ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
գործ թիվ ԵԿԴ/0178/01/13
նախագահող դատավոր` Մ.Մակյան

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
դատավորներ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Ն.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
դատախազ` Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
պաշտպան` Ս.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ

2014 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Արման Ռոբերտի Գալուստյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2014 թվականի հուլիսի 04-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ն.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Է.Այվազյանի 2013 թվականի հունիսի 14-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 15121313 քրեական գործը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 28/:
2. Նույն քննիչի նույն օրվա այլ որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել է թիվ 15121413 քրեական գործը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 61/:
3. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Է.Այվազյանի 2013 թվականի հուլիսի 04-ի որոշմամբ թիվ 15121413 քրեական գործը միացվել է թիվ 15121313 քրեական գործին /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 37/:
4. Նույն քննիչի նույն օրվա այլ որոշմամբ Ա.Գալուստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին /քրեական գործ, հատոր 99/:
5. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Է.Այվազյանի 2013 թվականի հուլիսի 11-ի որոշմամբ Ա.Գալուստյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով և 177-րդ հոդվածով /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 107-109/:
6. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Է.Այվազյանի 2013 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշմամբ Ա.Գալուստյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով և 117-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել, նոր մեղադրանք է առաջադրվել և նա ներգարվվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 117-րդ հոդվածով /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 134-136/:
7. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Է.Այվազյանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 05-ի որոշմամբ Ս.Գալուստյանի կողմից Ս.Աբրահամյանին և Ա.Վաղարշակյանին խաբեության եղանակով գույքային վնաս պատճառելու, ինչպես նաև սառը զենք կրելու կապակցությամբ քրեական հետապնդում չի իրականցվել` հանցակազմի բացակայության հիմքով /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 145-146/:
8. 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ին թիվ 15121313 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է նույն թվականի սեպտեմբերի 18-ին /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 1/:
9. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Մ.Պապոյանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի հոկտեմբերի 02-ի որոշմամբ` նշանակվել դատաքննության /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 2, 14/:
10. 2013 թվականի նոյեմբերի 28-ին թիվ ԵԿԴ/0178/01/13 քրեական գործը մակագրվել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Մ.Մակյանին /քրեական գործ, հատոր 3, էջ 2/:
11. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Մ.Մակյանի 2013 թվականի նոյեմբերի 29-ի որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշմամբ` նշանակվել դատաքննության /քրեական գործ, հատոր 3, էջ 4, 21/:
12. Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի փետրվարի 19-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում և նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը փոփոխվել է կալանավորմամբ` կալանավորման սկիզբը հաշվվել է նրան փաստացի կալանքի վերցնելու պահից:
Ա.Գալուստյանի վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը կասեցվել է մինչև նրան հայտնաբերվելը /քրեական գործ. հատոր 3, էջ 64-67/:
13. 2014 թվականի մարտի 05-ին Ա.Գալուստյանը հայտնաբերվել է /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 3/:
14. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Մ.Մակյանի 2014 թվականի մարտի 06-ի որոշմամբ Ա.Գալուստյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և 117-րդ հոդվածով` գործի վարույթը վերսկսվել է /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 4-7/:
15. Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հունիսի 27-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` տուժող Ս.Աբրահամյանի կողմից վերջինիս հետ հաշտվելու հիմքով /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 82-85/:
16. Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 04-ի դատավճռով քրեական գործի վարույթն ըստ մեղադրանքի Արման Ռոբերտի Գալուստյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով` կարճվել է և քրեական հետապնդումը դադարեցվել` տուժող Արտավազդ Անդրանիկի Վաղարշակյանի կողմից ամբաստանյալի հետ հաշտվելու հիմքով։
Արման Ռոբերտի Գալուստյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, վերացվել է և նա անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստի դահլիճում /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 94-102/:
Գործի փաստական հանգամանքները
17. Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով Արման Ռոբերտի Գալուստյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ 2013 թվականի մայիսի 31-ին, ժամը 22։30-ի սահմաններում նա Երևանի Էրեբունի թաղամասում վարձակալել է տուժող Արտավազդ Անդրանիկի Վաղարշակյանի կողմից վարվող «Կալինա» մակնիշի 350V128 պետհամարանիշի տաքսի ավտոմեքենան և ուղևորվել` Սայաթ-Նովա և Նալբանդյան փողոցների խաչմերուկ, ապա Ա.Վաղարշակյանից պահանջել է սպասել մինչ իր վերադարձը։ Տուժող Ա.Վաղարշակյանը համաձայնել է սպասել մեղադրյալ Ա.Գալուստյանին, պայմանով, որ վերջինս որպես վերադարձի երաշխիք իր մոտ գումար թողնի: Մեղադրյալ Ա.Գալուստյանը հրաժարվել է՝ պատճառաբանելով, որ մանր գումար չունի, իսկ երբ տուժող Ա.Վաղարշակյանը մեղադրյալ Ա.Գալուստյանին առաջարկել է արժեքավոր իր՝ այդ թվում և բջջային հեռախոս թողնել իր մոտ, վերջինս վիճաբանության մեջ է մտել Ա.Վաղարշակյանի հետ, որի ընթացքում սեփական անձի «առավելությունն» ընդգծելու մոլուցքից մղված՝ խուլիգանական դրդումներով բռունցքով հարվածել է տուժող Ա.Վաղարշակյանի դեմքի շրջանին և նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել` միջին ծանրության վնաս՝ քթոսկրերի կոտրվածքի, զույգ աչքերի ստորին կոպերի արյունազեղումների և ձախ ակնակապիճի ստորին պատի կոտրվածքի ձևով /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 134-136/:
Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանը 2013 թվականի մայիսի 31-ին, ժամը 22։30-ի սահմաններում Երևանի Էրեբունի թաղամասում վարձակալել է տուժող Արտավազդ Անդրանիկի Վաղարշակյանի կողմից վարվող «Կալինա» մակնիշի 350V128 պետհամարանիշի տաքսի ավտոմեքենան և ուղևորվել` Սայաթ-Նովա և Նալբանդյան փողոցների խաչմերուկ։ Այնուհետև, Նալբանդյան փողոցում Ա.Գալուստյանի և տուժող Ա.Վաղարշակյանի միջև եղել է վիճաբանություն՝ կապված ուղեվարձն այդ պահին վճարելու կամ որպես դրա երաշխիք որևէ արժեքավոր իր թողնելու հետ։ Մասնավորապես, Ա.Վաղարշակյանը, պահանջել է վճարել իր կողմից մատուցած ծառայության դիմաց, պարզաբանելով, որ շատ «գցողների է հանդիպել, ովքեր առանց վճարելու հեռացել են»։
Ա.Գալուստյանը, որպես երաշխիք վերջինիս է առաջարկել ու ներկայացրել մոտը եղած 100 ԱՄՆ դոլարանոց թղթադրամը, սակայն տուժող Ա.Վաղարշակյանը, մտավախություն ունենեալով, որ ամեն դեպքում Ա.Գալուստյանը չի վճարի իրեն, կրկին նրան անվանել է «գցող» /վերջինիս բառերով՝ «քցող»/, իսկ Ա.Գալուստյանը, վիրավորվելով նման արտահայտությունից, հարվածել է տուժողին` նրան առողջությանը պատճառելով միջին ծանրության վնաս։
Այսինքն, Ա.Գալուստյանը Ա.Վաղարշակյանի առողջությանը պատճառել է միջին ծանրության վնաս, ելնելով նախ՝ տեղի ունեցած վիճաբանությունից, ապա նաև պայմանավորված՝ Ա.Վաղարշակյանի կողմից դրսևորած հակաբարոյական վարքագծով /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 94-102/:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում.
18. Դիմող` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ն.Միքայելյանը վերաքննիչ բողոքում հայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը կայացվել է նյութական իրավունքի խախտումով, ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը, ուստի դատական ակտը ենթակա է բեկանման:
Դատարանն առանց պատճառաբանության հիմնավորված չհամարելով սույն գործով Ա.Գալուստյանի կողմից Ա.Վաղարշակյանի առողջությանը խուլիգանական դրդումներով միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքը, գտել է, որ Ա.Գալուստյանի կողմից կատարած հանրորեն վտանգավոր արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասին, որի պարագայում տուժող Ա.Վաղարշակյանի կողմից Ա.Գալուստյանի հետ հաշտվելու պարագայում վճռել է քրեական գործով վարույթը կարճել և քրեական հետապնդումը դադարեցնել։
Իր դիրքորոշումը Դատարանը պատճառաբանել է այն հանգամանքով, որ Ա.Գալուստյանը, վիրավորվելով տուժող Ա.Վաղարշակյանի կողմից իրեն <գցող> անվանելու արտահայտությունից, հարվածել է տուժողին, որի նախապայմանը հանդիսացել է տուժողի հետ ունեցած վիճաբանությունը և Ա.Վաղարշակյանի կողմից դրսևորված հակաբարոյական վարքագիծը, ինչի հետևանքով Ա.Գալուստյանի գործողությունները չեն դրսևորվել հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերի բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի հողի վրա, երբ հանցավորի վարքագիծը բացահայտ մարտահրավեր է հասարակական կարգին և պայմանավորված է իրեն շրջապատին հակադրելու, նրա նկատմամբ արհամարհական վերաբերմունք ցուցադրելու ցանկությամբ, այլ ընդհակառակը՝ այն տեղի է ունեցել ոչ հասարակական վայրում, մեքենայի մեջ, որտեղ եղել են միայն ամբաստանյալն ու տուժողը, բացի այդ, այն բխել է կենցաղային վեճից, ավելին, հետևանք՝ հանդիսացել տուժողի կողմից ամբաստանյալի արժանապատվությունը մի քանի անգամ վիրավորելու։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները չեն բխում ՀՀ քրեական օրենգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի մի շարք նախադեպային որոշումներից։
Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած է մարդու եսամոլությունը, որը սերված է հասարակությանը չհարգելուց, դրա շահերը, սահմանված օրենքներն ու բարոյական նորմերն անտեսելուց։ Դրանով պայմանավորված` իր հակասոցիալական պահանջմունք-ները բավարարելու կապակցությամբ առաջացած խոչընդոտները վերացնելու հարցում, ներքին բավարարվածության զգացումով, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքից մղված՝ հանցավորը պատրաստ է դիմելու ցանկացած ծայրահեղ միջոցի։
Խուլիգանական շարժառիթի դրսևորման համար չի պահանջվում էական առիթի առկայություն։
Հղում կատարելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-223/06 և ՎԲ-48/08 որոշումների դրույթների վրա դատարանը գտել է, որ Ա.Գալուստյանի կողմից Ա.Վաղարշակյանի առողջությանը դիտավորությամբ վնաս պատճառելը տեղի է ունեցել ոչ հասարակական վայրում, մեքենայի մեջ, որտեղ եղել են միայն ամբաստանյալն ու տուժողը, որի պարագայում, Ա.Գալուստյանի արարքում բացակայում է խուլիգանական դրդումը: Տվյալ դեպքում դատարանը հասարակական կարգը շփոթել է հասարակական վայրում կարգուկանոնի հետ, որը հանգեցրել է սխալ հետևության, որ հիշյալ արարքը կարող է կատարվել միայն հասարակական վայրում:
Մինչդեռ, հասարակական կարգը կարող է խախտվել ինչպես հասարակական վայրերում՝ մարդկանց ներկայությամբ, այնպես էլ հասարակական և ոչ հասարակական վայրերում` մարդկանց բացակայության դեպքում:
Ա.Գալուստյանին մեղադրանք է առաջադրվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով տաքսու վարորդ Ս.Աբրահամյանի նկատմամբ ևս նույնատիպ գործողություններ կատարելու համար:
2014 թվականի հունիսի 27-ին Ս.Աբրահամյանը հաշտվել է Ա.Գալուստյանի հետ, որի պարագայում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով սահմանված հիմքով քրեական հետապնդումը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված արարք կատարելու համար դադարեցվել է։
Սակայն տվյալ հանգամանքը որպես Ա.Գալուստյանի անձը բնութագրող, սուբյեկտիվ կողմից պարտադիր տարր կազմող շարժառիթ բացահայտող հանգամանք անտեսվել է դատարանի կողմից։
Դեպքը փաստում է, որ Ա.Գալուստյանի վարքագիծը հետապնդել է նպատակ՝ ապացուցել հասարակական կարգի նկատմամբ իր անտարբերությունը, անթաքույց անտեսումը հասարակությունում իշխող բարոյական նորմերի նկատմամբ: Դատարանի կողմից խախտվել են քրեական արդարադատության կարևորագույն սկզբունքները՝ պատասխանատվության և պատժի անխուսափելիության ու քրեական պատասխանատ-վության և պատժի անհատականացման սկզբունքները:
Հանցագործությունը, կատարվել է առանց տեսանելի առիթի, աննշան առիթն օգտագործվել է որպես պատրվակ։ Անտրամաբանական, աննպատակ, անորոշ և բովանդակազուրկ թվացող արարքն իրականում պայմանավորված է հանցավորի համար իմաստավորված, գիտակցված և նպատակային գործողություններով, որոնց վերջնական նպատակն է եղել ընդգծել իր անձի առավելությունները, բռնի ուժի գործադրմամբ ապացուցել, որ ինքն այլ անձանց պես չէ և մատուցած ծառայությունների դիմաց կվճարի, որից հետո Ա.Գալուստյանը դիմել է փախուստի` փաստացի հաստատելով իրեն ծառայություններ մատուցած Ա.Վաղարշակյանի մտավախությունը։
Դատարանի դիրքորոշումը, որ Ա.Գալուստյանը վիրավորվել է տուժող Ա.Վաղարշակյանի՝ որպես վերադառնալու երաշխիք որևէ իր թողնելու առաջարկից` անարժանահավատ է: Տուժողի և ամբաստանյալի միջև կենցաղային վեճ չի եղել: Առանց էական առիթի առկայության, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքից մղված, Ա.Գալուստյանը հարվածել է Ա.Վաղարշակյանին և հեռացել, ինչն անտեսվել է առաջին ատյանի դատարանի կողմից։
Դիմողը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 04-ի դատավճիռը: Ա.Գալուստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և դատապարտել ազատազրկման՝ 3 տարի 6 ամիս ժամկետով։
Վերաքննիչ բողոքի պատասխանը
19. Դատախազ Ն.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանի պաշտպան Ս.Աբրահամյանը վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան է ներկայացրել և հայտնել է, որ դատախազի վերաքննիչ բողոքն անհիմն է և ենթակա` մերժման:
Խուլիգանական դրդումներով հանցավորը մեկ ուրիշի առողջության դեմ ոտնձգություն է կատարում ոչ այնքան տուժողի հետ որոշակի անձնական փոխհարաբերություններից ելնելով, որքան հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումով։ Նա փաստորեն բացահայտորեն հակադրվում է բոլորին և ամեն ինչի՝ իր գործողություններն ուղղելով ոչ այնքան առանձին մարդու, որքան ընդհանրապես հասարակության, վարքագծի և մարդկանց միջև փոխհարաբերություների հանրորեն ընդունված նորմերի դեմ։
Մինչդեռ, կոնկրետ դեպքում ակնհայտ է, որ Արման Գալուստյանը տուժողին հարվածել է ոչ թե վերը շարադրված արժեքների դեմ հակադրվելու, այլ հենց տուժողի հետ դեմ առ դեմ, առանց որևէ մեկի ներկայության` առաջացած վիճաբանության, վիրավորանքից ելնելով։
Կոնկրետ դեպքում բացակայում է հասարակական վայրը, ուստի Ա.Գալուստյանի գործողությունները բացատրելի են։
Խուլիգանական դրդումները պետք է ուղղված լինեն տուժողին մարմնական վնասվածք պատճառելուն։ Եթե անգամ հանցավորը հրահրում է վիճաբանություն, կռիվ՝ խուլիգանական դրդումներով, այնուհետև ծագած վիճաբանության ժամանակ պատճառում` վնասվածքը, ապա այն նույնպես չի կարող դիտվել խուլիգանական դրդումներով մարմնական վնասվածքի պատճառում։
Արարքը խուլիգանական դրդումներով կատարելու դեպքում որոշակի դեր ունի նաև վրեժի գգացումը։ Եթե մեղադրող կողմը գտնում է, որ արարքը տեղի է ունեցել որպես աննշան առիթին տրված պատասխան գործողություն, ապա դրանով արտահայտվում է և հանցավորի անհարգալից, արհամարական վերաբերմունքը հասարակության ու վրեժի զգացումը տուժողի նկատմամբ։ Այստեղ արարքին ճիշտ իրավական գնահատական կարող է տրվել միայն գերակշռող շարժառիթի բացահայտման միջոցով` արարքը կատարվել է տուժողի գործողություններից դրդված՝ ի պատասխան նրա գործողությունների` ուստի բացակայում է խուլիգանական շարժառիթը։
Կոնկրետ դեպքում վարձավճարի հետ կապված տեղի է ունեցել վեճ, վիճաբանություն։ Ընդ որում, Ա.Գալուստյանը տուժողին բազմիցս հայտնել, պարզաբանել է, որ չի խուսափում վճարից, որ պարզապես այդ պահին մանր դրամ չունի, սակայև տուժողը ոչ մի կերպ չի վստահել, հակառակն է պնդել, պահանջելով որևէ արժեքավոր իր, այդ թվում բջջայիև հեռախոսը թողնել որպես երաշխիք։ Ա.Գալուստյանը շարունակել է վստահեցնել, այս անգամ արդեն ավելացնելով, որ մոտն ունի 100 ԱՄՆ դոլլար։ Սակայն տուժողը դարձյալ շարունակել է պնդել իրենը, հայտարարելով, թե շատ <քցողների> է հանդիպել։
Ա.Գալուստյանը վստահություն ներշնչելու համար ցույց է տվել 100 դոլարանոց թղթադրամը: Սակայն տուժողը համառորեն պնդել է նույն դիրքորոշումը, կրկնել, որ շատ քցողների է հանդիպել: Այս վիրավորական խոսքը Ա.Գալուստյանը փաստորեն ընդունել է որպես իր անձի դեմ ուղղված վիրավորանք։ Ա.Գալուստյանի դիտավորությունն ուղղված չի եղել անտեսելու հասարակական շահերը կամ արհամարելու օրենքի և բարոյական նորմերի պահանջները։ Նա գործել է զուտ տուժողի գործողություններից ելնելով, ամենևին նպատակ չունենալով ոտնահարել կամ արհամարել վերը շարադրված արժեքները։ Ինչպես տուժողն է դատարանին տված ցուցմունքում հայտնել, այդ վիճաբանությունը տևել է շուրջ երկու րոպե։ Գիտակցել է <քցող> արտահայտության վիրավորական լինելը, այդուհանդերձ վիճաբանության ընթացքում երկու անգամ կրկնել է նույն արտահայտությունը։
Բողոքում դատախազը ճիշտ չի ներկայացվել գործի փաստական հանգամանքները.
Դատավճռում հստակ նշված է, որ <Դատարանը, սույն գործով ապացուցված է համարում այն, որ ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանը՝ 2013 թվականի մայիսի 31-ին, ժամը 22:30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի էրեբունի թաղամասում վարձակալել է տուժող Արտավազդ Անդրանիկի Վաղարշակյանի կողմից վարվող «Կալինա» մակնիշի 35 0V 128 պետհամարանիշի տաքսի ավտոմեքենան և ուղևորվել Սայաթ-Նովա և Նալբանդյան փողոցների խաչմերուկ։ Այնուհետև, Նալբանդյան փողոցում Ա.Գալուստյանի և գործով տուժող Ա.Վաղարշակյանի միջև եղել է վիճաբանություն կապված ուղեվարձն այդ պահին վճարելու կամ որպես դրա երաշխիք որևէ արժեքավոր իր թողնելու հետ։ Մասնավորապես, Ա.Վաղարշակյանը, պահանջել է վճարել իր կողմից մատուցած ծառայության դիմաց, պարզաբանելով, որ շատ «գցողների է հանդիպել, ովքեր առանց վճարելու հեռացել են»։
Ա.Գալուստյանը, որպես երաշխիք վերջինիս է առաջարկել ու ներկայացրել մոտը եղած 100 ԱՄՆ դոլարանոց թղթադրամը, սակայն տուժող Ա.Վաղարշակյանը, մտավախություն ունենեալով, որ ամեն դեպքում Ա.Գալուստյանը չի վճարի իրեն, կրկին անգամ նրան անվանել է <գցող> /վերջինիս բառեով <քցող>/, իսկ Ա.Գալուստյանը, վիրավորվելով նման արտահայտությունից, հարվածել է տուժողին՝ նրան պատճառելով առողջությանը միջին ծանրության վնաս։ Այսինքն, Ա.Գալուստյանը Ա.Վաղարշակյանի առողջությանը պատճառել է միջին ծանրության վնասվածք, ելնելով նախ տեղի ունեցած վիճաբանությունից, ապա նաև պայմանավորված` Ա.Վաղարշակյանի կողմից դրսևորած հակաբարոյական վարքագծով։>>
Դատավճռում նշված է նաև. <<Ասվածից հետևում է, որ ամբաստանյալ Գալուստյանի գործողությունները, մասնավորապես, տուժողի առողջությանը վնաս պատճառելը, չեն դրսևորվել հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերի նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի հողի վրա, երբ հանցավորի վարքագիծը բացահայտ մարտահրավեր է հասարակական կարգին և պայմանավորված է իրեն շրջապատին հակադրելու, նրա նկատմամբ արհամարհական վերաբերմունք ցուցադրելու ցանկությամբ, այլ ընդհակառակն այն տեղի է ունեցել ոչ հասարակական վայրում` մեքենայի մեջ, որտեղ եղել են միայն ամբաստանյալն ու տուժողը, բացի այդ, այն բխել է կենցաղայիև վեճից, ավելին, հետևաևք է հանդիսացել տուժողի կողմից ամբաստանյալի արժանապատվությունը մի քանի անգամ վիրավորելու։>>
Վիրավորանքի հետ կապված էական հանգամանքը բողոքում ներկայացվել է, թե իբրև ըստ դատավճռի՝ <տուժող Արտավազդ Վաղարշյանը Արման Գալստյանից որպես երաշխիք գումար պահանջելիս նշել է, որ շատ է հանդիպել մարդկանց, որոնք առանց գումար վճարելու հեռացել են, որին ի պատասխան Ա.Գալուստյանը...>>:
Դատախազը խուսափել է մեջբերել <քցող> վիրավորական արտահայտությունը, որն ունի էական նշանակություն արարքին ճիշտ իրավական գնահատական տալու համար։
Ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանի պաշտպան Ս.Աբրահամյանը խնդրել է վերաքննիչ բողոքը մերժել և ուժի մեջ թողնել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը։
20. Դատախազ՝ Ա.Հովհաննիսյանը պնդեց դատախազ Ն.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանի պաշտպան Ս.Աբրահամյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրեց այն մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին դատախազ՝ Ա.Հովհաննիսյանի ելույթը, պաշտպան Ս.Աբրահամյանի վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
21. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ՝
պատժվում է կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝ /…/
6) խուլիգանական դրդումներով, /…/
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով>>:
<<1. Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Կատարված հանցագործության ծանրությունից և բնույթից ելնելով` քրեական դատավարությունում հետապնդումն իրականացվում է հանրային և մասնավոր կարգով:
2. Մասնավոր հետապնդման գործեր են համարվում սույն օրենսգրքի 183-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը: …>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` /…/
5) սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ. …>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն.
<<Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն.
<<Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով, … նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման: Հաշտությունը թույլատրվում է մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի` խորհրդակցական սենյակ հեռանալը։ …>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն… >>:
22. Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է.
<<… Դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով ապացույցներն իրենց համակցությամբ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, սույն գործով հիմնավորված չի համարում Արման Ռոբերտի Գալուստյանի կողմից տուժող Արտավազդ Վաղարշակյանի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելը՝ խուլիգանական դրդումներով , այն է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և գտնում է, որ ամբաստանյալի կողմից կատարած հանրորեն վտանգավոր արարքը համապատասխանում է նույն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասին՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
այսպես՝ Ա.Գալուստյանը մեղադրվում է այնպիսի հանցանքի կատաման համար, որը ուղղված է մարդու առողջության դեմ, մասնավորապես անձին առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելուն։
Տվյալ հանցագործության օբյեկտը մարդու առողջությունն է` որպես նրա օրգանիզմի ամբողջական կենսաբանական վիճակ։
… Հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի և անուղղակի դիտավորությամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված` է առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելը խուլիգանական դրդումներով` նշված հանցագործության նպատակ և շարժառիթ են հանդիսանում խուլիգանական դրդումները։
Այսինքն, խուլիգանական գործողությունների ժամանակ տուժողի առողջությանը դիտավորությամբ միջին ծանրության վնաս պատճառելու դեպքում արարքի որակումը պայմանավորված է այնպիսի հիմնական հանգամանքով, ինչպիսին է խուլիգանական շարժառիթը։
Վերը նշվածից պարզ է դառնում, որ այդ դեպքում, երբ հանցավորի դիտավորությունն ուղղված է խուլիգանական դրդումներով առողջությանը վնաս պատճառելուն, և կատարված արարքում առկա է միայն խուլիգանական շարժառիթը, ապա արարքը որակվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք նախադեպային որոշումներում տարբեր հանցակազմերի քննարկման ժամանակ, բնութագրել և հստակեցրել է «խուլիգանական դրդում» եզրույթը, տվել դրա արտաքին նկարագիրը։
Կարեն Լյովայի Մարկոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ՝
« /…/ Արարքի ճիշտ քրեաիրավական գնահատման համար խիստ կարևոր է հանցագործության շարժառիթի բացահայտումը հատկապես այն դեպքում, երբ այն ընդրկված է քրեական օրենգրքի հատուկ մասի հոդվածի դիսպոզիցիայում, որպես տվյալ հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ։
Մասնավորապես` արարքը որպես խուլիգանական դրդումներով կատարված կամ հասարակ սպանություն /այսուհետ նաև՝ միջին ծանրության մարմնական վնասվածք պատճառելը/ որակելու հարցում վճռորոշ նշանակություն ունի հանցագործության շարժառիթների, ինչպես նաև սուբյեկտիվ կողմը բնութագրող այլ հատականիշների մանրակրկիտ ուսումնասիրությունը։ Արարքի ճիշտ որակման համար Էական նշանակություն ունի` արդյոք սպանությունը կատարվել է խուլիգանական դրդումներով, թե այդպիսի դրդումների բացակայության պայմաններում։
Հանցավոր արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետով այն դեպքում, երբ սպանության հիմնական շարժառիթը խուլիգանական է, այսինքն` հանցավորի գործողություններում գերակայում է հասարակական կարգի նկատմամբ արհամարհանքը, այլ կերպ` երբ սպանությունը տեղի է ունենում որպես աննշան առիթին տրված պատասխան գործողություն և դրանով արտահայտում է հանցավորի անհարգալից, արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության նկատմամբ։
Հակառակ դրան, սպանությունը պետք է որակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն դեպքում, երբ հանցագործության հիմնական շարժառիթը խուլիգանական չէ, և բացակայում են սպանության հանցակազմը ծանրացնող կամ մեղմացնող այլ հանգամանքներ։
Նշված հարցում ճիշտ եզրահանգման կարելի է գալ սպանության պահին հանցավորի գործողությունների բնույթի, մինչև սպանությունը և դրա կատարումից հետո նրա վարքագծի վերլուծության հիման վրա։
Արարքի ճիշտ քրեաիրավական գնահատման համար խիստ կարևոր է հանցագործության շարժառիթի բացահայտումը հատկապես այն դեպքում, երբ այն ընդգրկված է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի հոդվածի դիսպոզիցիայում, որպես տվյալ հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ։
Մասնավորապես` արարքը որպես խուլիգանական դրդումներով կատարված կամ հասարակ սպանություն որակելու հարցում վճռորոշ նշանակություն ունի հանցագործության շարժառիթների, ինչպես նաև սուբյեկտիվ կողմը բնութագրող այլ հատկանիշների մանրակրկիտ ուսումնասիրությունը։ Արարքի ճիշտ որակման համար Էական նշանակություն ունի` արդյոք սպանությունը կատարվել է խուլիգանական դրդումներով, թե այդպիսի դրդումների բացակայության պայմաններում։
Հանցավորի արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետով այն դեպքում, երբ սպանության հիմնական շարժառիթը խուլիգանական է, այսինքն` հանցավորի գործողություններում գերակայում է հասարակական կարգի նկատմամբ արհամարհանքը, այլ կերպ` երբ սպանությունը տեղի է ունենում որպես աննշան առիթին տրված պատասխան գործողություն և դրանով արտահայտում է հանցավորի անհարգալից, արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության նկատմամբ։
Հակառակ դրան, սպանությունը պետք է որակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն դեպքում, երբ հանցագործության հիմնական շարժառիթը խուլիգանական չէ, և բացակայում են սպանության հանցակազմը ծանրացնող կամ մեղմացնող այլ հանգամանքները /…/ ։»
Ա.Մաթևոսյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ.
(…) Խուլիգանական դրդումներով սպանությունը կատարվում է հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերի նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի հողի վրա, երբ հանցավորի վարքագիծը բացահայտ մարտահրավեր է հասարակական կարգին և պայմանավորված է իրեն շրջապատին հակադրելու, նրա նկատմամբ արհամարհական վերաբերմունք ցուցադրելու ցանկությամբ։
Իրենց բովանդակությամբ խուլիգանական դրդումները ներկայացնում են բարդ շարժառիթ, որի մեջ միահյուսվում են անսահման եսամալությունը, խեղաթյուրված պատկերացումներն անձնական ազատությունների սահմանների մասին, բիրտ ուժի պաշտամունքը, իր անձի առավելությունները ընդգծելու մոլուցքը, ինքնահաստատման պահանջը, սանձարձակությունը, անպարկեշտ վարքագիծը, ցինիզմը, դաժանությունը, հանդգնությունը, ակնհայտ աննշան վիրավորանքի, չնչին առիթով ճիշտ արված դիտողության համար վրեժ լուծելը և այլն։ Նշված շարժառիթների ամբողջությունը բնորոշ է յուրաքանչյուր խուլիգանության, սակայն խուլիգանական դրդումներով սպանություն կատարելիս դրանց միանում է նաև մարդկային կյանքի նկատմամբ արհամարհական վերաբերմունքն ընդհանրապես՝ անկախ տուժողի անձից։
Խուլիգանական դրդումներով սպանություն /կամ այլ հանցանք/ կատարելիս հանցավորը գործում է ոչ այնքան տուժողի հետ ունեցած անձնական փոխհարաբերություններից ելնելով, որքան հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումից։
/…/ հանցագործության այս տեսակին բնորոշ են ոչ թե անձնական, այլ խուլիգանական շարժառիթները, այսինքն՝ դրդումներ, մղումներ, որոնք ցույց են տալիս բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք համակեցության կանոնների և բարոյականության տարրական նորմերի նկատմամբ։
Փաստորեն խուլիգանական դրդումներով ցանկացած տեսակի հանցագործությանը հատուկ է բազմաթիվ, այդ թվում նաև մրցակցային շարժառիթների առկայությունը, որի պայմաններում կարևոր է այն հիմնական, առաջատար, գլխավոր շարժառիթը, որով ղեկավարվել է հանցավորը տվյալ հանցանքը կատարելիս։
Դատարանը, սույն գործով ապացուցված է համարում այն, որ ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանը` 2013 թվականի մայիսի 31-ին, ժամը 22։30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Էրեբունի թաղամասում վարձակալել է տուժող Արտավազդ Անդրանիկի Վաղարշակյանի կողմից վարվող «Կալինա» մակնիշի 350V128 պետհամարանիշի տաքսի ավտոմեքենան և ուղևորվել` Սայաթ-Նովա և Նալբանդյան փողոցների խաչմերուկ։ Այնուհետև, Նալբանդյան փողոցում Ա.Գալուստյանի և գործով տուժող Ա.Վաղարշակյանի միջև եղել է վիճաբանություն՝ կապված ուղեվարձն այդ պահին վճարելու կամ որպես դրա երաշխիք որևէ արժեքավոր իր թողնելու հետ։ Մասնավորապես, Ա.Վաղարշակյանը, պահանջել է վճարել իր կողմից մատուցած ծառայության դիմաց, պարզաբանելով, որ շատ «գցողների է հանդիպել, ովքեր առանց վճարելու հեռացել են»։ Ա.Գալուստյանը, որպես երաշխիք վերջինիս է առաջարկել ու ներկայացրել մոտը եղած 100 ԱՄՆ դոլարանոց թղթադրամը, սակայն տուժող Ա.Վաղարշակյանը, մտավախություն ունենալով, որ ամեն դեպքում Ա.Գալուստյանը չի վճարի իրեն, կրկին անգամ նրան անվանել է «գցող» /վերջինիս բառեով՝ «քցող»/, իսկ Ա.Գալուստյանը, վիրավորվելով նման արտահայտությունից, հարվածել է տուժողին` նրան պատճառելով առողջությանը միջին ծանրության վնաս։
Այսինքն, Ա.Գալուստյանը Ա.Վաղարշակյանի առողջությանը պատճառել է միջին ծանրության վնասվածք, ելնելով նախ՝ տեղի ունեցած վիճաբանությունից, ապա նաև պայմանավորված՝ Ա. Վաղարշակյանի կողմից դրսևորած հակաբարոյական վարքագծով։
Դատարանում ցուցմունք տված տուժող Ա.Վաղարշակյանը, վերահաստատելով իր կողմից դատարան ներկայացված դիմումը, հայտնեց, որ իրականում, նշված վիճաբանության ժամանակ, ինքը ամբաստանյալին մի քանի անգամ համեմատել է իր կողմից նախկինում հանդիպած «գցողների» հետ, այսինքն, ըստ էության, նրան անվանել է «գցող»։ Նույնիսկ այն բանից հետո, երբ ամբաստանյալը՝ որպես վարձավճարը հետագայում վճարելու պատրաստակամության երաշխիք առաջարկել է վարորդի մոտ թողնել 100 ԱՄՆ դոլարանոց թղթադրամ, տուժողը դարձյալ չհամաձայնելով նրա առաջարկին կրկին ամբաստանյալին վիրավորել է նույն բառով։ Դատարանում տուժողը հաստատեց, որ իր պատկերացմամբ «գցող» բառը վիրավորական է ցանկացած անձի՝ այդ թվում իր համար։
Ասվածից հետևում է, որ ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանի գործողությունները, մասնավորապես, տուժողի առողջությանը վնաս պատճառելը, չեն դրսևորվել հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերի նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի հողի վրա, երբ հանցավորի վարքագիծը բացահայտ մարտահրավեր է հասարակական կարգին և պայմանավորված է իրեն շրջապատին հակադրելու, նրա նկատմամբ արհամարհական վերաբերմունք ցուցադրելու ցանկությամբ, այլ ընդհակառակը՝ այն տեղի է ունեցել ոչ հասարակական վայրում՝ մեքենայի մեջ, որտեղ եղել են միայն ամբաստանյալն ու տուժողը, բացի այդ, այն բխել է կենցաղային վեճից, ավելին, հետևանք է հանդիսացել տուժողի կողմից ամբաստանյալի արժանապատվությունը մի քանի անգամ վիրավորելու։
Այսպիսով, ուսումնասիրելով գործով ձեռք բերված ապացուցները, դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը ենթակա է վերավորակման նույն հոդվածի 1-ին մասով` այն է «Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանը որևէ այլ վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել սույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության մեկ երրորդից պակաս զգալի կայուն կորուստ»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասի`
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի /…/ 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով /.../ նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման։ Հաշտությունը թույլատրվում է միչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի խորդակցական սենյակ հեռանալը»։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի`
«Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե. /.../
«5. սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ»։
Դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալ Արման Ռոբերտի Գալուստյանին մեղսագրված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերավորակելու պայմաններում, այն հանդիսանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված մասնավոր մեղադրանքի գործ, փաստում է, որ այն՝ տուժող Արտավազդ Անդրանիկի Վաղարշակյանի՝ ամբաստանյալի հետ հաշտվելու վերաբերյալ արված հայտարարության հիմքով, ենթակա է կարճման, իսկ ամբաստանյալի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը՝ դադարեցման։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ առկա են բավարար հիմքեր սույն քրեական գործով ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու համար` դատարանի վերը նշված պատճառաբանությամբ և հիմնավորումներով։ ...>> /քրեական գործ, էջ 358-365/:
23. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Ա.Գալուստյանի արարքը վերաորակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով` քրեական գործը կարճելով ու քրեական հետապնդումը դադարեցնելով` կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող և պատճառաբանված դատական ակտ:
24. Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները, որ Առաջին ատյանի դատարանն առանց հիմնավորման է Ա.Գալուստյանի կողմից Ա.Վաղարշակյանի առողջությանը խուլիգանական դրդումներով միջին ծանրության վնաս պատճառելու համար Ա.Գալուստյանին մեղսագրված արարքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր է համարում Առաջին ատյանի դատարանի և սույն որոշման 13-րդ կետում նշված վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխանում բերված հիմնավորումներն ու հետևությունները, որ ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանը տուժող Ա.Վաղարշակյանի հետ վիճաբանության մեջ է մտել, ուղեվարձի կանխավճարի առիթով: Որի ընթացքում տուժող Ա.Վաղարշակյանն ամբաստանյալին է դիմել` <<գցող>>, վիրավորական արտահայտությունը մի քանի անգամ կրկնելով` այն դեպքում, երբ որպես երաշխիք տուժողին ներկայացրել է մոտը եղած 100 ԱՄՆ դոլար թղթադրամը: Իրեն <<գցող>> անվանելուց, այդ վիրավորանքից դրդված ամբաստանյալը հարվածել է տուժողին: Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր գտել է, որ Ա.Վաղարշակյանն է հրահրել վիճաբանությունը և տուժող Ա.Վաղարշակյանի հակաբարոյական վարքագծով են պայմանավորված եղել ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանի գործողությունները:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանը վերաքննիչ բողոքի պատասխանում, հիմնավոր նշել է, որ եթե անգամ հանցավորը հրահրում է վիճաբանության, կռիվ` խուլիգանական դրդումով, այնուհետև ծագած վիճաբանության ժամանակ պատճառում` վնասվածք, ապա այն նույնպես չի կարող դիտվել խուլիգանական դրդումներով մարմնական վնասվածքի պատճառում, քանի որ արարքը խուլիգանական դրդումներով կատարելու դեպքում որոշակի դեր ունի նաև վրեժի զգացումը, իսկ սույն գործով ապացուցված է, որ ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանը տուժողի նկատմամբ վրեժի զգացում չի ունեցել և նա գործել է տուժողի գործողություններից ելնելով:
Վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունը, որ տուժողի և ամբաստանյալի միջև ըստ էության կենցաղային վեճ չի եղել: Առանց էական առիթի սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքից մղված է Ա.Գալուստյանը հարվածել Ա.Վաղարշակյանին և հեռացել` առանց գումարը վճարելու, ինչն անտեսվել է Առաջին ատյանի դատարանի կողմից` Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում:
Առաջին ատյանի դատարանի և սույն որոշման 13-րդ կետում նշված վերաքննիչ բողոքի պատասխանում բերված պատճառաբանությունները, որ ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանի գործողությունը` տուժողի առողջությանը վնաս պատճառելը, չեն դրսևորվել հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերի նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի հողի վրա, այն տեղի է ունեցել ոչ հասարակական վայրում՝ մեքենայի մեջ, որտեղ եղել են միայն ամբաստանյալն ու տուժողը, բացի այդ, այն բխել է կենցաղային վեճից, հետևանք է տուժողի կողմից ամբաստանյալի արժանապատվությունը մի քանի անգամ վիրավորելու` Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր է համարում, իսկ վերաքննիչ բողոքի այս առթիվ ներկայացված փաստարկներն` անհիմն:
Քրեական գործի նյութերում բացակայում են Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մատնանշած` ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Կ.Մարկոսյանի և Ա.Մաթևոսյանի վերաբերյալ գործերով` խուլիգանական դրդումների մասին արտահայտած իրավական դիրքորոշումների պայմանները: Այդ կապակցությամբ Առաջին ատյանի դատարանի բերած պատճառաբանությունները Վերաքննիչ դատարանը հիմնավորված է համարում:
Վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունը, որ ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով կատարած արարքն Առաջին ատյանի դատարանը չի դիտել, որպես Ա.Գալուստյանի անձը բնութագրող ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանի հանցանքի շարժառիթը բացահայտող հանգամանք` Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանին վերագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով քրեական գործի վարույթը կարճվել է: Ուստի այդ հանգամանքը սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածով մեղսագրված մեղադրանքի ապացուցման համատեքստում չի կարող գնահատվել և դիտվել ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանին մեղսագրված հանցանքի շարժառիթը բացահայտող հանգամանք:
Հիմնավոր չէ վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունը, որ վարձավճարը չվճարելով դեպքի վայրից ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանի հեռանալը ևս հիմնավորում է խուլիգանական դրդումով հանցանք կատարելու հանգամանքը: Անտրամաբանական է, որ տուժողի դեմքին բռունցքով հարվածելուց և վնասվածք պատճառելուց հետո ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանը պետք է քննարկեր և լուծեր վարձավճարը տուժողին վճարելու հարցը:
25. Առաջին ատյանի դատարանի, վերաքննիչ բողոքի պատասխանի և սույն որոշման մեջ բերված հիմնավորումները հաշվի առնելով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ հետևության է հանգել` ամբաստանյալ Ա.Գալուստյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով մեղսագրված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելով և տուժողի ամբաստանյալի հետ հաշտվելու հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելով:
26. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական է, հիմնավոր` ու պատճառաբանված, ուստի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 04-ի դատավճիռը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ն.Միքայելյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
2. Արման Ռոբերտի Գալուստյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 04-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ

Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ