Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

02 դեկտեմբերի 2013թ. ք. Երևան

ԵԿԴ-0214/01/13

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Ա. Հովհաննիսյան,

մեղադրող,
Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/
գլխավոր դատախազության
մեղադրանքի պաշտպանության և դատական
ակտերի բողոքարկման վարչության
ավագ դատախազ Վ. Միլիտոնյանի,

պաշտպան` Ռ. Բալոյանի,



դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց գործն ըստ մեղադրանքի
Լեոնիդ Պավելի Նովիկովի`
ծնված 1980թ. հունիսի 10-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, նախկինում դատված`
1/ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 09.02.2010թ. դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման 11 /տասնմեկ/ ամիս 26 /քսանվեց/ օր ժամկետով և տուգանքի 100.000 /հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 22.06.2010թ. որոշմամբ, վերոհիշյալ դատավճռով նշանակված 100.000 /հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով տուգանքը փոխարինվել է 500 /հինգ հարյուր/ ժամ հանրային աշխատանքներով։ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 01.12.2010թ. որոշմամբ, 500 /հինգ հարյուր/ ժամ հանրային աշխատանքները փոխարինվել է 5 /հինգ/ ամիս ժամկետով ազատազրկմամբ,
2/ ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Չերեմուշկինյան դատարանի 2012թ. դեկտեմբերի 5-ի դատավճռով, ՌԴ քրեական օրենսգրքի 228-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է ազատազրկման 1 /մեկ/ տարի ժամկետով, 11.09.2013թ. ազատվել է պատժից` այն լրիվ կրելու արդյունքում, դատվածությունը չմարված, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվել է Երևանի Էրեբունի փողոցի թիվ 25 շենքի թիվ 6 բնակարանում, կալանքի տակ է 21.09.2013թ.-ից, մեղադրվում է չորս դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։





Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 69106910 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչությունում հարուցվել է 23.09.2010թ., ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 268-րդ հոդվածով, գործով չպարզված ոմն Արթուրի կողմից առանձնապես խոշոր չափի թմրամիջոց ապօրինի իրացնելու, Սամսոն Սարգսյանի կողմից իրացման և իր գործածման նպատակով առանձնապես խոշոր չափի թմրամիջոց ձեռք բերելու դեպքերի առթիվ։
2010թ. հոկտեմբերի 05-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով, անհայտ անձի կողմից Սամսոն Սարգսյանին «ափիոն» տեսակի թմրամիջոց ապօրինի իրացնելու փաստի առթիվ, ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մաշտոցի քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 10125710 քրեական գործը։
2010թ. դեկտեմբերի 07-ին թիվ 10125710 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչություն։
10.12.2010թ. որոշմամբ, թիվ 10125710 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության քննիչի վարույթ, միացվել է թիվ 69106910 քրեական գործին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 69106910 համարի տակ։
15.12.2010թ. հայտարարվել է մեղադրյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովի հետախուզումը։
2010թ. դեկտեմբերի 24-ի որոշմամբ, թիվ 69106910 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալ Լիոնիդ Պավելի Նովիկովի, անհայտ անձի կողմից Էդմոնդ Վարդանեսյանին, Գարիկ Ոսկանյանին և Գևորգ Թորոսյանին «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց իրացնելու, Համեդ Ամիրիին առանձնապես խոշոր չափի «ափիոն» տեսակի թմրամիջոց իրացնելու, Սամսոն Սարգսյանին պրեկուրսոր հանդիսացող «քացախաթթվի անհիդրիդ» իրացնելու, անհայտ անձի կողմից կեղծ փող պատրաստելու և իրացնելու, հրազեն պատրաստելու, ոմն Արսենչոյի կողմից Սամսոն Սարգսյանին առանձնապես խոշոր չափի «ափիոն» տեսակի թմրամիջոց իրացնելու, Սամսոն Սարգսյանի կողմից դեռևս չպարզված անձանց «ափիոն» տեսակի թմրամիջոց իրացնելու մասը և անջատված մասով նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 69106910/1 Ա/Մ համարի տակ։
2011թ. հունվարի 21-ին թիվ 69106910/1 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովի գտնվելու վայրն անհայտ լինելու պատճառով։
2013թ. սեպտեմբերի 21-ին մեղադրյալ Լ. Նովիկովը հայտնաբերվել է և քննիչի 2013թ. սեպտեմբերի 23-ի որոշմամբ թիվ 69106910/1 քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է։
Ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել չորս դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հետևյալ արարքների համար. «որ նա 2010թ. օգոստոսի վերջերին` չպարզված օրը, առանց իրացնելու նպատակի, իր գործածման համար ափիոն տեսակի թմրամիջոց ձեռք բերելու համար գնացել է Սամսոն Սարգսյանի` Երևան քաղաքի Վարդանանց 14-րդ շենքի թիվ 4 վարձակալած բնակարան, որտեղ վերջինիցս անհատույց ապօրինի ձեռք է բերել զգալի չափի` 0,2 գրամ, ափիոն տեսակի թմրամիջոց և դրան համապատասխան չափաքանակի պրեկուրսոր հանդիսացող քացախաթթվի անհիդրիդ, պատրաստել ներարկման համար պիտանի լուծույթ և գործածել։
Այսինքն` Լեոնիդ Պավելի Նովիկովը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդված 1-ին մասով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Դրանից հետո Լեոնիդ Նովիկովը կրկին 2010թ. օգոստոսի վերջերին` չպարզված օրը, առանց իրացնելու նպատակի, իր գործածման համար ափիոն տեսակի թմրամիջոց ձեռք բերելու համար, Երևան քաղաքի Վարդանանց 14-րդ շենքի 4-րդ բնակարանում հանդիպել է Սամսոն Սարգսյանին և նրանից անհատույց ապօրինի ձեռք բերել զգալի չափի` 0,2 գրամ, ափիոն տեսակի թմրամիջոց և դրան համապատասխան չափաքանակի պրեկուրսոր հանդիսացող քացախաթթվի անհիդրիդ, պատրաստել ներարկման համար պիտանի լուծույթ և գործածել։
Այսինքն` Լեոնիդ Պավելի Նովիկովը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդված 1-ին մասով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Բացի այդ` Լեոնիդ Նովիկովը 2010թ. սեպտեմբերի սկզբներին` չպարզված օրը, առանց իրացնելու նպատակի, իր գործածման համար ափիոն տեսակի թմրամիջոց ձեռք բերելու համար, գնացել է Սամսոն Սարգսյանի` Երևան քաղաքի Վարդանանց 14-րդ շենքի 4-րդ վարձակալած բնակարան, որտեղ վերջինիցս անհատուց ապօրինի ձեռք է բերել զգալի չափի` 0,2 գրամ, ափիոն տեսակի թմրամիջոց և դրան համապատասխան չափաքանակի պրեկուրսոր հանդիսացող քացախաթթվի անհիդրիդ, պատրաստել ներարկման համար պիտանի լուծույթ և գործածել։
Այսինքն` Լեոնիդ Պավելի Նովիկովը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդված 1-ին մասով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Դրանից հետո Լեոնիդ Նովիկովը կրկին 2010թ. սեպտեմբերի սկզբներին` չպարզված օրը, առանց իրացնելու նպատակի, իր գործածման համար ափիոն տեսակի թմրամիջոց ձեռք բերելու համար Երևան քաղաքի Վարդանանց 14-րդ շենքի 4-րդ բնակարանում հանդիպել է Սամսոն Սարգսյանին և նրանից անհատույց ապօրինի ձեռք բերել զգալի չափի` 0,2 գրամ, ափիոն տեսակի թմրամիջոց և դրան համապատասխան չափաքանակի պրեկուրսոր հանդիսացող քացախաթթվի անհիդրիդ, պատրաստել ներարկման համար պիտանի լուծույթ և գործածել։
Այսինքն` Լեոնիդ Պավելի Նովիկովը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդված 1-ին մասով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։
Այսպիսով, Լեոնիդ Պավելի Նովիկովը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդված 1-ին մասով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված 4 դրվագ հանցավոր արարքներ։»։
2013թ. հոկտեմբերի 31-ին քրեական գործն մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
Մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ։




Արագացված դատական քննություն

Ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով։ Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, ինքն համաձայն է մեղադրանքի հետ։
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմաններն` որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարքներ։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Լեոնիդ Նովիկովը նախաքննության ընթացքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, նրա կատարած հանցագործություններից յուրաքանչյուրի համար պատիժ նշանակելիս` առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ։
Ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովը ԵԷԴ/0140/01/09 քրեական գործով Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010թ. փետրվարի 09-ի դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման 11 /տասնմեկ/ ամիս 26 /քսանվեց/ օր ժամկետով և տուգանքի 100.000 /հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 22.06.2010թ. որոշմամբ, վերոհիշյալ դատավճռով նշանակված 100.000 /հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով տուգանքը փոխարինվել է 500 /հինգ հարյուր/ ժամ հանրային աշխատանքներով։ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 01.12.2010թ. որոշմամբ, 500 /հինգ հարյուր/ ժամ հանրային աշխատանքները փոխարինվել է 5 /հինգ/ ամիս ժամկետով ազատազրկմամբ։
Ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովը, ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Չերեմուշկինյան դատարանի 2012թ. դեկտեմբերի 5-ի դատավճռով, ՌԴ քրեական օրենսգրքի 228-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է ազատազրկման 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։ Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 12.09.2012թ.-ից։ 11.09.2013թ. Լ. Նովիկովն ազատվել է պատժից` այն լրիվ կրելու արդյունքում։





Դատարանի իրավական վերլուծությունները

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով։
2. Հանցանքը կատարելու ժամանակ է համարվում հանրության համար վտանգավոր գործողությունը (անգործությունը) իրականացնելու ժամանակը` անկախ հետևանքները վրա հասնելու պահից։»։
Նույն օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն` տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն։
2. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքը հետադարձ ուժ չունի։
3. Պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և միաժամանակ պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացնող օրենքը հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը։»։
2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի` մինչև 2011թ. մայիսի 23-ը գործած 20-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանվել է հետևյալը. «1. Հանցագործությունների համակցություն է համարվում՝
1) սույն օրենսգրքի տարբեր հոդվածներով կամ նույն հոդվածի տարբեր մասերով նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը, որոնցից ոչ մեկի համար անձը դատապարտված չի եղել.
2) այնպիսի մեկ գործողությունը (անգործությունը), որը պարունակում է սույն օրենսգրքի երկու կամ ավելի հոդվածներով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներ։»։
«ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2011 թվականի մայիսի 23-ի օրենքով, որն ուժի մեջ է մտել 2011թ. մայիսի 24-ին, նշված նորմը փոփոխվել է հետևյալ կերպ. «1.Հանցագործությունների համակցություն է համարվում՝
1) սույն օրենսգրքով (տարբեր հոդվածներով կամ միևնույն հոդվածով կամ հոդվածի միևնույն կամ տարբեր մասերով կամ կետերով) նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը, որոնցից ոչ մեկի համար անձը դատապարտված չի եղել.
2) այնպիսի մեկ գործողությունը (անգործությունը), որը պարունակում է սույն օրենսգրքի երկու կամ ավելի հոդվածներով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներ։»։
Արարքը քրեականացնող կամ հանցագործության համար պատասխանատվությունը խստացնող, ինչպես նաև անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքին հետադարձ ուժ տալու անթույլատրելիությունը և հակառակ դրան` արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքին հետադարձ ուժ տալու պարտադիրությունը բխում է նաև մարդու իրավունքների վերաբերյալ մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջներից։
Մասնավորապես, Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Ոչ ոք չի կարող հանցագործության մեջ մեղադրվել որևէ արարք կատարելու կամ անգործության համար, որոնք կատարվելու պահին ազգային օրենքներով կամ միջազգային իրավունքով հանցագործություն չեն համարվել։ Չի կարող նաև ավելի ծանր պատիժ տրվել, քան այն, որը կարող էր սահմանվել հանցանքը կատարելու ժամանակ»։
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Ոչ ոք չի կարող մեղավոր ճանաչվել որևէ գործողության կամ թողտվության հետևանքով որևէ քրեական հանցագործություն կատարելու մեջ, որը, այն կատարվելու պահին գործող ներպետական օրենսդրության կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, չի հանդիսացել քրեական հանցագործություն։ Հավասարապես, չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը կիրառման էր ենթակա քրեական հանցագործության կատարման պահին։ Եթե հանցագործությունը կատարվելուց հետո օրենքով ավելի թեթև պատիժ է սահմանվում, այդ օրենքի գործողությունը տարածվում է տվյալ հանցագործի վրա»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, քրեական հանցագործություն չի համարվել։ Չի կարող նաև նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը կիրառելի է եղել քրեական հանցագործության կատարման պահին»։
Այսպիսով, առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովի կողմից, նրա մեղավորությամբ, չորս դրվագներով, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելն ապացուցված է, նրա այդ արարքները միասին համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ապացուցված է նաև ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովի կողմից, նրա մեղավորությամբ, թմրամիջոց պատրաստելու նպատակով պրեկուրսոր չորս դրվագներով ապօրինի ձեռք բերելը, նրա այդ արարքները միասին համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովի կողմից կատարված, չորս դրվագներով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունները կատարվել են մինչև վերոհիշյալ փոփոխությունն ուժի մեջ մտնելը` դատարանը գտնում է, որ այդ հոդվածներից յուրաքանչյուրով հանցանքների դրվագների համար հանցագործությունների համակցություն առկա չէ, քանի որ հակառակ դեպքում կվատթարանա ամբաստանյալի վիճակը։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործություններից յուրաքանչյուրի համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախաքննության ընթացքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ առկա չեն, իսկ որպես նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցագործությունների ռեցիդիվը։
Քննարկելով ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։
(…)»։
Նույն օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…) Կալանքը կարող է նշանակվել ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքների համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում` տասնհինգ օրից մինչև երեք ամիս ժամկետով և միայն այն դեպքում, երբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց չի կիրառվել։ (…)»։
Նույն օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանքների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։
2. Եթե հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է միայն ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ Ընդ որում, գումարելիս վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 5 տարին։
3. Եթե հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է միայն միջին ծանրության կամ միջին ծանրության և ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ Ընդ որում, ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել տասը տարին։
(…)
6. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը։ Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը։»։
Նույն օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատժի լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը։
2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, եթե դա կապված չէ ազատազրկման հետ, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը։
3. (…)
4. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը պետք է ավելի մեծ լինի ինչպես նոր հանցագործության համար նշանակված պատժից, այնպես էլ նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն`
«Դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։»։
Հետևաբար, Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ամբաստանյալ Լեոնիդ Նովիկովը ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, որը չի կարող գերազանցել ութ ամիս ժամկետով ազատազրկումը, քանի որ այդ հոդվածի սանկցիայով, որպես առավելագույն պատիժ նախատեսվում է ազատազրկում մեկ տարի ժամկետով։
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ամբաստանյալ Լեոնիդ Նովիկովը ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով, որը չի կարող գերազանցել նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի չափը, քանի որ արարքը կատարելու ժամանակ գործող այդ հոդվածի սանկցիայով, որպես տուգանքի ձևով առավելագույն պատիժ նախատեսվել է տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի չափով։
Այդ հոդվածով որպես առավել խիստ պատժի տեսակ նախատեսված կալանքը տվյալ դեպքում նշանակվել չի կարող, քանի որ ամբաստանյալ Լ. Նովիկովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը։
Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովը մեղավոր է մեկ այլ արարքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին` ՌԴ Մոսկվայի Չերեմուշկինյան շրջանային դատարանի 05.12.2012թ. դատավճիռը կայացնելը, դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պատիժը պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ և 6-րդ մասերով սահմանված` պատիժների լրիվ գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցելով առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը։
Նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովի կողմից ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանքներ են կատարվել Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010թ. փետրվարի 09-ի դատավճռով նշանակված փորձաշրջանի ընթացքում, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 7-րդ կետի հիման վրա, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը ենթակա է վերացման, ամբաստանյալ Լեոնիդ Նովիկովի նկատմամբ պատիժը ենթակա է նշանակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոններով և նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարման է ենթակա Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010թ. փետրվարի 09-ի դատավճռով և ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2010թ. դեկտեմբերի 01-ի որոշմամբ նշանակված պատիժը։
Դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժներն ամբաստանյալ Լեոնիդ Նովիկովը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լեոնիդ Նովիկովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով, դատարանը`


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել. Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 8 /ութ/ ամիս ժամկետով, 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով` տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով սահմանված` պատիժների լրիվ գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 8 /ութ/ ամիս ժամկետով և տուգանք նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կիրառմամբ, նշանակված պատժին ամբողջությամբ գումարել ՌԴ Մոսկվայի Չերեմուշկինյան շրջանային դատարանի 05.12.2012թ. դատավճռով նշանակված պատիժը` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկումը և ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի 8 /ութ/ ամիս ժամկետով և տուգանք նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Նույն նորմի կիրառմամբ, պատժի ժամկետին հաշվակցելով առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկումը` ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 8 /ութ/ ամիս ժամկետով և տուգանք նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 7-րդ մասի կիրառմամբ, Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010թ. փետրվարի 09-ի դատավճռով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի կիրառմամբ` նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարել Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010թ. փետրվարի 09-ի դատավճռով և ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2010թ. դեկտեմբերի 01-ի որոշմամբ նշանակված պատժից` ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի 3 /երեք/ ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Լեոնիդ Պավելի Նովիկովի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի 11 /տասնմեկ/ ամիս ժամկետով և տուգանք նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։ Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով 2013թ. սեպտեմբերի 21-ից։
Խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ