ԵԿԴ/0172/01/13







Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը
դադարեցնելու մասին

«7» հոկտեմբերի 2013թ. ք. Երևան

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող, Երևանի Կենտրոն և
Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
դատախազի տեղակալ` Աշոտ Գալստյանի,

նույն դատարանում` խորհրդակցական սենյակում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Անդրանիկ Նորիկի Դանիելյանի` (ծնված 1989թ. օգոստոսի 9-ին, Երևան քաղաքում, ազ¬գութ¬յամբ հայ, ՀՀ քա¬ղաքացի, միջնակարգ կրթութ¬յամբ, ամուրի, չի աշխատում, նախ¬կինում չդատա¬պարտ¬ված, հաշվառված է Լոռու մարզի Սպիտակի շրջանի Արևաշող գյուղում, փաստացի բնակվում է Երևանի Լեոյի փղոցոի թիվ 70 տանը),

Պ Ա Ր Զ Ե Ց`

Թիվ 13145913 քրեական գործն հարուցվել է 2013թ. ապրիլի 18-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով ՀՀ ոստի¬կա¬նության Կենտրոնականի քննչական բաժնում` գործով տուժող Սարգիս Մանուկյանի և վկա Էդգար Կարապետյանի հաղորդման հիման վրա` անհայտ անձի կողմից Սարգիս Մանուկյանին պատկանող 29 գրամ քա¬շով ոսկյա շղթան բացահայտ հափշտակելու դեպքի առթիվ։
2013թ. ապրիլի 26-ին Անդրանիկ Դանիելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրություն։
2013թ. մայիսի 3-ին Անդրանիկ Դանիելյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2013թ. սեպտեմբերի 9-ին սույն քրեական գործը Անդրանիկ Նորիկի Դանիելյանի նկատ¬մամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրակա¬ցութ¬յամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրա¬վա¬¬սութ¬յան դատա¬րան, 2013թ. սեպտեմբերի 12-ին ընդունվել վարույթ։
Համաձայն Անդրանիկ Դանիելյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման, ինչպես նաև մեղադրական եզրակացության` վերջինիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առա¬ջադրվել այն բանի համար, որ նա Երևան քաղաքի Պարոնյան 6/42 հասցեում գործող «Քաղցրավենիքի աշխարհ» խանութի մոտ տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ բացահայտ հափշտակել է Սարգիս Գեղամի Մանուկյանին պատկանող զգալի չափի գույքը` 400.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա շղթան։
Դատական քննության ընթացքում ամբաստանյալ Անդրանիկ Դանիելյանը, տեղեկացվելով «Հա¬յաս¬տանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ի թիվ ԱԺՈ-080-Ն որոշման ընդունման մասին, դիմեց Դատարանին` իր նկատմամբ համաներման վերոնշյալ ակտը կիրառելու, ոչ արդարացնող այդ հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ։
Մեղադրողն այդ միջնորդության դեմ չառարկեց, տուժողը` ևս։ Վերջինս միջնորդության վերաբերյալ դիրքորոշում հայտնելիս` Դատարանում վերահաստատեց այն, որ ամբաստանյալ Ա.Դանիել¬յանը դեռևս մինչդատական վարույթից ամբողջությամբ փոխհատուցել է իրեն պատ¬ճառ¬ված գույքային վնասը։
Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ա.Դանիելյանի վերոնշյալ միջնորդությունը, տուժող Ս.Մանուկյանի հայտարարությունը` նրան հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութա¬կան վնասն ամբողջությամբ փոխհատուցվելու վերաբերյալ, գտնում է, որ ի հայտ է եկել քրեական գործի վարույթը բացառող հանգամանք (հիմք), որի պայ¬մաններում քրեական գործի վարույթն ենթակա է կարճման, իսկ ամբաստանյալ Ա.Դանիելյանի նկատմամբ հարուցված քրեա¬կան հե¬տապնդումը` դադա¬րեցման։ Նման հետևութ¬յան Դատարանը հանգում է հետևյալ իրա¬վական վեր¬լու¬¬ծութ¬յունների արդյունքներով.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխա¬նատ¬վությունից« իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակի ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատ¬ժատեսակով կամ կարող է վերացվել դատվածությունը։
«Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակ¬ցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013թ. հոկտեմբերի 3-ի թիվ ԱԺՈ-080-Ն որոշման (այսուհետ նաև` Համաներման որոշում) 5-րդ կետի համաձայն` կարճման են ենթակա մինչև 2013թ. սեպտեմբերի 1-ը ներառյալ կատարված հանցագործությունների վերա¬բերյալ (....) դատարանների վարույթում գտնվող քրեական գործերը, որոնցով` (...)
2. անձինք կարող են մեղադրվել կամ մեղադրվում են այնպիսի հանցագործություններ կա¬տա¬րելու մեջ, որոնց համար նախատեսված է պատիժ` ոչ ավել, քան երեք տարի ժամկետով ազա¬տազրկում։
Համաներման որոշման 13-րդ կետի 1-ին ենթակետի համաձայն` այդ որոշման կատարումը ՀՀ ընդհանուր իրավա¬սության առաջին ատյանի և վերաքննիչ քրեական դատարանների կա¬տար¬մանն է վերապահված`
ա. այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը ՀՀ ընդհանուր իրավասության առա¬ջին ատյանի կամ վերաքննիչ քրեական դատարաններում են, սակայն մինչև սույն որոշման ուժի մեջ մտնելը չեն քննվել, կամ այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը քննվել են, բայց դատավճիռներն օրինական ուժի մեջ չեն մտել,
բ. այն անձանց նկատմամբ, որոնց հանդեպ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, կամ պատժի կրումը հետաձգվել է։ Նշված անձանց նկատմամբ սույն որոշման կիրառման հարցը լուծում է դատարանը` այլընտրանքային պատիժների կատարման ստորաբաժանման կամ դատա¬պարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող այլ իրավասու մարմ¬նի միջ¬նորդության հիման վրա։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 13-րդ կետի համա¬ձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել« իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթն ենթակա է կարճման« եթե ընդունվել է համաներման ակտ։ Նույն հոդվածի 5-րդ մասը սահմանում է« որ դատարանը« հայտնաբերելով քրեական հե¬տապնդումը բացառող հանգամանքներ« լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հե¬տապնդումը դադարեցնելու հարցը։ Նույն հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` համաներման հիմ¬քով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը (ամբաստանյալը)։ Այդ դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովո¬րական կարգով։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մե¬ղադրյալը, ում վերաբերյալ գործը նշանակված է դատական քննության, կոչվում է ամբաստանյալ, հետևաբար` ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի վերոնշյալ մեկ¬նաբա¬նութ¬յունները վերաբերելի են նաև սույն գործով ամբաստանյալի կարգավիճակում գտնվող Անդրանիկ Դանիելյանի նկատմամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի պատժամասն որպես պատժատեսակ նախատեսում է տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրա¬պա¬տիկի չափով, կալանք` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով կամ ազատազրկում` առավե¬լա¬գույնը երեք տարի ժամկետով։ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2013թ. ապրիլի 28-ին կատարված հարցման արդյունքներով պարզվել է, որ Անդրանիկ Դանիելյանը նախկինում դատապարտված չէ (2012թ. հոկտեմբերի 2-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի հատ¬կանիշներով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդում չի հարուցվել ՀՀ քրեական դատավա¬րական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով` դիմողի բողոքի բացակայության պատ¬ճա¬ռաբանությամբ)։
Դատարանը« հաշվի առնելով վերոնշյալ կարգավորումները, փաստում է, որ Համաներման որոշման 5-րդ կետի, ինչպես նաև 13-րդ կետի 1-ին ենթակետի ուժով ամբաստանյալ Ա.Դանիել¬յանի նկատմամբ համաներման կիրա¬ռու¬մը վերապահված է բացառապես դատարանին, տվյալ դեպքում` ընդհանուր իրավասության դատարանին։
Համաներման որոշման 9-րդ կետում սահմանված են այն դեպքերը« որոնց առկայության պայմաններում օրենսդիրը բացառել է համաներման կիրառումը, մասնավորապես` Համաներման որոշման 9-րդ կետի 7-րդ ենթակետում թվարկված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի այն հոդվածները և հոդվածների մասերը« որոնցով նախատեսված արարքները կատարած անձանց նկատմամբ համաներումը կիրառելի չէ։ Դատարանն արձանագրում է« որ թվարկված հոդվածների և հոդված¬ների մասերի շարքից բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տեսված արարքը« այսինքն` այն կատարած անձանց, այդ թվում` ամբաստանյալ Ա.Դանիելյանի նկատմամբ համաներման կիրառումը սահմանափակված չէ։ Սույն քրեական գործի նյու¬թերում բացակայում են նաև Համաներման որոշման մեջ նշված այն սահմանափակումները« որոնք կարող են արգելք հանդիսանալ ամբաստ¬անյալ Ա.Դանիելյանի նկատ¬մամբ Համաներման որոշման կիրառ¬ման համար։ Խոսքը վերաբերում է նաև տուժող Ս.Մանուկյանին հանցագործությամբ պատճառված վնասի վերականգնելուն, քանի որ ամբաստնյալը դեռևս մինչդատական վարույթի ընթացքում ամբողջությամբ փոխհատուցել է տուժողին անմիջականորեն պատճառած նյութական վնասը։
Այսպիսով, Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրվող արարքում ամբաստանվող Անդրանիկ Դանիելյանի նկատմամբ կիրառելի է Համաներման որոշման 5-րդ կետի 2-րդ ենթակետը, որի կիրառման արդյունքում նրա նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումն ենթակա է դադարեցման, իսկ գործի վարույթը` կարճման։ Նման հետևության հանգելիս Դատարանը նաև արձանագրում է, որ առկա է ոչ արդարացնող այդ հիմքով ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնեու և գործի վարույթը կարճելու` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված պայմանը` ամբաստանյալի համաձայնությունը, քանի որ վերջինս է Դատարանին դիմել Համա¬ներման որո¬շումն իր նկատմամբ կիրառելու միջնորդությամբ։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 294-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` գործով վարույթը կարճելու և/կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումն ընդգրկում է նախնական քննության փուլում ընտրված խափանման և վնասի հատուցման ապահովման միջոց¬ները, քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցները վերացնելու մասին որոշում, ինչպես նաև որոշում` իրեղեն ապացույցների ճակատագրի վերաբերյալ։ Այդ հոդվածի և 292-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեկնա¬բա¬նությունից հետևում է, որ վերոնշյալ հարցերի քննակմանն ու լուծմանը Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ քրեական գործը վարույթ ընդունելուց հետո 15- օրյա ժամկետում, թեև դատական քննության հետագա փուլերում ևս ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 294-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այդ հարցերի լուծումն անհրաժեշտություն է, քանի որ ուղղակիորեն վերաբերում է կողմերի իրավունքներին.
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 10.1 կետի համաձայն` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ է նաև առաջին ատյանի դատարանի կայացրած` քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը, հետևաբար` գործով վարույթը կամ քրեական հետապնդումը բացառող որևէ հիմքի առկայության պայման¬ներում վերոնշյալ հարցերի քննարկումն ու լուծումը սահմանափակված չէ միայն դատական քննության սկզբնական, գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 294-րդ հոդվածի կարգով կայացվող որոշմամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 151-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` խափանման միջոցը վերացվում է« երբ վերանում է դրա անհրաժեշտությունը։
Դատարանը« համաներման որոշումն ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառելու հիմքով նրան պատժից ազատելով` գտնում է, որ դրանով իսկ վերացել է նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը պահպանելու անհրաժեշտությունը« ուստի անհապաղ վերացնում է ամբաստանյալ Անդրանիկ Դանիելյանի նկատմամբ որպես խափան¬ման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստո¬րագրությունը։
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ սույն գործով քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, ամբաստանյալ Ա.Դանիելյանի շար¬ժա¬կան կամ անշարժ գույքի նկատմամբ արգելանք չի կիրառվել, տուժողին պատճառված վնասն դեռևս քրեական գործի մինչդատական վարույթում ամբողջությամբ հատուցվել է։
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 13-րդ կետով, նույն հոդվածի 5-րդ և 6-րդ մասերով, 41-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով, 119-րդ, 294-րդ և 313-րդ հոդվածներով, 379-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, ինչպես նաև հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013թ. հոկտեմբերի 3-ի թիվ ԱԺՈ-080-Ն որոշումը` Դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց `

1. Ամբաստանյալ Անդրանիկ Նորիկի Դանիելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեա¬կան հետապնդումը դադարեցնել, քրեական գործի վա¬րույթը կարճել` ընդունված Համաներման որոշումը նրա նկատմամբ կիրառելու հիմքով։
2. Ամբաստանյալ Անդրանիկ Նորիկի Դանիելյանի նկատմամբ որպես խափան¬ման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունն անհապաղ վերացնել։
3. Տուժող Սարգիս Գեղամի Մանուկյանին հանցագործությամբ պատճառված վնասի հա¬տուց¬ման հարցն համարել լուծված` մինչդատական վարույթի ընթացքում ամբողջությամբ փոխհա¬տուց¬վելու հիմքով։
4. Սույն որոշման օրինակներն հանձնել կողմերին` պարզաբանելով, որ այն կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակման օրվանից մեկամսյա ժամ¬կետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ