Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0134/01/13
Վիճակագրական տողի համար :
6.5
Պատասխանող
Անահիտ Մուշեղյան
Անահիտ Մուշեղյան Գուրգենի
Անահիտ Մուշեղյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Արարատ Պետրոսյան
Սեվակ Համբարձումյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մխիթար Պապոյան
Մեսրոպ Մակյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Համլետ Ասատրյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Արարատ Պետրոսյան
Սեվակ Համբարձումյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մխիթար Պապոյան
Մեսրոպ Մակյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Համլետ Ասատրյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2014-06-04 | 11:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2014-04-09 | 15:00 | 2 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2014-03-26 | 12:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2014-03-17 | 16:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2014-03-07 | 16:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2014-02-11 | 16:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2014-01-15 | 10:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2013-12-13 | 11:30 | 2 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2013-11-28 | 10:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-11-12 | 10:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-10-22 | 09:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-09-26 | 09:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-09-05 | 09:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2013-08-22 | 09:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ |
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Գործ №ԵԿԴ/0134/01/13
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը նախագահող
դատավոր` Մ. Մակյան
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
4 հունիսի 2014 թվականի ք. Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահող դատավոր` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
դատավորներ` Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
մեղադրող` Կ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
պաշտպան` Լ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ա. ՄՈՒՇԵՂՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության պետ Ա. Նիկողոսյանի 2011թ.-ի մայիսի 16-ի որոշմամբ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց լիազորությունները չարաշահելու, առանձնապես խոշոր չափի գումար յուրացնելու, ինչի արդյունքում պետությանը պատճառվել է ծանր հետևանքներ առաջացնող էական վնաս և պաշտոնեական կեղծիք կատարելու վերաբերյալ նյութերով հարուցվել է թիվ 61203311 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 308-րդ հոդվածի 2 մասով և 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /Տե՛ս քրեական գործի նյութեր հ.1 գ-թ 4/
2. Թիվ 61203311 քրեական գործի նախաքննության կատարումը 2011թ. մայիսի 23-ին հանձնարարվել է քննչական խմբին, որի ղեկավար է նշանակվել ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանը: /հ.1 գ-թ 6/
3. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի 2011թ. մայիսի 23-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն: /հ.1 գ-թ 7/
4. ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալ, ՔԳՎ պետ Գ. Համբարձումյանի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործի նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է քննչական խմբին, որի ղեկավար է նշանակվել ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանը: /հ.1 գ-թ 83-86/
5. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի 2011թ. սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը թիվ 61203311 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրա նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /հ.1 գ-թ 111-113/
5. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի 2011թ. սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործով մեղադրյալ Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին: /հ.1 գ-թ 117-118/
6. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի 2012թ. օգոստոսի 10-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործով Ա. Մուշեղյանին 22.09.2011թ. առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է նրա յուրացրած գումարի չափով և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով: /հ.1 գ-թ 173-174/
7. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի 2012թ. օգոստոսի 10-ի որոշմամբ Ա. Մուշեղյանը թիվ 61203311 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրա նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով: /հ.1 գ-թ 175-177/
8. ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալ, ՔԳՎ պետ Գ. Համբարձումյանի 2013թ. հունիսի 8-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործի նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է քննչական խմբին, որի ղեկավար է նշանակվել ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության քննչական խմբի ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ. Սահակյանը: /հ.2 գ-թ 15-16/
9. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության քննչական խմբի ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ. Սահակյանի 2013թ. հունիսի 8-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն: /հ.2 գ-թ 17/
10. ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ. Սահակյանի 2013թ. հուլիսի 2-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործով Ա. Մուշեղյանին 10.08.2012թ.-ին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /հ.2 գ-թ 173-174/
11. ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ. Սահակյանի 2013թ. հուլիսի 2-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործով Ա. Մուշեղյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրա նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /հ.2 գ-թ 175-177/
12. ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ. Սահակյանի 2013թ. հուլիսի 4-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալ Ա. Մուշեղյանի վերաբերյալ մասը, որին շնորհվել է թիվ 69106713 համարը: /հ.1 գ-թ 1/
13. 2013թ. հուլիսի 16-ին թիվ 69106713 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/` ըստ էության քննելու համար, որն Առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է 2013թ. հուլիսի 18-ին: /հ.2 գ-թ 185-195, հ.3 գ-թ 1/
14. Առաջին ատյանի դատարանի 2013թ. հուլիսի 19-ի որոշմամբ թիվ ԵԿԴ/0134/01/13 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2013թ. օգոստոսի 2-ի որոշմամբ այն նշանակվել է դատական քննության: /հ.3 գ-թ 2, 5/
15. Առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. ապրիլի 9-ի որոշմամբ թիվ ԵԿԴ/0134/01/13 քրեական գործով ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեկան հետապնդումը դադարեցվել է` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով: /հ.4 գ-թ 63-66/
16. Առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. ապրիլի 9-ի դատավճռով ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 12-րդ և 13-րդ հոդվածների կիրառմամբ նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել` ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարվել է, և Ա. Մուշեղյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի որոշվել է բռնագանձել 3.062.580 /երեք միլիոն վաթսուներկու հազար հինգհարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում։
Քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված` կենսաթոշակառուների տվյալները պարունակող կենսաթոշակների վճարային ցուցակների և այլ փաստաթղթի կարգով որպես ապացույց ճանաչված` ՀՀ Ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսական վերահսկողության տեսչության կողմից 2011թ. ապրիլի 7-ին կազմված թիվ 8 միջանկյալ ակտի և դրան կից հավելվածների պատճենները, որոշվել է պահել քրեական գործի հետ միասին: /հ.4 գ-թ 67-77/
17. Ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պաշտպան Լ. Ավետիսյանը 2014թ. մայիսի 8-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել վերոհիշյալ դատավճռի դեմ: Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան Վերաքննիչ դատարանում չի ստացվել:
18. Քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2014թ. մայիսի 14-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2014թ. մայիսի 16-ի որոշմամբ պաշտպան Լ. Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
Գործի փաստական հանգամանքները
19. Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանը դատապարտվել է հետևյալ արարքը կատարելու համար.
Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության աշխատակազմի վճարումների ծառայության /այսուհետև` Վճարային ծառայության/ պետի 2004թ. հունվարի 13-ի թիվ 03-Կ հրամանով մինչև 2010թ. դեկտեմբերն աշխատել է վճարային ծառայության Երևան քաղաքի «Կենտրոն-1» տարածքային բաժանմունքում որպես վճարող-տեսուչ։
Հանդիսանալով նյութական պատասխանատու անձ` Անահիտ Մուշեղյանը վճարումների ծառայության կանոնադրության համաձայն լիազորված է եղել ստորաբաժանման կենսաթոշակների վճարման լիազորություններով և կենսաթոշակների գումարները, ըստ սպասարկման հասցեների, վճարել է տարածքային բաժանմունքից, իսկ որոշ դեպքերում` կենսաթոշակառուների բնակարաններ այցելելու միջոցով։
ՀՀ-ից բացակայած կամ մահացած, սակայն կենսաթոշակների վճարային ցուցակներից չհանված կենսաթոշակառուների տվյալները պարզելով և այդ հանգամանքներից օգտվելով, պետությունից յուրացման եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2006-2010թթ. ընթացքում Ա. Մուշեղյանն իրավունք վերապահող և պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող վճարային ցուցակներում ընդգրկված այդ կենսաթոշակառուների ստորագրությունները կեղծելով` նրանց անվամբ անհիմն ելքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է առանձնապես խոշոր չափերի, ընդհանուր` 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարները:
Այսպես, Ա. Մուշեղյանը վերը նկարագրված եղանակով յուրացմամբ հափշտակել է հանգուցյալ կենսաթոշակառուներ Հրաչիկ Գրիգորյանի անվամբ` 2006թ. հուլիսից 2010թ. հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված, ընդհանուր 1.029.560 ՀՀ դրամ, Թամարա Ալեքսանյանի անվամբ 2010թ. փետրվարին անհիմն ելքագրված 30.246 ՀՀ դրամ, Արթուր Մանուկյանի անվամբ 2010թ. ապրիլին անհիմն ելքագրված 11.400 ՀՀ դրամ, Արմենուհի Հունանյանի անվամբ 2010թ. ապրիլին անհիմն ելքագրված 30.464 ՀՀ դրամ, Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայած կենսաթոշակառուներ` Ռոզա Աղավելյանի անվամբ 2009թ. հունիսից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված, ընդհանուր 298.888 ՀՀ դրամ, Մարինե Ամիրխանյանի անվամբ 2009թ. օգոստոսից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 220.914 ՀՀ դրամ, Ադելլա Թորոսյանի անվամբ 2009թ. հոկտեմբերից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 314.540 ՀՀ դրամ, Ալլա Շահնազարովայի անվամբ 2009թ. նոյեմբերից 2010թ. նոյեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 422.112 ՀՀ դրամ, ժաննա Հակոբյանի անվամբ 2010թ. հունվարից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 404.912 ՀՀ դրամ, Իրինա Գասպաոյանի անվամբ 2010թ. հուլիսից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 143.736 ՀՀ դրամ, Վարսենիկ Պետրոսյանցի անվամբ 2010թ. օգոստոսից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 135.270 ՀՀ դրամ, Արամ Դանիելյանի անվամբ 2010թ. նոյեմբերին և դեկտեմբերին անհիմն ելքագրված ընդհանուր 73.632 ՀՀ դրամ և Ազատուհի Չոլակյանի անվամբ 2010թ. դեկտեմբերին անհիմն ելքագրված 20.538 ՀՀ դրամ կենսաթոշակների գումարները։
Արդյունքում, Ա. Մուշեղյանը պետությունից յուրացմամբ հափշտակել է 13 կենսաթոշակառուների անվամբ անհիմն ելքագրած, առանձնապես խոշոր չափերի` ընդհանուրը 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակների գումարը, որը ծախսել է իր կարիքների համար:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
20. Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պաշտպան Լ. Ավետիսյանը նշել է, որ պաշտպանության կողմը համաձայն չէ ստորադաս դատարանի կայացրած ակտի հետ, քանի որ այն կայացվել է դատավարական իրավունքի նորմերի էական խախտումներով, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Դատարանը ամբողջությամբ չի ուսումնասիրել ու գնահատել ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամաններն ու նրա անձը բնութագրող տվյալները և գտել է, որ նրա կողմից կատարած արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման:
Դատարանը չի անդրադարձել Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթները կիրառելու մասին պաշտպանական կողմի միջնորդությանը, և ընդհանրապես, դատավճռով չի անդրադարձել ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու հիմքերի առկայության հարցին:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգմանք է դիտել միայն հանցագործությամբ պատճառված վնասը մասամբ` 73.632 ՀՀ դրամի չափով, կամովին հատուցելը:
Որպես Ա. Մուշեղյանի անձը բնութագրվող հանգամանք դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով անցնում է որպես դատվածություն չունեցող անձ, ինչպես նաև, որ 2010թ.-ի դեկտեմբեր ամսից ունի գործազուրկի կարգավիճակ:
Քրեական գործի դատաքննությամբ հիմնավորվել է, որ Ա. Մուշեղյանը նախաքննության ընթացքում կամովին հատուցել է Ռոզա Աղավելյանի անվամբ 2009թ. հունիս ամսին ելքագրված թոշակի 21.000 ՀՀ դրամ գումարը, Արամ Դանիելյանի անվամբ 2010թ. նոյմբեր և դեկտեմբեր ամիսների համար ելքագրված ընդհանուր 73.635 ՀՀ դրամ կենասաթոշակի գումարը, և Ժաննա Հակոբյանի անվամբ 2009թ. դեկտեմբերից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում ելքագրված 404.912 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի ընդհանուր գումարից 160.000 ՀՀ դրամ գումարը:
Պարզվել է, որ Ա. Մուշեղյանը մինչև գործով որպես մեղադրյալ ներգրավվելը, անհիմն ելքագրված և յուրացման եղանակով հափշտակված առանձնապես խոշոր չափերի 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարից նշված կենսաթոշակառուներին կամովին վերադարձրել է ընդհանուր 254.632 ՀՀ դրամ գումար: Մինչդեռ հիմնավորված է համարվել միայն Արամ Դանիելյանին 73.635 ՀՀ դրամ կենասաթոշակի գումար վերադարձնելու հանգամանքը:
Բացի այդ, պատճառած վնասը հատուցելու նպատակով 2014թ. ապրիլի 28-ին Ա. Մուշեղյանը «Կոնվերս Բանկ» ՓԲԸ-ի «Զեյթուն» մասնաճյուղում շահառուի` ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության «աշխատանքային կենսաթոշակներ» հաշվին կատարել է 180.000 ՀՀ դրամի վճարում:
Առաջադրված մեղադրանքում Ա. Մուշեղյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ: Իր վարքագծով օժանդակել է գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, խնդրել է իրեն ներել: Այսինքն, պատժի նպատակներից սոցիալական արդարության վերականգնումն, արդեն իսկ, իրագործվել է:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը, 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, 61-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերը, 63-րդ հոդվածը` պաշտպան Լ. Ավետիսյանը նշել է, որ Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է հաշվի առնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքներն ու նրա անձը բնութագրող տվյալները, այն է` նախկինում դատապարտված ու արատավորված չլինելու հանգամանքը, նախաքննության ընթացքում ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալու, հանցագործության բացահայտմանն աջակցելու, կատարած վատ արարքը գիտակցելու և զղջալու հանգամանքը, պատճառած վնասը կամավոր, մասնակիորեն /254.632-ին գումարած 180.000 ՀՀ դրամ հավասար կլինի 434.632 ՀՀ դրամ/ վերականգնելու հանգամանքը, 2010թ.-ի դեկտեմբեր ամսից գործազուրկի կարգավիճակը, դրական բնութագիրը, մշտական բնակության վայր ունենալու հանգամանքը, «Զարկերակային հիպերտենազիա, հիպերտոնիկ կրիզ» և «Ձախ ստորին վերջույթի վարիկոզ հիվանդություն, առոզիվ արյունահոսություն սրունք-թաթային հատվածում» ախտորոշումներով հիվանդությամբ տառապելու հանգամանքը, 61 տարեկան հասակը, այրի, զավակներ չունենալու և խնամքի կարիք ունենալու հանգամանքներր, բնակարան չունենալու, հարազատների տանը բնակվելու և նյութական անապահով վիճակը:
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող թվարկված հանգամանքներն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից չեն դիտվել որպես նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և նրա անձը բնութագրող հանգամանքներ:
2007-2009թթ. Ա. Մուշեղյանի ամուսին Մեսրոպ Բաբայանը տառապել է «Քաղծկեղային ինտոքսիկացիա, ուղիղ աղիքի քաղծկեղ» հիվանդությամբ: Ամուսնուն բուժելու, իսկ ապա 2009թ. հունվարի 19-ին նրա հուղարկավորության և այլ արարողությունները կազմակերպելու ու հոգալու համար չունենալով ֆինանսական միջոցներ և օգտվելով այն հանգամանքից, որ պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող վճարային ցուցակներում նշված անձինք չեն ներկայացել կենսաթոշակի գումարներն ստանալու համար, կեղծել է նրանց ստորագրությունները, գումարներն ստացել ու հոգացել է իր նշված կարիքները: ՌԴ-ում արտագնա աշխատանքի մեկնած նրա խորդ որդին խոստացել է օգնել իր հոր բուժման ու հուղարկավորության նպատակով ծախսած նշված գումարները` դրանք թոշակառուներին հետ վերադարձնելու համար, սակայն վերջինս գումար չի ուղարկել, իսկ Ա. Մուշեղյանը չի կարողացել վերադարձնել անօրինական ելքագրած գումարները:
Հանցագործության կատարմանը նպաստել է նաև այն հանգամանքը, որ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության աշխատակազմի վճարային ծառայության համակարգում, տվյալ ժամանակահատվածում, տեղ գտած թերությունների ու տեղեկատվության բացակայության պայմաններում, կենսաթոշակներ վճարող տեսուչը ժամանակին չի տեղեկացվել կենսաթոշակառուների մահվան կամ հանրապետությունից բացակայելու մասին, ծառայության կողմից շարունակվել է մահացած ու բացակա անձանց անուններով կենսաթոշակի գումարներ ելքագրվել, որի պայմաններում էլ հնարավոր է եղել նման հանցավոր արարք կատարելը:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-8-րդ, 13-րդ կետերը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 12.06.2007թ. թիվ ՎԲ-124/07 որոշման իրավական դրույթերը` պաշտպան Լ. Ավետիսյանը նշել է, որ քրեական գործով իր պաշտպանյալի անձը բնութագրող բավարար տվյալները հիմք են տալիս հանգել հետևության, որ նրա անձը դադարել է հանրության համար վտանգավորություն ներկայացնել` նկատի ունենալով քրեական գործի նախաքննության ու դատաքննության ընթացքում նրա դրսևորած պատշաճ վարքագիծը, այն, որ նա անկախ իր նյութական վիճակից միջոցներ է ձեռնարկում պատճառած նյութական վնասը հատուցելու ուղղությամբ, որը շարունակական է լինելու` հաշվի առնելով նրա տարիքր և առողջական վիճակը, նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելը բխում է քրեական գործի նյութերից ու օրենքի պահանջից` նրա կողմից կատարած հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խիստ տեսակը կարող է ապահովել պատժի նպատակները:
Վերը նշված դատավարական իրավունքի խախտումները, որոնք ազդել են ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի վերաբերյալ պատժի մասով գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ կետերի, 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիման վրա դատական ակտը բեկանելու, փոփոխելու հիմք են:
21. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ, 3761-րդ, 3801-րդ, 381-րդ, 395-րդ և 398-րդ հոդվածների պահանջներով` ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պաշտպան Լ. Ավետիսյանը խնդրել է Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ թիվ ԵԿԴ/0134/01/13 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի 09.04.2014թ. դատավճռով նշանակված 4 /չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկումը փոփոխել, նրա նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթները, կայացնել դատական ակտ` նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով ամբաստանյալի և պաշտպանի ելույթները, լսելով դատախազի պատասխան ելույթը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ ստորադաս դատարանի դատական ակտը քաղաքացիական հայցի մասով փոփոխել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
22. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`/…/
6/ ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7/ ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը/…/>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածում սահմանված են պատժի հասկացությունը և նպատակները:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածը սահմանում է. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասը նշում է. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի առաջին մասում նախատեսված են պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում:
23. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է. <<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:>>:
Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
24. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
25. Առաջին ատյանի դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` մեղադրյալի, գործով վկաների ցուցմունքները, մեղադրյալ Անահիտ Մուշեղյանի մասնակցությամբ կազմված զննության արձանագրությունը, այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչված ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսական վերահսկողության տեսչության կողմից կազմված 2011թ.-ի ապրիլի 7-ի թիվ 8 միջանկյալ ակտը, իրեղեն ապացույց ճանաչված` կենսաթոշակառուների տվյալները պարունակող կենսաթոշակների վճարային ցուցակները, գտել է, որ ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարքը և որ վերջինս ենթակա է պատժի:
Պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ` նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
26. Որպես Ա. Մուշեղյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով անցնում է որպես դատվածություն չունեցող անձ, ինչպես նաև` այն, որ նա 2010թ.-ի դեկտեմբեր ամսից ունի գործազուրկի կարգավիճակ:
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել հանցագործությամբ պատճառված վնասը մասամբ` 73.632 ՀՀ դրամի չափով, կամովին հատուցելը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներով հանդես գալը։
Դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի արարքում նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի կողմից կատարված արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման, քանի որ գործի նյութերով հիմնավորված է, որ նա չունի իրեն սեփականության իրավունքով պատկանող որևէ գույք և նշված լրացուցիչ պատժի նշանակումը կկրի ձևական բնույթ:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրել է, որ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժն ամբաստանյալը պետք է կրի:
27. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ հարցը քննարկելիս Վերաքննիչ դատարանը կարևորում է կատարված հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատումը` օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզնունքներին համապատասխան:
28. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի իրացվելիության հարցերը, հաշվի առնելով գործի կոնկրետ հանգամանքները, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, գործի նման փաստական տվյալների առկայության պայմաններում հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ, 63-րդ հոդվածներ/, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի սանկցիայի սահմաններում Ա. Մուշեղյանին դատապարտել է ազատազրկման` 4 /չորս/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, որը համապատասխանում է հանցագործույան ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին և որով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը, և որ վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկներն Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հիմք չեն կարող դառնալ:
29. Առաջին ատյանի դատարանը քննության առնելով ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ընդդեմ Ա. Մուշեղյանի ներկայացված քաղաքացիական հայցն` Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ այն ենթակա է բավարարման ամբողջությամբ` 3.062.580 ՀՀ դրամի չափով, որպես ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի կողմից հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի փոխհատուցում:
30. Վերաքննիչ դատարան ներկայացված վերաքննիչ բողոքին կից` պաշտպանության կողմը ներկայացրել է վճարման հանձնարարագրի անդորրագիր /թիվ` 000254 /250144144/ / առ այն, որ ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանը 2014թ. ապրիլի 28-ին «Կոնվերս Բանկ» ՓԲԸ-ի «Զեյթուն» մասնաճյուղում շահառուի` ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության «աշխատանքային կենսաթոշակներ» հաշվին կատարել է 180.000 /հարյուր ութսուն հազար/ ՀՀ դրամի վճարում:
Վերաքննիչ դատարանում մեղադրող Կ. Հովհաննիսյանը դատաքննության ժամանակ հայտնեց, որ հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանը մասնակի վերականգնել է պատճառված վնասը` կամովին կատարել է 180.000 /հարյուր ութսուն հազար/ ՀՀ դրամի վճարում, ուստի ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը պնդում է 2.882.580 /երկու միլիոն ութ հարյուր ութսուներկու հազար հինգ հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամի չափով:
31. Հաշվի առնելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ընդդեմ Ա. Մուշեղյանի ներկայացված 3.062.580 /երեք միլիոն վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամի չափով քաղաքացիական հայցը ենթակա է փոփոխման` 180.000 /հարյուր ութսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով և Ա. Մուշեղյանից պետք է հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 2.882.580 /երկու միլիոն ութ հարյուր ութսուներկու հազար հինգ հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում:
32. ՀՀ ԱԺ «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 26.05.2011թ. թիվ ԱԺՈ-277-Ն որոշման /այսուհետ նաև` Համաներման ակտ/ 8-րդ կետի 5-րդ ենթակետը Համաներման ակտի 8-րդ կետի 5-րդ ենթակետի համաձայն. «8. Պատժաչափի չկրած մասը կրճատել`/…/
5/ մեկ քառորդով` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի /…/ 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունները կատարելու համար դատապարտված անձանց նկատմամբ:/…/»:
Համաներման ակտի 13-րդ կետի համաձայն. «13. սույն որոշման կատարումը վերապահել`/…/
4/ Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության քրեակատարողական հիմնարկների պետերին` այն անձանց նկատմամբ, որոնք պատիժը կրում են քրեակատարողական հիմնարկներում/…/»:
Համաներման ակտի 15-րդ հոդվածի համաձայն. «15. Սույն որոշումը կիրառվում է այն անձանց նկատմամբ, որոնք հանցագործություն են կատարել մինչև 2011 թվականի մայիսի 1-ը ներառյալ:»:
Հիմք ընդունելով վերագրյալը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ՀՀ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի վարչակազմի կողմից Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ պետք է կիրառվի Համաներման ակտի 8-րդ կետի 5-րդ ենթակետը և Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 09.04.2014թ. դատավճռով Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժաչափի չկրած մասը պետք է կրճատել մեկ քառորդով:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ հոդվածով, 402-րդ հոդվածով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վերաքննիչ բողոքը մերժել:
2. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճիռը` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, փոփոխել քաղաքացիական հայցի մասով:
ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել:
Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 2.882.580 /երկու միլիոն ութ հարյուր ութսուներկու հազար հինգ հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում:
3. Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի նկատմամբ կիրառել <<ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ ազգայի ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 8-րդ կետի 5-րդ ենթակետը և Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճռով նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժաչափի չկրած մասը կրճատել մեկ քառորդով:
4. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Գործ №ԵԿԴ/0134/01/13
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը նախագահող
դատավոր` Մ. Մակյան
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
4 հունիսի 2014 թվականի ք. Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահող դատավոր` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
դատավորներ` Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
մեղադրող` Կ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
պաշտպան` Լ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ա. ՄՈՒՇԵՂՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության պետ Ա. Նիկողոսյանի 2011թ.-ի մայիսի 16-ի որոշմամբ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց լիազորությունները չարաշահելու, առանձնապես խոշոր չափի գումար յուրացնելու, ինչի արդյունքում պետությանը պատճառվել է ծանր հետևանքներ առաջացնող էական վնաս և պաշտոնեական կեղծիք կատարելու վերաբերյալ նյութերով հարուցվել է թիվ 61203311 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 308-րդ հոդվածի 2 մասով և 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /Տե՛ս քրեական գործի նյութեր հ.1 գ-թ 4/
2. Թիվ 61203311 քրեական գործի նախաքննության կատարումը 2011թ. մայիսի 23-ին հանձնարարվել է քննչական խմբին, որի ղեկավար է նշանակվել ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանը: /հ.1 գ-թ 6/
3. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի 2011թ. մայիսի 23-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն: /հ.1 գ-թ 7/
4. ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալ, ՔԳՎ պետ Գ. Համբարձումյանի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործի նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է քննչական խմբին, որի ղեկավար է նշանակվել ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանը: /հ.1 գ-թ 83-86/
5. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի 2011թ. սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը թիվ 61203311 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրա նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /հ.1 գ-թ 111-113/
5. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի 2011թ. սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործով մեղադրյալ Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին: /հ.1 գ-թ 117-118/
6. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի 2012թ. օգոստոսի 10-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործով Ա. Մուշեղյանին 22.09.2011թ. առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է նրա յուրացրած գումարի չափով և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով: /հ.1 գ-թ 173-174/
7. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի 2012թ. օգոստոսի 10-ի որոշմամբ Ա. Մուշեղյանը թիվ 61203311 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրա նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով: /հ.1 գ-թ 175-177/
8. ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալ, ՔԳՎ պետ Գ. Համբարձումյանի 2013թ. հունիսի 8-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործի նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է քննչական խմբին, որի ղեկավար է նշանակվել ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության քննչական խմբի ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ. Սահակյանը: /հ.2 գ-թ 15-16/
9. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության քննչական խմբի ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ. Սահակյանի 2013թ. հունիսի 8-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն: /հ.2 գ-թ 17/
10. ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ. Սահակյանի 2013թ. հուլիսի 2-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործով Ա. Մուշեղյանին 10.08.2012թ.-ին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /հ.2 գ-թ 173-174/
11. ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ. Սահակյանի 2013թ. հուլիսի 2-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործով Ա. Մուշեղյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրա նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /հ.2 գ-թ 175-177/
12. ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ. Սահակյանի 2013թ. հուլիսի 4-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալ Ա. Մուշեղյանի վերաբերյալ մասը, որին շնորհվել է թիվ 69106713 համարը: /հ.1 գ-թ 1/
13. 2013թ. հուլիսի 16-ին թիվ 69106713 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/` ըստ էության քննելու համար, որն Առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է 2013թ. հուլիսի 18-ին: /հ.2 գ-թ 185-195, հ.3 գ-թ 1/
14. Առաջին ատյանի դատարանի 2013թ. հուլիսի 19-ի որոշմամբ թիվ ԵԿԴ/0134/01/13 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2013թ. օգոստոսի 2-ի որոշմամբ այն նշանակվել է դատական քննության: /հ.3 գ-թ 2, 5/
15. Առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. ապրիլի 9-ի որոշմամբ թիվ ԵԿԴ/0134/01/13 քրեական գործով ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեկան հետապնդումը դադարեցվել է` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով: /հ.4 գ-թ 63-66/
16. Առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. ապրիլի 9-ի դատավճռով ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 12-րդ և 13-րդ հոդվածների կիրառմամբ նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել` ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարվել է, և Ա. Մուշեղյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի որոշվել է բռնագանձել 3.062.580 /երեք միլիոն վաթսուներկու հազար հինգհարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում։
Քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված` կենսաթոշակառուների տվյալները պարունակող կենսաթոշակների վճարային ցուցակների և այլ փաստաթղթի կարգով որպես ապացույց ճանաչված` ՀՀ Ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսական վերահսկողության տեսչության կողմից 2011թ. ապրիլի 7-ին կազմված թիվ 8 միջանկյալ ակտի և դրան կից հավելվածների պատճենները, որոշվել է պահել քրեական գործի հետ միասին: /հ.4 գ-թ 67-77/
17. Ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պաշտպան Լ. Ավետիսյանը 2014թ. մայիսի 8-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել վերոհիշյալ դատավճռի դեմ: Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան Վերաքննիչ դատարանում չի ստացվել:
18. Քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2014թ. մայիսի 14-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2014թ. մայիսի 16-ի որոշմամբ պաշտպան Լ. Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
Գործի փաստական հանգամանքները
19. Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանը դատապարտվել է հետևյալ արարքը կատարելու համար.
Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության աշխատակազմի վճարումների ծառայության /այսուհետև` Վճարային ծառայության/ պետի 2004թ. հունվարի 13-ի թիվ 03-Կ հրամանով մինչև 2010թ. դեկտեմբերն աշխատել է վճարային ծառայության Երևան քաղաքի «Կենտրոն-1» տարածքային բաժանմունքում որպես վճարող-տեսուչ։
Հանդիսանալով նյութական պատասխանատու անձ` Անահիտ Մուշեղյանը վճարումների ծառայության կանոնադրության համաձայն լիազորված է եղել ստորաբաժանման կենսաթոշակների վճարման լիազորություններով և կենսաթոշակների գումարները, ըստ սպասարկման հասցեների, վճարել է տարածքային բաժանմունքից, իսկ որոշ դեպքերում` կենսաթոշակառուների բնակարաններ այցելելու միջոցով։
ՀՀ-ից բացակայած կամ մահացած, սակայն կենսաթոշակների վճարային ցուցակներից չհանված կենսաթոշակառուների տվյալները պարզելով և այդ հանգամանքներից օգտվելով, պետությունից յուրացման եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2006-2010թթ. ընթացքում Ա. Մուշեղյանն իրավունք վերապահող և պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող վճարային ցուցակներում ընդգրկված այդ կենսաթոշակառուների ստորագրությունները կեղծելով` նրանց անվամբ անհիմն ելքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է առանձնապես խոշոր չափերի, ընդհանուր` 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարները:
Այսպես, Ա. Մուշեղյանը վերը նկարագրված եղանակով յուրացմամբ հափշտակել է հանգուցյալ կենսաթոշակառուներ Հրաչիկ Գրիգորյանի անվամբ` 2006թ. հուլիսից 2010թ. հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված, ընդհանուր 1.029.560 ՀՀ դրամ, Թամարա Ալեքսանյանի անվամբ 2010թ. փետրվարին անհիմն ելքագրված 30.246 ՀՀ դրամ, Արթուր Մանուկյանի անվամբ 2010թ. ապրիլին անհիմն ելքագրված 11.400 ՀՀ դրամ, Արմենուհի Հունանյանի անվամբ 2010թ. ապրիլին անհիմն ելքագրված 30.464 ՀՀ դրամ, Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայած կենսաթոշակառուներ` Ռոզա Աղավելյանի անվամբ 2009թ. հունիսից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված, ընդհանուր 298.888 ՀՀ դրամ, Մարինե Ամիրխանյանի անվամբ 2009թ. օգոստոսից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 220.914 ՀՀ դրամ, Ադելլա Թորոսյանի անվամբ 2009թ. հոկտեմբերից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 314.540 ՀՀ դրամ, Ալլա Շահնազարովայի անվամբ 2009թ. նոյեմբերից 2010թ. նոյեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 422.112 ՀՀ դրամ, ժաննա Հակոբյանի անվամբ 2010թ. հունվարից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 404.912 ՀՀ դրամ, Իրինա Գասպաոյանի անվամբ 2010թ. հուլիսից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 143.736 ՀՀ դրամ, Վարսենիկ Պետրոսյանցի անվամբ 2010թ. օգոստոսից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 135.270 ՀՀ դրամ, Արամ Դանիելյանի անվամբ 2010թ. նոյեմբերին և դեկտեմբերին անհիմն ելքագրված ընդհանուր 73.632 ՀՀ դրամ և Ազատուհի Չոլակյանի անվամբ 2010թ. դեկտեմբերին անհիմն ելքագրված 20.538 ՀՀ դրամ կենսաթոշակների գումարները։
Արդյունքում, Ա. Մուշեղյանը պետությունից յուրացմամբ հափշտակել է 13 կենսաթոշակառուների անվամբ անհիմն ելքագրած, առանձնապես խոշոր չափերի` ընդհանուրը 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակների գումարը, որը ծախսել է իր կարիքների համար:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
20. Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պաշտպան Լ. Ավետիսյանը նշել է, որ պաշտպանության կողմը համաձայն չէ ստորադաս դատարանի կայացրած ակտի հետ, քանի որ այն կայացվել է դատավարական իրավունքի նորմերի էական խախտումներով, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Դատարանը ամբողջությամբ չի ուսումնասիրել ու գնահատել ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամաններն ու նրա անձը բնութագրող տվյալները և գտել է, որ նրա կողմից կատարած արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման:
Դատարանը չի անդրադարձել Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթները կիրառելու մասին պաշտպանական կողմի միջնորդությանը, և ընդհանրապես, դատավճռով չի անդրադարձել ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու հիմքերի առկայության հարցին:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգմանք է դիտել միայն հանցագործությամբ պատճառված վնասը մասամբ` 73.632 ՀՀ դրամի չափով, կամովին հատուցելը:
Որպես Ա. Մուշեղյանի անձը բնութագրվող հանգամանք դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով անցնում է որպես դատվածություն չունեցող անձ, ինչպես նաև, որ 2010թ.-ի դեկտեմբեր ամսից ունի գործազուրկի կարգավիճակ:
Քրեական գործի դատաքննությամբ հիմնավորվել է, որ Ա. Մուշեղյանը նախաքննության ընթացքում կամովին հատուցել է Ռոզա Աղավելյանի անվամբ 2009թ. հունիս ամսին ելքագրված թոշակի 21.000 ՀՀ դրամ գումարը, Արամ Դանիելյանի անվամբ 2010թ. նոյմբեր և դեկտեմբեր ամիսների համար ելքագրված ընդհանուր 73.635 ՀՀ դրամ կենասաթոշակի գումարը, և Ժաննա Հակոբյանի անվամբ 2009թ. դեկտեմբերից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում ելքագրված 404.912 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի ընդհանուր գումարից 160.000 ՀՀ դրամ գումարը:
Պարզվել է, որ Ա. Մուշեղյանը մինչև գործով որպես մեղադրյալ ներգրավվելը, անհիմն ելքագրված և յուրացման եղանակով հափշտակված առանձնապես խոշոր չափերի 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարից նշված կենսաթոշակառուներին կամովին վերադարձրել է ընդհանուր 254.632 ՀՀ դրամ գումար: Մինչդեռ հիմնավորված է համարվել միայն Արամ Դանիելյանին 73.635 ՀՀ դրամ կենասաթոշակի գումար վերադարձնելու հանգամանքը:
Բացի այդ, պատճառած վնասը հատուցելու նպատակով 2014թ. ապրիլի 28-ին Ա. Մուշեղյանը «Կոնվերս Բանկ» ՓԲԸ-ի «Զեյթուն» մասնաճյուղում շահառուի` ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության «աշխատանքային կենսաթոշակներ» հաշվին կատարել է 180.000 ՀՀ դրամի վճարում:
Առաջադրված մեղադրանքում Ա. Մուշեղյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ: Իր վարքագծով օժանդակել է գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, խնդրել է իրեն ներել: Այսինքն, պատժի նպատակներից սոցիալական արդարության վերականգնումն, արդեն իսկ, իրագործվել է:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը, 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, 61-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերը, 63-րդ հոդվածը` պաշտպան Լ. Ավետիսյանը նշել է, որ Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է հաշվի առնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքներն ու նրա անձը բնութագրող տվյալները, այն է` նախկինում դատապարտված ու արատավորված չլինելու հանգամանքը, նախաքննության ընթացքում ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալու, հանցագործության բացահայտմանն աջակցելու, կատարած վատ արարքը գիտակցելու և զղջալու հանգամանքը, պատճառած վնասը կամավոր, մասնակիորեն /254.632-ին գումարած 180.000 ՀՀ դրամ հավասար կլինի 434.632 ՀՀ դրամ/ վերականգնելու հանգամանքը, 2010թ.-ի դեկտեմբեր ամսից գործազուրկի կարգավիճակը, դրական բնութագիրը, մշտական բնակության վայր ունենալու հանգամանքը, «Զարկերակային հիպերտենազիա, հիպերտոնիկ կրիզ» և «Ձախ ստորին վերջույթի վարիկոզ հիվանդություն, առոզիվ արյունահոսություն սրունք-թաթային հատվածում» ախտորոշումներով հիվանդությամբ տառապելու հանգամանքը, 61 տարեկան հասակը, այրի, զավակներ չունենալու և խնամքի կարիք ունենալու հանգամանքներր, բնակարան չունենալու, հարազատների տանը բնակվելու և նյութական անապահով վիճակը:
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող թվարկված հանգամանքներն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից չեն դիտվել որպես նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և նրա անձը բնութագրող հանգամանքներ:
2007-2009թթ. Ա. Մուշեղյանի ամուսին Մեսրոպ Բաբայանը տառապել է «Քաղծկեղային ինտոքսիկացիա, ուղիղ աղիքի քաղծկեղ» հիվանդությամբ: Ամուսնուն բուժելու, իսկ ապա 2009թ. հունվարի 19-ին նրա հուղարկավորության և այլ արարողությունները կազմակերպելու ու հոգալու համար չունենալով ֆինանսական միջոցներ և օգտվելով այն հանգամանքից, որ պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող վճարային ցուցակներում նշված անձինք չեն ներկայացել կենսաթոշակի գումարներն ստանալու համար, կեղծել է նրանց ստորագրությունները, գումարներն ստացել ու հոգացել է իր նշված կարիքները: ՌԴ-ում արտագնա աշխատանքի մեկնած նրա խորդ որդին խոստացել է օգնել իր հոր բուժման ու հուղարկավորության նպատակով ծախսած նշված գումարները` դրանք թոշակառուներին հետ վերադարձնելու համար, սակայն վերջինս գումար չի ուղարկել, իսկ Ա. Մուշեղյանը չի կարողացել վերադարձնել անօրինական ելքագրած գումարները:
Հանցագործության կատարմանը նպաստել է նաև այն հանգամանքը, որ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության աշխատակազմի վճարային ծառայության համակարգում, տվյալ ժամանակահատվածում, տեղ գտած թերությունների ու տեղեկատվության բացակայության պայմաններում, կենսաթոշակներ վճարող տեսուչը ժամանակին չի տեղեկացվել կենսաթոշակառուների մահվան կամ հանրապետությունից բացակայելու մասին, ծառայության կողմից շարունակվել է մահացած ու բացակա անձանց անուններով կենսաթոշակի գումարներ ելքագրվել, որի պայմաններում էլ հնարավոր է եղել նման հանցավոր արարք կատարելը:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-8-րդ, 13-րդ կետերը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 12.06.2007թ. թիվ ՎԲ-124/07 որոշման իրավական դրույթերը` պաշտպան Լ. Ավետիսյանը նշել է, որ քրեական գործով իր պաշտպանյալի անձը բնութագրող բավարար տվյալները հիմք են տալիս հանգել հետևության, որ նրա անձը դադարել է հանրության համար վտանգավորություն ներկայացնել` նկատի ունենալով քրեական գործի նախաքննության ու դատաքննության ընթացքում նրա դրսևորած պատշաճ վարքագիծը, այն, որ նա անկախ իր նյութական վիճակից միջոցներ է ձեռնարկում պատճառած նյութական վնասը հատուցելու ուղղությամբ, որը շարունակական է լինելու` հաշվի առնելով նրա տարիքր և առողջական վիճակը, նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելը բխում է քրեական գործի նյութերից ու օրենքի պահանջից` նրա կողմից կատարած հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խիստ տեսակը կարող է ապահովել պատժի նպատակները:
Վերը նշված դատավարական իրավունքի խախտումները, որոնք ազդել են ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի վերաբերյալ պատժի մասով գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ կետերի, 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիման վրա դատական ակտը բեկանելու, փոփոխելու հիմք են:
21. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ, 3761-րդ, 3801-րդ, 381-րդ, 395-րդ և 398-րդ հոդվածների պահանջներով` ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պաշտպան Լ. Ավետիսյանը խնդրել է Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ թիվ ԵԿԴ/0134/01/13 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի 09.04.2014թ. դատավճռով նշանակված 4 /չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկումը փոփոխել, նրա նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթները, կայացնել դատական ակտ` նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով ամբաստանյալի և պաշտպանի ելույթները, լսելով դատախազի պատասխան ելույթը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ ստորադաս դատարանի դատական ակտը քաղաքացիական հայցի մասով փոփոխել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
22. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`/…/
6/ ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7/ ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը/…/>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածում սահմանված են պատժի հասկացությունը և նպատակները:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածը սահմանում է. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասը նշում է. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի առաջին մասում նախատեսված են պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում:
23. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է. <<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:>>:
Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
24. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
25. Առաջին ատյանի դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` մեղադրյալի, գործով վկաների ցուցմունքները, մեղադրյալ Անահիտ Մուշեղյանի մասնակցությամբ կազմված զննության արձանագրությունը, այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչված ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսական վերահսկողության տեսչության կողմից կազմված 2011թ.-ի ապրիլի 7-ի թիվ 8 միջանկյալ ակտը, իրեղեն ապացույց ճանաչված` կենսաթոշակառուների տվյալները պարունակող կենսաթոշակների վճարային ցուցակները, գտել է, որ ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարքը և որ վերջինս ենթակա է պատժի:
Պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ` նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
26. Որպես Ա. Մուշեղյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով անցնում է որպես դատվածություն չունեցող անձ, ինչպես նաև` այն, որ նա 2010թ.-ի դեկտեմբեր ամսից ունի գործազուրկի կարգավիճակ:
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել հանցագործությամբ պատճառված վնասը մասամբ` 73.632 ՀՀ դրամի չափով, կամովին հատուցելը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներով հանդես գալը։
Դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի արարքում նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի կողմից կատարված արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման, քանի որ գործի նյութերով հիմնավորված է, որ նա չունի իրեն սեփականության իրավունքով պատկանող որևէ գույք և նշված լրացուցիչ պատժի նշանակումը կկրի ձևական բնույթ:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրել է, որ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժն ամբաստանյալը պետք է կրի:
27. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ հարցը քննարկելիս Վերաքննիչ դատարանը կարևորում է կատարված հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատումը` օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզնունքներին համապատասխան:
28. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի իրացվելիության հարցերը, հաշվի առնելով գործի կոնկրետ հանգամանքները, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, գործի նման փաստական տվյալների առկայության պայմաններում հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ, 63-րդ հոդվածներ/, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի սանկցիայի սահմաններում Ա. Մուշեղյանին դատապարտել է ազատազրկման` 4 /չորս/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, որը համապատասխանում է հանցագործույան ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին և որով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը, և որ վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկներն Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հիմք չեն կարող դառնալ:
29. Առաջին ատյանի դատարանը քննության առնելով ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ընդդեմ Ա. Մուշեղյանի ներկայացված քաղաքացիական հայցն` Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ այն ենթակա է բավարարման ամբողջությամբ` 3.062.580 ՀՀ դրամի չափով, որպես ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի կողմից հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի փոխհատուցում:
30. Վերաքննիչ դատարան ներկայացված վերաքննիչ բողոքին կից` պաշտպանության կողմը ներկայացրել է վճարման հանձնարարագրի անդորրագիր /թիվ` 000254 /250144144/ / առ այն, որ ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանը 2014թ. ապրիլի 28-ին «Կոնվերս Բանկ» ՓԲԸ-ի «Զեյթուն» մասնաճյուղում շահառուի` ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության «աշխատանքային կենսաթոշակներ» հաշվին կատարել է 180.000 /հարյուր ութսուն հազար/ ՀՀ դրամի վճարում:
Վերաքննիչ դատարանում մեղադրող Կ. Հովհաննիսյանը դատաքննության ժամանակ հայտնեց, որ հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանը մասնակի վերականգնել է պատճառված վնասը` կամովին կատարել է 180.000 /հարյուր ութսուն հազար/ ՀՀ դրամի վճարում, ուստի ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը պնդում է 2.882.580 /երկու միլիոն ութ հարյուր ութսուներկու հազար հինգ հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամի չափով:
31. Հաշվի առնելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ընդդեմ Ա. Մուշեղյանի ներկայացված 3.062.580 /երեք միլիոն վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամի չափով քաղաքացիական հայցը ենթակա է փոփոխման` 180.000 /հարյուր ութսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով և Ա. Մուշեղյանից պետք է հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 2.882.580 /երկու միլիոն ութ հարյուր ութսուներկու հազար հինգ հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում:
32. ՀՀ ԱԺ «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 26.05.2011թ. թիվ ԱԺՈ-277-Ն որոշման /այսուհետ նաև` Համաներման ակտ/ 8-րդ կետի 5-րդ ենթակետը Համաներման ակտի 8-րդ կետի 5-րդ ենթակետի համաձայն. «8. Պատժաչափի չկրած մասը կրճատել`/…/
5/ մեկ քառորդով` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի /…/ 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունները կատարելու համար դատապարտված անձանց նկատմամբ:/…/»:
Համաներման ակտի 13-րդ կետի համաձայն. «13. սույն որոշման կատարումը վերապահել`/…/
4/ Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության քրեակատարողական հիմնարկների պետերին` այն անձանց նկատմամբ, որոնք պատիժը կրում են քրեակատարողական հիմնարկներում/…/»:
Համաներման ակտի 15-րդ հոդվածի համաձայն. «15. Սույն որոշումը կիրառվում է այն անձանց նկատմամբ, որոնք հանցագործություն են կատարել մինչև 2011 թվականի մայիսի 1-ը ներառյալ:»:
Հիմք ընդունելով վերագրյալը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ՀՀ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի վարչակազմի կողմից Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ պետք է կիրառվի Համաներման ակտի 8-րդ կետի 5-րդ ենթակետը և Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 09.04.2014թ. դատավճռով Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժաչափի չկրած մասը պետք է կրճատել մեկ քառորդով:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ հոդվածով, 402-րդ հոդվածով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վերաքննիչ բողոքը մերժել:
2. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճիռը` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, փոփոխել քաղաքացիական հայցի մասով:
ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել:
Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 2.882.580 /երկու միլիոն ութ հարյուր ութսուներկու հազար հինգ հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում:
3. Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի նկատմամբ կիրառել <<ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ ազգայի ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 8-րդ կետի 5-րդ ենթակետը և Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճռով նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժաչափի չկրած մասը կրճատել մեկ քառորդով:
4. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Գործ
ԵԿԴ/0134/01/13
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/
Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ Կ. Կարապետյանի
Ժ. Մինասյանի
Մասնակցությամբ՝
Մեղադրող Հ. Ենոքյանի
Հանրային պաշտպան Լ. Ավետիսյանի
2014թ. ապրիլի 9-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի` ծնված 09.10.1953թ.,
Սյունիքի շրջանի Օխչի գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ
քաղաքացի, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, այրի,
չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված է
ք. Երևան, Էմինեսկու փող. 24/4 հասցեում, բնակվում ք.
Երևան, Գերցենի փող., 16 տանը, խափանման միջոց ընտրված
ստորագրությունը չհեռանալու մասին ընտրվել է 22.09.2011
թվականին, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ
հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Գործով մեղադրյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության աշխատակազմի վճարումների ծառայության /այսուհետև՝ Վճարային ծառայության/ պետի 2004թ. հունվարի 13-ի թիվ 03-Կ հրամանով մինչև 2010թ. դեկտեմբերն աշխատել է վճարային ծառայության Երևան քաղաքի «Կենտրոն-1» տարածքային բաժանմունքում որպես վճարող-տեսուչ։
Հանդիսանալով նյութական պատասխանատու անձ, Անահիտ Մուշեղյանը վճարումների ծառայության կանոնադրության համաձայն լիազորված է եղել ստորաբաժանման կենսաթոշակների վճարման լիազորություններով և կենսաթոշակների գումարները, ըստ սպասարկման հասցեների, վճարել է տարածքային բաժանմունքից, իսկ որոշ դեպքերում՝ կենսաթոշակառուների բնակարաններ այցելելու միջոցով։
Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայած կամ մահացած, սակայն կենսաթոշակների վճարային ցուցակներից չհանված կենսաթոշակառուների տվյալները պարզելով և այդ հանգամանքներից օգտվելով, պետությունից յուրացման եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2006-2010թթ. ընթացքում Անահիտ Մուշեղյանը իրավունք վերապահող և պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող վճարային ցուցակներում ընդգրկված այդ կենսաթոշակառուների ստորագրությունները կեղծելով՝ նրանց անվամբ անհիմն ելքագրել և յուրացման եղանակով հաւիշտակել է առանձնապես խոշոր չափերի, ընդհանուր՝ 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարները։
Այսպես.
մեղադրյալ Անահիտ Մուշեղյանը վերը նկարագրված եղանակով յուրացմամբ հափշտակել է հանգուցյալ կենսաթոշակառուներ Հրաչիկ Գրիգորյանի անվամբ՝ 2006թ. հուլիսից 2010թ. հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված, ընդհանուր 1.029.560 ՀՀ դրամ, Թամարա Ալեքսանյանի անվամբ 2010թ. փետրվարին անհիմն ելքագրված 30.246 ՀՀ դրամ, Արթուր Մանուկյանի անվամբ 2010թ. ապրիլին անհիմն ելքագրված 11.400 ՀՀ դրամ, Արմենուհի Հունանյանի անվամբ 2010թ. ապրիլին անհիմն ելքագրված 30.464 ՀՀ դրամ, Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայած կենսաթոշակառուներ՝ Ռոզա Աղավելյանի անվամբ 2009թ. հունիսից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված, ընդհանուր 298.888 ՀՀ դրամ, Մարինե Ամիրխանյանի անվամբ 2009թ. օգոստոսից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 220.914 ՀՀ դրամ, Ադելլա Թորոսյանի անվամբ 2009թ. հոկտեմբերից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 314.540 ՀՀ դրամ, Ալլա Շահնազարովայի անվամբ 2009թ. նոյեմբերից 2010թ. նոյեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 422.112 ՀՀ դրամ, ժաննա Հակոբյանի անվամբ 2010թ. հունվարից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 404.912 ՀՀ դրամ, Իրինա Գասպաոյանի անվամբ 2010թ. հուլիսից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 143.736 ՀՀ դրամ, Վարսենիկ Պետրոսյանցի անվամբ 2010թ. օգոստոսից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 135.270 ՀՀ դրամ, Արամ Դանիելյանի անվամբ 2010թ. նոյեմբերին և դեկտեմբերին անհիմն ելքագրված ընդհանուր 73.632 ՀՀ դրամ և Ազատուհի Չոլակյանի անվամբ 2010թ. դեկտեմբերին անհիմն ելքագրված 20.538 ՀՀ դրամ կենսաթոշակների գումարները։
Արդյունքում՝ Անահիտ Մուշեղյանը պետությունից յուրացմամբ հափշտակել է 13 կենսաթոշակառուների անվամբ անհիմն ելքագրած, առանձնապես խոշոր չափերի՝ ընդհանուրը 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակների գումարը, որը ծախսել է իր կարիքների համար։
Փաստի առթիվ ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության կողմից 16.05.2011թ.-ին հարուցվել է քրեական գործ։
22.09.2011թ.-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի կողմից կայացվել է որոշում` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրա նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Քրեական գործը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի գրասենյակ է ստացվել և մուտքագրվել 18.07.2013թ.-ին։
Դատարանը, սույն գործի քննությամբ կայացրել է որոշում՝ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեկան հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ՝ վերջինիս քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
2.Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանը միջնորդել է դատաքննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքներն իրեն պարզ են, համաձայն է մեղադրանքների հետ և առաջադրված մեղադրանքներում իրեն մեղավոր է ճանաչում լիովին։
Գործով մեղադրական եզրակացությունը հաստատող դատախազ Հ.Ենոքյանը մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս առարկել է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու դեմ, սակայն դատարանում օգտվելով իր դատավարական իրավունքներից, փոխել է իր դիքրորոշումը և հայտնել է, որ չի առարկում արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու դեմ։
Միաժամանակ, վերջինս քաղաքացիական հայց է ներկայացրել ամբաստանյալի դեմ՝ 3.062.580 /երեք միլիոն վաթսուներկու հազար հինգհարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում բռնագանձելու վերաբերյալ։
Ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանն ամբողջովին ընդունել է իր դեմ ներկայացված քաղքացիական հայցը։
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` մեղադրյալի, գործով վկաների ցուցմունքները, մեղադրյալ Անահիտ Մուշեղյանի մասնակցությամբ կազմված զննության արձանագրությունը, այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչված ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսական վերահսկողության տեսչության կողմից կազմված 2011թ.-ի ապրիլի 7-ի թիվ 8 միջանկյալ ակտը, իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ կենսաթոշակառուների տվյալները պարունակող կենսաթոշակների վճարային ցուցակները, գտավ, որ ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարքը։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Այսպիով, դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով ապացույցներն իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված է համարում ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանին մեղսագրված հանցագործությունների կատարումն ամբողջությամբ, որի համար վերջինս ենթակա է պատժի։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ, դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով անցնում է որպես դատվածություն չունեցող անձ, ինչպես նաև այն, որ նա 2010թ.-ի դեկտեմբեր ամսից ունի գործազուրկի կարգավիճակ։
Դատարանը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում հանցագործությամբ պատճառված վնասը մասամբ՝ 73.632 դրամի չափով, կամովին հատուցելը։
/տես` քրեական գործի նյութերը, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն որպես ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում նաև նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներով հանդես գալը։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի համաձայն՝ ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի արարքում նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Ելնելով գործի հանգամանքներից, ինչպես նաև հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի դրույթը, համաձայն որի՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատաuխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար», ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի դրույթը, համաձայն որի՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել uոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպեu նաև կանխել հանցագործությունները» և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասը` համաձայն որի՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով», դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանի կողմից կատարված արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով՝ առանց գույքի բռնագրավման, քանի որ գործի նյութերով հիմնավորված է, որ նա չունի իրեն սեփականության իրավունքով պատկանող որևէ գույք և նշված լրացուցիչ պատժի նշանակումը կկրի ձևական բնույթ։
Դատարանն արձանագրում է, որ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժն ամբաստանյալը պետք է կրի։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ պատժաչափի առումով քրեական օրենքի կիրառման հարցին դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ինչպես ապացուցված և հաստատված համարվեց գործի քննությամբ, իրեն մեղսագրված արարքը Ա.Մուշեղյանը կատարել է մինչև 2010 թվականի դեկտեմբեր ամիսը, այսինքն, այն ժամանակ, երբ դեռևս գործել է 18.04.2003 թվականին ընդունված և նույն թվականի օգոստոսի 01-ից գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը։ Ամբաստանյալի կատարած արարքը նախկինում համապատասխանել է նույն օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետին, ինչը նշված օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն հանդիսացել է ծանր հանցագործություն և պատժվել է ազատազրկմամբ 4-8 տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին Հայաստանի Հանրապետության 2011թ. մայիսի 23-ի թիվ ՀՕ-143-Ն օրենքի 18-րդ հոդվածի համաձայն, որն ուժի մեջ Է մտել 25.05.2011թ.-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան փոփոխվել և խստացվել է` նշված քրեական օրենքով արգելված արարքի համար որպես պատիժ է նախատեսվել դարձյալ ազատազրկումը 5-8 տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։ Այսինքն, պատժաչափի՝ ազատազրկման, նվազագույն սահմանը 4 տարուց բարձրացվել և սամնավել է 5 տարի։
Ասվածից հետևում է, որ 18.04.2003 թվականին ընդունված, նույն թվականի օգոստոսի 01-ից գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան ավելի բարենպաստ հետևանքներ է ստեղծում ամբաստանյալ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատժի առումով։
Այլ կերպ, դատարանը գտնում է, որ նյութական օրենքի տեսանկյունից ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառելի է նրա համար ավելի բարենպաստ օրենքը։
ՀՀ քրեական օրենսgրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով։
2. Հանցանքը կատարելու ժամանակ է համարվում հանրության համար վտանգավոր գործողությունը /անգործությունը/ իրականացնելու ժամանակը` անկախ հետևանքները վրա հասնելու պահից»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի հաձայն՝
«Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն, տարածվում Է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն»։
ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝
«արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»։
Գործով հաստատված համարվեց, որ Անահիտ Մուշեղյանն իրեն մեղսագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքը կատարել է 18.04.2003 թվականին ընդունված, նույն թվականի օգոստոսի 01-ից գործողության մեջ դրված և մինչև 25.05.2011թ.-ին փոփոխությունների ենթարկված քրեական օրենսգրքի գործողության ժամանակահատվածում, ըստ որի` նշված արարքը կատարելու համար նախատեսված է եղել պատիժ` ազատազարկման ձևով 4-8 տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին Հայաստանի Հանրապետության 2011թ. մայիսի 23-ի թիվ ՀՕ-143-Ն օրենքի 18-րդ հոդվածով, որն ուժի մեջ Է մտել 25.05.2011թ.-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետը, որին համապատասխանում է ամբաստանյալի կատարած հանցանքը, պատիժ է նախատեսել` ազատազրկում 5-8 տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։
Այլ կերպ` հաշվի առնելով, որ ներկայումս գործող օրենքն ավելի խիստ պատասխանատվություն է նախատեսում ամբաստանյալի կողմից մինչև 2011թ.-ը կատարած նմանատիպ արարքների համար, ուստի նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի 18.04.2003 թվականին ընդունված, նույն թվականի օգոստոսի 01-ից գործողության մեջ դրված և 2011թ. մայիսի 23-ի թիվ ՀՕ-143-Ն օրենքով փոփոխված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի շրջանակներում, նկատի ունենալով, որ ներկայումս նմանատիպ արարք կատարելու համար նախատեսված պատժաչափը խստացված լինելով չի կարող տարածվել մինչ այդ կատարած հանցանքի վրա։ Այսինքն, խստացնող օրենքը չի կարող հետադարձ ազդեցություն ունենալ Անահիտ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատժի առումով։
Դատարանն արձանագրում է, որ Գ.Պողոսյանի վերաբերյալ ԳԴ1/0013/01/11 որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը օրենքի հետադարձ ուժի մասին հայտնել է իրավական դիրքորոշումներ, որոնք սույն գործով կիրառելի են որպես նախադեպային։
Այսպես` ըստ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հիշյալ որոշման`
«/13/. ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«Արգելվում է նշանակել ավելի ծանր պատիժ, քան կարող էր կիրառվել հանցագործության կատարման պահին գործող օրենքով։ Մարդուն չի կարելի հանցագործության համար մեղավոր ճանաչել, եթե արարքի կատարման պահին գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել։ Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ։ Պատասխանատվություն սահմանող կամ պատասխանատվությունը խստացնող օրենքը հետադարձ ուժ չունի»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն` տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն։
«Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 78-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Իրավական ակտը տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը ծագած հարաբերությունների վրա, այսինքն` ունի հետադարձ ուժ միայն սույն օրենքով և այլ օրենքներով, ինչպես նաև տվյալ իրավական ակտով նախատեսված դեպքերում։
Հետադարձ ուժ չի կարող տրվել իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձանց իրավունքները կամ ազատությունները սահմանափակող, դրանց իրականացման կարգը խստացնող կամ պատասխանատվություն սահմանող կամ պատասխանատվությունը խստացնող կամ պարտականություններ սահմանող կամ պարտականությունների կատարման կարգ սահմանող կամ խստացնող, իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձանց գործունեության նկատմամբ հսկողության կամ վերահսկողության կարգ սահմանող կամ խստացնող, ինչպես նաև նրանց իրավական վիճակն այլ կերպ վատթարացնող իրավական ակտերին։
2. Իրավախախտման համար սահմանված պատասխանատվությունը վերացնող կամ մեղմացնող կամ իրավախախտում կատարած իրավաբանական և ֆիզիկական անձանց դրությունն այլ կերպ բարելավող իրավական ակտը տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը ծագած հարաբերությունների վրա, այսինքն` ունի հետադարձ ուժ, եթե օրենքով կամ այդ իրավական ակտով այլ բան նախատեսված չէ (…)»։
14. Արարքը քրեականացնող կամ հանցագործության համար պատասխանատվությունը խստացնող, ինչպես նաև անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքին հետադարձ ուժ տալու անթույլատրելիությունը և հակառակ դրան` արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքին հետադարձ ուժ տալու պարտադիրությունը բխում է նաև մարդու իրավունքների վերաբերյալ մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջներից։
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Ոչ ոք չի կարող մեղավոր ճանաչվել որևէ գործողության կամ թողտվության հետևանքով որևէ քրեական հանցագործություն կատարելու մեջ, որը, այն կատարվելու պահին գործող ներպետական օրենսդրության կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, չի հանդիսացել քրեական հանցագործություն։ Հավասարապես, չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը կիրառման էր ենթակա քրեական հանցագործության կատարման պահին։ Եթե հանցագործությունը կատարվելուց հետո օրենքով ավելի թեթև պատիժ է սահմանվում, այդ օրենքի գործողությունը տարածվում է տվյալ հանցագործի վրա»։
16. Սույն որոշման 13-14-րդ կետերում շարադրված ներպետական և միջազգային իրավադրույթների, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր։ Այն բացառիկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից շեղումը բացարձակապես անթույլատրելի է։ Սա նշանակում է, որ անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե արարքը կատարելու ժամանակ գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել, ինչպես նաև` հանցանք կատարած անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն այն օրենքով, որը գործել է նրա կողմից արարքը կատարելու ժամանակ։ Nullum crimen, nulla poena sine lege սկզբունքի բաղադրամասերից է նաև այն դրույթը, համաձայն որի` չի կարող կիրառվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որն օրենքով կիրառելի է եղել հանցագործության կատարման պահին։
17. Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ժամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության ընդհանուր կանոնն ունի նաև բացառություն։ Քրեական օրենքը հետադարձ ուժ է ստանում, այսինքն` դրա գործողությունը տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց վրա հետևյալ դեպքերում.
1. նոր օրենքը վերացնում է արարքի հանցավորությունը (ապաքրեականացում),
2. նոր օրենքը մեղմացնում է պատիժը,
3. նոր օրենքն այլ կերպ բարելավում է հանցանք կատարած անձի վիճակը։
Ինչպես երևում է վերոգրյալից, քրեական օրենքին հետադարձ ուժ տալու պայմանները սպառիչ են և ունեն իմպերատիվ բնույթ, այսինքն` եթե նոր ընդունված օրենքը պարունակում է վերը նշված պայմաններից առնվազն մեկը, ապա իրավակիրառող մարմինը պարտավոր է դրա գործողությունը տարածել մինչև օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են այն, սակայն ունեն դատվածություն։
Այն դեպքերում, երբ նոր ընդունված օրենքը միաժամանակ բովանդակում է պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացնող դրույթներ, ապա օրենքը հետադարձ ուժ է ստանում միայն մեղմացման առումով»»։
Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ գործով ուսումնասիրված հիշյալ իրավական նորմերը և դատական դիրքորոշումները վկայում են ամբաստանյալի նկատմամբ 18.04.2003 թվականին ընդունված, նույն թվականի օգոստոսի 01-ից գործողության մեջ դրված և մինչև 2011թ. մայիսի 23-ի թիվ ՀՕ-143-Ն օրենքով փոփոխված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի շրջանակներում պատիժ նշանակելու բավարար հիմքերի առկայության մասին։
Քննվող քրեական գործով ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից 26.09.2013թ-ի դատական նիստի ժամանակ ներկայացվել է հայցադիմում, որում նշել է պետական բյուջեին պատճառված վնասի չափը` 3.062.580 ՀՀ դրամ, և խնդրել է պատասխանողից հօգուտ պետության բռնագանձել այն։
Ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանն ընդունել է ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը։
Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից Անահիտ Մուշեղյանի դեմ ներկայացված հայցապահանջը, գտնում է, որ այն ենթակա է բավարարման` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է նույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով։ Քաղաքացիական դատավարության օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն այդ օրենսգրքով։
Քաղաքացիական հայցով որոշումն ընդունվում է քաղաքացիական օրենսդրության նորմերին համապատասխան։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1058-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ քաղաքացու անձին կամ գույքին, ինչպես նաև իրավաբանական անձի գույքին պատճառված վնասը լրիվ ծավալով ենթակա է հատուցման այն պատճառած անձի կողմից։ Վնասի հատուցման պարտականությունն օրենքով կարող է դրվել վնաս չպատճառած անձի վրա։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 58-րդ հոդվածի համաձայն` տուժող է ճանաչվում այն անձը, ում քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով անմիջականորեն պատճառվել է բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս, իսկ տուժողի իրավահաջորդը վերջինիս՝ որոշակի իրավունքներով, այդ թվում քաղ. հայց ներկայացնելու, օժտված անձն է։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածը սահմանում է, որ քաղաքացիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս։
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` քաղաքացիական հայցը հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների հետևանքով։
Շարադրվածից հետևում է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։
Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի։
Վերոգրյալ հանցագործությունն ամբաստանյալի կողմից կատարելու փաստն ապացուցված համարելով և քննության առնելով ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ընդդեմ Անահիտ Մուշեղյանի ներկայացված քաղաքացիական հայցը, դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է բավարարման ամբողջությամբ` 3.062.580 ՀՀ դրամի չափով, որպես ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանի կողմից հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի փոխհատուցում։
Դատարանն անդրադառնալով Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` չհեռանալու մասին ստորագրության հարցին, գտնում է, որ այն պետք թողնվի անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ վերջինս, ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատարանում գործը քննվելիս մշտապես դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, որը հիմք է նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու համար։
Լուծելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով` դատարանը գտնում է, որ այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչված ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսական վերահսկողության տեսչության կողմից կազմված 2011թ.-ի ապրիլի 7-ի թիվ 8 միջանկյալ ակտը և դրան կից հավելվածների պատճենները և իրեղեն ապացույցը՝ կենսաթոշակառուների տվյալները պարունակող կենսաթոշակների վճարային ցուցակները, պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին։
4. Եզրափակիչ մաս
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քր. դատ. օր-ի 357-360, 365, 369-373 375.1-375.4-րդ հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 12-րդ և 13-րդ հոդվածների կիրառմամբ նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել` ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման։
Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել.
Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 3.062.580 /երեք միլիոն վաթսուներկու հազար հինգհարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում։
Քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված` կենսաթոշակառուների տվյալները պարունակող կենսաթոշակների վճարային ցուցակների և այլ փաստաթղթի կարգով որպես ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ Ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսական վերահսկողության տեսչության կողմից 2011թ. ապրիլի 7-ին կազմված թիվ 8 միջանկյալ ակտի և դրան կից հավելվածների պատճենները՝ պահել քրեական գործի հետ միասին։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով սահմանված հիմքի։
Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն
ԵԿԴ/0134/01/13
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
/այսուհետև` դատարան/
Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի
Քարտուղարությամբ Կ. Կարապետյանի
Ժ. Մինասյանի
Մասնակցությամբ՝
Մեղադրող Հ. Ենոքյանի
Հանրային պաշտպան Լ. Ավետիսյանի
2014թ. ապրիլի 9-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի` ծնված 09.10.1953թ.,
Սյունիքի շրջանի Օխչի գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ
քաղաքացի, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, այրի,
չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված է
ք. Երևան, Էմինեսկու փող. 24/4 հասցեում, բնակվում ք.
Երևան, Գերցենի փող., 16 տանը, խափանման միջոց ընտրված
ստորագրությունը չհեռանալու մասին ընտրվել է 22.09.2011
թվականին, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ
հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Գործով մեղադրյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության աշխատակազմի վճարումների ծառայության /այսուհետև՝ Վճարային ծառայության/ պետի 2004թ. հունվարի 13-ի թիվ 03-Կ հրամանով մինչև 2010թ. դեկտեմբերն աշխատել է վճարային ծառայության Երևան քաղաքի «Կենտրոն-1» տարածքային բաժանմունքում որպես վճարող-տեսուչ։
Հանդիսանալով նյութական պատասխանատու անձ, Անահիտ Մուշեղյանը վճարումների ծառայության կանոնադրության համաձայն լիազորված է եղել ստորաբաժանման կենսաթոշակների վճարման լիազորություններով և կենսաթոշակների գումարները, ըստ սպասարկման հասցեների, վճարել է տարածքային բաժանմունքից, իսկ որոշ դեպքերում՝ կենսաթոշակառուների բնակարաններ այցելելու միջոցով։
Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայած կամ մահացած, սակայն կենսաթոշակների վճարային ցուցակներից չհանված կենսաթոշակառուների տվյալները պարզելով և այդ հանգամանքներից օգտվելով, պետությունից յուրացման եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2006-2010թթ. ընթացքում Անահիտ Մուշեղյանը իրավունք վերապահող և պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող վճարային ցուցակներում ընդգրկված այդ կենսաթոշակառուների ստորագրությունները կեղծելով՝ նրանց անվամբ անհիմն ելքագրել և յուրացման եղանակով հաւիշտակել է առանձնապես խոշոր չափերի, ընդհանուր՝ 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարները։
Այսպես.
մեղադրյալ Անահիտ Մուշեղյանը վերը նկարագրված եղանակով յուրացմամբ հափշտակել է հանգուցյալ կենսաթոշակառուներ Հրաչիկ Գրիգորյանի անվամբ՝ 2006թ. հուլիսից 2010թ. հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված, ընդհանուր 1.029.560 ՀՀ դրամ, Թամարա Ալեքսանյանի անվամբ 2010թ. փետրվարին անհիմն ելքագրված 30.246 ՀՀ դրամ, Արթուր Մանուկյանի անվամբ 2010թ. ապրիլին անհիմն ելքագրված 11.400 ՀՀ դրամ, Արմենուհի Հունանյանի անվամբ 2010թ. ապրիլին անհիմն ելքագրված 30.464 ՀՀ դրամ, Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայած կենսաթոշակառուներ՝ Ռոզա Աղավելյանի անվամբ 2009թ. հունիսից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված, ընդհանուր 298.888 ՀՀ դրամ, Մարինե Ամիրխանյանի անվամբ 2009թ. օգոստոսից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 220.914 ՀՀ դրամ, Ադելլա Թորոսյանի անվամբ 2009թ. հոկտեմբերից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 314.540 ՀՀ դրամ, Ալլա Շահնազարովայի անվամբ 2009թ. նոյեմբերից 2010թ. նոյեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 422.112 ՀՀ դրամ, ժաննա Հակոբյանի անվամբ 2010թ. հունվարից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 404.912 ՀՀ դրամ, Իրինա Գասպաոյանի անվամբ 2010թ. հուլիսից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 143.736 ՀՀ դրամ, Վարսենիկ Պետրոսյանցի անվամբ 2010թ. օգոստոսից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 135.270 ՀՀ դրամ, Արամ Դանիելյանի անվամբ 2010թ. նոյեմբերին և դեկտեմբերին անհիմն ելքագրված ընդհանուր 73.632 ՀՀ դրամ և Ազատուհի Չոլակյանի անվամբ 2010թ. դեկտեմբերին անհիմն ելքագրված 20.538 ՀՀ դրամ կենսաթոշակների գումարները։
Արդյունքում՝ Անահիտ Մուշեղյանը պետությունից յուրացմամբ հափշտակել է 13 կենսաթոշակառուների անվամբ անհիմն ելքագրած, առանձնապես խոշոր չափերի՝ ընդհանուրը 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակների գումարը, որը ծախսել է իր կարիքների համար։
Փաստի առթիվ ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության կողմից 16.05.2011թ.-ին հարուցվել է քրեական գործ։
22.09.2011թ.-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի կողմից կայացվել է որոշում` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրա նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Քրեական գործը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի գրասենյակ է ստացվել և մուտքագրվել 18.07.2013թ.-ին։
Դատարանը, սույն գործի քննությամբ կայացրել է որոշում՝ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեկան հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ՝ վերջինիս քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
2.Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանը միջնորդել է դատաքննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքներն իրեն պարզ են, համաձայն է մեղադրանքների հետ և առաջադրված մեղադրանքներում իրեն մեղավոր է ճանաչում լիովին։
Գործով մեղադրական եզրակացությունը հաստատող դատախազ Հ.Ենոքյանը մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս առարկել է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու դեմ, սակայն դատարանում օգտվելով իր դատավարական իրավունքներից, փոխել է իր դիքրորոշումը և հայտնել է, որ չի առարկում արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու դեմ։
Միաժամանակ, վերջինս քաղաքացիական հայց է ներկայացրել ամբաստանյալի դեմ՝ 3.062.580 /երեք միլիոն վաթսուներկու հազար հինգհարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում բռնագանձելու վերաբերյալ։
Ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանն ամբողջովին ընդունել է իր դեմ ներկայացված քաղքացիական հայցը։
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` մեղադրյալի, գործով վկաների ցուցմունքները, մեղադրյալ Անահիտ Մուշեղյանի մասնակցությամբ կազմված զննության արձանագրությունը, այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչված ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսական վերահսկողության տեսչության կողմից կազմված 2011թ.-ի ապրիլի 7-ի թիվ 8 միջանկյալ ակտը, իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ կենսաթոշակառուների տվյալները պարունակող կենսաթոշակների վճարային ցուցակները, գտավ, որ ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարքը։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Այսպիով, դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով ապացույցներն իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված է համարում ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանին մեղսագրված հանցագործությունների կատարումն ամբողջությամբ, որի համար վերջինս ենթակա է պատժի։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ, դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով անցնում է որպես դատվածություն չունեցող անձ, ինչպես նաև այն, որ նա 2010թ.-ի դեկտեմբեր ամսից ունի գործազուրկի կարգավիճակ։
Դատարանը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում հանցագործությամբ պատճառված վնասը մասամբ՝ 73.632 դրամի չափով, կամովին հատուցելը։
/տես` քրեական գործի նյութերը, դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն որպես ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում նաև նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներով հանդես գալը։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի համաձայն՝ ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի արարքում նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
/տես` դատական նիստի արձանագրությունը/
Ելնելով գործի հանգամանքներից, ինչպես նաև հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի դրույթը, համաձայն որի՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատաuխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար», ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի դրույթը, համաձայն որի՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել uոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպեu նաև կանխել հանցագործությունները» և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասը` համաձայն որի՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով», դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանի կողմից կատարված արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով՝ առանց գույքի բռնագրավման, քանի որ գործի նյութերով հիմնավորված է, որ նա չունի իրեն սեփականության իրավունքով պատկանող որևէ գույք և նշված լրացուցիչ պատժի նշանակումը կկրի ձևական բնույթ։
Դատարանն արձանագրում է, որ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժն ամբաստանյալը պետք է կրի։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ պատժաչափի առումով քրեական օրենքի կիրառման հարցին դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ինչպես ապացուցված և հաստատված համարվեց գործի քննությամբ, իրեն մեղսագրված արարքը Ա.Մուշեղյանը կատարել է մինչև 2010 թվականի դեկտեմբեր ամիսը, այսինքն, այն ժամանակ, երբ դեռևս գործել է 18.04.2003 թվականին ընդունված և նույն թվականի օգոստոսի 01-ից գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը։ Ամբաստանյալի կատարած արարքը նախկինում համապատասխանել է նույն օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետին, ինչը նշված օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն հանդիսացել է ծանր հանցագործություն և պատժվել է ազատազրկմամբ 4-8 տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին Հայաստանի Հանրապետության 2011թ. մայիսի 23-ի թիվ ՀՕ-143-Ն օրենքի 18-րդ հոդվածի համաձայն, որն ուժի մեջ Է մտել 25.05.2011թ.-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան փոփոխվել և խստացվել է` նշված քրեական օրենքով արգելված արարքի համար որպես պատիժ է նախատեսվել դարձյալ ազատազրկումը 5-8 տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։ Այսինքն, պատժաչափի՝ ազատազրկման, նվազագույն սահմանը 4 տարուց բարձրացվել և սամնավել է 5 տարի։
Ասվածից հետևում է, որ 18.04.2003 թվականին ընդունված, նույն թվականի օգոստոսի 01-ից գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան ավելի բարենպաստ հետևանքներ է ստեղծում ամբաստանյալ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատժի առումով։
Այլ կերպ, դատարանը գտնում է, որ նյութական օրենքի տեսանկյունից ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառելի է նրա համար ավելի բարենպաստ օրենքը։
ՀՀ քրեական օրենսgրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով։
2. Հանցանքը կատարելու ժամանակ է համարվում հանրության համար վտանգավոր գործողությունը /անգործությունը/ իրականացնելու ժամանակը` անկախ հետևանքները վրա հասնելու պահից»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի հաձայն՝
«Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն, տարածվում Է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն»։
ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝
«արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»։
Գործով հաստատված համարվեց, որ Անահիտ Մուշեղյանն իրեն մեղսագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքը կատարել է 18.04.2003 թվականին ընդունված, նույն թվականի օգոստոսի 01-ից գործողության մեջ դրված և մինչև 25.05.2011թ.-ին փոփոխությունների ենթարկված քրեական օրենսգրքի գործողության ժամանակահատվածում, ըստ որի` նշված արարքը կատարելու համար նախատեսված է եղել պատիժ` ազատազարկման ձևով 4-8 տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին Հայաստանի Հանրապետության 2011թ. մայիսի 23-ի թիվ ՀՕ-143-Ն օրենքի 18-րդ հոդվածով, որն ուժի մեջ Է մտել 25.05.2011թ.-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետը, որին համապատասխանում է ամբաստանյալի կատարած հանցանքը, պատիժ է նախատեսել` ազատազրկում 5-8 տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։
Այլ կերպ` հաշվի առնելով, որ ներկայումս գործող օրենքն ավելի խիստ պատասխանատվություն է նախատեսում ամբաստանյալի կողմից մինչև 2011թ.-ը կատարած նմանատիպ արարքների համար, ուստի նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի 18.04.2003 թվականին ընդունված, նույն թվականի օգոստոսի 01-ից գործողության մեջ դրված և 2011թ. մայիսի 23-ի թիվ ՀՕ-143-Ն օրենքով փոփոխված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի շրջանակներում, նկատի ունենալով, որ ներկայումս նմանատիպ արարք կատարելու համար նախատեսված պատժաչափը խստացված լինելով չի կարող տարածվել մինչ այդ կատարած հանցանքի վրա։ Այսինքն, խստացնող օրենքը չի կարող հետադարձ ազդեցություն ունենալ Անահիտ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատժի առումով։
Դատարանն արձանագրում է, որ Գ.Պողոսյանի վերաբերյալ ԳԴ1/0013/01/11 որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը օրենքի հետադարձ ուժի մասին հայտնել է իրավական դիրքորոշումներ, որոնք սույն գործով կիրառելի են որպես նախադեպային։
Այսպես` ըստ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հիշյալ որոշման`
«/13/. ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«Արգելվում է նշանակել ավելի ծանր պատիժ, քան կարող էր կիրառվել հանցագործության կատարման պահին գործող օրենքով։ Մարդուն չի կարելի հանցագործության համար մեղավոր ճանաչել, եթե արարքի կատարման պահին գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել։ Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ։ Պատասխանատվություն սահմանող կամ պատասխանատվությունը խստացնող օրենքը հետադարձ ուժ չունի»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն` տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն։
«Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 78-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Իրավական ակտը տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը ծագած հարաբերությունների վրա, այսինքն` ունի հետադարձ ուժ միայն սույն օրենքով և այլ օրենքներով, ինչպես նաև տվյալ իրավական ակտով նախատեսված դեպքերում։
Հետադարձ ուժ չի կարող տրվել իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձանց իրավունքները կամ ազատությունները սահմանափակող, դրանց իրականացման կարգը խստացնող կամ պատասխանատվություն սահմանող կամ պատասխանատվությունը խստացնող կամ պարտականություններ սահմանող կամ պարտականությունների կատարման կարգ սահմանող կամ խստացնող, իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձանց գործունեության նկատմամբ հսկողության կամ վերահսկողության կարգ սահմանող կամ խստացնող, ինչպես նաև նրանց իրավական վիճակն այլ կերպ վատթարացնող իրավական ակտերին։
2. Իրավախախտման համար սահմանված պատասխանատվությունը վերացնող կամ մեղմացնող կամ իրավախախտում կատարած իրավաբանական և ֆիզիկական անձանց դրությունն այլ կերպ բարելավող իրավական ակտը տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը ծագած հարաբերությունների վրա, այսինքն` ունի հետադարձ ուժ, եթե օրենքով կամ այդ իրավական ակտով այլ բան նախատեսված չէ (…)»։
14. Արարքը քրեականացնող կամ հանցագործության համար պատասխանատվությունը խստացնող, ինչպես նաև անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքին հետադարձ ուժ տալու անթույլատրելիությունը և հակառակ դրան` արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքին հետադարձ ուժ տալու պարտադիրությունը բխում է նաև մարդու իրավունքների վերաբերյալ մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջներից։
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Ոչ ոք չի կարող մեղավոր ճանաչվել որևէ գործողության կամ թողտվության հետևանքով որևէ քրեական հանցագործություն կատարելու մեջ, որը, այն կատարվելու պահին գործող ներպետական օրենսդրության կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, չի հանդիսացել քրեական հանցագործություն։ Հավասարապես, չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը կիրառման էր ենթակա քրեական հանցագործության կատարման պահին։ Եթե հանցագործությունը կատարվելուց հետո օրենքով ավելի թեթև պատիժ է սահմանվում, այդ օրենքի գործողությունը տարածվում է տվյալ հանցագործի վրա»։
16. Սույն որոշման 13-14-րդ կետերում շարադրված ներպետական և միջազգային իրավադրույթների, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր։ Այն բացառիկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից շեղումը բացարձակապես անթույլատրելի է։ Սա նշանակում է, որ անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե արարքը կատարելու ժամանակ գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել, ինչպես նաև` հանցանք կատարած անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն այն օրենքով, որը գործել է նրա կողմից արարքը կատարելու ժամանակ։ Nullum crimen, nulla poena sine lege սկզբունքի բաղադրամասերից է նաև այն դրույթը, համաձայն որի` չի կարող կիրառվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որն օրենքով կիրառելի է եղել հանցագործության կատարման պահին։
17. Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ժամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության ընդհանուր կանոնն ունի նաև բացառություն։ Քրեական օրենքը հետադարձ ուժ է ստանում, այսինքն` դրա գործողությունը տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց վրա հետևյալ դեպքերում.
1. նոր օրենքը վերացնում է արարքի հանցավորությունը (ապաքրեականացում),
2. նոր օրենքը մեղմացնում է պատիժը,
3. նոր օրենքն այլ կերպ բարելավում է հանցանք կատարած անձի վիճակը։
Ինչպես երևում է վերոգրյալից, քրեական օրենքին հետադարձ ուժ տալու պայմանները սպառիչ են և ունեն իմպերատիվ բնույթ, այսինքն` եթե նոր ընդունված օրենքը պարունակում է վերը նշված պայմաններից առնվազն մեկը, ապա իրավակիրառող մարմինը պարտավոր է դրա գործողությունը տարածել մինչև օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են այն, սակայն ունեն դատվածություն։
Այն դեպքերում, երբ նոր ընդունված օրենքը միաժամանակ բովանդակում է պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացնող դրույթներ, ապա օրենքը հետադարձ ուժ է ստանում միայն մեղմացման առումով»»։
Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ գործով ուսումնասիրված հիշյալ իրավական նորմերը և դատական դիրքորոշումները վկայում են ամբաստանյալի նկատմամբ 18.04.2003 թվականին ընդունված, նույն թվականի օգոստոսի 01-ից գործողության մեջ դրված և մինչև 2011թ. մայիսի 23-ի թիվ ՀՕ-143-Ն օրենքով փոփոխված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի շրջանակներում պատիժ նշանակելու բավարար հիմքերի առկայության մասին։
Քննվող քրեական գործով ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից 26.09.2013թ-ի դատական նիստի ժամանակ ներկայացվել է հայցադիմում, որում նշել է պետական բյուջեին պատճառված վնասի չափը` 3.062.580 ՀՀ դրամ, և խնդրել է պատասխանողից հօգուտ պետության բռնագանձել այն։
Ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանն ընդունել է ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը։
Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից Անահիտ Մուշեղյանի դեմ ներկայացված հայցապահանջը, գտնում է, որ այն ենթակա է բավարարման` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է նույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով։ Քաղաքացիական դատավարության օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն այդ օրենսգրքով։
Քաղաքացիական հայցով որոշումն ընդունվում է քաղաքացիական օրենսդրության նորմերին համապատասխան։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1058-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ քաղաքացու անձին կամ գույքին, ինչպես նաև իրավաբանական անձի գույքին պատճառված վնասը լրիվ ծավալով ենթակա է հատուցման այն պատճառած անձի կողմից։ Վնասի հատուցման պարտականությունն օրենքով կարող է դրվել վնաս չպատճառած անձի վրա։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 58-րդ հոդվածի համաձայն` տուժող է ճանաչվում այն անձը, ում քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով անմիջականորեն պատճառվել է բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս, իսկ տուժողի իրավահաջորդը վերջինիս՝ որոշակի իրավունքներով, այդ թվում քաղ. հայց ներկայացնելու, օժտված անձն է։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածը սահմանում է, որ քաղաքացիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս։
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` քաղաքացիական հայցը հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների հետևանքով։
Շարադրվածից հետևում է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։
Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի։
Վերոգրյալ հանցագործությունն ամբաստանյալի կողմից կատարելու փաստն ապացուցված համարելով և քննության առնելով ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ընդդեմ Անահիտ Մուշեղյանի ներկայացված քաղաքացիական հայցը, դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է բավարարման ամբողջությամբ` 3.062.580 ՀՀ դրամի չափով, որպես ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանի կողմից հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի փոխհատուցում։
Դատարանն անդրադառնալով Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` չհեռանալու մասին ստորագրության հարցին, գտնում է, որ այն պետք թողնվի անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ վերջինս, ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատարանում գործը քննվելիս մշտապես դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, որը հիմք է նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու համար։
Լուծելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով` դատարանը գտնում է, որ այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչված ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսական վերահսկողության տեսչության կողմից կազմված 2011թ.-ի ապրիլի 7-ի թիվ 8 միջանկյալ ակտը և դրան կից հավելվածների պատճենները և իրեղեն ապացույցը՝ կենսաթոշակառուների տվյալները պարունակող կենսաթոշակների վճարային ցուցակները, պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին։
4. Եզրափակիչ մաս
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քր. դատ. օր-ի 357-360, 365, 369-373 375.1-375.4-րդ հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 12-րդ և 13-րդ հոդվածների կիրառմամբ նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել` ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման։
Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել.
Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 3.062.580 /երեք միլիոն վաթսուներկու հազար հինգհարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում։
Քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված` կենսաթոշակառուների տվյալները պարունակող կենսաթոշակների վճարային ցուցակների և այլ փաստաթղթի կարգով որպես ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ Ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսական վերահսկողության տեսչության կողմից 2011թ. ապրիլի 7-ին կազմված թիվ 8 միջանկյալ ակտի և դրան կից հավելվածների պատճենները՝ պահել քրեական գործի հետ միասին։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով սահմանված հիմքի։
Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0134/01/13
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 18-07-2013 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 0134/01/13 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 69106713 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Անահիտ Մուեղյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության աշխատակազմի վճարային ծառայության պետի 2004թ. հունվարի 13-ի թիվ 03-Կ հրամանով մինչև 2010թ. դեկտեմբերն աշխատելով նույն ծառայության աշխատակազմի վճարումների ծառայության Երևանի «Կենտրոն-1» տարածքային բաժանմունքում որպես վճարող-տեսուչ, հանդիսանալով նյութական պատասխանատու անձ և օժտված լինելով կենսաթոշակների վճարման լիազորություններով, իրեն վստահված կենսաթոշակների գումարներից յուրացման եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի հասնող գումարներ հափշտակելու դիտավորությամբ, տեղեկանալով կենսաթոշակառուների՝ ՀՀ-ից բացակայելու կամ մահվան մասին, ինչպես նաև տեղեկացված լինելով, որ մահվան փաստը սոցիալական ապահովության պետական ծառայության տարածքային բաժնում անհայտ է և հանգուցյալ կենսաթոշակառուների տվյալներն ընդգրկված են մնացել կենսաթոշակների վճարային ցուցակներում, օգտվելով այդ առիթից՝ 2006–2010թթ. ընթացքում պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող վճարային ցուցակներում ընդգրկված կենսաթոշակառուների ստորագրությունները կեղծելով՝ նրանց անվամբ անհիմն ելքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է առանձնապես խոշոր չափերի՝ 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարը։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Անահիտ |
| Ազգանուն | Մուշեղյան |
| Հայրանուն | Գուրգենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | Ա. Մուշեղյանի անձնագիրը |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 179 Մաս 3 Կետ 1 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.5 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 18-07-2013 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մխիթար |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 19-07-2013 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 19-07-2013 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 19-07-2013 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-08-2013 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հ. |
| Ազգանուն | Ենոքյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Անահիտ |
| Ազգանուն | Մուշեղյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-08-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-09-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-09-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-10-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-11-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 28-11-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 28-11-2013 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Այլ դատարանի դատավորի նշանակում |
| Հիմքը | ՀՀ Նախագահի 26.11.2013թ. ՆՀ-309-Ա հրամանագիր: |
Մակագրել
| Երբ | 28-11-2013 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մեսրոպ |
| Ազգանուն | Մակյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 29-11-2013 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 29-11-2013 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 29-11-2013 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-12-2013 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հ |
| Ազգանուն | Ենոքյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Անահիտ |
| Ազգանուն | Մուշեղյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Լ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-01-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-02-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-03-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 07-03-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի մեկ այլ գործով խորհրդակցական սնեյակում գտնվելու պատճառով դատական նիստը հետաձգվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-03-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 09-04-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 09-04-2014 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Անահիտ |
| Ազգանուն | Մուշեղյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Ամսաթիվ | 09-04-2014 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ ԵԿԴ/0134/01/13 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀՀ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը /այսուհետև` դատարան/ Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի Քարտուղարությամբ Կ. Կարապետյանի Ժ. Մինասյանի Մասնակցությամբ՝ Մեղադրող Հ. Ենոքյանի Հանրային պաշտպան Լ. Ավետիսյանի 2014թ. ապրիլի 9-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի` ծնված 09.10.1953թ., Սյունիքի շրջանի Օխչի գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, այրի, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված է ք. Երևան, Էմինեսկու փող. 24/4 հասցեում, բնակվում ք. Երևան, Գերցենի փող., 16 տանը, խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը չհեռանալու մասին ընտրվել է 22.09.2011 թվականին, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։ 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը Գործով մեղադրյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության աշխատակազմի վճարումների ծառայության /այսուհետև՝ Վճարային ծառայության/ պետի 2004թ. հունվարի 13-ի թիվ 03-Կ հրամանով մինչև 2010թ. դեկտեմբերն աշխատել է վճարային ծառայության Երևան քաղաքի «Կենտրոն-1» տարածքային բաժանմունքում որպես վճարող-տեսուչ։ Հանդիսանալով նյութական պատասխանատու անձ, Անահիտ Մուշեղյանը վճարումների ծառայության կանոնադրության համաձայն լիազորված է եղել ստորաբաժանման կենսաթոշակների վճարման լիազորություններով և կենսաթոշակների գումարները, ըստ սպասարկման հասցեների, վճարել է տարածքային բաժանմունքից, իսկ որոշ դեպքերում՝ կենսաթոշակառուների բնակարաններ այցելելու միջոցով։ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայած կամ մահացած, սակայն կենսաթոշակների վճարային ցուցակներից չհանված կենսաթոշակառուների տվյալները պարզելով և այդ հանգամանքներից օգտվելով, պետությունից յուրացման եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2006-2010թթ. ընթացքում Անահիտ Մուշեղյանը իրավունք վերապահող և պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող վճարային ցուցակներում ընդգրկված այդ կենսաթոշակառուների ստորագրությունները կեղծելով՝ նրանց անվամբ անհիմն ելքագրել և յուրացման եղանակով հաւիշտակել է առանձնապես խոշոր չափերի, ընդհանուր՝ 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարները։ Այսպես. մեղադրյալ Անահիտ Մուշեղյանը վերը նկարագրված եղանակով յուրացմամբ հափշտակել է հանգուցյալ կենսաթոշակառուներ Հրաչիկ Գրիգորյանի անվամբ՝ 2006թ. հուլիսից 2010թ. հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված, ընդհանուր 1.029.560 ՀՀ դրամ, Թամարա Ալեքսանյանի անվամբ 2010թ. փետրվարին անհիմն ելքագրված 30.246 ՀՀ դրամ, Արթուր Մանուկյանի անվամբ 2010թ. ապրիլին անհիմն ելքագրված 11.400 ՀՀ դրամ, Արմենուհի Հունանյանի անվամբ 2010թ. ապրիլին անհիմն ելքագրված 30.464 ՀՀ դրամ, Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայած կենսաթոշակառուներ՝ Ռոզա Աղավելյանի անվամբ 2009թ. հունիսից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված, ընդհանուր 298.888 ՀՀ դրամ, Մարինե Ամիրխանյանի անվամբ 2009թ. օգոստոսից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 220.914 ՀՀ դրամ, Ադելլա Թորոսյանի անվամբ 2009թ. հոկտեմբերից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 314.540 ՀՀ դրամ, Ալլա Շահնազարովայի անվամբ 2009թ. նոյեմբերից 2010թ. նոյեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 422.112 ՀՀ դրամ, ժաննա Հակոբյանի անվամբ 2010թ. հունվարից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 404.912 ՀՀ դրամ, Իրինա Գասպաոյանի անվամբ 2010թ. հուլիսից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 143.736 ՀՀ դրամ, Վարսենիկ Պետրոսյանցի անվամբ 2010թ. օգոստոսից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 135.270 ՀՀ դրամ, Արամ Դանիելյանի անվամբ 2010թ. նոյեմբերին և դեկտեմբերին անհիմն ելքագրված ընդհանուր 73.632 ՀՀ դրամ և Ազատուհի Չոլակյանի անվամբ 2010թ. դեկտեմբերին անհիմն ելքագրված 20.538 ՀՀ դրամ կենսաթոշակների գումարները։ Արդյունքում՝ Անահիտ Մուշեղյանը պետությունից յուրացմամբ հափշտակել է 13 կենսաթոշակառուների անվամբ անհիմն ելքագրած, առանձնապես խոշոր չափերի՝ ընդհանուրը 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակների գումարը, որը ծախսել է իր կարիքների համար։ Փաստի առթիվ ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության կողմից 16.05.2011թ.-ին հարուցվել է քրեական գործ։ 22.09.2011թ.-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի կողմից կայացվել է որոշում` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրա նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Քրեական գործը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի գրասենյակ է ստացվել և մուտքագրվել 18.07.2013թ.-ին։ Դատարանը, սույն գործի քննությամբ կայացրել է որոշում՝ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեկան հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ՝ վերջինիս քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։ 2.Արագացված դատական քննություն Մինչև դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանը միջնորդել է դատաքննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքներն իրեն պարզ են, համաձայն է մեղադրանքների հետ և առաջադրված մեղադրանքներում իրեն մեղավոր է ճանաչում լիովին։ Գործով մեղադրական եզրակացությունը հաստատող դատախազ Հ.Ենոքյանը մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս առարկել է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու դեմ, սակայն դատարանում օգտվելով իր դատավարական իրավունքներից, փոխել է իր դիքրորոշումը և հայտնել է, որ չի առարկում արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու դեմ։ Միաժամանակ, վերջինս քաղաքացիական հայց է ներկայացրել ամբաստանյալի դեմ՝ 3.062.580 /երեք միլիոն վաթսուներկու հազար հինգհարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում բռնագանձելու վերաբերյալ։ Ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանն ամբողջովին ընդունել է իր դեմ ներկայացված քաղքացիական հայցը։ Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` մեղադրյալի, գործով վկաների ցուցմունքները, մեղադրյալ Անահիտ Մուշեղյանի մասնակցությամբ կազմված զննության արձանագրությունը, այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչված ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսական վերահսկողության տեսչության կողմից կազմված 2011թ.-ի ապրիլի 7-ի թիվ 8 միջանկյալ ակտը, իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ կենսաթոշակառուների տվյալները պարունակող կենսաթոշակների վճարային ցուցակները, գտավ, որ ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարքը։ 3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները Այսպիով, դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով ապացույցներն իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված է համարում ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանին մեղսագրված հանցագործությունների կատարումն ամբողջությամբ, որի համար վերջինս ենթակա է պատժի։ Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Որպես Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ, դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով անցնում է որպես դատվածություն չունեցող անձ, ինչպես նաև այն, որ նա 2010թ.-ի դեկտեմբեր ամսից ունի գործազուրկի կարգավիճակ։ Դատարանը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետի համաձայն` որպես ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում հանցագործությամբ պատճառված վնասը մասամբ՝ 73.632 դրամի չափով, կամովին հատուցելը։ /տես` քրեական գործի նյութերը, դատական նիստի արձանագրությունը/ Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն որպես ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում նաև նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներով հանդես գալը։ /տես` դատական նիստի արձանագրությունը/ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի համաձայն՝ ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի արարքում նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։ /տես` դատական նիստի արձանագրությունը/ Ելնելով գործի հանգամանքներից, ինչպես նաև հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի դրույթը, համաձայն որի՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատաuխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար», ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի դրույթը, համաձայն որի՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել uոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպեu նաև կանխել հանցագործությունները» և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասը` համաձայն որի՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով», դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանի կողմից կատարված արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով՝ առանց գույքի բռնագրավման, քանի որ գործի նյութերով հիմնավորված է, որ նա չունի իրեն սեփականության իրավունքով պատկանող որևէ գույք և նշված լրացուցիչ պատժի նշանակումը կկրի ձևական բնույթ։ Դատարանն արձանագրում է, որ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժն ամբաստանյալը պետք է կրի։ Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ պատժաչափի առումով քրեական օրենքի կիրառման հարցին դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ինչպես ապացուցված և հաստատված համարվեց գործի քննությամբ, իրեն մեղսագրված արարքը Ա.Մուշեղյանը կատարել է մինչև 2010 թվականի դեկտեմբեր ամիսը, այսինքն, այն ժամանակ, երբ դեռևս գործել է 18.04.2003 թվականին ընդունված և նույն թվականի օգոստոսի 01-ից գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը։ Ամբաստանյալի կատարած արարքը նախկինում համապատասխանել է նույն օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետին, ինչը նշված օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն հանդիսացել է ծանր հանցագործություն և պատժվել է ազատազրկմամբ 4-8 տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։ ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին Հայաստանի Հանրապետության 2011թ. մայիսի 23-ի թիվ ՀՕ-143-Ն օրենքի 18-րդ հոդվածի համաձայն, որն ուժի մեջ Է մտել 25.05.2011թ.-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան փոփոխվել և խստացվել է` նշված քրեական օրենքով արգելված արարքի համար որպես պատիժ է նախատեսվել դարձյալ ազատազրկումը 5-8 տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։ Այսինքն, պատժաչափի՝ ազատազրկման, նվազագույն սահմանը 4 տարուց բարձրացվել և սամնավել է 5 տարի։ Ասվածից հետևում է, որ 18.04.2003 թվականին ընդունված, նույն թվականի օգոստոսի 01-ից գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան ավելի բարենպաստ հետևանքներ է ստեղծում ամբաստանյալ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատժի առումով։ Այլ կերպ, դատարանը գտնում է, որ նյութական օրենքի տեսանկյունից ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառելի է նրա համար ավելի բարենպաստ օրենքը։ ՀՀ քրեական օրենսgրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Արարքի հանցավորությունը և պատժելիությունը որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով։ 2. Հանցանքը կատարելու ժամանակ է համարվում հանրության համար վտանգավոր գործողությունը /անգործությունը/ իրականացնելու ժամանակը` անկախ հետևանքները վրա հասնելու պահից»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի հաձայն՝ «Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն, տարածվում Է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն»։ ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ «արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»։ Գործով հաստատված համարվեց, որ Անահիտ Մուշեղյանն իրեն մեղսագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքը կատարել է 18.04.2003 թվականին ընդունված, նույն թվականի օգոստոսի 01-ից գործողության մեջ դրված և մինչև 25.05.2011թ.-ին փոփոխությունների ենթարկված քրեական օրենսգրքի գործողության ժամանակահատվածում, ըստ որի` նշված արարքը կատարելու համար նախատեսված է եղել պատիժ` ազատազարկման ձևով 4-8 տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։ ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին Հայաստանի Հանրապետության 2011թ. մայիսի 23-ի թիվ ՀՕ-143-Ն օրենքի 18-րդ հոդվածով, որն ուժի մեջ Է մտել 25.05.2011թ.-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետը, որին համապատասխանում է ամբաստանյալի կատարած հանցանքը, պատիժ է նախատեսել` ազատազրկում 5-8 տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։ Այլ կերպ` հաշվի առնելով, որ ներկայումս գործող օրենքն ավելի խիստ պատասխանատվություն է նախատեսում ամբաստանյալի կողմից մինչև 2011թ.-ը կատարած նմանատիպ արարքների համար, ուստի նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի 18.04.2003 թվականին ընդունված, նույն թվականի օգոստոսի 01-ից գործողության մեջ դրված և 2011թ. մայիսի 23-ի թիվ ՀՕ-143-Ն օրենքով փոփոխված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի շրջանակներում, նկատի ունենալով, որ ներկայումս նմանատիպ արարք կատարելու համար նախատեսված պատժաչափը խստացված լինելով չի կարող տարածվել մինչ այդ կատարած հանցանքի վրա։ Այսինքն, խստացնող օրենքը չի կարող հետադարձ ազդեցություն ունենալ Անահիտ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատժի առումով։ Դատարանն արձանագրում է, որ Գ.Պողոսյանի վերաբերյալ ԳԴ1/0013/01/11 որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը օրենքի հետադարձ ուժի մասին հայտնել է իրավական դիրքորոշումներ, որոնք սույն գործով կիրառելի են որպես նախադեպային։ Այսպես` ըստ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի հիշյալ որոշման` «/13/. ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի համաձայն` «Արգելվում է նշանակել ավելի ծանր պատիժ, քան կարող էր կիրառվել հանցագործության կատարման պահին գործող օրենքով։ Մարդուն չի կարելի հանցագործության համար մեղավոր ճանաչել, եթե արարքի կատարման պահին գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել։ Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ։ Պատասխանատվություն սահմանող կամ պատասխանատվությունը խստացնող օրենքը հետադարձ ուժ չունի»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն` տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն։ «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 78-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Իրավական ակտը տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը ծագած հարաբերությունների վրա, այսինքն` ունի հետադարձ ուժ միայն սույն օրենքով և այլ օրենքներով, ինչպես նաև տվյալ իրավական ակտով նախատեսված դեպքերում։ Հետադարձ ուժ չի կարող տրվել իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձանց իրավունքները կամ ազատությունները սահմանափակող, դրանց իրականացման կարգը խստացնող կամ պատասխանատվություն սահմանող կամ պատասխանատվությունը խստացնող կամ պարտականություններ սահմանող կամ պարտականությունների կատարման կարգ սահմանող կամ խստացնող, իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձանց գործունեության նկատմամբ հսկողության կամ վերահսկողության կարգ սահմանող կամ խստացնող, ինչպես նաև նրանց իրավական վիճակն այլ կերպ վատթարացնող իրավական ակտերին։ 2. Իրավախախտման համար սահմանված պատասխանատվությունը վերացնող կամ մեղմացնող կամ իրավախախտում կատարած իրավաբանական և ֆիզիկական անձանց դրությունն այլ կերպ բարելավող իրավական ակտը տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը ծագած հարաբերությունների վրա, այսինքն` ունի հետադարձ ուժ, եթե օրենքով կամ այդ իրավական ակտով այլ բան նախատեսված չէ (…)»։ 14. Արարքը քրեականացնող կամ հանցագործության համար պատասխանատվությունը խստացնող, ինչպես նաև անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքին հետադարձ ուժ տալու անթույլատրելիությունը և հակառակ դրան` արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքին հետադարձ ուժ տալու պարտադիրությունը բխում է նաև մարդու իրավունքների վերաբերյալ մի շարք միջազգային-իրավական ակտերի պահանջներից։ «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Ոչ ոք չի կարող մեղավոր ճանաչվել որևէ գործողության կամ թողտվության հետևանքով որևէ քրեական հանցագործություն կատարելու մեջ, որը, այն կատարվելու պահին գործող ներպետական օրենսդրության կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, չի հանդիսացել քրեական հանցագործություն։ Հավասարապես, չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը կիրառման էր ենթակա քրեական հանցագործության կատարման պահին։ Եթե հանցագործությունը կատարվելուց հետո օրենքով ավելի թեթև պատիժ է սահմանվում, այդ օրենքի գործողությունը տարածվում է տվյալ հանցագործի վրա»։ 16. Սույն որոշման 13-14-րդ կետերում շարադրված ներպետական և միջազգային իրավադրույթների, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր։ Այն բացառիկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից շեղումը բացարձակապես անթույլատրելի է։ Սա նշանակում է, որ անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե արարքը կատարելու ժամանակ գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել, ինչպես նաև` հանցանք կատարած անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն այն օրենքով, որը գործել է նրա կողմից արարքը կատարելու ժամանակ։ Nullum crimen, nulla poena sine lege սկզբունքի բաղադրամասերից է նաև այն դրույթը, համաձայն որի` չի կարող կիրառվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որն օրենքով կիրառելի է եղել հանցագործության կատարման պահին։ 17. Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ժամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության ընդհանուր կանոնն ունի նաև բացառություն։ Քրեական օրենքը հետադարձ ուժ է ստանում, այսինքն` դրա գործողությունը տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց վրա հետևյալ դեպքերում. 1. նոր օրենքը վերացնում է արարքի հանցավորությունը (ապաքրեականացում), 2. նոր օրենքը մեղմացնում է պատիժը, 3. նոր օրենքն այլ կերպ բարելավում է հանցանք կատարած անձի վիճակը։ Ինչպես երևում է վերոգրյալից, քրեական օրենքին հետադարձ ուժ տալու պայմանները սպառիչ են և ունեն իմպերատիվ բնույթ, այսինքն` եթե նոր ընդունված օրենքը պարունակում է վերը նշված պայմաններից առնվազն մեկը, ապա իրավակիրառող մարմինը պարտավոր է դրա գործողությունը տարածել մինչև օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են այն, սակայն ունեն դատվածություն։ Այն դեպքերում, երբ նոր ընդունված օրենքը միաժամանակ բովանդակում է պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացնող դրույթներ, ապա օրենքը հետադարձ ուժ է ստանում միայն մեղմացման առումով»»։ Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ գործով ուսումնասիրված հիշյալ իրավական նորմերը և դատական դիրքորոշումները վկայում են ամբաստանյալի նկատմամբ 18.04.2003 թվականին ընդունված, նույն թվականի օգոստոսի 01-ից գործողության մեջ դրված և մինչև 2011թ. մայիսի 23-ի թիվ ՀՕ-143-Ն օրենքով փոփոխված ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի շրջանակներում պատիժ նշանակելու բավարար հիմքերի առկայության մասին։ Քննվող քրեական գործով ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից 26.09.2013թ-ի դատական նիստի ժամանակ ներկայացվել է հայցադիմում, որում նշել է պետական բյուջեին պատճառված վնասի չափը` 3.062.580 ՀՀ դրամ, և խնդրել է պատասխանողից հօգուտ պետության բռնագանձել այն։ Ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանն ընդունել է ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը։ Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից Անահիտ Մուշեղյանի դեմ ներկայացված հայցապահանջը, գտնում է, որ այն ենթակա է բավարարման` հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է նույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով։ Քաղաքացիական դատավարության օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն այդ օրենսգրքով։ Քաղաքացիական հայցով որոշումն ընդունվում է քաղաքացիական օրենսդրության նորմերին համապատասխան։ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1058-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ քաղաքացու անձին կամ գույքին, ինչպես նաև իրավաբանական անձի գույքին պատճառված վնասը լրիվ ծավալով ենթակա է հատուցման այն պատճառած անձի կողմից։ Վնասի հատուցման պարտականությունն օրենքով կարող է դրվել վնաս չպատճառած անձի վրա։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 58-րդ հոդվածի համաձայն` տուժող է ճանաչվում այն անձը, ում քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով անմիջականորեն պատճառվել է բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս, իսկ տուժողի իրավահաջորդը վերջինիս՝ որոշակի իրավունքներով, այդ թվում քաղ. հայց ներկայացնելու, օժտված անձն է։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածը սահմանում է, որ քաղաքացիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս։ Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` քաղաքացիական հայցը հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների հետևանքով։ Շարադրվածից հետևում է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի։ Վերոգրյալ հանցագործությունն ամբաստանյալի կողմից կատարելու փաստն ապացուցված համարելով և քննության առնելով ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ընդդեմ Անահիտ Մուշեղյանի ներկայացված քաղաքացիական հայցը, դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է բավարարման ամբողջությամբ` 3.062.580 ՀՀ դրամի չափով, որպես ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանի կողմից հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի փոխհատուցում։ Դատարանն անդրադառնալով Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի` չհեռանալու մասին ստորագրության հարցին, գտնում է, որ այն պետք թողնվի անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ վերջինս, ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատարանում գործը քննվելիս մշտապես դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, որը հիմք է նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու համար։ Լուծելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով` դատարանը գտնում է, որ այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչված ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսական վերահսկողության տեսչության կողմից կազմված 2011թ.-ի ապրիլի 7-ի թիվ 8 միջանկյալ ակտը և դրան կից հավելվածների պատճենները և իրեղեն ապացույցը՝ կենսաթոշակառուների տվյալները պարունակող կենսաթոշակների վճարային ցուցակները, պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին։ 4. Եզրափակիչ մաս Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ Քր. դատ. օր-ի 357-360, 365, 369-373 375.1-375.4-րդ հոդվածներով, դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 12-րդ և 13-րդ հոդվածների կիրառմամբ նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել` ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման։ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։ ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել. Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 3.062.580 /երեք միլիոն վաթսուներկու հազար հինգհարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում։ Քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված` կենսաթոշակառուների տվյալները պարունակող կենսաթոշակների վճարային ցուցակների և այլ փաստաթղթի կարգով որպես ապացույց ճանաչված՝ ՀՀ Ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսական վերահսկողության տեսչության կողմից 2011թ. ապրիլի 7-ին կազմված թիվ 8 միջանկյալ ակտի և դրան կից հավելվածների պատճենները՝ պահել քրեական գործի հետ միասին։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով սահմանված հիմքի։ Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 09-04-2014 |
| Այլ նշումներ | ԵԿԴ/0134/01/13 ---------------- 2014թ. Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ,,09,, ապրիլի 2014թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը /այսուհետև` դատարան/ Նախագահությամբ դատավոր Մ. Մակյանի Քարտուղարությամբ` Կ. Կարապետյանի Ժ. Մինասյանի Մասնակցությամբ՝ Մեղադրող Հ. Ենոքյանի Հանրային պաշտպան Լ. Ավետիսյանի 2014թ. ապրիլի 9-ին, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի` ծնված 09.10.1953թ., Սյունիքի շրջանի Օխտար գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, այրի, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված է ք. Երևան, Էմինեսկու փող. 24/4 հասցեում, բնակվում ք. Երևան, Գերցենի փող., 16 տանը, խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ըստ ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից դատարան ուղարկված քրեական գործի նախաքննական նյութերի՝ «Գործով ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության աշխատակազմի վճարումների ծառայության /այսուհետև՝ Վճարային ծառայության/ պետի 2004թ. հունվարի 13-ի թիվ 03-Կ հրամանով մինչև 2010թ. դեկտեմբերն աշխատել է վճարային ծառայության Երևան քաղաքի «Կենտրոն-1» տարածքային բաժանմունքում՝ որպես վճարող-տեսուչ։ Հանդիսանալով նյութական պատասխանատու անձ, Անահիտ Մուշեղյանը վճարումների ծառայության կանոնադրության համաձայն լիազորված է եղել ստորաբաժանման կենսաթոշակների վճարման լիազորություններով և կենսաթոշակների գումարները՝ ըստ սպասարկման հասցեների, վճարել է տարածքային բաժանմունքից, իսկ որոշ դեպքերում՝ կենսաթոշակառուների բնակարաններ այցելելու միջոցով։ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայած կամ մահացած, սակայն կենսաթոշակների վճարային ցուցակներից չհանված կենսաթոշակառուների տվյալները պարզելով և այդ հանգամանքներից օգտվելով, պետությունից յուրացման եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2006-2010թթ. ընթացքում Անահիտ Մուշեղյանը իրավունք վերապահող և պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող վճարային ցուցակներում ընդգրկված այդ կենսաթոշակառուների ստորագրությունները կեղծելով՝ նրանց անվամբ անհիմն ելքագրել և յուրացման եղանակով հաւիշտակել է առանձնապես խոշոր չափերի, ընդհանուրը 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարները։ Այսպես. ամբաստանյալ Անահիտ Մուշեղյանը, վերը նկարագրված եղանակով յուրացմամբ հափշտակել է հանգուցյալ կենսաթոշակառուներ՝ Հրաչիկ Գրիգորյանի անվամբ 2006թ. հուլիսից 2010թ. հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված, ընդհանուր 1.029.560 ՀՀ դրամ, Թամարա Ալեքսանյանի անվամբ 2010թ. փետրվարին անհիմն ելքագրված 30.246 ՀՀ դրամ, Արթուր Մանուկյանի անվամբ 2010թ. ապրիլին անհիմն ելքագրված 11.400 ՀՀ դրամ, Արմենուհի Հունանյանի անվամբ 2010թ. ապրիլին անհիմն ելքագրված 30.464 ՀՀ դրամ, Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայած կենսաթոշակառուներ՝ Ռոզա Աղավելյանի անվամբ 2009թ. հունիսից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված, ընդհանուր 298.888 ՀՀ դրամ, Մարինե Ամիրխանյանի անվամբ 2009թ. օգոստոսից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 220.914 ՀՀ դրամ, Ադելլա Թորոսյանի անվամբ 2009թ. հոկտեմբերից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 314.540 ՀՀ դրամ, Ալլա Շահնազարովայի անվամբ 2009թ. նոյեմբերից 2010թ. նոյեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 422.112 ՀՀ դրամ, ժաննա Հակոբյանի անվամբ 2010թ. հունվարից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 404.912 ՀՀ դրամ, Իրինա Գասպարյանի անվամբ 2010թ. հուլիսից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 143.736 ՀՀ դրամ, Վարսենիկ Պետրոսյանցի անվամբ 2010թ. օգոստոսից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 135.270 ՀՀ դրամ, Արամ Դանիելյանի անվամբ 2010թ. նոյեմբերին և դեկտեմբերին անհիմն ելքագրված ընդհանուր 73.632 ՀՀ դրամ և Ազատուհի Չոլակյանի անվամբ 2010թ. դեկտեմբերին անհիմն ելքագրված 20.538 ՀՀ դրամ կենսաթոշակների գումարները։ Արդյունքում՝ Անահիտ Մուշեղյանը պետությունից յուրացմամբ հափշտակել է 13 կենսաթոշակառուների անվամբ անհիմն ելքագրած, առանձնապես խոշոր չափերի՝ ընդհանուրը 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակների գումարը, որը ծախսել է իր կարիքների համար»։ Փաստի առթիվ ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության կողմից 16.05.2011թ.-ին հարուցվել է քրեական գործ։ 22.09.2011թ.-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի կողմից կայացվել է որոշում` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրա նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325-րդ հդվածի 1-ին մասով։ Քրեական գործը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի գրասենյակ է ստացվել և մուտքագրվել 18.07.2013թ.-ին։ Ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի շահերի պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանը 09.04.2014թ. կայացած դատական նիստի ժամանակ միջնորդել է իր պաշտպանյալին մեղսագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով արարքի կատարման վերաբերյալ հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնել` վերջինիս քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։ Պաշտպանը հայտնել է, որ իր պաշտպանյալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրեն մեղսագրվող արարքը կատարվել է մինչև 2010թ. դեկտեմբեր ամիսը։ Ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը միացել է պաշտպան Ավետիսյանի միջնորդությանը` տալով իր համաձայնությունը մեղադրանքի այդ մասով իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ։ Գործով մեղադրող Հ.Ենոքյանը չի առարկել ներկայացված միջնորդության դեմ, հայտնելով, որ առկա է վաղեմության ժամկետի հիմքով ամբաստանյալի նկատմամբ հարուցված քրեկան հետապնդումը դադարեցնելու հիմք։ Դատարանը, խորհրդակցական սենյակում քննության առնելով ներկայացված միջնորդությունը, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով դադարեցնելու մասին պաշտպանի և ամբաստանյալի միջնորդությունը հիմնավոր է և ենթակա բավարարման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ինչպես հաստատված համարվեց գործի քննությամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրեն մեղսագրված արարքները Ա. Մուշեղյանը կատարել է մինչև 2010թ. դեկտեմբեր ամիսը։ Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ «Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, /.../ »։ Սույն գործով նմանատիպ հանցագործություն է համարվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասը, որում մեղադրվում է ամբաստանյալը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` «Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները` ... երկու տարի` ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից»։ Սույն որոշումը կայացնելու օրվա դրությամբ Ա.Մուշեղյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված հանցանքը ենթադրաբար կատարելու ավարտման պահից` 2010թ. դեկտեմբերի ամսից, անցել է ավելի քան 3 տարի և վաղեմության ժամկետի ընթացքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն որևէ կերպ կասեցված կամ ընդհատված չի եղել։ /հիմք` ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված պահանջագիրը/ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի` «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել .... եթե՝ /../ 6. անցել են վաղեմության ժամկետները»։ Նույն հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` «Սույն հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ ... կետեում նշված հիմքով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվաում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը....» Ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանը միջնորդել և տվել է իր համաձայնությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը՝ իրեն՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով դադարեցնելու մասին։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով և 6-րդ մասով, դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնել` վերջինիս՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ Դ Ա Տ Ա Վ Ո Ր Մ. Մ Ա Կ Յ Ա Ն |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 12-05-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 200, 195, 160, 89 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 13-05-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 200, 195, 160, 89 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-16724 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 14-05-2014 |
|---|
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 27-10-2014 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 28-10-2014 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 13-11-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 200, 195, 160, 89, 113 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 13-11-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 200, 195, 160, 89, 113 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0134/01/13
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 08-05-2014 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 07-05-2014 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Լ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Անահիտ Մուշեղյան Փոփոխել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի /ՀՀ քր. օր. 179 հոդ. 3-րդ մասի 1-ին կետով , ՀՀ քր.օր. 12 և 13 հոդվածների կիրառմամբ - ազատազրկում 4 տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման / վերաբերյալ 09.04.2014թ. դատավճռով նշանակված 4 տարի ժամկետով ազատազրկումը , նրա նկատմամբ կիրառել ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի դրույթները , կայացնել դատական ակտ` նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 08-05-2014 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արարատ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սեվակ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մանուշակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 14-05-2014 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | չկա |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 16-05-2014 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-06-2014 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 16-05-2014 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը փոփոխվել է
| Փոփոխված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 04-06-2014 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Անահիտ |
| Ազգանուն | Մուշեղյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Գործ №ԵԿԴ/0134/01/13 Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը նախագահող դատավոր` Մ. Մակյան Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 4 հունիսի 2014 թվականի ք. Երևան ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` նախագահող դատավոր` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ դատավորներ` Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ մեղադրող` Կ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ պաշտպան` Լ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ ամբաստանյալ` Ա. ՄՈՒՇԵՂՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության պետ Ա. Նիկողոսյանի 2011թ.-ի մայիսի 16-ի որոշմամբ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց լիազորությունները չարաշահելու, առանձնապես խոշոր չափի գումար յուրացնելու, ինչի արդյունքում պետությանը պատճառվել է ծանր հետևանքներ առաջացնող էական վնաս և պաշտոնեական կեղծիք կատարելու վերաբերյալ նյութերով հարուցվել է թիվ 61203311 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 308-րդ հոդվածի 2 մասով և 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /Տե՛ս քրեական գործի նյութեր հ.1 գ-թ 4/ 2. Թիվ 61203311 քրեական գործի նախաքննության կատարումը 2011թ. մայիսի 23-ին հանձնարարվել է քննչական խմբին, որի ղեկավար է նշանակվել ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանը: /հ.1 գ-թ 6/ 3. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի 2011թ. մայիսի 23-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն: /հ.1 գ-թ 7/ 4. ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալ, ՔԳՎ պետ Գ. Համբարձումյանի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործի նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է քննչական խմբին, որի ղեկավար է նշանակվել ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանը: /հ.1 գ-թ 83-86/ 5. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի 2011թ. սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը թիվ 61203311 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրա նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /հ.1 գ-թ 111-113/ 5. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի 2011թ. սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործով մեղադրյալ Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին: /հ.1 գ-թ 117-118/ 6. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի 2012թ. օգոստոսի 10-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործով Ա. Մուշեղյանին 22.09.2011թ. առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է նրա յուրացրած գումարի չափով և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով: /հ.1 գ-թ 173-174/ 7. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության 1-ին բաժնի պետի տեղակալ Էդ. Հակոբյանի 2012թ. օգոստոսի 10-ի որոշմամբ Ա. Մուշեղյանը թիվ 61203311 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրա նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով: /հ.1 գ-թ 175-177/ 8. ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալ, ՔԳՎ պետ Գ. Համբարձումյանի 2013թ. հունիսի 8-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործի նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է քննչական խմբին, որի ղեկավար է նշանակվել ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության քննչական խմբի ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ. Սահակյանը: /հ.2 գ-թ 15-16/ 9. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության քննչական խմբի ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ. Սահակյանի 2013թ. հունիսի 8-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և կատարվել է նախաքննություն: /հ.2 գ-թ 17/ 10. ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ. Սահակյանի 2013թ. հուլիսի 2-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործով Ա. Մուշեղյանին 10.08.2012թ.-ին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /հ.2 գ-թ 173-174/ 11. ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ. Սահակյանի 2013թ. հուլիսի 2-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործով Ա. Մուշեղյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրա նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /հ.2 գ-թ 175-177/ 12. ՀԿԳ ավագ քննիչ Կ. Սահակյանի 2013թ. հուլիսի 4-ի որոշմամբ թիվ 61203311 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալ Ա. Մուշեղյանի վերաբերյալ մասը, որին շնորհվել է թիվ 69106713 համարը: /հ.1 գ-թ 1/ 13. 2013թ. հուլիսի 16-ին թիվ 69106713 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/` ըստ էության քննելու համար, որն Առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է 2013թ. հուլիսի 18-ին: /հ.2 գ-թ 185-195, հ.3 գ-թ 1/ 14. Առաջին ատյանի դատարանի 2013թ. հուլիսի 19-ի որոշմամբ թիվ ԵԿԴ/0134/01/13 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2013թ. օգոստոսի 2-ի որոշմամբ այն նշանակվել է դատական քննության: /հ.3 գ-թ 2, 5/ 15. Առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. ապրիլի 9-ի որոշմամբ թիվ ԵԿԴ/0134/01/13 քրեական գործով ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեկան հետապնդումը դադարեցվել է` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով: /հ.4 գ-թ 63-66/ 16. Առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. ապրիլի 9-ի դատավճռով ամբաստանյալ Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նույն օրենսգրքի 12-րդ և 13-րդ հոդվածների կիրառմամբ նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել` ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։ ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարվել է, և Ա. Մուշեղյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի որոշվել է բռնագանձել 3.062.580 /երեք միլիոն վաթսուներկու հազար հինգհարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում։ Քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված` կենսաթոշակառուների տվյալները պարունակող կենսաթոշակների վճարային ցուցակների և այլ փաստաթղթի կարգով որպես ապացույց ճանաչված` ՀՀ Ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսական վերահսկողության տեսչության կողմից 2011թ. ապրիլի 7-ին կազմված թիվ 8 միջանկյալ ակտի և դրան կից հավելվածների պատճենները, որոշվել է պահել քրեական գործի հետ միասին: /հ.4 գ-թ 67-77/ 17. Ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պաշտպան Լ. Ավետիսյանը 2014թ. մայիսի 8-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել վերոհիշյալ դատավճռի դեմ: Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան Վերաքննիչ դատարանում չի ստացվել: 18. Քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2014թ. մայիսի 14-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2014թ. մայիսի 16-ի որոշմամբ պաշտպան Լ. Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ: Գործի փաստական հանգամանքները 19. Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանը դատապարտվել է հետևյալ արարքը կատարելու համար. Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանը, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության աշխատակազմի վճարումների ծառայության /այսուհետև` Վճարային ծառայության/ պետի 2004թ. հունվարի 13-ի թիվ 03-Կ հրամանով մինչև 2010թ. դեկտեմբերն աշխատել է վճարային ծառայության Երևան քաղաքի «Կենտրոն-1» տարածքային բաժանմունքում որպես վճարող-տեսուչ։ Հանդիսանալով նյութական պատասխանատու անձ` Անահիտ Մուշեղյանը վճարումների ծառայության կանոնադրության համաձայն լիազորված է եղել ստորաբաժանման կենսաթոշակների վճարման լիազորություններով և կենսաթոշակների գումարները, ըստ սպասարկման հասցեների, վճարել է տարածքային բաժանմունքից, իսկ որոշ դեպքերում` կենսաթոշակառուների բնակարաններ այցելելու միջոցով։ ՀՀ-ից բացակայած կամ մահացած, սակայն կենսաթոշակների վճարային ցուցակներից չհանված կենսաթոշակառուների տվյալները պարզելով և այդ հանգամանքներից օգտվելով, պետությունից յուրացման եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2006-2010թթ. ընթացքում Ա. Մուշեղյանն իրավունք վերապահող և պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող վճարային ցուցակներում ընդգրկված այդ կենսաթոշակառուների ստորագրությունները կեղծելով` նրանց անվամբ անհիմն ելքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է առանձնապես խոշոր չափերի, ընդհանուր` 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարները: Այսպես, Ա. Մուշեղյանը վերը նկարագրված եղանակով յուրացմամբ հափշտակել է հանգուցյալ կենսաթոշակառուներ Հրաչիկ Գրիգորյանի անվամբ` 2006թ. հուլիսից 2010թ. հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված, ընդհանուր 1.029.560 ՀՀ դրամ, Թամարա Ալեքսանյանի անվամբ 2010թ. փետրվարին անհիմն ելքագրված 30.246 ՀՀ դրամ, Արթուր Մանուկյանի անվամբ 2010թ. ապրիլին անհիմն ելքագրված 11.400 ՀՀ դրամ, Արմենուհի Հունանյանի անվամբ 2010թ. ապրիլին անհիմն ելքագրված 30.464 ՀՀ դրամ, Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայած կենսաթոշակառուներ` Ռոզա Աղավելյանի անվամբ 2009թ. հունիսից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված, ընդհանուր 298.888 ՀՀ դրամ, Մարինե Ամիրխանյանի անվամբ 2009թ. օգոստոսից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 220.914 ՀՀ դրամ, Ադելլա Թորոսյանի անվամբ 2009թ. հոկտեմբերից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 314.540 ՀՀ դրամ, Ալլա Շահնազարովայի անվամբ 2009թ. նոյեմբերից 2010թ. նոյեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 422.112 ՀՀ դրամ, ժաննա Հակոբյանի անվամբ 2010թ. հունվարից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 404.912 ՀՀ դրամ, Իրինա Գասպաոյանի անվամբ 2010թ. հուլիսից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 143.736 ՀՀ դրամ, Վարսենիկ Պետրոսյանցի անվամբ 2010թ. օգոստոսից դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 135.270 ՀՀ դրամ, Արամ Դանիելյանի անվամբ 2010թ. նոյեմբերին և դեկտեմբերին անհիմն ելքագրված ընդհանուր 73.632 ՀՀ դրամ և Ազատուհի Չոլակյանի անվամբ 2010թ. դեկտեմբերին անհիմն ելքագրված 20.538 ՀՀ դրամ կենսաթոշակների գումարները։ Արդյունքում, Ա. Մուշեղյանը պետությունից յուրացմամբ հափշտակել է 13 կենսաթոշակառուների անվամբ անհիմն ելքագրած, առանձնապես խոշոր չափերի` ընդհանուրը 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակների գումարը, որը ծախսել է իր կարիքների համար: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը Վերաքննիչ բողոքը քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 20. Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պաշտպան Լ. Ավետիսյանը նշել է, որ պաշտպանության կողմը համաձայն չէ ստորադաս դատարանի կայացրած ակտի հետ, քանի որ այն կայացվել է դատավարական իրավունքի նորմերի էական խախտումներով, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա: Դատարանը ամբողջությամբ չի ուսումնասիրել ու գնահատել ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամաններն ու նրա անձը բնութագրող տվյալները և գտել է, որ նրա կողմից կատարած արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման: Դատարանը չի անդրադարձել Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթները կիրառելու մասին պաշտպանական կողմի միջնորդությանը, և ընդհանրապես, դատավճռով չի անդրադարձել ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու հիմքերի առկայության հարցին: Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգմանք է դիտել միայն հանցագործությամբ պատճառված վնասը մասամբ` 73.632 ՀՀ դրամի չափով, կամովին հատուցելը: Որպես Ա. Մուշեղյանի անձը բնութագրվող հանգամանք դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով անցնում է որպես դատվածություն չունեցող անձ, ինչպես նաև, որ 2010թ.-ի դեկտեմբեր ամսից ունի գործազուրկի կարգավիճակ: Քրեական գործի դատաքննությամբ հիմնավորվել է, որ Ա. Մուշեղյանը նախաքննության ընթացքում կամովին հատուցել է Ռոզա Աղավելյանի անվամբ 2009թ. հունիս ամսին ելքագրված թոշակի 21.000 ՀՀ դրամ գումարը, Արամ Դանիելյանի անվամբ 2010թ. նոյմբեր և դեկտեմբեր ամիսների համար ելքագրված ընդհանուր 73.635 ՀՀ դրամ կենասաթոշակի գումարը, և Ժաննա Հակոբյանի անվամբ 2009թ. դեկտեմբերից 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում ելքագրված 404.912 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի ընդհանուր գումարից 160.000 ՀՀ դրամ գումարը: Պարզվել է, որ Ա. Մուշեղյանը մինչև գործով որպես մեղադրյալ ներգրավվելը, անհիմն ելքագրված և յուրացման եղանակով հափշտակված առանձնապես խոշոր չափերի 3.136.212 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարից նշված կենսաթոշակառուներին կամովին վերադարձրել է ընդհանուր 254.632 ՀՀ դրամ գումար: Մինչդեռ հիմնավորված է համարվել միայն Արամ Դանիելյանին 73.635 ՀՀ դրամ կենասաթոշակի գումար վերադարձնելու հանգամանքը: Բացի այդ, պատճառած վնասը հատուցելու նպատակով 2014թ. ապրիլի 28-ին Ա. Մուշեղյանը «Կոնվերս Բանկ» ՓԲԸ-ի «Զեյթուն» մասնաճյուղում շահառուի` ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության «աշխատանքային կենսաթոշակներ» հաշվին կատարել է 180.000 ՀՀ դրամի վճարում: Առաջադրված մեղադրանքում Ա. Մուշեղյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ: Իր վարքագծով օժանդակել է գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, խնդրել է իրեն ներել: Այսինքն, պատժի նպատակներից սոցիալական արդարության վերականգնումն, արդեն իսկ, իրագործվել է: Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը, 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, 61-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերը, 63-րդ հոդվածը` պաշտպան Լ. Ավետիսյանը նշել է, որ Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է հաշվի առնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքներն ու նրա անձը բնութագրող տվյալները, այն է` նախկինում դատապարտված ու արատավորված չլինելու հանգամանքը, նախաքննության ընթացքում ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալու, հանցագործության բացահայտմանն աջակցելու, կատարած վատ արարքը գիտակցելու և զղջալու հանգամանքը, պատճառած վնասը կամավոր, մասնակիորեն /254.632-ին գումարած 180.000 ՀՀ դրամ հավասար կլինի 434.632 ՀՀ դրամ/ վերականգնելու հանգամանքը, 2010թ.-ի դեկտեմբեր ամսից գործազուրկի կարգավիճակը, դրական բնութագիրը, մշտական բնակության վայր ունենալու հանգամանքը, «Զարկերակային հիպերտենազիա, հիպերտոնիկ կրիզ» և «Ձախ ստորին վերջույթի վարիկոզ հիվանդություն, առոզիվ արյունահոսություն սրունք-թաթային հատվածում» ախտորոշումներով հիվանդությամբ տառապելու հանգամանքը, 61 տարեկան հասակը, այրի, զավակներ չունենալու և խնամքի կարիք ունենալու հանգամանքներր, բնակարան չունենալու, հարազատների տանը բնակվելու և նյութական անապահով վիճակը: Ամբաստանյալի անձը բնութագրող թվարկված հանգամանքներն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից չեն դիտվել որպես նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և նրա անձը բնութագրող հանգամանքներ: 2007-2009թթ. Ա. Մուշեղյանի ամուսին Մեսրոպ Բաբայանը տառապել է «Քաղծկեղային ինտոքսիկացիա, ուղիղ աղիքի քաղծկեղ» հիվանդությամբ: Ամուսնուն բուժելու, իսկ ապա 2009թ. հունվարի 19-ին նրա հուղարկավորության և այլ արարողությունները կազմակերպելու ու հոգալու համար չունենալով ֆինանսական միջոցներ և օգտվելով այն հանգամանքից, որ պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող վճարային ցուցակներում նշված անձինք չեն ներկայացել կենսաթոշակի գումարներն ստանալու համար, կեղծել է նրանց ստորագրությունները, գումարներն ստացել ու հոգացել է իր նշված կարիքները: ՌԴ-ում արտագնա աշխատանքի մեկնած նրա խորդ որդին խոստացել է օգնել իր հոր բուժման ու հուղարկավորության նպատակով ծախսած նշված գումարները` դրանք թոշակառուներին հետ վերադարձնելու համար, սակայն վերջինս գումար չի ուղարկել, իսկ Ա. Մուշեղյանը չի կարողացել վերադարձնել անօրինական ելքագրած գումարները: Հանցագործության կատարմանը նպաստել է նաև այն հանգամանքը, որ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության աշխատակազմի վճարային ծառայության համակարգում, տվյալ ժամանակահատվածում, տեղ գտած թերությունների ու տեղեկատվության բացակայության պայմաններում, կենսաթոշակներ վճարող տեսուչը ժամանակին չի տեղեկացվել կենսաթոշակառուների մահվան կամ հանրապետությունից բացակայելու մասին, ծառայության կողմից շարունակվել է մահացած ու բացակա անձանց անուններով կենսաթոշակի գումարներ ելքագրվել, որի պայմաններում էլ հնարավոր է եղել նման հանցավոր արարք կատարելը: Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-8-րդ, 13-րդ կետերը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 12.06.2007թ. թիվ ՎԲ-124/07 որոշման իրավական դրույթերը` պաշտպան Լ. Ավետիսյանը նշել է, որ քրեական գործով իր պաշտպանյալի անձը բնութագրող բավարար տվյալները հիմք են տալիս հանգել հետևության, որ նրա անձը դադարել է հանրության համար վտանգավորություն ներկայացնել` նկատի ունենալով քրեական գործի նախաքննության ու դատաքննության ընթացքում նրա դրսևորած պատշաճ վարքագիծը, այն, որ նա անկախ իր նյութական վիճակից միջոցներ է ձեռնարկում պատճառած նյութական վնասը հատուցելու ուղղությամբ, որը շարունակական է լինելու` հաշվի առնելով նրա տարիքր և առողջական վիճակը, նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելը բխում է քրեական գործի նյութերից ու օրենքի պահանջից` նրա կողմից կատարած հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից նվազ խիստ տեսակը կարող է ապահովել պատժի նպատակները: Վերը նշված դատավարական իրավունքի խախտումները, որոնք ազդել են ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի վերաբերյալ պատժի մասով գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ կետերի, 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիման վրա դատական ակտը բեկանելու, փոփոխելու հիմք են: 21. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ, 3761-րդ, 3801-րդ, 381-րդ, 395-րդ և 398-րդ հոդվածների պահանջներով` ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պաշտպան Լ. Ավետիսյանը խնդրել է Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ թիվ ԵԿԴ/0134/01/13 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի 09.04.2014թ. դատավճռով նշանակված 4 /չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկումը փոփոխել, նրա նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթները, կայացնել դատական ակտ` նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով ամբաստանյալի և պաշտպանի ելույթները, լսելով դատախազի պատասխան ելույթը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ ստորադաս դատարանի դատական ակտը քաղաքացիական հայցի մասով փոփոխել` հետևյալ պատճառաբանությամբ. 22. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`/…/ 6/ ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար. 7/ ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ. 8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը/…/>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածում սահմանված են պատժի հասկացությունը և նպատակները: Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածը սահմանում է. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասը նշում է. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:>>: Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի առաջին մասում նախատեսված են պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում: 23. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է. <<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:>>: Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: 24. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով: 25. Առաջին ատյանի դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` մեղադրյալի, գործով վկաների ցուցմունքները, մեղադրյալ Անահիտ Մուշեղյանի մասնակցությամբ կազմված զննության արձանագրությունը, այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչված ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսական վերահսկողության տեսչության կողմից կազմված 2011թ.-ի ապրիլի 7-ի թիվ 8 միջանկյալ ակտը, իրեղեն ապացույց ճանաչված` կենսաթոշակառուների տվյալները պարունակող կենսաթոշակների վճարային ցուցակները, գտել է, որ ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարքը և որ վերջինս ենթակա է պատժի: Պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել ինչպես ամբաստանյալի կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ` նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: 26. Որպես Ա. Մուշեղյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով անցնում է որպես դատվածություն չունեցող անձ, ինչպես նաև` այն, որ նա 2010թ.-ի դեկտեմբեր ամսից ունի գործազուրկի կարգավիճակ: Դատարանը որպես ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել հանցագործությամբ պատճառված վնասը մասամբ` 73.632 ՀՀ դրամի չափով, կամովին հատուցելը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներով հանդես գալը։ Դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի արարքում նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի կողմից կատարված արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակվի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման, քանի որ գործի նյութերով հիմնավորված է, որ նա չունի իրեն սեփականության իրավունքով պատկանող որևէ գույք և նշված լրացուցիչ պատժի նշանակումը կկրի ձևական բնույթ: Դատարանը միաժամանակ արձանագրել է, որ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժն ամբաստանյալը պետք է կրի: 27. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ հարցը քննարկելիս Վերաքննիչ դատարանը կարևորում է կատարված հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատումը` օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզնունքներին համապատասխան: 28. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի իրացվելիության հարցերը, հաշվի առնելով գործի կոնկրետ հանգամանքները, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, գործի նման փաստական տվյալների առկայության պայմաններում հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ, 63-րդ հոդվածներ/, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի սանկցիայի սահմաններում Ա. Մուշեղյանին դատապարտել է ազատազրկման` 4 /չորս/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, որը համապատասխանում է հանցագործույան ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին և որով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը, և որ վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկներն Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հիմք չեն կարող դառնալ: 29. Առաջին ատյանի դատարանը քննության առնելով ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ընդդեմ Ա. Մուշեղյանի ներկայացված քաղաքացիական հայցն` Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ այն ենթակա է բավարարման ամբողջությամբ` 3.062.580 ՀՀ դրամի չափով, որպես ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանի կողմից հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի փոխհատուցում: 30. Վերաքննիչ դատարան ներկայացված վերաքննիչ բողոքին կից` պաշտպանության կողմը ներկայացրել է վճարման հանձնարարագրի անդորրագիր /թիվ` 000254 /250144144/ / առ այն, որ ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանը 2014թ. ապրիլի 28-ին «Կոնվերս Բանկ» ՓԲԸ-ի «Զեյթուն» մասնաճյուղում շահառուի` ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության «աշխատանքային կենսաթոշակներ» հաշվին կատարել է 180.000 /հարյուր ութսուն հազար/ ՀՀ դրամի վճարում: Վերաքննիչ դատարանում մեղադրող Կ. Հովհաննիսյանը դատաքննության ժամանակ հայտնեց, որ հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Ա. Մուշեղյանը մասնակի վերականգնել է պատճառված վնասը` կամովին կատարել է 180.000 /հարյուր ութսուն հազար/ ՀՀ դրամի վճարում, ուստի ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը պնդում է 2.882.580 /երկու միլիոն ութ հարյուր ութսուներկու հազար հինգ հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամի չափով: 31. Հաշվի առնելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ընդդեմ Ա. Մուշեղյանի ներկայացված 3.062.580 /երեք միլիոն վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամի չափով քաղաքացիական հայցը ենթակա է փոփոխման` 180.000 /հարյուր ութսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով և Ա. Մուշեղյանից պետք է հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 2.882.580 /երկու միլիոն ութ հարյուր ութսուներկու հազար հինգ հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում: 32. ՀՀ ԱԺ «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» 26.05.2011թ. թիվ ԱԺՈ-277-Ն որոշման /այսուհետ նաև` Համաներման ակտ/ 8-րդ կետի 5-րդ ենթակետը Համաներման ակտի 8-րդ կետի 5-րդ ենթակետի համաձայն. «8. Պատժաչափի չկրած մասը կրճատել`/…/ 5/ մեկ քառորդով` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի /…/ 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունները կատարելու համար դատապարտված անձանց նկատմամբ:/…/»: Համաներման ակտի 13-րդ կետի համաձայն. «13. սույն որոշման կատարումը վերապահել`/…/ 4/ Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության քրեակատարողական հիմնարկների պետերին` այն անձանց նկատմամբ, որոնք պատիժը կրում են քրեակատարողական հիմնարկներում/…/»: Համաներման ակտի 15-րդ հոդվածի համաձայն. «15. Սույն որոշումը կիրառվում է այն անձանց նկատմամբ, որոնք հանցագործություն են կատարել մինչև 2011 թվականի մայիսի 1-ը ներառյալ:»: Հիմք ընդունելով վերագրյալը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ՀՀ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի վարչակազմի կողմից Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ պետք է կիրառվի Համաներման ակտի 8-րդ կետի 5-րդ ենթակետը և Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 09.04.2014թ. դատավճռով Ա. Մուշեղյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժաչափի չկրած մասը պետք է կրճատել մեկ քառորդով: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ հոդվածով, 402-րդ հոդվածով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վերաքննիչ բողոքը մերժել: 2. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճիռը` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, փոփոխել քաղաքացիական հայցի մասով: ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել: Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 2.882.580 /երկու միլիոն ութ հարյուր ութսուներկու հազար հինգ հարյուր ութսուն/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի փոխհատուցում: 3. Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի նկատմամբ կիրառել <<ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ ազգայի ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 8-րդ կետի 5-րդ ենթակետը և Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճռով նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժաչափի չկրած մասը կրճատել մեկ քառորդով: 4. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 04-06-2014 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 01-07-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 200, 195, 160, 89, 65 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 01-07-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 200, 195, 160, 89, 65 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-11607/14 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 21-08-2014 |
|---|
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0134/01/13
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 27-06-2014 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազի տեղակալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Թամազյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | ամբաստանյալ` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյան |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Ստացվել է կրկնակի բողոք
| Ամսաթիվ | 04-07-2014 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Լ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | ամբաստանյալ` Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյան |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Գործը ստացվել է վճռաբեկ դատարան
| Գործի առաքման ամսաթիվը | 01-07-2014 |
|---|---|
| Գրության համարը | Ե-11607 |
| Գործի ստացման ամսաթիվը | 10-07-2014 |
| Քրեական գործի հատորներ /փաստաթղթեր/ | 5 հատոր |
| Գործի համարը | ԵԿԴ/0134/01/13 |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Պատասխանատվության ենթարկվածների թիվը | 1 |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 10-07-2014 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Համլետ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
Բողոքը վերադարձվել է թերությունները վերացնելու համար
| Ամսաթիվ | 08-08-2014 |
|---|---|
| Ժամկետ | 20 օր |
| Որոշման եզրափակիչ մաս | ԵԿԴ/0134/01/13 մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔՆԵՐԸ ՎԵՐԱԴԱՐՁՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 8 օգոստոսի 2014 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի հունիսի 4-ի որոշման դեմ մեղադրող Ա.Թամազյանի և ամբաստանյալ Ա.Մուշեղյանի պաշտպան Լ.Ավետիսյանի վճռաբեկ բողոքները վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճռով Անահիտ Մուշեղյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 4 (չորս) տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: Վճռվել է ամբաստանյալ Ա.Մուշեղյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 3.062.580 (երեք միլիոն վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր ութսուն) ՀՀ դրամ` որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի հատուցում: Պաշտպան Լ.Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2014 թվականի հունիսի 4-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճիռը քաղաքացիական հայցի մասով փոփոխել է և ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել՝ վճռել է ամբաստանյալ Ա.Մուշեղյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 2.882.580 (երկու միլիոն ութ հարյուր ութսուներկու հազար հինգհարյուր ութսուն) ՀՀ դրամ` որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված նյութական վնասի հատուցում: Որոշվել է նաև որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ա.Մուշեղյանի նկատմամբ կիրառել «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 8-րդ կետի 5-րդ ենթակետը, և նրա նկատմամբ ազատազրման ձևով նշանակված պատժաչափի չկրած մասը կրճատել մեկ քառորդով: Վերոգրյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոքներ են բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանը և ամբաստանյալ Ա.Մուշեղյանի պաշտպան Լ.Ավետիսյանը: 1. ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանը խնդրել է բեկանել և փոփոխել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի հունիսի 4-ի որոշումը: Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ կետերով սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար, վերանայվող դատական ակտն առերևույթ հակասում է վճռաբեկ դատարանի` նախկինում ընդունված որոշումներին: Բողոքի հեղինակը գործի փաստական հանգամանքների և ձեռք բերված ապացույցների վկայակոչմամբ գտել է, որ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշումն անօրինական է և չհիմնավորված, քանի որ դատական ակտ կայացնելիս թույլ է տրվել դատական սխալ` նյութական իրավունքի խախտում: Մասնավորապես, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը սխալ է մեկնաբանել և կիրառել նշված համաներման ակտի 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետը: Բացի այդ, բողոքաբերի պնդմամբ վերանայվող դատական ակտն առերևույթ հակասում է Վճռաբեկ դատարանի նախկինում` Վ.Ավետիսյանի գործով 2011 հոկտեմբերի 20-ին կայացրած թիվ ՍԴ3/0013/01/11 որոշմանը: Հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2014 թվականի հունիսի 10-ի թիվ ՀՕ-48-Ն օրենքի 12-րդ հոդվածը և հաշվի առնելով, որ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի վճռաբեկ բողոքը բերվել է փոստին հանձնելու միջոցով 2014 թվականի հունիսի 25-ին` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքի քննարկումը պետք է իրականացվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի` մինչև վկայակոչված օրենքի ուժի մեջ մտնելը (2014 թվականի հուլիսի 3-ը) գործող խմբագրությամբ: Վերլուծելով բողոքի փաստարկները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար չեն եզրահանգելու, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար: Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքը հիմնավորված չէ: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ բողոքի հեղինակի հիմնավորումները բավարար չեն եզրակացնելու, որ վերանայվող դատական ակտն առերևույթ հակասում է Վճռաբեկ դատարանի` նախկինում` Վարուժան Ավետիսյանի գործով 2011 հոկտեմբերի 20-ին ընդունված թիվ ՍԴ3/0013/01/11 որոշմանը: Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված հիմքը նույնպես հիմնավորված չէ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վերադարձվում է, եթե այն չի համապատասխանում նույն օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջներին, ուստի ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի ներկայացրած բողոքը ենթակա է վերադարձման: 2. Պաշտպան Լ.Ավետիսյանը խնդրել է բեկանել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի հունիսի 4-ի որոշումը, ամբաստանյալ Ա.Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել: Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար և վերանայվող դատական ակտն առերևույթ հակասում է վճռաբեկ դատարանի` նախկինում ընդունված որոշումներին: Բողոքաբերի պնդմամբ վերանայվող դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի նախկինում` Ս.Ներսիսյանի գործով 2007 թվականի հունիսի 12-ին ընդունված թիվ ՎԲ-124/07 որոշմանը: Հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2014 թվականի հունիսի 10-ի թիվ ՀՕ-48-Ն օրենքի 12-րդ հոդվածը և հաշվի առնելով, որ վճռաբեկ բողոքը բերվել է փոստին հանձնելու միջոցով 2014 թվականի հուլիսի 3-ին՝ վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հիշյալ օրենքով կատարված փոփոխությունների և լրացումների գործողությունը տարածվում է սույն բողոքի վրա: Այսպես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 2.2-րդ մասի համաձայն` «Վճռաբեկ բողոքը սույն օրենսգրքի 414.2 հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով ներկայացնելու դեպքում բողոքը բերած անձը պետք է հիմնավորի, որ դրա վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի որոշումը կնպաստի օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովմանը, մասնավորապես վճռաբեկ բողոքում հիմնավորելով, որ` (…) 4) բողոքարկվող դատական ակտում որևէ նորմի մեկնաբանությունը հակասում է Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի որոշման մեջ տվյալ նորմին տրված մեկնաբանությանը` կցելով այդ դատական ակտերը և մեջբերելով դրանց հակասող մասերը, կատարելով համեմատական վերլուծություն` բողոքարկվող դատական ակտի և նույնանման փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի դատական ակտի միջև առկա հակասության վերաբերյալ. (…):» Մինչդեռ վճռաբեկ բողոքի ուսումնասիրությունից երևում է, որ բողոք բերած անձը փաստարկելով, որ վերանայվող դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի նախկինում` Սուսաննա Ներսիսյանի գործով 2007 թվականի հունիսի 12-ին ընդունված թիվ ՎԲ-124/07 որոշմանը, բողոքին չի կցել այդ դատական ակտը և չի մեջբերել հակասող մասերը, չի կատարել համեմատական վերլուծություն` բողոքարկվող դատական ակտի և նույնանման փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի դատական ակտի միջև առկա հակասության վերաբերյալ: Բացի այդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ «(…) Վճռաբեկ բողոքին կցվում է նաև վճռաբեկ բողոքի էլեկտրոնային տարբերակը (էլեկտրոնային կրիչը):» Մինչդեռ սույն վճռաբեկ բողոքին դրա էլեկտրոնային տարբերակը (էլեկտրոնային կրիչը) կցված չէ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վերադարձվում է, եթե այն չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի պահանջներին, ուստի ներկայացված բողոքը ենթակա է վերադարձման: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Վճռաբեկ դատարանը բողոքը վերադարձնելու մասին որոշմամբ սահմանում է մինչև մեկամսյա ժամկետ՝ ձևական սխալները շտկելու և վճռաբեկ բողոքը կրկին ներկայացնելու համար»: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Ա.Մուշեղյանի պաշտպան Լ.Ավետիսյանի վճռաբեկ բողոքի ձևական սխալները շտկելու և այն կրկին ներկայացնելու համար պետք է սահմանել 20-օրյա ժամկետ: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին, 3-րդ և 4-րդ մասերով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Անահիտ Գուրգենի Մուշեղյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի հունիսի 4-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Թամազյանի և ամբաստանյալ Ա.Մուշեղյանի պաշտպան Լ.Ավետիսյանի վճռաբեկ բողոքները վերադարձնել: Պաշտպան Լ.Ավետիսյանի վճռաբեկ բողոքի ձևական սխալները շտկելու և այն կրկին ներկայացնելու համար սահմանել 20-օրյա ժամկետ` սույն որոշումն ստանալու պահից: Սահմանված ժամկետում բողոքը չներկայացնելու դեպքում այն համարվում է չտրված: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ` Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
Սահմանված ժամկետում բողոքը չի ներկայացվել
| Գործի առաքման ամսաթիվը | 13-10-2014 |
|---|---|
| Դատարան | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Այլ նշումներ | 5 հատոր` 200, 195, 160, 89, 93 թերթ: |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 13-10-2014 |
|---|---|
| Դատարան | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Այլ նշումներ | 5 հատոր` 200, 195, 160, 89, 93 թերթ |