Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

22 ապրիլի 2013թ. ք. Երևան

ԵԿԴ-0045/01/13

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Ա. Հովհաննիսյան,

մասնակցությամբ`
մեղադրող`
Երևանի կայազորի զինվորական
դատախազության դատախազ Ա. Ամիրյանի,



դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց գործն ըստ մեղադրանքի
Նարեկ Արծրունի Մարտիրոսյանի`
ծնված 1986թ. մայիսի 25-ին Տավուշի մարզի Իջևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, գտնվում է փաստական ամուսնական հարաբերությունների մեջ և խնամքին ունի մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխա, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, հանդիսանում է ՀՀ պաշտպանության նախարարության թիվ 95532 զորամասի պայմանագրային զինծառայող, հաշվառված է ք. Իջևան, Մետաղագործների փողոցի թիվ 1 շենքի թիվ 4 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 364-րդ հոդվածի 1-ին մասով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 90203513 քրեական գործը Երևանի կայազորի զինվորական դատախազությունում հարուցվել է 2013թ. փետրվարի 25-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 364-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
26.02.2013թ. թիվ 90203513 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ պաշտպանության նախարարության քննչական ծառայության 4-րդ կայազորային քննչական բաժին և 01.03.2013թ. որոշմամբ ընդունվել է քննիչի վարույթ։
Ամբաստանյալ Նարեկ Արծրունի Մարտիրոսյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 364-րդ հոդվածի 1-ին մասով` հետևյալ արարքի համար. «որ նա հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 95532 զորամասի պայմանագրային զինծառայող, կոչումով շարքային, զորամասի հրամանատարի կողմից նախապես հաստատված գրաֆիկի համաձայն 08.02.2013թ. ժամը 18։00-ից մինչև 09.02.2013թ. ժամը 18։00-ն ընդգրկված լինելով զորամասի ներքին վերակարգում որպես օրապահ, 09.02.2013թ. ժամը 12։00-ից մինչև 15։50-ը հրաժարվել է զինվորական ծառայության առանձին պարտականությունները կատարելուց, որը զուգորդվել է դրանց փաստացի դադարեցմամբ` առանց թույլտվության զորամասի տարածքը ինքնակամ թողնելով։»։
2013թ. ապրիլի 03-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։


Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Նարեկ Արծրունի Մարտիրոսյանը 2012թ.-ից պայմանագրային զինվորական ծառայության մեջ է գտնվում ՀՀ պաշտպանության նախարարության թիվ 95532 զորամասում, կոչումով` շարքային է։ Զորամասի հրամանատարի կողմից նախապես հաստատված գրաֆիկի համաձայն, 2013թ. փետրվարի 08-ի ժամը 18։00-ից մինչև 2013թ. փետրվարի 09-ի ժամը 18։00-ը նա ընդգրկված է եղել զորամասի ներքին վերակարգում` որպես վաշտի օրապահ։ Իր կնոջ պապի հուղարկավորությանը մասնակցելու նպատակով, 2013թ. փետրվարի 09-ին, ժամը 12։00-ին, ամբաստանյալ Ն. Մարտիրոսյանն առանց թույլտվության ինքնակամ թողել է զորամասի տարածքը` հրաժարվելով զինվորական ծառայության առանձին պարտականությունները կատարելուց, որը զուգորդվել է դրանց փաստացի դադարեցմամբ։ Նա գնացել է Հրազդան, մասնակցել է հուղարկավորությանը և նույն օրը, ժամը 15։50-ին կամովին վերադարձել է ծառայության վայր։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Մարտիրոսյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով և տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, խնամքին ունի մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխա (Մերի Նարեկի Մարտիրոսյանը` ծնված 24.10.2008թ.-ին), իրեն վերագրվող արարքը կատարել է առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ։



Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Նարեկ Արծրունի Մարտիրոսյանի ինքնախոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ 2012թ.-ից պայմանագրային հիմունքներով ծառայում է ՀՀ ՊՆ թիվ 95532 զորամասի նյութատեխնիկական ապահովման գումարտակի նյութատեխնիկական ապահովման դասակում որպես ավտոջոկի վարորդ, կոչումով շարքային է։ 2013թ. փետրվարի 08-ի ժամը 18։00-ից մինչև հաջորդ օրվա ժամը 18։00-ն ընդգրկված է եղել զորամասի ներքին վերակարգում որպես օրապահ։ Իր պարտականությունների մեջ է մտել հեռախոսազանգերին պատասխանելը, վաշտի ընդհանուր կարգուկանոնը պահպանելը։ 2013թ. փետրվարի 09-ին, ժամը 12։00-ին, առանց թույլտվության ինքնակամ թողել է զորամասի տարածքը և գնացել է Հրազդան` կնոջ պապի հուղարկավորությանը մասնակցելու համար։ Նույն օրը, ժամը 15։50-ին կամովին վերադարձել է ծառայության վայր։ Ինքը զորամասի սպայական կազմի և մնացած ծառայողների հետ որևէ խնդիր չունի։ Զղջում է կատարածի համար և խնդրում է իր նկատմամբ մեղմ վերաբերվել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 51-52/
Վկա, ՀՀ պաշտպանության նախարարության թիվ 95532 զորամասի ավտոմոբիլային վաշտի վարորդ Կարեն Մուսեյելի Մամյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2013թ. փետրվարի 08-ի ժամը 18։00-ից մինչև 2013թ. փետրվարի 09-ի ժամը 18։00-ն ընդգրկված է եղել զորամասի ներքին վերակարգում` որպես վաշտի օրապահ։ 2013թ. փետրվարի 09-ին, ժամը 12։30-ի սահմաններում պարզվել է, որ նույն վաշտի օրապահ Ն. Մարտիրոսյանն ինքնակամ թողել է զորամասի տարածքը։ Նույն օրը, ժամը 18։00-ի սահմաններում հանդիպել է Ն. Մարտիրոսյանի հետ, որից տեղեկացել է, որ նա զորամասի տարածքն ինքնակամ թողել և գնացել է Հրազդան` կնոջ պապի հուղարկավորությանը մասնակցելու համար։ Ն. Մարտիրոսյանը զորամասում որևէ խնդիր չի ունեցել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 37-38/
Վկա, ՀՀ պաշտպանության նախարարության թիվ 95532 զորամասի նյութաապահովման գումարտակի ավտոտրանսպորտային վաշտի 2-րդ դասակի զինամթերքի կրման 1-ին ջոկի հրամանատար Սամվել Աշոտի Ղազարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2013թ. փետրվարի 08-ի ժամը 18։00-ից մինչև 2013թ. փետրվարի 09-ի ժամը 18։00-ն ընդգրկված է եղել զորամասի ներքին վերակարգում որպես վաշտի հերթապահ։ 2013թ. փետրվարի 09-ին, ժամը 12։30-ի սահմաններում վաշտ է եկել գումարտակի հրամանատար, մայոր Սուրեն Սարգսյանը և հարցրել է վաշտի օրապահ Ն. Մարտիրոսյանին։ Իրենք սկսել են փնտրել Ն. Մարտիրոսյանին, սակայն պարզվել է, որ նա ինքնակամ թողել է զորամասի տարածքը։ Նույն օրը, ժամը 16։00-ի սահմաններում, Ն. Մարտիրոսյանն ինքնակամ վերադարձել է զորամաս։ Նրանից տեղեկացել է, որ նա զորամասի տարածքն ինքնակամ թողել և գնացել է Հրազդան` կնոջ պապի հուղարկավորությանը մասնակցելու համար։ Ն. Մարտիրոսյանի բացակայության ժամանակ նրա պարտականությունները կատարել է մյուս օրապահ Հայկ Ադամյանը։ Ն. Մարտիրոսյանը զորամասում որևէ խնդիր չի ունեցել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 39-40/
Վկա, ՀՀ պաշտպանության նախարարության թիվ 95532 զորամասի օպերատիվ բաժնի ավագ սպա Սուրեն Մերուժանի Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2013թ. փետրվարի 09-ին, ժամը 12։00-ից 12։30-ի սահմաններում ստուգել է զորամասի ներքին վերակարգի ծառայությունը, որի ընթացքում պարզվել է, որ վաշտի օրապահ Ն. Մարտիրոսյանը բացակայում է։ Զորամասի տարածքում կատարվել է որոնողական աշխատանք, սակայն պարզվել է, որ Ն. Մարտիրոսյանն ինքնակամ թողել է զորամասի տարածքը։ Նույն օրը, ժամը 16։00-ի սահմաններում, Ն. Մարտիրոսյանն ինքնակամ վերադարձել է զորամաս։ Նրանից տեղեկացել է, որ նա զորամասի տարածքն ինքնակամ թողել և գնացել է Հրազդան` կնոջ պապի հուղարկավորությանը մասնակցելու համար։ Ն. Մարտիրոսյանի բացակայության ժամանակ նրա պարտականությունները կատարել է մյուս օրապահ Հայկ Ադամյանը։ Ն. Մարտիրոսյանը զորամասում որևէ խնդիր չի ունեցել։ Նա ծառայությունից ինչպես մեկ օր առաջ, այնպես էլ մեկ ժամ առաջ հրահանգավորվել է և անցել ծառայության։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 41-42/
Վկա, ՀՀ պաշտպանության նախարարության թիվ 95532 զորամասի ավտոմոբիլային վաշտի ավագ վարորդ Հայկ Լևոնի Ադամյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2013թ. փետրվարի 08-ի ժամը 18։00-ից մինչև հաջորդ օրվա ժամը 18։00-ն ընդգրկված է եղել զորամասի ներքին վերակարգում որպես օրապահ։ 2013թ. փետրվարի 09-ին, ժամը 12։00-ի սահմաններում պարզվել է, որ նույն վաշտի օրապահ Ն. Մարտիրոսյանն ինքնակամ թողել է զորամասի տարածքը։ Նույն օրը, ժամը 16։00-ի սահմաններում, Ն. Մարտիրոսյանն ինքնակամ վերադարձել է զորամաս։ Նրանից տեղեկացել է, որ նա զորամասի տարածքն ինքնակամ թողել և գնացել է Հրազդան` կնոջ պապի հուղարկավորությանը մասնակցելու համար։ Ն. Մարտիրոսյանի բացակայության ժամանակ նրա պարտականություններն ինքն է կատարել։ Ն. Մարտիրոսյանը զորամասում որևէ խնդիր չի ունեցել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 44/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ Յու. Խաչատուրովի 19.07.2012թ. թիվ 2721 և 2013թ. հունվարի 11-ի թիվ 4 հրամանների քաղվածքներով, որոնց համաձայն` 2012թ. հուլիսի 19-ին Նարեկ Արծրունի Մարտիրոսյանը, երկու տարի ութ օր ժամկետով, ՀՀ ՊՆ թիվ 95532 զորամասում անցել է ծառայության` նշանակվելով նյութատեխնիկական ապահովման գումարտակի նյութատեխնիկական ապահովման դասակի ավտոմոբիլային ջոկի վարորդի պաշտոնում, իսկ 2012թ. հոկտեմբերի 19-ից նրա ծառայության ժամկետը երկարացվել է երեք տարով։
/գ.թ. 17-18, 45/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, 2013թ. փետրվարի 09-ի թիվ 87, 224, 225 և 39 հեռախոսագրերով, ՀՀ ՊՆ թիվ 95532 զորամասի նյութատեխնիկական ապահովման գումարտակի հրահանգավորման մատյանի պատճենով, նույն գումարտակի հրամանատարի տեղակալ Ս. Սարգսյանի կողմից հաստատված վերակարգի 08.02.2013թ. գրաֆիկով, որոնց համաձայն` 2013թ. փետրվարի 08-ի ժամը 18։00-ից մինչև 2013թ. փետրվարի 09-ի ժամը 18։00-ը Նարեկ Արծրունի Մարտիրոսյանն ընդգրկված է եղել զորամասի ներքին վերակարգում` որպես վաշտի օրապահ, սակայն 2013թ. փետրվարի 09-ի ժամը 12։00-ից մինչև 15։50-ն ինքնակամ թողել է զորամասի տարածքը։
/գ.թ, 1ա-4, 10-14, 45/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով ամբաստանյալ Նարեկ Արծրունի Մարտիրոսյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ զինծառայող, ամբաստանյալ Նարեկ Արծրունի Մարտիրոսյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, զինվորական ծառայության առանձին պարտականությունները կատարելուց հրաժարվելը, որը զուգորդվել է դրանց փաստացի դադարեցմամբ, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 364-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Նարեկ Արծրունի Մարտիրոսյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար։ Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարելը և պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը, իսկ նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Նարեկ Արծրունի Մարտիրոսյանի խնամքին, դատավճիռ կայացնելու պահին կա մինչև ութ տարեկան երեխա (Մերի Նարեկի Մարտիրոսյանը` ծնված 24.10.2008թ.-ին), դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, կալանքը որպես պատիժ նրա նկատմամբ նշանակվել չի կարող։ Հետևաբար, իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 364-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ամբաստանյալ Ն. Մարտիրոսյանը ենթակա է պատժի կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով։
Քննարկելով այն հարցը, թե արդյոք ամբաստանյալ Նարեկ Մարտիրոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007թ. հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` 2008թ. փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը և այն հանգամանքները, որ Նարեկ Մարտիրոսյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով և տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար, առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, պատիժ նշանակելու պահին խնամքին ունի մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխա, հաշվի առնելով նաև ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Մարտիրոսյանի կողմից կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նրա նկատմամբ նշանակվող կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժը կրելու։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Մարտիրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Նարեկ Արծրունի Մարտիրոսյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 364-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել կարգապահական գումարտակում պահելու` 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Նարեկ Արծրունի Մարտիրոսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։ Նարեկ Մարտիրոսյանին պարտավորեցնել չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի վրա։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ