Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

13 ապրիլի 2013թ. ք. Երևան

ԵԿԴ-0042/01/13

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Ա. Հովհաննիսյան,

մասնակցությամբ`
մեղադրող`
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների դատախազության
դատախազ Ն. Միքայելյանի,



դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց գործն ըստ մեղադրանքի
Սիրուշ Համայակի Իսրաելյանի`
ծնված 1947թ. հուլիսի 17-ին Լոռու մարզի Հաղպատ գյուղում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, նախկինում դատված` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 01.02.2011թ. դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 350-րդ հոդվածով դատապարտվել է տուգանքի` 300.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով։ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման կիրառմամբ 16.06.2011թ. ազատվել է պատժի կրումից, դատվածությունը մարված, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվում է ք. Երևան, Սիամանթոյի փողոցի թիվ 12 շենքի թիվ 47 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 350-րդ հոդվածով։


Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 13119713 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է 2013թ. փետրվարի 22-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 350-րդ հոդվածով։
Ամբաստանյալ Սիրուշ Համայակի Իսրաելյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 350-րդ հոդվածով` հետևյալ արարքի համար. «որ նա ցանկանալով վերականգնվել «Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարան»-ի դասախոսի իր նախկին աշխատանքին, հանցագործության արհեստական ապացույցներ ստեղծելու նպատակով 2013թ. փետրվարի 22-ին` ժամը 10։42-ի սահմաններում մտել է կարգադրիչ գործառույթներ իրականացնող անձ հանդիսացող, նույն համալսարանի շինարարության դեպարտամենտի ղեկավար-դեկան Պետրոս Վարդգեսի Համբարձումյանի աշխատասենյակ և առանց վերջինիս համաձայնության, փորձել է ծրարի մեջ դրված 600.000 ՀՀ դրամ տալ Պ.Համբարձումյանին, ինչի նպատակով այն դրել է նրա սեղանին ու հեռացել` նման եղանակով կատարելով կաշառքի պրովոկացիա։»։
2013թ. ապրիլի 2-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։


Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Սիրուշ Համայակի Իսրաելյանը մինչև 2010թ. փետրվարն աշխատել է ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանում որպես «Շինարարական կոնստրուկցիաներ» ամբիոնի դասախոս և իր դիմումի համաձայն ազատվել է աշխատանքից։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 01.02.2011թ. դատավճռով, ամբաստանյալ Սիրուշ Իսրաելյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 350-րդ հոդվածով դատապարտվել է տուգանքի` 300.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով, այն արարքի համար. «որ նա հանդիսանալով ԵՊՃՇՀ-ի «Շին. կոնստրուկցիաներ» ամբիոնի նախկին աշխատակցուհի և լարված հարաբերությունների մեջ գտնվելով նույն ամբիոնի դասախոս Իրինա Բադալյանի հետ, վերջինիս կողմից իրականում չկատարված հանցագործության արհեստական ապացույցներ ստեղծելու եղանակով կատարել է կաշառքի պրովոկացիա, այն է` 2010թ. հունիսի 7-ին` ժամը 08։30-ի սահմաններում, գնացել է ԵՊՃՇ համալսարան, իր մոտ եղած «Շին. կոնստրուկցիաներ» ամբիոնի մուտքի դռան բանալիով բացել է հիշյալ դուռը, ներս է մտել ու առանց կարգադրիչ գործառույթներ իրականացնող անձի` Իրինա Բադալյանի համաձայնության, գաղտնի 500.000 ՀՀ դրամ գումար է դրել վերջինիս աշխատասեղանի դարակում և աննկատ հեռացել սենյակից։»։
«Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման կիրառմամբ 16.06.2011թ. Ս. Իսրաելյանն ազատվել է պատժի կրումից։
Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանի ռեկտորատը, համալսարանի թափուր պաշտոնները զբաղեցնելու համար, 2013թ. հունվարին հայտարարել է մրցույթ։ Այդ մասին հայտարարությունը 2013թ. հունվարի 31-ին տպագրվել է «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթի 17-րդ համարում։
Ամբաստանյալ Ս.Իսրաելյանը ցանկացել է կրկին աշխատանքի անցնել Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանում որպես դասախոս։ Նախկինում հայտարարված մրցույթներին մասնակցելով` նա բավարար քանակի ձայներ չի հավաքել և աշխատանքի չի ընդունվել։
2013թ. փետրվարի 22-ին, ժամը 10։42-ի սահմաններում, նախապես իր հետ վերցնելով երեսուն հատ 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամներ, այսինքն 600.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` այն դրել է «Ա4» ձևաչափի երկու թղթերի մեջ, փաթաթել է պոլիէթիլենային տոպրակով և կաշառքի պրովոկացիա կատարելու նպատակով գնացել կարգադրիչ գործառույթներ իրականացնող անձ հանդիսացող, նույն համալսարանի շինարարության դեպարտամենտի ղեկավար-դեկան, վկա Պետրոս Վարդգեսի Համբարձումյանի աշխատասենյակ։ Առանց վերջինիս կամ որևէ այլ անձի հետ նախնական պայմանավորվածության կամ համաձայնության, ամբաստանյալ Ս. Իսրաելյանը ձեռքի փաթեթը դրել է Պ.Համբարձումյանի աշխատասեղանին և հեռացել` կարծելով, որ այդպես կարող է հասկացնել Պ. Համբարձումյանին, որ ցանկանում է նման եղանակով և վերջինիս օգնությամբ, հայտարարված մրցույթի շրջանակներում վերականգնվել աշխատանքի։ Իր վերոհիշյալ գործողություններով Ս. Իսրաելյանը կատարել է կաշառքի պրովոկացիա։ Վկա Պ. Համբարձումյանը Ս. Իսրաելյանի արարքի մասին տեղեկացրել է նույն համալսարանի ռեկտոր Հովհաննես Թոքմաջյանին, նրանից հետո նաև ոստիկանությանը։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Սիրուշ Իսրաելյանն իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով և տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար։


Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Սիրուշ Համայակի Իսրաելյանի ինքնախոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ մինչև 2010թ.-ն աշխատել է Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանում որպես դասախոս, որից հետո, իր դիմումի համաձայն ազատվել է աշխատանքից։ 2011թ.-ին դատապարտվել է կաշառքի պրովոկացիայի համար։ 2013թ. փետրվարին տեղեկացել է, որ համալսարանի ռեկտորատը հայտարարել է մրցույթ` թափուր պաշտոններում աշխատելու վերաբերյալ և ցանկություն է հայտնել վերականգնվել իր նախկին աշխատանքում։ Քանի որ նախկինում մի քանի անգամ մասնակցել է համանման մրցույթների և քիչ ձայներ հավաքելու պատճառով չի հաղթել` որոշել է գումարով շահագրգռել համալսարանի ղեկավարությանը, որպեսզի նրանց օժանդակությամբ մրցույթում հաղթի։ Այդ նպատակով, 2013թ. փետրվարի 22-ին, ժամը 10։30-ի սահմաններում, առանց նույն համալսարանի շինարարության դեպարտամենտի ղեկավար-դեկան Պետրոս Համբարձումյանի կամ այլ անձի համաձայնությունը նախապես ստանալու և նրանց հետ պայմանավորվածություն ձեռք բերելու, վերցրել է 30 հատ 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամներ, այսինքն` 600.000 ՀՀ ընդհանուր դրամ, դրել է թղթերի մեջ, փաթեթավորել պոլիէթիլենային տոպրակով և մտնելով Պ.Համբարձումյանի աշխատասենյակ` փաթեթը դրել է նրա սեղանին ու հեռացել։ Ինքը նման ձևով ցանկացել է հասկացնել Պ.Համբարձումյանին, որ վերջինս իր լիազորությունների շրջանակներում օժանդակի իրեն հայտարարված մրցույթն անցնելու և համալսարանի դասախոսի իր նախկին աշխատանքին վերականգնվելու հարցում։ Դա արել է իր անօգնական վիճակից ելնելով և ոչ ոք իրեն չի դրդել։ Շուրջ 44 տարի աշխատել է այդ համալսարանում, սակայն այժմ չի աշխատում։ Անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար և խնդրում է մեղմ պատժել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 22-24, 44-45/
Վկա, Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանի շինարարության դեպարտամենտի ղեկավար-դեկան Պետրոս Վարդգեսի Համբարձումյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 1980թ-ից զբաղեցնում է նշված պաշտոնը։ Քանի որ համալսարանում առկա են եղել թափուր պաշտոններ, ուստի սահմանված կարգի համաձայն հայտարարվել է մրցույթ։ Այդ մասին 2013թ. հունվարի 31-ին «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթում տպագրվել են համապատասխան տեղեկություններ։ Նշված մրցույթին մասնակցելու համար բնութագիր է վերցրել նաև նույն համալսարանի «Շինարարական կոնստրուկցիաներ» ամբիոնի նախկին դասախոս Սիրուշ Համայակի Իսրաելյանը։ Նա իր դիմումի համաձայն, 2010թ.-ին ազատվել է աշխատանքից, որից հետո մասնակցել է չորս նմանատիպ մրցույթների, սակայն քիչ ձայներ հավաքելու պատճառով չի կարողացել հաղթել մրցույթները և ընդունվել աշխատանքի։
2013թ. փետրվարի 22-ին, ժամը 10։30-ի սահմաններում, իր աշխատասենյակ է մտել Ս.Իսրաելյանը և մի փաթեթ դրել իր սեղանին։ Ինքը հարցրել է Ս. Իսրաելյանին, թե դա ինչ փաթեթ է։ Ս. Իսրաելյանը պատասխանել է, որ դա այն է, ինչ պետք է բերեր, որից հետո անմիջապես դուրս է եկել աշխատասենյակից։ Ինքը վերցնելով այդ փաթեթը` գնացել է ռեկտոր Հովհաննես Վաչեի Թոքմաջյանի մոտ և զանգահարել են ոստիկանություն։ Ոստիկանության աշխատակիցների գալուց հետո բացվել է փաթեթը և պարզվել, որ այնտեղ առկա են 30 հատ 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամներ։ Ս.Իսրայելյանը նախապես չի ստացել ոչ իր, ոչ էլ համալսարանի ղեկավար կազմի որևէ անձի համաձայնությունը կամ գումար տալու հետ կապված պայմանավորվածություն չի եղել նրա հետ, այլ նա գործել է ինքնուրույն։ Համալսարանում որպես դասախոս ընդունվում են աշխատանքի գիտխորհրդի կողմից գաղտնի, փակ քվեարկությամբ և ինչպես ինքը, այնպես էլ որևէ այլ անձ չի կարող միջամտել նշված գործընթացին։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 31-32, 36-37/
Վկա, Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանի ռեկտոր Հովհաննես Վաչեի Թոքմաջյանի նախաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ 2006թ. փետրվարի 24-ից զբաղեցնում է նշված պաշտոնը։ Համալսարանի թափուր պաշտոնները զբաղեցնելու նպատակով, սահմանված կարգի համաձայն հայտարարվել է մրցույթ։ Այդ մասին 2013թ. հունվարի 31-ին «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթում տպագրվել են համապատասխան տեղեկություններ։ 2013թ. փետրվարի 22-ին, ժամը 10։30-ի սահմաններում, իր աշխատասենյակ է մտել համալսարանի շինարարական դեպարտամենտի ղեկավար-դեկան Պետրոս Վարդգեսի Համբարձումյանը և հայտնել, որ նրա աշխատասենյակ է գնացել համալսարանի նախկին դասախոս Սիրուշ Համայակի Իսրաելյանը և մի փաթեթ դնելով սեղանին` հեռացել է։ Իրենք դիմել են ոստիկանություն և ոստիկանության աշխատակիցների կողմից իրականացված համապատասխան գործողությունների արդյունքում պարզվել է, որ փաթեթի մեջ առկա է 600.000 ՀՀ դրամ գումար։ Ս.Իսրայելյանը նախապես ոչ իր, ոչ էլ Պ.Համբարձումյանի կամ մեկ այլ անձի համաձայնությունը չի ստացել, այլ գործել է ինքնագլուխ։ Ս.Իսրայելյանը նախկինում մի քանի անգամ փորձել է վերականգնվել դասախոսի իր նախկին աշխատանքում, մասնակցել է հայտարարված մրցույթներին, սակայն քիչ ձայներ հավաքելու պատճառով չի կարողացել ընդունվել աշխատանքի։ Համալսարանում որպես դասախոս աշխատանքի ընդունվելու համար պետք է հայտարարված մրցույթի շրջանակներում գիտխորհրդի կողմից գաղտնի, փակ քվեարկությամբ ստանալ համապատասխան քանակությամբ ձայներ և որևէ անձ չի կարող միջամտել նշված գործընթացին։
/գ.թ. 60-61/
Պետրոս Համբարձումյանի կողմից ներկայացված ծրարը բացելու մասին 2013թ. փետրվարի 22-ի արձանագրությամբ, որի համաձայն` 2013թ. փետրվարի 22-ին, ժամը 12։40-ին, Պ.Համբարձումյանը Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանի 2-րդ մասնաշենքի թիվ 2317 սենյակում ներկայացրել է Ս. Իսրաելյանի կողմից իր աշխատասենյակի սեղանին դրված փաթեթը, որի զննությամբ հայտնաբերվել են 30 /երեսուն/ հատ 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամներ։ Նշված գործողության ընթացքը տեսանկարահանվել է, որի տեսագրությունը կցվել է քրեական գործին։
/գ.թ. 3/
Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանից ստացված լազերային սկավառակով, այն զննելու և վերարտադրելու մասին 11.03.2013թ. արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` 2013թ. փետրվարի 22-ին, ժամը 10։41։01-ին, Ս.Իսրայելյանը, ձեռքում փաթեթ պահած մտել է համալսարանի վարչական շենք, որից հետո բարձրացել է երրորդ հարկում գտնվող, համալսարանի շինարարության դեպարտամենտի ղեկավար-դեկան Պ.Համբարձումյանի աշխատասենյակ, մտել ներս, ապա դուրս է եկել աշխատասենյակից և հեռացել։
/գ.թ. 57-58, 62/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժնից ստացված լազերային սկավառակով, որի համաձայն` նշված լազերային սկավառակում տեսանկարահանված է Պ. Համբարձումյանի կողմից ծրար ներկայացնելու և դրա պարունակությունը զննելու ընթացքը, որի ընթացքում Պ. Համբարձումյանը հայտարարել է, որ նշված ծրարը 2013թ. փետրվարի 22-ին, ժամը 10։30-ին, իր աշխատասենյակում թողել է Սիրուշ Համայակի Իսրաելյանը։ Այդ ծրարում հայտնաբերվել են 30 /երեսուն/ հատ 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամներ։
/գ.թ. 62/
Իրեղեն ապացույց ճանաչված, 30 /երեսուն/ հատ 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամներով։
/գ.թ. 64-65/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով ամբաստանյալ Սիրուշ Համայակի Իսրաելյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սիրուշ Համայակի Իսրաելյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, կաշառքի պրովոկացիա կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 350-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Սիրուշ Համայակի Իսրաելյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Սիրուշ Համայակի Իսրաելյանն իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 350-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով։
Քննարկելով ամբաստանյալ Սիրուշ Համայակի Իսրաելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 350-րդ հոդվածով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հարցը և հաշվի առնելով նրա կատարած հանցանքի բնույթը` դատարանը գտնում է, որ այդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար նա ենթակա է նաև լրացուցիչ պատժի` մանկավարժական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով 2 /երկու/ տարի ժամկետով, քանի որ վերոհիշյալ հանցագործությունն ամբաստանյալ Ս. Իսրաելյանը կատարել է մանկավարժական գործունեությամբ զբաղվելու առնչությամբ։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժներն ամբաստանյալ Սիրուշ Իսրաելյանը պետք է կրի, քանի որ դրանց խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 28.03.2013թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 30 /երեսուն/ հատ 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամները պետք է բռնագրավել և որպես եկամուտ հանձնել պետությանը։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սիրուշ Իսրաելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Սիրուշ Համայակի Իսրաելյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 350-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, մանկավարժական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` 2 /երկու/ տարի ժամկետով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 28.03.2013թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 30 /երեսուն/ հատ 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամները բռնագրավել և որպես եկամուտ հանձնել պետությանը։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ