օգոստոսի 25-ին կնքված 178765 հիմնական վարկային պայմանագրով և լրացուցիչ համաձայանագրով 2008 թվականի օգոստոս-նոյեմբեր ամիսներին բանկից շինարարական աշխատանքների իրականացման և ընթացիկ ֆինանսական գործունեության ապահովման նպատակով ստացված ընդհանուր 3.000.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 904.572.450 ՀՀ դրամ վարկի գումարից 299.096.308 ՀՀ դրամր, որը որպես փոխհատուցում գումարի և բնակելի մակերես տրամադրելու կարգով պետք է հատկացվեր Բուգանդի փողոցի 103, 105, 107 և Ամիրյան 80 հասցեներում գտնվող բնակելի շինությունների վերոհիշյալ սեփականատերերին, նրանց չի հատկացրել այլ ուղղել է այլ նպատակների, մասնավորապես՝ 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին Տիգրան Մուշեղյանն իր գործընկեր Ռադիկ Եսայանի խնդրանքով վերջինիս անձնական կարիքները հոգալու համար նրան տրամադրել է 75.500.000 ՀՀ դրամ, 2008 թվականի դեկտեմբերի 25-ին <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ից ելքագրել է 298.000.000 ՀՀ դրամ, որը ընկերությանը վերադարձվել է մինչև 2009 թվականի օգոստոսի 5-ը, որպես փոխառություն քաղաքացի Արենա Եսայանի անվամբ 2009 թվականի օգոստոսի 6-ին ընկերությունից ելքագրել է 21.540.000 ՀՀ դրամ և այլն։
Այսինքն, ունենալով անվիճելի վճարային պարտավորություններ և դրանք կատարելու համար բավարար ֆինանսական միջոցներ, <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ մասնակից և տնօրեն Տիգրան Մուշեղյանը դրանք օգտագործել է իր պարտավորությունների կատարման կամ դրա համար պայմաններ ստեղծելու հետ չկապված նպատակներով, այդպիսով կանխամտածված ձևով ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ, այն է՝ թույլ է տվել օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկը գերազանցող անվիճելի վճարային պարտավորությունների 60-օրյա և ավել ժամկետով կետանց, որը շարունակվել է <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի սնանկության գործով վճռի կատարման պահին և հիշյալ սեփականատերերին ոչինչ չի վճարել։
Այսպիսով, Տիգրան Մուշեղ]անը, կանխամտածված ձևով ստեղծելով <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության համար անվճարունակության հատկանիշներ, բացառիկ գերակա հանրային շահ ճանաչված տարածքում չի իրականացրել ոչ մի շինարարական աշխատանք, իսկ սեփականատերերին հասանելիք 299.096.308 ՀՀ դրամը տնօրինել է սեփական հայեցողությամբ։
Քրեական գործի դատական քննության ընթացքում մեղադրողի՝ 07.10.2014թ. որոշմամբ Տիգրան Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով ենթադրաբար կանխամտածված սնանկություն ստեղծելու համար, այն բանի համար, որ նա 2006թ. փետրվարի 9-ից հանդիսանալով ՀՀ արդարադատության նախարարության իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում հաշվառված <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության փաստացի, իսկ 2008թ. դեկտեմբերի 8-ից՝ նաև միակ գրանցված մասնակիցն ու տնօրենը, և միանձնյա կառավարելով ընկերության ֆինանսական միջոցները, Երևան քաղաքի վարչական սահմաններում բացառիկ գերակա հանրային շահ ճանաչված՝ Ամիրյան, Սարյան և Բուզանդ փողոցներին հարող՝ ընդհանուր 5122,6 քմ. մակերեսում քաղաքաշինական ծրագրերի շրջանակներում կառուցապատում իրականացելու նպատակով ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունվարի 25-ի թիվ 108-Ն որոշման և Երևանի քաղաքապետարանի ու ընկերության միջև 2007թ. մարտի 16-ին կնքված համաձայնության պայմանագրի հիման վրա ձեռք բերված իրավունքով <<Երևանի կառուցապատման ներդրումային ծրագրերի իրականացման գրասենյակ>> ՊՈԱԿ-ի միջոցով Երևան քաղաքի Բուզանդի փողոցի 103-րդ, 105-րդ, 107-րդ և Ամիրյան 80-րդ հասցեներում գտնվող բնակելի շինությունների թվով 21 սեփականատերերի հետ 2007-2008թթ. կնքել է <<Հասարակության և պետության կարիքների համար անշարժ գույքի սեփականության, օգտագործման իրավունքներից, տնօրինումից, տիրապետումից և օգտագործումից հրաժարվելու, անձանց հաշվառումից հանելու, դրա դիմաց փոխհատուցման կարգով բնակելի մակերես հատկացնելու>> վերաբերյալ պայմանագրեր, որից հետո հիշյալ բնակելի շինությունները, որպես գրավի ապահովման պարտավորություն, գրավադնելով <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲԸ-ում՝ 2008 թվականի օգոստոսի 25-ին կնքված 178765 հիմնական վարկային պայմանագրով և լրացուցիչ համաձայանագրով 2008 թվականի օգոստոս-նոյեմբեր ամիսներին բանկից շինարարական աշխատանքների իրականացման և ընթացիկ ֆինանսական գործունեության ապահովման նպատակով ստացված ընդհանուր 3.000.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 904.572.450 ՀՀ դրամ վարկի գումարից 309.701.100 ՀՀ դրամը, որը որպես փոխհատուցում գումարի և բնակելի մակերես տրամադրելու կարգով պետք է հատկացվեր Բուզանդի փողոցի 103. 105, 107 և Ամիրյան 80 հասցեներում գտնվող բնակելի շինությունների վերոհիշյալ սեփականատերերին, նրանց չի հատկացրել, այլ ուղղել է այլ նպատակների, մասնավորապես՝ 2008 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Տիգրան Մուշեղյանն իր գործընկեր Ռադիկ Եսայանի խնդրանքով վերջինիս անձնական կարիքները հոգալու համար նրան տրամադրել է 75.000.000 ՀՀ դրամ, 2008 թվականի դեկտեմբերի 25-ին <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ից ելքագրել է 298.000.000 ՀՀ դրամ, որը ընկերությանը վերադարձվել է մինչև 2009 թվականի օգոստոսի 5-ր, որից հետո՝ 2008 թվականի օգոստոս ամսին Տիգրան Մուշեղյանի անունով <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի դրամարկղից որպես առհաշիվ գումար ելքագրվել է 274.649.200 ՀՀ դրամ, իսկ ընկերության փաստաթղթերում և դրամարկղի գրքում նշում չի կատարվել գումար ծախսելու նպատակի մասին, որպես փոխառություն քաղաքացի Արենա Եսայանի անվամբ 2009 թվականի օգոստոսի 6-ին ընկերությունից ելքագրել է 21.540.000 ՀՀ դրամ և այլն։
Այսինքն, ունենալով անվիճելի վճարային պարտավորություններ և դրանք կատարելու համար բավարար ֆինանսական միջոցներ՝ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ մասնակից և տնօրեն Տիգրան Մուշեղյանը դրանք օգտագործել է իր պարտավորությունների կատարման կամ դրա համար պայմաններ ստեղծելու հետ չկապված նպատակներով, այդպիսով կանխամտածված ձևով ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ, այն է՝ թույլ է տվել օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկը գերազանցող անվիճելի վճարային պարտավորությունների 60-օրյա և ավել ժամկետով կետանց, որը շարունակվել է <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի սնանկության գործով վճռի կատարման պահին և հիշյալ սեփականատերերին ոչինչ չի վճարել։
Այսպիսով, Տիգրան Մուշեղյանը, քաղաքացիների նկատմամբ ունենալով պարտավորություններ, կանխամտածված ձևով <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության համար ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ և բացառիկ գերակա հանրային շահ ճանաչված տարածքում չի իրականացրել ոչ մի շինարարական աշխատանք, իսկ սեփականատերերին հասանելիք 309.701.100 ՀՀ դրամը տնօրինել է սեփական հայացողությամբ։
27. Նախաքննության մարմնի կողմից Ռադիկ Սերգեյի Եսայանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա նա խարդախությամբ ուրիշի գույքի առանձնապես խոշոր չափերով հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, չարաշահելով իր վաղեմի ընկեր՝ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերույթյան տնօրեն Տիգրան Զոհրաբի Մուշեղյանի որպես ընկերոջ իր նկատմամբ ունեցած վստահությանը, իրեն պատկանող անշարժ գույքն իբրև գրավից ազատելու և մեկ այլ բանկում այն գրավադնելուց հետո ստացվելիք վարկի գումարից վերադարձնելու կեղծ խոստումով, Տիգրան Մուշեղյանից խնդրել և փոխառությամբ՝ մոտ 20 օր անց վերադարձնելու պայմանով, 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության ֆինանսական միջոցներից խաբեությամբ ստացել Է 250.000 ԱՄՆ դոլար գումարին համարժեք առանձնապես խոշոր չափերով՝ 75.500.000 ՀՀ դրամ գումար և հափշտակել այն, իսկ խոստացած ժամկետը լրանալուց հետո, օգտվելով այդ կապակցությամբ իր և Տիգրան Մուշեղյանի միջև գրավոր պայմանավորվածության բացակայությունից, հրաժարվել Է նշված գումարն իր կողմից ստանալու հանգամանքից և, փաստորեն վերջնականապես տիրացել հափշտակված գումարին։

3.Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները.
28. Քրեական գործի դատական քննությամբ հետազոտված ապացույցների ընդհանուր գնահատմամբ դատարանը եկել է այն եզրահանգման, որ ապացուցված չէ Ռադիկ Սերգեյի Եսայանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքը, քանի որ գործի բազմակողմանի օբյեկտիվ և լրիվ քննության արդյունքում չի հիմնավորվել, որ վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանրորերն վտանգավոր արարքը։
Այսպես.
Մեղադրողը դատական քննության ընթացքում իրականացված ապացույցների ուսումնասիրման արդյունքում, Ռադիկ Սերգեյի Եսայանի մեղքը հիմնավորող ապացույցների շարքում դրել է հետևյալը.
- ամբաստանյալ Տիգրան Մուշեղյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները,
- վերջինիս և Ռադիկ Եսայանի միջև նախաքննության ընթացքում իրականացված առերես հարցաքննության արձանագրությունը,
- վկաներ Ջիվան Յոլչյանի և Ալեքսանդր Աբրահամյանի ցուցմունքները,
- տուժող Սերգեյ Նահապետյանի նախաքննական ցուցմունքը
- տեսաձայնագրային փորձաքննության եզրակացությունը
- համակարգչատեխնիկական փորձաքննության եզրակացությունը
- Տիգրան Մուշեղյանի և Ռադիկ Եսայանի բջջային հեռախոսահամարներից Ալեքսանդր Աբրահամյանի հեռախոսահամարին կատարված հեռախոսազանգերի վերծանումները
- Ակոբ Պոգոսյանի դիմումը, Ռադիկ Եսայանի և Ալ.Աբրահամյանի բանկային հաշիվների քաղվածքներն ու տեղեկանքները և դրանք որպես այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչելու մասին որոշումը։
Սա, փաստորեն ապացույցների այն ամբողջությունն է, որը մեղադրող կողմը դրել է ամբաստանյալ Եսայանի մեղքը հիմնավորող ապացույցների շարքում։
Դատարանն անդրադարձել է ամբաստանյալ Եսայանի՝ ըստ մեղադրողի, մեղքը հիմնավորող ապացույցների թույլատրելիությանը, իսկ դրանց վերաբերյալ իրակավան վերլուծություններ անելուց հետո նաև՝ դրանց վերաբերելիությանն ու բավարարությանը։
- Տիգրան Մուշեղյանի նախաքննական ցուցմունքները
Ինչպես նշվել է, որպես ամբաստանյալ Եսայանի կողմից ենթադրաբար առանձնապես խոշոր չափերով կատարված խարդախությունը հիմնավորող ապացույցներից մեկը մեղադրանքի կողմը վկայակոչել է Տիգրան Մուշեղյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները։
Տիգրան Զոհրաբի Մուշեղյանը նախաքննության ընթացքում հարցաքննվել է մի քանի անգամ. նախ՝ որպես վկա /տես՝ Հատոր 2. գ/թ 10-14, 201-213, Հատոր 4 գ/թ 234-238, 340, Հատոր 6 գ/թ 284-290, Հատոր 7 գ/թ 138-140, 148-158, Հատոր 8 գ/թ 157-190, 235-239, Հատոր 9 գ/թ 104-108, 144-147, Հատոր 10 գ/թ 109-111, 173-176/, իսկ այնուհետև՝ որպես կասկածյալ և մեղադրյալ՝ տես` հատոր 10 գ/թ 182, հատոր 11 գ/թ 335-337/։
Տիգրան Մուշեղյանի կողմից նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները դատաքննության ժամանակ չեն հրապարակվել՝ ինչպես նման միջնորդության, այնպես էլ հրապարակման համար նախատեսված օրենսդրական պահանջի բացակայության պատճառով։ Հետևաբար, Տ.Մուշեղյանի նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները դատաքննության ընթացքում հրապարակված և հետազոտված չլինելու պայմաններում, ինչպես կողմերը, այնպես էլ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 353-րդ հոդվածում ամրագրված օրենսդրական արգելքի հիմքով չի կարող դնել Ռադիկ Եսայանին մեղսագրված արարքը հիմնավորող ապացույցների շարքում։
Նույնը նաև Տիգրան Մուշեղյանի և Ռադիկ Եսայանի միջև նախաքննության ընթացքում իրականացված առերես հարցաքննության արձանագրությունների առումով։ Դատարանը փաստել է, որ դատաքննության ժամանակ ամբաստանյալների կողմից ցուցմունքներ տալուց հետո նրանց նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների մեջ հավանաբար էական հակասություններ չհայտնաբերելու հիմքով կողմերը դրանք հրապարակելու միջնորդությամբ հանդես չեն եկել, որպիսի պայմաններում անթույլատրելի է դառնում ամբաստանյալ Տիգրան Մուշեղյանի կողմից նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներով, նրա և Ռադիկ Եսայանի միջև նախաքննության ընթացքում իրականացված առերես հարցաքննության արձանագրություննեով աներկայացված տվյալները վերջինիս մեղադրանքի հիմքում դնելը։
- Տուժող Սերգեյ Նահապետյանի նախաքննական ցուցմունքը.
Մեղադրանքի մարմինները Ռադիկ Եսայանի մեղքը հիմնավորող ապացույցների շարքում են ներառել նաև սույն գործով տուժող Սերգեյ Նահապետյանի նախաքննական ցուցմունքը, որը, վերջինիս դատարան ներկայացնելու անհնարինության հիմքով, հրապարակվել և հետազոտվել է դատական քննության ընթացքում։
/տես՝ հ-10, գ-թ 254-255, դատական նիստի արձանագրությունը/
Ուսումնասիրելով նշված տուժողի նախաքննական ցուցմունքը և չանդրադառնալով դրա բովանդակային իմաստին, դատարանն արձանագրել է, որ քրեական գործի նախաքննական վարույթն իրականացնող մարմինը՝ քննիչը, խախտել է վկայի /նույնն է թե նաև՝ տուժողի/ հարցաքննության համար նախատեսված օրենսդրական պահանջները, հետևբար պետք է հաստատվի նշված ցուցմունքի՝ որպես ապացույց օգտագործելու անթույլատրելիությունը՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 3-րդ բաժնի պետի տեղակալ Տ.Կիրակոսյանն իր կողմից 28.06.2013թ. կայացված որոշմամբ Սերգեյ Ռուբենի Նահապետյանին ճանաչել է որպես տուժող, նույն որոշմամբ վերջինիս պարզաբանելով տուժողի նրա իրավունքներն ու պարտականությունները։ Այնուհետև, նույն օրը նա հարցաքննվել է որպես տուժող։ Որպես տուժող հարցաքննության արձանագրության սկզբում, մինչև ցուցմունք տալը, քննիչը նշել է հետևյալը.
<<Քանի որ Սերգեյ Նահապետյանը տիրապետում է միայն հայերեն բանավոր լեզվին, նաև կարդում է, բայց գրավոր լեզվին չի տիրապետում, նրա հարցաքննությանը ներկա է Ռուբեն Այվազյանը>>։
Դատելով տուժողի հարցաքննությանը ոչ թե թարգմանիչ, այլ մեկ այլ անձի ներգրավելու քննիչի տրամաբանությունից, դատարանն արձանագրել է, որ նա պետք է ղեկավարված լինի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 29-րդ հոդվածի 7-րդ մասի 4-րդ պարբերությամբ առ այն որ՝ <</.../ Եթե կասկածյալը, մեղադրյալը, տուժողը կամ վկան ֆիզիկական թերությունների կամ առողջական վիճակի կամ անգրագիտության հետևանքով զրկված են արձանագրությունն անձամբ ստորագրելու հնարավորությունից, ապա արձանագրությունը տվյալ անձին ծանոթության է ներկայացվում պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, ներկայացուցչի կամ ընթերակայի ներկայությամբ, որոնք իրենց ստորագրությամբ հաստատում են արձանագրության բովանդակության համապատասխանությունն իրականությանը և կասկածյալի, մեղադրյալի, տուժողի կամ վկայի կողմից այն ստորագրելու անհնարինությունը /../>>։
Այլ կերպ, միայն արձանագրելով, որ տուժող Նահապետյանը կամ ունի ֆիզիկական թերություններ, կամ առողջական խնդիրներ կամ ընդհանրապես անգրագետ է և դրանց հետևանքով <<զրկված է արձանագրությունն անձամբ ստրագրելու հնարավորությունից>> /ինչպես նախատեսում է օրենքը/ քննիչը կարող էր այլ՝ տվյալ դեպքում որպես ընթերակա հանդես եկած, սակայն ինքնությունն ու անձը չպարզված ոմն Ռուբեն Այվազյանին մասնակից դարձնել տուժողի հարցաքննությանը։ Տվյալ պարագայում սակայն, դատարանն ուշադրության արժանի է համարել այն, որ տուժող Նահապետյանը, մինչև որպես այդպիսին հարցաքննվելը, ստորագրել է նաև իրեն որպես տուժող ճանաչելու արձանագրության մեջ։ Ավելին, վերջինս նույնն արել է նաև արդեն հարցաքննությունից հետո, երբ համակարգչային եղանակով հավաքված և քննիչին ուղղված դիմումով հայտնել է, որ բացակայելու է հանրապետությունից, սակայն պատրաստ է իր ասածը պնդել տուժողին՝ առերես, ինչը սակայն չի կատարվել՝ Նահապետյանն ու Եսայանը չեն առերեսվել։
/տես հատոր 10, գ-թ 247-256/
Այսպիսով, դատարանն արձանագրել է, որ տվյալ դեպքում քննիչը ոչ թե պետք է ապահովեր ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 29-րդ հոդվածի 7-րդ մասի 4-րդ պարբերության, այլ նույն օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի պահանջները, համաձայն որոնց՝
<<1. Հայաստանի Հանրապետությունում քրեական դատավարությունը տարվում է հայերեն։ Քրեական դատավարության ընթացքում յուրաքանչյուր ոք, բացառությամբ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի, իրավունք ունի հանդես գալ այն լեզվով, որին տիրապետում է։
2. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ` քրեական դատավարության լեզվին չտիրապետող` քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց պետական միջոցների հաշվին հնարավորություն է տրվում թարգմանչի օգնությամբ իրականացնել սույն օրենսգրքով սահմանված իրենց իրավունքները։
3. Քրեական դատավարության լեզվին չտիրապետող համապատասխան անձանց տրվում են սույն օրենսգրքով նախատեսված` հանձնման ենթակա փաստաթղթերի վավերացված պատճեններն այն լեզվով, որին նրանք տիրապետում են։
4. Այլ լեզվով փաստաթղթերը քրեական գործին կցվում են դրանց հայերեն թարգմանությունների հետ>>։
Փաստորեն հարցաքննությամբ հիմնավորվել է, որ տուժող Նահապետյանը ֆիզիկական թերություններ, կամ առողջական խնդիրներ չունի, ավելին, անգրագետ չէ։ Նման պայմաններում այլ անձի՝ ավելի ճիշտ անձը չպարզված ոմն Ռուբեն Այվազյանի, տուժողի հարցաքննությանը մասնակցելու <<դերակատարությունը>> դատարանը համարել է ոչ օրինական և չհիմնավորված, քանի որ ակնհայտ է, որ անձն ունեցել է ցուցմունքը <<ստորագրելու>> հնարավորություն, սակայն չի կարողացել այն գրել անձամբ, ինչն անհերքելիորեն վկայում է այն մասին, որ առկա է տուժողի կողմից քրեական դատավարության լեզվին չտիրապետելու խնդիր, որը կարող է կարգավորվել միայն թարգմանչի ներգրավմամբ, ինչը չի արվել։
Տիրապետել բառի իմաստն ըստ հայերեն արդի բացատրական բառարանի հետևյալն է՝
<< Տիրապետել- /…/ լավ իմանալ, որևէ բանից կատարելապես կարողանալ օգտվել, որևէ գործում հմուտ լինել և այլն /…/>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ և 5-րդ կետերի համաձայն`
<<Քրեական ոգործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել՝
<<2/ կասկածյալի և մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի, դատավարության լեզվին չտիրապետող անձանց իրավունքների` սույն օրենսգրքով նախատեսված լրացուցիչ երաշխիքների էական խախտմամբ.
5/ քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ։>>
Ասվածից հետևել է, որ տուժող Նահապետյանը չի տիրապետել քրեական դատավարության լեզվին՝ հայերենին, ինչն իր մեջ ներառում է ոչ միայն բանավոր, այլ նաև գրավոր խոսքը, որպիսի պայմաններում նրան առանց թարգմանիչի և ինչ-որ անհայտ /չի բացառվում ֆիզիկական թերություններ, կամ առողջական խնդիրներ ունեցող/ անձի ներկայությամբ հարցաքննելը խախտել է այդ դատավարական գործողությանն առաջադրված օրենսդրական նվազագույն պահանջները, որի պայմաններում այդպիսի կարգով ձեռք բերված ապացույցը ևս չի կարող դրվել Եսայանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում։
- Տեսաձայնագրային փորձաքննության թիվ 12121206 եզրակացությունը.
Համաձայն հիշյալ եզրակացության եզրափակիչ մասի՝
<<1. և 3. փորձաքննությանը տրամադրված <<Ridata>> ֆիրմայի արձադրության լազերային սկավառակի վրա առկա են <<Записъ000>> անվանումով ֆայլեր` <<amr>> և <<mp3>> ֆորմատների, որոնք պարունակում են միևնույն խոսակցությունը։ Այսինքն, դրանք նույնաբովանդակ ֆայլեր են` տարբեր ֆորմատների։
Ձայնագրված խոսակցությանը մասնակցում են երեք տղամարդ։
Խոսակցության մասնակից տղամարդկանց բանավոր խոսքերը /ձայները/ պիտանի չեն նույնացման ուղղված հետագա հետազոտություններ անցկացնելու համար` անձը անհատականացնող բավարար հատկանիշների բացակայության պատճառով /մանրամասն` տես հետազոտման մասը/։
2. Սկավառակի վրա ձայնագրությունը չի ենթարկվել մոնտաժման։
3. Ձայնագրված խոսակցության վերծանումը բերված է սույն եզրակացության կից հավելվածում>>։
Փաստորեն, իրականացնելով փորձաքննության պահանջները, փորձագետներ Նինոյանն ու Ղուկասյանը եկել են այն եզրահանգման, որ դրանով ևս հնարավոր չի եղել պարզել, թե խոսակցություն վարող անձանցից մեկը արդյոք հանդիսանում է Ռադիկ Եսայանը, ինչը վկայում է այն մասին, որ նշված եզրակացությունը ևս չի բերում դատարանի այն համոզման, որ վերջինիս մեղադրանքը հիմնավորվել է նաև այս ապացույցով։
Դատարանը փաստել է, որ մեղադրանքի մարմինները չկարողացան դատարանին բերել այն համոզման, որ տվյալ եզրակացությամբ ամրագրված հետևությունների պայմաններում հատկապես որ փաստական հանգամանքն են դիտել որպես Ռադիկ Եսայանի կողմից խարդախություն կատարելու և առանձնապես խոշոր չափի գումար Տիգրան Մուշեղյանից հափշտակելու վերաբերյալ նախ՝ թույլատրելի, ապա նաև վերաբերելի ապացույց, ելնելով այն բանից որ հաստատված չէ, թե ի վերջո խոսակցությունը վարած տղամարդկանցից որևէ մեկն իրականում հանդիսացել է արդյոք Ռ.Եսայանը, թե այլ անձ։
Ավելին, ինչպես մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմից ներկայացվող, այնպես էլ դատարանի կողմից դատական ակտում դրվող, որպես ամբաստանյալի մեղքը հիմնավորող կամ հերքող ապացույցների թվում չեն կարող դասվել այնպիսիք, որոնք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումից դուրս նախատեսված ընթացակարգերով։
ՀՀ Սահմանադրական դատարանի ՍԴՈ-926 որոշմամբ սահմանադրությանը հակասող և անվավեր է ճանաչվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 284-րդ հոդվածի առաջին մասի այն ձևակերպումը, համաձայն որի՝
<<1. Անձանց նամակագրության, հեռախոսային խոսակցությունների, փոստային, հեռագրական և այլ հաղորդումների գաղտնիության իրավունքի սահմանափակում նախատեսող օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումները, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ խոսակցության մասնակիցներից կամ հաղորդակցվողներից մեկը նախապես դրանք լսելու կամ վերահսկելու համաձայնություն է տվել, կարող են իրականացվել միայն դատարանի որոշմամբ>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի`
<<1. Քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալները, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ։
2. Քրեական դատավարությունում որպես ապացույցներ թույլատրվում են`
1/ կասկածյալի ցուցմունքները.
2/ մեղադրյալի ցուցմունքները.
3/ տուժողի ցուցմունքները.
4/ վկայի ցուցմունքները.
41/ տվյալ գործի մեղադրանքի հետ առնչվող` մեկ այլ քրեական գործով կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի ցուցմունքները.
5/ դատապարտյալի ցուցմունքները.
6/ փորձագետի եզրակացությունը.
7/ իրեղեն ապացույցները.
8/ քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները.
9/ այլ փաստաթղթերը։
3. Քրեական դատավարության ընթացքում թույլատրվում է օգտագործել միայն այն փաստական տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել սույն օրենսգրքով սահմանված պահանջների պահպանմամբ>>։
Այսինքն, նույնիսկ պետական լիազոր մարմիններն իրենց օրենսդրական լիազորություններն իրացնելիս պարտավոր են գործել միան օրենքից բխող պահանջների պահպանմամբ, որն է տվյալ դեպքում դատարանի թույլտվությունը։ Ասվածից հետևել է, որ ձայնագրությունը, որը հայտնվել է քրեական գործում, ոչ միայն չի ապացուցում, որ խոսակցության մասնակիցներից մեկը Ռադիկ Եսայանն է, այլ այն ձեռք բերվել ապացույցների ձեռք բերման կանոնների խախտմամբ և չի կարող օգտագործվել վարույթում որպես այդպիսին։
Համակարգչատեխնիկական փորձաքննության թիվ 12-0955 եզրակացությունը.
Համաձայն հիշյալ փորձաքննության եզրակացության` <<<<Հերմեկ>> և <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերությունների համակարգիչների կրիչներից վերականգնվել են նախկինում ստեղծված ֆայլեր, որոնք պարունակում են նաև <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ին տրված` վերը նշված վարկի ծախսի վերաբերյալ սևագիր գրառումները, որի 71-րդ սյունյակում նշված է <<17.09.2008թ. Ռադիկ /250000$*303/75750000>>>>։
Հետազոտելով հիշյալ փորձաքննության եզրակացությունը, դատարանն արձանագրել է, որ դրա հետևություններ բաժնում, յուրաքանչյուր ֆայլի վերաբերյալ փորձագետները տվել են որոշակի պարզաբանումներ և յուրաքանչյուր բաժնի վերջում արձանագրել, որ՝ <<Վերականգնված ֆայլերի ստեղծման և ջնջման ամսաթվերի, ինչպես նաև տեղակայման պանակի մասին տեղեկատվություն չհայտնաբերվեց>>։
Փորձագետների եզրահանգումների լույսի ներքո, դատարանը փաստել է, որ ի վերջո, նշված փորձաքննությամբ չի պարզվել և հաստատվել, թե <<17.09.2008թ. Ռադիկ /250000$*303/ 75750000>> գրառումն իրականացվել է այդ, թե ուրիշ օր, առկա է արդյոք դրանում ամսաթվի կամ այլ տեղեկության հետագա փոփոխություն և արդյոք <<Ռադիկ>> անունը վերաբերվել է սույն գործով ամբաստանյալ Ռադիկ Եսայանին, այն դեպքում երբ բոլոր պանակներում գրառված Ռադիկ Եսայանին վերաբերող տեղեկությունները նշված են հենց այդ կերպ՝ <<Ռադիկ Եսայան>>, իսկ նշված տողում նշված է միայն՝ <<Ռադիկ>> անունը։
Այդուամենայնիվ, արձանագրելով, որ իրականում Եսայանը նշված գումարը ստացել է բանկից, ինչն ընդունում է նաև ինքը, դատարանը չի կարող այս եզրակացությամբ ևս հանգել այն հետևության, որ Ալեքսանդր Աբրահամյանի գումարը նրան է տրվել հենց այդ, այլ ոչ թե նախորդ օրը, ինչպես պնդում է Ռ.Եսայանը։
- Վկա Ջիվան Յոլչյանի դատաքննական ցուցմունքը.
Հիշյալ վկայի դատաքննական ցուցմունքով դատարանը հիմնավորված է համարել, որ վերջինս, <<Լիդեր-Մոբիլ>> ՍՊԸ այն ժամանակվա հաշվապահ Գոհար Թաշչիյանը և Ռադիկ Եսայանը իր ավտոմեքենայով գնացել են Հանրապետության հրապարակում գտնվող <<Կոնվերս բանկ>>, որտեղից նրանք գումար են վերցրել, իսկ ինքը վերջիններիս տեղափոխել է Սախարովի հրապարակ, որտեղ Եսայանը գումարը վերցնելով Թաշչիյանից, իջել է իր ավտոմեքենայից ու հեռացել։
Կոնկրետ օրը չի հիշում, միայն կարող է ասել, որ դա եղել է 2008 թվականի աշնանը։
Դատարանն արձանագրել է, որ վկա Ջիվան Յոլչյանի ցուցմունքով հիմնավորվել է, որ Ռադիկ Եսայանը համենայն դեպս իր կողմից նշված ժամանակ Գոհար Թաշչիյանի հետ գնացել է բանկ, ստացել գումարն, իսկ այնուհետև այն վերջինից վերցնելուց հետո՝ հեռացել։ Ջիվան Յոլչյանը գումարի քանակի, նշանակության, այն որևէ անձին հանձնելու վերաբերյալ տեղեկություն դատարանին չի հայտնել, նրա նախաքննական ցուցմունքները չեն հրապարակվել։
- վկա Ալեքսանդր Աբրահամյանի ցուցմունքը.
Նշված վկան իր ցուցմունքով, ըստ էության հայտնել է, որ Ռադիկ Եսայանի հետ երբևէ ֆինանսական հարաբերություններ չի ունեցել, միաժամանակ, սակայն նույն ցուցմունքով չժխտելով իր կողմից տրված նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ դեռևս 2006 թվականին իր և Ռադիկի միջև եղել են որոշակի ֆինանսական հարաբերություններ, երբ այն ժամանակ իր անձնական կարիքների համար փոխառությամբ գումար էր տրամադրել նրան, որը Ռադիկը մի քանի ամիս անց վերադարձրել է։ Վկան կտրականապես հերքել է 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին Ռադիկ Եսայանի կողմից իրեն զանգելը, Տերյան փողոցի վրա գտնվող <<HSBC>> բանկ գալն ու իրեն այնտեղ 150-200 հազար ԱՄՆ դոլարին համարժեք դրամ տալը և պնդում է, որ քննիչի մոտ առերեսման գնալու և այնտեղ գտնվելու ժամանակ Ռադիկն իրեն խնդրել է, որ ցուցմունք տա, թե իբր գումարն իրեն իրականում տվել է, որին ինքը չի համաձայնվել։
Դատարանը վկա Ալեքսանդր Աբրահամյանի ցուցմունքի արժանահավատության, հետևաբար և գործի իրական փաստական հանգամանքների վերականգման տեսանկյունից ուսումնասիրելով քրեական գործով ստացված և Ռադիկ Եսայանի մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցներից ևս մեկը՝ Տիգրան Մուշեղյանի և Ռադիկ Եսայանի բջջային հեռախոսահամարներից Ալեքսանդր Աբրահամյանի հեռախոսահամարին կատարված զանգերի վերծանումները, արձանագրել է, Եսայանի նշած օրը՝ 2008թ. սեպտեմբերի 16-ին, Տիգրան Մուշեղյանն իր անվամբ գրանցված 091 40-11-46 հեռախոսահամարներից տարբեր ժամերի ելքային զանգեր է կատարել Ալեքսանդր Աբրահամյանի կողմից օգտագործվող, ակայն <<Սուրեն Դալլաքյան>> անվամբ գրանցված՝ 091 40-02-89 հեռախոսահամարին, որից մեկի՝ ժամը 12։46։42-ին գրանցված զանգի, ժամանակ Աբրահամյանը գտնվել է ք. Երևան, Իսահակյան 28 հասցեն սպասարկող ալեհավաքի տիրույթում։ Նշված հասցեի անմիջական մոտակայքում է գտնվում նաև <<HSBC>> բանկի Տերյան մասնաճյուղը։ Խոսակցությունը տևել է 26 վայրկյան։ Դրանից հետո, Մուշեղյանի կողմից տարբեր տևողությամբ ևս մի քանի զանգեր են կատարվել Աբրահամյանին, մասնավորապես, սկսած ժամը 13։28։32։-ից մինչև 14։01։47-ը։ Նշված ժամանակահատվածում Աբրահամյանն արդեն գտնվել է Արամի 1 հասցեն սպասարկող ալեհավաքի տիրույթում, այն տարածքում, որտեղ եղել է <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ գրասենյակը։ Արդեն սկսած ժամը 14։22։47-ից, Ռադիկ Եսայանն իր կողմից օգտագործվող 093 52-79-87 հեռախոսահամարից ելքային զանգեր է կատարել Ալեքսանդր Աբրահամյանին, ով դեռևս գտնվել է Արամի 1 հասցեում՝ մինչև 15։03։01-ը։ Դրանից հետո, Ռադիկ Եսայանի կողմից օգտագործվող 093 52-79-87 հեռախոսահամարից Ալեքսանդր Աբրահամյանին հեռախոսազանգ է կատարվել 15։16։59 և 15։31։28-ին և այդ զանգերին Աբրահամյանը պատասխանել է դարձյալ ք. Երևան, Իսահակյան 28 հասցեն սպասարկող ալեհավաքի տիրույթից, որտեղ ինչպես նշվել է վերևում գտնվում է <<HSBC>> բանկի Տերյան մասնաճյուղը։ Զանգերը եղել են համապատասխանաբար՝ 22, 14, 17 վայրկյան տևողությամբ։ Ընդ որում, նշված զանգերը կատարելու միջակայքում Աբրահամյանին զանգեր է կատարել նաև Մուշեղյանը։ Ուսումնասիրելով վերծանման տվյալները, դատարանը փաստել է, որ Աբրահամյանի զանգերը բանկի տարածքից սպասարկվել են մինչև այդ օրը ժամը 16։28։48-ը։ Միևնույն ժամանակ նրա հեռախոսազանգով հաջորդ օրը կատարվել է ընդամենը մեկ զանգ՝ այն է 17.09.2008թ. ժամը 09։44։17-ին, որից հետո նրա հեռախոսը ցանցում սպասարկվել է արդեն սկսած 27.09.2008թ.։ Սրանով հիմնավորվել է նաև Եսայանի այն պնդումը, որ գումարը Աբրահամյանին տալու հաջորդ օրը նա պետք է մեկներ հանրապետությունից։/տես՝ հատոր 10, գ-թ 267/
Ասվածից հետևել է, որ իրականությանը համապատասխանում են ոչ թե Ա.Աբրահամյանի և Մուշեղյանի, այլ Ռ.Եսայանի ցուցմունքները, որոնցով նա պնդում է, որ 16.09.2008թ., իր կողմից նշված ժամերին եղել է <<HSBC>> բանկի Տերյան մասնաճյուղում։ Այստեղից դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առավել փաստարկված և իրականությանը համապատասխանող են ամբաստանյալ Եսայանի ցուցմունքներն առ այն, որ 16.09.2008թ., իր նշած ժամին Գոհար Թաշչիյանի հետ <<Կոնվերս բանկից>> ստանալով գումարը, դրա մի մասը, Տիգրան Մուշեղյանի հանձնարարությամբ տեղափոխել է բանկ ու հանձնել է Ա.Աբրահամյանին։ Սակայն մինչև <<HSBC>> բանկի Տերյան մասնաճյուղ հասնելը մի քանի զանգ է կատարել Աբրահամյանին ճշտելու համար նրա գտնվելու վայրը, իսկ այն բանից հետո, երբ տեղեկացել է, որ նա գտնվում է <<HSBC>> բանկի ոչ թե Հանրապետության հրապարակի, այլ Տերյան մասնաճյուղում՝ գնացել է այնտեղ և գումարը տվել Աբրահամյանին։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ Ռ.Եսայանի ցուցմունքների արժանահավատությունը հիմնավորվել է նաև <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն ստացված վարկի գումարից կատարված կանխիկացումների աղյուսակով, համաձայն որի՝ <<Կոնվերս բանկից>>-ից գումար է ստացվել ոչ միայն 17.09.2008թ.՝ /602.700 ԱՄՆ դոլար/, այլ նաև դրա նախորդ օրը՝ 16.09.2008թ./306.300 ԱՄՆ դոլար/։ Նշվածի վերաբերյալ դատարանը ոչ պակաս կարևոր է համարել գործով ի հայտ եկած այն փաստերը, համաձայն որոնց՝ համակարգչատեխնիկական փորձաքննության թիվ 12-095 եզրակացությանը կից ներկայացված և քննիչի կողմից զննված հավելվածի 63 և 64-րդ սյունակներում առկա է <<16.09.2008թ., Ալեքսանդր Աբրահամյան՝ 100.000.000 ՀՀ դրամ, կանխիկ>> գրառումները։ Հայտնի է, որ Ռադիկ Եսայանը իր պնդմամբ գումարը բանկից ստացել է հենց այդ օրը, որը համաձայն բանկային փաստաթղթերի՝ կազմել է 306.300 ԱՄՆ դոլար, իսկ տվյալ օրվա փոխարկման արժեքի դեպքում՝ 92.646.561 դրամ։ Նույն աղյուսակի 65-րդ տողում, արդեն հաջորդ օրը բանկից ստացված գումարի վերաբերյալ առկա են հետևյալ գրառումները՝ <<17.09.2008թ. կանխիկ, 182.000.000 /այն նույն 602.700 ԱՄՆ դոլարն է/>>։ Նշված գումարը ծախսագրվել է մի քանի բաժիններով, որից ըստ աղյուսակի 71-րդ տողի՝ <<17.09.2008թ. Ռադիկ /250000$*303/ 75750000>>։ Նշված տողում սական, առկա չէ <<կանխիկ>> գրառումը, ինչպես որ մյուս սյունակներում գրանցված կանխիկ վճարումների դեպքում։ Այլ խոսքով, նշված աղյուսակը ևս չի բացառում, ավելին, ամրապնդում է Եսայանի այն ցուցմունքը, որ գումարն իրականում տրվել է Աբրահամյանին հենց 16.09.2008թ.ին։ Այս առումով, դատարանը փաստել է նաև, որ նախաքննական մարմինը չի պարզել, որ եթե 17.09.2008թ. Գոհար Թաշչիյանն ու Ռադիկ Եսայանը 182.000.000 կամ 602.700 ԱՄՆ դոլար են ստացել բանկում, ապա դրանից 150.000-ը /ըստ Մուշեղյանի ցուցմունքների/ Եսայանին տալուց հետո, մնացածն ինչպես է տեղափոխվել կազմակերպություն, այն դեպքում, երբ այդ գումարից նույն օրն իսկ կատարվել են նաև տարբեր այլ կանխիկ ծախսեր՝ մասնավորապես նույն /հավանաբար/ Ռադիկին՝ 40.000, <<Սպիտակ-1>>՝ 60600000, Հրաչ Սարգսյանին՝ /օդափոխություն/՝ 6060000, Տիգրան Մուշեղյանին՝ 18180000 և այլն։ Համենայն դեպս, գործով վկա Ջիվան Յոլչյանը, Ռադիկ Եսայանի կողմից գումարը վերցնելուց և հեռանալուց հետո, Գ.Թաշչիյանի մոտ այլ գումարի առկայության կամ այդպիսին այլ վայր տեղափոխելու մասին որևէ բան չի նշել։ Նման տեղեկություն չկա նաև <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ վարկային գծի քաղվածքում, համաձայն որի՝ ինչպես 16.09.2008թ., այնպես էլ՝ 17.09.2008թ. կանխիկացված համապատասխանաբար՝ 306.300 ԱՄՆ դոլար և 602.700 ԱՄՆ դոլար գումարների մի փոքր մասն է, ընդամենը՝ մոտ 1200 ԱՄՆ դոլար, ուղղվել վարկի տոկոսների հաշվարկմանը և այլ նպատակներով փոխանցումներ չեն կատարվել։ Դրանից առաջ բանկից նման խոշոր գումարներ են հանվել 29.08.2008թ.ն, իսկ հետո՝ 25.09.2008թ.ն։
Ասվածից հետևել է, որ 17.09.2008թ. <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ կողմից բանկից կանխիկացված գումարն այդ օրերի կտրվածքով միակը չէ և դրանից մեկ օր առաջ նույնպես բանկից ստացվել է այլ գումար՝ 306.300 ԱՄՆ դոլարի կամ 92.646.561 դրամ չափով, որը մոտ է այն գումարի չափին՝ 100.000.000 ՀՀ դրամին, որ ըստ աղյուսակի <<կանխիկ>> տրվել է Ա.Աբրահամյանին։
Ուշագրավ է, որ այս գումարի մասին թե Տ.Մուշեղյանը թե Ա.Աբրահամյանը իրենց ցուցմունքներում երբևէ չեն հիշատակել ու չեն ասել, այդ մասին Ա.Աբրահամյանը չի հայտնել նաև իր նախաքննական ցուցմուքում։
Այսպիսով, փաստ է, որ կազմակերպության հաշվեհամարից գումարներ են հանվել ու կանխիկացվել վիճարկվող երկու օրերի ընթացքում էլ։ <<HSBC>> բանկ Հայաստան կազմակերպության կողմից 02.10.2013թ. Ալեքսանդր Ամրահամյանին տրված տեղեկանքի համաձայն՝ 2008թ. սեպտեմբերի 15,16,17-ին նրա անվամբ որևէ գործարք չի կատարվել։ Տվյալ դեպքում, չի բացառվում, որ Ա.Աբրահամյանը գործարքը կատարեր կամ որևէ կազմակերպության կամ որևէ այլ ֆիզիկական անձի տվյալներով կամ ինչու չէ որևէ գործարք էլ չկատարեր։ Հատկանշական է, որ տվյալ տեղեկանքը տրամադրվել ոչ թե նախաքննության մարմնին, այլ Ա.Աբրահամյանին՝ իր կողմից ձևակերպված պահանջին ի պատասխան։ Նշվածը սակայն որևէ առնչություն չի կարող ունենալ Ռադիկ Եսայանին առաջադրված մեղադրանքի հետ, քանի որ այստեղ կարևոր է հաստատված կամ հերքված համարել, թե իրականում, բանկից գումարը այդ, կամ նախորդ /հաջորդ/ օրը ստանալուց հետո Եսայանն այն փոխանցել է այլ անձի, թե պահել իր մոտ։
Դատարանը գտել է, որ այս հարցի կապակցությամբ վերը շարադրված ապացույցները վկայում են այն մասին, որ Եսայանը նշված գումարն իրականում փոխանցել է Ա.Աբրահամյանին։
Հարկ է նկատի ունենալ, որ նախաքննական մարմինը չի պարզել, թե ըստ հեռախոսազանգերի վերծանումների ժամանակագրության Աբրահամյանը ինչ նպատակով է սեպտեմբերի 16-ին գտնվել <<HSBC>> բանկի Տերյան մասնաճյուղում ու շուրջ մեկ ժամ քսան րոպե ինչով է զբաղված եղել նա այնտեղ, եթե Եսայանին չի սպասել, գործարքներ չի կատարել։ Նման հարցադրում վերջինիս ընդհանրապես չի արվել, ինչը կարող էր լուս սփռել նշված օրվա իրադարձությունների վրա։
Ինչ վերաբերվել է վերջինիս կողմից հայտնած այն տեղեկությանը, թե առերեսումից առաջ Եսայանը խնդրել է իրեն հայտնել, թե իբր գումարը տվել է իրեն, ինչին ի պատասխան՝ նա հրաժարվել է վերջինիս խնդրանքը կատարելուց և հորդորել է նախաքննական մարմնին հայտնել ճշմարտությունը, ապա տվյալ փաստը պնդում է միայն ինքը՝ Ա.Աբրահամյանը, և վերևում վերլուծության ենթարկված ապացույցների համատեքստում դատարանն այն համարել է այլ փաստերով չհիմնավորված, հետևաբար և՝ անարժանահավատ։
- Ակոբ Պոգոսյանի դիմումը.
Սույն դիմումի կապակցությամբ դատարանը փաստել է, որ ԱՄՆ-ից ստացվել և որպես այլ փաստաթղթի կարգով որպես ապացույց է ճանաչվել Ակոբ Պոգոսյանի դիմումը, որով վերջինս Ռադիկ Եսայանի վերաբերյալ հայտնել է տեղեկություններ, նշելով, որ դրանք իրեն հայտնի են դարձել Տիգրան Մուշեղյանի պատմածով։ Վերջինս որպես վկա չի հարցաքննվել սուտ ցուցմունք տալու համար օրենքով սահմանված կարգով չի նախազգուշացվել։
- Ռադիկ Եսայանի բանկային հաշիվների քաղվածքները.
<<HSBC>> բանկ Հայաստան ՓԲԸ կողմից տրված հաշվի քաղվածքների համաձայն՝ Ռադիկ Եսայանի հաշվին 17.09.2008թ. մուտքագրվել է 74.300.000 ՀՀ դրամ։
Այս ապացույցի առումով դատարանը կարևորել է որպես լրացուցիչ վկա հարցաքննված Արմեն Մելիքյանի ցուցմունքը, ով դատարանում հայտնել է, որ մշտապես բնակվում է Հաայաստանից դուրս, սակայն հայրը՝ Վալիկ Երվանդի Մելիքյանը, միչև իր մահը՝ 2009թ. հոկտեմբեր ամիսը, բնակվել է Հայաստանում։ Հիշում է, որ 2008 թվականին հայրը զանգահարել է իրեն և ասել, որ իր ընկեր Ռադիկ Եսայանին շենք կառուցելու համար անհրաժեշտ է խոշոր գումար, որը խնդրում է իրենից։ Ինքը, հոր միջոցով Ռադիկին պարտքով տվել է 250.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ։ Վկան պնդել է, որ գումարն իրեն վերադարձվել է մաս-մաս, հիմանական մասը հորը, իսկ վերջին մասն իրեն։ Վերջին անգամ Հայաստանում է եղել հուղարկավորության նպատակով՝ 2009թ. հոկտեմբերին։
Դատարանը, վկայի ցուցմունքի արժանահավատությունը ստուգելու նպատակով համապատասխան հարցումներ է կատարել ՍԷԿՏ համակարգ և ՔԿԱԳ մարմին՝ Արմեն Մելիքյանի ՀՀ ժամանելու և մեկնելու ամսաթվերն ու տարեթվերը, նրա հոր՝ Վալիկ Երվանդի Մելիքյանի մահվան ժամանակը և նրա հուղարկավորմանը որդու մասնակցելու հանգամանքները պարզելու նպատակով։ Ըստ ստացված պաշտոնական փաստաղթղերի պարզվել է, որ վկայի ցուցմունքները համապատասխանում են իրականությանը, դրանք հաստատվել են համապատասխան լիազոր մարմինների կողմից տրամադրված գրավոր տեղեկատվությամբ։
Այսինքն, հիմնավորվել է Եսայանի այն ասածը, որ 17.09.2008թ.իր հաշվեհամարին մուտքագրված գումարը եղել է այն գումարը, որն իրեն նախկինում տվել էր Արմեն Մելիքյանի հայրը՝ Վալիկ Մելիքյանը։
Այլ հիմնավոր ապացույցներ հակառակն ապացուցելու նպատակով մեղադրանքի մարմինն ու ամբաստանյալ Մուշեղյանը՝ որպես ենթադրյալ խարդախության տուժողի ներկայացուցիչ, չեն ներկայացրել։
Այսպիսով, ապացույցների ընդհանուր զանգվածը դատարանին բերել է այն եզրահանգման, որ Ռադիկ Սերգեյի Եսայանն իր հաշվեհամարին Արմեն Մելիքյանի կողմից տրված գումարը դրել է այն բանից ելնելով, երբ տեսել է, որ Մուշեղյանը դրա նախորդ օրն իր միջոցով չհիմնավորված գումար է վճարել Ալեքսանդր Աբրահամյանին։
Քննվող քրեական գործով թեև չի ապացուցվել Տիգրան Մուշեղյանի կողմից գումարը Ռադիկ Եսայանին՝ վերջինիս անձնական կարիքների համար տրամադրելն ու այն խաբեությամբ հափշտակելը, սակայն դատարանը հարկ է համարել նշել, որ եթե Մուշեղյանն ինչպես ինքն է պնդում գումարը տվել է Եսայանին հենց այդ /սեփական տան վարկը մարելու/ նպատակով, ապա պարտավոր էր դրան տալ համապատասխան քաղաքացիաիրավական գործարքի՝ տվյալ դեպքում փոխառության պայմանագրի, տեսք ինչը չի արել։ Հետևաբար նրա պնդումները, թե Եսայանը գումար է հափշտակել իրենից խաբեությամբ առարկայազուրկ են և չի հիմնավորվելին գործի դատական քննությամբ։
Այսպիսով, դատարանը ամբաստանյալ Եսայանի կողմից իրեն մեղսագրված արարքը կատարելը հիմնավորված համարելու տեսանկյունից ապացույցների ամբողջությունը դիտարկելով ամբաստանյալ Տիգրան Մուշեղյանի, վկաներ Ջիվան Յոլչյանի, Ալեքսանդր Աբրահամյանի, համակարգչատեխնիկական փորձաքննության եզրակացության, Տիգրան Մուշեղյանի և Ռադիկ Եսայանի բջջային հեռախոսահամարներից Ալեքսանդր Աբրահամյանի հեռախոսահամարին կատարված զանգերի վերծանումների, Ակոբ Պոգոսյանի դիմումի, Ռադիկ Եսայանի և Ալ.Աբրահամյանի բանկային հաշիվների քաղվածքների ու տեղեկանքների զանգվածում, գտել է, որ դրանք բավարար չեն ամբաստանյալ Ռադիկ Սերգեյի Եսայանին առաջադրված մեղադրանքն ապացուցված համարելու տեսանկյունից ու գտել է, որ պետք է ճանաչվի և հռչակվի նրա անմեղությունը իրեն մեղսագրված հանցանքում՝ նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։
Դատարանն արձանագրել է, որ հակառակն ապացուցող փաստեր և ապացույցներ մեղադրանքի կողմը դատարանին չեն ներկայացրել։
Վերը շարադրված պայմաններում և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի և 366-րդ հոդվածի նորմերով, դատարանը գտել է, որ Ռադիկ Եսայանի կողմից խարդախություն կատարելու մեղադրանքով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով, ամբաստանվող Ռադիկ Եսայանի նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ` նրա արարքում ապացույցների անբավարարությունից բխող հանցակազմի բացակայության հիմքով։

29. Դատարանը Տիգրան Զոհրաբի Մուշեղյանին՝ մեղադրանքի վերջին ձևակերպմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունն ու դրա ապացուցված լինելը քննարկելով և դիտարկելով կանխամտածված սնանկությանը՝ որպես հանցատեսակին առաջադրված վավերապայմանների լույսի ներքո, արձանագրել է հետևյալը:
Քրեական գործի հետ դատարանում ստացված՝ <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ից 2012թ.առգրավված <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ 25.08.2008թ. հիմնական վարկային պայմանագրով տրամադրված 3 մլն ԱՄՆ դոլար վարկի և վճարման անդորրագրերի փաստաթղթերի հատորի ուսումնասիրությամբ, դատարանն արձանագրել է, որ հիմնական վարկային պայմանագիրը կնքվել է 25.08.2008թ./պայմանագիր ՀՎՊ 178765/։ Տվյալ պայմանագրով սահմանված է, որ վարկի գումարը տրամադրվում է 5 տարի ժամկետով՝ մինչև 2013թ.օգոստոսի 25-ը։ Միաժամանակ, նշված պայմանագրին կցված լրացուցիչ համաձայնագրով սահմանվել է, որ այն տրամադրվում է մաս-մաս՝ 2մլն և 1մլն համամասնություններով, ընդ որում՝ վերջին մասը հետագայում գրավադրվելիք աշարժ գույքի դեպքում և այն տրվում է 364 օր ժամկետով՝ մինչև 28.09.2009թ.։ Այնուհետև, նշված համաձայնագրում կատարվել է փոփոխություն, որի համաձայն վճարման վերջնաժամկետ է սահմանվել 12.09.2011թ.։
Մինչ այդ սակայն, մինչև վարկի տրամադրումը, վերանայելով դեռևս 24.06.2008թ.<<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի դիմումն ուղղված բանկին կազմակերպությանը 5.000.000 ԱՄՆ դոլար վարկ տրամադրելու մասին /ընդ որում, այդ պահին որպես տնօրեն է հանդիսացել նույն Ալեքսանդր Աբհամյանը/, բանկի համապատասխան վարչությունները քննարկելով վարկ տրամադրելու նպատակահարմարությունը, արձանագրել են, որ վարկը ստանալու խնդրանքում <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն որպես դրա նպատակ նշել է շինարարությունը։ Հետագայում, սակայն, ուսումնասիրելով պոտենցիալ վարկառուի փաստաթղթերը բանկն արձանագրել է, որ գումարը համաձայն է տալ՝ անշարժ գույքի ձեռք բերման և ֆինանսատնտեսական գործունեության համար /տես՝ լրացուցիչ հատոր, գ-թ 163-165/
Ավելին, բանկի վարկային կոմիտեի արձանագրության մեջ /կետ 8/ որոշվել է նաև՝ քաղաքացի Տիգրան Մուշեղյանին տալ վարկ՝ 337.563 ԱՄՆ դոլար, որն ուղղվելու է <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ ժամկետանց տոկոսների և տույժերի և տուգանքների մարմանը։
/../ Համաձայնագրի՝ 2.1 և 2.4 կետերում սահմանված է, որ վարկերը, դրանց տոկոսագումարները և այլ վճարումները կատարվում են վարկառուի՝ համաձայնագրում նշված բանկային հաշվից, իսկ անկանխիկ վճարման դեպքում դրանք գանձվում են վարկառուի բանկում գործող դրամային հաշվից՝ անհրաժեշտության դեպքում՝ կոնվերտացման ճանապարհով։
Ըստ համաձայնագրի՝ 2.8 կետի սահմանվել է, որ վարկի ստացումը հաստատվում է բանկի՝ վարկառուի վարկային հաշվից տրված քաղվածքով։
/…/ Ըստ համաձայնագրի՝ 3.3.1 կետի՝ վարկառուն պարտավոր է վարկն օգտագործել շինարարության և ընթացիկ ֆինանսական գործունեության ապահովման նպատակով։
/…/ Ըստ համաձայնագրի՝ 4.4 կետի՝ եթե վարկառուն վարկն օգտագործում է ոչ նպատակային ապա պարտավոր է վճարել տուգանք։ Համարվում է ոչ նպատակային, եթե դրանց օգտագործումը չի առնչվում Համաձայնագրում նշված նպատակներին և այլ նպատակների համար բանկը չի տվել իր համաձայնությունը։
Նույն՝ <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ից 2012թ.առգրավված <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ 25.08.2008թ. հիմնական վարկային պայմանագրով տրամադրված 3 մլն ԱՄՆ դոլար վարկի և վճարման անդորրագրերի և մյուս փաստաթղթերի հատորում առկա է վարկի ստացման նպատակով <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի կողմից <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ ներկայացված <<Ծրագրի ամփոփ նկարագիր և տնտեսական հիմնավորում>> վերտառությամբ փաստաթուղթը /գ-թ 335-336/, համաձայն որի՝ ծրագիրը եղել է փուլային ինչպես կատարվելիք աշխատանքների, այնպես էլ ծախսվելիք գումարների առումով։
Համաձայն հիշյալ ծրագրի <<2. տարածքի իրացում, նախագծի պատրաստում բաժնի>>՝ բնակիչներին փոխհատուցման ընդհանուր ծախսերը նախատեսվել են ծրագրի ոչ թե առաջին, այլ երկրորդ փուլում, իսկ դրանց ընդհանուր գումարը կազմել է 5.499.000 ԱՄՆ դոլար, իսկ մինչ այս փուլերի ավարտի ծախսերը՝ 6.001.000 ԱՄՆ դոլար։ Ընդհանուր նախագծի ծախսերը կազմել են 25.921.600 ԱՄՆ դոլար, սպասվող եկամուտը, 36.000.000 ԱՄՆ դոլար, զուտ շահույթը՝ 10.078.400 ԱՄՆ դոլար։
Նշված փաստն անհերքելիորեն հաստատում է ամբաստանյալ Մուշեղյանի այն պնդումները, որ ոչ մի պայմանագրով, իրավական ակտով, փաստաթղթով կամ գոնե բանավոր պայմանավորվածությամբ սահմանված չի եղել, որ կազմակերպության ունեցած շուրջ 58 մլն դրամից և <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ից ստացված 3 մլն ԱՄՆ դոլարից անպայման, անվերապահորեն պետք է մարվեին բնակիչների նկատմամբ ունեցած պարտավորությունները։
Ավելին, որևէ պայմանագրով նախատեսված չէ, որ հատուցումները պետք է կրեին միայն գումարային բնույթ և հաստատված է, որ բնակիչների զգալի մասը իրենց կողմից օտարված տարածքների փոխարեն պետք է ստանային պայմանագրով նախատեսված չափերի բնակելի տարածքներ նոր կառուցվող շենքում։
<<Հասարակության և պետության կարիքների համար անշարժ գույքի սեփականության, օգտագործման իրավունքներից, տնօրինումից, տիրապետումից և օգտագործումից հրաժարվելու, անձանց հաշվառումից հանելու, դրա դիմաց փոխհատուցման կարգով բնակելի մակերես հատկացնելու մասին>> կնքված տիպային պայմանագրերի համաձայն, կողմերը՝ ի դեմս <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի, որի անունից նույն կողմում հանդես է եկել Երևանի կառուցապատման ներդրումային ծրագրերի իրականացման գրասենյակ>> ՊՈԱԿԸ /կողմ 1/, իսկ մյուս կողմում սույն գործով որպես տուժող ճանաչված քաղաքացիները /կողմ 2/, ղեկավարվելով <<Հասարակության և պետության կարիքների համար սեփականության օտարման մասին>> ՀՀ օրենքով, ՀՀ կառավարության 25.01.2007թ. թիվ 108-Ն, որոշմամբ և համապատասխան մյուս իրավական ակտերի պահանջներով, կնքել են քաղաքացիաիրավական պայմանագիր այն մասին, որ՝
<</…/ 1.1 Սույն պայմանագրով Երևանի գլխավոր պողոտային հարող տարածքում քաղաքաշինական ծրագրի իրականացման նպատակով, օրենքով սահմանված կարգով, Կողմերը համաձայնություն են ձեռք բերել հետևյալի մասին։ <<Կողմ-2>>-ը <<Կողմ-1>>-ին է փոխանցում իրեն սեփականության իրավունքով պատկանող /…/ որոշակի մակերեսով բնակարան /կամ տարածք, այսուհետև Օբյեկտ/ հետագայում այն քանդելու և Որոշմամբ սահմանված նպատակներին ծառայեցնելու համար>>։
Պայմանագրի 5-րդ բաժնի եզրափակիչ դրույթներում, կետ 5.1 հստակ սահմանված է, որ <<Սույն պայմանագիրը պայմանագրի 1.2 կետում նշված հասցեում գտնվող բնակարանը <<Կողմ-1>>-ի կողմից <<Կողմ-2>>-ին հանձնելու և դրան համապատասխան մնացած գործընթացների մասով միաժամանակ հանդիսանում է անշարժ գույքի առուվաճառքի պայմանագիր և լրացուցիչ նմանատիպ պայմանագիր կնքելու անհրաժեշտություն չկա>>։
Փաստորեն, <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ն և <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն կնքել են քաղաքացիաիրավական գործարք՝ վարկային պայմանագիր, որն ապահովված է եղել գրավով և այն հանդիսացել է այդ պայամանագրին նախորդած մեկ այլ, քաղաքացիաիրավական գործարքների պահանջների պահպանմամբ կնքված՝ բնակիչների կողմից իրենց կամքով օտարված բնակելի տարածքները, որոնք արդեն լիարժեք տնօրինման տիրապետման և օգտագործման իրավունքով, առուվաճառքի պայմանագրով փոխանցված են եղել <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ին և վերջինս իրավունք է ունեցել արդեն ըստ էության իր հայեցողությամբ տնօրինել գույքը, ինչը և արել է դրանք գրավադնելով բանկում։
Դատարանն արձանագրել է, որ գործի քննությամբ հաստատվեց, որ իրացման գոտու բնակիչները և <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն, սակայն ի դեմս Երևանի կառուցապատման ներդրումային ծրագրերի իրականացման գրասենյակ>> ՊՈԱԿ-ի, կնքել են ՀՀ քաղաքացիական օրենսդրությամբ սահմանված երկկողմանի կոնսենսուալ, հատուցելի գործարք և բնականաբար, որպես ցանկացած քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների կողմեր կրել են դրա և շահույթը և կորուստները կրելու ռիսկերը։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ որևէ պայմանագրով նախատեսված չէ անմիջապես գումարների փոխհատուցման կարգ. <<Կողմ-1>>-ը պարտավորվել է <<Կողմ-2>>-ին տրամադրել անկախ գնահատողի կողմից կատարված գնահատմանը համարժեք գումարի չափով բնակելի մակերես՝ Ամիրյան, Սարյան և Բուզանդ փողոցներին հարող տարածքում։
Հետևաբար, մեղադրանքի կողմի այն պնդումները, թե Տ.Մուշեղյանի գործողությունների արդյունքում բնակիչներին՝ տուժողներին, պատճառվել են վնասներ, չի համապատասխանում իրականությանն այն պարզ պատճառով, որ վերջիններս՝ անհիմն ստանալով այդպիսի դատավարական կարգավիճակ, չեն կարող հանդիսանալ սույն քրեական գործով տուժողներ, քանի որ նրանք ընդամենը հանիսացել են այնպիսի քաղաքացիաիրավական գործարքների կողմեր, որոնք իրենց կամքով կնքված պայմանագրերի արդյունքում հնարավոր է, որ կրել են վնասներ, ինչը, սակայն ենթակա է հատուցման քաղաքացիական դատավարության կարգով և ոչ այս քրեական գործի շրջանակներում։ Ասվածի ապացույցն է նաև այն, որ հիշյալ քաղաքացիները <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ի հայցով սնանկ ճանաչված <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի վերաբերյալ սնանկության գործով որպես պարտատերեր ճանաչվելու և պարտատերերի ցուցակում ներառվելու նպատակով, գործի դատական քննության ընթացքում հրաժարվեցին Տիգրան Մուշեղյանի դեմ նախկինում իրենց կողմից ներկայացված հայցադիմումներից՝ պատճառաբանելով, որ արդեն իսկ հասկացան, որ իրենք այդպիսի վիճակի մեջ հայտնվել են ոչ թե Տ.Մուշեղյանի, այլ քաղաքապետարանի ԾԻԳ-ի կամ ինչու չէ բանկի պատճառով։
Համաձայն տնտեսագիտական փորձաքննության թիվ Հմ` 17321209 եզրակացության 10-րդ և 13-րդ կետերում ամրագրված հետևությունների`
<<Այսպիսով փորձագետները գտնում են, որ եթե հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերության կողմից չկան <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության նկատմամբ կիրառված` վարկը ոչ նպատակային օգտագործելու նպատակով պատժամիջոցներ, ապա նման պայմաններում զուտ տնտեսագիտական տեսանկյունից ելնելով, փորձագետները գտնում են, որ ստացված վարկը օգտագործվել է հիմնական վարկային պայմանագրով նախատեսված պահանջներին համապատասխան /մանրամասն տես եզրակացության հետազոտման մասում/>>։
Լրացուցիչ դատահաշվապահական-տնտեսագիտական փորձաքննության թիվ Հմ` 14-0395Դ եզրակացության համաձայն`
<<Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ում անվճարունակության կանխամտածված հատկանիշներ ստեղծվել են արդյոք, թե ոչ, եթե այո, ապա ում մեղքով, ավելացվել են արդյոք անվճարունակության հատկանիշները, որն է եղել շարժառիթը, արդյոք անվճարունակության հատկանիշները ստեղծվել են Տ. Մուշեղյանի կամ այլ անձանց շահերից ելնելով, թե ոչ>>։ Հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծությունից ելնելով սույն փորձաքննությամբ դիտվում է, որ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության կողմից կազմված և հաշվառման վայրի ՀՏ-ին ներկայացված 2006-2010թթ. ներառյալ շահութահարկի հաշվարկին կից <<Ակտիվների և պարտավորությունների հաշվապահական հաշվեկշռային արժեքները և հարկային բազաները /հաշվետու տարվա վերջում/>> թիվ 6-րդ աղյուսակում արտացոլված տվյալների համաձայն՝
ա/ ընկերության ակտիվները կազմել են ընդամենը՝ 22.196.000 ՀՀ դրամ, իսկ 01.01.2008թ. դրությամբ՝ 96.380.000 ՀՀ դրամ։
բ/ ընկերության պարտավորությունները կազմել են ընդամենը՝ 22.146.000 ՀՀ դրամ, իսկ 01.01.2008թ. դրությամբ՝ 96.330.000 ՀՀ դրամ։
Սա զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից նշանակում է, որ նախաձեռնողի կողմից սույն փորձաքննությանը տրամադրված փաստական նյութերում առկա տվյալների համաձայն, 01.01.2008թ. դրությամբ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության զուտ ակտիվը կազմել է ընդամենը՝ 50.000 ՀՀ դրամ, որն ընկերությունը կարող, էր ուղղել պարտավորությունների մարմանը։ Միաժամանակ, հարկ է նշել, որ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ում անվճարանակության կանխամտածված հատկանիշներ ստեղծվել են արդյոք, հարցը փորձագետ հաշվապահների իրավասությունից դուրս է։
2. Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ <<Բացառիկ գերակա հանրային շահ ճանաչված տարածքի սեփականատերերին և <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲԸ-ին պատճառվել է արդյոք խոշոր վնաս, թե ոչ>>։ Հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծությունից, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից դիտվում է, որ բացառիկ գերակա հանրային շահ ճանաչված տարածքի անշարժ գույքի սեփականատերերի հետ 2006-2007թթ. կնքված պայմանագրերի շրջանակներում <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության կողմից քաղաքացիներին չփոխհատուցված գումարը կազմում է ընդամենը 309.701.100 ՀՀ դրամ, իսկ <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերության և <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության միջև 25.08.2008թ. թիվ ՀՎՊ-178765 հիմնական վարկային պայմանագրով, անշարժ գույքի գրավադրմամբ, <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերությանը տրամադրված 30.00.000 ԱՄՆ դոլարի վարկի գծով 30.04.2009թ. դրությամբ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության վարկային պարտավորության չվճարված մնացորդը կազմում է 1.112.700.000 ՀՀ դրամ։ Հիշյալ հարցի կապակցությամբ հարկ է նշել, որ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության կողմից քաղաքացիներին փոխհատուցման ենթակա գումարները վերջիններիս չփոխհատուցելու հետևանքով նշված անձանց պատճառվել է 309.701.100 ՀՀ դրամ գումարի չափով վնաս։ Ինչ վերաբերվել է <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերության և <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության միջև 25.08.2008թ. թիվ ՀՎՊ-178765 հիմնական վարկային պայմանագրով, անշարժ գույքի գրավադրմամբ, <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերությանը տրամադրված 3.000.000 ԱՄՆ դոլարի վարկի գծով 30.04.2009թ. դրությամբ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության վարկային պարտավորության չվճարված 1.112.700.000 ՀՀ դրամ գումարի մնացորդին, ապա պետք է նշել, որ գրավադրված գույքի իրացումից ստացվելիք գումարը վարկային պարտավորության չվճարված մնացորդի գումարին հավասար լինելու պայմաններում <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության կողմից <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերությանը վնաս չի տրվել, իսկ եթե գրավադրված գույքի իրացումից ստացվելիք գումարի և վարկային պարտավորության մնացորդի տարբերությունը լինի բացասական, ապա <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության կողմից <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերությանը պատճառված վնասը կկազմի այդ տարբերության բացասական գումարի չափով։
3. Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ Տ.Մուշեղյանին արդյոք ունեցել է քաղաքացիներին հասանելիք 299.096.308 ՀՀ դրամը հատուցելու հնարավորություն, եթե այո, ապա ինչ միջոցների հաշվին>>։ Հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծությունից և հաշվարկներից զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից դիտվում է, որ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության կողմից կազմված և հաշվառման վայրի ՀՏ-ին ներկայացված 2006-2010թթ. ներառյալ շահութահարկի հաշվարկին կից <<Ակտիվների և պարտավորությունների հաշվապահական հաշվեկշռային արժեքները և հարկային բազաները /հաշվետու տարվա վերջում/>> թիվ 6-րդ աղյուսակում արտացոլված տվյալների համաձայն ընկերության զուտ ակտիվների մնացորդը 01.01.2008թ. դրությամբ կազմել է 50.000 ՀՀ դրամ։ Հարկ է նշել, որ նախաձեռնողի կողմից սույն փորձաքննությանը տրամադրված նյութերում այլ հաշվետու ժամակնակաշրջանների ակտիվների և պարտավորությունների, ինչպես նաև զուտ ակտիվի վերաբերյալ փաստական տվյալներ առկա չեն։ Սա զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից նշանակում է, որ 01.01.2008թ. դրությամբ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերությունը հնարավորություն է ունեցել մասնակիորեն, կոնկրետ դեպքում 50.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով մարելու քաղաքացիների հանդեպ ունեցած 299.096.308 ՀՀ դրամ գումարի չափով պարտավորությունը>>։
Այլ խոսքով, ինչպես նախաքննությամբ այնպես էլ դատարանում նշանակված տնտեսագիտական-դատահաշվապահական վերը շարադրված փորձաքննությունների, քրեական գործում առկա փաստաթղթերի, գործով հարցաքննված ամբաստանյալների և վկաների ցուցմունքներով չի հիմնավորվել, որ Տիգրան Մուշեղյանը ստեղծել է կանխամտածված սնանկության հասնելու համար անհրաժեշտ անհարկի պարտավորություններ, կամ ավելացրել է դրանք, որոնք ի վերջո կազմակերպությանը բերել են այնպիսի վիճակի, որի արդյունքում այն ճանաչվել է սնանկ։
Ավելին, դատարանն արձանագրել է, որ նույնիսկ երկրորդ փորձաքննության անցկացումից հետո ամբաստանյալի մեղադրանքի ձևակերպման անհստակ լինելը խոսում է այն մասին, որ դրա հիմնավորման համար բավարար հիմքեր ձեռք չեն բերվել։
Խոսելով ամբաստանյալ Մուշեղյանին՝ վերջին ձևակերպմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հեդվածով առաջադրված մեղադրանքի մասին, դատարանը փաստել է, որ դրանից առհասարակ պարզ չէ, թե ի վերջո հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի որ գործողությունն է կատարել ամբաստանյալը, որ կազմակերպությանը բերել է կանխամտածված սնանկության։
Մի կողմ թողնելով մեղադրանքի ձևակերպման մեջ տեղ գտած անճշտությունները, վրիպակները /2008թ… և այլն/ և այլ անորոշությունը, դատարանը գտել է, որ այն հստակ չէ, չի համապատասխանում ինչպես քրեադատավարական օրենքի պահանջներից բխող մեղադրանք առաջադրելու կանոններին, այնպես էլ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշմամբ մեկնաբանված՝ <<մեղադրանք>> եզրույթին վերաբերող մոտեցումներից։
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթները Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Գ.Ճաղարյանի և այլոց գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</…/ մեղադրանքը հանդիսանում է քրեադատավարական այն ինստիտուտը, որի միջոցով ապահովվում է հանրային քրեական հետապնդման կառուցակարգի գործունեությունը։ Մեղադրանքը հանցակազմը կոնկրետ հանցագործության հանգամանքների և այն կատարած անձի հետ կապող դատավարական միջոցն է, և այդ պատճառով էլ մեղադրանքը կարելի է դիտարկել որպես հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, որից ածանցյալ է նաև քրեական արդարադատության իրականացման գործառույթը /…/>> /տե՛ս Գրիգոր Խաչատուրի Ճաղարյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշման 15-րդ կետը/։
Գ.Ճաղարյանի և այլոց գործով որոշման մեջ մեղադրանքի ձևակերպումը դիտարկելով որպես արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի ապահովման, ինչպես նաև հանցակիցների քրեաիրավական պատասխանատվության անհատականացման միջոց՝ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</…/ [մեղադրանքի ձևակերպման մեջ], բացի հանցավորի մասին տվյալներից, հանցագործության տեղից, ժամանակից և եղանակից, մանրամասնորեն և հստակ պետք է նշվեն արարքի քրեաիրավական որակման հիմքում ընկած փաստերը` հանցագործության դեպքի և դրա հետ կապված հանգամանքների մանրակրկիտ նկարագրությունը։ Արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրացման առումով անընդունելի է, երբ իրավասու պաշտոնատար անձը համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում մեղադրանքը ձևակերպելիս սահմանափակվի միայն քրեական օրենքով արգելված արարքի ընդհանրական նկարագրությամբ։ Նույն կերպ անընդունելի է, երբ հանցանքը մի խումբ անձանց կողմից կատարված լինելու դեպքում հանցակիցներին ներկայացվում է միևնույն մեղադրանքը` առանց հստակեցնելու նրանցից յուրաքանչյուրի կոնկրետ գործողությունները, հանցագործությանը նրանցից յուրաքանչյուրի մասնակցության բնույթն ու աստիճանը։
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ նշված պահանջների պահպանմամբ մեղադրանքը ձևակերպելու դեպքում միայն առաջադրված մեղադրանքը հնարավորություն կտա մեղադրյալին պատշաճ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը, ինչպես նաև կապահովվի կողմերի դատավարական իրավահավասարությունը` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար։ Նշված սկզբունքներից ցանկացած շեղում կհանգեցնի արդար դատաքննության հիմնարար արժեքի առարկայազրկման>>>>։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերը նշված նախադեպային որոշման ինչպես նաև գործով ձեռք բերված ապացույցների լույսի ներքո վերլուծելով ամբաստանյալ Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հեդվածով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության հարցը, դատարանը գտել է, որ վերջինիս արարքում ի սպառ բացակայում են նշված հանցակազմի և օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, որպիսի պայմաններում նրա արարքում այդ հանցակազն առկա չէ։
Իսկ եթե հավելենք մեղադրանքի կողմի այն դիրքորոշումը, թե փաստորեն Ռադիկ Եսայանը Տիգրան Մուշեղյանից խարդախությամբ հափշտակել է այն նույն գումարի մի մասը, որի անհարկի ծախսմամբ վերջինս իբրև թե կազմակերպությանը տարել է կանխամտածված սնանկության, ապա հարց է առաջանում, թե ի վերջո Մուշեղյանն այդ գումարն ուղղակի դիտավորությամբ, կազմակերպությանը կանխամտածված սնանկության տանելու նպատակո՞վ է տվել Ռադիկ Եսայանին, թե՞ խաբվել է և դարձել խարդախության զոհ և սույն գործով տուժող։
Ի լրումն ասվածի, դատարանը ցանկանում է կանգ առնել նաև մեղադրանքի մեկ այլ՝ Տիգրան Մուշեղյանին պայմանով մեղադրանք առաջադրված լինելու, հարցին։
Ինչպես նշվել է վերևում` դատաքննության ընթացքում նշանակված լրացուցիչ տնտեսագիտական-դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությամբ ևս չի հիմնավորվել, որ Մուշեղյանը հնարավոր է, որ կատարած լինի իրեն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով մեղսագրված արարքը։ Ավելին, նույն եզրակացության հետևություններ մասի 2-րդ կետում փորձագետները հանգել են հետևության, որ՝ <<գրավադրված գույքի իրացումից ստացվելիք գումարը վարկային պարտավորության չվճարված մնացորդի գումարին հավասար լինելու պայմաններում <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության կողմից <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերությանը վնաս չի տրվել, իսկ եթե գրավադրված գույքի իրացումից ստացվելիք գումարի և վարկային պարտավորության մնացորդի տարբերությունը լինի բացասական, ապա <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության կողմից <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերությանը պատճառված վնասը կկազմի այդ տարբերության բացասական գումարի չափով>>։
Ասվածից հետևել է, որ ներկայումս էլ, <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն սնակության գործընթացի ժամանակ, բնակիչների նախկինում օտարված և այս պահին <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ում գրավադրված գույքի իրացումից ստացվելիք գումարով բանկի պահանջները բավարարելու դեպքում՝ բանկին վնաս չի պատճառվի։ Իսկ եթե մի պահ ենթադրենք, որ նշված՝ Երևան քաղաքի փոքր կենտրոնում, միշտ իրենց կայուն արժեքն ունեցող անշարժ գույքի վաճառքից, առաջացած գումարը բավականացնի նաև սույն գործով նախաքննական մարմնի կարծիքով տուժող հանդիսացող անձանց գումարները փոխհատուցելու համար, ապա ում վնաս պատճառած կլինի Տիգրան Մուշեղյանը։
Ստացվել է, որ դատարանում նշանակված լրացուցիչ տնտեսագիտական-դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությունը ստանալուց հետո ամբաստանյալ Մուշեղյանին արդեն մեղադրանք առաջադրվեց պայմանով՝, եթե բնակիչների գույքը վաճառվելուց հետո առաջացած գումարը բավականացնի բոլոր պարտատերերի պահանջները բավարարելու համար, ուրեմն Մուշեղյանի արարքում հանցակազմ չկա և հակառակը։ Մինչդեռ, անձին առաջադրված մեղադրանքը պետք է պարունակի հստակ նկարագրված, ավարտված հանցավոր գործողություններ /բացառությամբ հանցափորձի և հանցագործության նախապատրաստության, որն այս դեպքում առկա չէ/ և պարունակի այն չափանիշները, որոնք բերվեցին վերևում։ Այլ, կերպ սույն գործով որպես տուժող չի կարող հանդիսանալ նաև բանկը, քանի որ այդ կազմակերպության, Տ.Մուշեղյանի և <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի իրավահարաբերությունները քաղաքացիաիրավական են, որի ապացույցն է նաև <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ի կողմից <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ին սնանկ ճանաչելու հայցով դատարան դիմելն ու սնանկացման վճռի առկայությունը։
բ/ Առևտրային կամ այլ կազմակերպության ծառայողի կողմից լիազորությունները չարաշահելու մասին, որն առաջացրել է ծանր հետևանքներ /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մաս/
Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում, սկզբում վարույթն իրականացնող մարմինը քննարկել է Տ.Մուշեղյանին՝ վարկը ոչ նպատակային օգտագործելու հանցակազմի մեղսագրման հարցը, սակայն ի վերջո եկել է այն եզրահանգման, որ նրան պետք է մեղադրանք առաջադրվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այն է՝
<<1. Առևտրային կամ այլ կազմակերպությունների ծառայողների կողմից իրենց կարգադրիչ կամ այլ լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օգտին օգտագործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպատակով օգտագործելը, եթե անձանց, կազմակերպությունների կամ պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել>>։
2. Նույն արարքը, որն առաջացրել է ծանր հետևանքներ…>>։
Շուրջ ութ ամիս տևած դատաքննությունից հետո, մեղադրանքի մարմինը, օգտվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածով սահմանված իր դատավարական լիազորություններից փոխել է Տ.Մուշեղյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը, նրան մեղադրանք առաջադրելով նախ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, ապա փոխել է նաև այդ մեղադրանքի ձևակերպումը։
Տ.Մուշեղյանի կողմից կանխամտածված սնակություն կատարելու մեղադրանքը վերը շարադրված պատճառաբանություններով հերքելու պայմաններում, դատարանն արձանագրել է, որ վերջինիս կողմից դրսևորած գործողությունները դատարանին թույլ են տվել գալու այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Մուշեղյանի արարքում, գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ կարող է քննարկվել միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի հնարավոր առկայության հարցը՝ պայմանով, որ տվյալ դեպքում որպես տուժող կարող է հանդես գալ միայն նրա կողմից ղեկավարած կազմակերպությունը՝ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն, ում տնօրենի ոչ իրավաչափ գործողությունների առումով կարող էր մեղսագրվել այդ արարքի կատարումը։
Ընդ որում, որպես Տ.Մուշեղյանի կողմից իրականացված ոչ նպատակային գործարք, որով ծանր վնաս է պատճառվել <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ին, պետք է դիտել ոչ թե 17.09.2008թ. իբրև թե Ռ.Եսայանին տրված 75.000.000 ՀՀ դրամ գումարը ծախսելը, ինչը չի հիմնավորվել դատաքննությամբ, այլ դրա նախորդ օրը, իր ցուցումով, Ռադիկ Եսայանի միջոցով Ալեքսանդր Աբրահամյանին փոխանցված, ըստ Ռադիկ Եսայանի՝ 150.000 ԱՄՆ դոլարի կամ ինչպես նշված է <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի ներքին օգտագործման փաստաթղթերում՝ 100.000.000 մլն ՀՀ դրամ կանխիկ գումարի տրամադրումը։
Նշված փաստը դատարանը համարել է հաստատված, որի վերաբերյալ վերևում ներկայացրել է իր պատճառաբանությունները։ Միաժամանակ, դատարանն այս փաստը հաստատելիս հիմնվել է այն հանգամանքի վրա, ինչպես Տիգրան Մուշեղյանը, այնպես էլ Ալեքսանդր Աբրահամյանը ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատարանում որևէ բան չեն ասել, նշված հարցի շուրջ նաև քննություն չի իրականացրել նախաքննական մարմինը, այդ մասին ունենալով փաստեր՝ ինչպես Ռադիկ Եսայանի այդ մասին ի սկզբանե հայտնած տեղեկությունները, այնպես էլ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի ֆինանսական փաստաթղթերը, որում առկա է այդպիսի գրառում։ Ինչ վերաբերվել է ամբաստանյալ Ռադիկ Եսայանի կողմից Ալեքսանդր Աբրահամյանին փոխանցված գումարի հստակ չափին, ապա այն դիտարկելով չփարատված կասկածի տիրույթում, պետք է արձանագրել, որ Տ.Մուշեղյանն անհիմն կերպով 16.09.2008թ. Ալեքսանդր Աբրահամյանին է փոխանցել 150.000 ԱՄՆ դոլար։ Ինչ վերաբերվել է մեղադրանքի նախնական և վերջնական ձևակերպմամբ նշված գումարներին, ապա դրանց վերաբերյալ մեղադրանքի կողմի չհիմնավորված փաստարկների արդյունքում, դատարանը որպես ծախսված վերջնական գումար կարող է դիտարկել առավելագույնը Արենա Եսայանին 2009թ. օգոստոսի 06-ին տրված 21.540.000 ՀՀ դրամ գումարը։ Նաև հարկ է նկատի ունենալ, որ ըստ փորձաքննության եզրակացության՝ 25.08.2008թ. դրությամբ, այսինքն, մինչև հիմնական վարկը ստանալը, <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի դրամարկղային գրքում գումարի մնացորդի 58.337.061 ՀՀ դրամի առկայությամ պայմաններում ապացույցներ ձեռք չեն բերվել, թե 16.09.2008թ.Ռադիկ Եսայանի միջոցով Ալեքսանդր Աբրահամյանին փոխանցված գումարն ի վերջո տրվել է <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ին հատկացված վարկի, թե դրամարկղային գրքում առկա նշված գումարից։
Դատարանն արձանագրել է նաև, որ հիմնավորված չէ սկզբնական՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Տիգրան Մուշեղյանի մեղադրանքում առկա այն փաստը, թե իբր նա կազմակերպության հաշվեհամարից գումար է կանխիկացրել և ծախսել մինչև 2011թ. մայիսի 21-ը, քանի որ դատաքննությամբ հարցաքննված վկա՝ <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ ներկայացուցիչ, Ռոզա Մինասյանի ցուցմունքով, ինչպես նաև գործում առկա փաստաղթղերի հետազոտմամբ պարզվել է, որ նշված օրը 2011թ. մայիսի 21-ին, հաշվում առկա 51.423 ՀՀ դրամ գումարը ոչ թե կանխիկացվել է Մուշեղյանի կողմից, այլ այն որպես մինչև հիմնական վարկը ստանալը հաշվում առկա մնացորդ, կազմակերպության հաշվեհամարից՝ բանկի նախաձեռնությամբ, փոխանցվել և ուղղվել է վերցված վարկի մարմանը։
Այսպիսով, դատարանը քննարկելով Տիգրան Մուշեղյանի առնչությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքին, գտել է, որ անցել են նրան այդ հոդվածով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները, իսկ նրան այդ մեղադրանքի սահմաններում այս պահին քրեական հետապնդում իրականացվելու բացակայության պայմաններում, դատարանը պետք է որոշում կայացնի Տիգրան Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասին՝ հիմք ընդունելով այն, որ վերջինս և նրա պաշտպանը, դեռևս Մուշեղյանին այդ հոդվածով մեղադրանք առաջադրված լինելու ժամանակ, միջնորդել էին և տվել իրենց համաձայնությունը՝ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ։

4.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը և վերաքննիչ բողոքի պատասխանները.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
30. Գործով մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Տ.Ենոքյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է որ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա, ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը, չեն պահպանվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածներով սահմանված պահանջները, խախտվել են կատարած արարքի և նշանակված պատժի համաչափության վերաբերյալ նյութական իրավունքի նորմերը, ինչպես նաև խաթարվել են պատժի նպատակները, խախտվել սահմանադրությամբ պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը, որպիսի պայմաններում դատական ակտը ենթակա է բեկանման։
Ընդհանուր իրավասության դատարանն ամբաստանյալ Ռադիկ Եսայանին արդարացնելու հիմքում դրել է այն, որ կատարված բազմակողմանի, օբյեկտիվ և լրիվ քննության արդյունքում չի հիմնավորվել, որ վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանրորեն վտանգավոր արարքը, ինչպես նաև նշել է մեղադրանքի կողմից ապացույցներ չներկայացնելու փաստարկը։
Ի հավաստում իր դիրքորոշման՝ ընդհանուր իրավասության դատարանը, որպես Ռ.Եսայանի մեղքը հիմնավորող ապացույցներ չի դիտարկել ամբաստանյալ Տիգրան Մուշեղյանի նախաքննական ցուցմունքները, վերջինիս և Ռ.Եսայանի միջև նախաքննության ընթացքում իրականացված հարցաքննության արձանագրությունը, Ջիվան Յոլչյանի, Ալեքսանդր Աբրահամյանի ցուցմունքները, տուժող Սերգեյ Նահապետյանի նախաքննական ցուցմունքը, տեսաձայնագրային փորձաքննության եզրակացությունը, համակարգչատեխնիկական փորձաքննության եզրակացությունը, Տ.Մուշեղյանի և Ռ.Եսայանի բջջային հեռախոսահամարներից Ա.Աբրահամյանի հեռախոսահամարին կատարված հեռախոսազանգերի վերծանումները, Ակոբ Պողոսյանի դիմումը, Ռ.Եսայանի և Ա.Աբրահամյանի բանկային հաշիվների քաղվածքներն ու տեղեկանքները և դրանք որպես այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչելու մասին որոշումը։
Այսինքն, ապացույցների գրեթե այն ամբողջականությունը, որը մեղադրանքի կողմը դրել է ամբաստանյալ Ռադիկ Եսայանի մեղքը հիմնավորող ապացույցների շարքում։
Ընդհանուր իրավասության դատարանը, Ռ.Եսայանին արդարացնելով, որպես ապացույց չի դիտարկել և առաջնահերթ նշել է ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանի կողմից ամբաստանյալ Ռ.Եսայանի դեմ տված նախաքննական ցուցմունքները և վերջիններիս միջև կատարված առերես հարցաքննության արձանագրությունը՝ ընդգծելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 337-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը. <<Ամբաստանյալի ցուցմունքների հրապարակումը թույլատրելի է, եթե էական հակասություններ կան դատական քննության ընթացքում տված ցուցմունքների և նախորդ ցուցմունքների միջև։ Այս դեպքում ամբաստանյալի ցուցմունքների հրապարակումը հնարավոր է միայն ամբաստանյալի կողմից ցուցմունքներ տալուց և առաջադրված հարցերին պատասխանելուց հետո>>։
Դատարանի նման եզրահանգումից պարզ չէ, թե ինչու Տ.Մուշեղյանի նախաքննական ցուցմունքները, որոնք նույնաբովանդակ են եղել և համապատասխանել են դատաքննական ցուցմունքներին, չեն կարող դիտվել որպես Ռ.Եսայանին մեղսագրված արարքը հիմնավորող ապացույցներ, չէ որ դատաքննական ցուցմունքները ունեցել են նույն բովանդակությունը, ինչը որ նախաքննական ցուցմունքները, իսկ ամբաստանյալներ Ռ.Եսայանը և Տ.Մուշեղյանը դատաքննության ընթացքում պնդել են իրենց նախաքննական ցուցմունքները և օգտվել դատարանում հակընդդեմ հարցաքննվելու իրենց իրավունքից, որի պարագայում նույնաբովանդակ է եղել նաև վերջիններիս միջև կայացած առերես հարցաքննության արձանագրությունը։
Այսինքն, մեղադրանքի կողմը Ռ.Եսայանի մեղադրանքի հիմքում դնելով Տ.Մուշեղյանի նաև նախաքննական ցուցմունքները՝ նկատի է ունեցել, որ դրանք չեն տարբերվել դատաքննական ցուցմունքներից։ Այս առումով դատարանը նաև արձանագրել է, որ Տ.Մուշեղյանի ցուցմունքների հրապարակման համար նախատեսված օրենսդրական պահանջը դատաքննության ընթացքում բացակայել է, որի պարագայում Տ.Մուշեղյանի նախաքննական բոլոր ցուցմունքները, այդ թվում առերես հարցաքննության արձանագրությունը, հրապարակելու անհրաժեշտություն չի եղել։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը, կիրառելով և մեկնաբանելով <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3/դ/ ենթակետը, եկել է այն ընդհանուր հետևության, որ եթե մեղադրյալին դատավարության որևէ փուլում հնարավորություն չի տրվել հարցեր ուղղելու իր դեմ ցուցմունք տված անձին, ապա նա զրկվում է արդար դատաքննության իրավունքից /տես՛ Ունտերպերտինգերն ընդդեմ Ավստրիայի, գանգատ թիվ 9120/80, 1986թ. նոյեմբերի 24-ի վճիռ, 31-33-րդ կետեր/։ Իսկ Սադակը և ուրիշներն ընդդեմ Թուրքիայի /թիվ 1 / գործով վճռում Եվրոպական դատարանը զարգացրել է Ունտերպերտինգերի գործով ամրագրված իրավական դիրքորոշումը և սահմանել, որ անձի դատապարտումը չի կարող ամբողջապես կամ վճռական չափով հիմնվել այնպիսի անձի հայտնած տվյալների վրա, որին հարցեր ուղղելու համարժեք հնարավորություն պաշտպանության կողմը չի ունեցել /տես՛ Սադակը և ուրիշներն ընդդեմ Թուրքիայի /թիվ 1 /, գանգատներ թիվ 29900/96 և այլն, 2001 թվականի հուլիսի 17֊ի վճիռ, 65-րդ կետ/։
Հիշյալ պարագայում Տ.Մուշեղյանին թե՛ նախաքննության ընթացքում, թե՛ դատաքննության ընթացքում հնարավորություն է տրվել հարցեր ուղղելու Ռ.Եսայանին, որի արդյունքում Տ.Մուշեղյանը պնդել է, որ 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին Ռ.Եսայանին մի քանի օրով տրամադրել է 250.000 ԱՄՆ դոլար։
Անդրադառնալով Տ.Մուշեղյանի նախաքննական ցուցմունքներին դատարանի կողմից տրված գնահատականին, այնուամենայնիվ մեղադրանքի կողմը փաստում է, որ դատարանը ոչ ճիշտ վերլուծության է ենթարկել ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանի դատաքննական ցուցմունքները և դրանք սույն գործով վկա Ա.Աբրահամյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների հետ համադրելով՝ երկուսի ցուցմունքները դիտարկել է անարժանահավատ՝ հաստատված համարելով, որ Տ.Մուշեղյանը Ռ.Եսայանին գումար տվել է, ոչ թե 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին, այլ՝ նախորդ օրը, որը Ռ.Եսայանը փոխանցել է Ա.Աբրահամյանին <<HSBC Հայաստան>> բանկ ՓԲԸ-ի Երևան քաղաքի Տերյան փողոցում գտնվող մասնաճյուղում։
Վերոգրյալի հետ կապված անհրաժեշտ է նշել, որ Տ.Մուշեղյանը և Ա.Աբրահամյանն իրենց ցուցմունքներում երբևէ չեն նշել Ռ.Եսայանի վերոնշյալ հանգամանքները, այն որ Ռ.Եսայանը 2008թ. սեպտեմբերի 16-ին կամ 17-ին Տ.Մուշեղյանի ցուցումով <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ից հանված գումարից 75.500.000 ՀՀ դրամին համարժեք ԱՄՆ դոլար է տվել Ա.Աբրահամյանին։
Տ.Մուշեղյանը նույնիսկ դատաքննության ընթացքում է հայտնել, որ 75.500.000 ՀՀ դրամին համարժեք 250.000 ԱՄՆ դոլարը Ռ.Եսայանին է տվել վերջինիս բնակարանի հետ կապված գումարային խնդիները լուծելու և այն մի քանի օրից հետ վերադարձնելու մասին, իսկ Ա.Աբրահամյանն իր հերթին ցուցմունք է տվել, որ չնայած Ռ.Եսայանի հետ ունեցել է մտերիմ հարաբերություններ, այնուամենայնիվ իր և Տ.Մուշեղյանի գումարային հարցերը երբեք միջնորդավորված չեն եղել։
Դատարանը նաև վերլուծության է ենթարկել 2008թ. սեպտեմբերի 16-ին Ա.Աբրահամյանի, Ռ.Եսայանի և Տ.Մուշեղյանի՝ միմյանց կատարած հեռախոսազանգերը և հաշվի առնելով այն, որ Ա.Աբրահամյանի բջջային հեռախոսահամարը սպասարկվել է նաև Երևան քաղաքի Իսահակայան 28 հասցեում տեղակայված ալեհավաքի կողմից, որի մոտակայքում է գտնվել նաև <<HSBC Հայաստան>> բանկ ՓԲԸ-ի Երևան քաղաքի Տերյան փողոցում գտնվող մասնաճյուղը՝ հիմնավորված է համարել, որ այդ օրը Ռ.Եսայանը բանկի մասնաճյուղում գումար է փոխանցել Ա.Աբրահամյանին։
Թերևս անհասկանալի է, թե ինչու է հեռախոսահամարի վերծանման տվյալների ուսումնասիրությամբ դատարանը եզրահանգել վերոհիշյալին, արդյոք Ա.Աբրահամյանը չէր կարող գտնվել Իսահակյան փողոցում, և ոչ բանկում։
Զարգացնելով իր վերլուծությունները և հիմնավոր համարելով Ռ.Եսայանի կողմից Ա.Աբրահամյանին գումար տալու հանգամանքը՝ դատարանը նաև եզրահանգել է, որ չնայած մեղադրանքի կողմը նաև Ռ.Եսայանին մեղսագրված արարքի հիմքում դրել է որպես այլ ապացույց ճանաչված՝ Ա.Աբրահամյանին <<HSBC Հայաստան>> բանկ ՓԲԸ-ի կողմից տրված տեղեկանքը և քաղվածքները, այս մասին, որ վերջինս 2008թ. սեպտեմբերի 15, 16, 17-ին հիշյալ առևտրային բանկում իր անվամբ գործարքներ չի կատարել, այնուամենայնիվ չի բացառել, որ հնարավոր է Ա.Աբրահամյանը գործարքներ է կատարել, որևէ կազմակերպության, ինչու չէ մեկ այլ անձի անունից կամ ընդհանրապես գործարք չի կատարել։ Այս դեպքում հարց է առաջանում, թե ինչով է զբաղվել Ա.Աբրահամյանը առևտրային բանկի մասնաճյուղում, եթե գործարք չի կատարել, կամ քննությանը հայտնի որ կազմակերպության կամ անհատի անունով կարող էր գործարք կատարել։
Դատարանի հիշյալ հիմնավորումները նույնպես առարկայազուրկ են և չեն բխում քրեական գործի փաստական տվյալներից, քանի որ նախաքննության ընթացքում հիմնավորվել է, որ Ա.Աբրահամյանը 2008թ. սեպտեմբերի 16-ին նույնպես <<HSBC Հայաստան>> բանկի որևէ մասնաճյուղում չի գտնվել։
Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ Ա.Աբրահամյանը նախաքննության ընթացքում, ինչպես նաև դատարանում պնդել է, որ քննչական բաժնում, մինչև առերեսում կատարելուն ուղղված քննչական գործողության բուն սկսվելը Ռ.Եսայանը փորձել է իրեմ համոզել, որ քննչական գործողության ընթացքում ինքը հայտնի, թե իբր նրանից գումար է ստացել, որը սակայն մերժել է և Ռ.Եսայանին հորդորել իրավապահ մարմիններին հայտնել ողջ ճշմարտությունը, ապա դատարանը նշել է, որ այդ փաստը պնդել է միայն Ա.Աբրահամյանը, որը գործով ձեռք բերված մյուս հանգամանքների հետ համադրման արդյունքում նույնպես դիտարկել է որպես անարժան ահավատ։
Վերոշարադրյալից պարզ չէ նաև, թե ինչ է նկատի ունեցել ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ նշելով որ վերոհիշյալը պնդել է միայն Ա.Աբրահամյանը և եթե առերեսումը որպես քննչական գործողություն կատարվել է Ռ.Եսայանի և Ա.Աբրահամյանի միջև՝ վերջիններիս նախաքննական ցուցմունքներում առկա եղած հակասությունների շուրջ, նման պարագայում, բացի Ա.Աբրահամյանից հիշյալ հանգամանքը բացի նրանից ով պետք է պնդեր։
Բողոք բերած անձը գտնում է, որ դատարանը ոչ ճիշտ եզրահանգման է եկել նաև, որպես այլ փաստաթուղթ ճանաչված Ակոբ Պոգոսյանի դիմումի և Ռ.Եսայանի բանկային հաշիվների քաղվածքներն ուսումնասիրելու և վերլուծելու ընթացքում։
Վերոհիշյալ դիմումով Ա.Պողոսյանը հայտնել է, որ իրեն հայտնի է եղել, որ 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին Ռ.Եսայանը Տ.Մուշեղյանից մի քանի օրով գումար է վերցրել իր անձնական կարիքների համար, սակայն դատարանը գտել է, որ Ա.Պողոսյանը որպես վկա չի հարցաքննվել, ինչպես նաև սուտ ցուցմունք տալու համար օրենքով սահմանված կարգով չի նախազգուշացվել։ Եթե մի պահ դիտարկենք, որ Ա.Պողոսյանը հարցաքննվել է որպես վկա, ապա այս դեպքում տրամաբանությունից դուրս է վերջինիս հարցաքննության արձանագրությունը այլ փաստաթուղթ ճանաչելը, իսկ եթե ընդհանուր իրավասության դատարանը կարևորել է սուտ ցուցմունք տալու համար օրենքով սահմանված կարգով նախազգուշացված լինելու հանգամանքը, ապա ինչու համապատասխան իրավական գնահատական չի տվել վկա Ա.Աբրահամյանի կողմից նախաքննության ընթացքում և դատարանում տված <<անարժանահավատ ցուցմունքներին և առերես հարցաքննության արձանագրությանը>>:
Բացի այդ, դատարանը արժանահավատ է համարել պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ դատարանում հարցաքննված Արմեն Մելիքյանի ցուցմունքը, ով հայտնել է, որ Ռ.Եսայանին գումար է փոխանցել իր հոր միջոցով, որի հիմնական հատվածը մաս-մաս Ռ.Եսայանը վերադարձրել է իր հորը, իսկ վերջին մասը՝ իրեն, երբ ՀՀ, է եկել 2009թ. հոկտեմբերին հոր հուղարկավորության արարողությանը մասնակցելու նպատակով։ Արմեն Մելիքյանի ցուցմունքը դատարանը հիմնավորված է համարել ՀՀ ոստիկանության ՍԷԿՏ և ՔԿԱԳ հարցումներ կատարելու միջոցով՝ համոզվելով, որ Վալիկ Մելիքյանը մահացած է, իսկ Արմեն Մելիքյանը 2009թ. հոկտեմբեր ամսին գտնվել է Հայաստանի Հանրապետությունում։
Համաձայն <<HSBC Հայաստան>> բանկ ՓԲԸ-ի կողմից տրված հաշվի քաղվածքների՝ Ռ.Եսայանի հաշվին 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին մուտքագրվել է 74.300.000 ՀՀ դրամ, այսինքն՝ այն գումարը, որը ըստ Ռ.Եսայանի պնդումների, իրեն պարտքով փոխանցել է իր ընկեր Ա.Մելիքյանը։ Հիշյալ բանկի քաղվածքը նախաքննական մարմնի կողմից ճանաչվել է որպես այլ ապացույց այն բանի, որ իրականում Ռ.Եսայանը Տ.Մուշեղյանի համաձայնությունը ստանալուց հետո՝ <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ում Գոհար Թաշչյանի միջոցով ստացել է 75.500.000 ՀՀ դրամին համարժեք դոլար իր անձնական հարցերը կարգավորելու համար, սակայն դատարանը գրեթե նույն չափի գումարի մուտքը Ռ.Եսայանի հաշվեհամարին դիտարկել է, որ դա վերջինիս փոխանցել է Ա.Մելիքյանը, որ Ռ.Եսայանը շենք կառուցի։
Այն, որ Ռ.Եսայանը 2008թ. սեպտեմբերի դրությամբ Տ.Մուշեղյանի հետ գտնվել է լարված հարաբերությունների մեջ՝ կապված նրա կողմից բանկի տրամադրած վարկի գումարը ոչ նպատակային օգտագործելու հարցի հետ, իր ցուցմունքներում բազմիցս նշել է Ռ.Եսայանը։ Նման պարագայում Ռ.Եսայանը չէր կարող իրեն հակասել և տեսնելով, որ Տ.Մուշեղյանը կազմակերպության գումարների տնօրինման հարցում իրենց միջև ի սկզթանե ձևավորված պայմանավորվածությունը խախտել է՝ նորանոր ներդրումներ կատարեր բիզնեսում, ուստի ստեղծված իրավիճակից օգտվելով, համատեղ ձեռնարկած բիզնեսից դուրս գալու մտադրությունը իրագործելու նպատակով, որպես պատրվակ բերելով իր առանձնատունը առևտրային բանկում դրված գրավից ազատելը՝ Տ.Մուշեղյանից խնդրել է 75.500.000 ՀՀ դրամին համարժեք 250.000 ԱՄՆ դոլար, այն մի քանի օրից վերադարձնելու խոստումով, սակայն չարաշահելով <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի տնօրեն Տ.Մուշեղյանի վստահությունը, խաբեությամբ տիրացել է նշված գումարին՝ այն նույն օրը մուտքագրելով իր անձնական հաշվեհամարին որպես ընդհանուր բիզնեսի իր փայաբաժին։
Ընդհանուր իրավասության դատարանը դատավճռում անդրադարձել է նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից Լիա Ավետիսյանի վերաբերյալ ԵԿՌ/0176/01/09 որոշմանը, մասնավորապես նշելով, որ <<... թեև խարդախության պարագայում առկա է գույքի սեփականատիրոջ կողմից հանցագործին գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու կամային ակտ, սակայն գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու ակտի կամային բնույթը սեփականատիրոջ գիտակցության և կամքի վրա հանցագործի ունեցած ներգործության հետևանք է։ Այդ կապակցությամբ էական նշանակություն կարող է ունենալ, թե գույքն ուրիշին հանձնելու գործում ով է նախաձեռնություն դրսևորել։ Արդյոք գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնելու տուժողի մտադրությունն առաջացել է հանցավորի կողմից նրան համոզելու և հորդորելու արդյունքում>>։
Զարգացնելով իր իրավական վերլուծությունները՝ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է նաև, որ <<... օբյեկտիվ կողմից խարդախությունը կատարվում է խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով, ինչի արդյունքում մոլորության մեջ ընկած սեփականատերը կամ իրավասու այլ անձը կամավոր կերպով գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնում է հանցագործին կամ այլ անձի, անձանց կամ չի խոչընդոտում վերջիններիս կողմից այդ գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները վերցնելուն>>։
Նման պայմաններում Ռ.Եսայանի արարքը ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակով 75.500.000 ՀՀ դրամին համարժեք 250.000 ԱՄՆ դոլարին տիրանալ, երբ այդ գումարը իրավասու անձի կողմից կամավոր կերպով հանձնվել է Ռ.Եսայանին, քանի որ իրավասու անձը եղել է մոլորության մեջ և գումարը Ռ.Եսայանին հանձնելու մտադրությունը Տ.Մուշեղյանի մոտ առաջացել է նրա կողմից իրեն համոզելու և հորդորելու արդյունքում։
Բողոք բերած անձը նշում է, որ դատարանն անթույլատրելի ապացույց է համարել փորձագետի թիվ 12121206 եզրակացությունը։ Այդ դեպքում, եթե նույնիսկ դատարանը գտել է, որ Տ.Մուշեղյանի և Ռ.Եսայանի խոսակցության ձայնագրությունը որպես ապացույց ճանաչելը անթույլատրելի է, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 284-րդ հոդվածի առաջին մասի ձևակերպումը ՍԴՈ-926 որոշմամբ ճանաչվել է սահմանադրությանը հակասող, ապա վերոհիշյալ ապացույցների հետ համադրելու արդյունքում կարող էր ներքին համոզմունք ձևավորել, որ իրականում Ռ.Եսայանը Տ.Մուշեղյանից գումար է վերցրել։
Ուշագրավ է նաև այն, որ ընդհանուր իրավասության դատարանը վկա Գ.Թաշչյանի ցուցմունքները չի հետազոտել և վերջինիս դատարանում չի հարցաքննել՝ հիմքում դնելով այն, որ նա դատական նիստերի ընթացքում ականջալուր է եղել գործով անցնող մյուս վկաների ցուցմունքներին, որը հաշվի առնելով բավարարվել է պաշտպանական կողմի միջնորդությունը, իսկ Գ.Թաշչյանի ցուցմունքները չհետազոտելու արդյունքում վկա, <<Լիդեր-Մոբիլ>> ՍՊԸ-ում որպես վարորդ հանդիսացող Ջ.Յոլչյանի տված ցուցմունքը առարկայազուրկ է դարձել, քանի որ Ջ.Յոլչյանը չնայած պնդել է, որ Ռ.Եսայանին Գ.Թաշչյանը <<Կոնվերս բանկի>> Հանրապետության հրապարակի մասնաճյուղից դուրս գալուց հետո գումար է տվել, սակայն չի կարողացել հիշել գումարը տալու օրը և գումարի չափը, այսինքն՝ մանրամասներ, որոնց տիրապետել է Գ.Թաշչյանը։
Նման պայմաններում պարզ չէ, թե դատաքննության ընթացքում ում վրա է դրված եղել դեռևս չհարցաքննված վկաներին դատական նիստերի դահլիճից դուրս հրավիրելու պարտականությունը՝ նկատի ունենալով, որ մեղադրող կողմը չէր կարող ենթադրել, թե ով է նիստերի դահլիճում գտնվող անձանցից Գ.Թաշչյանը։
Արդյունքում, տուժել է արդարադատությունը և Ռ.Եսայանին մեղսագրված արարքը հիմնավորող ուղղակի ապացույցը չի դրվել մնացած ապացույցների շարքում և իրենց համակցության մեջ չի համադրվել գործով ձեռք բերված բոլոր վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցների հետ։
Այսինքն՝ ընդհանուր իրավասության դատարանը ամեն կերպ ջանացել է հիմնավորված համարել այն, որ Ռ.Եսայանը 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին իր անձնական հարցերը կարգավորելու համար 250.000 ԱՄՆ դոլար Տ.Մուշեղյանից չի վերցրել, այլ գումար վերցրել է 2008թ. սեպտեմբերի 16-ին, որը փոխանցել է Ա.Աբրահամյանին 100.000.000 ՀՀ դրամի չափով՝ հիմքում դնելով համակարգչատեխնիկական փորձաքննության թիվ 12-095 եզրակացությանը կից ներկայացված և քննիչի կողմից զննված հավելվածի 63-րդ և 64-րդ սյունակներում առկա <<16.09.2008թ. Ալեքսանդր Աբրահամյան 100.000.000 ՀՀ դրամ կանխիկ>> գրառումը, որը դատարանում չի ընդունել նաև Ռ.Եսայանը՝ նշելով, որ Ա.Աբրահամյանին փոխանցած գումարը եղել է մոտավորապես 150.000 ԱՄՆ դոլար, այսինքն՝ դատարանի վկայակոչած 100.000.000 ՀՀ դրամը կազմել է 306.300 ԱՄն դոլար, ինչն ակնհայտ տարբերվել է Ռ.Եսայանի նշած գումարի չափից։
Անդրադառնալով Տ.Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով մեղսագրված արարքին՝ մեղադրանքի կողմը փաստում է, որ վերջինիս արարքին դատաքննության ընթացքում ճիշտ իրավական գնահատական է տրվել, որը ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից անհիմն կերպով վերաորակվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, և վաղեմության ժամկետն անցած լինելու պատճառաբանությամբ վերջինս ազատվել է քրեական պատասխանատվության ենթարկվելուց։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի բացակայությունը Տ.Մուշեղյանի արարքում ընդհանուր իրավասության դատարանը հիմնավորել է դատաքննության ընթացքում վերջինիս առաջադրված մեղադրանքում առկա անորոշությամբ, ինչպես նաև վրիպակներով/2008... և այլն/։
Դատարանը նաև հղում է կատարել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Գ.Ճաղարյանի և այլոց գործով 2012թ. օգոստոսի 24-ի թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշման վրա։
Մանավորապես, արձանագրել է, որ <<Արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրացման առումով անընդունելի է, երբ իրավասու պաշտոնատար անձը համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում մեղադրանքը ձևակերպելիս սահմանափակվի միայն քրեական օրենքով արգելված արարքի ընդհանրական նկարագրությամբ>>:
Այս առումով անհրաժեշտ է նշել, որ Տ.Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով մեղսագրված արարքը մեղադրանքի կողմից ընդհանրական ձևով չի նկարագրվել։
Տ.Մուշեղյանին առաջադրված մեղադրանքի որոշման մեջ նշվել են վերջինիս մեղավորությունը հիմնավորող փաստերը, մասնավորապես այն, որ բնակելի շինությունները, որպես գրավի ապահովման պարտավորություն, գրավադնելով <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲԸ-ում 2008թ. օգոստոսի 25-ին կնքված թիվ 178765 հիմնական վարկային պայմանագրով և լրացուցիչ համաձայնագրով 2008թ. օգոստոս-նոյեմբեր ամիսներին բանկից շինարարական աշխատանքների իրականացման և ընթացիկ ֆինանսական գործունեության ապահովման նպատակով ստացված ընդհանուր 3.000.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 904.572.450 ՀՀ դրամ վարկի գումարից 309.701.100 ՀՀ դրամը, որը որպես փոխհատուցում գումարի և բնակելի մակերես տրամադրելու կարգով պետք է հատկացվեր Բուզանդի փողոցի 103, 105, 107 և Ամիրյան 80 հասցեներում գտնվող բնակելի շինությունների վերոհիշյալ սեփականատերերին, նրանց չի հատկացրել, այլ ուղղել է այլ նպատակների, մասնավորապես 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին Տ.Մուշեղյանն իր գործընկեր Ռ.Եսայանի խնդրանքով վերջինիս անձնական կարիքները հոգալու համար նրան տրամադրել է 75.500.000 ՀՀ դրամ, 2008թ. դեկտեմբերի 25-ին <<Լիդեր Մոբիլ >> ՍՊԸ-ից ելքագրել է 298.000.000 ՀՀ դրամ, որն ընկերությանը վերադարձվել է մինչև 2009թ. օգոստոսի 5-ը, որից հետո 2008թ. օգոստոս ամսին Տ.Մուշեղյանի անունով <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի դրամարկղից որպես առհաշիվ գումար ելքագրվել է 274.649.200 ՀՀ դրամ, իսկ ընկերության փաստաթղթերում և դրամարկղի գրքում նշում չի կատարվել գումարը ծախսելու նպատակի մասին, որպես փոխառություն քաղաքացի Արենա Եսայանի անվամբ 2009թ. օգոստոսի 6-ին ընկերությունից ելքագրել է 21.540.000 ՀՀ դրամ և այլն։
Թերևս, որպես վրիպակ կարելի է դիտարկել միայն 2008թ. օգոստոս ամսին Տիգրան Մուշեղյանի անունով <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի դրամարկղից որպես առհաշիվ գումար ելքագրված 274.649.200 ՀՀ դրամը, որը իրականում ելքագրվել է 2009թ. օգոստոս ամսին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<Կանխամտածված սնանկությունը պարտապանի հիմնադիրների /մասնակիցների/ կամ նրան կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու կամ նրա որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն ունեցող այլ անձանց, այդ թվում՝ պարտապանի ղեկավարի, հավասարապես՝ նաև անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը կամ դրանց չափի ավելացումը սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով, և եթե պարտապանին կամ պարտատերերին պատճառվել է խոշոր վնաս>>։
Ըստ էության՝ կանխամտածված սնանկությունը դա գիտակցաբար իրականացվող անարդյունավետ գործարար կառավարումն է, որի նպատակը քաղաքացիական պարտավորությունների կատարումից խուսափելն է։
Համաձայն <<Սնանկության մասին>> ՀՀ օրենքի 3-րդ հոդվածի` <<պարտապանը կարող է սնանկ ճանաչվել դատարանի վճռով՝ ինչպես սեփական նախաձեռնությամբ, /կամավոր սնանկության դիմում/ այնպես էլ՝ պարտատիրոջ պահանջով / հարկադրված սնանկության դիմում/։
Անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծում հարկադիր սնանկության դիմումի հիման վրա հնարավոր է, եթե թույլ է տրվել օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկը գերազանցող անվիճելի վճարային պարտավորությունների 60-օրյա կամ ավել ժամկետով կետանց և վճռի կայացման պահին նշված կետանցը շարունակվել է, /փաստացի անվճարունակություն/, վճարային պարտավորությունն անվիճելի է, եթե պարտապանը չի առարկում դրա դեմ, կամ եթե առարկում է հիշյալ պարտավորությունների դեմ, սակայն վճարային պարտավորությունները ճանաչված է օրինական ուժի մեջ մտած վճռով կամ դատավճռով, և բացակայում է հաշվանցի հնարավորությունը, պահանջը հիմնված է գրավոր գործարքի վրա, և պարտապանը չի ապացուցում, որ տվյալ պահանջի դեմ առարկելու բավարար հիմքեր ունի /ներառյալ՝ պահանջի հաշվանցը/, պահանջը բխում է օրենքով սահմանված հարկեր, տուրքեր կամ պարտադիր այլ վճարներ վճարելու պարտապանի պարտավորությունից, և պարտապանը չի ապացուցում, որ տվյալ պահանջի դեմ առարկելու բավարար հիմքեր ունի /ներառյալ՝ պահանջի հաշվանցը/, պահանջի չվիճարկվող մասը գերազանցում է օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկը>>։
Այսինքն, ունենալով անվիճելի վճարային պարտավորություններ և դրանք կատարելու համար բավարար ֆինանսական միջոցներ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ մասնակից և տնօրեն Տ.Մուշեղյանը դրանք օգտագործել է իր պարտավորությունների կատարման կամ դրա համար պայմաններ ստեղծելու հետ չկապված նպատակներով, այդպիսով կանխամտածված ձևով ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ, այն է թույլ է տվել օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկը գերազանցող անվիճելի վճարային պարտավորությունների 60-օրյա և ավել ժամկետով կետանց, որը շարունակվել է <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի սնանկության գործով վճռի կատարման պահին՝ 2013թ. օգոստոսի 28-ին, և գերակա հանրային շահ ճանաչված տարածքի սեփականատերերի մի մասին ոչինչ չի վճարել։
Ընդհանուր իրավասության դատարանը նաև արձանագրել է, որ հիշյալ քրեական գործով որպես տուժող կարող էր հանդես գալ միայն <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն, որի տնօրենի՝ Տ.Մուշեղյանի, ոչ իրավաչափ գործողությունների առումով վերջինիս կարող էր մեղսագրվել այդ արարքի կատարումը։
Բողոք բերած անձը գտնում է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանը քրեական գործի փաստական հանգամանքները վերլուծել է ոչ ճիշտ նաև այս դեպքում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է՝ <<Առևտրային կամ այլ կազմակերպությունների ծառայողների կողմից իրենց կարգադրիչ կամ այլ լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օգտին օգտագործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպատակով օգտագործելը, եթե անձանց, կազմակերպությունների կամ պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել>>։
Հիշյալ հոդվածի դիսպոզիցիայի վերլուծությունից ակնհայտ է, որ որպես տուժող կարող են հանդես գալ ինչպես կազմակերպությունը, այնպես էլ այլ անձիք՝ տվյալ դեպքում Երևան քաղաքի Բուզանդի փողոցի 103-րդ, 105-րդ, 107-րդ և Ամիրյան 80-րդ հասցեների թվով 13 բնակիչները, որոնք սույն քրեական գործի շրաջանակներում նախաքննական մարմնի կողմից ճանաչվել են որպես տուժող և նման դատավարական կարգավիճակը պահպանվել է նաև Տ.Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում։
Նկատի ունենալով, որ լրացուցիչ դատահաշվապահական-տնտեսագիտական փորձաքննության թիվ 14-0395Դ եզրակացության համաձայն՝ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի վարկային պարտավորությունը <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ի առջև կազմել է 1.112.700.000 ՀՀ դրամ և այդ առումով փորձագետները նշել են, որ <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ում <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի կողմից գրավադրված գույքի իրացումից ստացվելիք գումարը վարկային պարտավորության չվճարված մնացորդի գումարին հավասար լինելու պայմաններում <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի կողմից <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ին վնաս չի տրվել, իսկ եթե գրավադրված գույքի իրացումից ստացվելիք գումարի և վարկային պարտավորության մնացորդի տարբերությունը լինի բացասական, ապա <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի կողմից <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ին պատճառված վնասը կկազմի այդ տարբերության բացասական գումարի չափով՝ նման պայմաններում ակնհայտ է, որ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի մասնակից և տնօրեն Տ.Մուշեղյանի անօրինական գործողությունների արդյունքում վնաս պատճառվել է Երևան քաղաքի Բուզանդի փողոցի 103-րդ, 105-րդ, 107-րդ և Ամիրյան 80-րդ հասցեների թվով 13 բնակիչներին, որոնք էլ հանդիսանում են սույն գործով տուժող, որն օրինաչափ է։
Ընդհանուր իրավասության դատարանը հիմնավորված է համարել << Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ին պատճառված վնասը այն մասով, որ Տ.Մուշեղյանի կողմից իրականացված ոչ նպատակային գործարք հանդիսացել է 2008թ. սեպտեմբերի 16-ին Ռ.Եսայանի միջոցով Ա.Աբրահամյանին փոխանցված 150.000 ԱՄՆ դոլարը, կամ ինչպես նշված է եղել <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի ներքին օգտագործման փաստաթղթերում՝ 100.000.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումարի տրամադրումը։
Որպես հիմնավորում ընդհանուր իրավասության դատարանը նշել է, որ հիշատակված 100.000.000 ՀՀ դրամի մասին ինչպես Տ.Մուշեղյանը, այնպես էլ Ա.Աբրահամյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ոչինչ չեն նշել, բացի այդ, նշված հարցի շուրջ քննություն չի կատարել նախաքննական մարմինը այդ մասին ունենալով փաստեր։
Ուշագրավ է այն, որ դատարանում որպես ապացույց հետազոտված դատահաշվապահական փորձաքննության թիվ 17321209 եզրակացության <<Հետազոտություն>> բաժնում առկա է նշում <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի դրամարկղից առհաշիվ ելքագրված 280.000.000 դրամի մասին, որը փորձագետները հիմնավորված են համարել վերլուծելով Տ.Մուշեղյանի 2012թ. հունիսի 17-ին տված նախաքննական ցուցմունքը և գործում առկա փաստաթղթերը։
Այսպես, Տ.Մուշեղյանը ցուցմունք է տվել, որ իր անունով առհաշիվ ելքագրված 280.000.000 դրամը կանխիկացվել և ընկերության դրամարկղից դուրս է գրվել այն պարզ պատճառով, որ իրեն պարզ է եղել, որ ներդրողների կողմից պարտավորությունների կատարումը անորոշ ժամանակով հետաձգվելու է և ընկերությունը բարդություններ էր ունենալու <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ի հետ, ինչի արդյունքում վարկի գումարի մնացորդը կարող էր բանկի կողմից հետ գանձվել, որպես վարկի սպասարկման գումար, ինչը շատ անբարենպաստ հետևանքներ կունենար ընկերության համար հետագա գործունեության տեսակետից։ Տվյալ գումարը դրամարկղից հանելը իրեն հնարավորություն է տվել ժամանակ շահել և հոգալ ընկերության կարիքները, մասնավորապես՝ կրեդիտորների հետ կայուն հարաբերություններ պահպանել։ Մոտավոր հաշվարկներով իր կողմից ծախսվել է 350.000.000 ՀՀ դրամ, այսինքն ավելի քան իր կողմից ստացված 298.000.000 ՀՀ դրամը, որից հիշել է առավել խոշոր ծախսերը. 156.000.000 որպես փոխառություն վերադարձրել է Ա.Աբրահամյանին, ով հանդիսացել է իր կողմից կատարվող աշխատանքների խոշոր ներդրողը, 113.058.000 ՀՀ դրամ վճարել է <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ին որպես <<Լիդեր Մոբիլ>> ընկերությանը տրված 3.000.000 ԱՄՆ դոլար վարկի տոկոսների և տույժ-տուգանքների մարում, 75.750.000 ՀՀ դրամ տվել է Ռ.Եսայանին ով հրաժարվել է այդ գումարը հետ վերադարձնել, իսկ շուրջ 6.000.000 ՀՀ դրամ կատարել է ընթացիկ ծախսեր, որոնց մանրամասները չի հիշել։
Չնայած դատարանի այն դիտարկմանը, որ Տ.Մուշեղյանի նախաքննական ցուցմունքները չեն հրապարակվել և դրանք ապացույցների գնահատման հիմքում չեն կարող դրվել, այնուամենայնիվ բողոք բերած անձը գտնում է, որ փորձագետի եզրակացության մեջ արտացոլված՝ Տ.Մուշեղյանի ցուցմունքը ուսումնասիրվել է նաև դատարանի կողմից հիշյալ փորձագետի եզրակացությունը հետազոտելու ընթացքում, որից ակնհայտ է դառնում, որ Տ.Մուշեղյանը դեռևս նախաքննության ընթացքում հայտնել է Ա.Աբրահամյանին 100 միլիոն ՀՀ դրամից ավել գումար վերադարձնելու հանգամանքը, ուստի դատարանի այն պնդումը, որ Տ.Մուշեղյանը իր ցուցմունքներում չի հիշատակել Ա.Աբրահամյանին 100.000.000 ՀՀ դրամ վերադարձնելու մասին՝ չի համապատասխանում իրականությանը և դատարանի կողմից ներկայացվել է խեղաթյուրված ձևով։
Նկատի ունենալով, որ <<Լիդեր Մոբիլ>> և <<Հերմեկ>> ՍՊ ընկերությունների համակարգիչներով կատարված համակարգչատեխնիկական թիվ 12-095 փորձաքննության եզրակացության արդյունքներով հնարավոր է եղել վերականգնել նախկինում ստեղծված ֆայլեր, որոնք փորձագետների կողմից հավաքվել են մեկ լազերային սկավառակում՝ փորձաքննության եզրակացությանը կից և հաշվի առնելով, որ սկավառակի <<Վարկ>> կոչվող ֆայլում առկա են <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ից ստացված 3 միլիոն վարկի ծախսի վերաբերյալ տեղեկություններ, որի 71-րդ սյունակում նշված է նաև Ռադիկ՝ /250.000 ԱԱՆ/303/75.750.000 ՀՀ դրամ/ 2014թ. հոկտեմբերի 7-ին դատաքննության ընթացքում մեղադրանքի կողմը միջնորդություն է ներկայացրել դատարանին դատաքննությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածի կարգով հետաձգելու և Տ.Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու կամ փոփոխելու նպատակով՝ նշելով մի շարք քննչական գործողություններ կատարելու, ինչպես նաև լրացուցիչ դատատնտեսագիտական և դատահաշվապահական համալիր փորձաքննություն նշանակելու անհրաժեշտությունը, սակայն ընդհանուր իրավասության դատարանը մերժել է միջնորդությունը՝ չնայած որ միջնորդության մեջ նշված հանգամանքների վերաբերյալ հարցադրումներ է կատարել ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանին։
Մասնավորապես՝ միջնորդությունը վերաբերել է նրան, որ դատաքննության ընթացքում Տ.Մուշեղյանը նշել է, որ <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ից վարկը վերցնելուց հետո կատարված գումարային ծախսերը կատարվել են միմիայն վարկի գումարներից և վարկը ստանալու օրվա դրությամբ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի դրամարկղի գրքում արտացոլված 58.337.061 ՀՀ դրամ դրամական միջոցների մնացորդից։
<<Վարկ>> կոչվող ֆայլում առկա են եղել մի շարք քաղաքացիների և ընկերությունների տվյալներ, որոնց գումարներ են փոխանցվել 2008թ. օգոստոսի 25-ից հետո։
Այսպես, 2008թ. օգոստոսի 29-ին 179.000.000 ՀՀ դրամ է փոխանցվել <<ՎՏԲ Հայաստան Բանկին>> ՓԲԸ-ին որպես <<Հերմեկ>> ՍՊԸ-ի վարկի գումար, 10 մլն ՀՀ դրամ է տրվել քաղաքացի Հակոբ Մարտիրոսյանին, 2008թ. սեպտեմբերի 2-ին 1.285.375 դրամ գումար է վճարվել Գայանե Հարությունյանին, Աշոտ Ղուկասյանին, Սիրանուշ Նազարյանին, Ֆրիդրիխ Բադեյանին, Արտակ Գալստյանին, 2008թ. սեպտեմբերի 5-ին 4.927.500 դրամ է վճարվել <<Հերմեկ>> ՍՊԸ-ի գործընկերներ <<Էմիլ Պլաստ>>, <<Ֆլեշ>>, <<Ավիատրանս>>, <<Էգա>>, <<Հայ Թեք>>, <<Հայթիվիպիէս>> և այլ ընկերություններին։ Գարուշ Մովսիսյանին 2008թ. սեպտեմբերի 12-ին վճարվել է 70.000 ՀՀ դրամ, Հրաչ Սարգսյանին 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին փոխանցվել է 20.000 ԱՍՆ դոլարին համարժեք 6.060.000 դրամ, <<Սպիտակ-1>> ՍՊԸ-ին վճարվել է 60.600.000 ՀՀ դրամ, ոմն Վոլոդիային վերադարձվել է 60.000 ԱՄՆ դոլարին համարժնք 18.180.000 ՀՀ դրամի պարտք, 2008թ. սեպտեմբերի 20-ին 10.000 ԱՄՆ դոլար կրկին վճարվել է Հակոբ Մարտիրոսյանին։ 2008թ. հոկտեմբերի 2-ին Հրանուշ Հայրապետյանիե, Ռուզաննա Գևորգյանին, Լուսյա Դանիելյանին, Մանվել Սարգսյանին, Ղուկաս Մովսիսիյանին, Կարեն Մկրտչյանին վճարվել են 715.500 ՀՀ դրամ, 2008թ. հոկտեմբերի 3-ին Գայանե Հարությունյանին, Աշոտ Ղուկասյանին, Սիրանուշ Նազարյանին, Ֆրիդրիխ Բադեյանին վճարվել է 728.575 ՀՀ դրամ, նշված անձանց, ինչպես նշվեց առկա են վճարված գումարներ նաև 2008թ. սեպտեմբերի 2-ին։
Թերևս, այս մասին է վկայում փորձագետի թիվ 17321209 եզրակացության <<Հետազոտություն>> բաժնում նշված Տ.Մուշեղյանի կողմից <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի դրամարկղից որպես առհաշիվ գումար ելքագրված 274.649.200 ՀՀ դրամը, որի ծախսը հիմնավորող փաստաթղթեր ընկերությանը չեն ներկայացվել և գումարը ընկերությանը հետ չի վերադարձվել։
Փաստորեն, ընդհանուր իրավասության դատարանը հիմնավորված է համարել 2008թ. սեպտեմբերի 16-ին Ռ.Եսայանի կողմից Ա.Աբրահամյանին 100.000.000 ՀՀ դրամ փոխանցելու հանգամանքը՝ հիմնվելով փորձագետի եզրակացությանը կից հավելվածում նշված գրառման վրա, սակայն հավելվածում նշաված մյուս գրառումները որևէ կերպ չի համադրել քրեական գործի փաստական հանգամանքների հետ, որի արդյունքում պարզ չէ, թե ինչու է դատարանը հավելվածում առկա գրառումներից մեկը կարևորել, իսկ մյուսները՝ ոչ։
Այնուհետև, համապատասխան միջնորդություն է ներկայացվել վերոհիշյալ անձանց և կազմակերպության ներկայացուցիչներին դատարան հրավիրելու և հարցաքննելու, ինչպես նաև լրացուցիչ դատատնտեսագիտական և դատահաշվապահական համալիր փորձաքննություն նշանակելու ուղղությամբ՝ նկատի ունենալով, որ փորձագետի կողմից տրված թիվ 14-0395Դ եզրակացությունը բավարար չափով պարզ և լրիվ չէ, սակայն դա ևս դատարանի կողմից անհիմն կերպով մերժվել է։
Կանխամտածված սնանկության հանցակազմի մեկնաբանությունից ակնհայտ է, որ եթե վարկատուի պահանջների բավարարվածությունը քննարկվող ժամանակահատվածում էականորեն կամ անդառնալի կերպով վատթարացել են, իսկ կազմակերպության ղեկավարի կողմից իրականացված գործարքները չեն համապատասխանում շուկայական պայմաններին կամ գործարար շրջանառության սովորույթներին, ապա կանխամտածված սնանկության հատկանիշներն այստեղ առկա են։
Հիշյալ հանցակազմի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ նախ պետք է հաշվարկվեն բոլոր այն ցուցանիշները, որոնք բնութագրում են կազմակերպության ապահովվածությունը իր պարտատերերի նկատմամբ ունեցած պարտավորությունները կատարելու առումով, երկրորդ՝ պետք է վերլուծության ենթարկվի նաև կազմակերպության կողմից կնքած գործարքների պայմանները, որոնք հանգեցրել են վերջինիս ֆինանսական վիճակի կտրուկ վատթարացմանը և որոնց պատճառով է, որ կազմակերպությունը սնանկացել է։
Ասվածի հավաստումն է Տ.Մուշեղյանի կողմից 3.000.000 վարկը ստանալուց հետո <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ից առհաշիվ գումարներ ելքագրելը և կազմակերպության հետ չառնչվող որոշ կազմակերպությունների և անձանց գումարներ տալը, ինչը նպաստել է կազմակերպության սնանկացման, որի մասին արդեն իսկ նշվել է վերևում։
Որպես կանխամտածված սնանկության օբյեկտիվ կողմի հատկանիշ օրենսդիրը նշել է նաև որ անվճարունակությունը կարող է ստեղծվել կամ ավելացվել տարբեր ձևերով՝ անշահավետ վնասակար գործարք կնքելով, պարտապանի կողմից ուրիշի պարտքերը սեփականը դարձնելով, դեբիտորական պարտավորաթյունները դիտավորյալ չպահանջելով կամ իրեն պատկանող իրավունքը զիջելով /ցեսիա/։
Սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, սուբյեկտը գիտակցում է, որ իր արարքներով ստեղծում է սնանկության հատկանիշներ, և ցանկանում է դա։
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է արարքի շարժառիթը՝ սեփական կամ այլ անձանց շահերը, իսկ սեփական կամ այլ անձանց շահ ասելով՝ պետք է հասկանալ գույքային շահը, որը կարող է դրսևորվել նաև այլ ձեռնարկություն ֆինանսավորելու, այլ գույքային պարտականություններից խուսափելու և այլ ցանկություններով։
Փաստորեն, Տ.Մուշեղյանը 2008թ. օգոստոսի 25-ին <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ից 3.000.000 ԱՄՆ դոլար վարկ ստանալով, իր մեկ այլ ընկերության՝ <<Հերմեկ>> ՍՊԸ-ի ունեցած պարտքերը դարձրել է <<Լիդեր Մոբիլ>> ընկերության պարտքեր և գիտակցելով, որ դա հանգեցնելու է սնանկացման՝ մարել է <<Հերմեկ >> ՍՊԸ֊-ի պարտքերը, որոնցից կարելի է նշել վերը թվարկված վճարումներից 2008թ. օգոստոսի 29-ին 179.000.000 ՀՀ դրամ <<ՎՏԲ Հայաստան Բանկ>> ՓԲԸ-ին փոխանցելը, որպես <<Հերմեկ>> ՍՊԸ-ի վարկի գումար, 2008թ. սեպտեմբերի 5-ին 4.927.500 դրամ <<Հերմեկ>> ՍՊԸ-ի գործընկերներ <<Էմիլ Պլաստ>>, <<Ֆլեշ>>, << Ավիատրանս>>, <<Էգա >>, <<Հայ Թեք>>, <<Հայթիվիպիէս>> և այլ ընկերություններին վճարելը և այլն։
Այսպիսով, արարքը որպես կանխամտածված սնանկություն որակելու համար պարտադիր է, որպեսզի հաստատված համարվի, որ ֆիզիկական անձը, կամ իրավաբանական անձի ղեկավարն իրականացնում է ակտիվ, նպատակաուղղված գործունեություն, որպեսզի իրեն, կամ իր կողմից ղեկավարվող կազմակերպությունը հասցնի այնպիսի վիճակի, որի պայմաններում անհնար կդառնա ամբողջ ծավալով հատուցելու վարկային կազմակերպությունների, բանկերի կողմից տրամադրված վարկերը կամ կատարել պարտավորություններն՝ ուղղված նաև անձանց կամ կազմակերպություններին։
Երևան քաղաքի Բուզանդի փողոցի 103-րդ, 105-րդ, 107-րդ և Սմիրյան 80-րդ հասցեներում գտնվող բնակելի շինությունների թվով 13 բնակիչներին 3.000.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 904.572.450 ՀՀ դրամ վարկի գումարից 309.701.100 ՀՀ դրամ Տ.Մուշեղյանի կողմից չվճարելը վերոհիշյալի հավաստումն է, որը ևս մեկ անգամ հիմնավորում է, որ գերակա հանրային շահ ճանաչված տարածքի վերոհիշյալ բնակիչները հանդիսանում են տուժողներ Տ.Մուշեղյանի ակտիվ, նպատակաուղղված գործողություններից։
Ընդհանուր իրավասության դատարանը նաև արձանագրել է, որ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի և <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ի միջև հիմնական վարկային պայմանագիրը կնքվել է 2008թ. օգոստոսի 25-ին։ Տվյալ պայմանագրով սահմանվել է, որ գումարը տրամադրվել է 5 տարի ժամկետով՝ մինչև 2013թ. օգոստոսի 25-ը։ Միաժամանակ՝ նշված պայմանագրին կցված լրացուցիչ համաձայնագրով սահմանվել է, որ այն տրամադրվում է մաս-մաս՝ 2 մլն և 1 մլն համամասնություններով։
Ըստ համաձայնագրի 3.3.1 կետի՝ վարկառուն պարտավոր է եղել վարկն օգտագործել շինարարության և ընթացիկ ֆինանսական գործունեության ապահովման սպատակով։
Հարկ է նշել, որ ընթացիկ ֆինանսական գործունեության ապահովում ասելով բանկը նկատի է ունեցել << Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի ֆինանսական գործունեության ապահովումը, և ոչ թե <<Հերմեկ>> ՍՊԸ-ի ֆինանսական գործունեության ապահովումը, շինարարական աշխատանքների իրականացումը նույնպես վերաբերել է <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ին։
Այս ուղղությամբ Տ.Մուշեղյանը դատարանին պարզաբանել է, որ վերցրած 3.000.000 ԱՄՆ դոլար վարկը ուղղված է եղել շինարարական նախագծի կազմմանը, մասնավորապես, իր բիզնես ծրագիրը ունեցել է 2 փուլ՝ նախնական նախագծում և տեխնիկատնտեսական նախագծում, որոնց վրա ինքը գումարներ է ծախսել, սակայն թե՛ նախաքննության, թե՛ դատաքննության ընթացքում Տ.Մուշեղյանի կողմից չեն ներկայացվել <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ ընկերության միջոցով կառուցվելիք բազմաբնակարան շենքի նախագծային աշխատանքներ կատարելու վերաբերյալ օրենքով վավերացված փաստաթղթեր։
Բացի այդ, դատարանը նաև արձանագրել է, որ փաստորեն, <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ն և <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն կնքել են քաղաքացիաիրավական գործարք՝ վարկային պայմանագիր, որն ապահովված է եղել գրավով և այն հանդիսացել է այդ պայմանագրին նախորդած մեկ այլ քաղաքացիաիրավական գործարքների պահանջների պահպանմամբ կնքված՝ բնակիչների կողմից իրենց կամքով օտարված բնակելի տարածքները, որոնք արդեն լիարժեք տնօրինման, տիրապետման և օգտագործման իրավունքով, առուվաճառքի պայմանագրով փոխանցված են եղել <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ին և վերջինս իրավունք է ունեցել արդեն ըստ էության իր հայեցողությամբ տնօրինել գույքը, ինչը և արել է՝ դրանք գրավադնելով բանկում։
Քաղաքացիների և <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի միջև կնքված պայմանագրի 1.1 կետում սահմանված է, որ Երևանի գլխավոր պողոտային հարող տարածքում քաղաքաշինական ծրագրի իրականացման նպատակով, օրենքով սահմանված կարգով կողմերը համաձայնություն են ձեռք բերել հետևյալի մասին.
<<Կողմ-2>>-ը << Կողմ-1>>-ին է փոխանցում իրեն սեփականության իրավունքով պատկանող /.../ որոշակի մակերեսով բնակարան հետագայում այն քանդելու և կառավարության որոշմամաբ սահմանաված նպատակներին ծառայեցնելու համար>>։
Հիշյալ պայմանագրի 5-րդ բաժնի եզրափակիչ դրույթներում, կետ 5.1 հստակ սահմանված է, որ <<Սույն պայմանագիրը պայմանագրի 1.2 կետում նշված հասցեում գտնվող բնակարանը <<Կողմ-1>>-ի կողմից << Կողմ-2>>-ին հանձնելու և դրա համապատասխան մնացած գործընթացների մասով միաժամանակ հանդիսանում է անշարժ գույքի առուվաճառքի պայմանագիր ե լրացուցիչ նմանատիպ պայմանագիր կնքելու անհրաժեշտություն չկա>>։
Ուշագրավ է, որ սույն պայմանագրով <<Կողմ-1 >> հանդիսացել է <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն, որի անունից հանդես է եկել <<Երևանի կառուցապատման ներդրումային ծրագրերի իրականացման գրասենյակ>> ՊՐԱԿ-ը, իսկ պայմանագրի 5.1 կետում հստակ սահմանված է, որ <<... պայմանագրում նշված հասցեում գտնվող բնակարանը <<Կողմ-1 >>-ի կողմից << Կողմ-2>>-ին հանձնելու և դրան համապատասխան մնացած գործընթացների մասով միաժամանակ հանդիսանում է անշարժ գույքի առուվաճառքի պայմանագիր և լրացուցիչ նմանատիպ պայմանագիր կնքելու անհրաժեշտություն չկա>>։
Այսինքն, կարելի է փաստել, որ սույն գործով տուժող հանդիսացող քաղաքացիներին <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն բնակարաններ չի հատկացրել, ուստի վերջիններիս միջև կնքված <<Հասարակության և պետության կարիքների համար անշարժ գույքի սեփականության, օգտագործման իրավունքից, տնօրինումից, տիրապետումից և օգտագործումից հրաժարվելու, անձանց հաշվառումից հանելու, դրա դիմաց փոխհատուցման կարգով բնակելի մակերես հատկացնելու մասին>> պայմանագիրը չի կարող միաժամանակ հանդիսանալ առուվաճառքի պայմանագիր։
Փաստորեն, ընդհանուր իրավասության դատարանը խախտել է Տ.Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների ազատ գնահատման սկզբունքը, դրանց տվել է կամայական և սուբյեկտիվ գնահատականներ, ինչի արդյունքում կայացրել է չհիմնավորված դատական ակտ։
Ապացույցների ազատ գնահատման վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է հայտնել 2010թ. փետրվարի 10-ին Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ, որի համաձայն՝ <<... ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիություն, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին։
Գնահատման ենթակա են, ինչպես ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, այնպես էլ աղբյուրները։ Ապացույցների գնահատումը համապատասխան որոշումներում պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների ձևով՝ հիմնավորելով, թե ինչու որոշ ապացույցներ դրվել են որոշման հիմքում, իսկ մյուսները մերժվել են՝ ճանաչվելով ոչ հավաստի։
Զարգացնելով իր իրավական դիրքորոշումը ՀՀ Վճառաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ .... ապացույցը գնահատող անձը մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա։ Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին դատավարության նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց կամ մարմինների տված գնահատականներով>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն պատժի եպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս անհատական մոտեցման սկզբունքը պահպանելու, ինչպես նաև պատիժ նշանակելիս հանցանքի ծանրությունը հաշվի առնելու հարցի վերաբերյալ իր դիրքորոշումն է արտահայտել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը՝ 2007թ. օգոստոսի 30-ին կայացված ՎԲ-142/07 որոշմամբ, որի դրույթների համաձայն՝ պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցում անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված են /մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին/։ Այսինքն, պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, որոշիչ հանգամանք է պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։
Այսպիսով, դատարանը պետք է բացահայտի կատարած կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա /հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն/։ Դատարանը հանրության համար վտանգավորության աստիճանը որոշելու ժամանակ պետք է պարզի և հաշվի առնի նաև քրեական օրենքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը հանցանքի կատարման պահին, ինչը սույն գործով ամբաստանյալների նկատմամբ դատավճիռ կայացնելիս ընդհանուր իրավասության դատարանը չի պահպանել։
Ընդհանուր իրավասության դատարանի այն դիտարկումը, որ սույն գործով տուժողի կարգավիճակ ունեցող անձիք չեն կարող հանդիսանալ քրեական գործով տուժողներ, քանի որ նրանք հանդիսացել են քաղաքացիաիրավական գործարքների կողմեր, որի ապացույց դատարանը դիտել է այն, որ քրեական գործի քննության ընթացքում <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ի հայցով սնանկ ճանաչված <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի վերաբերյալ սնանկության գործով որպես պարտատերեր ճանաչվելու և պարտատերերի ցուցակում ներառվելու նպատակով գործի դատաքննության ընթացքում հիշյալ տուժողները հրաժարվել են Տ.Մուշեղյանի դեմ ներկայացրած հայցադիմումներից, նույնպես անհիմն է, քանի որ տուժողների կողմից հայցապահանջից հրաժարվելը դեռևս չի նշանակել, որ նրանց կարգավիճակը կրել է ձևական բնույթ, քանի որ վերջիններիս հայցապահանջները կարող են քննարակվել քաղաքացիական գործի քննության ընթացքում, որը և ընթացքի մեջ է և ըստ էության կապ չունի քրեական գործի հետ։ Թվով 13 տուժողները որևէ կաշկանդվածություն չեն ունեցել հրաժարվել քրեական գործի քննության ընթացքում Տ.Մուշեղյանի և Ռ.Եսայանի դեմ ներկայացրած հայցապահանջներից, բայց միևնույն ժամանակ թիվ 61200312 քրեական գործի շրջանակներում հանդիսացել են որպես տուժող, դեռ ավելին տուժողներ Հարություն Պետրոսյանը, Ժենյա Պարսամյանը չեն հրաժարվել իրենց հայցապահանջներից, որը սակայն դատարանի կողմից մերժվել է՝ հիմքում դնելով ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1058-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջը։
31. Ելնելով վերոգրյալից, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 52-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 54-րդ հոդված 1-ին մասի 11-րդ կետով, 376-376.1-րդ, 378-379-րդ, 380.1-րդ, 381-րդ, 395-րդ, 399-րդ, 400-րդ հոդվածներով, բողոք բերած անձը Վերաքննիչ դատարանին խնդրում է վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, ամբողջությամբ բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014թ. նոյեմբերի 07-ի թիվ ԵԿԴ/0217/01/13 գործով կայացված դատավճիռը:

32. Ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանի պաշտպան Թ.Բաղդասարյանն իր վերաքննիչ բողոքի պատասխանում գտնում է, որ բողոքը ենթակա է մերժման` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Նախ մեղադրանքի կողմը ողջ քննության ընթացքում այդպես էլ չի կողմնորոշվել, թե քրեական օրենսգրքի, որ հոդվածով պետք է մեղադրվի իր պաշտպանյալը, ինչևէ չնայած, որ ինքն առարկում էր մեղադրանքը փոփոխելու և քննչական ու դատավարական գործողություններ կատարելու և ապացույցներ ձեռք բերելու հերթական միջնորդությանը, սակայն երևի թե պետք էր չառարկել և սպասել նոր քրեական օրենսգրքի ընդունմանն այն հավատով, որ այնտեղ գոնե մեղադրանքի կողմը կկարողանար գտնել հանցակազմ, որը որևէ կերպ հնարավոր կլիներ մոտեցնել պաշտպանյալի գործողություններին, գործողություններ, որոնք ամբողջ աշխարհում կոչվում են բիզնես, իսկ ըստ դատախազության ինչ ասես՝ սկսած խարդախությունից, հետո վարկի օգտագործման նպատակայնություն, այնուհետև իրավաբանական կազմակերպության ղեկավարի պաշտոնն ի վնաս կազմակերպության օգտագործել, այնուհետ կանխամտածված սնանկության հատկանիշներ ստեղծել և էլի, եթե դատարանը մեծահոգաբար չկանխեր այդ փնտրտուքը։
Դատաքննության սկզբում կար բավականին երկար ժամանակում կատարված քննություն, գործով ձեռք բերված ապացույցներ, բազմահատոր քրեական գործ, ի վերջո անազատության մեջ գտնվող ամբաստանյալ, և ինչ....
Ընդամենը մի վկայի՝ կոնկրետ <<Կոնվերս բանկի>> ներկայացուցչի հարցաքննություն, որը նախաքննության մարմինը կարող էր և պարտավոր էր անել նախաքննության շրջանակներում և միանգամից պարզ դարձավ, որ հանցագործությունը որում մեղադրվում է իր պաշտպանյալն արդեն վաղուց դուրս է եկել վաղեմության ժամկետներից ու այն այդպիսին էր արդեն իսկ այն ժամանակ երբ հաստատվում էր մեղադրական եզրակացությունը։ Ու հենց այդ պահից սկսված մեղադրանքի կողմը հասկանալով, որ բազմահատոր քրեական գործը վտանգված է, փոխարենը պարզելու նախաքննության մարմնի անգործության պատճառները, որի արդյունքում անազատության մեջ գտնվող անձ կար, մի հանճարեղ միտք հղացավ՝ անմիջապես փոփոխել մեղադրանքը, այն հնարավորիս ծանրացնել և թույլ չտալ տապալում, իսկ արդարադատություն կոչվածը, ապացույցներ հասկացությունը, քրեական օրենքի և քրեական դատավարության օրենսդրության նորմերը ու ողջ իրավական դաշտը կարծես թե երբևէ գոյություն չէին էլ ունեցել: Այն որ ասածը հիմնազուրկ չէ տեղյակ են այս դատավարության բոլոր մասնակիցները, սա այն բացառիկ գործերից է, երբ առաջադրվում է նոր մեղադրանք ու անձին մեղադրելուց հետո նոր, նույն մեղադրանք առաջադրողն հանդես է զալիս միջնորդությամբ ոչ միայն մեղադրանքը հիմնավորող ապացույց ձեռք բերելուն ուղղված այլ դեռ նոր պարզելու համար՝ առկա է արդյոք կանխամտածված սնանկության հիմքեր ստեղծելը և ավելին, եթե այո՝ ապա դրանք կարող էին արդյոք ստեղծվել կոնկրետ անձի կողմից։ Ինչևէ երբ ստացվեց համապատասխան եզրակացությունը և տապալվեցին մեղադրանքի բոլոր հույսերը, մեղադրանքում նշված հանցակազմի գոյությունը փաստող մեկ տողի կամ նախադասության ձեռք բերման, ուր էր թե այդ հանցագործության կատարման մեջ իր պաշտպանյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցի ապա մեղադրանքի կողմը որոշեց, որ արժե ևս մեկ անգամ փորձել փոփոխել այն ու երբ հնարավորություն չտրվեց նույն նիստում, որևէ գործողությամբ չպայմանավորված փոխվեց այս անգամ մեղադրանքի ծավալը։ Այս ամենի մեջ ուշադրություն չի դարձվել այն հանգամանքին, որ եթե մեղադրողը, փաստացի ընդունում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածով սահմանված արարքի բացակայությունը և հրաժարվում է այդ մեղադրանքից, դրանից հետևում է , որ ընդունում է իր պաշտպանյալի կողմից կատարված ծախսերի նպատակայնությունը, հետևաբար էլ փորձագետի եզրակացությամբ ամրագրված ծախսերը ու հարց է աոաջանում, եթե չկան ոչ նպատակային ծախսեր, ապա ինչ կանխամտածված սնանկության մասին է խոսքը և ինչ թվաբանությամբ նա տեսնում 309 միլիոն վճարելու հնարավորությունը, ընդհանուր 904 միլիոնից հանելով 871 միլիոնը ամրագրված եզրակացությամբ, որպես հիմնավորված ծախսեր։
Անդրադառնալով կոնկրետ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությանը,ըստ որի՝ կանխամտածված սեանկությունը պարտապանի հիմնադիրների /մասնակիցների/ կամ նրան կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու կամ նրա որոշումեերր կանխորոշելու հնարավորություն ունեցող այլ անձանց, այդ թվում պարտապանի ղեկավարի, հավասարապես նան անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը կամ դրանց չափի ավելացումը սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով, և եթե պարտապանին կամ պարտատերերին պատճառվել է խոշոր վնաս պատժվում է ազատազրկմամբ երկուսից վեց տարի ժամկետով, պատասխան ներկայացրած անձը ցանկանում է անդրադարձ կատարել հոդվածի դիսպոզիցիայով սահմանված սուբյեկտիվ կողմին՝ անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը բնորոշմանը և շատ պարզ համեմատական անցկացնել մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի հետ, որտեղ վերջինս մասնավորապես նշել է՝ որ Տ.Մուշեղյանը ունենալով բավարար միջոցներ վճարելու համար բնակիչների գումարները չի կատարել դա այլ այդ գումարները ուղղել է այլ նպատակների՝ և այդ այլ նպատակների թվարկումը սկսում է 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին Ռ.Եսայանին անձնական կարիքները հոգալու համար տրված 75.500.000 դրամով։ Նույն ճառով մեղադրողը հիմնավորված է համարել Ռադիկ Եսայանի կողմից իր վաղեմի ընկեր Տիգրան Մուշեղյանից դիտավորությամբ, վստահությունը չարաշահելու միջոցով առանձնապես խոշոր չափերի հափշտակություն կատարելը։ Մեղադրողն այնքան է խճճվել իր իսկ կողմից ներկայացված և փոփոխված մեղադրանքներում, որ հաշվի չի առել ակնառու փաստը, որ անձը չէր կարող կանխամտածված սնանկության հատկանիշներ ստեղծեր մեկ այլ հանցագործության տուժող դառնալով։ Այս դեպքում որտեղ է մնում հենց մեղադրողի կողմից հաստատված մեղադրանքը Ռ.Եսայանի մասով, կամ էլ Մուշեղյանը նախօրոք իմանալով հանդերձ, որ դառնալու է խարդախության զոհ որոշեց թեկուզ այդ գնով կազմակերպությունը տանել սնանկացման։ Իր կարծիքով կարելի էր այս փաստից հետո չխոսել այլևս ոչնչի մասին, սակայն այնուամենայնիվ ինքը կշարունակի։ Մեղադրանքի կողմն այդպես էլ չհստակեցրեց, թե խոսքը 2 սնանկության գործընթացներից, որին է վերաբերում: Եթե առաջին սնանկությունն է վիճարկվում, ապա դրանով ասելիք անգամ չկա քանի, որ հենց Տ.Մուշեղյանն է միջոցներ ձեռնարկել առողջացման ուղղությամբ և կազմակերպությունն առողջացվել է, իսկ երկրորդ գործընթացում կանխամտածված հիմքեր ստեղծելու մեջ մեղադրանք առաջադրելն ուղղակի անհեթեթություն է, քանի որ կազմակերպությունն առողջացումից հետո նոր հնարավորություններ կամ մուտքեր չի ունեցել, ուստի չեր էլ կարող որևէ կերպ Տ.Մուշեղյանը գործունեություն ծավալել և ինչ որ հիմքեր ստեղծեր։ Սրանից հետեում է, որ սա առաջին գործրնթացի տրամաբանական շարունակությունն է, որին Տ.Մուշեղյանը հնարավորություն չուներ միջամտելու, նույնիսկ մեծ ցանկության դեպքում։
25.08.2008թ. <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲԸ-ի և <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի տնօրենների կողմից կնքվել է թիվ ՀՎՊ-178765 վարկային պայմանագիրը, որով բանկը վարկառուին տրամադրել է 3.000.000 ԱՄՆ դոլլարի չափով վարկ, որն ապահովվել է համապատասխան անշարժ գույքի գրավադրմամբ։ Մինչ վարկի տրամադրման բուն նպատակին անդրադառնալը նշում է, որ անշարժ գույքը, որը գրավադրվել է <<Լիդեր Մոբիլ>> ՄՊԸ-ի կողմից կազմակերպությունը ձեռք է բերել համապատասխան պայմանագրերի հիման վրա նշված տարածքների բնակիչներից, որոնք 214-րդ հոդվածի շրջանակներում ճանաչվել էին տուժող, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով այդպես էլ չհստակեցվեցին վերջիններիս կարգավիճակները, քանի որ դատավարական կարգավիճակ ինքնաբերաբար ձեռք չեն բերում, այլ դա սահմանվում է համապատասխան որոշումներով։ Ինչևէ այդ բնակիչնեի հետ կնքված պայմանագրերը, դատարանում հետազոտված մյուս ապացույցները և ի վերջո վերջիններս նախաքննությամբ և դատարանում տված ցուցմունքներով հաստատեցին այն հանգամանքը, որ Տ.Մուշեղյանը բոլոր այն բնակիչներին ովքեր ցանկացել են իրենց գույքի դիմաց ստանալ գումարային փոխհատուցում, ստացել են առձեռն, իսկ մյուսները, ովքեր համարել են, որ իրենց սեփականությունը թերի է գնահատվել, իրենց գույքի գնահատված գումարի սահմաններում տնօրինելով իրենց գույքի արժեքն արտահայտող նյութական միջոցները, կնքել են հենց իրենց համար խիստ շահավետ պայմանագրեր նախնական առուվաճառքի պայմանագրի ձևով, կառուցվելիք շենքում բնակելի մակերեսներ ձեռք բերելու նպատակով, ու հենց այս դատաքննությամբ էլ հաստատվեցին այդ փաստական տվյալները։ Նույն կարգավիճակում կարող էր լինել յուրաքանչյուր այլ նախնական գնորդ, ոչ այդ տարածքի բնակիչներից, որն ուղղակի նախնական առուվաճառքի պայմանագիր ու ստացվում է որ այս հանգամանքներում նա ևս կհամարվեր տուժող։ Բնակիչների հանդեպ Տ.Մուշեղյանի պարտավորությունը ծագում է նախնական գնման պայմանագրի արդյունքում ծագած պարտավորությունների կատարման անհնարինության կապակցությամբ։
Ըստ վերոնշյալ վարկային պայմանագրի թիվ 178765 լրացուցիչ համաձայնագրի 3.3.1-րդ կետի վարկառուն պարտավոր է համաձայնագրով տրամադրված վարկն օգտագործել շինարարական աշխատանքների իրականացման և ընթացիկ ֆինանսական գործունեության ապահովման նպատակով։
Այս նախադասությամբ էլ մեղադրանքի կողմը փորձում է հիմնավորել բոլոր մեղադրանքները՝ հիմնվելով զուտ շինարարական աշխատանքներ հասկացության վրա ու հաշվի չի առնում, որ այդ պայմանագիրը կնքվել է բիզնես ծրագրի հիման վրա ու բացի այն,որ ծրագիրը շինարարական է ու դրանով պայմանավորված ցանկացած աշխատանքներ արտացոլվում են շինարարական վերտառույթով, նաև որ բիզնես ծրագրում հստակ արտացոլված է 1-ին փուլին առաջադրվող պահանջները, որի արժեքն կազմում է 6 միլիոն դրամ, այն է ՝ հողատարածքի իրացում, որպես սեփականության ձեռքբերում և նախագծի կազմում։ Պաշտպանյալն այս փուլի ամբողջական ֆինանսավորումն անգամ չի ստացել ուր թե մնաց հաջորդ փուլում նախատեսված շինարարական աշխատանքների դիմաց ֆինանսավորումը, որն էլ հենց սահմանում է հողային աշխատանքներ, հիմքերի տեղադրում, շենքերի հիմնակմախքի կառուցում ի դեպ նույնիսկ այդ դեպքում շինարարական աշխատանքների սկզբնական մասի կատարումն ըստ՝ 16.03.2007թ. <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի և Երևանի քաղաքապետարանի <<Երևանի կառուցապատման ներդրումային ԾԻԳ>> ՊՈԱԿ-ի միջև կնքված հասարակության և պետության կարիքների համար գերակա հանրային շահ ճանաչված Երևանի Ամիրյան ու Բուզանդի փողոցներին հարող տարածքում առկա սեփականության օտարման գործառույթի իրականացման հանձնարարության պայմանագրի 2.2.1-րդ կետի պետք է իրականացներ քաղաքապետարանը։
Ի վերջո, մեղադրանքում հիշատակված 309 միլիոն դրամը բնակիչներին հատուցելու դեպքում անգամ, որը միևնույն է վերջնական պարտքի չափը չէ, մեղադրողը ճիշտ չի ընկալել Տ.Մուշեղյանի բացատրությունն այդ կապակցությամբ, նույնիսկ այս պարագայում բանկի հանդեպ պարտավորությունը մնալու էր չկատարված և միևնույն է բանկը ձեռնարկելու էր սնանկության գործրնթացը, այ այդ դեպքում կանխամտածված սնանկության հարց կարող էր բարձրացվեր, եթե ապացուցվեր 3 միլիոն ԱՄՆ դոլլարից ավել ակտիվների հնարավորությունն, այսինքն վարկի գումարի, տույժ, տուգանքների և այլ պարտավորությունների կատարման ռեալ առկայության դեպքում Տ.Մուշեղյանը ֆինանսական միջոցներն ուղղեր այլ նպատակների և ստեղծեր համապատասխան հիմքեր։ Մեղադրողը որևէ իրավական հիմք չվկայակոչեց կամ չներկայացրեց որով հստակ սահմանվեր Տ.Մուշեղյանի պարտավորությունը բնակիչներին գումար վճարելու 2008թ. դրությամբ։ Այսինքն, այն ժամանակահատվածում երբ Տ.Մուշեղյանը ծախսել է վարկի գումար, նրա մոտ դեռ չէր էլ ծագել որևէ պարտավորություն։
Մեղադրողն իր բողոքում նշել է, որ պաշտպանյալը սկսել է կանխամտածված սնանկության հատկանիշներ ստեղծելուն ուղղված իր գործողությունները 2008թ. սեպտեմբերի 18-ին Ռ.Եսայանին գումար տալով, չնայած որ դատաքննության ժամանակ իր ուղիղ հարցին պատասխանելով նշեց մի ժամանակահատված՝ 2013թ. օգոստոս ամիսը, երբ իր պաշտպանյալը հենց իրենց թեթև ձեռքով գտնվում էր Նուբարաշեն ՔԿՀ-ում։
Խոսելով ամբաստանյալ Մուշեղյանին վերջին ձևակերպմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հեղվածով առաջադրված մեղադրանքի մասին, դատարանը փաստել է, որ դրանից առհասարակ պարզ չէ, թե ի վերջո հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի որ գործողությունն է կատարել ամբաստանյալը, որ կազմակերպությանը բերել է կանխամտածված սնանկության։
Ինչպես նաև գործով ձեռք բերված ապացույցների լույսի ներքո վերլուծելով ամբաստանյալ Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հեղվածով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության հարցը, դատարանը գտել է, որ վերջինիս արարքում ի սպառ բացակայում են նշված հանցակազմի և օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, որպիսի պայմաններում նրա արարքում այդ հանցակազն առկա չէ։
Դատարանը հստակ արձանագրել է հանցակազմի բացակայություն և ոչ թե մեղադրանքում առկա անորոշություն ինչպես նշված է բողոքում։
33. Ելնելով վերոգրյալից, արդարադատության շահից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրության նորմերով, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական գործերով դատարանին վերաքննիչ բողոքի պատասխան ներկայացրած անձը խնդրում է մերժել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Տ.Ենոքյանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ:

34. Ամբաստանյալ Ռ.Եսայանի պաշտպան Կ.Աղաջանյանը վերաքննիչ բողոքի պատասխանում նշում է որ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Տ.Ենոքյանի կողմից՝ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կայացված դատավճռի դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոք անհիմն է, քանի որ դատական ակտը լրիվ պատճառաբանված է և արդար, դատարանը թույլ չի տվել որևէ դատական սխալ, որը կարող է ազդել գործի ելքի վրա:
Մեղադրողի կողմից Ռ.Եսայանի մասով դատական ակտի դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքում բերված հիմքերի շուրջ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ օրենքով սահմանված կարգով, բազմակողմանի լրիվ և օբյեկտիվ վերլուծություններ է կատարել և պահպանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի և դատավարական օրենսգրքի սկզբունքները, հիմնվելով դատական նախադեպերի վրա ճշմարտացի եզրահանգման է եկել և արդարացի դատական ակտ կայացրել:
1. Նախաքննության ընթացքում տրված՝ 25.07.2013թ., 13.09.2013թ. Ռ.Եսայանի ցուցմունքների և 21.08.2013թ. ՀՀ Գլխավոր դատախազի տեղակալին և ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության պետին ուղղված դիմումների համաձայն` Ռ.Եսայանը հայտնել է, որ 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության ֆինանսական միջոցներից չի ստացել 75.500.000 ՀՀ դրամ գումար և բնականաբար չի հափշտակել այն: Ռ.Եսայանը հերքելով իրեն մեղսագրող արարք` մեղադրանքի կապակցությամբ իրեն արդարացնող փաստարկ է բերել այն, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Տ.Մուշեղյանը նախաքննությունն իրականացնող մարմնին մոլորության մեջ գցելու և գործի իրական հանգամանքները խեղաթյուրելու նպատակով, հայտնել է որ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության կողմից բանկից ստացված վարկից իբր 75.500.000 ՀՀ դրամ գումարը տվել է իրեն, նախօրոք իմանալով այն մասին, որ Ռ.Եսայանը 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին նշված գումարի չափով գումար է դրել <<Էյչ-Էս-Բի-Սի>> բանկի իր հաշվին, որը նա վերցրել էր իր ընկերոջ՝ Արմեն Մելիքյանից։
Դատարանում Ռ.Եսայանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում, իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք տվել այն մասին, որ ամբաստայալ Տ.Մուշեղյանն իր վաղեմի ծանոթն է։ 2005թ. արտասահմանից վիրահատվելու նպատակով վերադարձել է Հայստան։ Այդ ընթացքում պատահաբար հանդիպել է Տ.Մուշեղյանին, որից էլ իմացել է, որ վերջինս զբաղվում է կառուցապատման աշխատանքներով, սակայն ֆինանսական խնդիրներ ունի և խնդրել է իրեն ժամանակավորապես 100.000 ԱՄՆ դոլար գումար տրամադրել։ Քանի որ հասկացել է, որ Տիգրանը դժվարին վիճակում է հայտնվել, իսկ նրան ոչ մի կազմակերպություն գումար չի տրամադրում, բացի այդ կա փոխադարձ վստահություն, ինքը նրան տրամադրել է այդ գումարը։ Որոշ ժամանակ անց, Տիգրանը հայտնել է, որ իրեն Երևան քաղաքի հանրային գերակա շահ ճանաչված որոշակի տարածքներում կառուցապատման նպատակով երեք հողատարածք են տրամադրել և առաջարկել է միասին իրականացնել կառուցապատում։ Ինքը համաձայնել է, քանի որ 2006-2008թ. քաղաքում կատարվում էին լայնածավալ շինարարական աշխատանքներ, ինչը համարվում է բարձր շահութաբերություն ապահովող բիզնես։ Իր կողմից կազմակերպության մեջ մտնելու ժամանակ ի սկզբանե առաջադրված պայմաններից մեկը եղել է այն, որ տարբեր կազմակերպեությունների <<Հերմեկ>> և <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-րի ակտիվներն ու պասիվները, ֆինանսական հոսքերն ու միջոցները երբեք չմիախառնվեն և լինեն առանձին։ Այդ ժամանակ ինքն արդեն հանդիսանում էր <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի հիմնադիրն ու տնօրենը, սակայն, քանի որ, հիվանդացել էր քաղցկեղով և անցնում էր ինտեսիվ բուժման կուրս՝ որոշ ժամանակ շինարարական աշխատանքներին չէր մասնակցում։ Որոշ ժամանակ անց տեղեկացել է, որ ի հայտ է եկել ևս մեկ գործընկեր Ալեքսանդր Աբրահամյանը։ Քանի որ, սկսվել էին որոշ դժվարություններ, առաջացել էին ֆինանսական խնդիրներ և որոշ բնակիչներ իրենց փողերը ետ էին պահանջում, ուստի Տիգրանն առաջարկել է իրեն իր բաժնեմասերը փոխանցել Ա.Աբրահամյանին և հրաժարվել տնօրենի պաշտոնից՝ պատճառաբանելով, որ ինքը առողջական խնդիրների պատճառով հնարավորություն չունի մասնակցել շինարարական աշխատանքներին։ Հասկանալով, որ իր անձի առումով արդեն իսկ կան հոգեբանական խնդիրներ ինքը հիվանդ էր քաղցկեղով, և չի բացառվում, որ արդեն մտածում էին իր հնարավոր մահվան մասին, ինքը համաձայնվել է և չունենալով այլ ելք, վարվել է այնպես ինչպես Մուշեղյանն էր առաջարկում։ Դրանից հետո ինքը մեկնել է բուժման և Հայաստան է վերադարձել 2008թ.-ին։ Գալով աշխատանքի և ուսումնասիրելով նախկինում կատարվածն ու դրանց վերաբերյալ փաստաթղթղերը, հասկացել է, որ ոչ մի պայմանգիր չի կնքվել, <<ԾԻԳի>>-ի հետ աշխատանքներ չեն տարվել բնակիչների հետ նույնպես ոչ մի բանակցություն չի տարվել։ Իքնը կրկին անցել է իր աշխատանքներին և փորձել է ֆինանսական միջոցներ հայթայթել կազմակերպությունն այդ վիճակից հանելու համար, որի նպատակով դիմել է Մոսկվայում ապրող իր ընկերոջը՝ Ա.Մելիքյանին։ <<Կոնվերս բանկից>> ստացած 3 մլն ԱՄՆ դոլար վարկը վերցվել իր հեղինակության և անձի շնորհիվ։ Ավելին, դեռևս վարկի ստացման փաստաթղթային գործընթացի ժամանակ, ինքը բանկի այն ժամանակվա ղեկավարության հետ եկել են <<ջենթլմենական համաձայնության>> այն մասին, որ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ին տրամադրվելիք վարկային գումարներից կանխիկ կարգով որևէ մեկին գումարներ չտրամադրեն և որ ինքը տեղյակ լինի այդ շարժից։ 2008թ. սեպտեմբերի 16-ին, երբ իրեն զանգահարել է ամբաստանյալ Մուշեղյանը տեղեկացնելով, որ Ա.Աբրահամյանը հաջորդ օրը շտապ մեկնում է Դոնի Ռոստով և նրան 150.000 ԱՄՆ դոլար գումար է անհրաժեշտ, խնդրել է իրեն <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի այն ժամանակվա տնօրեն Գոհար Թաշչիյանի հետ գնալ <<Կոնվերս բանկ>>, այնտեղից ստանալ նշված գումարն ու այն փոխանցել Աբրահամյանին, ով իրեն կսպասի <<HSBC>> բանկում։ Իր համար անհասկանալի պատճառներով Գոհար Թաշչիյանը ստացել է գումարը և դուրս եկել բանկից։ Նստելով ընկերության վարորդ, սույն գործով վկա Ջիվան Յոլչյանի ավտոմեքենան, գումարի մի մասը մեքենայի մեջ Գոհար Թաշչիյանը տվել է իրեն։ Մեքենայից իջնելուց հետո, ինքը կարծելով, թե Ալեքսանդր Աբրահամյանը գտնվում է << HSBC >> բանկի Հանրապետության հրապարակում գտնվող մասնաճյուղում զանգահարել է նրան։ Այն բանից հետո, երբ նրանից տեղեկացել է, որ իրականում գտնվում է << HSBC >> բանկի Երիտասարդական մետրոյի հարևանությամբ, այսինքն, Տերյան փողոցում գտնվող մասնաճյուղում, ուստի գնացել է այնտեղ, գումարը տվել Աբրահամյանին ու հեռացել։ Դատարանում, ամբաստանյալ Եսայանը պնդել է, որ Մուշեղյանի ցուցումով Ա.Աբրահամյանին գումար է տվել, ոչ թե 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին, այլ դրա նախորդ օրը սեպտեմբերի 16-ին և որպես իր ասածի ապացույց վկայակոչել է իր, նրա և Տ.Մուշեղյանի այդ օրն իրականացրած հեռախոսազանգերը, իրենց տեղակայումներն ու շարժման ուղղությունները, հեռախոսազանգերն իրականացնելիս։ Ավելին, գտնում է, որ նույն վերծանումներով հաստատվում է, որ Ա.Աբրահամյանի հեռախոսահամարը սկսած հաջորդ օրվա առավոտից արդեն չի աշխատել, քանի որ նա մեկնել է Դոնի Ռոստով՝ ինչպես նշում էր Մուշեղյանը, իսկ բանկում նրա մոտ մեկ և կես ժամ գտնվելու փաստը ավելի քան համոզիչ խոսում է այն մասին, որ այդ օրը նրան գումար տալուց հետո, նա ինչ-որ գործքարքներ է իրականացրել այնտեղ։ Ավելին, իր կողմից Աբրահամյանի հենց այդ օրը գումար տալը հիմնավորում է նաև նրանով, որ հիշում է, որ այդ օրը Գոհար Թաշչիյանի քույրը պետք է մեկներ Սանկտ-Պետերբուրգ և նա բանկից դուրս գալուց հետո շտապում էր օդանավակայան գնալու համար։ Ինչ վերաբերվում է արդեն 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին իր կողմից իր << HSBC>> բանկում ունեցած հաշվեհամարին շուրջ 75 մլն ՀՀ դրամ մուտաքգրելուն ապա, ինչպես նշել է նախաքննության հենց սկզբից այդ գումարը եղել է իր վաղեմի ընկեր Արմեն Մելքիյանից, նրա հոր միջոցով վերցված գումարը, որը նա պատրաստվում էր նույնպես ներդնել <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ում, սակայն արդեն իսկ նախորդ օրը համոզվելով, որ Մուշեղյանը չհիմնավորված ծախսեր է կատարում, որպիսին էր նաև Աբրահամյանին տրված գումարը, ինքը Մելիքյանի մոտ վստահությունը չկորցնելու համար, տարել ու գումարը դրել է բանկում։ Գտնում է, որ Մուշեղյանը չի ներել իր այդ քայլը, քանի որ գտնվում էր ծանր ֆինանսական դրության մեջ, որի ժամանակ ինքը չի օգնել նրան, այդ պատճառով էլ այժմ վրեժխնդիր է լինում։ Ինչ վերաբերվում է այն հանգամանքին, թե իբր քննչական մարմնում Ա.Աբրահամյանի հետ առերեսման ժամանակ նրան խնդրել է, որ ասի, թե իբր գումարն իրականում տվել է նրան, ապա դա իրականությանը չի համապատասխանում, քանի որ երկար տարիներ աշխատելով ոստիկանությունում չէր կարող չհասկանալ, որ իրենց քննիչի սենյակում մենակ թողնելը կարող էր հետապնդել անզգույշ խոսակցությունը ձայնագրելու նպատակ։ Բացի այդ, իրեն դրանից առաջ արդեն մի քանի անգամ կանեչել էին նախաքննական մարմին և եթե ինքը ունենար նման ցանկություն, ապա նախկինում իբրև թե գումարն Աբրահամյանին տալու վերաբերյալ ցուցմունք տալու խնդրանքով վերջինիս կհանդիպեր ոչ թե այնտեղ, այլ առանձին՝ դրսում։ Այնպես, որ նա իրականությունը դատարանում չի հայտնել, իր ցուցմունքով ցանկանում է օգնել Մուշեղյանին ու կոծկել իրեն տրված գումարի փաստը ու պատահական չէ, որ դատարանում նա ներեց Մուշեղյանի կողմից իրեն ունեցած 300.000 ԱՄՆ դոլար պարտքը։
Դատարանում որպես վկա հարցաքննված Արմեն Մելիքյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է ամբաստանյալ Ռ.Եսայանի ծանոթը։ 2008թ. Ռ.Եսայանը խնդրել է իրեն պարտքով 250.000 ԱՄՆ դոլար գումար տրամադրել, քանի որ բազմաբնակարան շենքի կառուցապատում էր իրականացնում և բավարար գումար չուներ։ Ռ.Եսայանի և իր ընտանիքի միջև փոխադարձ վստահություն կար, ուստի իր հանգուցյալ հայրը՝ Վալիկ Մելիքյանը, իր գիտությամբ Մաշտոցի պողոտայում հանդիպել է Ռ.Եսայանին և տրամադրել վերջինիս կողմից խնդրած գումարը 250.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք դրամ։ Հետագայում Ռ.Եսայանը իր հորը մաս մաս վերադարձրել է այդ գումարը։ Վերջին անգամ գումարի մնացած մասը փոխանցել է անձամբ իրեն, երբ ինքը 2009թ. եկել էր Հայաստան հոր հուղարկավորմանը մասնակցելու /տես՝ դատական նիստի 26.04.2014թ. արձանագրությունը/:
Դատարանը, վկայի ցուցմունքի արժանահավատությունը ստուգելու նպատակով համապատասխան հարցումներ է կատարել ՍԷԿՏ համակարգ և ՔԿԱԳ մարմին Արմեն Մելիքյանի ՀՀ ժամանելու և մեկնելու ամսաթվերն ու տարեթվերը, նրա հոր Վալիկ Երվանդի Մելիքյանի մահվան ժամանակը և նրա հուղարկավորմանը որդու մասնակցելու հանգամանքները պարզելու նպատակով։ Ըստ ստացված պաշտոնական փաստաղթղերի պարզվել է, որ վկայի ցուցմունքները համապատասխանում են իրականությանը, դրանք հաստատվել են համապատասխան լիազոր մարմինների կողմից տրամադրված գրավոր տեղեկատվությամբ։
Մեղադրողը, որպես վերաքննիչ բողոքի հիմք և Ռ.Եսայանի մեղքը հիմնավորող ապացույցների շարքում ներառել է նաև սույն գործով տուժող Սերգեյ Նահապետյանի նախաքննական ցուցմունքը, որը վերջինիս դատարան ներկայացնելու անհնարինության հիմքով, հրապարակվել է և հետազոտվել դատական քննության ընթացքում/տես հ-10, գ-թ 254-255, 08.05.2014թ. դատական նիստի արձանագրությունը/:
Տուժողի ցուցմունքի հետազոտման արդյունքում պարզվել է, որ ցուցմունքը արձանագրվել է համակարգչով ՀՀ ոստիկանության ԲԳՎ ՀԿԳ քննչական վարչության 3-րդ բաժնի պետի տեղակալ Տ.Կիրակոսյանի կողմից, և քանի որ Սերգեյ Նահապետյանը չի տիրապետել հայերեն գրավոր լեզվին, հարցաքննությանը ներկա է եղել Ռուբեն Այվազյան անունով անձ, որն արձանագրության վերջում ստորագրել է և գրել /Սերգեյ Նահապետյանի ցուցմունքը գրված է իր պատմածով, իմ ներկայությամբ ճիշտ է/ բառերը: 08.05.2014թ. դատական նիստին Ս.Նահապետյանի կինը և նրա ներկայացուցիչ Գայանե Գրիգորյանը հայտարարեցին, որ Ռ.Այվազյանը հանդիսանում է Ա.Նահապետյանի ընկերը և նա թարգմանի գործունեությամբ չի զբաղվում և նման գործունեություն իրականացնելու որակավորում չունի: Հատկանշականա է նաև այն, որ վերը նշված ցուցմունքը անգամ ստորագրված չի քննիչի կողմից: ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 3-րդ բաժնի պետի տեղակալ Տ.Կիրակոսյանն իր կողմից 28.06.2013թ. կայացված որոշմամբ Սերգեյ Ռուբենի Նահապետյանին ճանաչել է որպես տուժող, նույն որոշմամբ վերջինիս պարզաբանելով տուժողի նրա իրավունքներն ու պարտականությունները։ Այնուհետև, նույն օրը նա հարցաքննվել է որպես տուժող։ Որպես տուժող հարցաքննության արձանագրության սկզբում, մինչև ցուցմունք տալը, քննիչը նշել է հետևյալը. <<Քանի որ Սերգեյ Նահապետյանը տիրապետում է միայն հայերեն բանավոր լեզվին, նաև կարդում է, բայց գրավոր լեզվին չի տիրապետում, նրա հարցաքննությանը ներկա է Ռուբեն Այվազյանը>>։ Դատելով տուժողի հարցաքննությանը ոչ թե թարգմանիչ, այլ մեկ այլ անձի ներգրավելու քննիչի տրամաբանությունից, դատարանն արձանագրել է, որ նա պետք է ղեկավարվեր ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 29-րդ հոդվածի 7-րդ մասի 4-րդ պարբերությամբ առ այն որ <</.../ Եթե կասկածյալը, մեղադրյալը, տուժողը կամ վկան ֆիզիկական թերությունների կամ առողջական վիճակի կամ անգրագիտության հետևանքով զրկված են արձանագրությունն անձամբ ստորագրելու հնարավորությունից, ապա արձանագրությունը տվյալ անձին ծանոթության է ներկայացվում պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, ներկայացուցչի կամ ընթերակայի ներկայությամբ, որոնք իրենց ստորագրությամբ հաստատում են արձանագրության բովանդակության համապատասխանությունն իրականությանը և կասկածյալի, մեղադրյալի, տուժողի կամ վկայի կողմից այն ստորագրելու անհնարինությունը: Այլ կերպ, միայն արձանագրելով, որ տուժող Նահապետյանը կամ ունի ֆիզիկական թերություններ, կամ առողջական խնդիրներ կամ ընդհանրապես անգրագետ է և դրանց հետևանքով <<զրկված է արձանագրությունն անձամբ ստրագրելու հնարավորությունից>> /ինչպես նախատեսում է օրենքը/ քննիչը կարող էր այլ տվյալ դեպքում որպես ընթերակա հանդես եկած, սակայն ինքնությունն ու անձը չպարզված ոմն Ռուբեն Այվազյանին մասնակից դարձնել տուժողի հարցաքննությանը։ Տվյալ պարագայում սակայն, դատարանն ուշադրության արժանի է համարում այն, որ տուժող Նահապետյանը, մինչև որպես այդպիսին հարցաքննվելը, ստորագրել է նաև իրեն որպես տուժող ճանաչելու արձանագրության մեջ։ Ավելին, վերջինս նույնն արել է նաև արդեն հարցաքննությունից հետո, երբ համակարգչային եղանակով հավաքված և քննիչին ուղղված դիմումով հայտնել է, որ բացակայելու է հանրապետությունից, սակայն պատրաստ է իր ասածը պնդել տուժողին առերես, ինչը սակայն չի կատարվել Նահապետյանն ու Եսայանը չեն առերեսվել։ /տես հատոր 10, գթ 247-256/
Փաստորեն, հարցաքննությամբ հիմնավորվել է, որ տուժող Նահապետյանը ֆիզիկական թերություններ, կամ առողջական խնդիրներ չունի, ավելին, անգրագետ չէ։ Նման պայմաններում այլ անձի ավելի ճիշտ անձը չպարզված ոմն Ռուբեն Այվազյանի, տուժողի հարցաքննությանը մասնակցելու <<դերակատարությունը>> դատարանը համարել է ոչ օրինական և չհիմնավորված, քանի որ ակնհայտ է, որ անձն ունեցել է ցուցմունքը <<ստորագրելու>> հնարավորություն, սակայն չի կարողացել այն գրել անձամբ, ինչն անհերքելիորեն վկայում է այն մասին, որ առկա է տուժողի կողմից քրեական դատավարության լեզվին չտիրապետելու խնդիր, որը կարող է կարգավորվել միայն թարգմանչի ներգրավմամբ, ինչը չի արվել։
Փաստորեն, Ա.Նահապետյանը չի տիրապետել քրեական դատավարության լեզվին հայերենին, ինչն իր մեջ ներառում է ոչ միայն բանավոր, այլ նաև գրավոր խոսքը, որպիսի պայմաններում նրան առանց թարգմանիչի և ինչ-որ անհայտ /չի բացառվում ֆիզիկական թերություններ, կամ առողջական խնդիրներ ունեցող/ անձի ներկայությամբ հարցաքննելը խախտել է այդ դատավարական գործողությանն առաջադրված օրենսդրական նվազագույն պահանջները, որի պայմաններում այդպիսի կարգով ձեռք բերված ապացույցը ևս չի կարող դրվել Եսայանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում։
Ուսումնասիրելով նշված տուժողի նախաքննական ցուցմունքը և չանդրադառնալով դրա բովանդակային իմաստին, դատարանն արձանագրել է, որ քրեական գործի նախաքննական վարույթն իրականացնող մարմինը քննիչը, խախտել է վկայի /նույնն է թե նաև տուժողի/ հարցաքննության համար նախատեսված օրենսդրական պահանջները, հետևբար պետք է հաստատվի նշված ցուցմունքի՝ որպես ապացույց օգտագործելու անթույլատրելիությունը։
Մեղադրողը, որպես վերաքննիչ բողոքի հիմք և Ռ.Եսայանի մեղքը հիմնավորող ապացույցների շարքում ներառել է նաև 2012թ. մայիսի 22-ի թիվ 12121206 եզրակացությունը և հավելվածը, որի համաձայն վերծանվել էր նախաքննութան ժամանակ Տ.Մուշեղյանի կողմից իր բջջային հեռախոսով գաղտնի ձայնագրված և քննությանը ներկայացնելու նպատակով համակարգչային ծառայություններից մեկում ձայնասկավառակի վրա ձայնագրված խոսակցություններ /Հ5.գ.թ. 124-127/։ Նշված ձայնասկավառակը Տ.Մուշեղյանը հանձնել էր ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Լ.Ավետիսյանին 10.05.2012թ. / հ4.գ.թ.341/ Համաձայն հիշյալ եզրակացության եզրափակիչ մասի՝ <<1. և 3. փորձաքննությանը տրամադրված <<Ridata>> ֆիրմայի արձագրության լազերային սկավառակի վրա առկա են <<Запись000>> անվանումով ֆայլեր՝ <<arm>> և <<mp3>> ֆորմատների, որոնք պարունակում են միևնույն խոսակցությունը։ Այսինքն, դրանք նույնաբովանդակ ֆայլեր են՝ տարբեր ֆորմատների։ Ձայնագրված խոսակցությանը մասնակցում են երեք տղամարդ։ Խոսակցության մասնակից տղամարդկանց բանավոր խոսքերը /ձայները/ պիտանի չեն նույնացման ուղղված հետագա հետազոտություններ անցկացնելու համար՝ անձը անհատականացնող բավարար հատկանիշների բացակայության պատճառով/մանրամասն՝ տես հետազոտման մասը/։ 2. Սկավառակի վրա ձայնագրությունը չի ենթարկվել մոնտաժման։ 3. Ձայնագրված խոսակցության վերծանումը բերված է սույն եզրակացության կից հավելվածում>>։
Փաստորեն, իրականացնելով փորձաքննության պահանջները, փորձագետներ Նինոյանն ու Ղուկասյանը եկել են այն եզրահանգման, որ դրանով ևս հնարավոր չի եղել պարզել, թե խոսակցություն վարող անձանցից մեկը արդյոք հանդիսանում է Ռ.Եսայանը։ Դատարանը փաստել Է, որ մեղադրանքի կողմը չկարողացավ դատարանին բերել այն համոզման, որ տվյալ եզրակացությամբ ամրագրված հետևությունների պայմաններում հատկապես որ փաստական հանգամանքն են դիտել որպես Ռ.Եսայանի կողմից խարդախություն կատարելու և առանձնապես խոշոր չափի գումար Տ.Մուշեղյանից հափշտակելու վերաբերյալ նախ թույլատրելի, ապա նաև վերաբերելի ապացույց, ելնելով այն բանից որ հաստատված չէ, թե ի վերջո խոսակցությունը վարած տղամարդկանցից որևէ մեկն իրականում հանդիսացել է արդյոք Ռ.Եսայանը, թե այլ անձ։ Ավելին, ինչպես մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմից ներկայացվող, այնպես էլ դատարանի կողմից դատական ակտում դրվող, որպես ամբաստանյալի մեղքը հիմնավորող կամ հերքող ապացույցների թվում չեն կարող դասվել այնպիսիք, որոնք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումից դուրս նախատեսված ընթացակարգերով։ ՀՀ Սահմանադրական դատարանի ՍԴՈ-926 որոշմամբ սահմանադրությանը հակասող և անվավեր է ճանաչվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 284-րդ հոդվածի առաջին մասի այն ձևակերպումը, համաձայն որի` <<1. Անձանց նամակագրության, հեռախոսային խոսակցությունների, փոստային, հեռագրական և այլ հաղորդումների գաղտնիության իրավունքի սաԻմանափակում նախատեսող օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումները, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ խոսակցության մասնակիցներից կամ հաղորդակցվողներից մեկը նախապես դրանք լսելու կամ վերահսկելու համաձայնություն է տվել, կարող են իրականացվել միայն դատարանի որոշմամբ>>։ 3. Քրեական դատավարության ընթացքում թույլատրվում է օգտագործել միայն այն փաստական տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել սույն օրենսգրքով սահմանված պահանջների պահպանմամբ>>։ Այսինքն, նույնիսկ պետական լիազոր մարմիններն իրենց օրենսդրական լիազորություններն իրացնելիս պարտավոր են գործել միան օրենքից բխող պահանջների պահպանմամբ, որն է տվյալ դեպքում դատարանի թույլտվությունը։ Ասվածից հետևում է, որ ձայնագրությունը, որը հայտնվել է քրեական գործում, ոչ միայն չի ապացուցում, որ խոսակցության մասնակիցներից մեկը Ռ.Եսայանն է, այլ այն ձեռք բերվել ապացույցների ձեռք բերման կանոնների խախտմամբ և չի կարող օգտագործվել վարույթում որպես այդպիսին։
Մեղադրողը, որպես վերաքննիչ բողոքի հիմք և Ռ.Եսայանի մեղքը հիմնավորող ապացույցների շարքում ներառել է նաև համակարգչա-տեխնիկական փորձաքննության թիվ 12-0955-եզրակացաթյունը։ Համաձայն հիշյալ փորձաքննության եզրակացության՝ <<Հերմեկ>> և <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերությունների համակարգիչների կրիչներից վերականգնվել են նախկինում ստեղծված ֆայլեր, որոնք պարունակում են նաև <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ին տրված՝ վերը նշված վարկի ծախսի վերաբերյալ սևագիր գրառումները, որի 71-րդ սյունյակում նշված է <<17.09.2008թ. Ռադիկ /250000$*303/75750000>>։
Հետազոտելով հիշյալ փորձաքննության եզրակացությունը, դատարանն արձանագրել է, որ դրա հետևություններ բաժնում, յուրաքանչյուր ֆայլի վերաբերյալ փորձագետները տվել են որոշակի պարզաբանումներ և յուրաքանչյուր բաժնի վերջում արձանագրել, որ <<Վերականգնված ֆայլերի ստեղծման և ջնջման ամսաթվերի, ինչպես նաև տեղակայման պանակի մասին տեղեկատվություն չհայտնաբերվեց>>։ Փորձագետների եզրահանգումների լույսի ներքո, դատարանը փաստում է, որ ի վերջո, նշված փորձաքննությամբ չի պարզվել և հաստատվել, թե <<17.09.2008թ. Ռադիկ /250000$*303/ 75750000>> գրառումն իրականացվել է այդ, թե ուրիշ օր, առկա է արդյոք դրանում ամսաթվի կամ այլ տեղեկության հետագա փոփոխություն և արդյոք <<Ռադիկ>> անունը վերաբերվում է սույն գործով ամբաստանյալ Ռ.Եսայանին, այն դեպքում երբ բոլոր սունյակներում գրառված Ռ.Եսայանին վերաբերող տեղեկությունները նշված են հենց այդ կերպ <<Ռադիկ Եսւսյան>>, իսկ նշված տողում նշված է միայն <<Ռադիկ>> անունը։ Այդուամենայնիվ, արձանագրելով, որ իրականում Եսայանը նշված գումարը ստացել է բանկից, ինչն ընդունում է նաև ինքը, դատարանը չի կարող այս եզրակացությամբ ևս հանգել այն հետևության, որ Ա.Աբրահամյանի գումարը նրան է տրվել հենց այդ, այլ ոչ թե նախորդ օրը, ինչպես պնդում է Ռ.Եսայանը։
Ինչ վերաբրվում է գործով վկա Ա.Աբրահամյանի ցուցմունքին, ապա նշված վկան իր ցուցմունքով, ըստ էության հայտնել է, որ Ռ.Եսայանի հետ երբևէ ֆինանսական հարաբերություններ չի ունեցել, միաժամանակ, սակայն նույն ցուցմունքով չժխտելով իր կողմից տրված նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ դեռևս 2006 թվականին իր և Ռադիկի միջև եղել են որոշակի ֆինանսական հարաբերություններ, երբ այն ժամանակ իր անձնական կարիքների համար փոխառությամբ գումար էր տրամադրել նրան, որը Ռադիկը մի քանի ամիս անց վերադարձրել է։ Վկան կտրականապես հերքել է 2008թ. սեպտեմբերի 16-ին Ռ.Եսայանի կողմից իրեն զանգելը, Տերյան փողոցի վրա գտնվող <<HSBC>> բանկ գալն ու իրեն այնտեղ 150-200 հազար ԱՄՆ դոլարին համարժեք դրամ տալը և պնդում է, որ քննիչի մոտ առերեսման գնալու և այնտեղ գտնվելու ժամանակ Ռադիկն իրեն խնդրել է, որ ցուցմունք տա, թե իբր գումարն իրեն իրականում տվել է, որին ինքը չի համաձայնվել։ Նա նշել է նաև, որ Տ.Մուշեղյանը իրեն պարտք է մնացել 300 հազար ԱՄՆ դոլլար սակայն նա ներում է նրան և այդ գումարը չի պահանջում : /Տես դատական նիստի 08.05.2014թ. արձանագրությունը/: Ռատարանը վկա Ա.Աբրահամյանի ցուցմունքի արժանահավատության, հետևաբար և գործի իրական փաստական հանգամանքների վերականգման տեսանկյունից ուսումնասիրելով քրեական գործով ստացված և Ռ.Եսայանի մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցներից ևս մեկը՝ Տ.Մուշեղյանի և Ռ.Եսայանի բջջային հեռախոսահամարներրց Ա.Աբրահամյանի հեռախոսահամարին կատարված զանգերի վերծանումները, արձանագրել է, Եսայանի նշած օրը՝ 2008թ. սեպտեմբերի 16-ին, Տ.Մուշեղյանն իր անվամբ գրանցված 091 40-11-46 հեռախոսահամարներից տարբեր ժամերի ելքային զանգեր է կատարել Ա.Աբրահամյանի կողմից օգտագործվող, ակայն <<Սուրեն Դալլաքյան>> անվամբ գրանցված՝ 091 40-02-89 հեռախոսահամարին, որից մեկի ժամը 12:46:42-ին գրանցված զանգի, ժամանակ Աբրահամյանը գտնվել է ք. Երևան, Իսահակյան 28 հասցեն սպասարկող ալեհավաքի տիրույթում։ Նշված հասցեի անմիջական մոտակայքում է գտնվում նաև <<HSBC>> բանկի Տերյան մասնաճյուղը։ Խոսակցությունը տևել է 26 վայրկյան։ Դրանից հետո, Մուշեղյանի կողմից տարբեր տևողությամբ ևս մի քանի զանգեր են կատարվել Աբրահամյանին, մասնավորապես, սկսած ժամը 13։28։32-ից մինչև 14:01:47-ը։ Նշված ժամանակահատվածում Աբրահամյանն արդեն գտնվել է Արամի 1 հասցեն սպասարկող ալեհավաքի տիրույթում, այն տարածքում, որտեղ եղել է <<Լիդեր Մոբիլ>> ՄՊԸ գրասենյակը։ Արդեն սկսած ժամը 14:22:47-ից, Ռ.Եսայանն իր կողմից օգտագործվող 093 52-79-87 Իեռախոսահամարից ելքային զանգեր է կատարել Ա.Աբրահամյանին, ով դեռևս գտնվել է Արամի 1 հասցեում մինչև 15:03:01-ը։ Դրանից հետո, Ռադիկ Եսայանի կողմից օգտագործվող 093 52-79-87 հեռախոսահամարից Ա.Աբրահամյանին հեռախոսազանգ է կատարվել 15:16:59 և 15:31:28-ին և այդ զանգերին Աբրահամյանը պատասխանել է դարձյալ ք. Երևան, Իսահակյան 28 հասցեն սպասարկող ալեհավաքի տիրույթից, որտեղ ինչպես նշվել է վերևում գտնվում է <<HSBC>> բանկի Տերյան մասնաճյուղը։ Զանգերը եղել են համապատասխանաբար՝ 22, 14, 17 վայրկյան տևողությամբ։ Ընդ որում, նշված զանգերը կատարելու մրջակայքում Աբրահամյանին զանգեր է կատարել նաև Մուշեղյանը։ Ուսումնասիրելով վերծանման տվյալները, դատարանը փաստել է, որ Աբրահամյանի զանգերը բանկի տարածքից սպասարկվել են մինչև այդ օրը ժամը 16:28:48-ը։ Միևնույն ժամանակ նրա հեռախոսազանգով հաջորդ օրը կատարվել է ընդամենը մեկ զանգ այն է 17.09.2008թ. ժամը 09:44:17-ին, որից հետո նրա հեռախոսը ցանցում սպասարկվել է արդեն սկսած 27.09.2008թ.։ Սրանով հիմնավորվում է նաև Եսայանի այն պնդումը, որ գումարը Աբրահամյանին տալու հաջորդ օրը նա պետք է մեկներ հանրապետությունից։ /տես հատոր 10, գ-թ 267/
Դատարանը այս առումով հետևության է եկել, որ իրականությանը համապատասխանում են ոչ թե Ա.Աբրահամյանի, այլ Ռ.Եսայանի ցուցմունքները, որոնցով նա պնդում է, որ 16.09.2008թ., իր կողմից նշված ժամերին եղել է << HSBC>> բանկի Տերյան մասնաճյուղում։ Այստեղից դատարանը եկել է այն եզրահանգման, որ առավել փաստարկված և իրականությանը համապատասխանող են ամբաստանյալ Եսայանի ցուցմունքներն առ այն, որ 16.09.2008թ., իր նշած ժամին Գոհար Թաշչիյանի հետ <<Կոնվերս բանկից>> ստանալով գումարը, դրա մի մասը, Տ.Մուշեղյանի հանձնարարությամբ տեղափոխել է բանկ ու հանձնել է Ա.Աբրահամյանին։ Սակայն մինչև <<HSBC>> բանկի Տերյան մասնաճյուղ հասնելը մի քանի զանգ է կատարել Աբրահամյանին ճշտելու համար նրա գտնվելու վայրը, իսկ այն բանից հետո, երբ տեղեկացել է, որ նա գտնվում է << HSBC>> բանկի ոչ թե Հանրապետության հրապարակի, այլ Տերյան մասնաճյուղում՝ գնացել է այնտեղ և գումարը տվել Աբրահամյանին։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ Ռ.Եսայանի ցուցմունքների արժանահավատությունը հիմնավորվում է նաև <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն ստացված վարկի գումարից կատարված կանխիկացումների աղյուսակով, համաձայն որի՝ <<Կոնվերս բանկից>>-ից գումար է ստացվել ոչ միայն 17.09.2008թ.ին /602.700 ԱՄՆ դոլար/, այլ նաև դրա նախորդ օրը 16.09.2008թ. /306.300 ԱՄՆ դոլար/։ Նշվածի վերաբերյալ դատարանը ոչ պակաս կարևոր է համարում գործով ի հայտ եկած այն փաստերը, համաձայն որոնց համակարգչատեխնիկական փորձաքննության թիվ 12-095 եզրակացությանը կից ներկայացված և քննիչի կողմից զննված հավելվածի 63 և 64-րդ սյունակներում առկա է <<16.09.2008թ., Ալեքսանդր Աբրահամյան 100.000.000 ՀՀ դրամ, կանխիկ>> գրառումները։ Հայտնի է, որ Ռ.Եսայանը իր պնդմամբ գումարը բանկից ստացել է հենց այդ օրը, որը համաձայն բանկային փաստաթղթերի՝ կազմել է 306.300 ԱՄՆ դոլար, իսկ տվյալ օրվա փոխարկման արժեքի դեպքում 92.646.561 դրամ։ Նույն աղյուսակի 65-րդ տողում, արդեն հաջորդ օրը բանկից ստացված գումարի վերաբերյալ առկա են հետևյալ գրառումները <<17.09.2008թ. կանխիկ, 182.000.000 /այն նույն 602.700 ԱՄՆ դոլարն է/>>։ Նշված գումարը ծախսագրվել է մի քանի բաժիններով, որից ըստ աղյուսակի 71-րդ տողի <<17.09.2008թ. Ռադիկ /250000$*303/ 75750000>>։ Նշված տողում սական, առկա չէ <<կանխիկ>> գրառումը, ինչպես որ մյուս սյունակներում գրանցված կանխիկ վճարումների դեպքում։ Այլ խոսքով, նշված աղյուսակը ևս չի բացառում, ավելին, ամրապնդում է Եսայանի այն ցուցմունքը, որ գումարն իրականում տրվել է Աբրահամյանին հենց 16.09.2008թ.։ Ասվածից հետևում է, որ 17.09.2008թ. <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ կողմից բանկից կանխիկացված գումարն այդ օրերի կտրվածքով միակը չէ և դրանից մեկ օր առաջ նույնպես բանկից ստացվել է այլ գումար՝ 306.300 ԱՄՆ դոլարի կամ 92.646.561 դրամ չափով, որը մոտ է այն գումարի չափին 100.000.000 ՀՀ դրամին, որ ըստ աղյուսակի <<կանխիկ>> տրվել է Ա.Աբրահամյանին։ Ուշագրավ է, որ այս գումարի մասին թե Տ.Մուշեղյանը թե Ա.Աբրահամյանը իրենց ցուցմունքներում երբևէ չեն հիշատակել ու չեն ասել, այդ մասին Ա.Աբրահամյանը չի հայտնել նաև իր նախաքննական ցուցմուքում: Այսպիսով, փաստ է, որ կազմակերպության հաշվեհամարից գումարներ են հանվել ու կանխիկացվել վիճարկվող երկու օրերի ընթացքում էլ։ <<HSBC>> բանկ Հայաստան կազմակերպության կողմից 02.10.2013թ. Ա.Աբրահամյանին տրված տեղեկանքի համաձայն 2008թ. սեպտեմբերի 15,16,17-ին նրա անվամբ որևէ գործարք չի կատարվել։ Տվյալ դեպքում, չի բացառվում, որ Ա.Աբրահամյանը գործարքը կատարեր կամ որևէ կազմակերպության կամ որևէ այլ ֆիզիկական անձի տվյալներով կամ ինչու չէ որևէ գործարք էլ չկատարեր։ Հատկանշական է, որ տվյալ տեղեկանքը տրամադրվել ոչ թե նախաքննության մարմնին, այլ Ա.Աբրաոամյանին՝ իր կողմից ձևակերպված պահանջին ի պատասխան։ Նշվածը սակայն որևէ առնչություն չի կարող ունենալ Ռ.Եսայանին առաջադրված մեղադրանքի հետ, քանի որ այստեղ կարևոր է հաստատված կամ հերքված համարել, թե իրականում, բանկից գումարը այդ, կամ նախորդ /հաջորդ/ օրը ստանալուց հետո Եսայանն այն փոխանցել է այլ անձի, թե պահել իր մոտ։ Դատարանը գտել է, որ այս հարցի կապակցությամբ վերը շարադրված ապացույցները վկայում են այն մասին, որ Եսայանը նշված գումարն իրականում փոխանցել է Ա.Աբրահամյանին։
Ինչ վերաբերվում է վերջինիս կողմից հայտնած այն տեղեկությանը, թե առերեսումից առաջ Եսայանը խնդրել է իրեն հայտնել, թե իբր գումարը տվել է իրեն, ինչին ի պատասխան նա հրաժարվել է վերջինիս խնդրանքը կատարելուց և հորդորել է նախաքննական մարմնին հայտնել ճշմարտությունը, ապա տվյալ փաստը պնդում է միայն ինքը՝ Ա.Աբրահամյանը, և վերևում վերլուծության ենթարկված ապացույցների համատեքստում դատարանն այն համարում է այլ փաստերով չհիմնավորված, հետևաբար և անարժանահավատ։
Քրեական գործով մեկ այլ վկա Ջիվան Յոլչյանի նախաքննական և դատարանում տված ցուցմունքները իրականում հաստատում են Ռ.Եսայանի ցուցմունքները: Վկան դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2004-2009 թվականներին <<Լիդեր-Մոբիլ>> և <<Հերմեկ>> ՍՊԸ-ներում աշխատել է որպես վարորդ։
Մեկ անգամ 2008թ. աշնանը, կոնկրետ օրը չի հիշում, Ռ.Եսայանին և Գ.Թաշչիյանին իր մեքենայով տարել է Երևանի Հանրապետության հրապարակում գտնվող <<Կոնվերս>> բանկ։ Իր իմանալով նրանք բանկից գումար են վերցրել և դուրս եկել։ Իր մեքենայով նրանց տեղափոխել է Սախարովի հրապարակ, որտեղ Գ.Թաշչիյանը գումարը տվել է Ռ.Եսայանին, իսկ վերջինս այն վերցնելով իջել է մեքենայից և հեռացել։ Դեպքի հետ կապված այլ մանրամասներ չի հիշում, քանի որ անցել է մի քանի տարի, միայն կարող է ասել, որ այդ ժամանակահատվածում Տ.Մուշեղյանին, իր մեքենայով, մի քանի անգամ տարել է ոստիկանության 6-րդ վարչություն, բայց թե ինչի համար չի կարող ասել /տես՝ դատական նիստի արձանագրությունը/:
Հիշյալ վկայի դատաքննական ցուցմունքով դատարանը հիմնավորված է համարել, որ վերջինս, <<Լիդեր-Մոբիլ>> ՍՊԸ այն ժամանակվա հաշվապահ Գ.Թաշչիյանը և Ռ.Եսայանը իր ավտոմեքենայով գնացել են Հանրապետության հրապարակում գտնվող <<Կոնվերս բանկ>>, որտեղից նրանք գումար են վերցրել, իսկ ինքը վերջիններիս տեղափոխել է Սախարովի հրապարակ, որտեղ Եսայանը գումարը վերցնելով Թաշչիյանից, իջել է իր ավտոմեքենայից ու հեռացել։ Կոնկրետ օրը չի հիշում, միայն կարող է ասել, որ դա եղել Է 2008 թվականի աշնանը։ Դատարանն արձանագրել է, որ վկա Ջիվան Յոլչյանի ցուցմունքով հիմնավորվում է, որ Ռ.Եսայանը համենայն դեպս իր կողմից նշված ժամանակ Գ.Թաշչիյանի հետ գնացել է բանկ, ստացել գումարն, իսկ այնուհետև այն վերջինից վերցնելուց հետո՝ հեռացել։ Ջ.Յոլչյանը գումարի քանակի, նշանակության, այն որևէ անձին հանձնելու վերաբերյալ տեղեկություն դատարանին չի հայտնել։
Դատարանը անրադառնալով Ակոբ Պոգոսյանի դիմումին փաստել է, որ ԱՄՆ-ից ստացվել և որպես այլ փաստաթղթի կարգով որպես ապացույց է ճանաչվել Ակոբ Պողոսյանի դիմումը, որով վերջինս Ռ.Եսայանի վերաբերյալ հայտնել է տեղեկություններ, նշելով, որ դրանք իրեն հայտնի են դարձել Տ.Մուշեղյանի պատմածով։ Վերջինս որպես վկա չի հարցաքննվել սուտ ցուցմունք տալու համար օրենքով սահմանված կարգով չի նախազգուշացվել:
Ինչ վերաբերվում է քրեական գործով մեղադրյալ Տ.Մուշեղյանի նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքներին ապա պատասխան ներկայացրած անձը հարկ է համարել նշել, որ նրա ցուցմունքները ակնհայտ հակասական են և չհիմնավորված, բացի դա վերջինս նախաքննության ընթացքում բազմաթիվ անգամ հարցաքննվել է, որպես վկա և որևէ բան ընդեմ Ռ.Եսայանի չի հայտնել, իսկ որպես մեղադրյալ հարցաքննություններին պաշտպանվելով առաջադրված մեղադրանքից, ամեն անգամ այլ փաստական հանգամանքներ է նշել Ռ.Եսայանին գումար տալու վերաբերյալ մասնավորապես նշել է , որ գումարը նրան տվել է իր գրասենյակում և այլն:
Կարծում է, որ իրպաշտպանյալի մեղավորությունը ոչ միայն չի ապացուցվել, այլ քրեական գործում առկա են հստակ ապացույցներ, որոնք հիմնավորում են նրա նկատմամբ ի սկզբանե ակնհայտ անհիմն մեղադրանք առաջադրելու փաստի առկայության մասին:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը օրենքով սահմանված կարգով, բազմակողմանի լրիվ և օբյեկտիվ վերլուծություններ է կատարել և պահպանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի և դատավարական օրենսգրքի սկզբունքները, հիմնվելով դատական նախադեպերի վրա ճշմարտացի եզրահանգման է եկել և արդարացի դատական ակտ կայացրել:
Դատարանը Ռ.Եսայանին կողմից առանձնապես խոշոր չափերի խարդախության կատարումը անհիմն ու փոխկապակցված, հավաստի և բավարար ապացույցների ամբողջության բացակայության հիմքով և նրա մեղքն ապացուցված չհամարելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը դատավճիռ է կայացրել և վճռել Ռ.Եսայանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում արդարացրել է այդ հանցանքի կատարման մեջ ճանաչել և հռչակել նրա անմեղությունը։
35. Ելնելով վերոգրյալից ՀՀ Վերաքննիչ քրեական գործերով դատարանին վերաքննիչ բողոքի պատասխան ներկայացրած անձը խնդրում է ղեկավարվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394 հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով և մերժել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Տ.Ենոքյանի վերաքննիչ բողոքը և օրինական ուժի մեջ թողնել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014թ. նոյեմբերի 07-ին կայացրած թիվ ԵԿԴ/0217/01/13 դատական ակտը :

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և դատավճիռը բեկանելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ:

I.Ռադիկ Եսայանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ մասի 3-րդ մասի 1-ին կետով արդարացնելու մասով.
36. Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումն ամբաստանյալ Տիգրան Մուշեղյանի կողմից նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները, վրջինիս և Ռադիկ Եսայանի միջև կատարված առերես հարցաքննության արձանագրությունը որպես ապացույց չդիտարկելու մասին, բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 337-րդ և 358-րդ հոդվածների պահանջներից` նկատի ունենալով, որ այդ ապացույցները դատարանում չեն հետազոտվել, իսկ դատարանի դատավճիռը հիմնավորված է, եթե դրա հետևությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա:
Այս պարագայում անհասկանալի է մեղադրանքի կողմի դիրքորոշումը, եթե Տիգրան Մուշեղյանի` նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները չեն տարբերվում նրա դատարանում տված ցուցմունքներից, ապա դատարանում մեղադրանքի կողմն ինչու՞ է Ռադիկ Եսայանի մեղադրանքի հիմքում դրել Տիգրան Մուշեղյանի նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները:
37. Առաջին ատյանի դատարանը վերլուծելով և գնահատելով ամբաստանյալ Տիգրան Մուշեղյանի և գործով վկա Ալեքսանդր Աբրահամյանի ցուցմունքները, դրանք համարել է անարժանահավատ` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
<<…Նշված վկան իր ցուցմունքով, ըստ էության հայտնել է, որ Ռադիկ Եսայանի հետ երբևէ ֆինանսական հարաբերություններ չի ունեցել, միաժամանակ, սակայն նույն ցուցմունքով չժխտելով իր կողմից տրված նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ դեռևս 2006 թվականին իր և Ռադիկի միջև եղել են որոշակի ֆինանսական հարաբերություններ, երբ այն ժամանակ իր անձնական կարիքների համար փոխառությամբ գումար էր տրամադրել նրան, որը Ռադիկը մի քանի ամիս անց վերադարձրել է։ Վկան կտրականապես հերքել է 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին Ռադիկ Եսայանի կողմից իրեն զանգելը, Տերյան փողոցի վրա գտնվող <<HSBC>> բանկ գալն ու իրեն այնտեղ 150-200 հազար ԱՄՆ դոլարին համարժեք դրամ տալը և պնդում է, որ քննիչի մոտ առերեսման գնալու և այնտեղ գտնվելու ժամանակ Ռադիկն իրեն խնդրել է, որ ցուցմունք տա, թե իբր գումարն իրեն իրականում տվել է, որին ինքը չի համաձայնվել>>։
Դատարանը վկա Ալեքսանդր Աբրահամյանի ցուցմունքի արժանահավատության, հետևաբար և գործի իրական փաստական հանգամանքների վերականգման տեսանկյունից ուսումնասիրելով քրեական գործով ստացված և Ռադիկ Եսայանի մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցներից ևս մեկը՝ Տիգրան Մուշեղյանի և Ռադիկ Եսայանի բջջային հեռախոսահամարներից Ալեքսանդր Աբրահամյանի հեռախոսահամարին կատարված զանգերի վերծանումները, արձանագրել է, Եսայանի նշած օրը՝ 2008թ. սեպտեմբերի 16-ին, Տիգրան Մուշեղյանն իր անվամբ գրանցված 091 40-11-46 հեռախոսահամարներից տարբեր ժամերի ելքային զանգեր է կատարել Ալեքսանդր Աբրահամյանի կողմից օգտագործվող, ակայն <<Սուրեն Դալլաքյան>> անվամբ գրանցված՝ 091 40-02-89 հեռախոսահամարին, որից մեկի՝ ժամը 12։46։42-ին գրանցված զանգի, ժամանակ Աբրահամյանը գտնվել է ք. Երևան, Իսահակյան 28 հասցեն սպասարկող ալեհավաքի տիրույթում։ Նշված հասցեի անմիջական մոտակայքում է գտնվում նաև <<HSBC>> բանկի Տերյան մասնաճյուղը։ Խոսակցությունը տևել է 26 վայրկյան։ Դրանից հետո, Մուշեղյանի կողմից տարբեր տևողությամբ ևս մի քանի զանգեր են կատարվել Աբրահամյանին, մասնավորապես, սկսած ժամը 13։28։32։-ից մինչև 14։01։47-ը։ Նշված ժամանակահատվածում Աբրահամյանն արդեն գտնվել է Արամի 1 հասցեն սպասարկող ալեհավաքի տիրույթում, այն տարածքում, որտեղ եղել է <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ գրասենյակը։ Արդեն սկսած ժամը 14։22։47-ից, Ռադիկ Եսայանն իր կողմից օգտագործվող 093 52-79-87 հեռախոսահամարից ելքային զանգեր է կատարել Ալեքսանդր Աբրահամյանին, ով դեռևս գտնվել է Արամի 1 հասցեում՝ մինչև 15։03։01-ը։ Դրանից հետո, Ռադիկ Եսայանի կողմից օգտագործվող 093 52-79-87 հեռախոսահամարից Ալեքսանդր Աբրահամյանին հեռախոսազանգ է կատարվել 15։16։59 և 15։31։28-ին և այդ զանգերին Աբրահամյանը պատասխանել է դարձյալ ք. Երևան, Իսահակյան 28 հասցեն սպասարկող ալեհավաքի տիրույթից, որտեղ ինչպես նշվել է վերևում գտնվում է <<HSBC>> բանկի Տերյան մասնաճյուղը։ Զանգերը եղել են համապատասխանաբար՝ 22, 14, 17 վայրկյան տևողությամբ։ Ընդ որում, նշված զանգերը կատարելու միջակայքում Աբրահամյանին զանգեր է կատարել նաև Մուշեղյանը։ Ուսումնասիրելով վերծանման տվյալները, դատարանը փաստել է, որ Աբրահամյանի զանգերը բանկի տարածքից սպասարկվել են մինչև այդ օրը ժամը 16։28։48-ը։ Միևնույն ժամանակ նրա հեռախոսազանգով հաջորդ օրը կատարվել է ընդամենը մեկ զանգ՝ այն է 17.09.2008թ. ժամը 09։44։17-ին, որից հետո նրա հեռախոսը ցանցում սպասարկվել է արդեն սկսած 27.09.2008թ.ց։ Սրանով հիմնավորվել է նաև Եսայանի այն պնդումը, որ գումարը Աբրահամյանին տալու հաջորդ օրը նա պետք է մեկներ հանրապետությունից։/տես՝ հատոր 10, գ-թ 267/
Ասվածից հետևել է, որ իրականությանը համապատասխանում են ոչ թե Ա.Աբրահամյանի և Մուշեղյանի, այլ Ռ.Եսայանի ցուցմունքները, որոնցով նա պնդում է, որ 16.09.2008թ.ն, իր կողմից նշված ժամերին եղել է <<HSBC>> բանկի Տերյան մասնաճյուղում։ Այստեղից դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առավել փաստարկված և իրականությանը համապատասխանող են ամբաստանյալ Եսայանի ցուցմունքներն առ այն, որ 16.09.2008թ.ն, իր նշած ժամին Գոհար Թաշչիյանի հետ <<Կոնվերս բանկից>> ստանալով գումարը, դրա մի մասը, Տիգրան Մուշեղյանի հանձնարարությամբ տեղափոխել է բանկ ու հանձնել է Ա.Աբրահամյանին։ Սակայն մինչև <<HSBC>> բանկի Տերյան մասնաճյուղ հասնելը մի քանի զանգ է կատարել Աբրահամյանին ճշտելու համար նրա գտնվելու վայրը, իսկ այն բանից հետո, երբ տեղեկացել է, որ նա գտնվում է <<HSBC>> բանկի ոչ թե Հանրապետության հրապարակի, այլ Տերյան մասնաճյուղում՝ գնացել է այնտեղ և գումարը տվել Աբրահամյանին։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ Ռ.Եսայանի ցուցմունքների արժանահավատությունը հիմնավորվել է նաև <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն ստացված վարկի գումարից կատարված կանխիկացումների աղյուսակով, համաձայն որի՝ <<Կոնվերս բանկից>>-ից գումար է ստացվել ոչ միայն 17.09.2008թ.՝ /602.700 ԱՄՆ դոլար/, այլ նաև դրա նախորդ օրը՝ 16.09.2008թ./306.300 ԱՄՆ դոլար/։ Նշվածի վերաբերյալ դատարանը ոչ պակաս կարևոր է համարել գործով ի հայտ եկած այն փաստերը, համաձայն որոնց՝ համակարգչատեխնիկական փորձաքննության թիվ 12-095 եզրակացությանը կից ներկայացված և քննիչի կողմից զննված հավելվածի 63 և 64-րդ սյունակներում առկա է <<16.09.2008թ., Ալեքսանդր Աբրահամյան՝ 100.000.000 ՀՀ դրամ, կանխիկ>> գրառումները։ Հայտնի է, որ Ռադիկ Եսայանը իր պնդմամբ գումարը բանկից ստացել է հենց այդ օրը, որը համաձայն բանկային փաստաթղթերի՝ կազմել է 306.300 ԱՄՆ դոլար, իսկ տվյալ օրվա փոխարկման արժեքի դեպքում՝ 92.646.561 դրամ։ Նույն աղյուսակի 65-րդ տողում, արդեն հաջորդ օրը բանկից ստացված գումարի վերաբերյալ առկա են հետևյալ գրառումները՝ <<17.09.2008թ. կանխիկ, 182.000.000 /այն նույն 602.700 ԱՄՆ դոլարն է/>>։ Նշված գումարը ծախսագրվել է մի քանի բաժիններով, որից ըստ աղյուսակի 71-րդ տողի՝ <<17.09.2008թ. Ռադիկ /250000$*303/ 75750000>>։ Նշված տողում սական, առկա չէ <<կանխիկ>> գրառումը, ինչպես որ մյուս սյունակներում գրանցված կանխիկ վճարումների դեպքում։ Այլ խոսքով, նշված աղյուսակը ևս չի բացառում, ավելին, ամրապնդում է Եսայանի այն ցուցմունքը, որ գումարն իրականում տրվել է Աբրահամյանին հենց 16.09.2008թ.։ Այս առումով, դատարանը փաստել է նաև, որ նախաքննական մարմինը չի պարզել, որ եթե 17.09.2008թ. Գոհար Թաշչիյանն ու Ռադիկ Եսայանը 182.000.000 կամ 602.700 ԱՄՆ դոլար են ստացել բանկում, ապա դրանից 150.000-ը /ըստ Մուշեղյանի ցուցմունքների/ Եսայանին տալուց հետո, մնացածն ինչպես է տեղափոխվել կազմակերպություն, այն դեպքում, երբ այդ գումարից նույն օրն իսկ կատարվել են նաև տարբեր այլ կանխիկ ծախսեր՝ մասնավորապես նույն /հավանաբար/ Ռադիկին՝ 40.000, <<Սպիտակ-1>>՝ 60.600.000, Հրաչ Սարգսյանին՝ /օդափոխություն/՝ 6.060.000, Տիգրան Մուշեղյանին՝ 18.180.000 և այլն։ Համենայն դեպս, գործով վկա Ջիվան Յոլչյանը, Ռադիկ Եսայանի կողմից գումարը վերցնելուց և հեռանալուց հետո, Գ.Թաշչիյանի մոտ այլ գումարի առկայության կամ այդպիսին այլ վայր տեղափոխելու մասին որևէ բան չի նշել։ Նման տեղեկություն չկա նաև <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ վարկային գծի քաղվածքում, համաձայն որի՝ ինչպես 16.09.2008թ., այնպես էլ՝ 17.09.2008թ. կանխիկացված համապատասխանաբար՝ 306.300 ԱՄՆ դոլար և 602.700 ԱՄՆ դոլար գումարների մի փոքր մասն է, ընդամենը՝ մոտ 1200 ԱՄՆ դոլար, ուղղվել վարկի տոկոսների հաշվարկմանը և այլ նպատակներով փոխանցումներ չեն կատարվել։ Դրանից առաջ բանկից նման խոշոր գումարներ են հանվել 29.08.2008թ., իսկ հետո՝ 25.09.2008թ.։
Ասվածից հետևել է, որ 17.09.2008թ. <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ կողմից բանկից կանխիկացված գումարն այդ օրերի կտրվածքով միակը չէ և դրանից մեկ օր առաջ նույնպես բանկից ստացվել է այլ գումար՝ 306.300 ԱՄՆ դոլարի կամ 92.646.561 դրամ չափով, որը մոտ է այն գումարի չափին՝ 100.000.000 ՀՀ դրամին, որ ըստ աղյուսակի <<կանխիկ>> տրվել է Ա.Աբրահամյանին։
Ուշագրավ է, որ այս գումարի մասին թե Տ.Մուշեղյանը թե Ա.Աբրահամյանը իրենց ցուցմունքներում երբևէ չեն հիշատակել ու չեն ասել, այդ մասին Ա.Աբրահամյանը չի հայտնել նաև իր նախաքննական ցուցմունքում։
Այսպիսով, փաստ է, որ կազմակերպության հաշվեհամարից գումարներ են հանվել ու կանխիկացվել վիճարկվող երկու օրերի ընթացքում էլ։ <<HSBC>> բանկ Հայաստան կազմակերպության կողմից 02.10.2013թ.Ալեքսանդր Ամրահամյանին տրված տեղեկանքի համաձայն՝ 2008թ. սեպտեմբերի 15,16,17-ին նրա անվամբ որևէ գործարք չի կատարվել։ Տվյալ դեպքում, չի բացառվում, որ Ա.Աբրահամյանը գործարքը կատարեր կամ որևէ կազմակերպության կամ որևէ այլ ֆիզիկական անձի տվյալներով կամ ինչու չէ որևէ գործարք էլ չկատարեր։ Հատկանշական է, որ տվյալ տեղեկանքը տրամադրվել ոչ թե նախաքննության մարմնին, այլ Ա.Աբրահամյանին՝ իր կողմից ձևակերպված պահանջին ի պատասխան։ Նշվածը սակայն որևէ առնչություն չի կարող ունենալ Ռադիկ Եսայանին առաջադրված մեղադրանքի հետ, քանի որ այստեղ կարևոր է հաստատված կամ հերքված համարել, թե իրականում, բանկից գումարը այդ, կամ նախորդ /հաջորդ/ օրը ստանալուց հետո Եսայանն այն փոխանցել է այլ անձի, թե պահել իր մոտ։
Դատարանը գտել է, որ այս հարցի կապակցությամբ վերը շարադրված ապացույցները վկայում են այն մասին, որ Ռ.Եսայանը նշված գումարն իրականում փոխանցել է Ա.Աբրահամյանին։
Հարկ է նկատի ունենալ, որ նախաքննական մարմինը չի պարզել, թե ըստ հեռախոսազանգերի վերծանումների ժամանակագրության Աբրահամյանը ինչ նպատակով է սեպտեմբերի 16-ին գտնվել <<HSBC>> բանկի Տերյան մասնաճյուղում ու շուրջ մեկ ժամ քսան րոպե ինչով է զբաղված եղել նա այնտեղ, եթե Եսայանին չի սպասել, գործարքներ չի կատարել։ Նման հարցադրում վերջինիս ընդհանրապես չի արվել, ինչը կարող էր լուս սփռել նշված օրվա իրադարձությունների վրա։
Ինչ վերաբերվել է վերջինիս կողմից հայտնած այն տեղեկությանը, թե առերեսումից առաջ Եսայանը խնդրել է իրեն հայտնել, թե իբր գումարը տվել է իրեն, ինչին ի պատասխան՝ նա հրաժարվել է վերջինիս խնդրանքը կատարելուց և հորդորել է նախաքննական մարմնին հայտնել ճշմարտությունը, ապա տվյալ փաստը պնդում է միայն ինքը՝ Ա.Աբրահամյանը, և վերևում վերլուծության ենթարկված ապացույցների համատեքստում դատարանն այն համարել է այլ փաստերով չհիմնավորված, հետևաբար և՝ անարժանահավատ>>։
Վերաքննիչ բողոքի այն պնդումները, թե <<…դատարանը ոչ ճիշտ վերլուծության է ենթարկել ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանի և վկա Ա.Աբրահամյանի ցուցմունքները>> և <<…հեռախոսահամարի վերծանման տվյալների ուսումնասիրությամբ եկել է այն ոչ ճիշտ եզրահանգման, որ 2008թ. սեպտեմբերի 16-ին Ռ.Եսայանը բանկի մասնաճյուղում գումար է փոխանցել Ալեքսանդր Աբրահամյանին>>, պատճառաբանված չեն և հիմք չեն կարող հանդիսանալ այդ կապակցությամբ դատարանի եզրահանգումները գործով ձեռք բերված ապացույցներից չբխող համարելու համար:
38. Որպես այլ փաստաթուղթ ճանաչված` Սերոբ Պոգոսյանի դիմումի կապակցությամբ դատարանը փաստել է, որ <<…ԱՄՆ-ից ստացվել և որպես այլ փաստաթղթի կարգով որպես ապացույց է ճանաչվել Ակոբ Պոգոսյանի դիմումը, որով վերջինս Ռադիկ Եսայանի վերաբերյալ հայտնել է տեղեկություններ, նշելով, որ դրանք իրեն հայտնի են դարձել Տիգրան Մուշեղյանի պատմածով։ Վերջինս որպես վկա չի հարցաքննվել, սուտ ցուցմունք տալու համար օրենքով սահմանված կարգով չի նախազգուշացվել>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<1. Փաստաթուղթ է թղթային, մագնիսական, էլեկտրոնային կամ այլ կրիչի վրա բառային, թվային, գծագրական կամ այլ նշանային ձևով արված ցանկացած գրառում, որով կարող են հաստատվել քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալները>>:
Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր է համարում վերաքննիչ բողոքի այն պատճառաբանությունը, որ <<եթե մի պահ դիտարկենք, որ Ակոբ Պոգոսյանը հարցաքննվել է որպես վկա, ապա այս դեպքում տրամաբանությունից դուրս է վերջինիս հարցաքննության արձանագրությունը այլ փաստաթուղթ ճանաչելը>>: Իրոք, եթե անձը կարող է հարցաքննվել որպես վկա, որի ընթացքում հնարավոր է ձեռք բերել գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալներ, ապա տրամաբանությունից դուրս է նրա գրած դիմումը այլ փաստաթուղթ ճանաչելն ու դրան ապացուցողական նշանակություն տալը: Հակառակ պարագայում` կվերանա անձանց հարցաքննելու անհրաժեշտությունը և գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալները վերջիններս կփորձեն փոխանցել դիմումների միջոցով:
39. Առաջին ատյյանի դատարանը կարևորել է որպես լրացուցիչ վկա հարցաքննված Արմեն Մելիքյանի ցուցմունքը, ով դատարանում հայտնել է, որ <<մշտապես բնակվում է Հաայաստանից դուրս, սակայն հայրը՝ Վալիկ Երվանդի Մելիքյանը, միչև իր մահը՝ 2009թ,-ի հոկտեմբեր ամիսը, բնակվել է Հայաստանում։ Հիշում է, որ 2008 թվականին հայրը զանգահարել է իրեն և ասել, որ իր ընկեր Ռադիկ Եսայանին շենք կառուցելու համար անհրաժեշտ է խոշոր գումար, որը խնդրում է իրենից։ Ինքը, հոր միջոցով Ռադիկին պարտքով տվել է 250.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ։ Վկան պնդել է, որ գումարն իրեն վերադարձվել է մաս-մաս, հիմանական մասը հորը, իսկ վերջին մասն իրեն։ Վերջին անգամ Հայաստանում է եղել հուղարկավորության նպատակով՝ 2009 թվականի հոկտեմբերին>>։
Դատարանը, վկայի ցուցմունքի արժանահավատությունը ստուգելու նպատակով համապատասխան հարցումներ է կատարել ՍԷԿՏ համակարգ և ՔԿԱԳ մարմին՝ Արմեն Մելիքյանի ՀՀ ժամանելու և մեկնելու ամսաթվերն ու տարեթվերը, նրա հոր՝ Վալիկ Երվանդի Մելիքյանի մահվան ժամանակը և նրա հուղարկավորմանը որդու մասնակցելու հանգամանքները պարզելու նպատակով։ Ըստ ստացված պաշտոնական փաստաղթղերի պարզվել է, որ վկայի ցուցմունքները համապատասխանում են իրականությանը, դրանք հաստատվել են համապատասխան լիազոր մարմինների կողմից տրամադրված գրավոր տեղեկատվությամբ։
Այսինքն, հիմնավորվել է Ռ.Եսայանի այն ասածը, որ 17.09.2008թ.իր հաշվեհամարին մուտքագրված գումարը եղել է այն գումարը, որն իրեն նախկինում տվել էր Արմեն Մելիքյանի հայրը՝ Վալիկ Մելիքյանը։
Այլ հիմնավոր ապացույցներ հակառակն ապացուցելու նպատակով մեղադրանքի մարմինն ու ամբաստանյալ Մուշեղյանը՝ որպես ենթադրյալ խարդախության տուժողի ներկայացուցիչ, չեն ներկայացրել։
Այսպիսով, ապացույցների ընդհանուր զանգվածը դատարանին բերել է այն եզրահանգման, որ Ռադիկ Սերգեյի Եսայանն իր հաշվեհամարին Արմեն Մելիքյանի կողմից տրված գումարը դրել է այն բանից ելնելով, երբ տեսել է, որ Մուշեղյանը դրա նախորդ օրն իր միջոցով չհիմնավորված գումար է վճարել Ալեքսանդր Աբրահամյանին։
Վերաքննիչ բողոքում կասկածի տակ է դրվել վկա Ա.Մելիքյանի ցուցմունքի արժանահավատությունը այն պատճառաբանությամբ, որ <<…նման պարագայում Ռադիկ Մուշեղյանը չէր կարող իրեն հակասել և տեսնելով, որ Տիգրան Մուշեղյանը կազմակերպության գումարների տնօրինման հարցում իրենց միջև ի սկզբանե ձևավորված պայմանավորվածությունը խախտել է` նորանոր ներդրումներ կատարեր բիզնեսում>>: Քրեական գործով որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել այն մասին, որ Ռ.Եսայանը Ա.Մելիքյանից ստացած գումարը ներդրել է Տիգրան Մուշեղյանի հետ ունեցած բիզնեսում: Ռ.Եսայանի ցուցմունքի համաձայն` <<…Ինչ վերաբերվում է արդեն 2008թ. սեպտեմբերի 17-ին իր կողմից իր՝ <<HSBC>> բանկում ունեցած հաշվեհամարին շուրջ 75 մլն ՀՀ դրամ մուտքագրելուն, ապա, ինչպես նշել է նախաքննության հենց սկզբից` այդ գումարը եղել է իր վաղեմի ընկեր Արմեն Մելքիյանից, նրա հոր միջոցով վերցված գումարը, որը նա պատրաստվում էր նույնպես ներդնել <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ում, սակայն արդեն իսկ նախորդ օրը համոզվելով, որ Մուշեղյանը չհիմնավորված ծախսեր է կատարում, որպիսին էր նաև Աբրահամյանին տրված գումարը, ինքը Մելիքյանի մոտ վստահությունը չկորցնելու համար, տարել ու գումարը դրել է բանկում։ Գտնում է, որ Մուշեղյանը չներեց իր այդ քայլը, քանի որ գտնվում էր ծանր ֆինանսական դրության մեջ, որի ժամանակ ինքը չօգնեց նրան, այդ պատճառով էլ այժմ վրեժխնդիր է լինում>>։
40. Վկայակոչելով Լ.Ավետիսյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ԵԿԴ/0176/01/09 որոշումը, վերաքննիչ բողոք բերած անձը վերահաստատել է Ռ.Եսայանի կողմից խարդախությամբ առանձնապես խոշոր գումար հափշտակելու վերաբերյալ իր դիրքորոշումը` նշելով, որ <<…գումարը իրավասու անձի կողմից կամավոր կերպով հանձնվել է Ռադիկ Եսայանին, քանի որ իրավասու անձը եղել է մոլորության մեջ և գումարը Ռ.Եսայանին հանձնելու մտադրությունը Տ.Մուշեղյանի մոտ առաջացել է նրա կողմից իրեն համոզելու և հորդորելու արդյունքում>>: Այս պնդումը ճիշտ է մեղադրական եզրակացության մեջ հաստատված համարված փաստական հանգամանքների պարագայում, սակայն դատարանը, հիմնվելով դատաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցների վերլուծության և գնահատման վրա, հաստատված է համարել բոլորովին այլ փաստական հանգամանքներ, որոնց առումով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ դիրքորոշումը կիրառելի չէ:
41. Առաջին ատյանի դատարանը գործով նշանակված տեսաձայնագրային փորձաքննության թիվ 12121206 եզրակացությունը որպես անթույլատրելի ապացույց է ճանաչել` հետևյալ պատճառաբանություններով:
<<Համաձայն հիշյալ եզրակացության եզրափակիչ մասի՝
<<1. և 3. փորձաքննությանը տրամադրված <<Ridata>> ֆիրմայի արձադրության լազերային սկավառակի վրա առկա են <<Записъ000>> անվանումով ֆայլեր` <<amr>> և <<mp3>> ֆորմատների, որոնք պարունակում են միևնույն խոսակցությունը։ Այսինքն, դրանք նույնաբովանդակ ֆայլեր են` տարբեր ֆորմատների։
Ձայնագրված խոսակցությանը մասնակցում են երեք տղամարդ։
Խոսակցության մասնակից տղամարդկանց բանավոր խոսքերը /ձայները/ պիտանի չեն նույնացման ուղղված հետագա հետազոտություններ անցկացնելու համար` անձը անհատականացնող բավարար հատկանիշների բացակայության պատճառով /մանրամասն` տես հետազոտման մասը/։
2. Սկավառակի վրա ձայնագրությունը չի ենթարկվել մոնտաժման։
3. Ձայնագրված խոսակցության վերծանումը բերված է սույն եզրակացության կից հավելվածում>>։
Փաստորեն, իրականացնելով փորձաքննության պահանջները, փորձագետներ Նինոյանն ու Ղուկասյանը եկել են այն եզրահանգման, որ դրանով ևս հնարավոր չի եղել պարզել, թե խոսակցություն վարող անձանցից մեկը արդյոք հանդիսանում է Ռադիկ Եսայանը, ինչը վկայում է այն մասին, որ նշված եզրակացությունը ևս չի բերում դատարանի այն համոզման, որ վերջինիս մեղադրանքը հիմնավորվել է նաև այս ապացույցով։
Դատարանը փաստել է, որ մեղադրանքի մարմինները չկարողացան դատարանին բերել այն համոզման, որ տվյալ եզրակացությամբ ամրագրված հետևությունների պայմաններում հատկապես որ փաստական հանգամանքն են դիտել որպես Ռադիկ Եսայանի կողմից խարդախություն կատարելու և առանձնապես խոշոր չափի գումար Տիգրան Մուշեղյանից հափշտակելու վերաբերյալ նախ՝ թույլատրելի, ապա նաև վերաբերելի ապացույց, ելնելով այն բանից որ հաստատված չէ, թե ի վերջո խոսակցությունը վարած տղամարդկանցից որևէ մեկն իրականում հանդիսացել է արդյոք Ռ.Եսայանը, թե այլ անձ։
Այսինքն, նույնիսկ պետական լիազոր մարմիններն իրենց օրենսդրական լիազորություններն իրացնելիս պարտավոր են գործել միան օրենքից բխող պահանջների պահպանմամբ, որն է տվյալ դեպքում դատարանի թույլտվությունը։ Ասվածից հետևել է, որ ձայնագրությունը, որը հայտնվել է քրեական գործում, ոչ միայն չի ապացուցում, որ խոսակցության մասնակիցներից մեկը Ռադիկ Եսայանն է, այլ այն ձեռք բերվել ապացույցների ձեռք բերման կանոնների խախտմամբ և չի կարող օգտագործվել վարույթում որպես այդպիսին>>։
Այս կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն անընդունելի է համարում վերաքննիչ բողոքի այն պնդումը, թե <<…եթե նույնիսկ դատարանը գտել է, որ Տ.Մուշեղյանի և Ռ.Եսայանի խոսակցության ձայնագրությունը որպես ապացույց ճանաչելն անթույլատրելի է, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 284-րդ հոդվածի 1-ին մասի ձևակերպումը ՍԴՈ-926 որոշմամբ ճանաչվել է սահմանադրությանը հակասող, ապա վերոհիշյալ ապացույցների հետ համադրելու արդյունքում կարող էր ներքին համզմունք ձևավորվել, որ իրականում Ռադիկ Եսայանը Տիգրան Մուշեղյանից գումար է վերցրել>>:
Չպետք է մոռանալ, որ դատավորը ղեկավարվելով օրենքով, բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմունքով ապացույցների համակցության մեջ գտնվող ապացույցները գնահատում է նախ և առաջ դրանց վերաբերելիության ու թույլատրելիության տեսանկյունից: Տվյալ դեպքում, վերոնշյալ ապացույցի անթույլատրելիությունը հաստատելու պայմաններում, ավելորդ է խոսել այդ կապակցությամբ ներքին համոզմունքի ձևավորման վերաբերյալ:
42. Վերաքննիչ բողոքում արձանագրելով, որ <<ընդհանուր իրավասության դատարանը վկա Գոհար Թաշչյանի ցուցմունքները չի հետազոտել և վերջինիս դատարանում չի հարցաքննել` հիմքում դնելով այն, որ նա դատական նիստի ընթացքում ականջալուր է եղել գործով անցնող մյուս վկաների ցուցմունքներին…արդյունքում տուժել է արդարադատությունը>>, մեղադրողը չի մատնանշել, թե դատարանը տվյալ դեպքում ինչպիսի՞ խախտում է թույլ տվել: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այս պարագայում ևս առաջին ատյանի դատարանի գործողությունները բխել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներից:
43. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը քննարկման առարկա դարձնելով ամբաստանյալ Ռ.Եսայանի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի բոլոր պատճառաբանությունները հանգում է այն հետևության, որ դրանք հիմնավորված չեն և հիմք չեն կարող հանդիսանալ դատական ակտը բեկանելու համար:
44. Վերոգրյալների հիման վրա, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ռ.Եսայանի կողմից իրեն մեղսագրված արարքը կատարելը հիմնավորված համարելու տեսանկյունից ապացույցների ամբողջությունը դիտարկելով ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանի, վկաներ Ջիվան Յոլչյանի, Ալեքսանդր Աբրահամյանի, համակարգչատեխնիկական փորձաքննության եզրակացության, Տ.Մուշեղյանի և Ռ.Եսայանի բջջային հեռախոսահամարներից Ալեքսանդր Աբրահամյանի հեռախոսահամարին կատարված զանգերի վերծանումների, Ակոբ Պոգոսյանի դիմումի, Ռ.Եսայանի և Ա.Աբրահամյանի բանկային հաշիվների քաղվածքների և տեղեկանքների զանգվածում, պատճառաբանված կերպով հանգել է այն հետևության, որ դրանք բավարար չեն ամբաստանյալ Ռ.Եսայանին առաջադրված մեղադրանքն ապացուցված համարելու տեսանկյունից և հիմնավորված կերպով գտել է, որ պետք է ճանաչվի և հռչակվի նրա անմեղությունը իրեն մեղսագրված հանցանքում` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:



II. Տիգրան Մուշեղյանի արարքի որակման մասով.
45. Առաջին ատյանի դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալ Տիգրան Մուշեղյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը և դրա հիմնավորվածությունը, կատարել է <<կանխամտածված սնանկություն>> հանցակազմի վերաբերյալ հետևյալ մեկնաբանությունները:
46. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<Կանխամտածված սնանկությունը՝ պարտապանի հիմնադիրների /մասնակիցների/ կամ նրան՝ կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու կամ նրա որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն ունեցող այլ անձանց, այդ թվում՝ պարտապանի ղեկավարի, հավասարապես՝ նաև անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը կամ դրանց չափի ավելացումը սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով, և եթե պարտապանին կամ պարտատերերին պատճառվել է խոշոր վնաս>>։
Ստուգաբանելով հանցակազմի բոլոր հատկանիշները դատարանն արձանագրել է, որ ըստ դասագրքային մեկնաբանության՝
<<այս հանցագործության անմիջական օբյեկտը օրինական սնանկացման հարաբերություններն են և պարտատերերի շահերը։ Հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը երկընտրելի է և դրսևորվում է հոդվածում նախատեսված արարքներից որևէ մեկը կատարելով։ Դրանք են` սեփական կամ այլ աձանց շահերից ելնելով՝ 1/ անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը, 2/ անվճարունակության հատկանիշների չափի ավելացումը։
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է նաև հետևանքը՝ պարտապանին կամ պարտատերերին խոշոր վնաս պատճառելը, որը, նախորդ հոդվածի երրորդ մասի համաձայն, նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկը գերազանցող գումարը /արժեքն/ է։
Նշված արարքների և հետևանքի միջև պետք է առկա լինի անմիջական պատճառական կապ։
Այս հանցագործության ժամանակ, ի տարբերություն նախորդ հանցակազմի, սնանկությունը առաջանում է ոչ թե օբյեկտիվ տնտեսական գործոնների, տնտեսվարող սուբյեկտի թույլ տված սխալների պատճառով, այլ սուբյեկտի դիտավորյալ արարքների արդյունքում, սուբյեկտը գիտակցում է, որ իր արարքներով ստեղծում է սնանկության հատկանիշներ, և ցանկանում է դա։
Անվճարունակությունը կարող է ստեղծվել կամ ավելացվել տարբեր ձևերով՝ անշահավետ, վնասակար գործարք կնքելով, ուրիշի պարտքերը սեփականը դարձնելով, գույքը ձևական օտարելով, ակտիվի նվազեցմամբ և այլն։
Հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը, նախատեսում է խոշոր վնասը, և ցանկանում է դա։
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է արարքի շարժառիթը՝ սեփական կամ այլ աձանց շահերը։ Սեփական կամ այլ անձանց շահ ասելով՝ պետք է հասկանալ գույքային շահը, որը կարող է դրսևորվել տարբեր ձևերով՝ այլ ձեռնարկություն ստեղծելու կամ այն ֆինանսավորելու, հարկերից կամ այլ գույքային պարտականություններից խուսափելու, մրցակցին վերացնելու և այլ ցանկություններ։
Հանցագործության սուբյեկտ կարող են լինել պարտապանի հիմնադիրը /մասնակիցները/ կամ նրան՝ կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու կամ նրա որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն ունեցող այլ անձինք, այդ թվում՝ պարտապանի ղեկավարը կամ անհատ ձեռնարկատերը>>։
Այսպիսով, արարքը որպես կանխամտածված սնանկություն որակելու համար պարտադիր է, որպեսզի հաստատված համարվի, որ ֆիզիկական անձը, կամ իրավաբանական անձի ղեկավարն իրականացնում է ակտիվ, նպատակաուղղված գործունեություն որպեսզի իրեն, կամ իր կողմից ղեկավարվող կազմակերպությունը հասցնի այնպիսի վիճակի, որի պայմաններում անհնար կդառնա ամբողջ ծավալով հատուցելու վարկային կազմակերպությունների, բանկերի կողմից տրամադրված վարկերը կամ կատարել պարտավորություններն՝ ուղղված պարտադիր վճարումներին /հարկեր, տուրքեր և այլն/, որով իսկ կարող է վնաս հասցնել պետությանը, անձանց կամ կազմակերպություններին։
Տվյալ արարքի հասարակական վտանգավորությունը կայանում է նրանում, որ հանցագործությունը հանդիսանում է միջոց՝ իրավաբանական անձի գույքին տիրանալու, հարկային պարտավորություններից խուսափելու կամ սեփական գույքն ալ անձին փոխանցելու համար։ Հաշվի առնելով արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, պատահական չէ, որ օրենսդիրն այն համարել է առավել վտանգավոր, քան՝ օրինակ սնանկության ընթացքում անօրինական գործողություններ կատարելը /հոդված 192/։
47. Զարգացնելով հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ վերը նշված ձևակերպումները, դատարանը փաստել է, որ հանցակազմի այդ տարրի առումով արարքի արտաքին նկարագիրն իր մեջ պետք է պարունակի այնպիսի գործողություններ, որոնք պետք է ակնհայտորեն ուղղված և օգտակար լինեն, որպեսզի ի վերջո ստեղծվի և առաջ գա սնանկություն, իր հետ որպես հանրորեն վտանգավոր հետևանք բերի խոշոր վնաս, պատճառահետևանքային կապ՝ գործողությունների /անգործության/ և սնանկացման առաջացման միջև, ինչպես նաև՝ պատճառահետևանքային կապ՝ սնանկացման առաջացման և խոշոր չափի միջև։ Հանցագործությունն, ակնհայտ է, ավարտված է համարվում վնասը պատճառելու պահին, սակայն այն պարտադիր է, որ պատճառված լինի հենց սնանկության հետևանքով։
Կանխամտածված սնանկության, որպես հանցակազմի, միջոցները կարող են տարբեր լինել, սակայն պետք է բնութագրվեն հետևյալ հատկանիշներով։
1/ չունենան ողջամիտ տնտեսական նպատակ,
2/ լինեն օգտակար և նպատակաուղղված կանխամտածված սնանկությունն առաջացնելու համար։
Այսպիսի բնութագրերը, սակայն, պետք է դիտարկվեն տվյալ քրեաիրավական արգելքի համատեքստում, այսինքն, պետք է հիմնավորվի արարքի՝ հասարակական վտանգավորությունը և դրանում արտացոլի հանցագործության սուբյեկտի մեղքը։
Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը պահանջում է միայն ուղղակի դիտավորություն և գործողությունների /անգործության/ ակնհայտ հետևողականություն՝ վերջնական նպատակին՝ սնանկացմանն, անվերապահորեն հասնելու համար։
Արարքը որպես կանխամտածված սնանկություն որակելու համար անհրաժեշտ է խորը ուսումնասիրության ենթարկել և կատարել հարցադրումներ՝ /տվյալ դեպքում/
1/ Ընկերության ֆինանսական վիճակի փոփոխության պատճառների մասին,
2/ Ընկերության կողմից պարտատերի հանդեպ ստանձնած, ինչպես նաև պարտադիր վճարման ենթակա պարտավորությունները չկատարելու պատճառների մասին,
3/ Այն ժամանակահատվածի մասին, որի ընթացքում կազմակերպությունը կորցրել է իր վճարունակությունը՝ ամբողջ ծավալով բավարարելու ներդրողների կամ վարկատուների հանդեպ ունեցած պարտավորությունը, ինչպես նաև՝ կատարելու իր պարտադիր մյուս վճարումները,
4/ Կազմակերպության ֆինանսական վիճակի փոփոխության վրա ազդած հիմնական գործոնների մասին,
5/ Այն մասին, թե հատկապես որ գործարքի կամ գործարքների խմբի հետևանքով է առաջացել կազմակերպության ֆինանսական վիճակի փոփոխությունը,
6/ Այն մասին, թե արդյոք կատարված /կասկածելի/ գործարքները համապատասխանում են շուկայական պայմաններին և գործարար շրջանառության սովորույթներին,
7/ Այն մասին, թե ի վերջո կարող էին այդ գործարքներն անխուսափելիորեն բերել կազմակերպության սնանկացմանը։
Այլ խոսքով անձի, ինչպես նաև կազմակերպության ղեկավարի կողմից կանխամտածված սնանկության հատկանիշներ ստեղծելու և դրանք իրենց <<տրամաբանական>> ավարտին, այն է՝ սնանկության, հանգեցնելու համար անհրաժեշտ են վերը շարադրված հարցերի պատասխանների համակողմանի վերլուծություն։ Ավելին, արարքը կանխամտածված սնանկության հանցակազմով որակելու համար անհրաժեշտ է ոչ միան տնտեսագիտական-հաշվապահական փորձաքննությունների անցկացում, այլ այդ փորձաքննությամբ այնպիսի հարցերի վեր հանում, որոնք կվկայեն, որ առկա են կազմակերպության ղեկավարի կողմից իրականացված այնպիսի գործողություններ /անգործություն/, որոնք անհերքելիորեն բերել են ունեցած պարտքերի կամ պարտադիր վճարումների կատարման անհնարինության։
Ուսումնասիրության համար պետք է վեր հանվի երկու հարց՝
1. Նախ՝ պետք է հաշվարկվեն այն բոլոր ցուցանիշները, որոնք ըստ ստուգված ժամանակահատվածի՝ բնութագրում են կազմակերպության ապահովվածությունը իր պարտատերերի նկատմամբ ունեցած պարտավորությունները կատարելու առումով,
2. Ապա՝ պետք է վերլուծության ենթարկվի այդ ժամանակահատվածի ընթացքում կազմակերպության կնքած գործարքների պայմանները, որոնք հանգեցրել են վերջինիս ֆինանսական վիճակի կտրուկ վատթարացմանը և որոնց պատճառով է, որ ի վերջո կազմակերպությունը սնանկացել է։
Ասքանով հանդերձ, ունենալով վերը շարադրված չափանիշներին համապատասխան անհերքելիորեն ձեռք բերված և հաստատված տվյալներ պետք է հանգել հետևյալ եզրահանգումների՝
ա/ եթե վարկատուի պահանջների բավարարվածությունը քննարկվող ժամանակահատվածում չի վատթարացել, ապա կանխամտածված սնանկության հատկանիշներն ի սպառ բացակայում են
բ/ եթե վարկատուի պահանջների բավարարվածությունը քննարկվող ժամանակահատվածում էականորեն կամ անդառնալի կերպով վատթարացել են, սակայն կազմակերպության ղեկավարի կողմից իրականացված գործարքները համապատասխանում են շուկայական պայմաններին կամ գործարար շրջանառության սովորույթներին, ապա կանխամտածված սնանկության հատկանիշներն ի սպառ բացակայում են
գ/ եթե վարկատուի պահանջների բավարարվածությունը քննարկվող ժամանակահատվածում էականորեն կամ անդառնալի կերպով վատթարացել են, իսկ կազմակերպության ղեկավարի կողմից իրականացված գործարքները չեն համապատասխանում են շուկայական պայմաններին կամ գործարար շրջանառության սովորույթներին, ապա կանխամտածված սնանկության հատկանիշներն այստեղ առկա են։
48. Ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքի /վերջին ձևակերպմամբ/ հիմնավորվածությունն ու դրա ապացուցված լինելը քննարկելով և դիտարկելով կանխամտածված սնանկությանն առաջադրված վերը շարադրված վավերապայմանների լույսի ներքո, առաջին ատյանի դատարանը պարզել և արձանագրել է հետևյալը։
Քրեական գործի հետ դատարանում ստացված՝ <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ից 2012թ. առգրավված <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ 25.08.2008թ. հիմնական վարկային պայմանագրով տրամադրված 3 մլն ԱՄՆ դոլար վարկի և վճարման անդորրագրերի փաստաթղթերի հատորի ուսումնասիրությամբ, դատարանն արձանագրել է, որ հիմնական վարկային պայմանագիրը կնքվել է 25.08.2008թ. /պայմանագիր ՀՎՊ 178765/։ Տվյալ պայմանագրով սահմանված է, որ վարկի գումարը տրամադրվում է 5 տարի ժամկետով՝ մինչև 2013թ. օգոստոսի 25-ը։ Միաժամանակ, նշված պայմանագրին կցված լրացուցիչ համաձայնագրով սահմանվել է, որ այն տրամադրվում է մաս-մաս՝ 2մլն և 1մլն համամասնություններով, ընդ որում՝ վերջին մասը հետագայում գրավադրվելիք աշարժ գույքի դեպքում և այն տրվում է 364 օր ժամկետով՝ մինչև 28.09.2009թ.։ Այնուհետև, նշված համաձայնագրում կատարվել է փոփոխություն, որի համաձայն վճարման վերջնաժամկետ է սահմանվել 12.09.2011թ.։
Մինչ այդ սակայն, մինչև վարկի տրամադրումը, վերանայելով դեռևս 24.06.2008թ.<<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի դիմումն ուղղված բանկին կազմակերպությանը 5.000.000 ԱՄՆ դոլար վարկ տրամադրելու մասին /ընդ որում, այդ պահին որպես տնօրեն է հանդիսացել նույն Ալեքսանդր Աբհամյանը/, բանկի համապատասխան վարչությունները քննարկելով վարկ տրամադրելու նպատակահարմարությունը, արձանագրել են, որ վարկը ստանալու խնդրանքում <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն որպես դրա նպատակ նշել է շինարարությունը։ Հետագայում, սակայն, ուսումնասիրելով պոտենցիալ վարկառուի փաստաթղթերը բանկն արձանագրել է, որ գումարը համաձայն է տալ՝ անշարժ գույքի ձեռք բերման և ֆինանսատնտեսական գործունեության համար /տես՝ լրացուցիչ հատոր, գ-թ 163-165/
Ավելին, բանկի վարկային կոմիտեի արձանագրության մեջ /կետ 8/ որոշվել է նաև՝ քաղաքացի Տիգրան Մուշեղյանին տալ վարկ՝ 337.563 ԱՄՆ դոլար, որն ուղղվելու է <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ ժամկետանց տոկոսների և տույժերի և տուգանքների մարմանը։
/../ Համաձայնագրի՝ 2.1 և 2.4 կետերում սահմանված է, որ վարկերը, դրանց տոկոսագումարները և այլ վճարումները կատարվում են վարկառուի՝ համաձայնագրում նշված բանկային հաշվից, իսկ անկանխիկ վճարման դեպքում դրանք գանձվում են վարկառուի բանկում գործող դրամային հաշվից՝ անհրաժեշտության դեպքում՝ կոնվերտացման ճանապարհով։
Ըստ համաձայնագրի՝ 2.8 կետի սահմանվել է, որ վարկի ստացումը հաստատվում է բանկի՝ վարկառուի վարկային հաշվից տրված քաղվածքով։
/…/ Ըստ համաձայնագրի՝ 3.3.1 կետի՝ վարկառուն պարտավոր է վարկն օգտագործել շինարարության և ընթացիկ ֆինանսական գործունեության ապահովման նպատակով։
/…/ Ըստ համաձայնագրի՝ 4.4 կետի՝ եթե վարկառուն վարկն օգտագործում է ոչ նպատակային ապա պարտավոր է վճարել տուգանք։ Համարվում է ոչ նպատակային, եթե դրանց օգտագործումը չի առնչվում Համաձայնագրում նշված նպատակներին և այլ նպատակների համար բանկը չի տվել իր համաձայնությունը։
Նույն՝ <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ից 2012թ.առգրավված <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ 25.08.2008թ. հիմնական վարկային պայմանագրով տրամադրված 3 մլն ԱՄՆ դոլար վարկի և վճարման անդորրագրերի և մյուս փաստաթղթերի հատորում առկա է վարկի ստացման նպատակով <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի կողմից <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ ներկայացված <<Ծրագրի ամփոփ նկարագիր և տնտեսական հիմնավորում>> վերտառությամբ փաստաթուղթը /գ-թ 335-336/, համաձայն որի՝ ծրագիրը եղել է փուլային ինչպես կատարվելիք աշխատանքների, այնպես էլ ծախսվելիք գումարների առումով։
Համաձայն հիշյալ ծրագրի <<2. տարածքի իրացում, նախագծի պատրաստում բաժնի>>՝ բնակիչներին փոխհատուցման ընդհանուր ծախսերը նախատեսվել են ծրագրի ոչ թե առաջին, այլ երկրորդ փուլում, իսկ դրանց ընդհանուր գումարը կազմել է 5.499.000 ԱՄՆ դոլար, իսկ մինչ այս փուլերի ավարտի ծախսերը՝ 6.001.000 ԱՄՆ դոլար։ Ընդհանուր նախագծի ծախսերը կազմել են 25.921.600 ԱՄՆ դոլար, սպասվող եկամուտը, 36.000.000 ԱՄՆ դոլար, զուտ շահույթը՝ 10.078.400 ԱՄՆ դոլար։
49. Դատարանը գտել է, որ նշված փաստն անհերքելիորեն հաստատում է ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանի այն պնդումները, որ ոչ մի պայմանագրով, իրավական ակտով, փաստաթղթով կամ գոնե բանավոր պայմանավորվածությամբ սահմանված չի եղել, որ կազմակերպության ունեցած շուրջ 58 մլն դրամից և <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ից ստացված 3 մլն ԱՄՆ դոլարից անպայման, անվերապահորեն պետք է մարվեին բնակիչների նկատմամբ ունեցած պարտավորությունները։
Ավելին, որևէ պայմանագրով նախատեսված չէ, որ հատուցումները պետք է կրեին միայն գումարային բնույթ և հաստատված է, որ բնակիչների զգալի մասը իրենց կողմից օտարված տարածքների փոխարեն պետք է ստանային պայմանագրով նախատեսված չափերի բնակելի տարածքներ նոր կառուցվող շենքում։
<<Հասարակության և պետության կարիքների համար անշարժ գույքի սեփականության, օգտագործման իրավունքներից, տնօրինումից, տիրապետումից և օգտագործումից հրաժարվելու, անձանց հաշվառումից հանելու, դրա դիմաց փոխհատուցման կարգով բնակելի մակերես հատկացնելու մասին>> կնքված տիպային պայմանագրերի համաձայն, կողմերը՝ ի դեմս <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի, որի անունից նույն կողմում հանդես է եկել Երևանի կառուցապատման ներդրումային ծրագրերի իրականացման գրասենյակ>> ՊՈԱԿԸ /կողմ 1/, իսկ մյուս կողմում սույն գործով որպես տուժող ճանաչված քաղաքացիները /կողմ 2/, ղեկավարվելով <<Հասարակության և պետության կարիքների համար սեփականության օտարման մասին>> ՀՀ օրենքով, ՀՀ կառավարության 25.01.2007թ թիվ 108-Ն, որոշմամբ և համապատասխան մյուս իրավական ակտերի պահանջներով, կնքել են քաղաքացիաիրավական պայմանագիր այն մասին, որ՝
<</…/ 1.1 Սույն պայմանագրով Երևանի գլխավոր պողոտային հարող տարածքում քաղաքաշինական ծրագրի իրականացման նպատակով, օրենքով սահմանված կարգով, Կողմերը համաձայնություն են ձեռք բերել հետևյալի մասին։ <<Կողմ-2>>-ը <<Կողմ-1>>-ին է փոխանցում իրեն սեփականության իրավունքով պատկանող /…/ որոշակի մակերեսով բնակարան /կամ տարածք, այսուհետև Օբյեկտ/ հետագայում այն քանդելու և Որոշմամբ սահմանված նպատակներին ծառայեցնելու համար>>։
Պայմանագրի 5-րդ բաժնի եզրափակիչ դրույթներում, կետ 5.1 հստակ սահմանված է, որ <<Սույն պայմանագիրը պայմանագրի 1.2 կետում նշված հասցեում գտնվող բնակարանը <<Կողմ-1>>-ի կողմից <<Կողմ-2>>-ին հանձնելու և դրան համապատասխան մնացած գործընթացների մասով միաժամանակ հանդիսանում է անշարժ գույքի առուվաճառքի պայմանագիր և լրացուցիչ նմանատիպ պայմանագիր կնքելու անհրաժեշտություն չկա>>։
Փաստորեն, <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ն և <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն կնքել են քաղաքացիաիրավական գործարք՝ վարկային պայմանագիր, որն ապահովված է եղել գրավով և այն հանդիսացել է այդ պայամանագրին նախորդած մեկ այլ, քաղաքացիաիրավական գործարքների պահանջների պահպանմամբ կնքված՝ բնակիչների կողմից իրենց կամքով օտարված բնակելի տարածքները, որոնք արդեն լիարժեք տնօրինման տիրապետման և օգտագործման իրավունքով, առուվաճառքի պայմանագրով փոխանցված են եղել <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ին և վերջինս իրավունք է ունեցել արդեն ըստ էության իր հայեցողությամբ տնօրինել գույքը, ինչը և արել է դրանք գրավադնելով բանկում։
50. Դատարանն արձանագրել է, որ գործի քննությամբ հաստատվեց, որ իրացման գոտու բնակիչները և <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն, սակայն ի դեմս Երևանի կառուցապատման ներդրումային ծրագրերի իրականացման գրասենյակ>> ՊՈԱԿ-ի, կնքել են ՀՀ քաղաքացիական օրենսդրությամբ սահմանված երկկողմանի կոնսենսուալ, հատուցելի գործարք և բնականաբար, որպես ցանկացած քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների կողմեր կրել են դրա և շահույթը և կորուստները կրելու ռիսկերը։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ որևէ պայմանագրով նախատեսված չէ անմիջապես գումարների փոխհատուցման կարգ. <<Կողմ-1>>-ը պարտավորվել է <<Կողմ-2>>-ին տրամադրել անկախ գնահատողի կողմից կատարված գնահատմանը համարժեք գումարի չափով բնակելի մակերես՝ Ամիրյան, Սարյան և Բուզանդ փողոցներին հարող տարածքում։
Հետևաբար, մեղադրանքի կողմի այն պնդումները, թե Տ.Մուշեղյանի գործողությունների արդյունքում բնակիչներին՝ տուժողներին, պատճառվել են վնասներ, չի համապատասխանում իրականությանն այն պարզ պատճառով, որ վերջիններս՝ անհիմն ստանալով այդպիսի դատավարական կարգավիճակ, չեն կարող հանդիսանալ սույն քրեական գործով տուժողներ, քանի որ նրանք ընդամենը հանիսացել են այնպիսի քաղաքացիաիրավական գործարքների կողմեր, որոնք իրենց կամքով կնքված պայմանագրերի արդյունքում հնարավոր է, որ կրել են վնասներ, ինչը, սակայն ենթակա է հատուցման քաղաքացիական դատավարության կարգով և ոչ այս քրեական գործի շրջանակներում։ Ասվածի ապացույցն է նաև այն, որ հիշյալ քաղաքացիները <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ-ի հայցով սնանկ ճանաչված <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի վերաբերյալ սնանկության գործով որպես պարտատերեր ճանաչվելու և պարտատերերի ցուցակում ներառվելու նպատակով, գործի դատական քննության ընթացքում հրաժարվեցին Տիգրան Մուշեղյանի դեմ նախկինում իրենց կողմից ներկայացված հայցադիմումներից՝ պատճառաբանելով, որ արդեն իսկ հասկացան, որ իրենք այդպիսի վիճակի մեջ հայտնվել են ոչ թե Տ.Մուշեղյանի, այլ քաղաքապետարանի ԾԻԳ-ի կամ ինչու չէ բանկի պատճառով։
51. Տնտեսագիտական փորձաքննության թիվ Հմ` 17321209 եզրակացության 10-րդ և 13-րդ կետերում ամրագրված հետևությունների համաձայն`
<<Այսպիսով փորձագետները գտնում են, որ եթե հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերության կողմից չկան <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության նկատմամբ կիրառված` վարկը ոչ նպատակային օգտագործելու նպատակով պատժամիջոցներ, ապա նման պայմաններում զուտ տնտեսագիտական տեսանկյունից ելնելով, փորձագետները գտնում են, որ ստացված վարկը օգտագործվել է հիմնական վարկային պայմանագրով նախատեսված պահանջներին համապատասխան /մանրամասն տես եզրակացության հետազոտման մասում/>>։
52. Լրացուցիչ դատահաշվապահական-տնտեսագիտական փորձաքննության թիվ Հմ` 14-0395Դ եզրակացության համաձայն`
<<Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ում անվճարունակության կանխամտածված հատկանիշներ ստեղծվել են արդյոք, թե ոչ, եթե այո, ապա ում մեղքով, ավելացվել են արդյոք անվճարունակության հատկանիշները, որն է եղել շարժառիթը, արդյոք անվճարունակության հատկանիշները ստեղծվել են Տ. Մուշեղյանի կամ այլ անձանց շահերից ելնելով, թե ոչ>>։ Հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծությունից ելնելով սույն փորձաքննությամբ դիտվում է, որ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության կողմից կազմված և հաշվառման վայրի ՀՏ-ին ներկայացված 2006-2010թթ. ներառյալ շահութահարկի հաշվարկին կից <<Ակտիվների և պարտավորությունների հաշվապահական հաշվեկշռային արժեքները և հարկային բազաները /հաշվետու տարվա վերջում/>> թիվ 6-րդ աղյուսակում արտացոլված տվյալների համաձայն՝
ա/ ընկերության ակտիվները կազմել են ընդամենը՝ 22196000 ՀՀ դրամ, իսկ 01.01.2008 թվականի դրությամբ՝ 96380000 ՀՀ դրամ։
բ/ ընկերության պարտավորությունները կազմել են ընդամենը՝ 22146000 ՀՀ դրամ, իսկ 01.01.2008 թվականի դրությամբ՝ 96330000 ՀՀ դրամ։
Սա զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից նշանակում է, որ նախաձեռնողի կողմից սույն փորձաքննությանը տրամադրված փաստական նյութերում առկա տվյալների համաձայն, 01.01.2008 թվականի դրությամբ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության զուտ ակտիվը կազմել է ընդամենը՝ 50000 ՀՀ դրամ, որն ընկերությունը կարող, էր ուղղել պարտավորությունների մարմանը։ Միաժամանակ, հարկ է նշել, որ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ում անվճարանակության կանխամտածված հատկանիշներ ստեղծվել են արդյոք, հարցը փորձագետ հաշվապահների իրավասությունից դուրս է։
2. Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ <<Բացառիկ գերակա հանրային շահ ճանաչված տարածքի սեփականատերերին և <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲԸ-ին պատճառվել է արդյոք խոշոր վնաս, թե ոչ>>։ Հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծությունից, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից դիտվում է, որ բացառիկ գերակա հանրային շահ ճանաչված տարածքի անշարժ գույքի սեփականատերերի հետ 2006-2007թթ. կնքված պայմանագրերի շրջանակներում <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության կողմից քաղաքացիներին չփոխհատուցված գումարը կազմում է ընդամենը 309701100 ՀՀ դրամ, իսկ <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերության և <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության միջև 25.08.2008թ. թիվ ՀՎՊ-178765 հիմնական վարկային պայմանագրով, անշարժ գույքի գրավադրմամբ, <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերությանը տրամադրված 3000000 ԱՄՆ դոլարի վարկի գծով 30.04.2009թ. դրությամբ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության վարկային պարտավորության չվճարված մնացորդը կազմում է 1112700000 ՀՀ դրամ։ Հիշյալ հարցի կապակցությամբ հարկ է նշել, որ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության կողմից քաղաքացիներին փոխհատուցման ենթակա գումարները վերջիններիս չփոխհատուցելու հետևանքով նշված անձանց պատճառվել է 309701100 ՀՀ դրամ գումարի չափով վնաս։ Ինչ վերաբերվել է <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերության և <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության միջև 25.08.2008թ. թիվ ՀՎՊ-178765 հիմնական վարկային պայմանագրով, անշարժ գույքի գրավադրմամբ, <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերությանը տրամադրված 3000000 ԱՄՆ դոլարի վարկի գծով 30.04.2009թ. դրությամբ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության վարկային պարտավորության չվճարված 1112700000 ՀՀ դրամ գումարի մնացորդին, ապա պետք է նշել, որ գրավադրված գույքի իրացումից ստացվելիք գումարը վարկային պարտավորության չվճարված մնացորդի գումարին հավասար լինելու պայմաններում <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության կողմից <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերությանը վնաս չի տրվել, իսկ եթե գրավադրված գույքի իրացումից ստացվելիք գումարի և վարկային պարտավորության մնացորդի տարբերությունը լինի բացասական, ապա <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության կողմից <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲ ընկերությանը պատճառված վնասը կկազմի այդ տարբերության բացասական գումարի չափով։
3. Նախաձեռնողի կողմից առաջադրված՝ Տ.Մուշեղյանին արդյոք ունեցել է քաղաքացիներին հասանելիք 299.096.308 ՀՀ դրամը հատուցելու հնարավորություն, եթե այո, ապա ինչ միջոցների հաշվին>>։ Հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծությունից և հաշվարկներից զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից դիտվում է, որ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության կողմից կազմված և հաշվառման վայրի ՀՏ-ին ներկայացված 2006-2010թթ. ներառյալ շահութահարկի հաշվարկին կից <<Ակտիվների և պարտավորությունների հաշվապահական հաշվեկշռային արժեքները և հարկային բազաները /հաշվետու տարվա վերջում/>> թիվ 6-րդ աղյուսակում արտացոլված տվյալների համաձայն ընկերության զուտ ակտիվների մնացորդը 01.01.2008թ. դրությամբ կազմել է 50.000 ՀՀ դրամ։ Հարկ է նշել, որ նախաձեռնողի կողմից սույն փորձաքննությանը տրամադրված նյութերում այլ հաշվետու ժամակնակաշրջանների ակտիվների և պարտավորությունների, ինչպես նաև զուտ ակտիվի վերաբերյալ փաստական տվյալներ առկա չեն։ Սա զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից նշանակում է, որ 01.01.2008թ. դրությամբ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերությունը հնարավորություն է ունեցել մասնակիորեն, կոնկրետ դեպքում 50.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով մարելու քաղաքացիների հանդեպ ունեցած 299.096.308 ՀՀ դրամ գումարի չափով պարտավորությունը>>։
52. Առաջին ատյանի դատարանը, ինչպես նախաքննությամբ այնպես էլ դատարանում նշանակված տնտեսագիտական-դատահաշվապահական վերը շարադրված փորձաքննությունների, քրեական գործում առկա փաստաթղթերի, գործով հարցաքննված ամբաստանյալների և վկաների ցուցմունքների վերլուծության և գնահատման հիման վրա պատճառաբանված կերպով եկել է այն եզրահանգման, որ չի հիմնավորվել, որ Տիգրան Մուշեղյանը ստեղծել է կանխամտածված սնանկության հասնելու համար անհրաժեշտ անհարկի պարտավորություններ, կամ ավելացրել է դրանք, որոնք ի վերջո կազմակերպությանը բերել են այնպիսի վիճակի, որի արդյունքում այն ճանաչվել է սնանկ։
Ավելին, դատարանն արձանագրել է, որ նույնիսկ երկրորդ փորձաքննության անցկացումից հետո ամբաստանյալի մեղադրանքի ձևակերպման անհստակ լինելը խոսում է այն մասին, որ դրա հիմնավորման համար բավարար հիմքեր ձեռք չեն բերվել։
53. Բացի այդ, առաջին ատյանի դատարանը վերլուծելով ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանին՝ վերջին ձևակերպմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հեդվածով առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպումը, իրավացիորեն փաստել է, որ դրանից առհասարակ պարզ չէ, թե ի վերջո հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի ո՞ր գործողությունն է կատարել ամբաստանյալը, որ կազմակերպությանը բերել է կանխամտածված սնանկության։
Այսպես.
Տիգրան Մուշեղյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով՝ ենթադրաբար կանխամտածված սնանկություն ստեղծելու համար, այն բանի համար, որ
<<նա 2006թ. փետրվարի 9-ից հանդիսանալով ՀՀ արդարադատության նախարարության իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրում հաշվառված <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերության փաստացի, իսկ 2008թ. դեկտեմբերի 8-ից՝ նաև միակ գրանցված մասնակիցն ու տնօրենը և միանձնյա կառավարելով ընկերության ֆինանսական միջոցները, Երևան քաղաքի վարչական սահմաններում բացառիկ գերակա հանրային շահ ճանաչված՝ Ամիրյան, Սարյան և Բուզանդ փողոցներին հարող՝ ընդհանուր 5122,6 քմ. մակերեսում քաղաքաշինական ծրագրերի շրջանակներում կառուցապատում իրականացելու նպատակով ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունվարի 25-ի թիվ 108-Ն որոշման և Երևանի քաղաքապետարանի ու ընկերության միջև 2007թ. մարտի 16-ին կնքված համաձայնության պայմանագրի հիման վրա ձեռք բերված իրավունքով <<Երևանի կառուցապատման ներդրումային ծրագրերի իրականացման գրասենյակ>> ՊՈԱԿ-ի միջոցով Երևան քաղաքի Բուզանդի փողոցի 103-րդ, 105-րդ, 107-րդ և Ամիրյան 80-րդ հասցեներում գտնվող բնակելի շինությունների թվով 21 սեփականատերերի հետ 2007-2008թթ. կնքել է <<Հասարակության և պետության կարիքների համար անշարժ գույքի սեփականության, օգտագործման իրավունքներից, տնօրինումից, տիրապետումից և օգտագործումից հրաժարվելու, անձանց հաշվառումից հանելու, դրա դիմաց փոխհատուցման կարգով բնակելի մակերես հատկացնելու>> վերաբերյալ պայմանագրեր, որից հետո հիշյալ բնակելի շինությունները, որպես գրավի ապահովման պարտավորություն, գրավադնելով <<Կոնվերս բանկ>> ՓԲԸ-ում՝ 2008 թվականի օգոստոսի 25-ին կնքված 178765 հիմնական վարկային պայմանագրով և լրացուցիչ համաձայանագրով 2008 թվականի օգոստոս-նոյեմբեր ամիսներին բանկից շինարարական աշխատանքների իրականացման և ընթացիկ ֆինանսական գործունեության ապահովման նպատակով ստացված ընդհանուր 3.000.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 904.572.450 ՀՀ դրամ վարկի գումարից 309.701.100 ՀՀ դրամը, որը որպես փոխհատուցում գումարի և բնակելի մակերես տրամադրելու կարգով պետք է հատկացվեր Բուզանդի փողոցի 103. 105, 107 և Ամիրյան 80 հասցեներում գտնվող բնակելի շինությունների վերոհիշյալ սեփականատերերին, նրանց չի հատկացրել, այլ ուղղել է այլ նպատակների, մասնավորապես՝ 2008 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Տիգրան Մուշեղյանն իր գործընկեր Ռադիկ Եսայանի խնդրանքով վերջինիս անձնական կարիքները հոգալու համար նրան տրամադրել է 75.000.000 ՀՀ դրամ, 2008 թվականի դեկտեմբերի 25-ին <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ից ելքագրել է 298.000.000 ՀՀ դրամ, որը ընկերությանը վերադարձվել է մինչև 2009 թվականի օգոստոսի 5-ր, որից հետո՝ 2008 թվականի օգոստոս ամսին Տիգրան Մուշեղյանի անունով <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի դրամարկղից որպես առհաշիվ գումար ելքագրվել է 274.649.200 ՀՀ դրամ, իսկ ընկերության փաստաթղթերում և դրամարկղի գրքում նշում չի կատարվել գումար ծախսելու նպատակի մասին, որպես փոխառություն քաղաքացի Արենա Եսայանի անվամբ 2009 թվականի օգոստոսի 6-ին ընկերությունից ելքագրել է 21.540.000 ՀՀ դրամ և այլն։
Այսինքն, ունենալով անվիճելի վճարային պարտավորություններ և դրանք կատարելու համար բավարար ֆինանսական միջոցներ՝ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ մասնակից և տնօրեն Տիգրան Մուշեղյանը դրանք օգտագործել է իր պարտավորությունների կատարման կամ դրա համար պայմաններ ստեղծելու հետ չկապված նպատակներով, այդպիսով կանխամտածված ձևով ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ, այն է՝ թույլ է տվել օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկը գերազանցող անվիճելի վճարային պարտավորությունների 60-օրյա և ավել ժամկետով կետանց, որը շարունակվել է <<Լիւլեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի սնանկության գործով վճռի կատարման պահին և հիշյալ սեփականատերերին ոչինչ չի վճարել։
Այսպիսով, Տիգրան Մուշեղյանը, քաղաքացիների նկատմամբ ունենալով պարտավորություններ, կանխամտածված ձևով <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊ ընկերությւսն համար ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ և բացառիկ գերակա հանրային շահ ճանաչված տարածքում չի իրականացրել ոչ մի շինարարական աշխատանք, իսկ սեփականատերերին հասանելիք 309.701.100 ՀՀ դրամը տնօրինել է սեփական հայեցողությամբ>>>>։
54. Մի կողմ թողնելով մեղադրանքի ձևակերպման մեջ տեղ գտած անճշտությունները, վրիպակները / 2008թ… և այլն/ և այլ անորոշությունը, դատարանը իրավացիորեն գտել է, որ այն հստակ չէ, չի համապատասխանում ինչպես քրեադատավարական օրենքի պահանջներից բխող մեղադրանք առաջադրելու կանոններին, այնպես էլ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշմամբ մեկնաբանված՝ <<մեղադրանք>> եզրույթին վերաբերող մոտեցումներից։
55. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 20-րդ կետի համաձայն`
<<մեղադրանքը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգով ներկայացված հիմնավորումն է` որոշակի անձի կողմից քրեական օրենսգրքով չթույլատրված կոնկրետ արարքի կատարման մասին>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 202-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու հիմքը նրա կողմից հանցանքի կատարումը վկայող բավարար ապացույցների համակցությունն է։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասում նախատեսված հիմքերի առկայության դեպքում քննիչը, դատախազը պատճառաբանված որոշում են կայացնում անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին։
3. Որոշման նկարագրական-պատճառաբանական մասում նշվում է /…/ մեղադրանքի ձևակերպումը՝ նշելով հանցագործության տեղը, ժամանակը, եղանակը և մյուս հանգամանքները, որքանով դրանք պարզված են գործի նյութերով։ Եզրափակիչ մասում շարադրվում է անձին գործով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը և քրեական օրենսգրքի հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված է կատարված հանցանքի համար պատասխանատվությունը։
/…/>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 270-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Մեղադրական եզրակացությունը բաղկացած է նկարագրական-պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից։
2. Նկարագրական-պատճառաբանական մասում քննիչը շարադրում է հանցագործության հանգամանքները, մեղադրյալին, ինչպես նաև տուժողին բնութագրող հանգամանքները, մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատող ապացույցները, ի պաշտպանություն նրա բերվող փաստարկները և այդ փաստարկների ստուգման արդյունքում հավաքված ապացույցները։
/…/։
3. Եզրափակիչ մասում շարադրվում են մեղադրյալի մասին տեղեկությունները և առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպումը՝ նշելով տվյալ հանցագործությունը նախատեսող քրեական օրենքի նորմերը։
/…/>>։
56. Մեջբերված քրեադատավարական դրույթները Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Գ.Ճաղարյանի և այլոց գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</…/ մեղադրանքը հանդիսանում է քրեադատավարական այն ինստիտուտը, որի միջոցով ապահովվում է հանրային քրեական հետապնդման կառուցակարգի գործունեությունը։ Մեղադրանքը հանցակազմը կոնկրետ հանցագործության հանգամանքների և այն կատարած անձի հետ կապող դատավարական միջոցն է, և այդ պատճառով էլ մեղադրանքը կարելի է դիտարկել որպես հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, որից ածանցյալ է նաև քրեական արդարադատության իրականացման գործառույթը /…/>> /տե՛ս Գրիգոր Խաչատուրի Ճաղարյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշման 15-րդ կետը/։
Գ.Ճաղարյանի և այլոց գործով որոշման մեջ մեղադրանքի ձևակերպումը դիտարկելով որպես արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի ապահովման, ինչպես նաև հանցակիցների քրեաիրավական պատասխանատվության անհատականացման միջոց՝ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</…/ [մեղադրանքի ձևակերպման մեջ], բացի հանցավորի մասին տվյալներից, հանցագործության տեղից, ժամանակից և եղանակից, մանրամասնորեն և հստակ պետք է նշվեն արարքի քրեաիրավական որակման հիմքում ընկած փաստերը` հանցագործության դեպքի և դրա հետ կապված հանգամանքների մանրակրկիտ նկարագրությունը։ Արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրացման առումով անընդունելի է, երբ իրավասու պաշտոնատար անձը համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում մեղադրանքը ձևակերպելիս սահմանափակվի միայն քրեական օրենքով արգելված արարքի ընդհանրական նկարագրությամբ։ Նույն կերպ անընդունելի է, երբ հանցանքը մի խումբ անձանց կողմից կատարված լինելու դեպքում հանցակիցներին ներկայացվում է միևնույն մեղադրանքը` առանց հստակեցնելու նրանցից յուրաքանչյուրի կոնկրետ գործողությունները, հանցագործությանը նրանցից յուրաքանչյուրի մասնակցության բնույթն ու աստիճանը։
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ նշված պահանջների պահպանմամբ մեղադրանքը ձևակերպելու դեպքում միայն առաջադրված մեղադրանքը հնարավորություն կտա մեղադրյալին պատշաճ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը, ինչպես նաև կապահովվի կողմերի դատավարական իրավահավասարությունը` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար։ Նշված սկզբունքներից ցանկացած շեղում կհանգեցնի արդար դատաքննության հիմնարար արժեքի առարկայազրկման>>>>։
57. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերը նշված նախադեպային որոշման ինչպես նաև գործով ձեռք բերված ապացույցների լույսի ներքո վերլուծելով ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հեդվածով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության հարցը, առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված կերպով եկել է այն հետևության, որ վերջինիս արարքում ի սպառ բացակայում են նշված հանցակազմի և օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, որպիսի պայմաններում նրա արարքում այդ հանցակազմն առկա չէ։
58. Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում, սկզբում վարույթն իրականացնող մարմինը քննարկել է Տ.Մուշեղյանին՝ վարկը ոչ նպատակային օգտագործելու հանցակազմի մեղսագրման հարցը, սակայն ի վերջո եկել է այն եզրահանգման, որ նրան պետք է մեղադրանք առաջադրվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այն է՝
<<1. Առևտրային կամ այլ կազմակերպությունների ծառայողների կողմից իրենց կարգադրիչ կամ այլ լիազորություններն այդ կազմակերպության շահերին հակառակ և իր կամ ուրիշ անձանց օգտին օգտագործելու կամ առավելություններ ձեռք բերելու կամ այլ անձանց վնաս պատճառելու նպատակով օգտագործելը, եթե անձանց, կազմակերպությունների կամ պետության իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել։
2. Նույն արարքը, որն առաջացրել է ծանր հետևանքներ…>>։
59. Տ.Մուշեղյանի կողմից կանխամտածված սնակություն կատարելու մեղադրանքը վերը շարադրված պատճառաբանություններով հերքելու պայմաններում, դատարանն արձանագրել է, որ վերջինիս կողմից դրսևորած գործողությունները դատարանին թույլ են տվել գալու այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Տ.Մուշեղյանի արարքում, գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ կարող է քննարկվել միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի հնարավոր առկայության հարցը՝ պայմանով, որ տվյալ դեպքում որպես տուժող կարող է հանդես գալ միայն նրա կողմից ղեկավարած կազմակերպությունը՝ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ն, որի տնօրենի ոչ իրավաչափ գործողությունների առումով կարող էր մեղսագրվել այդ արարքի կատարումը։
Ընդ որում, որպես Տ.Մուշեղյանի կողմից իրականացված ոչ նպատակային գործարք, որով ծանր վնաս է պատճառվել <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ին, պետք է դիտել ոչ թե 17.09.2008թ. իբրև թե Ռ.Եսայանին տրված 75.000.000 ՀՀ դրամ գումարը ծախսելը, ինչը չի հիմնավորվել դատաքննությամբ, այլ դրա նախորդ օրը, իր ցուցումով, Ռադիկ Եսայանի միջոցով Ալեքսանդր Աբրահամյանին փոխանցված, ըստ Ռադիկ Եսայանի՝ 150.000 ԱՄՆ դոլարի կամ ինչպես նշված է <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի ներքին օգտագործման փաստաթղթերում՝ 100.000.000 մլն ՀՀ դրամ կանխիկ գումարի տրամադրումը։
60. Նշված փաստը դատարանը համարել է հաստատված, որի վերաբերյալ վերևում ներկայացրել է իր պատճառաբանությունները։ Միաժամանակ, դատարանն այս փաստը հաստատելիս հիմնվել է այն հանգամանքի վրա, ինչպես Տիգրան Մուշեղյանը, այնպես էլ Ալեքսանդր Աբրահամյանը ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատարանում որևէ բան չեն ասել, նշված հարցի շուրջ նաև քննություն չի իրականացրել նախաքննական մարմինը, այդ մասին ունենալով փաստեր՝ ինչպես Ռադիկ Եսայանի այդ մասին ի սկզբանե հայտնած տեղեկությունները, այնպես էլ <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի ֆինանսական փաստաթղթերը, որում առկա է այդպիսի գրառում։ Ինչ վերաբերվել է ամբաստանյալ Ռադիկ Եսայանի կողմից Ալեքսանդր Աբրահամյանին փոխանցված գումարի հստակ չափին, ապա այն դիտարկելով չփարատված կասկածի տիրույթում, պետք է արձանագրել, որ Տ.Մուշեղյանն անհիմն կերպով 16.09.2008թ. Ալեքսանդր Աբրահամյանին է փոխանցել 150.000 ԱՄՆ դոլար։ Ինչ վերաբերվել է մեղադրանքի նախնական և վերջնական ձևակերպմամբ նշված գումարներին, ապա դրանց վերաբերյալ մեղադրանքի կողմի չհիմնավորված փաստարկների արդյունքում, դատարանը որպես ծախսված վերջնական գումար կարող է դիտարկել առավելագույնը Արենա Եսայանին 2009թ. օգոստոսի 06-ին տրված 21.540.000 ՀՀ դրամ գումարը։ Նաև հարկ է նկատի ունենալ, որ ըստ փորձաքննության եզրակացության՝ 25.08.2008թ. դրությամբ, այսինքն, մինչև հիմնական վարկը ստանալը, <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ի դրամարկղային գրքում գումարի մնացորդի 58.337.061 ՀՀ դրամի առկայությամ պայմաններում ապացույցներ ձեռք չեն բերվել, թե 16.09.2008թ.Ռադիկ Եսայանի միջոցով Ալեքսանդր Աբրահամյանին փոխանցված գումարն ի վերջո տրվել է <<Լիդեր Մոբիլ>> ՍՊԸ-ին հատկացված վարկի, թե դրամարկղային գրքում առկա նշված գումարից։
61. Դատարանն արձանագրել է նաև, որ հիմնավորված չէ սկզբնական՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Տիգրան Մուշեղյանի մեղադրանքում առկա այն փաստը, թե իբր նա կազմակերպության հաշվեհամարից գումար է կանխիկացրել և ծախսել մինչև 2011թ. մայիսի 21-ը, քանի որ դատաքննությամբ հարցաքննված վկա՝ <<Կոնվերս Բանկ>> ՓԲԸ ներկայացուցիչ, Ռոզա Մինասյանի ցուցմունքով, ինչպես նաև գործում առկա փաստաղթղերի հետազոտմամբ պարզվել է, որ նշված օրը 2011թ. մայիսի 21-ին, հաշվում առկա 51.423 ՀՀ դրամ գումարը ոչ թե կանխիկացվել է Մուշեղյանի կողմից, այլ այն որպես մինչև հիմնական վարկը ստանալը հաշվում առկա մնացորդ, կազմակերպության հաշվեհամարից՝ բանկի նախաձեռնությամբ, փոխանցվել և ուղղվել է վերցված վարկի մարմանը։
62. Առաջին ատյանի դատարանը, վերոգրյալների հիման վրա քննարկելով Տիգրան Մուշեղյանի առնչությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքին, գտել է, որ անցել են նրան այդ հոդվածով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները և նրան այդ մեղադրանքի սահմաններում այս պահին քրեական հետապնդում իրականացնելու բացակայության պայմաններում` օրինական և հիմնավորված որոշում է կայացրել Տիգրան Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասին։
63. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գործով մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Տ.Ենոքյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և դատավճիռը բեկանելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը դատավճիռ կայացնելիս թույլ չի տվել նյութական և դատավարական այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հանգեցնել դատական սխալի:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Գործով մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Տ.Ենոքյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, իսկ Երևանի-Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014թ. նոյեմբերի 07-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Ռադիկ Սերգեյի Եսայանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և Տիգրան Զոհրաբի Մուշեղյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` թողնել օրինական ուժի մեջ:
2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին:


Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ