Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0163/01/13
Վիճակագրական տողի համար :
1.9
Պատասխանող
Արտաշ Շաքարյան
Արտաշ Շաքարյան
Արտաշ Շաքարյան Իլյայի
Գոռ Շաքարյան Արտաշի
Աբրիկ Բաբայան Վահրամի
Աբրիկ Բաբայան
Գոռ Շաքարյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Կարինե Ղազարյան
Հենրիկ Տեր-Ադամյան
Մհեր Արղամանյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Սամվել Օհանյան
Հոդվածներ
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 117, 118
Վճռաբեկ
Հոդված 403-406, 419, 422-424
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Կարինե Ղազարյան
Հենրիկ Տեր-Ադամյան
Մհեր Արղամանյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Սամվել Օհանյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2014-10-20 | 14:00 | 1 | Կայացվել է | ||
| Վճռաբեկ | 2014-08-15 | 11:00 | 2 | |||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2013-11-05 | 16:00 | 1 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2013-10-17 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-10-01 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2013-09-13 | 12:00 | 1 | Կայացել է |
Գործ ԵԿԴ/0163/01/13
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
20.10.2014թ. Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա. Ջուլհակյանի
Մասնակցությամբ`
Մեղադրող` Ա. Մանուկյանի
Պաշտպան` Հ. Դավթյանի
Ամբաստանյալ` Ա. Շաքարյանի
Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննելով ամբաստանյալ Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով և 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 05.11.2013թ. դատավճռի դեմ ամբաստանյալի ու նրա պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
14.04.2013թ. ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13144113 քրեական գործը։
Նույն օրը Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել <<ստորագրություն չհեռանալու մասին>>:
19.04.2013թ. Արտաշ Շաքարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ, 3-րդ կետերով։
05.06.2013թ. Արտաշ Շաքարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
Նույն օրը Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15117313 քրեական գործը։
06.06.2013թ. Արտաշ Շաքարյանը ձերբակալվել է։
07.06.2013թ. թիվ 13144113 քրեական գործը միացվել է թիվ 15117313 քրեական գործին։
Նույն օրվա որոշմամբ Արտաշ Շաքարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 112 հոդվածի 1-ին մասով ու նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը։
24.08.2013թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
Դատարանի 05.11.2013թ. դատավճռով Արտաշ Շաքարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112 հոդվածի 1-ին մասով ու դատապարտվել՝ 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով՝ ազատազրկման 2 տարի ժամկետով, 112 հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 3 տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի հիման վրա` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 4 տարի ժամկետով՝ պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 06.06.2013թ.-ից:
Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը՝ ՀՀ Վերաքննիչ դատարանը 16.01.2014թ. որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, Դատարանի 05.11.2013թ. դատավճիռը օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
ՀՀ Վերաքննիչ դատարանի 16.01.2014թ. որոշման դեմ ամբաստանյալի պաշտպանը բերել է վճռաբեկ բողոք:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 15.08.2014թ. որոշմամբ բողոքը բավարարվել է մասնակիորեն՝ ամբաստանյալի վերաբերյալ ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 16.01.2014թ. որոշումը բեկանվել է և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության։
2.Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 13.04.2013թ. գիշերը, ժամը 03։00-ի սահմաններում, որդու՝ Գոռ Շաքարյանի օժանդակությամբ, վերջինիս կողմից վարվող <<Օպել>> մակնիշի ավտոմեքենայով գնացել են Երևանի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեում գտնվող <<Ավալոն>> ՍՊԸ-ն կողմից իրականացվող շինարարական տարածք, որտեղ Արտաշ Շաքարյանն ապամոնտաժել և գաղտնի հափշտակել է ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` 324.000 դրամ արժողության աշտարակային կռունկի էլեկտրասնուցման 54 մետր էլեկտրական մալուխները։
Այնուհետև, 05.06.2013թ. Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության ավարտից հետո, ժամը 18։46-ին, նույն ՍՊԸ-ն պահակ Աբրիկ Բաբայանն Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեի մոտակայքում մոտեցել է վերջիններիս ու կատարված հանցագործության համար նախատել վերջիններիս։ Այդ կապակցությամբ նրանց ու Աբրիկ Բաբայանի միջև վիճաբանություն և ծեծկռտուք է սկսվել, որի ընթացքում Արտաշ Շաքարյանը գետնից վերցրած քարով հարվածել է Ա. Բաբայանի գլխի շրջանին ու նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս:
3/. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
1.Ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքում նշվում է, որ թե Դատարանում և թե նախաքննության ընթացքում նա իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարածի համար և միջնորդել է կիրառել դատական քննության արագացված կարգ: Դատարանն իր նկատմամբ խիստ պատիժ է նշանակել և չի կիրառել 04.10.2013թ. Համաներման ակտը:
Դատարանին է ներկայացրել դրական բնութագիր, մշտական բնակության վայրից տեղեկանք ընտանիքի 4 անդամների վերաբերյալ, որոնցից մեկն անչափահաս տղա է, իսկ մյուսն ուսանող է:
Նկատի ունենալով, որ նշված հանգամանքները միայն պատիժը մեղմացնող են և ինքը դատվածություն էլ չունի` խնդրել է Դատարանի 05.11.2013թ. դատավճիռը պատժի մասով բեկանել` պատիժը մեղմացնել, կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածը` պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և կիրառել 04.10.2013թ. Համաներման որոշումն ու իրեն ազատել պատժից:
2. Ամբաստանյալի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում նշվում է, որ Դատարանը որպես Արտաշ Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել այն, որ նա ինքնակամ ներկայացել է ոստիկանության բաժին, համաձայնվել է մեղադրանքի հետ, զղջացել է կատարած հանցանքների համար, որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ է դիտել այն, որ նա բնութագրվում է դրական, նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն, սակայն Դատարանը անձը բնութագրող տվյալ է դիտել մարված դատվածությունը ու չի անդրադարձել, որ նրա խնամքին է գտնվում անչափահաս տղան` 1996թ. ծնված Էրիկ Շաքարյանը:
Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակելիս, որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առել տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը, այսինքն այն, որ նախահարձակ է եղել տուժողն ու դրանով է պայմանավորվել ամբաստանյալի կատարած հանցագործությունը:
Սակայն դատավճռում չի արձանագրել, որ մինչև դատաքննությունը Գոռ և Արտաշ Շաքարյանները և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117 և 118 հոդվածներով մեղադրվող Աբրիկ Բաբայանը հաշտվել են ու վերջինիս նկատմամբ քրեական գործով այդ մեղադրանքները կարճվել է և նա տուժողի կարգավիճակ է ստացել:
Դատարանը դատավճռում չի արձանագրել, որ տուժող Աբրիկ Բաբայանի բուժման հետ կապված վնասը Արտաշ Շաքարյանը վերականգնել է, որի գրավոր ապացույցը` տուժողի դիմումը, ներկայացվել է դատական նիստին:
Հաշվի առնելով վերոնշյալ փաստերը, ինչպես նաև այն, որ դատաքննությունը կատարվել է համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 հոդվածի` արագացված կարգի կիրառմամբ` ամբաստանյալի նկատմամբ կայացվել է խիստ պատիժ, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376 հոդվածի և 395 հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն վերաքննիչ բողոք բերելու հիմք է:
Դատարանն իր պաշտպանյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով ազատազրկման դատապարտելով՝ ակնհայտ խիստ պատիժ է կայացրել, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի մեղադրանքի համակցությամբ թեև նվազագույն պատիժ է սահմանել, սակայն թույլ է տվել նյութական իրավունքի նորմի խախտում` պատժի կրման հարցը քննարկելիս չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածը, որի արդյունքում հնարավոր չի եղել կիրառել Համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ Ազգային ժողովի 03.10.2013թ. որոշման 1-ին մասի 1-ին կետը:
Վերոգրյալի հիման վրա պաշտպանը խնդրել է բեկանել Դատարանի 05.11.2013թ. դատավճիռը պատժի մասով, երկու մեղադրանքների համակցությամբ մեղմ պատիժ սահմանել և տուժողի վնասը վերականգնելու փաստով նաև ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառել Համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ Ազգային ժողովի 03.10.2013թ. որոշման 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ կամ 3-րդ կետերը:
4.Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես հանցավորի անձնավորությունը բնութագրող հանգամանք դիտելու մասին ստորադաս դատարանների հետևություններն այն պայմաններում, երբ տվյալ հանցագործության համար ամբաստանյալի դատվածությունը մարված է, իրավաչափ չեն։
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը որպես հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտել այնպիսի փաստական տվյալ, որը որպես այդպիսին չէր կարող գնահատվել։ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին իրավաչափ է համարել վերոգրյալը՝ դրանով իսկ խախտելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10, 61, 84 հոդվածների պահանջները, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397 հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358 հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։
Վերը նշված նյութական իրավունքի խախտումները, որոնք կարող էին ազդել պատժի մասով գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397, 406, 419-րդ հոդվածների համաձայն՝ հիմք են Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու և գործը նույն դատարան` նոր քննության ուղարկելու համար։
5/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի հիմնավորումները բողոքների կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը բողոքների դեմ, ներկայացված բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է բավարարել մասնակիորեն հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` /.../ 5) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը. 6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար. 7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ. 8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. /…/>>:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածի համաձայն, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածի համաձայն` 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով: 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակներ:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ս. Սարգսյանի գործով 01.11.2012թ. թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման մեջ անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս հանցավորի անձնավորությունը հաշվի առնելու անհրաժեշտության հարցին, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ <</.../ <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթն ի տարբերություն <<հանցագործության սուբյեկտ>> եզրույթի, ավելի ընդարձակ է և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական ու քրեաիրավական բնութագրերով։ ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման։
Հիմք ընդունելով /.../ ՀՀ Սահմանադրության մեջ ամրագրված դրույթն այն մասին, որ մարդը, նրա արժանապատվությունը, հիմնական իրավունքները և ազատությունները բարձրագույն արժեքներ են (հոդված 3), մարդու արժանապատվությունը՝ որպես նրա իրավունքների ու ազատությունների անքակտելի հիմք, հարգվում և պաշտպանվում է պետության կողմից (հոդված 14)՝ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 15.08.2014թ. որոշմամբ արձանագրել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված հանցագործության բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների՝ նրա սոցիալ-հոգեբանական, քրեաիրավական և մի շարք այլ հատկանիշների համակցության ճիշտ գնահատումը։ Հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներն էական նշանակություն ունեն քրեաիրավական ներգործության այս կամ այն միջոցի ընտրության համար, հետևաբար պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է բացահայտել ու օբյեկտիվորեն հաշվի առնել նրա ֆիզիոլոգիական և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Դատարանի նշված պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը։
Հանցավորի անձնավորությունը, նրա սոցիալապես էական նշանակություն ունեցող հատկանիշները բացահայտվում են վերջինիս վարքի, հասարակության մեջ նրա իրականացրած գործունեության միջոցով։ Հետևաբար, պատասխանատվության անհատականացման համար անհրաժեշտ է իմանալ ոչ միայն այն պայմանները, որոնցում ձևավորվել է հանցավորի անձը, այլև նրա բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերը, որոնք իրենց արտացոլումն են գտել արարքի, մասնավորապես, հանցագործության կատարման մեջ։ Այս առումով, նախկինում հանցանք կատարած լինելն անշուշտ հանցավորի անձը բացասաբար բնութագրող հանգամանք է, ինչը սակայն չի նշանակում, որ անձի նախկին հանցավոր գործունեությունը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հաշվի առնվի նրա նկատմամբ նոր հանցագործության համար պատիժ սահմանելիս։
Շարադրված հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված` սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածի բովանդակությունից: Մասնավորապես՝ նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն ու քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու ու նոր հանցագործությունները կանխելու համար /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 և 48 հոդվածների վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում/:
Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին և բնույթին: Ամբաստանյալին մեղսագրվող հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ իր դիրքորոշումը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման մեջ, որի համաձայն` <<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա` հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը>> /տես՝ Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 17.02.2009թ. ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը և այլն:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 և 63 հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով` դրանք բնութագրում են ինչպես կատարած հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22 հոդվածի համաձայն՝ <<1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։ /.../ 4. Այն հանցանքի համար դատվածությունը, որը հանվել կամ մարվել է օրենքով սահմանված կարգով, ինչպես նաև այն հանցանքները, որոնք կատարվել են մինչև անձի տասնութ տարին լրանալը, ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չեն առնվում>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84 հոդվածի համաձայն՝ <<1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը։ 2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս։ /…/ 8. Դատվածությունը հանելը կամ մարելը վերացնում է դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները։ /…/։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Ս. Աղախանյանի գործով 13.09.2013թ. թվականի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84 հոդվածի վերլուծությունից հետևում է, որ դատվածությունը բնորոշվում է որպես անձի հանրային բարձր վտանգավորության մասին վկայող հանգամանք, հետևաբար դատվածություն ունեցող անձի համար նոր հանցագործություն կատարելու դեպքում ծագում են քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ։ Միևնույն ժամանակ, նախկինում դատվածություն ունենալը չի նշանակում, որն անձն իր ամբողջ կյանքի ընթացքում համարվում է հանրային բարձր վտանգավորություն ունեցող։ Քրեական օրենքը նախատեսում է դատվածությունը հանելու կամ մարելու հնարավորություն, որի դեպքում անձը օրենքի տեսանկյունից համարվում է որևէ հանցանք չկատարած, ուստի և նրա դատվածությունը չի կարող առաջացնել քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ, այդ թվում՝ չի կարող հաշվի առնվել նոր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 15.08.2014թ. որոշմամբ արձանագրել է, որ դատվածությունն անձի յուրահատուկ իրավական դրությունն է, որն առաջանում է մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից և տևում է մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը։ Դիտավորյալ հանցագործության համար դատվածություն ունեցող անձի կողմից նոր դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու դեպքում ծագում են քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ, այդ թվում՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից բացի, ղեկավարվում է նաև հատուկ դրույթներով, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածով։ Հիշատակված քրեաիրավական նորմը նախատեսում է հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու հատուկ կարգ, որով օրենսդիրն արդեն իսկ հաշվի է առել անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած լինելու հանգամանքը և հանցավորի համար նախատեսել է բացասական քրեաիրավական հետևանքներ։ Մյուս կողմից, քրեական օրենքը նախատեսում է դատվածությունը հանելու և մարելու կարգ, որի դեպքում վերացվում են դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները։ Օրենքով սահմանված կարգով հանված կամ մարված դատվածությունը ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում, ինչպես նաև չի կարող հաշվի առնվել անձի նկատմամբ նոր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս։ Այսինքն` եթե պատիժը կրելուց հետո անձը դրսևորել է անբասիր վարքագիծ, և նրա դատվածությունը մարվել է կամ դատարանի համապատասխան որոշմամբ հանվել է, ապա նա քրեական օրենքի տեսանկյունից համարվում է նախկինում հանցագործություն չկատարած։
Նույն որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես նրա անձը բացասաբար բնութագրող հանգամանք հաշվի առնելն անթույլատրելի է։ Նախկինում հանցանք կատարած լինելը դիտելով որպես հանցավորի բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագիր՝ դատարանը պարտավոր է այն ուղղակիորեն արտացոլել պատժի ու պատասխանատվության անհատականացման ժամանակ։ Մինչդեռ, մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում անձը քրեական օրենքի իմաստով համարվում է հանցագործություն չկատարած, և նրա նախկին դատվածությունը քրեաիրավական հետևանք առաջացնել չի կարող, այդ թվում՝ չի կարող անդրադառնալ նոր հանցագործության համար նշանակվելիք պատժի վրա։ Ուստի, մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում նախկինում հանցանք կատարած լինելը դիտելով որպես հանցավորի անձնավորությունը բացասաբար բնութագրող հանգամանք՝ դատարանը ոչ միայն կիմաստազրկի դատվածությունը հանելու, մարելու քրեաիրավական կառուցակարգերը, այլև կարող է խախտել պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները։
Վերոգրյալ փաստական հանգամանքների և քրեական գործի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ Դատարանը 07.07.2014թ. դատավճռում արձանագրել է, որ ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի դատվածությունը մարված է, սակայն միևնույն ժամանակ որպես նրա անձը բնութագրող հանգամանք հաշվի է առնելով այն, որ նա նախկինում կատարել է հանցագործություն, եկել է այն համոզման, որ վերջինիս նկատմամբ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ, որը նա պետք է կրի, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար:
Դատարանի 07.07.2014թ. դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը 16.01.2014թ. որոշմամբ իր հերթին արձանագրել է, որ դատարանը բավարար չափով ստուգման և գնահատման է ենթարկել կատարված հանցագործությունների հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ նա նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն, ինչի արդյունքում Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ:
Վերոգրյալ փաստերի, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական վերլուծություների ու դիրքորոշումների հիման վրա և ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի նշանակումը կանոնակարգող իրավադրույթների համատեքստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը` ՀՀ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես հանցավորի անձնավորությունը բնութագրող հանգամանք դիտելու մասին Դատարանի հետևություններն այն պայմաններում, երբ տվյալ հանցագործության համար ամբաստանյալի դատվածությունը մարված է, իրավաչափ չեն և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը որպես անձը բնութագրող հանգամանք է դիտել այնպիսի փաստական տվյալ, որը որպես այդպիսին չէր կարող գնահատվել։
Վերաքննիչ դատարանը ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս, սույն գործում առկա, օբյեկտիվ, գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա գալիս է համոզման, որ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժն ակնհայտ խիստ է ու չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Վերաքննիչ դատարանը նման հետևության հանգում է` հիմնվելով Արտաշ Շաքարյանի կողմից կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` արդարության և պատասխանատվության անհատական սկզբունքներին համապատասխան:
Ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանը ինքնակամ ներկայացել է ոստիկանության բաժին, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարածի համար, դեպքի կապակցությամբ տալով խոստովանական ցուցմունքներ` աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, համարվում է դատվածություն չունեցող անձ:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից կարևոր է նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարումը պայմանավորված է եղել տուժողի վարքագծի հակաօրինականությամբ, ինչպես նաև այն, որ Արտաշ Շաքարյանը վերականգնել է տուժող Աբրիկ Բաբայանի բուժման հետ կապված վնասը:
Ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Վերաքննիչ դատարանը չի արձանագրում:
Վերոգրյալից հետևում է, որ ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի անձը բնութագրող, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոգրյալ տվյալների գնահատումն իրենց համակցության մեջ հնարավորություն են տալիս վերջինիս դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարած անձ, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս և էական նշանակություն ունեն դատարանի կողմից նրա նկատմամբ պատժաչափի հարցը որոշելիս:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը վերլուծության և օբյեկտիվ գնահատության ենթարկելով սույն քրեական գործի նյութերը, մասնավորապես` ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի կողմից կատարած հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, անձը բնութագրող, այդ թվում` պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող վերոշարադրյալ բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցությամբ, նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է այն հետևության, որ դրանք իրենց համակցությամբ ողջամտորեն նվազեցնում են հանցանքի և հանցավորի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որի պայմաններում օրենքով նախատեսված սանկցիաների շրջանակներում ազատազրկման ձևով նվազ պատժաչափ նշանակելը կարող է ապահովել պատժի նպատակները, հասնել արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը, այն բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 և 61 հոդվածներով սահմանված պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժն անարդարացի է` ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով, այն չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395, 399 հոդվածների հիման վրա Դատարանի դատավճիռը ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով փոփոխելու հիմք է հանդիսանում:
Անդրադառնալով ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններին` իր նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք հիմնավորված և պատճառաբանված չեն և հաշվի առնելով վերջինիս մեղսագրված հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակներին, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը և ուղղել պատժի ենթարկված անձին:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393, 394, 395, 399, 402 հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները բավարարել մասնակիորեն:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 05.11.2013թ. դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112 հոդվածի 1-ին մասով փոփոխել պատժի մասով:
Արտաշ Շաքարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով ու 112 հոդվածի 1-ին մասով ու դատապարտել` 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով, 112 հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի 4-րդ մասի կարգով, պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով` պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 06.06.2013թ.-ից:
Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
20.10.2014թ. Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա. Ջուլհակյանի
Մասնակցությամբ`
Մեղադրող` Ա. Մանուկյանի
Պաշտպան` Հ. Դավթյանի
Ամբաստանյալ` Ա. Շաքարյանի
Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննելով ամբաստանյալ Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով և 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 05.11.2013թ. դատավճռի դեմ ամբաստանյալի ու նրա պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
14.04.2013թ. ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13144113 քրեական գործը։
Նույն օրը Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել <<ստորագրություն չհեռանալու մասին>>:
19.04.2013թ. Արտաշ Շաքարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ, 3-րդ կետերով։
05.06.2013թ. Արտաշ Շաքարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
Նույն օրը Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15117313 քրեական գործը։
06.06.2013թ. Արտաշ Շաքարյանը ձերբակալվել է։
07.06.2013թ. թիվ 13144113 քրեական գործը միացվել է թիվ 15117313 քրեական գործին։
Նույն օրվա որոշմամբ Արտաշ Շաքարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 112 հոդվածի 1-ին մասով ու նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը։
24.08.2013թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
Դատարանի 05.11.2013թ. դատավճռով Արտաշ Շաքարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112 հոդվածի 1-ին մասով ու դատապարտվել՝ 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով՝ ազատազրկման 2 տարի ժամկետով, 112 հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 3 տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի հիման վրա` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 4 տարի ժամկետով՝ պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 06.06.2013թ.-ից:
Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը՝ ՀՀ Վերաքննիչ դատարանը 16.01.2014թ. որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, Դատարանի 05.11.2013թ. դատավճիռը օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
ՀՀ Վերաքննիչ դատարանի 16.01.2014թ. որոշման դեմ ամբաստանյալի պաշտպանը բերել է վճռաբեկ բողոք:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 15.08.2014թ. որոշմամբ բողոքը բավարարվել է մասնակիորեն՝ ամբաստանյալի վերաբերյալ ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 16.01.2014թ. որոշումը բեկանվել է և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության։
2.Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 13.04.2013թ. գիշերը, ժամը 03։00-ի սահմաններում, որդու՝ Գոռ Շաքարյանի օժանդակությամբ, վերջինիս կողմից վարվող <<Օպել>> մակնիշի ավտոմեքենայով գնացել են Երևանի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեում գտնվող <<Ավալոն>> ՍՊԸ-ն կողմից իրականացվող շինարարական տարածք, որտեղ Արտաշ Շաքարյանն ապամոնտաժել և գաղտնի հափշտակել է ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` 324.000 դրամ արժողության աշտարակային կռունկի էլեկտրասնուցման 54 մետր էլեկտրական մալուխները։
Այնուհետև, 05.06.2013թ. Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության ավարտից հետո, ժամը 18։46-ին, նույն ՍՊԸ-ն պահակ Աբրիկ Բաբայանն Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեի մոտակայքում մոտեցել է վերջիններիս ու կատարված հանցագործության համար նախատել վերջիններիս։ Այդ կապակցությամբ նրանց ու Աբրիկ Բաբայանի միջև վիճաբանություն և ծեծկռտուք է սկսվել, որի ընթացքում Արտաշ Շաքարյանը գետնից վերցրած քարով հարվածել է Ա. Բաբայանի գլխի շրջանին ու նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս:
3/. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
1.Ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքում նշվում է, որ թե Դատարանում և թե նախաքննության ընթացքում նա իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարածի համար և միջնորդել է կիրառել դատական քննության արագացված կարգ: Դատարանն իր նկատմամբ խիստ պատիժ է նշանակել և չի կիրառել 04.10.2013թ. Համաներման ակտը:
Դատարանին է ներկայացրել դրական բնութագիր, մշտական բնակության վայրից տեղեկանք ընտանիքի 4 անդամների վերաբերյալ, որոնցից մեկն անչափահաս տղա է, իսկ մյուսն ուսանող է:
Նկատի ունենալով, որ նշված հանգամանքները միայն պատիժը մեղմացնող են և ինքը դատվածություն էլ չունի` խնդրել է Դատարանի 05.11.2013թ. դատավճիռը պատժի մասով բեկանել` պատիժը մեղմացնել, կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածը` պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և կիրառել 04.10.2013թ. Համաներման որոշումն ու իրեն ազատել պատժից:
2. Ամբաստանյալի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում նշվում է, որ Դատարանը որպես Արտաշ Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել այն, որ նա ինքնակամ ներկայացել է ոստիկանության բաժին, համաձայնվել է մեղադրանքի հետ, զղջացել է կատարած հանցանքների համար, որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ է դիտել այն, որ նա բնութագրվում է դրական, նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն, սակայն Դատարանը անձը բնութագրող տվյալ է դիտել մարված դատվածությունը ու չի անդրադարձել, որ նրա խնամքին է գտնվում անչափահաս տղան` 1996թ. ծնված Էրիկ Շաքարյանը:
Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակելիս, որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առել տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը, այսինքն այն, որ նախահարձակ է եղել տուժողն ու դրանով է պայմանավորվել ամբաստանյալի կատարած հանցագործությունը:
Սակայն դատավճռում չի արձանագրել, որ մինչև դատաքննությունը Գոռ և Արտաշ Շաքարյանները և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117 և 118 հոդվածներով մեղադրվող Աբրիկ Բաբայանը հաշտվել են ու վերջինիս նկատմամբ քրեական գործով այդ մեղադրանքները կարճվել է և նա տուժողի կարգավիճակ է ստացել:
Դատարանը դատավճռում չի արձանագրել, որ տուժող Աբրիկ Բաբայանի բուժման հետ կապված վնասը Արտաշ Շաքարյանը վերականգնել է, որի գրավոր ապացույցը` տուժողի դիմումը, ներկայացվել է դատական նիստին:
Հաշվի առնելով վերոնշյալ փաստերը, ինչպես նաև այն, որ դատաքննությունը կատարվել է համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 հոդվածի` արագացված կարգի կիրառմամբ` ամբաստանյալի նկատմամբ կայացվել է խիստ պատիժ, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376 հոդվածի և 395 հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն վերաքննիչ բողոք բերելու հիմք է:
Դատարանն իր պաշտպանյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով ազատազրկման դատապարտելով՝ ակնհայտ խիստ պատիժ է կայացրել, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի մեղադրանքի համակցությամբ թեև նվազագույն պատիժ է սահմանել, սակայն թույլ է տվել նյութական իրավունքի նորմի խախտում` պատժի կրման հարցը քննարկելիս չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածը, որի արդյունքում հնարավոր չի եղել կիրառել Համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ Ազգային ժողովի 03.10.2013թ. որոշման 1-ին մասի 1-ին կետը:
Վերոգրյալի հիման վրա պաշտպանը խնդրել է բեկանել Դատարանի 05.11.2013թ. դատավճիռը պատժի մասով, երկու մեղադրանքների համակցությամբ մեղմ պատիժ սահմանել և տուժողի վնասը վերականգնելու փաստով նաև ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառել Համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ Ազգային ժողովի 03.10.2013թ. որոշման 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ կամ 3-րդ կետերը:
4.Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես հանցավորի անձնավորությունը բնութագրող հանգամանք դիտելու մասին ստորադաս դատարանների հետևություններն այն պայմաններում, երբ տվյալ հանցագործության համար ամբաստանյալի դատվածությունը մարված է, իրավաչափ չեն։
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը որպես հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտել այնպիսի փաստական տվյալ, որը որպես այդպիսին չէր կարող գնահատվել։ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին իրավաչափ է համարել վերոգրյալը՝ դրանով իսկ խախտելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10, 61, 84 հոդվածների պահանջները, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397 հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358 հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։
Վերը նշված նյութական իրավունքի խախտումները, որոնք կարող էին ազդել պատժի մասով գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397, 406, 419-րդ հոդվածների համաձայն՝ հիմք են Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու և գործը նույն դատարան` նոր քննության ուղարկելու համար։
5/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի հիմնավորումները բողոքների կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը բողոքների դեմ, ներկայացված բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է բավարարել մասնակիորեն հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` /.../ 5) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը. 6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար. 7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ. 8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. /…/>>:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածի համաձայն, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածի համաձայն` 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով: 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակներ:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ս. Սարգսյանի գործով 01.11.2012թ. թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման մեջ անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս հանցավորի անձնավորությունը հաշվի առնելու անհրաժեշտության հարցին, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ <</.../ <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթն ի տարբերություն <<հանցագործության սուբյեկտ>> եզրույթի, ավելի ընդարձակ է և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական ու քրեաիրավական բնութագրերով։ ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման։
Հիմք ընդունելով /.../ ՀՀ Սահմանադրության մեջ ամրագրված դրույթն այն մասին, որ մարդը, նրա արժանապատվությունը, հիմնական իրավունքները և ազատությունները բարձրագույն արժեքներ են (հոդված 3), մարդու արժանապատվությունը՝ որպես նրա իրավունքների ու ազատությունների անքակտելի հիմք, հարգվում և պաշտպանվում է պետության կողմից (հոդված 14)՝ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 15.08.2014թ. որոշմամբ արձանագրել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված հանցագործության բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների՝ նրա սոցիալ-հոգեբանական, քրեաիրավական և մի շարք այլ հատկանիշների համակցության ճիշտ գնահատումը։ Հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներն էական նշանակություն ունեն քրեաիրավական ներգործության այս կամ այն միջոցի ընտրության համար, հետևաբար պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է բացահայտել ու օբյեկտիվորեն հաշվի առնել նրա ֆիզիոլոգիական և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Դատարանի նշված պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը։
Հանցավորի անձնավորությունը, նրա սոցիալապես էական նշանակություն ունեցող հատկանիշները բացահայտվում են վերջինիս վարքի, հասարակության մեջ նրա իրականացրած գործունեության միջոցով։ Հետևաբար, պատասխանատվության անհատականացման համար անհրաժեշտ է իմանալ ոչ միայն այն պայմանները, որոնցում ձևավորվել է հանցավորի անձը, այլև նրա բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերը, որոնք իրենց արտացոլումն են գտել արարքի, մասնավորապես, հանցագործության կատարման մեջ։ Այս առումով, նախկինում հանցանք կատարած լինելն անշուշտ հանցավորի անձը բացասաբար բնութագրող հանգամանք է, ինչը սակայն չի նշանակում, որ անձի նախկին հանցավոր գործունեությունը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հաշվի առնվի նրա նկատմամբ նոր հանցագործության համար պատիժ սահմանելիս։
Շարադրված հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված` սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածի բովանդակությունից: Մասնավորապես՝ նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն ու քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու ու նոր հանցագործությունները կանխելու համար /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 և 48 հոդվածների վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում/:
Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին և բնույթին: Ամբաստանյալին մեղսագրվող հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ իր դիրքորոշումը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման մեջ, որի համաձայն` <<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա` հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը>> /տես՝ Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 17.02.2009թ. ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը և այլն:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 և 63 հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով` դրանք բնութագրում են ինչպես կատարած հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22 հոդվածի համաձայն՝ <<1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։ /.../ 4. Այն հանցանքի համար դատվածությունը, որը հանվել կամ մարվել է օրենքով սահմանված կարգով, ինչպես նաև այն հանցանքները, որոնք կատարվել են մինչև անձի տասնութ տարին լրանալը, ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չեն առնվում>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84 հոդվածի համաձայն՝ <<1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը։ 2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս։ /…/ 8. Դատվածությունը հանելը կամ մարելը վերացնում է դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները։ /…/։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Ս. Աղախանյանի գործով 13.09.2013թ. թվականի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84 հոդվածի վերլուծությունից հետևում է, որ դատվածությունը բնորոշվում է որպես անձի հանրային բարձր վտանգավորության մասին վկայող հանգամանք, հետևաբար դատվածություն ունեցող անձի համար նոր հանցագործություն կատարելու դեպքում ծագում են քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ։ Միևնույն ժամանակ, նախկինում դատվածություն ունենալը չի նշանակում, որն անձն իր ամբողջ կյանքի ընթացքում համարվում է հանրային բարձր վտանգավորություն ունեցող։ Քրեական օրենքը նախատեսում է դատվածությունը հանելու կամ մարելու հնարավորություն, որի դեպքում անձը օրենքի տեսանկյունից համարվում է որևէ հանցանք չկատարած, ուստի և նրա դատվածությունը չի կարող առաջացնել քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ, այդ թվում՝ չի կարող հաշվի առնվել նոր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 15.08.2014թ. որոշմամբ արձանագրել է, որ դատվածությունն անձի յուրահատուկ իրավական դրությունն է, որն առաջանում է մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից և տևում է մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը։ Դիտավորյալ հանցագործության համար դատվածություն ունեցող անձի կողմից նոր դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու դեպքում ծագում են քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ, այդ թվում՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից բացի, ղեկավարվում է նաև հատուկ դրույթներով, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածով։ Հիշատակված քրեաիրավական նորմը նախատեսում է հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու հատուկ կարգ, որով օրենսդիրն արդեն իսկ հաշվի է առել անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած լինելու հանգամանքը և հանցավորի համար նախատեսել է բացասական քրեաիրավական հետևանքներ։ Մյուս կողմից, քրեական օրենքը նախատեսում է դատվածությունը հանելու և մարելու կարգ, որի դեպքում վերացվում են դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները։ Օրենքով սահմանված կարգով հանված կամ մարված դատվածությունը ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում, ինչպես նաև չի կարող հաշվի առնվել անձի նկատմամբ նոր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս։ Այսինքն` եթե պատիժը կրելուց հետո անձը դրսևորել է անբասիր վարքագիծ, և նրա դատվածությունը մարվել է կամ դատարանի համապատասխան որոշմամբ հանվել է, ապա նա քրեական օրենքի տեսանկյունից համարվում է նախկինում հանցագործություն չկատարած։
Նույն որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես նրա անձը բացասաբար բնութագրող հանգամանք հաշվի առնելն անթույլատրելի է։ Նախկինում հանցանք կատարած լինելը դիտելով որպես հանցավորի բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագիր՝ դատարանը պարտավոր է այն ուղղակիորեն արտացոլել պատժի ու պատասխանատվության անհատականացման ժամանակ։ Մինչդեռ, մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում անձը քրեական օրենքի իմաստով համարվում է հանցագործություն չկատարած, և նրա նախկին դատվածությունը քրեաիրավական հետևանք առաջացնել չի կարող, այդ թվում՝ չի կարող անդրադառնալ նոր հանցագործության համար նշանակվելիք պատժի վրա։ Ուստի, մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում նախկինում հանցանք կատարած լինելը դիտելով որպես հանցավորի անձնավորությունը բացասաբար բնութագրող հանգամանք՝ դատարանը ոչ միայն կիմաստազրկի դատվածությունը հանելու, մարելու քրեաիրավական կառուցակարգերը, այլև կարող է խախտել պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները։
Վերոգրյալ փաստական հանգամանքների և քրեական գործի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ Դատարանը 07.07.2014թ. դատավճռում արձանագրել է, որ ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի դատվածությունը մարված է, սակայն միևնույն ժամանակ որպես նրա անձը բնութագրող հանգամանք հաշվի է առնելով այն, որ նա նախկինում կատարել է հանցագործություն, եկել է այն համոզման, որ վերջինիս նկատմամբ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ, որը նա պետք է կրի, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար:
Դատարանի 07.07.2014թ. դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը 16.01.2014թ. որոշմամբ իր հերթին արձանագրել է, որ դատարանը բավարար չափով ստուգման և գնահատման է ենթարկել կատարված հանցագործությունների հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ նա նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն, ինչի արդյունքում Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ:
Վերոգրյալ փաստերի, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական վերլուծություների ու դիրքորոշումների հիման վրա և ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի նշանակումը կանոնակարգող իրավադրույթների համատեքստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը` ՀՀ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես հանցավորի անձնավորությունը բնութագրող հանգամանք դիտելու մասին Դատարանի հետևություններն այն պայմաններում, երբ տվյալ հանցագործության համար ամբաստանյալի դատվածությունը մարված է, իրավաչափ չեն և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը որպես անձը բնութագրող հանգամանք է դիտել այնպիսի փաստական տվյալ, որը որպես այդպիսին չէր կարող գնահատվել։
Վերաքննիչ դատարանը ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս, սույն գործում առկա, օբյեկտիվ, գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա գալիս է համոզման, որ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժն ակնհայտ խիստ է ու չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Վերաքննիչ դատարանը նման հետևության հանգում է` հիմնվելով Արտաշ Շաքարյանի կողմից կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` արդարության և պատասխանատվության անհատական սկզբունքներին համապատասխան:
Ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանը ինքնակամ ներկայացել է ոստիկանության բաժին, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարածի համար, դեպքի կապակցությամբ տալով խոստովանական ցուցմունքներ` աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, համարվում է դատվածություն չունեցող անձ:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից կարևոր է նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարումը պայմանավորված է եղել տուժողի վարքագծի հակաօրինականությամբ, ինչպես նաև այն, որ Արտաշ Շաքարյանը վերականգնել է տուժող Աբրիկ Բաբայանի բուժման հետ կապված վնասը:
Ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Վերաքննիչ դատարանը չի արձանագրում:
Վերոգրյալից հետևում է, որ ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի անձը բնութագրող, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոգրյալ տվյալների գնահատումն իրենց համակցության մեջ հնարավորություն են տալիս վերջինիս դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարած անձ, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս և էական նշանակություն ունեն դատարանի կողմից նրա նկատմամբ պատժաչափի հարցը որոշելիս:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը վերլուծության և օբյեկտիվ գնահատության ենթարկելով սույն քրեական գործի նյութերը, մասնավորապես` ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի կողմից կատարած հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, անձը բնութագրող, այդ թվում` պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող վերոշարադրյալ բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցությամբ, նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է այն հետևության, որ դրանք իրենց համակցությամբ ողջամտորեն նվազեցնում են հանցանքի և հանցավորի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որի պայմաններում օրենքով նախատեսված սանկցիաների շրջանակներում ազատազրկման ձևով նվազ պատժաչափ նշանակելը կարող է ապահովել պատժի նպատակները, հասնել արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը, այն բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 և 61 հոդվածներով սահմանված պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժն անարդարացի է` ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով, այն չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395, 399 հոդվածների հիման վրա Դատարանի դատավճիռը ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով փոփոխելու հիմք է հանդիսանում:
Անդրադառնալով ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններին` իր նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք հիմնավորված և պատճառաբանված չեն և հաշվի առնելով վերջինիս մեղսագրված հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակներին, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը և ուղղել պատժի ենթարկված անձին:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393, 394, 395, 399, 402 հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները բավարարել մասնակիորեն:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 05.11.2013թ. դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112 հոդվածի 1-ին մասով փոփոխել պատժի մասով:
Արտաշ Շաքարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով ու 112 հոդվածի 1-ին մասով ու դատապարտել` 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով, 112 հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի 4-րդ մասի կարգով, պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով` պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 06.06.2013թ.-ից:
Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
ԵԿԴ/0163/01/13
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
05 նոյեմբերի 2013թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը`
նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ն.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ
տուժողի ներկ. Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալներ Ա.ՇԱՔԱՐՅԱՆԻ
Գ.ՇԱՔԱՐՅԱՆԻ
պաշտպաններ Ա.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի
1.Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի` ծնված 06.06.1966թ. ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Գյու-լաթաղ գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, իր հայտարարությամբ` խնամքին 2 անձ, առողջ, աշխատել է մասնավոր շինարարություննե-րում` որպես արհեստավոր, դատվածություն չունեցող, բնակվել է` ք.Երևան, Նոր Նորքի 6-րդ զանգված, Շոպրոնի 2-րդ նրբանցք, 3-րդ շենք, հ. 14 բնակարան, արգելանքի տակ է 2013թ. հունիսի 6-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
2. Գոռ Արտաշի Շաքարյանի` ծնված 16.05.1992թ. ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, սովորում է Երևանի «Ճգնաժամային կառավարման պետական ակադե-միա»-ի հեռակա ուսուցման առաջին կուրսում, առողջ, չի աշխատում, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Նոր Նորքի 6-րդ զանգված, Շոպրոնի 2-րդ նրբանցք, 3-րդ շենք, հ. 14 բնակարան, 2013թ. հունիսի 6-ից մինչև 27-ը գտնվել է արգելանքի տակ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
Ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի հա-մար, որ նա. «շինություն ապօրինի մուտք գործելու եղանակով կատարել է ուրիշի զգալի չա-փի գույքի գաղտնի հափշտակություն, բացի այդ, 2013թ. հունիսի 5-ին, ժամը 18։48-ի սահ-մաններում Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեում տեղի ունեցած վիճաբա-նության ընթացքում քարով հարվածել է Աբրիկ Վահրամի Բաբայանի գլխի շրջանին և նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս։
Այսպես.
Ա.Շաքարյանը գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2013թ. ապրիլի 13-ի գիշերը՝ ժամը 03։00-ի սահմաններում, որդու` Գոռ Շաքարյանի օժանդա-կությամբ վերջինիս կողմից վարվող «Օպել» մակնիշի 34TU992 պետհամարանիշի ավտոմե-քենայով գնացել են Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեում գտնվող` «Ավա-լոն» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվող, շինա-րարական տարածք, որտեղ Ա.Շաքարյանն ապամոնտաժել և գաղտնի հափշտակել է ընկե-րությանը պատկանող զգալի չափի` 324.000 ՀՀ դրամ արժողության, աշտարակային կռունկի էլեկտրասնուցման 54 մետր էլեկտրական մալուխները։
Այնուհետև, 2013թ. հունիսի 5-ին Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության ավարտից հետո՝ ժամը 18։46-ին, «Ավալոն» սահ-մանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության պահակ Աբրիկ Բաբայանն Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեի մոտակայքում մոտեցել է Արտաշ և Գոռ Շաքարյաններին և կա-տարված հանցագործության համար նախատել վերջիններիս։ Այդ կապակցությամբ Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների ու Աբրիկ Բաբայանի միջև վիճաբանություն և ծեծկռտուք է սկսվել, որի ընթացքում Ա.Շաքարյանը գետնից վերցրած քարով հարվածել է Ա.Բաբայանի գլխի շրջանին և նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս»։
Ամբաստանյալ Գոռ Շաքարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «2013թ. ապրիլի 13-ի գիշերը` ժամը 03։00-ի սահմաններում, իր վարած «Օպել» մակնիշի 34TU992 պետհամարա-նիշի ավտոմեքենայով հորը` Արտաշ Շաքարյանին, գողություն կատարելու համար օժանդա-կություն ցուցաբերելով, տեղափոխել է Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հաս-ցեում գտնվող` «Ավալոն» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվող, շինարարական տարածք, որտեղ Ա.Շաքարյանն ապօրինի մուտք է գործել ներս, կտրել և գաղտնի հափշտակել ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` 324.000 ՀՀ դրամ արժողության, աշտարակային կռունկի էլեկտրասնուցման 54 մետր էլեկտրական մա-լուխները, ապա հափշտակված մալուխը տեղավորել են ավտոմեքենայի բեռնախցիկի մեջ և միասին նույն ավտոմեքենայով հեռացել»։
Ամբաստանյալներ Ա.Շաքարյանը և Գ.Շաքարյանը` մինչև դատաքննությունն սկսվե-լը, միջնորդեցին կիրառել արագացված դատական քննության կարգ և հայտարարեցին, որ միջնորդությունները ներկայացնում են կամավոր` իրենց պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, առաջադրված մեղադրանքներն իրենց պարզ են, համաձայն են մեղադրանքների հետ, առաջադրված մեղադրանքներում իրենց լիովին մեղավոր են ճանաչում և գիտակցում են ա-րագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները։
Մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ փոխեց իր դիրքորոշումը և չառարկեց ա-րագացված կարգ կիրառելու դեմ, թեպետ առարկել էր դրա դեմ մեղադրական եզրակացութ-յունում։
Դատարանի որոշմամբ ամբաստանյալների միջնորդությունները բավարարվել են և դատական քննությունն անցկացվել է արագացված կարգով։
Դատարանը, հաշվի առնելով առաջադրված մեղադրանքների հետ ամբաստանյալ-ների համաձայն լինելու հանգամանքն ու հանգելով եզրակացության, որ մեղադրանքները, որոնց հետ համաձայնվեցին ամբաստանյալները, հիմնավորված են և հաստատվում են քրե-ական գործով հավաքված ապացույցներով, գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանը կա-տարել է հանցանքներ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ ամբաստանյալ Գ.Շաքարյանը կատարել է հանցանք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կե-տով, որոնցով և նրանք պետք է պատասխանատվության ենթարկվեն։
Ամբաստանյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատիժների տեսակն ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրանց կատարած հանցագործությունների բնույթը, հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և հետևանքները, այնպես էլ ա-րագացված կարգով անցկացված դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրանց անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծան-րացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ-մացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ինքնակամ ներկայացել է ոս-տիկանության բաժին, համաձայնվեց մեղադրանքի հետ և զղջաց կատարած հանցանքների համար։
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական և որ նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն։
Միաժամանակ, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի անձը բնութագրող տվյալները, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով որակված՝ նրա կատարած հանցագործության համար նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, և նա պետք է դատապարտվի ազատազրկման, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս՝ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգա-մանք, հաշվի է առնում տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը, այսինքն՝ այն, որ նա-խահարձակ է եղել տուժողն ու դրանով է պայմանավորվել ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի կատարած հանցագործությունը։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ՝ որ-պես պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկում, որը նա պետք է կրի, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցա-գործությունների կատարումը կանխելու համար։
Նշված պատճառաբանություններով դատարանը գտնում է, որ անհիմն է ամբաս-տանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին պաշտպանի միջնորդությունը։
Որպես ամբաստանյալ Գ.Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ-մացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ինքնակամ ներկայացել է ոս-տիկանության բաժին, համաձայնվեց մեղադրանքի հետ ու զղջաց կատարած հանցանքի հա-մար, նախկինում արատավորված չի եղել և առաջին անգամ է դատապարտվում։
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական։
Ամբաստանյալ Գ.Շաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարնը նաև հաշ-վի է առնում, որ նա 21 օր գտնվել է նախնական կալանքի տակ։
Ամբաստանյալների պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք-ներ արագացված դատական քննությամբ չարձանագրվեցին։
Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գ.Շաքարյանի պատասխանատվու-թյունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և որ նա նա 21 օր գտնվել է նախնական կալանքի տակ, գտնում է, որ նա պետք է դատապարտվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն տուգանքի ու «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համանե-րում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2013թ. հոկտեմբերի 3-ի որոշման 1-ին կետի 2-րդ ենթա-կետի կիրառմամբ ազատվի պատժից, նկատի ունենալով, որ առկա չեն նշված որոշմամբ սահմանված սահմանափակումները։
Տուժողի ներկայացուցիչը քաղաքացիական հայց չհարուցեց։
Քննության առնելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ «Ավալոն» ՍՊ ընկերությանը պատկանող մալուխը պետք թողնվի ընկերության տնօրին-մանը, կտրող գործիքը (կուպցին)՝ որպես արժեք չներկայացնող իր, ոչնչացվի, իսկ քարը՝ գցվի աղբանոց։
Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցների հարցը, գտնում է, որ ամ-բաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, պետք է թողնվի անփոփոխ, իսկ Գ.Շաքարյանի նկատմամբ կի-րառված խափանման միջոցը` վերացվի։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գրքի 119-րդ, 357-րդ, 359-րդ, 360-րդ և 3753-րդ հոդվածներով՝ դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
1.Արտաշ Իլյայի Շաքարյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով դատապարտել ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով, իսկ 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկման 3 (երեք) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` պատիժները մասնա-կիորեն գումարելու միջոցով, որպես վերջնական պատիժ` նշանակել ազատազրկում 4 (չորս) տարի ժամկետով, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարո-ղական հիմնարկում։
Պատժի կրման սկիզբը հաշվել 2013թ. հունիսի 6-ից։
Ա.Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` մինչև դատավճռի օրի-նական ուժի մեջ մտնելը, թողնել անփոփոխ։
2. Գոռ Արտաշի Շաքարյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտել 500.000 (հինգ հարյուր հազար) դրամ տու-գանքի։
«Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կա-պակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2013թ. հոկտեմբերի 3-ի որոշման 1-ին կետի 2-րդ ենթակետի կիրառմամբ Գոռ Շաքարյանին ազատել պատժից։
Գ.Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնել։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված մալուխը թողնել «Ավալոն» ՍՊ ընկերության տնօրին-մանը, կտրող գործիքը (կուպցին)՝ ոչնչացնել, իսկ քարը՝ գցել աղբանոց։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
05 նոյեմբերի 2013թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը`
նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ն.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ
տուժողի ներկ. Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալներ Ա.ՇԱՔԱՐՅԱՆԻ
Գ.ՇԱՔԱՐՅԱՆԻ
պաշտպաններ Ա.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի
1.Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի` ծնված 06.06.1966թ. ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Գյու-լաթաղ գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, իր հայտարարությամբ` խնամքին 2 անձ, առողջ, աշխատել է մասնավոր շինարարություննե-րում` որպես արհեստավոր, դատվածություն չունեցող, բնակվել է` ք.Երևան, Նոր Նորքի 6-րդ զանգված, Շոպրոնի 2-րդ նրբանցք, 3-րդ շենք, հ. 14 բնակարան, արգելանքի տակ է 2013թ. հունիսի 6-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
2. Գոռ Արտաշի Շաքարյանի` ծնված 16.05.1992թ. ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, սովորում է Երևանի «Ճգնաժամային կառավարման պետական ակադե-միա»-ի հեռակա ուսուցման առաջին կուրսում, առողջ, չի աշխատում, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Նոր Նորքի 6-րդ զանգված, Շոպրոնի 2-րդ նրբանցք, 3-րդ շենք, հ. 14 բնակարան, 2013թ. հունիսի 6-ից մինչև 27-ը գտնվել է արգելանքի տակ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
Ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի հա-մար, որ նա. «շինություն ապօրինի մուտք գործելու եղանակով կատարել է ուրիշի զգալի չա-փի գույքի գաղտնի հափշտակություն, բացի այդ, 2013թ. հունիսի 5-ին, ժամը 18։48-ի սահ-մաններում Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեում տեղի ունեցած վիճաբա-նության ընթացքում քարով հարվածել է Աբրիկ Վահրամի Բաբայանի գլխի շրջանին և նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս։
Այսպես.
Ա.Շաքարյանը գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2013թ. ապրիլի 13-ի գիշերը՝ ժամը 03։00-ի սահմաններում, որդու` Գոռ Շաքարյանի օժանդա-կությամբ վերջինիս կողմից վարվող «Օպել» մակնիշի 34TU992 պետհամարանիշի ավտոմե-քենայով գնացել են Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեում գտնվող` «Ավա-լոն» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվող, շինա-րարական տարածք, որտեղ Ա.Շաքարյանն ապամոնտաժել և գաղտնի հափշտակել է ընկե-րությանը պատկանող զգալի չափի` 324.000 ՀՀ դրամ արժողության, աշտարակային կռունկի էլեկտրասնուցման 54 մետր էլեկտրական մալուխները։
Այնուհետև, 2013թ. հունիսի 5-ին Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության ավարտից հետո՝ ժամը 18։46-ին, «Ավալոն» սահ-մանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության պահակ Աբրիկ Բաբայանն Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեի մոտակայքում մոտեցել է Արտաշ և Գոռ Շաքարյաններին և կա-տարված հանցագործության համար նախատել վերջիններիս։ Այդ կապակցությամբ Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների ու Աբրիկ Բաբայանի միջև վիճաբանություն և ծեծկռտուք է սկսվել, որի ընթացքում Ա.Շաքարյանը գետնից վերցրած քարով հարվածել է Ա.Բաբայանի գլխի շրջանին և նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս»։
Ամբաստանյալ Գոռ Շաքարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «2013թ. ապրիլի 13-ի գիշերը` ժամը 03։00-ի սահմաններում, իր վարած «Օպել» մակնիշի 34TU992 պետհամարա-նիշի ավտոմեքենայով հորը` Արտաշ Շաքարյանին, գողություն կատարելու համար օժանդա-կություն ցուցաբերելով, տեղափոխել է Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հաս-ցեում գտնվող` «Ավալոն» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվող, շինարարական տարածք, որտեղ Ա.Շաքարյանն ապօրինի մուտք է գործել ներս, կտրել և գաղտնի հափշտակել ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` 324.000 ՀՀ դրամ արժողության, աշտարակային կռունկի էլեկտրասնուցման 54 մետր էլեկտրական մա-լուխները, ապա հափշտակված մալուխը տեղավորել են ավտոմեքենայի բեռնախցիկի մեջ և միասին նույն ավտոմեքենայով հեռացել»։
Ամբաստանյալներ Ա.Շաքարյանը և Գ.Շաքարյանը` մինչև դատաքննությունն սկսվե-լը, միջնորդեցին կիրառել արագացված դատական քննության կարգ և հայտարարեցին, որ միջնորդությունները ներկայացնում են կամավոր` իրենց պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, առաջադրված մեղադրանքներն իրենց պարզ են, համաձայն են մեղադրանքների հետ, առաջադրված մեղադրանքներում իրենց լիովին մեղավոր են ճանաչում և գիտակցում են ա-րագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները։
Մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ փոխեց իր դիրքորոշումը և չառարկեց ա-րագացված կարգ կիրառելու դեմ, թեպետ առարկել էր դրա դեմ մեղադրական եզրակացութ-յունում։
Դատարանի որոշմամբ ամբաստանյալների միջնորդությունները բավարարվել են և դատական քննությունն անցկացվել է արագացված կարգով։
Դատարանը, հաշվի առնելով առաջադրված մեղադրանքների հետ ամբաստանյալ-ների համաձայն լինելու հանգամանքն ու հանգելով եզրակացության, որ մեղադրանքները, որոնց հետ համաձայնվեցին ամբաստանյալները, հիմնավորված են և հաստատվում են քրե-ական գործով հավաքված ապացույցներով, գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանը կա-տարել է հանցանքներ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ ամբաստանյալ Գ.Շաքարյանը կատարել է հանցանք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կե-տով, որոնցով և նրանք պետք է պատասխանատվության ենթարկվեն։
Ամբաստանյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատիժների տեսակն ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրանց կատարած հանցագործությունների բնույթը, հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և հետևանքները, այնպես էլ ա-րագացված կարգով անցկացված դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրանց անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծան-րացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ-մացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ինքնակամ ներկայացել է ոս-տիկանության բաժին, համաձայնվեց մեղադրանքի հետ և զղջաց կատարած հանցանքների համար։
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական և որ նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն։
Միաժամանակ, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի անձը բնութագրող տվյալները, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով որակված՝ նրա կատարած հանցագործության համար նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, և նա պետք է դատապարտվի ազատազրկման, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս՝ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգա-մանք, հաշվի է առնում տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը, այսինքն՝ այն, որ նա-խահարձակ է եղել տուժողն ու դրանով է պայմանավորվել ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի կատարած հանցագործությունը։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ՝ որ-պես պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկում, որը նա պետք է կրի, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցա-գործությունների կատարումը կանխելու համար։
Նշված պատճառաբանություններով դատարանը գտնում է, որ անհիմն է ամբաս-տանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին պաշտպանի միջնորդությունը։
Որպես ամբաստանյալ Գ.Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ-մացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ինքնակամ ներկայացել է ոս-տիկանության բաժին, համաձայնվեց մեղադրանքի հետ ու զղջաց կատարած հանցանքի հա-մար, նախկինում արատավորված չի եղել և առաջին անգամ է դատապարտվում։
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական։
Ամբաստանյալ Գ.Շաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարնը նաև հաշ-վի է առնում, որ նա 21 օր գտնվել է նախնական կալանքի տակ։
Ամբաստանյալների պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք-ներ արագացված դատական քննությամբ չարձանագրվեցին։
Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գ.Շաքարյանի պատասխանատվու-թյունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և որ նա նա 21 օր գտնվել է նախնական կալանքի տակ, գտնում է, որ նա պետք է դատապարտվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն տուգանքի ու «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համանե-րում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2013թ. հոկտեմբերի 3-ի որոշման 1-ին կետի 2-րդ ենթա-կետի կիրառմամբ ազատվի պատժից, նկատի ունենալով, որ առկա չեն նշված որոշմամբ սահմանված սահմանափակումները։
Տուժողի ներկայացուցիչը քաղաքացիական հայց չհարուցեց։
Քննության առնելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ «Ավալոն» ՍՊ ընկերությանը պատկանող մալուխը պետք թողնվի ընկերության տնօրին-մանը, կտրող գործիքը (կուպցին)՝ որպես արժեք չներկայացնող իր, ոչնչացվի, իսկ քարը՝ գցվի աղբանոց։
Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցների հարցը, գտնում է, որ ամ-բաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, պետք է թողնվի անփոփոխ, իսկ Գ.Շաքարյանի նկատմամբ կի-րառված խափանման միջոցը` վերացվի։
Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գրքի 119-րդ, 357-րդ, 359-րդ, 360-րդ և 3753-րդ հոդվածներով՝ դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
1.Արտաշ Իլյայի Շաքարյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով դատապարտել ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով, իսկ 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկման 3 (երեք) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` պատիժները մասնա-կիորեն գումարելու միջոցով, որպես վերջնական պատիժ` նշանակել ազատազրկում 4 (չորս) տարի ժամկետով, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարո-ղական հիմնարկում։
Պատժի կրման սկիզբը հաշվել 2013թ. հունիսի 6-ից։
Ա.Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` մինչև դատավճռի օրի-նական ուժի մեջ մտնելը, թողնել անփոփոխ։
2. Գոռ Արտաշի Շաքարյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտել 500.000 (հինգ հարյուր հազար) դրամ տու-գանքի։
«Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կա-պակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2013թ. հոկտեմբերի 3-ի որոշման 1-ին կետի 2-րդ ենթակետի կիրառմամբ Գոռ Շաքարյանին ազատել պատժից։
Գ.Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնել։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված մալուխը թողնել «Ավալոն» ՍՊ ընկերության տնօրին-մանը, կտրող գործիքը (կուպցին)՝ ոչնչացնել, իսկ քարը՝ գցել աղբանոց։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
ԵԿԴ/0163/01/13
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0163/01/13
Նախագահող դատավոր՝ Ե.Դարբինյան
Դատավորներ` Գ.Ավետիսյան
Ս.Չիչոյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
2014 թվականի օգոստոսի 15-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պաշտպան Հ.Դավթյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2013 թվականի ապրիլի 14-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13144113 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի 2013 թվականի ապրիլի 19-ի որոշմամբ Արտաշ Շաքարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ, 3-րդ կետերով։
2013 թվականի հունիսի 5-ին Ա.Շաքարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
2013 թվականի հունիսի 5-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15117313 քրեական գործը։
2013 թվականի հունիսի 6-ին Ա.Շաքարյանը ձերբակալվել է։
2013 թվականի հունիսի 7-ին թիվ 13144113 քրեական գործը միացվել է թիվ 15117313 քրեական գործին։
Նախաքննության մարմնի 2013 թվականի հունիսի 7-ի որոշմամբ Ա.Շաքարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Նույն օրն Ա.Շաքարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը։
2013 թվականի օգոստոսի 24-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանը, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, 2013 թվականի նոյեմբերի 5-ի դատավճռով Ա.Շաքարյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի ժամկետով, իսկ 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի հիման վրա` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Ա.Շաքարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 4 (չորս) տարի ժամկետով։
3. Ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի և նրա պաշտպան Ա.Ավագյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը՝ Վերաքննիչ դատարանը 2014 թվականի հունվարի 16-ին որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 5-ի դատավճիռը՝ օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
4. Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պաշտպան Հ.Դավթյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մայիսի 12-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։
Դատավարության մասնակիցները վճռաբեկ բողոքի պատասխան չեն ներկայացրել։
2. Գործի փաստական հանգամանքները և վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա «(...) գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2013թ. ապրիլի 13-ի գիշերը՝ ժամը 03։00-ի սահմաններում, որդու՝ Գոռ Շաքարյանի օժանդակությամբ, վերջինիս կողմից վարվող «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայով գնացել են Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեում գտնվող` «Ավալոն» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվող շինարարական տարածք, որտեղ Ա.Շաքարյանն ապամոնտաժել և գաղտնի հափշտակել է ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` 324.000 ՀՀ դրամ արժողության, աշտարակային կռունկի էլեկտրասնուցման 54 մետր էլեկտրական մալուխները։
Այնուհետև, 2013թ. հունիսի 5-ին Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության ավարտից հետո՝ ժամը 18։46-ին, «Ավալոն» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության պահակ Աբրիկ Բաբայանն Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեի մոտակայքում մոտեցել է Արտաշ և Գոռ Շաքարյաններին և կատարված հանցագործության համար նախատել վերջիններիս։ Այդ կապակցությամբ Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների ու Աբրիկ Բաբայանի միջև վիճաբանություն և ծեծկռտուք է սկսվել, որի ընթացքում Ա.Շաքարյանը գետնից վերցրած քարով հարվածել է Ա.Բաբայանի գլխի շրջանին և նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթ 72-73)։
6. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքի համաձայն` Ա.Շաքարյանը Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2004 թվականի հուլիսի 7-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթ 174)։
7. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի ներածական մասում արձանագրված է, որ Ա.Շաքարյանը հանդիսանում է դատվածություն չունեցող անձ։ Նույն դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված է հետևյալը. «(...) Ամբաստանյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատիժների տեսակն ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրանց կատարած հանցագործությունների բնույթը, հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և հետևանքները, այնպես էլ արագացված կարգով անցկացված դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրանց անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ինքնակամ ներկայացել է ոստիկանության բաժին, համաձայնվեց մեղադրանքի հետ և զղջաց կատարած հանցանքների համար։
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական և որ նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն։
Միաժամանակ, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի անձը բնութագրող տվյալները, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով որակված՝ նրա կատարած հանցագործության համար նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, և նա պետք է դատապարտվի ազատազրկման, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս՝ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը, այսինքն՝ այն, որ նախահարձակ է եղել տուժողն ու դրանով է պայմանավորվել ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի կատարած հանցագործությունը։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ՝ որպես պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկում, որը նա պետք է կրի, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար։ (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթ 72-73)։
8. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն՝ «(...) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բավարար չափով ստուգման և գնահատության է ենթարկել կատարած հանցանքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, կյանքի և առողջության ու սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների դեմ պայքարի ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի անձը բնութագրող տվյալները (նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն)` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակելով պատիժ ազատազրկման ձևով։
(...)
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ` դատարանը հաշվի է առել, որ նա բնութագրվում է դրական և որ նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն։
Դատարանը ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակելիս` որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առել տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը։
Վերը նշված բոլոր հանգամանքներն էլ հաշվի առնելով` Դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանն իր նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է կրի։ (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթ 120-123)։
3. Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
9. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելով` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, մասնավորապես, խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ և 360-րդ հոդվածների պահանջները։
Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալ փաստարկի՝ բողոքաբերը նշել է, որ ստորադաս դատարանները դատական ակտեր կայացնելիս որպես ամբաստանյալի անձը բացասաբար բնութագրող տվյալ են համարել նրա մարված դատվածությունը, և արագացված դատաքննության պայմաններում Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակել են ակնհայտ խիստ պատիժ։
Ստորադաս դատարանները որպես Ա.Շաքարյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ չեն գնահատել այն, որ վերջինս իրեն վերագրվող գողությունը կատարել է կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդման հետևանքով` ընտանիքի համար գոյատևման միջոց հայթհայթելու նպատակով։ Բացի այդ, հափշտակված գույքը հետագայում վերադարձվել է տիրոջը։ Ինչ վերաբերում է Ա.Բաբայանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելուն, ապա վեճը տեղի է ունեցել տուժողի անօրինական գործողությունների պատճառով` նա է նախահարձակ եղել և ծեծի ենթարկել քննչական փորձարարությանը մասնակցելու նպատակով շինարարական հրապարակ եկած հայր և որդի Շաքարյաններին` կոտրելով Ա.Շաքարյանի քթոսկրը։ Միայն դրանից հետո է Ա.Շաքարյանը գետնից վերցրած քարով հարվածել Ա.Բաբայանի գլխին՝ որդուն և իրեն պաշտպանելու նպատակով։ Ա.Շաքարյանն ամբողջությամբ ընդունել է իր մեղքը, տվել խոստովանական ցուցմունքներ, հատուցել է տուժողի բուժման ծախսերը։
Վերոնշյալ հանգամանքների վկայակոչմամբ՝ բողոքաբերը կարծիք է հայտնել, որ մալուխ գողանալու համար Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված 2 տարի ժամկետով ազատազրկումն ակնհայտ խիստ պատիժ է, նկատի ունենալով, որ նրան մեղսագրված արարքի համար օրենքով նախատեսված է նաև տուգանքի ձևով պատիժ։ Չնայած դրան` ստորադաս դատարանները չեն հիմնավորել հոդվածի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակը չկիրառելը, ինչպես նաև Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անթույլատրելիությունը։
10. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ բողոք բերած անձը խնդրել է պատժի մասով բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշումը և Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակ` տուգանք, կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, երկու մեղադրանքների համակցությամբ մեղմ պատիժ սահմանել և Ա.Շաքարյանի նկատմամբ կիրառել «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ր որոշումը։
4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
11. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկված դատական ակտը վճռաբեկ վերանայման ենթարկելու նպատակն օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման սահմանադրական գործառույթի իրացումն է։ Այս առումով Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մարված կամ հանված դատվածությունը պատիժ նշանակելիս հաշվի առնելու անթույլատրելիության կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր։ Ուստի, անհրաժեշտ է համարում արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նման գործերով դատական պրակտիկայի ճիշտ ձևավորման համար։
12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. իրավաչափ են արդյո՞ք նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես հանցավորի անձնավորությունը բնութագրող հանգամանք դիտելու մասին ստորադաս դատարանների հետևություններն այն պայմաններում, երբ տվյալ հանցագործության համար Ա.Շաքարյանի դատվածությունը մարված է։
13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»։
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի անձնավորությունը հաշվի առնելու անհրաժեշտության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ս.Սարգսյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «(...) «հանցավորի անձնավորություն» եզրույթն ի տարբերություն «հանցագործության սուբյեկտ» եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով։ ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով «հանցավորի անձնավորություն» եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման։
Հիմք ընդունելով (...) ՀՀ Սահմանադրության մեջ ամրագրված դրույթն այն մասին, որ մարդը, նրա արժանապատվությունը, հիմնական իրավունքները և ազատությունները բարձրագույն արժեքներ են (հոդված 3), մարդու արժանապատվությունը՝ որպես նրա իրավունքների և ազատությունների անքակտելի հիմք, հարգվում և պաշտպանվում է պետության կողմից (հոդված 14)՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ» (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 36-37-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ս.Սարգսյանի գործով որոշման մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված հանցագործության բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների՝ նրա սոցիալ-հոգեբանական, քրեաիրավական և մի շարք այլ հատկանիշների համակցության ճիշտ գնահատումը։ Հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներն էական նշանակություն ունեն քրեաիրավական ներգործության այս կամ այն միջոցի ընտրության համար, հետևաբար պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է բացահայտել և օբյեկտիվորեն հաշվի առնել նրա ֆիզիոլոգիական և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Դատարանի նշված պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը։
Հանցավորի անձնավորությունը, նրա սոցիալապես էական նշանակություն ունեցող հատկանիշները բացահայտվում են վերջինիս վարքի, հասարակության մեջ նրա իրականացրած գործունեության միջոցով։ Հետևաբար, պատասխանատվության անհատականացման համար անհրաժեշտ է իմանալ ոչ միայն այն պայմանները, որոնցում ձևավորվել է հանցավորի անձը, այլև նրա բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերը, որոնք իրենց արտացոլումն են գտել արարքի, մասնավորապես, հանցագործության կատարման մեջ։ Այս առումով, նախկինում հանցանք կատարած լինելն անշուշտ հանցավորի անձը բացասաբար բնութագրող հանգամանք է, ինչը սակայն չի նշանակում, որ անձի նախկին հանցավոր գործունեությունը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հաշվի առնվի նրա նկատմամբ նոր հանցագործության համար պատիժ սահմանելիս։
14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։
(...)
4. Այն հանցանքի համար դատվածությունը, որը հանվել կամ մարվել է օրենքով սահմանված կարգով, ինչպես նաև այն հանցանքները, որոնք կատարվել են մինչև անձի տասնութ տարին լրանալը, ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չեն առնվում»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը։
2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս։
(…)
8. Դատվածությունը հանելը կամ մարելը վերացնում է դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները։ (…)»։
Վճռաբեկ դատարանը Ս.Աղախանյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ «(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի] վերլուծությունից հետևում է, որ դատվածությունը բնորոշվում է որպես անձի հանրային բարձր վտանգավորության մասին վկայող հանգամանք, հետևաբար դատվածություն ունեցող անձի համար նոր հանցագործություն կատարելու դեպքում ծագում են քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ։ Միևնույն ժամանակ, նախկինում դատվածություն ունենալը չի նշանակում, որն անձն իր ամբողջ կյանքի ընթացքում համարվում է հանրային բարձր վտանգավորություն ունեցող։ Քրեական օրենքը նախատեսում է դատվածությունը հանելու կամ մարելու հնարավորություն, որի դեպքում անձը օրենքի տեսանկյունից համարվում է որևէ հանցանք չկատարած, ուստի և նրա դատվածությունը չի կարող առաջացնել քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ, այդ թվում՝ չի կարող հաշվի առնվել նոր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս» (տե՛ս Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 21-22-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով և զարգացնելով Ս.Աղախանյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատվածությունն անձի յուրահատուկ իրավական դրությունն է, որն առաջանում է մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից և տևում է մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը։ Դիտավորյալ հանցագործության համար դատվածություն ունեցող անձի կողմից նոր դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու դեպքում ծագում են քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ, այդ թվում՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից բացի, ղեկավարվում է նաև հատուկ դրույթներով, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով։ Հիշատակված քրեաիրավական նորմը նախատեսում է հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու հատուկ կարգ, որով օրենսդիրն արդեն իսկ հաշվի է առել անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած լինելու հանգամանքը և հանցավորի համար նախատեսել է բացասական քրեաիրավական հետևանքներ։
Մյուս կողմից, քրեական օրենքը նախատեսում է դատվածությունը հանելու և մարելու կարգ, որի դեպքում վերացվում են դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները։ Օրենքով սահմանված կարգով հանված կամ մարված դատվածությունը ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում, ինչպես նաև չի կարող հաշվի առնվել անձի նկատմամբ նոր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս։ Այսինքն` եթե պատիժը կրելուց հետո անձը դրսևորել է անբասիր վարքագիծ, և նրա դատվածությունը մարվել է կամ դատարանի համապատասխան որոշմամբ հանվել է, ապա նա քրեական օրենքի տեսանկյունից համարվում է նախկինում հանցագործություն չկատարած։
15. Սույն որոշման 13-րդ և 14-րդ կետերում շարադրված իրավանորմերը և իրավական դիրքորոշումները համադրելով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես նրա անձը բացասաբար բնութագրող հանգամանք հաշվի առնելն անթույլատրելի է։ Նախկինում հանցանք կատարած լինելը դիտելով որպես հանցավորի բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագիր՝ դատարանը պարտավոր է այն ուղղակիորեն արտացոլել պատժի և պատասխանատվության անհատականացման ժամանակ։ Մինչդեռ, մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում անձը քրեական օրենքի իմաստով համարվում է հանցագործություն չկատարած, և նրա նախկին դատվածությունը քրեաիրավական հետևանք առաջացնել չի կարող, այդ թվում՝ չի կարող անդրադառնալ նոր հանցագործության համար նշանակվելիք պատժի վրա։
Ուստի, մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում նախկինում հանցանք կատարած լինելը դիտելով որպես հանցավորի անձնավորությունը բացասաբար բնութագրող հանգամանք՝ դատարանը ոչ միայն կիմաստազրկի դատվածությունը հանելու, մարելու քրեաիրավական կառուցակարգերը, այլև կարող է խախտել պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները։
16. Անդրադառնալով սույն գործի փաստական հանգամանքներին՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Շաքարյանը 2004 թվականի հուլիսի 7-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտվել տուգանքի (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռում արձանագրել է, որ Ա.Շաքարյանի դատվածությունը մարված է։ Միևնույն ժամանակ, որպես Ա.Շաքարյանի անձը բնութագրող հանգամանք դատարանը հաշվի է առել այն, որ ամբաստանյալը նախկինում կատարել է հանցագործություն։ Արդյունքում, Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ, որը նա պետք է կրի, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բավարար չափով ստուգման և գնահատման է ենթարկել կատարված հանցագործությունների հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ նա նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն, ինչի արդյունքում Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։
Փաստորեն, Ա.Շաքարյանը նախկինում դատապարտված է եղել, և դատվածությունն օրենքով սահմանված կարգով մարվել է։ Չնայած այդ հանգամանքին՝ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս որպես նրա անձը բացասաբար բնութագրող տվյալ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա նախկինում հանցագործություն է կատարել, իսկ Վերաքննիչ դատարանն իրավաչափ է համարել դա։
17. Նախորդ կետում մեջբերված և վերլուծված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 13-15-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես հանցավորի անձնավորությունը բնութագրող հանգամանք դիտելու մասին ստորադաս դատարանների հետևություններն այն պայմաններում, երբ տվյալ հանցագործության համար Ա.Շաքարյանի դատվածությունը մարված է, իրավաչափ չեն։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը որպես հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտել այնպիսի փաստական տվյալ, որը որպես այդպիսին չէր կարող գնահատվել։ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին իրավաչափ է համարել վերոգրյալը՝ դրանով իսկ խախտելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 61-րդ և 84-րդ հոդվածների պահանջները, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։
Վերը նշված նյութական իրավունքի խախտումները, որոնք կարող էին ազդել պատժի մասով գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ, 406-րդ և 419-րդ հոդվածների համաձայն՝ հիմք են Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու և գործը նույն դատարան` նոր քննության ուղարկելու համար։
18. Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ ակնհայտ խիստ պատիժ նշանակված լինելու վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներին (տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը), ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նշված հարցին հնարավոր է անդրադառնալ միայն սույն որոշման մեջ արձանագրված խախտումը վերացնելուց հետո։
Հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2014 թվականի հունիսի 10-ի թիվ ՀՕ-48-Ն օրենքի 12-րդ հոդվածը և հաշվի առնելով, որ սույն գործով վճռաբեկ բողոքը բերվել է մինչև 2014 թվականի հուլիսի 3-ը` Վճռաբեկ դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի` մինչև վկայակոչված օրենքի ուժի մեջ մտնելը (2014 թվականի հուլիսի 3-ը) գործող խմբագրությամբ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն։ Ամբաստանյալ Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0163/01/13
Նախագահող դատավոր՝ Ե.Դարբինյան
Դատավորներ` Գ.Ավետիսյան
Ս.Չիչոյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
2014 թվականի օգոստոսի 15-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պաշտպան Հ.Դավթյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2013 թվականի ապրիլի 14-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13144113 քրեական գործը։
Նախաքննության մարմնի 2013 թվականի ապրիլի 19-ի որոշմամբ Արտաշ Շաքարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ, 3-րդ կետերով։
2013 թվականի հունիսի 5-ին Ա.Շաքարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
2013 թվականի հունիսի 5-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15117313 քրեական գործը։
2013 թվականի հունիսի 6-ին Ա.Շաքարյանը ձերբակալվել է։
2013 թվականի հունիսի 7-ին թիվ 13144113 քրեական գործը միացվել է թիվ 15117313 քրեական գործին։
Նախաքննության մարմնի 2013 թվականի հունիսի 7-ի որոշմամբ Ա.Շաքարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Նույն օրն Ա.Շաքարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը։
2013 թվականի օգոստոսի 24-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանը, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, 2013 թվականի նոյեմբերի 5-ի դատավճռով Ա.Շաքարյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի ժամկետով, իսկ 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի հիման վրա` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Ա.Շաքարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 4 (չորս) տարի ժամկետով։
3. Ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի և նրա պաշտպան Ա.Ավագյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը՝ Վերաքննիչ դատարանը 2014 թվականի հունվարի 16-ին որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 5-ի դատավճիռը՝ օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։
4. Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պաշտպան Հ.Դավթյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մայիսի 12-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։
Դատավարության մասնակիցները վճռաբեկ բողոքի պատասխան չեն ներկայացրել։
2. Գործի փաստական հանգամանքները և վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա «(...) գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2013թ. ապրիլի 13-ի գիշերը՝ ժամը 03։00-ի սահմաններում, որդու՝ Գոռ Շաքարյանի օժանդակությամբ, վերջինիս կողմից վարվող «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայով գնացել են Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեում գտնվող` «Ավալոն» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվող շինարարական տարածք, որտեղ Ա.Շաքարյանն ապամոնտաժել և գաղտնի հափշտակել է ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` 324.000 ՀՀ դրամ արժողության, աշտարակային կռունկի էլեկտրասնուցման 54 մետր էլեկտրական մալուխները։
Այնուհետև, 2013թ. հունիսի 5-ին Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության ավարտից հետո՝ ժամը 18։46-ին, «Ավալոն» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության պահակ Աբրիկ Բաբայանն Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեի մոտակայքում մոտեցել է Արտաշ և Գոռ Շաքարյաններին և կատարված հանցագործության համար նախատել վերջիններիս։ Այդ կապակցությամբ Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների ու Աբրիկ Բաբայանի միջև վիճաբանություն և ծեծկռտուք է սկսվել, որի ընթացքում Ա.Շաքարյանը գետնից վերցրած քարով հարվածել է Ա.Բաբայանի գլխի շրջանին և նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթ 72-73)։
6. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքի համաձայն` Ա.Շաքարյանը Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2004 թվականի հուլիսի 7-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթ 174)։
7. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի ներածական մասում արձանագրված է, որ Ա.Շաքարյանը հանդիսանում է դատվածություն չունեցող անձ։ Նույն դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված է հետևյալը. «(...) Ամբաստանյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատիժների տեսակն ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրանց կատարած հանցագործությունների բնույթը, հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և հետևանքները, այնպես էլ արագացված կարգով անցկացված դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրանց անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ինքնակամ ներկայացել է ոստիկանության բաժին, համաձայնվեց մեղադրանքի հետ և զղջաց կատարած հանցանքների համար։
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական և որ նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն։
Միաժամանակ, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի անձը բնութագրող տվյալները, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով որակված՝ նրա կատարած հանցագործության համար նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, և նա պետք է դատապարտվի ազատազրկման, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս՝ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը, այսինքն՝ այն, որ նախահարձակ է եղել տուժողն ու դրանով է պայմանավորվել ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի կատարած հանցագործությունը։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ՝ որպես պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկում, որը նա պետք է կրի, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար։ (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթ 72-73)։
8. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն՝ «(...) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բավարար չափով ստուգման և գնահատության է ենթարկել կատարած հանցանքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, կյանքի և առողջության ու սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների դեմ պայքարի ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի անձը բնութագրող տվյալները (նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն)` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակելով պատիժ ազատազրկման ձևով։
(...)
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ` դատարանը հաշվի է առել, որ նա բնութագրվում է դրական և որ նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն։
Դատարանը ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակելիս` որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առել տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը։
Վերը նշված բոլոր հանգամանքներն էլ հաշվի առնելով` Դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանն իր նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է կրի։ (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթ 120-123)։
3. Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
9. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելով` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, մասնավորապես, խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ և 360-րդ հոդվածների պահանջները։
Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալ փաստարկի՝ բողոքաբերը նշել է, որ ստորադաս դատարանները դատական ակտեր կայացնելիս որպես ամբաստանյալի անձը բացասաբար բնութագրող տվյալ են համարել նրա մարված դատվածությունը, և արագացված դատաքննության պայմաններում Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակել են ակնհայտ խիստ պատիժ։
Ստորադաս դատարանները որպես Ա.Շաքարյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ չեն գնահատել այն, որ վերջինս իրեն վերագրվող գողությունը կատարել է կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդման հետևանքով` ընտանիքի համար գոյատևման միջոց հայթհայթելու նպատակով։ Բացի այդ, հափշտակված գույքը հետագայում վերադարձվել է տիրոջը։ Ինչ վերաբերում է Ա.Բաբայանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելուն, ապա վեճը տեղի է ունեցել տուժողի անօրինական գործողությունների պատճառով` նա է նախահարձակ եղել և ծեծի ենթարկել քննչական փորձարարությանը մասնակցելու նպատակով շինարարական հրապարակ եկած հայր և որդի Շաքարյաններին` կոտրելով Ա.Շաքարյանի քթոսկրը։ Միայն դրանից հետո է Ա.Շաքարյանը գետնից վերցրած քարով հարվածել Ա.Բաբայանի գլխին՝ որդուն և իրեն պաշտպանելու նպատակով։ Ա.Շաքարյանն ամբողջությամբ ընդունել է իր մեղքը, տվել խոստովանական ցուցմունքներ, հատուցել է տուժողի բուժման ծախսերը։
Վերոնշյալ հանգամանքների վկայակոչմամբ՝ բողոքաբերը կարծիք է հայտնել, որ մալուխ գողանալու համար Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված 2 տարի ժամկետով ազատազրկումն ակնհայտ խիստ պատիժ է, նկատի ունենալով, որ նրան մեղսագրված արարքի համար օրենքով նախատեսված է նաև տուգանքի ձևով պատիժ։ Չնայած դրան` ստորադաս դատարանները չեն հիմնավորել հոդվածի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակը չկիրառելը, ինչպես նաև Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անթույլատրելիությունը։
10. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ բողոք բերած անձը խնդրել է պատժի մասով բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշումը և Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակ` տուգանք, կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, երկու մեղադրանքների համակցությամբ մեղմ պատիժ սահմանել և Ա.Շաքարյանի նկատմամբ կիրառել «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ր որոշումը։
4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
11. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկված դատական ակտը վճռաբեկ վերանայման ենթարկելու նպատակն օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման սահմանադրական գործառույթի իրացումն է։ Այս առումով Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մարված կամ հանված դատվածությունը պատիժ նշանակելիս հաշվի առնելու անթույլատրելիության կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր։ Ուստի, անհրաժեշտ է համարում արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նման գործերով դատական պրակտիկայի ճիշտ ձևավորման համար։
12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. իրավաչափ են արդյո՞ք նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես հանցավորի անձնավորությունը բնութագրող հանգամանք դիտելու մասին ստորադաս դատարանների հետևություններն այն պայմաններում, երբ տվյալ հանցագործության համար Ա.Շաքարյանի դատվածությունը մարված է։
13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»։
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի անձնավորությունը հաշվի առնելու անհրաժեշտության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ս.Սարգսյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «(...) «հանցավորի անձնավորություն» եզրույթն ի տարբերություն «հանցագործության սուբյեկտ» եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով։ ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով «հանցավորի անձնավորություն» եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման։
Հիմք ընդունելով (...) ՀՀ Սահմանադրության մեջ ամրագրված դրույթն այն մասին, որ մարդը, նրա արժանապատվությունը, հիմնական իրավունքները և ազատությունները բարձրագույն արժեքներ են (հոդված 3), մարդու արժանապատվությունը՝ որպես նրա իրավունքների և ազատությունների անքակտելի հիմք, հարգվում և պաշտպանվում է պետության կողմից (հոդված 14)՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ» (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 36-37-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ս.Սարգսյանի գործով որոշման մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված հանցագործության բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների՝ նրա սոցիալ-հոգեբանական, քրեաիրավական և մի շարք այլ հատկանիշների համակցության ճիշտ գնահատումը։ Հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներն էական նշանակություն ունեն քրեաիրավական ներգործության այս կամ այն միջոցի ընտրության համար, հետևաբար պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է բացահայտել և օբյեկտիվորեն հաշվի առնել նրա ֆիզիոլոգիական և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Դատարանի նշված պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը։
Հանցավորի անձնավորությունը, նրա սոցիալապես էական նշանակություն ունեցող հատկանիշները բացահայտվում են վերջինիս վարքի, հասարակության մեջ նրա իրականացրած գործունեության միջոցով։ Հետևաբար, պատասխանատվության անհատականացման համար անհրաժեշտ է իմանալ ոչ միայն այն պայմանները, որոնցում ձևավորվել է հանցավորի անձը, այլև նրա բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերը, որոնք իրենց արտացոլումն են գտել արարքի, մասնավորապես, հանցագործության կատարման մեջ։ Այս առումով, նախկինում հանցանք կատարած լինելն անշուշտ հանցավորի անձը բացասաբար բնութագրող հանգամանք է, ինչը սակայն չի նշանակում, որ անձի նախկին հանցավոր գործունեությունը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հաշվի առնվի նրա նկատմամբ նոր հանցագործության համար պատիժ սահմանելիս։
14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։
(...)
4. Այն հանցանքի համար դատվածությունը, որը հանվել կամ մարվել է օրենքով սահմանված կարգով, ինչպես նաև այն հանցանքները, որոնք կատարվել են մինչև անձի տասնութ տարին լրանալը, ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չեն առնվում»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը։
2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս։
(…)
8. Դատվածությունը հանելը կամ մարելը վերացնում է դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները։ (…)»։
Վճռաբեկ դատարանը Ս.Աղախանյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ «(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի] վերլուծությունից հետևում է, որ դատվածությունը բնորոշվում է որպես անձի հանրային բարձր վտանգավորության մասին վկայող հանգամանք, հետևաբար դատվածություն ունեցող անձի համար նոր հանցագործություն կատարելու դեպքում ծագում են քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ։ Միևնույն ժամանակ, նախկինում դատվածություն ունենալը չի նշանակում, որն անձն իր ամբողջ կյանքի ընթացքում համարվում է հանրային բարձր վտանգավորություն ունեցող։ Քրեական օրենքը նախատեսում է դատվածությունը հանելու կամ մարելու հնարավորություն, որի դեպքում անձը օրենքի տեսանկյունից համարվում է որևէ հանցանք չկատարած, ուստի և նրա դատվածությունը չի կարող առաջացնել քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ, այդ թվում՝ չի կարող հաշվի առնվել նոր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս» (տե՛ս Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 21-22-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով և զարգացնելով Ս.Աղախանյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատվածությունն անձի յուրահատուկ իրավական դրությունն է, որն առաջանում է մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից և տևում է մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը։ Դիտավորյալ հանցագործության համար դատվածություն ունեցող անձի կողմից նոր դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու դեպքում ծագում են քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ, այդ թվում՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից բացի, ղեկավարվում է նաև հատուկ դրույթներով, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով։ Հիշատակված քրեաիրավական նորմը նախատեսում է հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու հատուկ կարգ, որով օրենսդիրն արդեն իսկ հաշվի է առել անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած լինելու հանգամանքը և հանցավորի համար նախատեսել է բացասական քրեաիրավական հետևանքներ։
Մյուս կողմից, քրեական օրենքը նախատեսում է դատվածությունը հանելու և մարելու կարգ, որի դեպքում վերացվում են դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները։ Օրենքով սահմանված կարգով հանված կամ մարված դատվածությունը ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում, ինչպես նաև չի կարող հաշվի առնվել անձի նկատմամբ նոր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս։ Այսինքն` եթե պատիժը կրելուց հետո անձը դրսևորել է անբասիր վարքագիծ, և նրա դատվածությունը մարվել է կամ դատարանի համապատասխան որոշմամբ հանվել է, ապա նա քրեական օրենքի տեսանկյունից համարվում է նախկինում հանցագործություն չկատարած։
15. Սույն որոշման 13-րդ և 14-րդ կետերում շարադրված իրավանորմերը և իրավական դիրքորոշումները համադրելով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես նրա անձը բացասաբար բնութագրող հանգամանք հաշվի առնելն անթույլատրելի է։ Նախկինում հանցանք կատարած լինելը դիտելով որպես հանցավորի բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագիր՝ դատարանը պարտավոր է այն ուղղակիորեն արտացոլել պատժի և պատասխանատվության անհատականացման ժամանակ։ Մինչդեռ, մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում անձը քրեական օրենքի իմաստով համարվում է հանցագործություն չկատարած, և նրա նախկին դատվածությունը քրեաիրավական հետևանք առաջացնել չի կարող, այդ թվում՝ չի կարող անդրադառնալ նոր հանցագործության համար նշանակվելիք պատժի վրա։
Ուստի, մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում նախկինում հանցանք կատարած լինելը դիտելով որպես հանցավորի անձնավորությունը բացասաբար բնութագրող հանգամանք՝ դատարանը ոչ միայն կիմաստազրկի դատվածությունը հանելու, մարելու քրեաիրավական կառուցակարգերը, այլև կարող է խախտել պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները։
16. Անդրադառնալով սույն գործի փաստական հանգամանքներին՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Շաքարյանը 2004 թվականի հուլիսի 7-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտվել տուգանքի (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռում արձանագրել է, որ Ա.Շաքարյանի դատվածությունը մարված է։ Միևնույն ժամանակ, որպես Ա.Շաքարյանի անձը բնութագրող հանգամանք դատարանը հաշվի է առել այն, որ ամբաստանյալը նախկինում կատարել է հանցագործություն։ Արդյունքում, Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ, որը նա պետք է կրի, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բավարար չափով ստուգման և գնահատման է ենթարկել կատարված հանցագործությունների հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ նա նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն, ինչի արդյունքում Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։
Փաստորեն, Ա.Շաքարյանը նախկինում դատապարտված է եղել, և դատվածությունն օրենքով սահմանված կարգով մարվել է։ Չնայած այդ հանգամանքին՝ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս որպես նրա անձը բացասաբար բնութագրող տվյալ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա նախկինում հանցագործություն է կատարել, իսկ Վերաքննիչ դատարանն իրավաչափ է համարել դա։
17. Նախորդ կետում մեջբերված և վերլուծված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 13-15-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես հանցավորի անձնավորությունը բնութագրող հանգամանք դիտելու մասին ստորադաս դատարանների հետևություններն այն պայմաններում, երբ տվյալ հանցագործության համար Ա.Շաքարյանի դատվածությունը մարված է, իրավաչափ չեն։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը որպես հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտել այնպիսի փաստական տվյալ, որը որպես այդպիսին չէր կարող գնահատվել։ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին իրավաչափ է համարել վերոգրյալը՝ դրանով իսկ խախտելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 61-րդ և 84-րդ հոդվածների պահանջները, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։
Վերը նշված նյութական իրավունքի խախտումները, որոնք կարող էին ազդել պատժի մասով գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ, 406-րդ և 419-րդ հոդվածների համաձայն՝ հիմք են Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու և գործը նույն դատարան` նոր քննության ուղարկելու համար։
18. Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ ակնհայտ խիստ պատիժ նշանակված լինելու վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներին (տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը), ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նշված հարցին հնարավոր է անդրադառնալ միայն սույն որոշման մեջ արձանագրված խախտումը վերացնելուց հետո։
Հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2014 թվականի հունիսի 10-ի թիվ ՀՕ-48-Ն օրենքի 12-րդ հոդվածը և հաշվի առնելով, որ սույն գործով վճռաբեկ բողոքը բերվել է մինչև 2014 թվականի հուլիսի 3-ը` Վճռաբեկ դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի` մինչև վկայակոչված օրենքի ուժի մեջ մտնելը (2014 թվականի հուլիսի 3-ը) գործող խմբագրությամբ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն։ Ամբաստանյալ Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0163/01/13
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 26-08-2013 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | ԵԿԴ/0163/01/13 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 15117313 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արտաշ Շաքարյանին և Գոռ Շաքարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ,նրանք շինություն ապօրինի մուտք գործելու եղանակով կատարել են գույքի հափշտակություն, Աբրիկ Բաբայանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա վիճաբանել է Ա.Շաքարյանի հետ և նրա առողջությանը պատճառել թեթև վնաս |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արտաշ |
| Ազգանուն | Շաքարյան |
| Հայրանուն | Իլյայի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Գոռ |
| Ազգանուն | Շաքարյան |
| Հայրանուն | Արտաշի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 38-177 Մաս 2 Կետ 3 |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Աբրիկ |
| Ազգանուն | Բաբայան |
| Հայրանուն | Վահրամի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 1.9 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.3 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.3 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 1.14 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 1.15 |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 26-08-2013 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 27-08-2013 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 27-08-2013 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 27-08-2013 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-09-2013 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արտաշ |
| Ազգանուն | Շաքարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գոռ |
| Ազգանուն | Շաքարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Աբրիկ |
| Ազգանուն | Բաբայան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ամալյա |
| Ազգանուն | Ավագյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ավալոն |
| Ազգանուն | ՍՊԸ |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Նոնա |
| Ազգանուն | Միքայելյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 01-10-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-10-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-11-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Քրեական գործի վարույթը կարճվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 17-10-2013 |
|---|---|
| Մեղադրյալ | |
| Անուն | Աբրիկ |
| Ազգանուն | Բաբայան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Հոդված | |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԿԴ/0163/01/13 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 17 հոկտեմբերի 2013թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանը` նախագահությամբ դատավոր Գ.Պողոսյանի, քարտու-ղարությամբ` Ա.Մարտիրոսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող Ն.Միքայելյանի, տուժողի ներ-կայացուցիչ Ս.Ավետիսյանի, ամբաստանյալներ Ա..Շաքարյանի, Գ.Շաքարյանի և Աբրիկ Վահրամի Բաբայանի` (ծնված 07.04.1965թ. Սյունիքի մարզի Անգեղակոթ գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, իր հայտարարությամբ՝ ամուսնացած և վատառողջ, 8-ամյա կրթությամբ, չի աշ-խատում, դատվածություն չունեցող, հաշվառված է` Արարատի մարզ, գյուղ Նոր Խարբերդ, 1-ին փողոց, 1-ին նրբանցք, հ. 6 տուն, բնակվում է` Արարատի մարզ, գյուղ Նոր Խարբերդ, 20-րդ փո-ղոց, հ. 54 տուն, արգելանքի տակ չէ) դատարանում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ԵԿԴ/0163/01/13 քրեական գործով ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի նկատմամբ ՀՀ քրեա-կան օրենսգրքի 117-րդ և 118-րդ հոդվածներով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերա-բերյալ պաշտպան Հ.Իսրայելյանի միջնորդությունը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ամբաստանյալ Աբրիկ Բաբայանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ և 118-րդ հոդվածնե-րով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «2013թ. հունիսի 5-ին Կենտրոնակա-նի քննչական բաժնում քննվող թիվ 13144113 քրեական գործով մեղադրյալներ Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության ավարտից հետո՝ ժամը 18։40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեի մոտակայ-քում վիճաբանել է նրանց հետ, որի ժամանակ ծեծի է ենթարկել վերջիններիս՝ նրանցից Ա.Շա-քարյանի առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով թեթև վնաս` քթի ոսկրերի առանց տե-ղաշարժի կոտրվածքի, ձախ ստորին կոպի, աջ բազկի շրջանների արյունազեղումների, ձախ պտկաձև ելունի շրջանի քերծվածքի ձևով, իսկ Գ.Շաքարյանի առողջությանը` թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք` աջ ստորին կոպի շրջանի արյունազեղ-ման, կրծքավանդակի ձախ կեսի շրջանի քերծվածքի ձևովե։ Դատական քննության ընթացքում պաշտպան Հ.Իսրայելյանը ներկայացնելով նաև ամ-բաստանյալ Ա.Բաբայանի կողմից ստորագրված գրավոր միջնորդություն՝ խնդրեց ամբաստան-յալ Ա.Բաբայանի նկատմամբ դադարեցնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ և 118-րդ հոդվածնե-րով քրեական հետապնդումը՝ պատճառաբանելով, որ տուժողները՝ ամբաստանյալներ Ա. և Գ. Շաքարյանները, ներել և հաշտվել են նրա հետ ու չունեն որևէ պահանջ։ Ամբաստանյալ Ա.Բաբայանը, միանալով հարուցված միջնորդությանը, նույնպես խնդրեց իր նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումը՝ տուժողների հետ հաշտվելու հիմքով։ Ամբաստանյալներ Ա. և Գ.Շաքարյանները, չառարկելով հարուցված միջնորդությանը, հաստատեցին, որ հաշտվել են ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի հետ և նրանից որևէ պահաջ չու-նեն։ Պաշտպան Ա.Ավագյանը, մեղադրողը և տուժողի ներկայացուցիչը չառարկեցին հարուց-ված միջնորդությանը։ Դատարանը, նկատի ունենալով, որ տուժողները՝ ամբաստանյալներ Ա. և Գ.Շաքարյան-ները, հաշտվել են ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի հետ և որևէ պահանջ չունեն նրանից, գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ և 183-րդ հոդվածների համաձայն ԵԿԴ /0163/01/13 քրեական գործով ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի նկատմամբ պետք է դադարեցվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ և 118-րդ հոդվածներով քրեական հետապնդումը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե նույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ, իսկ նույն օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի համա-ձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա է կարճման։ Դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացվի։ Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ, 183-րդ և 313-րդ հոդվածներով` դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ԵԿԴ/0163/01/13 քրեական գործով ամբաստանյալ Աբրիկ Վահրամի Բաբայանի նկատ-մամբ դադարեցնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ և 118-րդ հոդվածներով քրեական հետապըն-դումը՝ տուժողների և նրա հաշտության հիմքով։ Ա.Բաբայանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` որոշումն ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Կարճման հիմք | Սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 05-11-2013 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արտաշ |
| Ազգանուն | Շաքարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 05-11-2013 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Գոռ |
| Ազգանուն | Շաքարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 05-11-2013 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
| Ազատվել է պատժի կիրառումից (Հիմքը) | «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կա-պակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2013թ. հոկտեմբերի 3-ի որոշման 1-ին կետի 2-րդ ենթակետի կիրառմամբ Գոռ Շաքարյանին ազատել պատժից։ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԿԴ/0163/01/13 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 05 նոյեմբերի 2013թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը` նախագահությամբ` դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ` մեղադրող Ն.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ տուժողի ներկ. Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ ամբաստանյալներ Ա.ՇԱՔԱՐՅԱՆԻ Գ.ՇԱՔԱՐՅԱՆԻ պաշտպաններ Ա.ԱՎԱԳՅԱՆԻ դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի 1.Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի` ծնված 06.06.1966թ. ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Գյու-լաթաղ գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, իր հայտարարությամբ` խնամքին 2 անձ, առողջ, աշխատել է մասնավոր շինարարություննե-րում` որպես արհեստավոր, դատվածություն չունեցող, բնակվել է` ք.Երևան, Նոր Նորքի 6-րդ զանգված, Շոպրոնի 2-րդ նրբանցք, 3-րդ շենք, հ. 14 բնակարան, արգելանքի տակ է 2013թ. հունիսի 6-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2. Գոռ Արտաշի Շաքարյանի` ծնված 16.05.1992թ. ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, սովորում է Երևանի «Ճգնաժամային կառավարման պետական ակադե-միա»-ի հեռակա ուսուցման առաջին կուրսում, առողջ, չի աշխատում, չդատված, բնակվում է` ք.Երևան, Նոր Նորքի 6-րդ զանգված, Շոպրոնի 2-րդ նրբանցք, 3-րդ շենք, հ. 14 բնակարան, 2013թ. հունիսի 6-ից մինչև 27-ը գտնվել է արգելանքի տակ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։ Ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի հա-մար, որ նա. «շինություն ապօրինի մուտք գործելու եղանակով կատարել է ուրիշի զգալի չա-փի գույքի գաղտնի հափշտակություն, բացի այդ, 2013թ. հունիսի 5-ին, ժամը 18։48-ի սահ-մաններում Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեում տեղի ունեցած վիճաբա-նության ընթացքում քարով հարվածել է Աբրիկ Վահրամի Բաբայանի գլխի շրջանին և նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս։ Այսպես. Ա.Շաքարյանը գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2013թ. ապրիլի 13-ի գիշերը՝ ժամը 03։00-ի սահմաններում, որդու` Գոռ Շաքարյանի օժանդա-կությամբ վերջինիս կողմից վարվող «Օպել» մակնիշի 34TU992 պետհամարանիշի ավտոմե-քենայով գնացել են Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեում գտնվող` «Ավա-լոն» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվող, շինա-րարական տարածք, որտեղ Ա.Շաքարյանն ապամոնտաժել և գաղտնի հափշտակել է ընկե-րությանը պատկանող զգալի չափի` 324.000 ՀՀ դրամ արժողության, աշտարակային կռունկի էլեկտրասնուցման 54 մետր էլեկտրական մալուխները։ Այնուհետև, 2013թ. հունիսի 5-ին Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության ավարտից հետո՝ ժամը 18։46-ին, «Ավալոն» սահ-մանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության պահակ Աբրիկ Բաբայանն Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեի մոտակայքում մոտեցել է Արտաշ և Գոռ Շաքարյաններին և կա-տարված հանցագործության համար նախատել վերջիններիս։ Այդ կապակցությամբ Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների ու Աբրիկ Բաբայանի միջև վիճաբանություն և ծեծկռտուք է սկսվել, որի ընթացքում Ա.Շաքարյանը գետնից վերցրած քարով հարվածել է Ա.Բաբայանի գլխի շրջանին և նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս»։ Ամբաստանյալ Գոռ Շաքարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «2013թ. ապրիլի 13-ի գիշերը` ժամը 03։00-ի սահմաններում, իր վարած «Օպել» մակնիշի 34TU992 պետհամարա-նիշի ավտոմեքենայով հորը` Արտաշ Շաքարյանին, գողություն կատարելու համար օժանդա-կություն ցուցաբերելով, տեղափոխել է Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հաս-ցեում գտնվող` «Ավալոն» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվող, շինարարական տարածք, որտեղ Ա.Շաքարյանն ապօրինի մուտք է գործել ներս, կտրել և գաղտնի հափշտակել ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` 324.000 ՀՀ դրամ արժողության, աշտարակային կռունկի էլեկտրասնուցման 54 մետր էլեկտրական մա-լուխները, ապա հափշտակված մալուխը տեղավորել են ավտոմեքենայի բեռնախցիկի մեջ և միասին նույն ավտոմեքենայով հեռացել»։ Ամբաստանյալներ Ա.Շաքարյանը և Գ.Շաքարյանը` մինչև դատաքննությունն սկսվե-լը, միջնորդեցին կիրառել արագացված դատական քննության կարգ և հայտարարեցին, որ միջնորդությունները ներկայացնում են կամավոր` իրենց պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, առաջադրված մեղադրանքներն իրենց պարզ են, համաձայն են մեղադրանքների հետ, առաջադրված մեղադրանքներում իրենց լիովին մեղավոր են ճանաչում և գիտակցում են ա-րագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները։ Մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ փոխեց իր դիրքորոշումը և չառարկեց ա-րագացված կարգ կիրառելու դեմ, թեպետ առարկել էր դրա դեմ մեղադրական եզրակացութ-յունում։ Դատարանի որոշմամբ ամբաստանյալների միջնորդությունները բավարարվել են և դատական քննությունն անցկացվել է արագացված կարգով։ Դատարանը, հաշվի առնելով առաջադրված մեղադրանքների հետ ամբաստանյալ-ների համաձայն լինելու հանգամանքն ու հանգելով եզրակացության, որ մեղադրանքները, որոնց հետ համաձայնվեցին ամբաստանյալները, հիմնավորված են և հաստատվում են քրե-ական գործով հավաքված ապացույցներով, գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանը կա-տարել է հանցանքներ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ ամբաստանյալ Գ.Շաքարյանը կատարել է հանցանք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կե-տով, որոնցով և նրանք պետք է պատասխանատվության ենթարկվեն։ Ամբաստանյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատիժների տեսակն ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրանց կատարած հանցագործությունների բնույթը, հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և հետևանքները, այնպես էլ ա-րագացված կարգով անցկացված դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրանց անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծան-րացնող հանգամանքները։ Որպես ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ-մացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ինքնակամ ներկայացել է ոս-տիկանության բաժին, համաձայնվեց մեղադրանքի հետ և զղջաց կատարած հանցանքների համար։ Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական և որ նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն։ Միաժամանակ, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի անձը բնութագրող տվյալները, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով որակված՝ նրա կատարած հանցագործության համար նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, և նա պետք է դատապարտվի ազատազրկման, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս՝ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգա-մանք, հաշվի է առնում տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը, այսինքն՝ այն, որ նա-խահարձակ է եղել տուժողն ու դրանով է պայմանավորվել ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի կատարած հանցագործությունը։ Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ՝ որ-պես պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկում, որը նա պետք է կրի, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցա-գործությունների կատարումը կանխելու համար։ Նշված պատճառաբանություններով դատարանը գտնում է, որ անհիմն է ամբաս-տանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին պաշտպանի միջնորդությունը։ Որպես ամբաստանյալ Գ.Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ-մացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ինքնակամ ներկայացել է ոս-տիկանության բաժին, համաձայնվեց մեղադրանքի հետ ու զղջաց կատարած հանցանքի հա-մար, նախկինում արատավորված չի եղել և առաջին անգամ է դատապարտվում։ Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական։ Ամբաստանյալ Գ.Շաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարնը նաև հաշ-վի է առնում, որ նա 21 օր գտնվել է նախնական կալանքի տակ։ Ամբաստանյալների պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք-ներ արագացված դատական քննությամբ չարձանագրվեցին։ Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գ.Շաքարյանի պատասխանատվու-թյունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և որ նա նա 21 օր գտնվել է նախնական կալանքի տակ, գտնում է, որ նա պետք է դատապարտվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն տուգանքի ու «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համանե-րում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2013թ. հոկտեմբերի 3-ի որոշման 1-ին կետի 2-րդ ենթա-կետի կիրառմամբ ազատվի պատժից, նկատի ունենալով, որ առկա չեն նշված որոշմամբ սահմանված սահմանափակումները։ Տուժողի ներկայացուցիչը քաղաքացիական հայց չհարուցեց։ Քննության առնելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ «Ավալոն» ՍՊ ընկերությանը պատկանող մալուխը պետք թողնվի ընկերության տնօրին-մանը, կտրող գործիքը (կուպցին)՝ որպես արժեք չներկայացնող իր, ոչնչացվի, իսկ քարը՝ գցվի աղբանոց։ Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցների հարցը, գտնում է, որ ամ-բաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, պետք է թողնվի անփոփոխ, իսկ Գ.Շաքարյանի նկատմամբ կի-րառված խափանման միջոցը` վերացվի։ Վերոգրյալների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս-գրքի 119-րդ, 357-րդ, 359-րդ, 360-րդ և 3753-րդ հոդվածներով՝ դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց 1.Արտաշ Իլյայի Շաքարյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով դատապարտել ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով, իսկ 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկման 3 (երեք) տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` պատիժները մասնա-կիորեն գումարելու միջոցով, որպես վերջնական պատիժ` նշանակել ազատազրկում 4 (չորս) տարի ժամկետով, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարո-ղական հիմնարկում։ Պատժի կրման սկիզբը հաշվել 2013թ. հունիսի 6-ից։ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` մինչև դատավճռի օրի-նական ուժի մեջ մտնելը, թողնել անփոփոխ։ 2. Գոռ Արտաշի Շաքարյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտել 500.000 (հինգ հարյուր հազար) դրամ տու-գանքի։ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կա-պակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2013թ. հոկտեմբերի 3-ի որոշման 1-ին կետի 2-րդ ենթակետի կիրառմամբ Գոռ Շաքարյանին ազատել պատժից։ Գ.Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնել։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված մալուխը թողնել «Ավալոն» ՍՊ ընկերության տնօրին-մանը, կտրող գործիքը (կուպցին)՝ ոչնչացնել, իսկ քարը՝ գցել աղբանոց։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապա-րակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 05-11-2013 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 02-12-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-234, 2-177, 3-81 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 02-12-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 234, 177, 81 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-32834 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 03-12-2013 |
|---|
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 02-12-2014 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 02-12-2014 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 03-12-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-234, 2-177, 3-200, 4-72 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 03-12-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-234, 2-177, 3-200, 4-72 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0163/01/13
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 25-11-2013 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 21-11-2013 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Ամբաստանյալ |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Արտաշ |
| Ազգանուն | Շաքարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արտաշ Շաքարյան մյուսը` Գոռ Շաքարյան Գոռ Արտաշի Շաքարյան Բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի /ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդ. 1-ին մասով և 177 հոդ. 2-րդ մասի 3-րդ կետով , ՀՀ քր.օր. 66 հոդ. կարգով վերջնական պատիժ - ազատազրկում 4 տարի ժամկետով / վերաբերյալ 05.11.2013թ. դատավճիռը պատժի մասով , պատիժը մեղմացնել , կիրառել ՀՀ քր.օր. 70 հոդվածը և ՀՀ ԱԺ 03.10.2013թ. << Համաներում հայտարարելու մասին >> որոշման կիրառմամբ իրեն ազատել պատժից : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 27-11-2013 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Եվա |
| Ազգանուն | Դարբինյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Չիչոյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 03-12-2013 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | չկա |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 09-12-2013 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-12-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | նոր պաշտպան ներգրավվելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-12-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | պաշտպանի կողմից նյութերին ծանոթանալու պատճառով |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 16-01-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 16-01-2014 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արտաշ |
| Ազգանուն | Շաքարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռ գործ թիվ ԵԿԴ/0163/01/13 նախագահող դատավոր` Գ.Պողոսյան Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 16 հունվարի 2014թ. ք.Երևան ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Տ.Հակոբյանի ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ԲՈՂՈՔ ԲԵՐԱԾ ԱՆՁ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա.Շաքարյանի ՊԱՇՏՊԱՆ` Հ.Դավթյանի ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ն.Միքայելյանի Դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի և նրա պաշտպան Ամալյա Ավագյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ 1. 2013 թվականի ապրիլի 14-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնում, դեպքի առթիվ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով հարուցվել է թիվ 13144113 քրեական գործը: 2. Նույն օրը Գոռ Արտաշի Շաքարյանի և Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը: 3. 19.04.2013թ. Արտաշ Իլյայի Շաքարյանը թիվ 13144113 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով: 4. Նույն օրը Գոռ Արտաշի Շաքարյանը թիվ 13144113 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով: 5. 05.06.2013թ. Արտաշ Շաքարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով: 6. Նույն օրը Գոռ Շաքարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով: 7. 2013 թվականի հունիսի 5-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնում, Աբրիկ Բաբայանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15117313 քրեական գործը: 8. 2013թ. հունիսի 6-ին Գոռ Արտաշի Շաքարյանը և Արտաշ Իլյայի Շաքարյանը ձերբակալվել են: 9. 2013թ. հունիսի 7-ին թիվ 13144113 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և միացվել է թիվ 15117313 քրեական գործին: 10. 07.06.2013թ. Արտաշ Շաքարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 11. Նույն օրը Արտաշ Շաքարյանի և Գոռ Շաքարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով: 12. 24.08.2013թ. թիվ 15117313 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետև նաև` Դատարան): 13. Առաջին ատյանի դատարանը, կիրառելով դատական քննության արագացված կարգ, իր 05.11.2013թ. դատավճռով վճռել է` << 1.Արտաշ Իլյայի Շաքարյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով դատապարտել ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով, իսկ 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկման 3 (երեք) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, որպես վերջնական պատիժ` նշանակել ազատազրկում 4 (չորս) տարի ժամկետով, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարո-ղական հիմնարկում: Պատժի կրման սկիզբը հաշվել 2013թ. հունիսի 6-ից: Ա.Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, թողնել անփոփոխ:>>: Նույն դատավճռով դատապարտվել է նաև Գոռ Արտաշի Շաքարյանը, որի մասով սակայն բողոք չի բերվել: 14. Առաջին ատյանի դատարանի 05.11.2013թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք են բերել ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանը և նրա ներկայացուցիչ Ամալյա Ավագյանը: 15. Վերաքննիչ դատարանի` 2013թ. դեկտեմբերի 9-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի, իսկ 2013թ. դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ նրա պաշտպան Ամալյա Ավագյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է քննության վճռաբեկության կարգով: 16. Վերաքննիչ բողոքների դեմ գրավոր պատասխան չի ներկայացվել: ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ. 17. Ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա շինություն ապօրինի մուտք գործելու եղանակով կատարել է ուրիշի զգալի չափի գույքի գաղտնի հափշտակություն, բացի այդ, 2013թ. հունիսի 5-ին, ժամը 18։48-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեում տեղի ունեցած վիճաբանության ընթացքում քարով հարվածել է Աբրիկ Վահրամի Բաբայանի գլխի շրջանին և նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս: Այսպես. Ա.Շաքարյանը գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2013թ. ապրիլի 13-ի գիշերը՝ ժամը 03:00-ի սահմաններում, որդու` Գոռ Շաքարյանի օժանդակությամբ վերջինիս կողմից վարվող <<Օպել>> մակնիշի 34TU992 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով գնացել են Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեում գտնվող` <<Ավալոն>> սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվող շինարարական տարածք, որտեղ Ա.Շաքարյանն ապամոնտաժել և գաղտնի հափշտակել է ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` 324.000 ՀՀ դրամ արժողության, աշտարակային կռունկի էլեկտրասնուցման 54 մետր էլեկտրական մալուխները: Այնուհետև, 2013թ. հունիսի 5-ին Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության ավարտից հետո` ժամը 18։46-ին, <<Ավալոն>> սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության պահակ Աբրիկ Բաբայանն Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեի մոտակայքում մոտեցել է Արտաշ և Գոռ Շաքարյաններին և կատարված հանցագործության համար նախատել վերջիններիս: Այդ կապակցությամբ Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների ու Աբրիկ Բաբայանի միջև վիճաբանություն և ծեծկռտուք է սկսվել, որի ընթացքում Ա.Շաքարյանը գետնից վերցրած քարով հարվածել է Ա.Բաբայանի գլխի շրջանին և նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս: ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔՆԵՐԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ, ԵՎ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ. 18. Ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ թե դատարանում և թե նախաքննության ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարածի համար և միջնորդել է կիրառել դատական քննության արագացված կարգ: Գտնում է, որ Դատարանն իր նկատմամբ խիստ պատիժ է նշանակել և չի կիրառել ՀՀ ԱԺ կողմից 04.10.2013թ. ընդունված համաներման ակտը: Դատարանին է ներկայացրել դրական բնութագիր, մշտական բնակության վայրից տեղեկանք ընտանիքի 4 անդամների վերաբերյալ, որոնցից մեկն անչափահաս տղա է, իսկ մյուսն ուսանող է: Նկատի ունենալով, որ նշված հանգամանքները միայն պատիժը մեղմացնող են և դատվածություն էլ չունի` խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի 05.11.2013թ. դատավճիռը պատժի մասով բեկանել` պատիժը մեղմացնել, կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը` պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և կիրառել ՀՀ ԱԺ կողմից 04.10.2013թ. ընդունված համաներման որոշումը` իրեն ազատել պատժից: 19. Ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի պաշտպան Ամալյա Ավագյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանը դատավճռով հաստատել է որպես Արտաշ Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ այն, որ ինքնակամ ներկայացել է ոստիկանության բաժին, համաձայնվել է մեղադրանքի հետ, զղջացել է կատարած հանցանքների համար: Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ` որ բնութագրվում է դրական և որ նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն, սակայն Դատարանը չգիտես ինչու մարված դատվածությունը բնութագրող է դիտել և չի անդրադարձել, որ Արտաշ Շաքարյանի խնամքին է գտնվում անչափահաս տղան` 1996 թվականին ծնված Էրիկ Արտաշի Շաքարյանը: Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակելիս, որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առել տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը, այսինքն այն, որ նախահարձակ է եղել տուժողն ու դրանով է պայմանավորվել ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի կատարած հանցագործությունը: Սակայն Դատարանը դատավճռում չի արձանագրել, որ մինչև դատաքննությունը Գոռ և Արտաշ Շաքարյանները և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117 և 118 հոդվածներով մեղադրվող Աբրիկ Բաբայանը հաշտվել են ու վերջինիս նկատմամբ քրեական գործով այդ մեղադրանքները կարճվել է և նա տուժողի կարգավիճակ է ստացել: Դատարանը դատավճռում չի արձանագրել, որ տուժող Աբրիկ Բաբայանի բուժման հետ կապված վնասը Արտաշ Շաքարյանը վերականգնել է, որի գրավոր ապացույցը` տուժողի դիմումը, ներկայացվել է դատական նիստին: Հաշվի առնելով վերոնշյալ փաստերը, ինչպես նաև այն, որ դատաքննությունը կատարվել է համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի` արագացված կարգի կիրառմամբ` իր պաշտպանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ կայացվել է խիստ պատիժ, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի և 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն վերաքննիչ բողոք բերելու հիմք է: Դատարանն իր պաշտպանյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով արագացված դատաքննության կարգով, որի համար հոդվածով նաև տուգանքի ձևով պատիժ է սահմանվում, ազատազրկման դատապարտելով, ակնհայտ խիստ պատիժ է կայացրել, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեղադրանքի համակցությամբ թեև նվազագույն պատիժ է սահմանել, սակայն թույլ է տվել նյութական իրավունքի նորմի խախտում` պատժի կրման հարցը քննարկելիս չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, որի արդյունքում հնարավոր չի եղել կիրառել ՀՀ Անկախության Հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ Համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ Ազգային ժողովի 03.10.2013թ. որոշման 1-ին մասի 1-ին կետը: Խնդրել է բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջաննների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013թ. նոյեմբերի 5-ի դատավճիռը` պատժի մասով, երկու մեղադրանքների համակցությամբ մեղմ պատիժ սահմանել և տուժողի վնասը վերականգնելու փաստով նաև, Ա.Շաքարյանի նկատմամբ կիրառել ՀՀ Անկախության Հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ Համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ Ազգային ժողովի 03.10.2013թ. որոշման 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ կամ 3-րդ կետերը: ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԵՎ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքները` բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով նաև բողոքներում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի պատճառաբանությունները, մեղադրողի պատասխանը դրանց դեմ, ինչպես նաև ուսումնասիրելով և վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի և նրա պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ. 20. Վերաքննիչ դատարանը վերաքննիչ բողոքում բարձրացված և վերլուծման ենթակա հարցերին անդրադառնալուց առաջ հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`(…) 6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար. 7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ. 8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը (…) >>: Անդրադառնալով պաշտպանի բողոքի` ամբաստանյալի նկատմամբ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ նշանակելու հարցին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այս առումով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2009 թվականի փետրվարի 17-ի Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. << (...) սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում կարևոր է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: >>: 21. Ինչպես երևում է գործի նյութերից, ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանը գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2013թ. ապրիլի 13-ի գիշերը` ժամը 03:00-ի սահմաններում, որդու` Գոռ Շաքարյանի օժանդակությամբ վերջինիս կողմից վարվող <<Օպել>> մակնիշի 34TU992 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով գնացել են Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեում գտնվող` <<Ավալոն>> սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվող շինարարական տարածք, որտեղ Ա.Շաքարյանն ապամոնտաժել և գաղտնի հափշտակել է ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` 324.000 ՀՀ դրամ արժողության, աշտարակային կռունկի էլեկտրասնուցման 54 մետր էլեկտրական մալուխները: Այնուհետև, 2013թ. հունիսի 5-ին Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության ավարտից հետո` ժամը 18։46-ին, <<Ավալոն>> սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության պահակ Աբրիկ Բաբայանն Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեի մոտակայքում մոտեցել է Արտաշ և Գոռ Շաքարյաններին և կատարված հանցագործության համար նախատել վերջիններիս: Այդ կապակցությամբ Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների ու Աբրիկ Բաբայանի միջև վիճաբանություն և ծեծկռտուք է սկսվել, որի ընթացքում Ա.Շաքարյանը գետնից վերցրած քարով հարվածել է Ա.Բաբայանի գլխի շրջանին և նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բավարար չափով ստուգման և գնահատության է ենթարկել կատարած հանցանքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, կյանքի և առողջության ու սեփականության դեմ ուղղված հացագործությունների դեմ պայքարի ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի անձը բնութագրող տվյալները (նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն)` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակելով պատիժ ազատազրկման ձևով: 22. Անդրադառնալով ամբաստանյալի և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքների` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հարցին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը սահմանում է` եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն գոյություն ունեցող տվյալների օբյեկտիվ վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Պատիժը պայմանականորեն կարող է չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը` առանց ռեալ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության վերաբերյալ: Թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն, այնուհանդերձ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված` պատժի նպատակների համատեքստում (տես Գ.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2008թ. նոյեմբերի 28-ի ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումը): Նմանատիպ մոտեցում է արտահայտվել նաև Վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-01/08 որոշումներում: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: Անձի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցը Վճռաբեկ դատարանն արծարծել է նաև ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-124/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 և այլ որոշումներում, որոնցում հայտնել և վերահաստատել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ, չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: 23. Առաջին ատյանի դատարանը որպես ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առել, որ նա ինքնակամ ներկայացել է ոսստիկանության բաժին, համաձայնվել է մեղադրանքի հետ և զղջացել` կատարած հանցանքների համար: Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ` դատարանը հաշվի է առել, որ նա բնութագրվում է դրական և որ նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն: Դատարանը ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակելիս` որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առել տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը: Վերը նշված բոլոր հանգամանքներն էլ հաշվի առնելով` Դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանն իր նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է կրի: Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքների այն պատճառաբանությանը, որ Արտաշ Շաքարյանի խնամքին է գտնվում անչափահաս տղան, Վերաքննիչ դատարանը նշված հանգամանքը Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք չի համարում: 24. Սույն որոշման 2-րդ կետում շարադրված իրավանորմերի լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Ա.Շաքարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման հարցում հանգել է ճիշտ հետևության` գտնելով, որ նշանակված պատիժը Ա.Շաքարյանը պետք է կրի: Այսպիսով, քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հարցը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ հաշվի առնելով Արտաշ Շաքարյանի կատարած հանցագործությունների ծանրության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, որ Ա.Շաքարյանի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր չէ հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Դրանով կխախտվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Նկատի ունենալով, որ վերաքննիչ բողոքները` պատժի մեղմացման և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով, ենթակա են մերժման` Վերաքննիչ դատարանը ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ ՀՀ Ազգային Ժողովի` 03.10.2013թ. <<ՀՀ անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> որոշման կիրառման հարցին չի անդրադառնում: Ելնելով վերոգրյալից` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի և նրա ներկայացուցիչ Ամալյա Ավագյանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013թ. նոյեմբերի 5-ի դատավճիռը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ, 412-րդ և 418-րդ հոդվածներով` վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի և նրա ներկայացուցիչ Ամալյա Ավագյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել: 2. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013թ. նոյեմբերի 5-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ: 3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 16-01-2014 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 19-02-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-234,2-177,3-130 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 19-02-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 234, 177, 130 |
| Գործին կից նյութերը | 2-րդ հատորին կից լազերային կրիչ` փակ ծրարով: |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-2637/14 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 16-04-2014 |
|---|
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 11-09-2014 |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 11-09-2014 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Հենրիկ |
| Ազգանուն | Տեր-Ադամյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Արղամանյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 11-09-2014 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | Գործին կցված է լազերային սկավառակ` ծրարված և կնքված վիճակում |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 18-09-2014 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 25-09-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է դատախազի դիմումի հիման վրա |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-10-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 20-10-2014 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-10-2014 |
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի փոփոխվել է ստորադաս դատարանի դատական ակտը և պատիժը մասով մեղմացվել է |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արտաշ |
| Ազգանուն | Շաքարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ ԵԿԴ/0163/01/13 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 20.10.2014թ. Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա. Ջուլհակյանի Մասնակցությամբ` Մեղադրող` Ա. Մանուկյանի Պաշտպան` Հ. Դավթյանի Ամբաստանյալ` Ա. Շաքարյանի Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննելով ամբաստանյալ Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով և 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 05.11.2013թ. դատավճռի դեմ ամբաստանյալի ու նրա պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. 14.04.2013թ. ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13144113 քրեական գործը։ Նույն օրը Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել <<ստորագրություն չհեռանալու մասին>>: 19.04.2013թ. Արտաշ Շաքարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ, 3-րդ կետերով։ 05.06.2013թ. Արտաշ Շաքարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։ Նույն օրը Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15117313 քրեական գործը։ 06.06.2013թ. Արտաշ Շաքարյանը ձերբակալվել է։ 07.06.2013թ. թիվ 13144113 քրեական գործը միացվել է թիվ 15117313 քրեական գործին։ Նույն օրվա որոշմամբ Արտաշ Շաքարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 112 հոդվածի 1-ին մասով ու նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը։ 24.08.2013թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան: Դատարանի 05.11.2013թ. դատավճռով Արտաշ Շաքարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112 հոդվածի 1-ին մասով ու դատապարտվել՝ 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով՝ ազատազրկման 2 տարի ժամկետով, 112 հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 3 տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի հիման վրա` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 4 տարի ժամկետով՝ պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 06.06.2013թ.-ից: Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը՝ ՀՀ Վերաքննիչ դատարանը 16.01.2014թ. որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, Դատարանի 05.11.2013թ. դատավճիռը օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։ ՀՀ Վերաքննիչ դատարանի 16.01.2014թ. որոշման դեմ ամբաստանյալի պաշտպանը բերել է վճռաբեկ բողոք: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 15.08.2014թ. որոշմամբ բողոքը բավարարվել է մասնակիորեն՝ ամբաստանյալի վերաբերյալ ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 16.01.2014թ. որոշումը բեկանվել է և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության։ 2.Գործի փաստական հանգամանքները Նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 13.04.2013թ. գիշերը, ժամը 03։00-ի սահմաններում, որդու՝ Գոռ Շաքարյանի օժանդակությամբ, վերջինիս կողմից վարվող <<Օպել>> մակնիշի ավտոմեքենայով գնացել են Երևանի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեում գտնվող <<Ավալոն>> ՍՊԸ-ն կողմից իրականացվող շինարարական տարածք, որտեղ Արտաշ Շաքարյանն ապամոնտաժել և գաղտնի հափշտակել է ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` 324.000 դրամ արժողության աշտարակային կռունկի էլեկտրասնուցման 54 մետր էլեկտրական մալուխները։ Այնուհետև, 05.06.2013թ. Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության ավարտից հետո, ժամը 18։46-ին, նույն ՍՊԸ-ն պահակ Աբրիկ Բաբայանն Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեի մոտակայքում մոտեցել է վերջիններիս ու կատարված հանցագործության համար նախատել վերջիններիս։ Այդ կապակցությամբ նրանց ու Աբրիկ Բաբայանի միջև վիճաբանություն և ծեծկռտուք է սկսվել, որի ընթացքում Արտաշ Շաքարյանը գետնից վերցրած քարով հարվածել է Ա. Բաբայանի գլխի շրջանին ու նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս: 3/. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. 1.Ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքում նշվում է, որ թե Դատարանում և թե նախաքննության ընթացքում նա իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարածի համար և միջնորդել է կիրառել դատական քննության արագացված կարգ: Դատարանն իր նկատմամբ խիստ պատիժ է նշանակել և չի կիրառել 04.10.2013թ. Համաներման ակտը: Դատարանին է ներկայացրել դրական բնութագիր, մշտական բնակության վայրից տեղեկանք ընտանիքի 4 անդամների վերաբերյալ, որոնցից մեկն անչափահաս տղա է, իսկ մյուսն ուսանող է: Նկատի ունենալով, որ նշված հանգամանքները միայն պատիժը մեղմացնող են և ինքը դատվածություն էլ չունի` խնդրել է Դատարանի 05.11.2013թ. դատավճիռը պատժի մասով բեկանել` պատիժը մեղմացնել, կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածը` պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և կիրառել 04.10.2013թ. Համաներման որոշումն ու իրեն ազատել պատժից: 2. Ամբաստանյալի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում նշվում է, որ Դատարանը որպես Արտաշ Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել այն, որ նա ինքնակամ ներկայացել է ոստիկանության բաժին, համաձայնվել է մեղադրանքի հետ, զղջացել է կատարած հանցանքների համար, որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ է դիտել այն, որ նա բնութագրվում է դրական, նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն, սակայն Դատարանը անձը բնութագրող տվյալ է դիտել մարված դատվածությունը ու չի անդրադարձել, որ նրա խնամքին է գտնվում անչափահաս տղան` 1996թ. ծնված Էրիկ Շաքարյանը: Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակելիս, որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առել տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը, այսինքն այն, որ նախահարձակ է եղել տուժողն ու դրանով է պայմանավորվել ամբաստանյալի կատարած հանցագործությունը: Սակայն դատավճռում չի արձանագրել, որ մինչև դատաքննությունը Գոռ և Արտաշ Շաքարյանները և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117 և 118 հոդվածներով մեղադրվող Աբրիկ Բաբայանը հաշտվել են ու վերջինիս նկատմամբ քրեական գործով այդ մեղադրանքները կարճվել է և նա տուժողի կարգավիճակ է ստացել: Դատարանը դատավճռում չի արձանագրել, որ տուժող Աբրիկ Բաբայանի բուժման հետ կապված վնասը Արտաշ Շաքարյանը վերականգնել է, որի գրավոր ապացույցը` տուժողի դիմումը, ներկայացվել է դատական նիստին: Հաշվի առնելով վերոնշյալ փաստերը, ինչպես նաև այն, որ դատաքննությունը կատարվել է համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 հոդվածի` արագացված կարգի կիրառմամբ` ամբաստանյալի նկատմամբ կայացվել է խիստ պատիժ, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376 հոդվածի և 395 հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն վերաքննիչ բողոք բերելու հիմք է: Դատարանն իր պաշտպանյալին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով ազատազրկման դատապարտելով՝ ակնհայտ խիստ պատիժ է կայացրել, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի մեղադրանքի համակցությամբ թեև նվազագույն պատիժ է սահմանել, սակայն թույլ է տվել նյութական իրավունքի նորմի խախտում` պատժի կրման հարցը քննարկելիս չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածը, որի արդյունքում հնարավոր չի եղել կիրառել Համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ Ազգային ժողովի 03.10.2013թ. որոշման 1-ին մասի 1-ին կետը: Վերոգրյալի հիման վրա պաշտպանը խնդրել է բեկանել Դատարանի 05.11.2013թ. դատավճիռը պատժի մասով, երկու մեղադրանքների համակցությամբ մեղմ պատիժ սահմանել և տուժողի վնասը վերականգնելու փաստով նաև ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառել Համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ Ազգային ժողովի 03.10.2013թ. որոշման 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ կամ 3-րդ կետերը: 4.Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես հանցավորի անձնավորությունը բնութագրող հանգամանք դիտելու մասին ստորադաս դատարանների հետևություններն այն պայմաններում, երբ տվյալ հանցագործության համար ամբաստանյալի դատվածությունը մարված է, իրավաչափ չեն։ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը որպես հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտել այնպիսի փաստական տվյալ, որը որպես այդպիսին չէր կարող գնահատվել։ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին իրավաչափ է համարել վերոգրյալը՝ դրանով իսկ խախտելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10, 61, 84 հոդվածների պահանջները, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397 հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358 հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Վերը նշված նյութական իրավունքի խախտումները, որոնք կարող էին ազդել պատժի մասով գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397, 406, 419-րդ հոդվածների համաձայն՝ հիմք են Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու և գործը նույն դատարան` նոր քննության ուղարկելու համար։ 5/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները. Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի հիմնավորումները բողոքների կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը բողոքների դեմ, ներկայացված բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է բավարարել մասնակիորեն հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` /.../ 5) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը. 6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար. 7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ. 8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. /…/>>: Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանումը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածի համաձայն, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածի համաձայն` 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով: 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակներ: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ս. Սարգսյանի գործով 01.11.2012թ. թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման մեջ անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս հանցավորի անձնավորությունը հաշվի առնելու անհրաժեշտության հարցին, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ <</.../ <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթն ի տարբերություն <<հանցագործության սուբյեկտ>> եզրույթի, ավելի ընդարձակ է և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական ու քրեաիրավական բնութագրերով։ ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման։ Հիմք ընդունելով /.../ ՀՀ Սահմանադրության մեջ ամրագրված դրույթն այն մասին, որ մարդը, նրա արժանապատվությունը, հիմնական իրավունքները և ազատությունները բարձրագույն արժեքներ են (հոդված 3), մարդու արժանապատվությունը՝ որպես նրա իրավունքների ու ազատությունների անքակտելի հիմք, հարգվում և պաշտպանվում է պետության կողմից (հոդված 14)՝ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ>>: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 15.08.2014թ. որոշմամբ արձանագրել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված հանցագործության բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների՝ նրա սոցիալ-հոգեբանական, քրեաիրավական և մի շարք այլ հատկանիշների համակցության ճիշտ գնահատումը։ Հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներն էական նշանակություն ունեն քրեաիրավական ներգործության այս կամ այն միջոցի ընտրության համար, հետևաբար պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է բացահայտել ու օբյեկտիվորեն հաշվի առնել նրա ֆիզիոլոգիական և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Դատարանի նշված պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը։ Հանցավորի անձնավորությունը, նրա սոցիալապես էական նշանակություն ունեցող հատկանիշները բացահայտվում են վերջինիս վարքի, հասարակության մեջ նրա իրականացրած գործունեության միջոցով։ Հետևաբար, պատասխանատվության անհատականացման համար անհրաժեշտ է իմանալ ոչ միայն այն պայմանները, որոնցում ձևավորվել է հանցավորի անձը, այլև նրա բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերը, որոնք իրենց արտացոլումն են գտել արարքի, մասնավորապես, հանցագործության կատարման մեջ։ Այս առումով, նախկինում հանցանք կատարած լինելն անշուշտ հանցավորի անձը բացասաբար բնութագրող հանգամանք է, ինչը սակայն չի նշանակում, որ անձի նախկին հանցավոր գործունեությունը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հաշվի առնվի նրա նկատմամբ նոր հանցագործության համար պատիժ սահմանելիս։ Շարադրված հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված` սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածի բովանդակությունից: Մասնավորապես՝ նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն ու քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու ու նոր հանցագործությունները կանխելու համար /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 և 48 հոդվածների վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում/: Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին և բնույթին: Ամբաստանյալին մեղսագրվող հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ իր դիրքորոշումը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման մեջ, որի համաձայն` <<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա` հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը>> /տես՝ Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 17.02.2009թ. ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը): Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը և այլն: Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 և 63 հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով` դրանք բնութագրում են ինչպես կատարած հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22 հոդվածի համաձայն՝ <<1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։ /.../ 4. Այն հանցանքի համար դատվածությունը, որը հանվել կամ մարվել է օրենքով սահմանված կարգով, ինչպես նաև այն հանցանքները, որոնք կատարվել են մինչև անձի տասնութ տարին լրանալը, ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չեն առնվում>>։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84 հոդվածի համաձայն՝ <<1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը։ 2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս։ /…/ 8. Դատվածությունը հանելը կամ մարելը վերացնում է դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները։ /…/։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Ս. Աղախանյանի գործով 13.09.2013թ. թվականի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84 հոդվածի վերլուծությունից հետևում է, որ դատվածությունը բնորոշվում է որպես անձի հանրային բարձր վտանգավորության մասին վկայող հանգամանք, հետևաբար դատվածություն ունեցող անձի համար նոր հանցագործություն կատարելու դեպքում ծագում են քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ։ Միևնույն ժամանակ, նախկինում դատվածություն ունենալը չի նշանակում, որն անձն իր ամբողջ կյանքի ընթացքում համարվում է հանրային բարձր վտանգավորություն ունեցող։ Քրեական օրենքը նախատեսում է դատվածությունը հանելու կամ մարելու հնարավորություն, որի դեպքում անձը օրենքի տեսանկյունից համարվում է որևէ հանցանք չկատարած, ուստի և նրա դատվածությունը չի կարող առաջացնել քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ, այդ թվում՝ չի կարող հաշվի առնվել նոր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս>>: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 15.08.2014թ. որոշմամբ արձանագրել է, որ դատվածությունն անձի յուրահատուկ իրավական դրությունն է, որն առաջանում է մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից և տևում է մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը։ Դիտավորյալ հանցագործության համար դատվածություն ունեցող անձի կողմից նոր դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու դեպքում ծագում են քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ, այդ թվում՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից բացի, ղեկավարվում է նաև հատուկ դրույթներով, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածով։ Հիշատակված քրեաիրավական նորմը նախատեսում է հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու հատուկ կարգ, որով օրենսդիրն արդեն իսկ հաշվի է առել անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած լինելու հանգամանքը և հանցավորի համար նախատեսել է բացասական քրեաիրավական հետևանքներ։ Մյուս կողմից, քրեական օրենքը նախատեսում է դատվածությունը հանելու և մարելու կարգ, որի դեպքում վերացվում են դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները։ Օրենքով սահմանված կարգով հանված կամ մարված դատվածությունը ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում, ինչպես նաև չի կարող հաշվի առնվել անձի նկատմամբ նոր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս։ Այսինքն` եթե պատիժը կրելուց հետո անձը դրսևորել է անբասիր վարքագիծ, և նրա դատվածությունը մարվել է կամ դատարանի համապատասխան որոշմամբ հանվել է, ապա նա քրեական օրենքի տեսանկյունից համարվում է նախկինում հանցագործություն չկատարած։ Նույն որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես նրա անձը բացասաբար բնութագրող հանգամանք հաշվի առնելն անթույլատրելի է։ Նախկինում հանցանք կատարած լինելը դիտելով որպես հանցավորի բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագիր՝ դատարանը պարտավոր է այն ուղղակիորեն արտացոլել պատժի ու պատասխանատվության անհատականացման ժամանակ։ Մինչդեռ, մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում անձը քրեական օրենքի իմաստով համարվում է հանցագործություն չկատարած, և նրա նախկին դատվածությունը քրեաիրավական հետևանք առաջացնել չի կարող, այդ թվում՝ չի կարող անդրադառնալ նոր հանցագործության համար նշանակվելիք պատժի վրա։ Ուստի, մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում նախկինում հանցանք կատարած լինելը դիտելով որպես հանցավորի անձնավորությունը բացասաբար բնութագրող հանգամանք՝ դատարանը ոչ միայն կիմաստազրկի դատվածությունը հանելու, մարելու քրեաիրավական կառուցակարգերը, այլև կարող է խախտել պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները։ Վերոգրյալ փաստական հանգամանքների և քրեական գործի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ Դատարանը 07.07.2014թ. դատավճռում արձանագրել է, որ ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի դատվածությունը մարված է, սակայն միևնույն ժամանակ որպես նրա անձը բնութագրող հանգամանք հաշվի է առնելով այն, որ նա նախկինում կատարել է հանցագործություն, եկել է այն համոզման, որ վերջինիս նկատմամբ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ, որը նա պետք է կրի, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար: Դատարանի 07.07.2014թ. դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը 16.01.2014թ. որոշմամբ իր հերթին արձանագրել է, որ դատարանը բավարար չափով ստուգման և գնահատման է ենթարկել կատարված հանցագործությունների հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ նա նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն, ինչի արդյունքում Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ: Վերոգրյալ փաստերի, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական վերլուծություների ու դիրքորոշումների հիման վրա և ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի նշանակումը կանոնակարգող իրավադրույթների համատեքստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը` ՀՀ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես հանցավորի անձնավորությունը բնութագրող հանգամանք դիտելու մասին Դատարանի հետևություններն այն պայմաններում, երբ տվյալ հանցագործության համար ամբաստանյալի դատվածությունը մարված է, իրավաչափ չեն և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը որպես անձը բնութագրող հանգամանք է դիտել այնպիսի փաստական տվյալ, որը որպես այդպիսին չէր կարող գնահատվել։ Վերաքննիչ դատարանը ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելու հարցը քննելիս, սույն գործում առկա, օբյեկտիվ, գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա գալիս է համոզման, որ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժն ակնհայտ խիստ է ու չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: Վերաքննիչ դատարանը նման հետևության հանգում է` հիմնվելով Արտաշ Շաքարյանի կողմից կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` արդարության և պատասխանատվության անհատական սկզբունքներին համապատասխան: Ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանը ինքնակամ ներկայացել է ոստիկանության բաժին, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարածի համար, դեպքի կապակցությամբ տալով խոստովանական ցուցմունքներ` աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, համարվում է դատվածություն չունեցող անձ: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից կարևոր է նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարումը պայմանավորված է եղել տուժողի վարքագծի հակաօրինականությամբ, ինչպես նաև այն, որ Արտաշ Շաքարյանը վերականգնել է տուժող Աբրիկ Բաբայանի բուժման հետ կապված վնասը: Ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Վերաքննիչ դատարանը չի արձանագրում: Վերոգրյալից հետևում է, որ ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի անձը բնութագրող, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոգրյալ տվյալների գնահատումն իրենց համակցության մեջ հնարավորություն են տալիս վերջինիս դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարած անձ, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս և էական նշանակություն ունեն դատարանի կողմից նրա նկատմամբ պատժաչափի հարցը որոշելիս: Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը վերլուծության և օբյեկտիվ գնահատության ենթարկելով սույն քրեական գործի նյութերը, մասնավորապես` ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի կողմից կատարած հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, անձը բնութագրող, այդ թվում` պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող վերոշարադրյալ բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցությամբ, նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է այն հետևության, որ դրանք իրենց համակցությամբ ողջամտորեն նվազեցնում են հանցանքի և հանցավորի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որի պայմաններում օրենքով նախատեսված սանկցիաների շրջանակներում ազատազրկման ձևով նվազ պատժաչափ նշանակելը կարող է ապահովել պատժի նպատակները, հասնել արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը, այն բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 և 61 հոդվածներով սահմանված պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով ամբաստանյալ Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժն անարդարացի է` ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով, այն չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395, 399 հոդվածների հիման վրա Դատարանի դատավճիռը ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով փոփոխելու հիմք է հանդիսանում: Անդրադառնալով ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններին` իր նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք հիմնավորված և պատճառաբանված չեն և հաշվի առնելով վերջինիս մեղսագրված հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակներին, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը և ուղղել պատժի ենթարկված անձին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393, 394, 395, 399, 402 հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները բավարարել մասնակիորեն: Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 05.11.2013թ. դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112 հոդվածի 1-ին մասով փոփոխել պատժի մասով: Արտաշ Շաքարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով ու 112 հոդվածի 1-ին մասով ու դատապարտել` 177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով, 112 հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66 հոդվածի 4-րդ մասի կարգով, պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով, վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով` պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 06.06.2013թ.-ից: Արտաշ Շաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 20-10-2014 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 27-11-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատորից` 1-ինը 234 թերթ, 2-րդը` 177 թերթ, 3-րդը` 200, 4-րդը 64 թերթ: |
| Գործին կից նյութեր | լազերային սկավառակ` ծրարված և կնքված: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 27-11-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 234, 177, 200, 64 |
| Գործին կից նյութերը | կից` լազերային սկավառակ` ծրարված և կնիքված վիճակում: |
| Ուր | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Գրության համարը | Ե-21944/14 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0163/01/13
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 17-02-2014 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Հայկանուշ |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | ամբաստանյալ` Արտաշ Իլյայի Շաքարյան |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Գործը ստացվել է վճռաբեկ դատարան
| Գործի առաքման ամսաթիվը | 19-02-2014 |
|---|---|
| Գրության համարը | Ե-2637 |
| Գործի ստացման ամսաթիվը | 25-02-2014 |
| Քրեական գործի հատորներ /փաստաթղթեր/ | 3 հատոր, կից` լազերային սկավառակ` ծրարված |
| Գործի համարը | ԵԿԴ/0163/01/13 |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Պատասխանատվության ենթարկվածների թիվը | 1 |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 25-02-2014 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սամվել |
| Ազգանուն | Օհանյան |
Բողոքը վերադարձվել է թերությունները վերացնելու համար
| Ամսաթիվ | 25-03-2014 |
|---|---|
| Ժամկետ | 5 օր |
| Որոշման եզրափակիչ մաս | ԵԿԴ/0163/01/13 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԵՐԱԴԱՐՁՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 25 մարտի 2014 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պաշտպան Հ.Դավթյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 5-ի դատավճռով Արտաշ Իլյայի Շաքարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 2 տարի ժամկետով, իսկ 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկում` 3 տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի հիման վրա` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Ա.Շաքարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 4 տարի ժամկետով։ Վերոհիշյալ դատական ակտի դեմ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի և նրա պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշմամբ մերժվել են, իսկ բողոքարկված դատավճիռը` թողնվել է օրինական ուժի մեջ։ Վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պաշտպան Հ.Դավթյանը` խնդրելով իր պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշումը բեկանել և նրա նկատմամբ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակ` տուգանք, կամ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառել, «երկու մեղադրանքների համակցությամբ մեղմ պատիժ սահմանել» և կիրառել «ՀՀ անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի որոշումը։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված բողոքը ենթակա է վերադարձման հետևյալ պատճառաբանությամբ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 21-րդ մասի համաձայն` բողոքին կցվում են բողոքի պատճենը, գործը քննած դատարան և դատավարության մասնակիցներին (բացառությամբ քննիչի և հետաքննության մարմնի) ուղարկված լինելը հավաստող փաստաթղթերը։ Բողոքի ուսումնասիրությունից երևում է, որ բացակայում են բողոքի պատճենը դատավարության մասնակիցներին ուղարկված լինելը հավաստող փաստաթղթերը։ Այսինքն՝ պահպանված չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 21-րդ մասի պահանջը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վերադարձվում է, եթե այն չի համապատասխանում նույն օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի պահանջներին, ուստի ներկայացված բողոքը ենթակա է վերադարձման։ Միաժամանակ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հիման վրա, Վճռաբեկ դատարանը հնարավոր է համարում բողոք բերած անձին տրամադրել 5-օրյա ժամկետ` թերությունները վերացնելու, բողոքը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի պահանջներին համապատասխանեցնելու և կրկին ներկայացնելու համար։ Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պաշտպան Հ.Դավթյանի վճռաբեկ բողոքը վերադարձնել։ Վճռաբեկ բողոքի թերությունները վերացնելու և այն կրկին ներկայացնելու համար սահմանել 5-օրյա ժամկետ` սույն որոշումը ստանալու պահից։ Սահմանված ժամկետում բողոքը չներկայացնելու դեպքում այն համարվում է չտրված։ Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
Սահմանված ժամկետում կրկին ներկայացվել է բողոք
| Բողոքի ներկայացման ամսաթիվը | 15-04-2014 |
|---|
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 12-05-2014 |
|---|---|
| Որոշման առաքման ամսաթիվը | 13-05-2014 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 15-08-2014 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 05-08-2014 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 15-08-2014 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի բեկանվել է ստորադաս դատարանի դատական ակտը եվ գործն ուղարկվել է ստորադաս դատարան բեկանված մասով նոր քննության |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0163/01/13 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում Քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0163/01/13 Նախագահող դատավոր՝ Ե.Դարբինյան Դատավորներ` Գ.Ավետիսյան Ս.Չիչոյան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ին ք.Երևանում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պաշտպան Հ.Դավթյանի վճռաբեկ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2013 թվականի ապրիլի 14-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13144113 քրեական գործը։ Նախաքննության մարմնի 2013 թվականի ապրիլի 19-ի որոշմամբ Արտաշ Շաքարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ, 3-րդ կետերով։ 2013 թվականի հունիսի 5-ին Ա.Շաքարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։ 2013 թվականի հունիսի 5-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15117313 քրեական գործը։ 2013 թվականի հունիսի 6-ին Ա.Շաքարյանը ձերբակալվել է։ 2013 թվականի հունիսի 7-ին թիվ 13144113 քրեական գործը միացվել է թիվ 15117313 քրեական գործին։ Նախաքննության մարմնի 2013 թվականի հունիսի 7-ի որոշմամբ Ա.Շաքարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Նույն օրն Ա.Շաքարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը։ 2013 թվականի օգոստոսի 24-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)։ 2. Առաջին ատյանի դատարանը, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, 2013 թվականի նոյեմբերի 5-ի դատավճռով Ա.Շաքարյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի ժամկետով, իսկ 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի հիման վրա` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Ա.Շաքարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 4 (չորս) տարի ժամկետով։ 3. Ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի և նրա պաշտպան Ա.Ավագյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը՝ Վերաքննիչ դատարանը 2014 թվականի հունվարի 16-ին որոշում է կայացրել բողոքները մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 5-ի դատավճիռը՝ օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին։ 4. Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պաշտպան Հ.Դավթյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մայիսի 12-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։ Դատավարության մասնակիցները վճռաբեկ բողոքի պատասխան չեն ներկայացրել։ 2. Գործի փաստական հանգամանքները և վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 5. Ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա «(...) գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2013թ. ապրիլի 13-ի գիշերը՝ ժամը 03։00-ի սահմաններում, որդու՝ Գոռ Շաքարյանի օժանդակությամբ, վերջինիս կողմից վարվող «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայով գնացել են Երևան քաղաքի Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեում գտնվող` «Ավալոն» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կողմից իրականացվող շինարարական տարածք, որտեղ Ա.Շաքարյանն ապամոնտաժել և գաղտնի հափշտակել է ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` 324.000 ՀՀ դրամ արժողության, աշտարակային կռունկի էլեկտրասնուցման 54 մետր էլեկտրական մալուխները։ Այնուհետև, 2013թ. հունիսի 5-ին Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության ավարտից հետո՝ ժամը 18։46-ին, «Ավալոն» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության պահակ Աբրիկ Բաբայանն Արմենակյան փողոցի թիվ 2/4 հասցեի մոտակայքում մոտեցել է Արտաշ և Գոռ Շաքարյաններին և կատարված հանցագործության համար նախատել վերջիններիս։ Այդ կապակցությամբ Արտաշ և Գոռ Շաքարյանների ու Աբրիկ Բաբայանի միջև վիճաբանություն և ծեծկռտուք է սկսվել, որի ընթացքում Ա.Շաքարյանը գետնից վերցրած քարով հարվածել է Ա.Բաբայանի գլխի շրջանին և նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր վնաս» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթ 72-73)։ 6. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքի համաձայն` Ա.Շաքարյանը Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2004 թվականի հուլիսի 7-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթ 174)։ 7. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի ներածական մասում արձանագրված է, որ Ա.Շաքարյանը հանդիսանում է դատվածություն չունեցող անձ։ Նույն դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված է հետևյալը. «(...) Ամբաստանյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատիժների տեսակն ու չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրանց կատարած հանցագործությունների բնույթը, հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և հետևանքները, այնպես էլ արագացված կարգով անցկացված դատական քննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրանց անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։ Որպես ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ինքնակամ ներկայացել է ոստիկանության բաժին, համաձայնվեց մեղադրանքի հետ և զղջաց կատարած հանցանքների համար։ Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական և որ նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն։ Միաժամանակ, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի անձը բնութագրող տվյալները, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով որակված՝ նրա կատարած հանցագործության համար նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, և նա պետք է դատապարտվի ազատազրկման, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս՝ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը, այսինքն՝ այն, որ նախահարձակ է եղել տուժողն ու դրանով է պայմանավորվել ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի կատարած հանցագործությունը։ Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ՝ որպես պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկում, որը նա պետք է կրի, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է նաև սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար։ (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթ 72-73)։ 8. Վերաքննիչ դատարանի որոշման համաձայն՝ «(...) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բավարար չափով ստուգման և գնահատության է ենթարկել կատարած հանցանքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, կյանքի և առողջության ու սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների դեմ պայքարի ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի անձը բնութագրող տվյալները (նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն)` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակելով պատիժ ազատազրկման ձևով։ (...) Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ` դատարանը հաշվի է առել, որ նա բնութագրվում է դրական և որ նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն։ Դատարանը ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակելիս` որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առել տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը։ Վերը նշված բոլոր հանգամանքներն էլ հաշվի առնելով` Դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանն իր նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է կրի։ (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթ 120-123)։ 3. Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 9. Բողոքի հեղինակի պնդմամբ` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելով` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, մասնավորապես, խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ և 360-րդ հոդվածների պահանջները։ Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալ փաստարկի՝ բողոքաբերը նշել է, որ ստորադաս դատարանները դատական ակտեր կայացնելիս որպես ամբաստանյալի անձը բացասաբար բնութագրող տվյալ են համարել նրա մարված դատվածությունը, և արագացված դատաքննության պայմաններում Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակել են ակնհայտ խիստ պատիժ։ Ստորադաս դատարանները որպես Ա.Շաքարյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ չեն գնահատել այն, որ վերջինս իրեն վերագրվող գողությունը կատարել է կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդման հետևանքով` ընտանիքի համար գոյատևման միջոց հայթհայթելու նպատակով։ Բացի այդ, հափշտակված գույքը հետագայում վերադարձվել է տիրոջը։ Ինչ վերաբերում է Ա.Բաբայանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելուն, ապա վեճը տեղի է ունեցել տուժողի անօրինական գործողությունների պատճառով` նա է նախահարձակ եղել և ծեծի ենթարկել քննչական փորձարարությանը մասնակցելու նպատակով շինարարական հրապարակ եկած հայր և որդի Շաքարյաններին` կոտրելով Ա.Շաքարյանի քթոսկրը։ Միայն դրանից հետո է Ա.Շաքարյանը գետնից վերցրած քարով հարվածել Ա.Բաբայանի գլխին՝ որդուն և իրեն պաշտպանելու նպատակով։ Ա.Շաքարյանն ամբողջությամբ ընդունել է իր մեղքը, տվել խոստովանական ցուցմունքներ, հատուցել է տուժողի բուժման ծախսերը։ Վերոնշյալ հանգամանքների վկայակոչմամբ՝ բողոքաբերը կարծիք է հայտնել, որ մալուխ գողանալու համար Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված 2 տարի ժամկետով ազատազրկումն ակնհայտ խիստ պատիժ է, նկատի ունենալով, որ նրան մեղսագրված արարքի համար օրենքով նախատեսված է նաև տուգանքի ձևով պատիժ։ Չնայած դրան` ստորադաս դատարանները չեն հիմնավորել հոդվածի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակը չկիրառելը, ինչպես նաև Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անթույլատրելիությունը։ 10. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ բողոք բերած անձը խնդրել է պատժի մասով բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշումը և Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակ` տուգանք, կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, երկու մեղադրանքների համակցությամբ մեղմ պատիժ սահմանել և Ա.Շաքարյանի նկատմամբ կիրառել «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ր որոշումը։ 4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 11. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկված դատական ակտը վճռաբեկ վերանայման ենթարկելու նպատակն օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման սահմանադրական գործառույթի իրացումն է։ Այս առումով Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մարված կամ հանված դատվածությունը պատիժ նշանակելիս հաշվի առնելու անթույլատրելիության կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր։ Ուստի, անհրաժեշտ է համարում արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նման գործերով դատական պրակտիկայի ճիշտ ձևավորման համար։ 12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. իրավաչափ են արդյո՞ք նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես հանցավորի անձնավորությունը բնութագրող հանգամանք դիտելու մասին ստորադաս դատարանների հետևություններն այն պայմաններում, երբ տվյալ հանցագործության համար Ա.Շաքարյանի դատվածությունը մարված է։ 13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»։ Պատիժ նշանակելիս հանցավորի անձնավորությունը հաշվի առնելու անհրաժեշտության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ս.Սարգսյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «(...) «հանցավորի անձնավորություն» եզրույթն ի տարբերություն «հանցագործության սուբյեկտ» եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով։ ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով «հանցավորի անձնավորություն» եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման։ Հիմք ընդունելով (...) ՀՀ Սահմանադրության մեջ ամրագրված դրույթն այն մասին, որ մարդը, նրա արժանապատվությունը, հիմնական իրավունքները և ազատությունները բարձրագույն արժեքներ են (հոդված 3), մարդու արժանապատվությունը՝ որպես նրա իրավունքների և ազատությունների անքակտելի հիմք, հարգվում և պաշտպանվում է պետության կողմից (հոդված 14)՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ» (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 36-37-րդ կետերը)։ Վերահաստատելով Ս.Սարգսյանի գործով որոշման մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված հանցագործության բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների՝ նրա սոցիալ-հոգեբանական, քրեաիրավական և մի շարք այլ հատկանիշների համակցության ճիշտ գնահատումը։ Հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներն էական նշանակություն ունեն քրեաիրավական ներգործության այս կամ այն միջոցի ընտրության համար, հետևաբար պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է բացահայտել և օբյեկտիվորեն հաշվի առնել նրա ֆիզիոլոգիական և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Դատարանի նշված պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը։ Հանցավորի անձնավորությունը, նրա սոցիալապես էական նշանակություն ունեցող հատկանիշները բացահայտվում են վերջինիս վարքի, հասարակության մեջ նրա իրականացրած գործունեության միջոցով։ Հետևաբար, պատասխանատվության անհատականացման համար անհրաժեշտ է իմանալ ոչ միայն այն պայմանները, որոնցում ձևավորվել է հանցավորի անձը, այլև նրա բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերը, որոնք իրենց արտացոլումն են գտել արարքի, մասնավորապես, հանցագործության կատարման մեջ։ Այս առումով, նախկինում հանցանք կատարած լինելն անշուշտ հանցավորի անձը բացասաբար բնութագրող հանգամանք է, ինչը սակայն չի նշանակում, որ անձի նախկին հանցավոր գործունեությունը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հաշվի առնվի նրա նկատմամբ նոր հանցագործության համար պատիժ սահմանելիս։ 14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար։ (...) 4. Այն հանցանքի համար դատվածությունը, որը հանվել կամ մարվել է օրենքով սահմանված կարգով, ինչպես նաև այն հանցանքները, որոնք կատարվել են մինչև անձի տասնութ տարին լրանալը, ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չեն առնվում»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը։ 2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս։ (…) 8. Դատվածությունը հանելը կամ մարելը վերացնում է դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները։ (…)»։ Վճռաբեկ դատարանը Ս.Աղախանյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ «(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի] վերլուծությունից հետևում է, որ դատվածությունը բնորոշվում է որպես անձի հանրային բարձր վտանգավորության մասին վկայող հանգամանք, հետևաբար դատվածություն ունեցող անձի համար նոր հանցագործություն կատարելու դեպքում ծագում են քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ։ Միևնույն ժամանակ, նախկինում դատվածություն ունենալը չի նշանակում, որն անձն իր ամբողջ կյանքի ընթացքում համարվում է հանրային բարձր վտանգավորություն ունեցող։ Քրեական օրենքը նախատեսում է դատվածությունը հանելու կամ մարելու հնարավորություն, որի դեպքում անձը օրենքի տեսանկյունից համարվում է որևէ հանցանք չկատարած, ուստի և նրա դատվածությունը չի կարող առաջացնել քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ, այդ թվում՝ չի կարող հաշվի առնվել նոր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս» (տե՛ս Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 21-22-րդ կետերը)։ Վերահաստատելով և զարգացնելով Ս.Աղախանյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատվածությունն անձի յուրահատուկ իրավական դրությունն է, որն առաջանում է մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից և տևում է մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը։ Դիտավորյալ հանցագործության համար դատվածություն ունեցող անձի կողմից նոր դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու դեպքում ծագում են քրեաիրավական բնույթի բացասական հետևանքներ, այդ թվում՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից բացի, ղեկավարվում է նաև հատուկ դրույթներով, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով։ Հիշատակված քրեաիրավական նորմը նախատեսում է հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու հատուկ կարգ, որով օրենսդիրն արդեն իսկ հաշվի է առել անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած լինելու հանգամանքը և հանցավորի համար նախատեսել է բացասական քրեաիրավական հետևանքներ։ Մյուս կողմից, քրեական օրենքը նախատեսում է դատվածությունը հանելու և մարելու կարգ, որի դեպքում վերացվում են դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները։ Օրենքով սահմանված կարգով հանված կամ մարված դատվածությունը ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում, ինչպես նաև չի կարող հաշվի առնվել անձի նկատմամբ նոր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս։ Այսինքն` եթե պատիժը կրելուց հետո անձը դրսևորել է անբասիր վարքագիծ, և նրա դատվածությունը մարվել է կամ դատարանի համապատասխան որոշմամբ հանվել է, ապա նա քրեական օրենքի տեսանկյունից համարվում է նախկինում հանցագործություն չկատարած։ 15. Սույն որոշման 13-րդ և 14-րդ կետերում շարադրված իրավանորմերը և իրավական դիրքորոշումները համադրելով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես նրա անձը բացասաբար բնութագրող հանգամանք հաշվի առնելն անթույլատրելի է։ Նախկինում հանցանք կատարած լինելը դիտելով որպես հանցավորի բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագիր՝ դատարանը պարտավոր է այն ուղղակիորեն արտացոլել պատժի և պատասխանատվության անհատականացման ժամանակ։ Մինչդեռ, մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում անձը քրեական օրենքի իմաստով համարվում է հանցագործություն չկատարած, և նրա նախկին դատվածությունը քրեաիրավական հետևանք առաջացնել չի կարող, այդ թվում՝ չի կարող անդրադառնալ նոր հանցագործության համար նշանակվելիք պատժի վրա։ Ուստի, մարված կամ հանված դատվածության պայմաններում նախկինում հանցանք կատարած լինելը դիտելով որպես հանցավորի անձնավորությունը բացասաբար բնութագրող հանգամանք՝ դատարանը ոչ միայն կիմաստազրկի դատվածությունը հանելու, մարելու քրեաիրավական կառուցակարգերը, այլև կարող է խախտել պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները։ 16. Անդրադառնալով սույն գործի փաստական հանգամանքներին՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Շաքարյանը 2004 թվականի հուլիսի 7-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտվել տուգանքի (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։ Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռում արձանագրել է, որ Ա.Շաքարյանի դատվածությունը մարված է։ Միևնույն ժամանակ, որպես Ա.Շաքարյանի անձը բնութագրող հանգամանք դատարանը հաշվի է առել այն, որ ամբաստանյալը նախկինում կատարել է հանցագործություն։ Արդյունքում, Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ, որը նա պետք է կրի, ինչն անհրաժեշտ ու բավարար է սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բավարար չափով ստուգման և գնահատման է ենթարկել կատարված հանցագործությունների հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ նա նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություն, ինչի արդյունքում Ա.Շաքարյանի նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը)։ Փաստորեն, Ա.Շաքարյանը նախկինում դատապարտված է եղել, և դատվածությունն օրենքով սահմանված կարգով մարվել է։ Չնայած այդ հանգամանքին՝ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս որպես նրա անձը բացասաբար բնութագրող տվյալ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա նախկինում հանցագործություն է կատարել, իսկ Վերաքննիչ դատարանն իրավաչափ է համարել դա։ 17. Նախորդ կետում մեջբերված և վերլուծված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 13-15-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նախկինում հանցանք կատարած լինելը որպես հանցավորի անձնավորությունը բնութագրող հանգամանք դիտելու մասին ստորադաս դատարանների հետևություններն այն պայմաններում, երբ տվյալ հանցագործության համար Ա.Շաքարյանի դատվածությունը մարված է, իրավաչափ չեն։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը որպես հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտել այնպիսի փաստական տվյալ, որը որպես այդպիսին չէր կարող գնահատվել։ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին իրավաչափ է համարել վերոգրյալը՝ դրանով իսկ խախտելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 61-րդ և 84-րդ հոդվածների պահանջները, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Վերը նշված նյութական իրավունքի խախտումները, որոնք կարող էին ազդել պատժի մասով գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ, 406-րդ և 419-րդ հոդվածների համաձայն՝ հիմք են Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու և գործը նույն դատարան` նոր քննության ուղարկելու համար։ 18. Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալ Ա.Շաքարյանի նկատմամբ ակնհայտ խիստ պատիժ նշանակված լինելու վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներին (տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը), ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նշված հարցին հնարավոր է անդրադառնալ միայն սույն որոշման մեջ արձանագրված խախտումը վերացնելուց հետո։ Հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2014 թվականի հունիսի 10-ի թիվ ՀՕ-48-Ն օրենքի 12-րդ հոդվածը և հաշվի առնելով, որ սույն գործով վճռաբեկ բողոքը բերվել է մինչև 2014 թվականի հուլիսի 3-ը` Վճռաբեկ դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի` մինչև վկայակոչված օրենքի ուժի մեջ մտնելը (2014 թվականի հուլիսի 3-ը) գործող խմբագրությամբ։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն։ Ամբաստանյալ Արտաշ Իլյայի Շաքարյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի հունվարի 16-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության։ 2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 15-08-2014 |
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
| Ամսաթիվ | 01-09-2014 |
|---|
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 08-09-2014 |
|---|---|
| Դատարան | Քրեական վերաքննիչ |
| Այլ նշումներ | 3 հատոր` 234, 177, 200 թերթ, կից` լազերային սկավառակ` ծրարված և կնիքված վիճակում: |