ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
գործ թիվ ԵԿԴ/0102/01/13
նախագահող դատավոր` Գ.Պողոսյան

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
դատավորներ` Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
դատախազ` Ա.ԲԵԳԻՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Հ.ՂԱՐԻԲՅԱՆԻ
պաշտպան` Մ.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ

2013 թվականի սեպտեմբերի 02-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Հարություն Լևոնի Ղարիբյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2013 թվականի հուլիսի 13-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանի պաշտպան Մ.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքը.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Է.Կարապետյանի 2012թ. սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 15109412 քրեական գործը:/քրեական գործ, հատոր 1 էջ 88/
2. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Է.Կարապետյանի 2012թ. նոյեմբերի 20-ի որոշմամբ թիվ 15109412 քրեական գործն ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն` ըստ ենթակայության ՀՀ ՀՔԾ ուղարկելու հարցը քննարկելու համար:/քրեական գործ, հատոր 1 էջ 339-340/
3. ՀՀ ՀՔԾ ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Երեմյանի 2012թ. նոյեմբերի 28-ի որոշմամբ թիվ 15109412 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: /քրեական գործ, հատոր 1 էջ 346/
4. ՀՀ ՀՔԾ ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Երեմյանի 2012թ. դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ Արսեն Վարդանյանի նկատմամբ` մի խումբ անձանց հետ խուլիգանություն կատարելու փաստով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` արարքում հանցակազմ չլինելու հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 1 էջ 369-370/
5. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Է.Կարապետյանի 2013թ. հունվարի 09-ի որոշմամբ թիվ 15109412 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 2/
6. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Է.Կարապետյանի 2013թ. մարտի 12 -ի որոշմամբ Հ.Ղարիբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով: /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 108-109/
7. Նույն օրը մեղադրյալ Հ.Ղարիբյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում: /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 110/
8. Առաջին ատյանի դատարանի 2013թ. մարտի 12-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հ.Ղարիբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով` կալանավորման սկիզբը հաշվելով նրան կալանավորելու պահից: /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 114/
9. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Է.Կարապետյանի 2013թ. մարտի 22-ի որոշմամբ թիվ 15109412 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալ Հ.Ղարիբյանի` քննությունից թաքնվելու պատճառաբանությամբ: /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 129-130/
10. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Բեգինյանի 2013թ. մայիսի 15-ի որոշմամբ թիվ 15109412 քրեական գործի վարույթը կասեցնելու մասին քննիչի 2013թ. մարտի 22-ի որոշումը վերացվել է: /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 135-136/
11. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Է.Կարապետյանի 2013թ. մայիսի 16-ի որոշմամբ թիվ 15109412 քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է: /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 140/
12. 2013թ. մայիսի 17-ին մեղադրյալ Հ.Ղարիբյանը ինքնակամ ներկայացել է ՀՀ Ոստիկանության Մարաշի բաժանմունք: /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 142/
13. Առաջին ատյանի դատարանի 2013թ. մայիսի 17-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հ.Ղարիբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորման հարցը կրկնակի քննության առնելու մասին քննիչի միջնորդությունը բավարարել, Հ.Ղարիբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը` կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2013թ. մայիսի 17-ից: Գրավ կիրառելու մասին պաշտպանի միջնորդությունը մերժվել է: /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 151/
14. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Է.Կարապետյանի 2013թ. հունիսի 07-ի որոշմամբ թիվ 15109412 քրեական գործի նյութերով անհայտ անձի կողմից 2012թ. սեպտեմբերի 19-ին ժամը 04:00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Չարենցի 1 հասցեում գտնվող <<Ակապելա>> կարաոկե ակումբում` Հ.Ղարիբյանի հետ մոտ 20 րոպե տևողությամբ դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելով և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով հաճախորդների և ակումբի աշխատակիցների նկատմամբ, ակումբի մենեջեր Աննա Հրաչյայի Հարությունյանի հետ վիճաբանելու, բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալու, քաշքշելու և ձեռով ու ոտքերով հարվածներ հասցնելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մասն անջատվել է, կազմվել է առանձին վարույթ և շնորհվել` թիվ 15109412/1 համարը: /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 184-185/
15. 2013թ. հունիսի 14-ին թիվ 151009412 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է նույն օրը: /քրեական գործ, հատոր 3 էջ 1/
16. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Գ.Պողոսյանի 2013 թվականի հունիսի 17-ի որոշմամբ թիվ 151009412 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի հուլիսի 01-ին նշանակվել` դատաքննության: /քրեական գործ, հատոր 3 էջ 3, 12/
17. Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի հուլիսի 13-ի դատավճռով /քրեական գործը քննվել է արագացված դատաքննության կարգով/ Հարություն Լևոնի Ղարիբյանը մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել ազատազրկման` վեց ամիս ժամկետով, որպիսի պատիժը կրելու է ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։
Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2013թ. մայիսի 17-ից։ Հ.Ղարիբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:/քրեական գործ, հատոր 3 էջ 48/
18. Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի օգոստոսի 20-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանի պաշտպան Մ.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, և քրեական գործը նշանակվել` դատական քննության վճռաբեկության կանոններով:
19. Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:

Գործի փաստական հանգամանքները
20. Նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա` 2012թ. սեպտեմբերի 19-ին՝ ժամը 04։00-ի սահմաններում, Երևանի Չարենցի 1 հասցեում գտնվող «Ակապելա» կարաոկե ակումբում ինքնությունը չպարզված անձի հետ մոտ 20 րոպե տևողությամբ դիտա-վորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելով և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով հաճախորդների և ակումբի աշխատակիցների նկատմամբ, վիճաբանել են ակումբի մենեջեր Աննա Հրաչյայի Հարությունյանի հետ, բարձրաձայն տվել սեռական բնույթի հայհոյանքներ, քաշքշել և ձեռքով ու ոտքերով հարվածներ` հասցրել Ա.Հարությունյանին` պատճառելով մարմնական վնասվածք, աջ բազկի շրջանի արյունազեղման ձևով, որոնք առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում»/քրեական գործ, հատոր 3 էջ 48/

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում.
21. Դիմող` ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանի պաշտպան Մ.Սարգսյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով քրեական գործի նախապատմությունը` հայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը` Հ.Ղարիբյանի նկատմամբ, պատիժ նշանակելիս թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում, որի արդյունքում նշանակվել է խիստ պատիժ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն հնարավորություն է տալիս դատարանին, ելնելով կոնկրետ հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթից և աստիճանից, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ` ընտրելով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժատեսակներից որևէ մեկը` տուգանք կամ ազատազրկում:
Առաջին ատյանի դատարանը Հարություն Ղարիբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել նրա կատարած հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը դիտել է հանցանքը ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը, իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` մեղադրանքի հետ համաձայնելը և կատարած հանցանքի համար զղջալը, վարույթն իրականացնող մարմնին ինքնակամ ներկայանալը, վատառողջ լինելը` նա տառապում է <<Ռևմատիզմ ոչ ակտիվ ֆազա, ռևմատոիդ արտրիտ, միտրալ փականի անբավարարություն 2-րդ աստիճան, բրոնխիալ ասթմա, սրացում ՇԱ 1-ին աստիճան>> հիվանդություններով, և դրական բնութագրվելը:
Դատարանը Հարություն Ղարիբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս չպետք է վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դիտեր հանցանքը ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը:
2012թ. սեպտեմբերի 19-ին «Ակապելա» կարաոկե ակումբում դեպքը տեղի է ունեցել ոչ թե Հարություն Ղարիբյանի նախաձեռնությամբ, այլ` այլ անձանց:
Հարություն Ղարիբյանը վիճաբանությանը մասնակից է դարձել, երբ ակումբի միջանցքում, արդեն իսկ վիճաբանությունը սկսված է եղել և, քանի որ նա այդ պահին չի նկատել իր հորեղբոր որդուն` մոտեցել է վիճաբանողներին, որպեսզի գտնի վերջինիս, սակայն, քանի որ նրան նույնպես սկսել են քաշքշել, անկախ իր կամքից` դարձել է վիճաբանության մասնակից:
Նշվածից հետևում է, որ ալկոհոլի ազդեցությունը չի հանդիսացել հանցանքը կատարելուն նպաստող պայման:
Հարություն Ղարիբյանի նկատմամբ խիստ պատիժ նշանակելիս Դատարանը հաշվի չի առել վերջինիս կողմից հանցանքի կատարման եղանակը և հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, մասնավորապես այն, որ դեպքը տեղի է ունեցել ոչ թե Հարություն Ղարիբյանի նախաձեռնությամբ, այլ նշված ակումբում գտնվող այլ անձանց, վերջինիս գործողություններն ուղղված են եղել ոչ թե հասարակության դեմ, այլ կռվի մեջ բաժանելու նպատակով ներքաշվելուց հետո` իրեն քաշքշող անձի դեմ, որին ըստ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության` պատճառված մարմնական վնասվածքները` առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում:
Դատարանը հաշվի չի առել, որ նա նախաքննության ընթացքում գտնվելով ազատության մեջ` դրսևորել է դրական վարքագիծ, հաշտվել է տուժողի հետ, վերջինս բողոք և պահանջ չի ներկայացրել: Նշվածը հիմք են տալիս ենթադրելու, որ ամբաստանյալը գտնվում է ուղղման ճանապարհին:
Առաջին ատյանի դատարանը` անդրադառնալով Հարություն Ղարիբյանի անձը բնութագրող տվյալներին` խախտել է վերջինիս անմեղության կանխավարկածը և նրա նկատմամբ նշանակել է խիստ պատիժ, որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ` դատարանը հաշվի է առել, որ նա բնութագրվում է դրական, և որ նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություններ:
Մատնանշելով ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի, Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի, Մարդու իրավունքների մասին համընդհանուր հռչակագրի 11-րդ հոդվածի, Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի 14-րդ հոդվածի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի, Արմեն Ջիվանի Բաբայանի և Սուրեն Ռազմիկի Թումանյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման դրույթները` գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն անհիմն կերպով Հարություն Ղարիբյանի անձը բնութագրելիս գտել է, որ վերջինս նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություններ, սակայն չի հիմնավորել և չի պատճառաբանել, թե որ դատարանի և որ դատավճռի հիման վրա է վերջինս ճանաչվել մեղավոր և հանցանք կատարած անձ: Հարություն Ղարիբյանը համարվում է նախկինում չդատված, քանի որ վերջինիս նկատմամբ չկար օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճիռ: Նշվածից հետևում է, որ այս դեպքում առկա է Հարություն Ղարիբյանի անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի խախտում:
Դատարանը գործի փաստական հանգամանքները չհամադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով սահմանված պահանջներին գտել է, որ Հ. Ղարիբյանը պետք է կրի իր նկատմամբ սահմանված պատիժը:
Հ.Ղարիբյանը նախկինում դատապարտված չի եղել, վատառողջ է, պատճառած նյութական վնասն ամբողջովին վերականգնել է, տուժողի հետ հաշտվել է և վերջինս բողոք և պահանջ չի ներկայացրել:
Վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Այն բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
22. Դիմողը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի հուլիսի 13-ի դատավճիռը, ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով` վերջինիս նկատմամբ նշանակել պատիժ` տուգանքի ձևով: Եթե դատարանը գտնի, որ Հ.Ղարիբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը չպետք է փոփոխվի, խնդրել է դատավճիռը նշանակված պատժի մասով բեկանել և փոփոխել` ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանի նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթները և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:

23. Ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանի պաշտպան Մ.Սարգսյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել: Ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանը միացավ պաշտպանին:
Դատախազ Ա.Բեգինյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրեց Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` դրա հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանական կողմի ելույթները, մեղադրող Ա.Բեգինյանի` վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
24. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն.
<<Խուլիգանությունը՝ դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով՝ /.../ որը զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև ուրիշի գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով՝ /.../ որը՝
1) կատարվել է մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից,
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն.
<<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները…>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`…
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
25. Առաջին ատյանի դատարանը 2013 թվականի հուլիսի 13-ի դատավճռում արձանագրել է.
<<…Դատարանը, հաշվի առնելով առաջադրված մեղադրանքի հետ ամբաստանյալի համաձայն լինելու հանգամանքը և հանգելով եզրակացության, որ մեղադրանքը, որի հետ համաձայնվեց ամբաստանյալը, հիմնավորված է ու հաստատվում է քրեական գործով հավաքված ապացույցներով, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանը կատարել է հանցանք` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած արարքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ արագացված կարգով անցկացված դատաքննության ընթացքում ուսումնասիրված` նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա համաձայնվեց մեղադրանքի հետ և զղջաց կատարած հանցանքի համար, ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմին, վատառողջ է՝ տառապում է «Ռևմատիզմ ոչ ակտիվ ֆազա, ռևմատոիդ արտրիտ, միտրալ փականի անբավարարություն 2-րդ աստիճան, բրոնխիալ ասթմա, սրացում ՇԱ 1-ին աստիճան» ախտորոշումներով հիվանդություններով։
Որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, և որ նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություններ։
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա հանցանքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ։
Դատարանը, հաշվի առնելով գործի փաստական և վերը նշված հանգամանքները և ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ ու 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարու-թյան, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, ամբաստանյալի անձն ու փաստելով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված է նաև պատժի նվազ խիստ տեսակ՝ տուգանք, հանգում է հետևության, որ կատարած հանցագործության համար ամբաստանյալը պետք է դատապարտվի ազատազրկման և կրի նշանակված պատիժը, քանի որ նրա ուղղվելը հնարավոր չէ առանց պատիժը կրելու, ինչը նաև անհրաժեշտ ու բավարար միջոց է` սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նրա կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար…>>:/քրեական գործ, հատոր 3 էջ 48/
26. Որոշման 24-րդ կետում նշված հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրվող ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատության է ենթարկել վերաքննիչ բողոքում մատնանշված հանգամանքները, այդ թվում նրա կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը և հետևանքները, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը ընդունել է կատարած հանցանքը և զղջացել կատարածի համար, ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմին, վատառողջ է՝ տառապում է «Ռևմատիզմ ոչ ակտիվ ֆազա, ռևմատոիդ արտրիտ, միտրալ փականի անբավարարություն 2-րդ աստիճան, բրոնխիալ ասթմա, սրացում ՇԱ 1-ին աստիճան» ախտորոշումներով հիվանդություններով, բնութագրվում է դրական, նախկինում նույնպես կատարել է հանցագործություններ, որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը հաշվի է առել հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը և վերջինիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը համապատասխանում է նրա կատարած հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, Հ.Ղարիբյանի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է նրան ուղղելու ու նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել պատժի նպատակները` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
27. Վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանը ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար` Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը համաչափ է նրա կատարած արարքի ծանրությանը և անձնավորությանը, նա պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը, որով ապահովվում է սոցիալական արդարության արդյունավետ իրականացումը: Հ.Ղարիբյանը ուղղումը և վերադաստիարակումը հնարավոր է միայն սահմանված պատիժը փաստացի կրելու պայմաններում: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ հիմնավորել է ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանը կողմից պատիժը կրելու անհրաժեշտությունը` նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը չկիրառելու հիմքերը:
28. Անդրադառնալով վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությանն այն մասին, որ Դատարանը Հարություն Ղարիբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս չպետք է վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դիտեր հանցանքը ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր կերպով հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը դիտել է որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք: Այդ կապակցությամբ վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները հիմնավոր չեն:
29. Հիմնավոր չէ նաև վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունն այն մասին, որ չնայած Դատարանըւ դատավճռում արձանագրել է, որ ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանը նախկինում ևս կատարել է հանցագործություններ, սակայն չի նշել, թե որ դատարանի և որ դատավճռով է վերջինս դատապարտվել և այդ առումով խախտվել է անմեղության կանխավարկածը: :
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանի դատվածության մասին տեղեկանքից երևում է, որ նա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2004թ. սեպտեմբերի 11-ի դատավճռով դատապարտվել է երեք տարի ժամկետով ազատազրկման: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք- Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010թ. հունիսի 30-ի դատավճռով`դատապարտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, և 2011թ. հունիսի 09-ին` համաներման ակտով ազատվել է նշանակված պատիժը կրելուց, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նրա նկատմամբ` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով քրեական գործի հարուցումը մերժվել է:
Վերոնշյալ փաստաթղթերից երևում է, որ ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանը երկու անգամ դատապարտվել է դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար, իսկ մեկ անգամ նրա վերաբերյալ քրեական գործ հարուցելը մերժվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով: Վերոնշյալը հերքող փաստարկ պաշտպանական կողմը չներկայացրեց և Դատարանը հիմնավոր կերպով վերոնշյալը դիտել է որպես ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանի անձը բնութագրող հանգամանք: Նման պայմաններում անմեղության կանխավարկածի խախտում Վերաքննիչ դատարանը չի արձանագրում:
30. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի շարադրանքից երևում է, որ դատարանը, կայացնելով մեղադրական դատավճիռ, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում թվարկված պատժատեսակներից /կալանք, ազատազրկում, կարգապահական գումարտակում պահելը/ որևէ մեկը՝ սահմանելով դրա չափը, այնուհետև համոզվելով, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու, որոշում է դատապարտյալի վրա որոշակի պարտականություններ դնելով` նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու:/ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Հովհաննես Արտաշեսի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի հունիսի 02-ի թիվ ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշում/
31. Քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու մասին վերաքննիչ բողոքի պահանջը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հ.Ղարիբյանի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր չէ հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Դրանով կխախտվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
32. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բողոքը բավարարելու հիմք չեն կարող հանդիսանալ նաև վերաքննիչ բողոքի մյուս պատճառաբանությունները, Հ.Ղարիբյանի անձը բնութագրող հանգամանքները և տուժողի հետ հաշտվելու և նրա կողմից բողոք, պահանջ չունենալու հանգամանքները:
Առաջին ատյանի դատարանը` Հ.Ղարիբյանի նկատմամբ պատիժ է սահմանել հաշվի առնելով գործի փաստական` սույն որոշման մեջ նշված հանգամանքները: Ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հ.Ղարիբյանի նկատմամբ տուգանք նշանակելու հիմքերը ևս բացակայում են: Նրա ուղղումն ու վերադաստիարակումը հնարավոր է միայն ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու պայմաններում:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից չեն խախտվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի պահանջները:
Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Հ.Ղարիբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի է, օրինական ու հիմնավորված, հետևաբար դատավճիռը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և տուգանք պատիժ նշանակելու առումով բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան և վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ նրա վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի հուլիսի 13-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1 Հարություն Լևոնի Ղարիբյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի հուլիսի 13-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ամբաստանյալ Հարություն Լևոնի Ղարիբյանի պաշտպան Մ.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
2. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ

Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ