ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Գործ № ԵԿԴ/0206/01/13

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի
դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի
կազմը նախագահող դատավոր` Ա. Վարդանյան

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

20 հունվարի 2014 թվականի ք. Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
դատավորներ` Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա. ԱՄԻՐԶԱԴՅԱՆԻ
պաշտպան` Հ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ա. ՄՈՒՐԱԴՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Արամ Միշայի Մուրադյանի շահերի պաշտպան Հովհաննես Հարությունյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Արամ Միշայի Մուրադյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 5-րդ կետերով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա. Աղաջանյանի` 2013թ. սեպտեմբերի 3-ի որոշմամբ Արամ Մուրադյանի կողմից խոշոր չափերով կաշառք ստանալու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է թիվ 58209213 քրեական գործը, այն ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն: /տե՛ս քրեական գործի նյութեր հ.1 գ-թ 1/

2. 2013թ. սեպտեմբերի 3-ին թիվ 58209213 քրեական գործով որպես կասկածյալ ձերբակալվել է Արամ Միշայի Մուրադյանը: /հ.1 գ-թ 61/

3. ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա. Աղաջանյանի` 2013թ. սեպտեմբերի 6-ի որոշմամբ թիվ 58209213 քրեական գործով Ա. Մուրադյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով: /հ.1 գ-թ 91-92/

4. ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա. Աղաջանյանի` 2013թ. սեպտեմբերի 6-ի որոշմամբ թիվ 58209213 քրեական գործով միջնորդություն է հարուցվել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/` Ա. Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառելու կալանավորում 2 /երկու/ ամսով: /հ.1 գ-թ 97-98/

5. Առաջին ատյանի դատարանի` 2012թ. փետրվարի 7-ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է, և թիվ 58209213 քրեական գործով մեղադրյալ Ա. Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը` 2 /երկու/ ամիս ժամկետով` մինչև 05.11.2013թ.: /հ.1 գ-թ 101/

6. ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա. Աղաջանյանի` 2013թ. հոկտեմբերի 12-ի որոշմամբ Ա. Մուրադյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան առաջադրվել է նոր մեղադրանք` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 5-րդ կետերով: /հ.1 գ-թ 144-145/

7. ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա. Աղաջանյանի` 2013թ. հոկտեմբերի 12-ի որոշմամբ թիվ 58209213 քրեական գործով Ա. Մուրադյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 5-րդ կետերով: /հ.1 գ-թ 146-147/

8. 2013թ. հոկտեմբերի 23-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար, որն Առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է 2012թ. հոկտեմբերի 25-ին: /հ.1 գ-թ 163-177, հ.2 գ-թ 1/

9. Առաջին ատյանի դատարանի` 2013թ. հոկտեմբերի 28-ի որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2013թ. նոյեմբերի 12-ի որոշմամբ քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության: /հ.2 գ-թ 2, 10/

10. Առաջին ատյանի դատարանի` 2013թ. դեկտեմբերի 3-ի դատավճռով ամբաստանյալ Արամ Միշայի Մուրադյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 5-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և դատապարտվել ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Ա. Մուրադյանի պատժի կրման սկիզբը որոշվել է հաշվել 2013թ. սեպտեմբերի 3-ից, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Առաջին ատյանիդատարանում պահվող` 2.200 /երկու հազար երկու հարյուր/ ԱՄՆ դոլար գումարը որոշվել է վերադարձնել ՀՀ ԱԱԾ ֆինանսական վարչությանն` ի տնօրինություն, քիմիական փոշու հետքերով բամբակյա խծուծները, քիմիական փոշու և քիմիական մատիտի նմուշները` ոչնչացվելու են, իսկ Ա. Մուրադյանի թաշկինակը` վերադարձվելու է նրան` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Դատական ծախսերի, այդ թվում` հանցագործությամբ տուժող Երանուհի Բադալյանին պատճառված վնասի փոխհատուցման հարցը, համարվել է լուծված: /հ.2 գ-թ 76-82/

11. Ա. Մուրադյանի շահերի պաշտպան Հ. Հարությունյանը 2013թ. դեկտեմբերի 13-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել վերոհիշյալ դատավճռի դեմ:
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան առարկություններ չեն ներկայացվել:

12. Քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2013թ. դեկտեմբերի 18-ին: Վերաքննիչ դատարանի` 2013թ. դեկտեմբերի 23-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության:

Գործի փաստական հանգամանքները.

13. Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Ա. Մուրադյանը դատապարտվել է այն արարքը կատարելու համար, որ նա, ԿԿ կրթության և գիտության նախարարի` 2013թ. օգոստոսի 1-ի թիվ 1004-Ա/Ք հրամանով նշանակվելով Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի՝ 2013թ. հեռակա ուսուցման ընդունող հանձնաժողովի պատասխանատու քարտուղար և 2013թ. օգոստոսի 10-ից հանձնաժողովի կազմում իրականացնելով ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի` 29.07.2013թ. թիվ 999-Ա/Ք հրամանով հաստատված՝ ՀՀ պետական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների հեռակա ուսուցման 2013թ. ընդունելության կանոնակարգով և ընթացակարգով նախատեսված լիազորությունները, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի հեռակա ուսուցման դեպարտամենտի դիմորդ Երանուհի Բադալյանից տեղեկություն քաղելով նրա վճարունակության վերաբերյալ, մասնավորապես, որ վերջինիս ծնողներն ու եղբայրը բնակվում և աշխատում են Գերմանիայում, որևէ լիազորություններ և հնարավորություններ չունենալով դիմորդի կողմից հանձնվող քննությունների դրական գնահատականներ ապահովելու և ընդունելության հարցում օգնելու համար, ծրագրել է Ե. Բադալյանի վստահությունը չարաշահելու միջոցով, ընդունելության հարցը լուծելու համար կաշառք ստանալու պատրվակով նրանից ստանալ խոշոր չափերով գումար և հափշտակել այն, վերջինիս սեփական ուժերով ընդունվելու դեպքում՝ դա ներկայացնել որպես իր միջամտության արդյունք, իսկ հակառակ դեպքում՝ պատճառաբանելով, որ չի ստացվել, վերադարձնել գումարը:
Ի կատարումն հանցավոր մտահաղացման` Ե. Բադալյանի՝ հեռակա ուսուցման դեպարտամենտ ընդունելու հարցը լուծելու համար կաշառք ստանալու պատրվակով՝ 2013թ. օգոստոսի 22-ին նրանից պահանջել և 2013թ. սեպտեմբերի 3-ին ստացել է խոշոր չափերով՝ 897.006 ՀՀ դրամին համարժեք՝ 2200 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն այդ գումարն հափշտակելու հանցավոր մտադրությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով մինչև վերջ չի հասցրել` ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից բռնվելու պատճառով, այսինքն՝ վստահությունը չարաշահելու միջոցով կաշառք ստանալու պատրվակով կատարել է խոշոր չափերի՝ 897.006 ՀՀ դրամին համարժեք 2.200 ԱՄՆ դոլար գումար հափշտակելու փորձ:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

14. Ամբաստանյալ Ա. Մուրադյանի պաշտպան Հ. Հարությունյանը ներկայացրած վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ այն բերվել է միայն Ա. Մուրադյանի նկատմամբ սահմանված պատժատեսակի և պատժաչափի մասով: Պաշտպանական կողմն Առաջին ատյանի դատարանում պաշտպանական ճառով պնդել և դատարանին միջնորդել է Ա. Մուրադյանին դատապարտել ազատազրկման հետ չկապված պաաժատեսակով, այն է` տուգանքով 500.000-ից մինչև 1 մլն ՀՀ դրամ գումարի չափով կամ ազատազրկում սահմանելու դեպքում կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթները և որոշում կայացնել սահմանված 2 /երկու/ տարի ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառելու մասին, որի բոլոր իրավական հիմքերը առկա են և ներկայացվել են համապատասխան փաստաթղթեր,սակայն Առաջին ատյանի դատարանը մերժել է այդ միջնորդությունը, թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում, որն էլ հիմք է հանդիսացել վերաքննիչ բողոքի ներկայացման համար:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի դրույթները` պաշտպանը նշել է, որ նշված հոդվածի դրույթներից նախապատվություն պետք է տրվի պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը, որի դեպքում բոլոր հիմքերր կլինեն նրա կողմից հետագայում այդ հանցագործությունը կանխելու համար: Ա. Մուրադյանի` 4 ամսից ավել կալանքի տակ գտնվելը, տուժողին հասցված վնասը տեղում վերականգնելն, առավել ևս, որ տուժողը նյութական որևէ վնաս չի կրել, քանի որ Ա. Մուրադյանին նրա կողմից տրված գումարը եղել է ՀՀ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից մշակված թղթադրամներ, տվյալ դեպքում, ըստ պաշտպանի, խոսում է նրա մասին, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնված է Ա. Մուրադյանի կողմից կատարված հանցավոր արարքի մասով: Միայն նրա ինքնախոստովանական ցուցմունքները հանցագործության լրիվ բացահայտման ուղղությամբ, նախաքննական մարմնին աջակցելը, անկեղծորեն զղջալը, կալանավայրում դրսևորած միայն դրականորեն գնահատվող վարքագիծն արդեն իսկ հիմք են համոզվելու, որ Ա. Մուրադյանը ուղղվել է:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածների իրավադրույթները` պաշտպան Հ. Հարությունյանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատժատեսակ որոշելիս և պատիժ սահմանելիս նշված սկզբունքների վրա պետք է հաշվի առներ Ա. Մուրադյանի պատասխանատվությունն ինչպես ծանրացնող, այնպես էլ` մեղմացնող հանգամանքները: Քրեական գործի քննությամբ նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող որևէ համգամանք չի արձանագրվել, իսկ մեղմացուցիչ հանգամանքները շատ-շատ են: Դրանցից մի մասը սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 4-րդ, 9-րդ կետերով, իսկ մի մասն էլ Առաջին ատյանի դատարանը պետք է հաշվի առներ համաձայն նույն հոդվածի 2-րդ մաով սահմանված դրույթների, որոնք ևս իրենց արժանի գնահատականը չեն ստացել դատարանի կողմից պատիժ սահմանելիս:
Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել, որ Ա. Մուրադյանի խնամքի տակ են գտնվում հիվանդ, հաշմանդամ, թոշակառու ծնողները, հիվանդ և հաշմանդամ կինը, ամբաստանյալը ևս տառապում է ողնաշարի ճողվածքով, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ նա նախկինում որևէ հանցանք չի կատարել կամ այլ ձևով արատավորված չի եղել, բնութագրվում է միայն դրականորեն, դատարանը չի բավարարել նաև նրա բնակավայրի Լճաշեն համայնքի ղեկավարության միջնորդությունը: Դատարանը պարտադիր պետք է հաշվի առներ նաև այն հանգամանքը, որ Ա. Մուրադյանը դեպքից ընդհամենը 2 օր առաջ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան է ներկայացրել իր դոկտորական թեզը, բացի այդ, հանդիսանում է ՀՀ գիտության և տնտեսության զարգացման համար կարևոր նշանակություն ունեցող մի շարք գիտական հետազոտությունների նախաձեռնողը, կազմակերպողը և ղեկավարը, որոնք նրա բացակայության պայմաններում կվերանան:
Ըստ պաշտպան Հ. Հարությունյանի` այսօրվա գործող իրադրությունն ավելի էֆեկտիվ պատիժ է համարում անձին նյութապես պատժելը և պատահական չէ, որ մեր դատական բարեփոխումների նախագծերի հիմքում մեծ տեղ է հատկացվում նմանատիպ հանցագործությունների համար նյութապես պատժելու` տուգանք սահմանելու կիրառման հարցին, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասն իր սանկցիայի մասում նախատեսում է նաև տուգանքի կիբառումը:

15. Ելնելով վերոգյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 73-րդ, 376-րդ, 3761-րդ, 377-րդ, 379-րդ, 3801-րդ, 394-րդ հոդվածներով` ամբաստանյալ Ա. Մուրադյանի պաշտպան Հ. Հարությունյանը խնդրել է խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի` 03.12.2013թ. թիվ ԵԿԴ/0206/01/13 քրեական գործով կայացված դատավճիռը պատժի մասով բեկանել, Ա. Մուրադյանի նկատմամբ որպես պատժատեսակ սահմանել տուգանք 500.000 մինչև 1.000.000 ՀՀ դրամը կամ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթները և կայացնել որոշում նրա նկատմամբ սահմանված պատիժը` 2 /երկու/ տարի ազատազրկումը, պայմանականորեն չկիրառելու մասին:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը

Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով վերաքննիչ բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանի և ամբաստանյալի ելույթները, լսելով դատախազի պատասխան ելույթ, ինչպես նաև` ուսումնասիրելով, վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.

16. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`/…/
6/ ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7/ ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը/…/>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածում սահմանված են պատժի հասկացությունը և նպատակները:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածը սահմանում է. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասը նշում է. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի առաջին մասում նախատեսված են պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի. <<Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`/…/
4/ դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին/…/>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:

17. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է. <<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:>>:
Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:

18. Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել այն, որ ամբաստանյալ Ա. Մուրադյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքը` վստահությունը չարաշահելու միջոցով, կաշառք ստանալու պատրվակով խոշոր չափերի գումար հափշտակելու փորձը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 5-րդ կետերով, որակված է ճիշտ, ամբաստանյալը քրեական պատասխանատվության ու պատժի ենթակա է վերոնշյալ հոդվածի համապատասխան մասի կետերով:

19. Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս որպես ամբաստանյալ Ա. Մուրադյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալ է գնահատել նախկինում դատապարտված չլինելը /ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2013թ. օգոստոսի 6-ի դրությամբ կատարված ստուգման արդյունքների/, ամուսնացած լինելը /ըստ ԱԱ սերիայի թիվ 071311 ամուսնության վկայականի/, ֆիզիկապես վատառողջ լինելը /ըստ գործում առկա բազմաթիվ բժշկական փաստաթղթերի` նրա մոտ ախտորոշվել է ողնաշարի ճողվածք/, խնամքին երկրորդ խմբի հաշմանդամ հոր` Միշա Մուրադյանի և երրորդ խմբի հաշմանդամ կնոջ` Լաուրա Թորոսյանի առկայությունը /ըստ հաշմանդամության վերաբերյալ համապատասխանաբար` թիվ 599209 և 1040194 տեղեկանքների/, բարձրագույն կրթություն, դոցենտի կոչում և գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան ունենալու հանգամանքը /համաձայն գործում առկա թիվ 066247 և 00435 համարների դիպլոմների և թիվ 00460 վկայագրի/, իսկ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` անկեղծորեն զղջալն ու դեռևս մինչդատական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, խնամքին մինչև 14 տարեկան որդու` 2001թ. փետրվարի 7-ին ծնված Արմեն Արամի Մուրադյանի առկայությունը /ըստ ԱԱ սերիայի թիվ 282236 ծննդյան վկայականի/, աշխատանքի և բնակության վայրերում դրական բնութագրվելը /ըստ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի ուսումնամեթոդական կենտրոնի տնօրեն-պրոռեկտոր Ս. Դավեյանի և Գեղարքունիքի մարզի Լճաշեն համայնքի ղեկավար Կ.Մարգարյանի տրված բնութագրերի/:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ա. Մուրադյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:

20. Հաշվի առնելով ամբաստանյալի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ուսումնական հիմնարկում /ոլորտում/ կատարվելու փաստը` Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Ա. Մուրադյանի նկատմամբ պատժի նպատակներն ապահովելու նպատակով նրա նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել ազատազրկումը: Այդ պատիժն է արդարացի և անհրաժեշտ ամբաստանյալ Ա. Մուրադյանին ուղղելու, նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար: Առաջին ատյանի դատարանի համոզմամբ նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող վերջնական պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են:
Առաջին ատյանի դատարանի համոզմամբ` ամբաստանյալ Արամ Մուրադյանի ուղղվելը և նոր հանցագործությունների կանխումն հնարավոր է ազատազրկման ձևով նրա նկատմամբ նշանակվող պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու պայմաններում, իսկ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն անհրաժեշտ է հաշվի առնել նրա նկատմամբ պատժաչափ սահմանելիս:

21. Անդրադառնալով ամբաստանյալ Ա. Մուրադյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի չափին` Առաջին ատյանի դատարանը տվյալ դեպքում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ որպես ելակետ ընդունելով ազատազրկման առավելագույն 3 /երեք/ տարի 9 /ինը/ ամիս ժամկետը, գտել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կիրառմամբ ամբաստանյալ Ա. Մուրադյանի նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման առավելագույն չափը չի կարող գերազանցել 2 /երկու/ տարի 6 /վեց/ ամիսը:

22. ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արթուր Վոլոդյայի Ստեփանյանի վերաբերյալ քրեական գործով 2010թ. նոյեմբերի 5-ի թիվ ՍԴ/0085/01/10 որոշմամբ հայտնել է հետևյալ դիրքորոշումը.
<</…/14. Պատիժ նշանակելու և այն կրելու նպատակահարմարության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09 և այլ որոշումներում ու դիրքորոշում հայտնել այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա` հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե´ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
«Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը» (տե´ս, Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 12-րդ կետը):
«Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը» (տե´ս, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը):
15. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 13-14-րդ կետերում մեջբերված օրենսդրական կարգավորումները և դրանց հիման վրա Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր դիրքորոշումն առ այն, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներին համապատասխան՝ նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:/…/>>:

23. Հիմք ընդունելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի սույն որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությունը, մասնավորապես` բարձրագույն ուսումնական հաստատությունում ամբաստանյալի կատարած հանցագործության փաստը և հանգում է համոզման, որ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն իրենց համակցությամբ բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ Ա. Մուրադյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա. Մուրադյանի ուղղվելը և նոր հանցագործությունների կանխումն հնարավոր է միայն ազատազրկման ձևով նրա նկատմամբ նշանակվող պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու պայմաններում:

24. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով Ա. Մուրադյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնելու կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրավցելիության հարցերը և նկատի ունենալով հանցավորի կողմից հանցագործության կատարման վերը նշված հանգամանքները, արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, գործի նման փաստական տվյալների առկայության պայմաններում հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ, 63-րդ հոդվածներ/, Ա. Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրական օրեսնգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 5-րդ կետերով կատարած հանցավոր արարքի համար պատիժ է նշանակել ազատազրկում` 2 /երկու/ տարի ժամկետով, որը համապատասխանում է հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին և որով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը և որ վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները Ա. Մուրադյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնելու կամ պայմանականորեն չկիրառելու հիմք չեն կարող դառնալ:

25. Վերաքննիչ դատարանը վերոշարադրյալ հիմքերով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վերոհիշյալ դատավճիռը համարում է ճիշտ, իսկ վերաքննիչ բողոքում և դատաքննության ընթացքում բերված պատճառաբանությունները, եզրահանգումներն` անհիմն, և թույլ չի տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Վերաքննիչ բողոքը մերժել:

2. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի դատավճիռն` Արամ Միշայի Մուրադյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 5-րդ կետերով, թողնել օրինական ուժի մեջ:

3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ