Գործ հ. ԵԿԴ/0139/01/13


Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն
Վ Ե Ր Ա Ք Ն Ն Ի Չ Ք Ր Ե Ա Կ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Ր Ա Ն

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

«29» նոյեմբերի 2013թ. ք. Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ. ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ. ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.ԱՓԻՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ն.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Նորիկ Սարգսի Սարգսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 12135612 քրեական գործը հարուցվել է 2012 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունու քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով` Քրիստինե Ղազարյանի հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված դեպքի առթիվ։
2013 թվականի մարտի 15-ին Նորիկ Սարգսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նույն օրը նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։
2013 թվականի մարտի 15-ին Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, բավարարելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը, հետախուզվող Նորիկ Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառել կալանավորումը։
2013 թվականի մայիսի 13-ին Սևակ Սարգսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, նույն օրը նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
2013 թվականի մայիսի 14-ին Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, բավարարելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը, հետախուզվող Սևակ Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառել կալանավորումը։
2013 թվականի մայիսի 24-ին Նորիկ Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով (Քրիստինե Ղազարյանի առևանգումը կատարվել է Սևակ Սարգսյանի հետ նախնական համաձայնությամբ)։
2013 թվականի մայիսի 24-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը կասեցնելու մասին` մինչև մեղադրյալներ Նորիկ Սարգսյանին և Սևակ Սարգսյանին հայտնաբերելը։
2013 թվականի հուլիսի 16-ին Նորիկ Սարգսյանն ինքնակամ ներկայացել է նախաքննական մարմնին, որի կապակցությամբ քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսվել է։
2013 թվականի հուլիսի 16-ին Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, քննարկելով նախաքննական մարմնի միջնորդությունը` վերահաստատել է նույն դատարանի 2013 թվականի մարտի 15-ի որոշումը` Նորիկ Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումն ընտրելու վերաբերյալ։ Միաժամանակ դատարանը որոշել է Նորիկ Սարգսյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել գրավը։
2013 թվականի հուլիսի 26-ին որոշում է կայացվել թիվ 12135612 քրեական գործից Նորիկ Սարգսյանի կողմից Քրիստինե Ղազարյանին առևանգելու վերաբերյալ մաս անջատելու և այն թիվ 12135612/1 համարով շարունակելու մասին։
2013 թվականի հուլիսի 31-ին թիվ 12135612/1 քրեական գործը Նորիկ Սարգսի Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով կազմված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013 թվականի հոկտեմբերի 15-ի դատավճռով` ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսի Սարգսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել ազատազրկման` 4 (չորս) տարի ժամկետով։
Վճռվել է` ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց ընտրված գրավը վերացնել, իսկ գրավի գումար 600.000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամը, որը 2013 թվականի հուլիսի 16-ի թիվ 000066 /172177494/ անդորրագրով մուտքագրվել է Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Երևանի թիվ 4 գանձապետական բաժնի 900023294011 դեպոզիտային հաշվին, վերադարձնել վճարող Սարգիս Նորիկի Սարգսյանին` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Վճռվել է նաև, իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում պահվող «Էյչ-Էս-Բի-Սի բանկ Հայաստան» ՓԲ ընկերությունից ստացված լազերային սկավառակը պահել քրեական գործի հետ միասին։
Հանցագործությամբ` տուժող Քրիստինե Հրաչի Ղազարյանին պատճառված վնասի փոխհատուցման հարցը համարվել է լուծված` վերջինիս կողմից նման պահանջ ներկայացնելուց հրաժարվելու պատճառաբանությամբ։
Դատական այլ ծախսերի հարցը համարվել է լուծված` գործն արագացված դատաքննության կարգով քննելու հիմքով։
Գործի քննությունն իրականացվել է դատական քննության արագացված կարգով:
Դատարանի` վերը նշված դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն` նշանակված պատժի մասով բեկանել և փոփոխել, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել, կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանել մեղմ պատիժ:
Վերաքննիչ բողոքի առթիվ գրավոր պատասխաններ չեն ստացվել:
Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 20-ի որոշմամբ ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է քննության ՀՀ Վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:

2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Նախաքննական մարմինն ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ նա, Ազատավան գյուղի բնակչուհի, 1994 թվականի ծնված Քրիստինե Հրաչիկի Ղազարյանին ամուսնության նպատակով առևանգելու շուրջ նախնական համաձայնության գալով հորեղբոր որդու՝ Սևակ Սարգսյանի հետ, կազմակերպել և խմբի կազմում իրականացրել է Քրիստինե Ղազարյանի առևանգումը, որն արտահայտվել է հետևյալում`
Նախապես պլանավորելով Քրիստինե Ղազարյանի առևանգումը` իր պահանջով Սևակ Սարգսյանը 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ին` ժամը 14։16-ից մինչև 15։00-ի սահմաններում, մի քանի անգամ 091-16-13-56 բջջային հեռախոսահամարից զանգահարել է Քրիստինե Ղազարյանի 077-51-75-88 բջջային հեռախոսահամարին և Նորիկ Սարգսյանի գտնվելու վայրը պարզելու պատրվակով զրույցի բռնվել նրա հետ, որից հետո առաջարկել է հանդիպել Երևանի Տ.Մեծի 31 հասցեում գտնվող «Էյչ-Էս-Բի-ՍԻ բանկ Հայաստան» ՓԲ ընկերության դիմաց։
Նույն օրը` ժամը 15։15-ի սահմաններում, Նորիկ Սարգսյանը հորեղբոր որդիների՝ Սևակ Սարգսյանի և Նարեկ Սարգսյանի հետ իր տրամադրության տակ գտնվող, մգեցված ապակիներով «Վազ 21140» մակնիշի T157MM67 RUS համարանիշի ավտոմեքենայով գնացել են վերը նշված բանկի դիմաց։ Նորիկ Սարգսյանը սպասել է ավտոմեքենայի սրահի հետնամասում, իսկ Սևակ Սարգսյանն իջել է ավտոմեքենայից և գնացել Քրիստինե Ղազարյանի հետ հանդիպման։
Վերջինս բանկի մուտքի դիմաց հանդիպել է Քրիստինե Ղազարյանին և բանկին հարակից մայթում ծաղկի առևտրով զբաղվող նրա մորը՝ Կարինե Գրիգորյանին և Նորիկ Սարգսյանի գտնվելու վայրը պարզելու պատրվակով կրկին զրույցի բռնվել նրանց հետ։ Քիչ անց իրենց է մոտեցել Նարեկ Սարգսյանը։ Որոշ ժամանակ անց Կարինե Գրիգորյանը հեռացել է հաճախորդին սպասարկելու, իսկ Քրիստինե Ղազարյանը մնացել է միայնակ Սևակ և Նարեկ Սարգսյանների հետ։ Սևակ Սարգսյանը, օգտվելով այդ հանգամանքից և իրագործելով Քրիստինե Ղազարյանին առևանգելու հանցավոր մտադրությունը, երկու ձեռքով գրկել է Քրիստինե Ղազարյանին, նրա կամքին հակառակ բռնության գործադրմամբ նստեցրել է ավտոմեքենայի հետևի նստատեղին։ Ավտոմեքենայում գտնվող Նորիկ Սարգսյանը, հաղթահարելով Քրիստինե Սարգսյանի դիմադրությունը, օգնել է Սևակ Սարգսյանին Քրիստինե Ղազարյանին մտցնելու ավտոմեքենայի սրահ, այնուհետև փակել ավտոմեքենայի դռները, որից հետո ամուր բռնել է Քրիստինե Ղազարյանի ձեռքերը, որպեսզի վերջինս չկարողանա փախչել։ Սևակ Սարգսյանը նստել է ավտոմեքենայի ղեկին, իսկ Նարեկ Սարգսյանը՝ վարորդի կողքի նստատեղին, կտրուկ հեռացել դեպքի վայրից, այդ կերպ բացահայտ առևանգել Քրիստինե Ղազարյանին՝ նրան տանելով Արարատի մարզի Մեմանդար գյուղ, որտեղից տեղափոխել Երևան քաղաքի Ազատության 4-րդ շենքի 1-ին բնակարան։

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոնշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանը գտել է, որ իր պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության պայմաններում դատարանը կաշկանդված չէր իր նկատմամբ ավելի մեղմ պատիժ սահմանել և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածում ամրագրված պատժի նպատակներին կարելի էր հասնել նաև իր նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով։
Փաստել է, որ իր անձը բնութագրող տվյալները, նախկինում դատապարտված և արատավորված չլինելը, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը և կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը և իր պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող մյուս հանգամանքներն օբյեկտիվ գնահատելու դեպքում հնարավոր է իր ուղղվելն առանց հասարակությունից մեկուսացվելու և գտել է, որ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանն իրեն 4/չորս/ տարի ազատազրկման դատապարտելով չի հասել պատժի նպատակներին և թույլ է տվել դատական սխալ։
Ըստ բողոքաբերի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներն ապահովելու համար առավել խիստ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը բացայակում է և ինքը կարող է ուղղվել առանց հասարակությունից մեկուսացվելու։ Թեև առաջին ատյանի դատարանը գնահատելով իր արարքի վտանգավորության աստիճանը գտել է, որ իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու հիմքերը բացակայում են, այնուամենայնիվ գտել է, որ իր պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները հաշվի առնելով իր նկատմամբ դատարանը կարող է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել կամ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ սահմանել։
Փաստել է, որ 31 տարեկան, դրականորեն բնութագրվող երիտասարդի համար տուժողի նկատմամբ առանց որևէ բռնություն գործադրելու և նրան առանց վնաս պատճառելու հետևանքների, առաջին անգամ հանցավոր արարք թույլ տալու համար իր արարքի հանցավոր բնույթը և վտանգավորության աստիճանը գիտակցելու պարագայում բավարար է իր կողմից կատարված հանցագործության համար պատժի անխուսափելիությունն ու պետական հարկադրանքի ծանրությունը գիտակցելու, հասկանալու և հետևաբար նաև իր կատարած արարքի համար զղջալու, հետագայում նման արարք թույլ չտալու և ուղղվելու համար, ուստի գտել է, որ տվյալ դեպքում ազատազրկման ձևով պատժի նշանակումն իր նկատմամբ չի կարող ապահովել նույն արդյունավետությունը վերադաստիարակման առումով /առավել քան վստահ է, որ ճիշտ հակառակ ազդեցությունը կունենա/ և չի ծառայի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացմանը։
Բողոք բերած անձի համոզմամբ` դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով սահմանված արարքի համար իր նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է հաշվի առներ նաև այն կարևոր հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով տուժողը հաշտվել է իր հետ, վերջինս դիմել է դատարանին` իրեն և Սևակ Սարգսյանին քրեական պատասխանատվության չենթարկելու խնդրանքով և հայտնել, որ իր հետ ընտանիք կազմելու շուրջ համաձայնության է եկել։ Փաստել է, որ իրեն ազատազրկման ձևով պատիժ սահմանելու դեպքում ինքը և Քրիստինե Ղազարյանը զրկվում են ընտանիք կազմելու և հայ ազգին երեխաներ պարգևելու հնարավորությունից։ Անդրադառնալով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու միջոցով իրեն ուղղելու առաքելությանը, ապա նշել է, որ իր անձը բնութագրող տվյալները հիմք են տալիս եզրակացնելու, որ ինքը կարող է ուղղվել և զերծ մնալ հանցավոր արարք կատարելուց առանց հասարակությունից մեկուսացվելու։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի, նույն օրենսգրքի 3801 հոդվածների վկայակոչմամբ, բողոքաբերը փաստել է, որ սույն գործով Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանն օբյեկտիվ գնահատական չի տվել իր պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին և նշանակել է այնպիսի պատիժ, որը չի համապատասխանում իր անձին և իր կատարած հանցանքի ծանրությանը։
Փաստել է, որ դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որի արդյունքում ընդունված դատական ակտը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը։
Վերոգրյալի հիման վրա և հաշվի առնելով այն, որ իր ողջ գիտակցական կյանքը որպես օրինապահ քաղաքացի ապրած լինելով հասկացել է իր սխալը, ընդունել մեղքը և խորապես զղչում է իր արարքի համար, իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս չի կազմվում մի նոր հայ ընտանիք, ինչպես նաև այն, որ իր ուղղվելը հնարավոր է առանց իրեն հասարակությունից մեկուսացնելու, բղոքաբերը խնդրել է պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԿԴ/0139/01/13 քրեական գործով 15.10.2013 թվականի դատավճիռը, փոփոխել այն, իր նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պայմանականորեն չկիրառել, կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանել մեղմ պատիժ:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել մասնակիորեն` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Սույն գործով կայացված դատական ակտի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դատարանն ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս` արձանագրել է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և/կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգամանքներով գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն դատարանին օժտել է անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգամանքներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալ է գնահատել նախկինում դատապարտված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2013 թվականի հունվարի 29-ին կատարված հարցման արդյունքների), երիտասարդ լինելը (ըստ 2010 թվականի հունիսի 25-ին տրված ՌԴ քաղաքացու թիվ 71 1140966 անձնագրի` ծնվել է 1982 թվականի փետրվարի 13-ին):
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, դատարանը դիտել է անկեղծորեն զղջալն ու դեռևս մինչդատական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, տուժողի հետ հաշտվելը և նրան պատճառած վնասն ըստ էության հարթելը։
Դատարանն արձանագրել է, որ վերոնշյալ հանգամանքները հաստատվել են քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալներով, իրական են, նվազեցնում են ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի հանրային վտանգավորությունը։
Ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել։
Դատարանը, պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով անդրադառնալով ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի ընտրության խնդրին` փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված հանցակազմի պատժամասը որոշակի է, այսինքն` նախատեսում է պատիժ բացառապես ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկման են ենթակա այն կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում), ինչպես նաև տվյալ հոդվածով նախատեսված ազատազրկումից ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու հարցերը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում)։
Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի անձը, նրան վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես` խմբի կազմում նրա ակտիվ դերակատարությունը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ հանգամանքների բացակայությունը` գտել է, որ վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու հիմքերը բացակայում են։
Դատարանի համոզմամբ` ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի ուղղվելը և նոր հանցագործությունների կանխումը հնարավոր է ազատազրկման ձևով նրա նկատմամբ նշանակվող պատիժը ռեալ (իրական) կրելու պայմաններում, իսկ անձը դրականորեն բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն անհրաժեշտ է հաշվի առնել նրա նկատմամբ պատժաչափ սահմանելիս։
Ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման չափը որոշելիս դատարանը նախևառաջ հաշվի է առել արագացված դատական քննության կարգով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պատիժ նշանակելու` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված սկզբունքը, համաձայն որի` այն Նորիկ Սարգսյանի դեպքում չի կարող գերազանցել 5(հինգ) տարի 4(չորս) ամիսը։
Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվություն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, տուժող Քրիստինե Ղազարյանի դիրքորոշումը` ամբաստանյալի հետ հաշտվելու և նրա նկատմամբ նյութական կամ որևէ այլ պահանջ չունենալու առումով` գտել է, որ ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայի նվազագույն չափով պատիժ նշանակելը պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով լիովին արդարացի է, անհրաժեշտ և բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանի եզրահանգումներն այն մասին, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը կիրառելի չէ` հիմնավոր են և բխում են ինչպես գործող օրենսդրության պահանջներից, այնպես էլ գործի փաստական հանգամանքներից ու տվյալներից:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում անձանագրել, որ տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի անձը բնութագրող դրական տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` ինչպես առանձին-առանձին վերցրած, այնպես էլ իրենց համակցությամբ սույն քրեական գործի շրջանակներում էականորեն չեն նվազեցնում ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, և այդ հանգամանքներն այն աստիճան առանձնահատուկ չեն, որպեսզի վերածվեն բացառության և օբյեկտիվորեն չեն կարող հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելու համար, ուստի ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքն այդ առումով պետք է մերժել:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հարցին, և այդ առթիվ վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություններին, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժ կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ իր դիրքորոշումը Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է մի շարք որոշումներում: Մասնավորապես, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշմամբ արձանագրվել է, որ «(...) պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (...)» (տե՛ս Հուսիկ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով 2008 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումը, կետ 24): Նմանատիպ մոտեցում է արտահայտվել նաև Վճռաբեկ դատարանի ԵԱՔԴ/0078/01/09, ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-01/08 որոշումներում:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով Վճռաբեկ դատարանի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում` օրենքի մեկնաբանությունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգամանքներով գործի քննության ժամանակ, բացառությամբ այն դեպքի, երբ վերջինը ծանրակշիռ փաստարկների մատնանշմամբ հիմնավորում է, որ դրանք կիրառելի չեն տվյալ փաստական հանգամանքների նկատմամբ:
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով տուժողին պատճառած վնասը վերականգնելու մասով վկայակոչված որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշմանը, հարկ է համարում նշել, որ սույն գործն ունի իր առանձնահատկությունը, այն է` ամբաստանյալի կողմից տուժողին անմիջականորեն չի պատճառվել գույքային (նյութական) վնաս, սրա հետ մեկտեղ, տուժողը հաշտվել է ամբաստանյալի հետ, և վերջինիս նկատմամբ որևէ պահանջ չի ներկայացրել:
Ինչ վերաբերում է հանցագործությունից հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագծին, ապա վերջինս ինքնակամ ներկայացել է նախաքննության մարմնին, տվել խոստովանական ցուցմունքներ և զղջացել է կատարածի համար:
Բացի այդ, գործի նախաքննության ընթացքում իր նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավի կիրառման պայմաններում, ամբաստանյալը զերծ է մնացել այլ հակաօրինական արարքներ կատարելուց և չի խոչընդոտել գործի քննությանը:
Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող վերը նշված դրական տվյալները, ինչպես նաև հանցագործությունից հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, վերջինիս պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ուստի դատավճիռը` ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով պետք է փոփոխել և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան, ինչը կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները:
Վիճարկվող դատական ակտի` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով փոփոխումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորության հարցը քննելիս և դատական ակտ կայացնելիս, դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը չի քննարկել արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքին համապատասխան:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 399-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը,

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013 թվականի հոկտեմբերի 15-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Նորիկ Սարգսի Սարգսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, նշանակված պատժի մասով փոփոխել:
Ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսի Սարգսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և նրան դատապարտել ազատազրկման` 4 /չորս/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, սահմանել փորձաշրջան` 2/երկու/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի վարքի վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի` բնակության վայրի համապատասխան բաժանմունքի վրա:
Ամբաստանյալ Նորիկ Սարգսյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառված գրավը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ այն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել այն մուծած անձին:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ








































ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ


Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ