ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԳՈՐԾ ԵԿԴ/0039/01/13

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
դատավորներ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
դատախազ` Մ.ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆԻ
պաշտպան` Հ.ԱՆԱՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ

2013 թվականի նոյեմբերի 25-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ` գործով մեղադրող Մ.Ալեքսանյանի և ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պաշտպան Հ.Անանյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Աշոտ Հայկի Կարապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. հ. 16136012 քրեական գործը հարուցվել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի Մալաթիայի քննչական բաժնի քննիչ Տ.Մուրադյանի կողմից, 2012թ. նոյեմբերի 21-ին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով։
2. 2012 թվականի նոյեմբերի 21-ին Աշոտ Հայկի Կարապետյանը ձերբակալվել է։
3. 2012թ. նոյեմբերի 28-ին Աշոտ Հայկի Կարապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի նույն օրվա որոշմամբ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը` կալանքի սկիզբը հաշվելով 2012թ. նոյեմբերի 28-ից։
4. 2013 թվականի մարտի 14-ին որոշմամբ Ա.Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը լրացվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
5. 2013թ. մարտի 22-ին որոշում է կայացվել հ.16136012 քրեական գործից` Ա.Կարապետյանին հրազեն հանդիսացող EA-8003 գործարանային համարի 9մմ տրամաչափի «Մակարով» տեսակի ատրճանակն ապօրինի իրացնելու փաստին վերաբերվող նյութերով հարուցել նոր քրեական գործ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով` գործին շնորհելով 16114313 համարը: Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ հ.16136012 քրեական գործից` Ա.Կարապետյանին ռազմամթերք հանդիսացող «ՌԳ-42» տեսակի մարտական նռնակն ապօրինի իրացնելու փաստին վերաբերվող նյութերով հարուցվել է նոր քրեական գործ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով, գործին շնորհվել է 16114213 համարը:
6. 2012 թվականի մարտի 27-ին քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Աշոտ Հայկի Կարապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան):
7. Առաջին ատյանի դատարանի 2013թ. օգոստոսի 01-ի դատավճռով`
Աշոտ Հայկի Կարապետյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով` ազատազրկում 5 (հինգ) տարի ժամկետով,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում 1 (մեկ) տարի ժամկետով,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկում 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասը` Աշոտ Հայկի Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարվել և վերջնական պատիժ է նշանակվել` ազատազրկում 6 (վեց) տարի ժամկետով` պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2012թ. նոյեմբերի 28-ից, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վճռվել է իրեղեն ապացույց հանդիսացող և ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում պահվող` EA-8003 գործարանային համարի, 9մմ տրամաչափի «Մակարով» տեսակի ատրճանակը, Աշոտ Կարապետյանի տան խուզարկությամբ հայտնաբերված գործարանային արտադրության «ՌԳ-42» տեսակի մարտական նռնակը թողնել պետական այդ հիմնարկի տնօրինությանը` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Իրեղեն ապացույց հանդիսացող և դատարանում պահվող` Աշոտ Կարապետյանի խալիանման ծածկոցը, սպորտային անդրավարտիքը, լաթը և վարտիքը վերադարձնել վերջինիս, իսկ նույն ավտոմեքենայի առջևի ձախ նստատեղից վերցված պաստառի նմուշը, առջևի ձախ նստատեղից վերցված միկրոմասնիկներով խծուծը, դիմապակու ներսային հատվածից վերցված մազերը, 9 մմ տրամաչափի երկու պարկուճները, Աշոտ Կարապետյանի ազդրից հեռացված և առգրավված 9 մմ տրամաչափի գնդակը, դեպքի վայրի զննմամբ հայտնաբերված և փորձագիտական հետազոտության նպատակներով կրակված 9 մմ տրամաչափի երկու փամփուշտների գնդակներն ու պարկուճները ոչնչացնել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Վճռվել է նաև որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում պահվող 58,775 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Նույն դատական ակտով վճռվել է որպես դատական ծախս` Աշոտ Հայկի Կարապետյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 110.960 ( հարյուր տաս հազար ինը հարյուր վաթսուն) ՀՀ դրամ գումար։
8. Առաջին ատյանի դատարանի 2013թ. օգոստոսի 01-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են ներկայացրել Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ` գործով մեղադրող Մ.Ալեքսանյանը և ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պաշտպան Հ.Անանյանը:
9. Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ, վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և նշանակվել քննության` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
10. Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, 2012թ. նոյեմբերի 21-ին, ժամը 1-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ծովակալ Իսակովի պողոտայում` Վ.Վաղարշյանի անվան թիվ 80 դպրոցի հարող հատվածում, «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 02 ՏՕ 558 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով հանդիպակաց գոտով դեպի Հրազդանի կիրճ երթևեկելիս, իր կողմից ապօրինի կրվող, հրազեն հանդիսացող EA-8003 գործարանային համարի, 9մմ տրամաչափի «Մակարով» տեսակի ատրճանակով մոտ հինգ մետր հեռավորությունից, սպանելու դիտավորությամբ կրակոց է կատարել` այդ պահին իր երթևեկելի գոտով ընթացող «Վազ 2121» մակնիշի 163 ՍՍ 01 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի վարորդ Կարո Հարությունի Կարապողոսյանի և ավտոմեքենայի դիմացի աջ նստատեղին նստած ուղևոր Դավիթ Վաչիկի Աբազյանի ուղղությամբ, սակայն գնդակը, դիպչելով ավտոմեքենայի դիմապակուն, անդրադարձում է կատարել, որով իր կամքից անկախ հանգամանքներով` հանցագործությունը չի հասցրել ավարտին։
Բացի այդ, իր «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 02 ՏՕ 558 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի մեջ, ապօրինի կերպով պահել է` երկու հատ 9 մմ տրամաչափի գործարանային արտադրության ռազմամթերք հանդիսացող երկու փամփուշտներ, իսկ իրեն պատկանող` Էջմիածին քաղաքի Վազգեն Առաջինի փողոցի 2-րդ փակուղու 2-րդ տանը, ապօրինի կերպով պահել է «ՌԳ-42» տեսակի, ռազմամթերք հանդիսացող մարտական նռնակ։
Բացի այդ, իրեն պատկանող` Էջմիածին քաղաքի Վազգեն Առաջինի փողոցի 2-րդ փակուղու 2-րդ տանը, մինչև 2012թ. նոյեմբերի 21-ը, առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի պահել է խոշոր չափերով՝ 58,78 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց։
11. Առաջին ատյանի դատարանը «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանն հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանը հրազենի գործադրմամբ կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության նկատմամբ, որը զուգորդվել է երթևեկության այլ մասնակիցների նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով և ուրիշի գույքը ոչնչացնելով։ Բացի այդ, ապօրինաբար պահել և կրել է հրազեն ու ռազմամթերք, ինչպես նաև առանց իրացնելու նպատակի ապօրինաբար պահել է խոշոր չափի թմրամիջոց, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում.
Աշոտ Կարապետյանը 2012թ. նոյեմբերի 20-ի ուշ երեկոյան, գտնվելով ալհոկոլի ազդեցության տակ, Արմավիրի մարզի Էջմիածին քաղաքի Վ.Առաջինի 2-րդ փակուղու 2-րդ հասցեում գտնվող իր տնից «Օպել Վեկտրա» մակնիշի «02 ՏՕ 558» պետհամարանիշի ավտոմեքենայով դեպի իր աշխատանքի վայր` «Վերնիսաժ» անվանվող շուկա տանող մշտական ավտոճանապարհով՝ ուղևորվել է Երևան։ Կեսգիշերին մոտ հասնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանի խաչմերուկ՝ վերջինս ավտոմեքենայի առջևի հատվածով բախվել է մայթին կից կայանած «Ֆոլսվագեն» մակինիշի 21 ՍՕ 449 համարանիշի ետնամասին, սակայն ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրը լքել և ճանապարհը շարունակելով` վթարված ավտոմեքենայով հասել է Երևան քաղաքի Ծովակալ Իսակովի պողոտա։ Արհեստական նորմալ լուսավորության պայմաններում դեպի Երևան տանող իր գրեթե ամենօրյա ճանապարհի երթևեկելի գոտու հանդիպակաց ուղեմաս մուտք գործելով և դրանով իսկ ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելով` Ա.Կարապետյանը մոտ 40 մետրից նկատել է նրան ընդառաջ, «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղղությամբ իր ուղեմասով ընթացող մինչ այդ անծանոթ, սույն գործով տուժող Կարո Կարապողոսյանի վարած «Վազ 2121» մակնիշի 163 ՍՍ 01 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, որի վարորդը իրավաչափ գործողությունների` ձայնային և լուսային ազդանշաններ արձակելու միջոցով փորձել է նախազգուշացնել ու կասեցնել Ճանապարհային երթևեկության կանոններն խախտող և տրանսպորտային միջոցների համար նախատեսված երթևեկելի գոտու իր ուղեմասում անսպասելիորեն հայտնված «Օպել Վեկտրա» մակնիշի ավտոմեքենայի ընթացքը, կանխել դրա հետ հնարավոր բախումը։ Ա.Կարապետյանը ոչ միայն այդ ազդանշաններն ուշադրության չի արժանացրել, վարած ավտոմեքենան չի կանգնեցրել, ճանապարհը զիջել կամ երթևեկելի գոտու իր ուղեմաս վերադառնալու ուղղությամբ որևէ քայլ կատարել, այլ իր գերակայությունն ու ակնհայտ արհամարհանքն երթևեկության այլ, պատահական մասնակիցների հանդեպ ցուցադրաբար ընդգծելու խուլիգանական դրդումներով նույն ուղղությամբ և արագությամբ գրեթե ընդհուպ մոտենալով «Վազ 2121» մակնիշի ավտոմեքենային` հարկադրել է վարորդին անձամբ մանևրել աջ, զիջել ճանապարհը և խուսափել իր վարած «Օպել Վեկտրա» մակնիշի ավտոմեքենայի հետ բախումից, իսկ այդ ընթացքում իր անձի առավելությունը վերստին ընդգծելու մղումներով, արդեն հրազենի գործադրմամբ, կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել ճանապարհային երթևեկության այլ մասնակիցների, տվյալ դեպքում` ավտովարորդ Կ.Կարապողոսյանի նկատմամբ, այն է` ավտոմեքենայում ապօրինաբար պահած և կրած 9մմ տրամաչափի «EA-8003» գործարանային համարի «Մակարով» տեսակի ատրճանակի փողն իր պատուհանից մասամբ դուրս հանելով` մեկ անգամ կրակել է դեմ առ դեմ բախումից դեպի աջ մանևրող և միջկողային որոշակի տարածության վրա հայտնված, սակայն դեռևս ընդառաջ շարժվող «Վազ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայի ուղղությամբ, որի հետևանքով այդ ավտոմեքենայի դիմապակու միջնամասը վնասվել և արտաքին շերտի վրա առաջացել է մասամբ շոշափող բնույթի կույր (չթափանցող) վնասվածք։ Դրանից գրեթե անմիջապես հետո` ավտոմեքենան վարելու ընթացքում, Ա.Կարապետյանը ատրճանակը տեղադրել է սպորտային անդրավարտիքի հետին ձախ գոտկային մասի ներսային հատվածում և զենքի ձգանի վրա մեխանիկորեն սեղմելու հետևանքով անզգուշորեն կատարել ևս մեկ կրակոց, որով և ձախ ազդրի վերին երրորդականի, ինչպես նաև սպորտային անդրավարտիքի ու վարտիքի ձախ փողքերի համապատասխան տեղամասերում ինքն իրեն պատճառել է հրազենային-գնդակային բնույթի վնասվածքներ։ Դեպքից և հատկապես կրակոցից անակնկալի եկած Կ.Կարապողոսյանը և Դ.Աբազյանը սթափվել և ցանկացել են իրենց ուղեմասով հետապնդել կրակոց արձակած վարորդին` մինչ այդ անծանոթ Ա.Կարապետյանին, սակայն նույն ուղեմասով երթևեկող այլ ավտովարորդների համար վթարային իրավիճակ ստեղծելու իրական վտանգը կանխատեսելով` շրջադարձ են կատարել և հետապնդել հակառակ ուղեմասով` ժամանակի կորստի պատճառով Ա.Կարապետյանին կորցնելով տեսադաշտից։
Ա.Կարապետյանի վարած ավտոմեքենան «Կ.Դեմիրճյանի անվան» մարզահամերգային համալիրի մոտակայքում վերջնականապես խափանվել է, որից հետո վերջինս, ավտոմեքենայի մեջ թողնելով ապօրինաբար պահած, ավելի ուշ` 2012թ. նոյեմբերի 21-ին դեպքի վայրի և ավտոմեքենայի զննությամբ հայտնաբերված 9 մմ տրամաչափի երկու փամփուշտները, ստացած հրազենային վերոնշյալ վնասվածքի պայմաններում պատահական տաքսի ավտոմեքենայով վերադարձել է Էջմիածին քաղաքի Վ.Առաջինի 2-րդ փակուղու 2-րդ հասցեում գտնվող իր տուն` տան մոտակայքում գտնվող ընդհանուր օգտագործման աղբամանի մեջ նախապես նետելով գործադրած և ապօրինաբար կրած ատրճանակը։
Բացի այդ, Էջմիածին քաղաքի գտնվող իր տան բակում և նկուղում Ա.Կարապետյանն ապօրինաբար պահել է համապատասխանաբար` խոշոր չափերի` 58,78 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, ինչպես նաև ռազմամթերք հանդիսացող «ՌԳ-42» տեսակի մարտական նռնակ, որոնք հայտնաբերվել և առգրավվել են 2012թ. նոյեմբերի 21-ին այդ տանը և կից կառույցներում կատարված խուզարկության արդյունքներով։
Այսպիսով, ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանը մեղավորությամբ կատարել է արարքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներին, հետևաբար` վերջինս քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթակա է այդ հոդվածների համապատասխան մասերով և կետերով նախատեսված հանցագործությունների կատարման համար։
Դատարանը ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքում վերոնշյալ փոփոխությունը կատարելիս հաշվի է առնում ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի պահանջը` այն, որ ամբաստանյալի վիճակը դրանով չի վատթարանում, նրա պաշտպանության իրավունքը չի խախտվում։ (…)»:

3. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
12. Բողոք բերած անձը` մեղադրող Մ.Ալեքսանյանը, ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, գտել է, որ վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեն հետևյալ փաստական հանգամանքները.
«Թիվ 16136012 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության ՔԳ վարչության Երևան քաղաքի Մալաթիայի քննչական բաժնում հարուցվել է 22.11.2012թ.։ Աշոտ Կարապետյանին 28.11.2012թ. մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ու նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը հանգելով այն համոզման, որ ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանը որևէ անձի սպանելու ուղղակի դիտավորություն (ցանկություն) չի ունեցել, բացակայում են այն հաստատող բավարար ապացույցները, հետևաբար՝ այն չէր կարող վերջինիս կամքից անկախ պատճառներով չիրականանալ և քրեական գործով բացահայտված հանգամանքների հետազոտության, քրեական օրենքի հետ համադրման արդյունքներով փաստելով, որ սպանության փորձի դրվագով Ա.Կարապետյանի գործողությունները պետք է որակվեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, քանի որ բովանդակում են խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշներ, 01.08.2013թ. դատավճռով Աշոտ Կարապետյանի մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ու դատապարտել հետևյալ արարքները կատարելու համար.
«Աշոտ Կարապետյանը 2012թ. նոյեմբերի 20-ի ուշ երեկոյան, գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ, Արմավիրի մարզի էջմիածին քաղաքի Վ.Առաջինի 2-րդ փակուղու 2-րդ հասցեում գտնվող իր տնից «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 02 ՏՕ 558 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով դեպի իր աշխատանքի վայր՝ «Վերնիսաժ» անվանվող շուկա տանող մշտական ճանապարհով՝ ուղևորվել է Երևան։ Կեսգիշերին մոտ հասնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանի խաչմերուկ՝ վերջինս ավտոմեքենայի առջևի հատվածով բախվել է մայթին կից կայանված «Ֆոլսվագեն» մակնիշի 21 UՕ 449 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի ետնամասին, սակայն ճանապարհատրանսպոր¬տային պատահարի վայրը լքել և ճանապարհը շարունակելով՝ վթարված ավտոմեքենայով հասել է Երևան քաղաքի Ծովակալ Իսակովի պողոտա։ Արհեստական նորմալ լուսավորության պայմաններում դեպի Երևան տանող իր գրեթե ամենօրյա ճանապարհի երթևեկելի գոտու հանդիպակաց ուղեմաս մուտք գործելով և դրանով իսկ ճանապարհային երթևեկության կանոները խախտելով՝ Ա.Կարապետյանը մոտ 40 մետրից նկատել է նրան ընդառաջ, «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղղությամբ իր ուղեմասով ընթացող մինչ այդ անծանոթ, սույն գործով տուժող Կարո Կարապողոսյանի վարած, «ՎԱԶ 2121» մակնիշի 163 UU 01 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, որի վարորդը իրավաչափ գործողությունների՝ ձայնային և լուսային ազդանշաններ արձակելու միջոցով փորձել է նախազգուշացնել ու կասեցնել ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտող և տրանսպորտային միջոցների համար նախատեսված երթևեկելի գոտու իր ուղեմասում անսպասելիորեն հայտնված «Օպել Վեկտրա» մակնիշի ավտոմեքենայի ընթացքը, կանխել դրա հնարավոր բախումը։ Ա.Կարապետյանը ոչ միայն այդ ազդանշաններին ուշադրության չի արժանացրել, վարած ավտոմեքենան չի կանգնեցրել, ճանապարհը զիջել կամ երթևեկելի գոտու իր ուղեմաս վերադառնալու ուղղությամբ որևէ քայլ կատարել, այլ իր գերակայությունն ու ակնհայտ արհամարհանքն երթևեկության այլ, պատահական մասնակիցների հանդեպ ցուցադրաբար ընդգծելու խուլիգանական դրդումներով նույն ուղղությամբ և արագությամբ գրեթե ընդհուպ մոտենալով «ՎԱԶ 2121» մակնիշի ավտոմեքենային՝ հարկադրել է վարորդին անձամբ մանևրել աջ, զիջել ճանապարհը և խուսափել իր վարած «Օպել Վեկտրա» մակնիշի ավտոմեքենայի հետ բախումից, իսկ այդ ընթացքում իր անձի առավելությունը վերստին ընդգծելու մղումներով, արդեն հրազենի գործադրմամբ, կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել ճանապարհային երթևեկության այլ մասնակիցների, տվյալ դեպքում՝ ավտովարորդ Կ.Կարապողոսյանի նկատմամբ, այն է՝ ավտոմեքենայում ապօրինաբար պահած և կրած 9 մմ տրամաչափի «EA-8003» գործարանային համարի «Մակարով» տեսակի ատրճանակի փողն իր պատուհանից մասամբ դուրս հանելով՝ մեկ անգամ կրակել է դեմ առ դեմ բախումից դեպի աջ մանևրող և միջկողային տարածության վրա հայտնված, սակայն դեռևս ընդառաջ շարժվող «ՎԱԶ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայի ուղղությամբ, որի հետևանքով այդ ավտոմեքենայի դիմապակու միջնամասը վնասվել և արտաքին շերտի վրա առաջացել է մասամբ շոշափող բնույթի կույր (չթափանցող) վնասվածք։ Դրանից գրեթե անմիջապես հետո՝ ավտոմեքենան վարելու ընթացքում, Ա.Կարապետյանը ատրճանակը տեղադրել է սպորտային անդրավարտիքի հետին ձախ գոտկային մասի ներսային հատվածում և զենքի ձգանի վրա մեխանիկորեն սեղմելու հետևանքով անզգուշորեն կատարել է ևս մեկ կրակոց, որով և ձախ ազդրի վերին երրորդականի, ինչպես նաև սպորտային անդրավարտիքի ու վարտիքի ձախ փողքերի համապատասխան տեղամասերում ինքն իրեն պատճառել է հրազենային-գնդակային բնույթի վնասվածքներ։ Դեպքից և հատկապես կրակոցից անակնկալի եկած Կ.Կարապողոսյանը և Դ.Աբազյանը սթափվել և ցանկացել են իրենց ուղեմասով հետապնդել կրակոց արձակած վարորդին՝ մինչ այդ անծանոթ Ա.Կարապետյանին, սակայն նույն ուղեմասով երթևեկող այլ ավտովարորդների համար վթարային իրավիճակ ստեղծելու իրական վտանգը կանխատեսելով՝ շրջադարձ են կատարել և հետապնդել հակառակ ուղեմասով՝ ժամանակի կորստի պատճառով Ա.Կարապետյանին կորցնելով տեսադաշտից։
Ա.Կարապետյանի վարած ավտոմեքենան «Կ.Դեմիրճյանի անվան» մարզահամերգային համալիրի մոտակայքում վերջնականապես խափանվել է, որից հետո վերջինս, ավտոմեքենայի մեջ թողնելով ապօրինաբար պահած, ավելի ուշ՝ 2012թ. նոյեմբերի 21-ին դեպքի վայրի և ավտոմեքենայի զննությամբ հայտնաբերված 9 մմ տրամաչափի երկու փամփուշտները, ստացած հրազենային վերոնշյալ վնասվածքի պայմաններում պատահական տաքսի ավտոմեքենայով վերադարձել է Էջմիածին քաղաքի Վ.Առաջինի 2-րդ փակուղու 2-րդ հասցեում գտնվող իր տուն՝ տան մոտակայքում գտնվող ընդհանուր օգտագործման աղբամանի մեջ նախապես նետելով գործադրած և ապօրինաբար կրած ատրճանակը։
Բացի այդ, Էջմիածին քաղաքում գտնվող իր տան բակում և նկուղում Ա.Կարապետյանն ապօրինաբար պահել է համապատասխանաբար՝ խոշոր չափերի՝ 58,78 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, ինչպես նաև ռազմամթերք հանդիսացող «ՌԳ-42» տեսակի մարտական նռնակ, որոնք հայտնաբերվել և առգրավվել են 2012թ. նոյեմբերի 21-ին այդ տանը և կից կառույցներում կատարված խուզարկության արդյունքներով»։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասը, 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը, 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, 61-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերը, մեղադրողն արձանագրել է, որ քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի վերոհիշյալ դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի համար պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը։
Ըստ բողոքի հեղինակի, Առաջին ատյանի դատարանը, Աշոտ Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը վերաորակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, սխալ համոզման է հանգել, որ ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանը որևէ անձի սպանելու ուղղակի դիտավորություն (ցանկություն) չի ունեցել և, որ բացակայում են այն հաստատող բավարար ապացույցները։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 29-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, բողոքաբերը նշել է, որ հանցավորի դիտավորությունը որոշվում է նրա գործողություններով և առաջացած հետևանքներով։
Բողոքաբերը փաստել է, որ ատրճանակով կրակոց կատարելու փաստը Աշոտ Կարապետյանը, ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում, պատճառաբանել է, որ ցանկանալով խուսափել վթարի վայրում՝ «Զվարթնոց» օդանավակայանի խաչմերուկում հավաքված անձանց հետ հնարավոր վիճաբանությունից՝ ավտոմեքենայով լքել է ավտովթարի վայրը և շարունակել ճանապարհը՝ հասնելով Երևան քաղաքի Օ.Իսակովի պողոտա, որտեղ խմածության և չկողմնորոշվելու պատճառով մտել է երթևեկելի գոտու հանդիպակաց ուղեմաս, 40 մետրից նկատել է ընդառաջ շարժվող ավտոմեքենայի լույսեր, որի վարորդը սկսել է լուսային ազդանշաններ տալ, խմածության հետևանքով կարծելով, թե այդ ավտոմեքենայով իրեն հետապնդում են վթարի մասնակիցները և հասնելով, կարող են վնասել իրեն, ավտոմեքենայի նստատեղի տակ գտնվող ատրճանակը վերցնելով՝ կիսաբաց պատուհանից մեկ կրակոց է կատարել օդ՝ նրանց վախեցնելու նպատակով և, որ իրեն չկանգնեցնեն, իր ավտոմեքենան վարել է 70 կմ/ժ արագությամբ, որևէ մեկին սպանելու մտադրություն ունենալու դեպքում կարող էր առաջին կրակոցից հետո նորից կրակոցներ արձակել, ինչը չի կատարել՝ գիտակցելով նման հնարավորություն ունենալու փաստը։
Ըստ բողոքաբերի, հատկանշական է, որ ալկոհոլի ազդեցության տակ հանցանք և իր հոգեվիճակին ոչ ադեկվատ գործողություններ կատարած ու այդ կապակցությամբ Աշոտ Կարապետյանի հայտնած վերոհիշյալ իրարամերժ տեղեկություններն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արժևորվել են որպես սպանելու՝ նրա ուղղակի դիտավորության բացակայությունը հաստատող բավարար ապացույցներ։
Առաջին ատյանի դատարանը, ըստ էության կենտրոնանալով «ՎԱԶ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայի վրա կրակոց արձակելու ամբաստանյալի գործողություններն որակյալ խուլիգանություն հանցակազմին համապատասխանեցնելու գործընթացի վրա, ի խախտումն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի պահանջի, քրեական գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց չի գնահատել վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում է ապացույցների համակցության մեջ՝ դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իր ներքին համոզմամբ։
Բողոքի հեղինակը փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը՝
«- արժանահավատ է համարել Աշոտ Կարապետյանի կողմից ավտոմեքենայով երթևեկելի գոտու հանդիպակաց ուղեմաս մտնելը խմածությամբ և չկողմնորոշվելով պատճառաբանելու մասին նրա ցուցմունքները,
- միաժամանակ արժանահավատ է համարել Աշոտ Կարապետյանի ցուցմունքները, որ որևէ մեկին սպանելու մտադրություն ունենալու դեպքում կարող էր առաջին կրակոցից հետո նորից կրակոցներ արձակել, ինչը չի կատարել՝ գիտակցելով նման հնարավորություն ունենալու փաստը»։
Մեղադրողը գտել է, որ Ա.Կարապետյանը, գործելով ալկոհոլի ազդեցության տակ և չկողմնորոշվելով իր գործողություններում, և հենց այդ պատճառով ոչ միայն չէր կարող գիտակցել նորից կրակոցներ արձակելու հնարավորություն ունենալու փաստը, այլև չուներ այդպիսի հնարավորություն՝ նկատի ունենալով խմածությամբ պայմանավորված նրա հոգեվիճակը, որ Կ.Կարապողոսյանի և Ա.Կարապետյանի ավտոմեքենաներն ընթացել են հանդիպակաց ու բավականին արագ՝ մոտ 60 կմ/ժամ արագությամբ, որ վերջինիս կողմից գործածած «Մակարով» տեսակի ատրճանակը չի նախատեսված ավտոմատ կրակոցներ արձակելու համար, որպիսի հանգամանքները բացառել են հանցավորի կողմից 2-րդ և հաջորդող կրակոցներն ընթացող ավտոմեքենայից ակնթարթորեն արձակելու հնարավորությունը։
Բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ամեն կերպ ձգտելով հիմնավորել Աշոտ Կարապետյանի արարքում որակյալ խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշները՝ արձանագրել է դրան միտված հետևյալ հանգամանքները, հանրավտանգ եղանակով՝ հրազենով «ՎԱԶ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայի և/կամ վարորդի ուղղությամբ մեկ կրակոց կատարելը, կրակոցից արձակած գնդակը մեքենայի դիմապակուն դիպչելն ու հեռացատկ կատարելը, տուժողներին որևէ վնասվածք չպատճառելը, մինչև դեպքն ամբաստանյալի և տուժողների միջև որևէ փոխհարաբերության բացակայությունը, դեպքին անմիջականորեն նախորդող և հաջորդող պահերին տուժողների իրավաչափ և ամբաստանյալի ընդգծված հակահասարակական վարքագիծն ու գործողությունները։
Նշված հանգամանքների թվարկումը, ինչպես նաև քրեական գործի նախաքննությամբ և հետաքննությամբ ձեռք բերված բազմաթիվ այլ ապացույցներն՝ ըստ բողոքի հեղինակի, հաստատում են ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանի կողմից կատարած սպանության փորձի դիտավորության ուղղվածությունը, իսկ ինչ վերաբերում է տուժողներին որևէ վնասվածք չպատճառելու հանգամանքը դատարանի կողմից արձանագրելուն, ապա որպես հակափաստարկ, բողոքի հեղինակը նշել է տուժողներ Կարո Կարապողոսյանի և Դավիթ Աբազյանի ցուցմունքներն այն մասին, որ արձակած կրակոցից վնասված դիմապակու մանր կտորները լցվել են իրենց աչքերը, ինչպես նաև տուժող Դ.Աբազյանի ցուցմունքերն այն մասին, որ եթե չլիներ ավտոմեքենայի դիմապակին, արձակված գնդակը, հաշվի առնելով դիմապակու վնասված հատվածը, դիպչելու էր իրեն։
Ըստ բողոքի հեղինակի, հիմնազուրկ է Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունն այն մասին, որ քրեական գործով բացահայտված հանգամանքների հետազոտության, քրեական օրենքի հետ համադրման արդյունքները փաստելով, սպանության փորձի դրվագով Ա.Կարապետյանի գործողությունները պետք է որակվեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, քանի որ դատաքննության ընթացքում քրեական գործի որևէ նոր հանգամանք չի բացահայտվել, որն արժանանար դատարանի հետազոտությանն ու հիմք հանդիսանար նման եզրահանգման համար և բացի այդ քրեական գործի նախաքննությամբ և դատաքննությամբ ձեռք բերված ու հետազոտված ապացույցները վկայում են, որ ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանն իր մոտ ապօրինի պահվող «Մակարով» տեսակի ատրճանակից մեկ անգամ կրակոց արձակելով հանդիպակաց ընթացող, իբրև իրեն հետապնդող վթարի մասնակիցների «ՎԱԶ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայի դիմապակու միջնամասին՝ ավտոմեքենայի վարորդ Կարո Կարապողոսյանի և ուղևոր Դավիթ Աբազյանի դեմքերի ուղղությամբ, գործել է իրեն անծանոթ ավտոմեքենայի վարորդին սպանելու ուղղակի դիտավորությամբ, գիտակցել է (պարտավոր էր գիտակցել) իր գործողության՝ հանրության համար վտանգավոր բնույթը, նախատեսել է (պարտավոր էր նախատեսել) հանրության համար դրա վտանգավոր հետևանքները և ցանկացել է (հակառակ դեպքում չէր կրակի) դրանց վրա հասնելը, սակայն հանցագործությունն ավարտին չի հասցրել իր կամքից անկախ հանգամանքներով, որը պայմանավորվել է հանցավորի կրակոցից արձակած գնդակը Կ.Կարապողոսյանի վարած ավտոմեքենայի դիմապակուն դիպչելով և հետացատկ կատարելով։
Բողոքի հեղինակը գտել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը Աշոտ Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 61-րդ հոդվածներով սահմանված օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների խախտմամբ, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է, և դա հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող, անօրինական և չհիմնավորված դատավճռի կայացմանը։
Ըստ մեղադրողի, արդյունքում Աշոտ Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը Առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերաորակվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ու Ա.Կարապետյանի նկատմամբ նշանակվել է պատիժ, որն անարդարացի է ու ակնհայտ մեղմ և չի համապատասխանում նրա կատարած հանցագործության բնույթին ու ծանրությանը։
13. Վերոգրյալի հիման վրա, մեղադրողը verbatim (բառացիորեն) խնդրել է.
«Աշոտ Հայկի Կարապետյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 01.08.2013թ. դատավճիռն ամբողջությամբ բեկանել, արդարադատության արդյունավետության շահերից ելնելով կայացնել նոր դատական ակտ և Ա. Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34– 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 235-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի մեղադրանքներով դատապարտել ազատազրկման ձևով պատժի»:
14. Նույն դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել նաև ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պաշտպան Հ.Անանյանը, որը ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կայացրած դատական ակտով թույլ է տրվել առերևույթ դատական սխալ՝ կատարելով նյութական իրավունքի հիմնարար (կիրառել է այն օրենքը, որը չպետք է կիրառեր) և դատավարական (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ (դատական քննության սահմանները), 3601-րդ (դատարանի լրացուցիչ որոշումը), 366-րդ (արդարացման դատավճիռ) և այլ հիմնարար սկզբունքներ պարունակող դատավարական նորմերի) կարգի էական խախտումներ, ինչի արդյունքում ամբաստանյալին նույնիսկ մեղավոր է ճանաչել արարքում (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մաս), որով վերջինիս մեղադրանք առաջադրված չի եղել։
Բողոքի հեղինակը գտել է, որ այդ խախտումները խաթարում են արդարադատության բուն էությունը և ամբաստանյալի համար կարող են և առաջացրել են ծանր հետևանքներ` ներկայացնելով հետևյալ պատճառաբանությունները.
Պաշտպանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, արդարացիորեն հերքելով Ա.Կարապետյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում, հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, ըստ էության, արդարացրել է նրան նշված մեղադրանքով, միաժամանակ դուրս գալով ինչպես դատական քննության սահմաններից և իրեն վերապահված լիազորությունների շրջանակից, այնպես էլ, խախտելով ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը, դեպքին նոր՝ որակապես այլ, քրեաիրավական որակում է տվել և նրան մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ, այսինքն մեղադրանքում, որը Ա.Կարապետյանին առաջադրված չի եղել։ Առաջին ատյանի դատարանը, դուրս գալով օրենքով իրեն վերապահված լիազորությունների շրջանակից, դատավճռով սեփական նախաձեռնությամբ Ա.Կարապետյանի վերաբերյալ ձևակերպել է որակապես նոր մեղադրանք։
Մեջբերելով Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով հաստատված համարված փաստական հանգամանքները, բողոքի հեղինակը նշել է, որ դրա հետ միաժամանակ Առաջին ատյանի դատարանը, անհիմն վկայակոչել է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքում վերոնշյալ փոփոխությունը կատարելիս հաշվի է առել ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի պահանջը ՝ այն, որ ամբաստանյալի վիճակը դրանով չի վատթարանում, նրա պաշտպանության իրավունքը չի խախտվում։
Ի հակադրություն նշված վերլուծության, բողոքաբերը վկայակոչել է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 05.11.2010թ. Արկադի Պատվականի Պապյանի վերաբերյալ ՏԴ/0115/01/09 որոշումը, որով սահմանվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասի և դրա հետ փոխկապակցված պաշտպանության իրավունքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր։
Վկայակոչելով նշված նախադեպային որոշման 15-25-րդ կետերում հայտած իրավական դիրքորոշումները, բողոքի հեղինակը փաստել է, որ վերը նշված նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները ներկայումս վկայակոչելը պայմանավորված է ՀՀ դատական օրենսգիրքը 15-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի պահանջներով և վկայակոչելով հիշյալ հոդվածը, ինչպես նաև ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 1-ին, 7-րդ հոդվածները, 24-րդ հոդվածի 2-րդ և 4-րդ մասերը, 309-րդ հոդվածի 1-ին մասը, բողոքաբերը նշել է, որ ՀՀ օրենսդրությունը չի նախատեսում այնպիսի նորմ, որը լիազորի ստորադաս դատարանին անձին մեղավոր ճանաչել այնպիսի արարքի կատարման մեջ, որպիսին ամբաստանյալին վերագրված չի եղել։
Վերը նշված նորմերի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ առաջին ատյանի դատարանները պարտավոր են քրեական գործը քննել բացառապես ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի սահմաններում և դատավճռով պատասխանել այն հարցի, թե հիմնավորվել է արդյոք ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը, թե ոչ, եթե հիմնավորվել է, ապա կայացնել մեղադրական դատավճիռ, եթե չի հիմնավորվել, ապա կայացնել արդարացման դատավճիռ։
Միաժամանակ բողոքաբերը նշել է, որ եթե Ա.Կարապետյանին առաջադրված լիներ մեղադրանք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, այն է՝ դիտավորությամբ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառել խուլիգանական դրդումներով, և Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտով վերաորակեր արարքը՝ համապատասխանեցնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին՝ հերքելով խուլիգանական դրդումներ հատկանիշը, ապա նման մոտեցումը միանշանակ կհամապատասխաներ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջին, քանի որ մեղսագրվող արարքը մնալու էր նույնը, դուրս էր մղվելու հանցակազմը որակյալ դարձնող հատկանիշը և սա էլ ի նկատի է ունեցել օրենսդիրը համապատասխան մեղմացնելու հնարավորություն ընձեռելով դատարանին, սակայն տվյալ գործով Առաջին ատյանի դատարանը վերաորակել է արարքը մեղմացման առումով (ըստ բնույթի առանձնապես ծանրը՝ ծանրով և սանկցիայի մեղմության), սակայն որակապես այլ հանցակազմի, ինչը տարբերվում է ինչպես հանցակազմի օբյեկտով, օբյեկտիվ կողմով, այնպես էլ սուբյեկտիվ կողմով, ինչի արդունքում առաջացել է իրավիճակ, երբ Ա.Կարապետյանը դատապարտվել է մի արարքի համար, որի վերաբերյալ նրան մեղադրանք առաջադրված չի եղել, վերջինս տեղեկացված չի եղել մեղսագրված արարքի իրավական և փաստական հիմքերի մասին։
Պաշտպանը դիրքորշում է հայտնել նաև այն կապակցությամբ, որ եթե անգամ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատավճռով ձևակերպված մեղադրանքը իրականում առաջադրված լիներ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին, ապա նրա գործողություններում, ըստ բողոքաբերի, բացակայում է խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշները` ներկայացնելով հետյալ պատճառաբանությունները.
Բողոքաբերը փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտում շարադրելով ամբաստանյալի դատաքննական ցուցմունքները` մեջբերել է.
«վերջինս «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 02 ՏՕ 558 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով ուղևորվելով Երևան և հասնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանի խաչմերուկ բախվել է կայանած «Ֆոլսվագեն» մակնիշի մի ավտոմեքենայի։ Ցանկանալով խուսափել հավաքված անձանց հետ հնարավոր վիճաբանությունից, ավտոմեքենայով լքել է ավտովթարի վայրը և շարունակել ճանապարհը՝ հասնելով Երևան քաղաքի Ծ.Իսակովի պողոտա։ Խմածության և չկողմնորոշվելու պատճառով մտել է երթևեկելի գոտու հանդիպակաց ուղեմաս՝ առանց այդ փաստը գիտակցելու։ Վթարի հետևանքով իր մեքենայի լուսարձակները դադարել էին գործել, ուստի մոտ 40 մետրից է նկատել ընդառաջ շարժվող ավտոմեքենայի լույսեր, որի վարորդը սկսել է լուսային ազդանշաններ տալ՝ հավանաբար իրեն կանգնեցնելու նպատակով։ Ձայնային ազդանշանները չի լսել։ Խմածության հետևանքով կարծելով, թե այդ ավտոմեքենայով իրեն հետապնդում են ավելի վաղ իր մեղքով տեղի ունեցած վթարի մասնակիցները և հասնելով կարող են վնաս պատճառել, նստատեղի տակ գտնվող ատրճանակը վերցնելով՝ իր կիսաբաց պատուհանից մեկ կրակոց է կատարել օդ՝ նրանց վախեցնելու նպատակով»։
Ըստ բողոքաբերի, ուշագրավ է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Ա.Կարապետյանի ցուցմունքի այս հատվածի վերաբերյալ անարժանահավատ լինելու մասին գնահատականներ չի տվել (այլ հատվածների վերաբերյալ որոշ դեպքերում տվել է գնահատականներ՝ շարադրելով համապատասխան պատճառաբանություն), ինչը նշանակում է, Առաջին ատյանի դատարանը նշված ցուցմունքը գնահատել է որպես չհերքված փաստ, մինչդեռ համադրության արդյունքում, ըստ բողոքաբերի, անհամատեղելի վիճակ է առաջացել «մեղադրանքի» այն ձևակերպումների հետ, որ Ա.Կարապետյանը.
«• գիտակցել է ընթացել է հանդիպակած ուղեմասով,
• իր գերակայությունն ու ակնհայտ արհամարհանքն երթևեկության այլ մասնակիցների հանդեպ ցուցադրաբար ընդգծելու դիտավորություն,
• խուլիգանական դրդումներով նույն ուղղությամբ և արագությամբ գրեթե ընդհուպ մոտենալով «Վազ 2121» մակնիշի ավտոմեքենային՝ հարկադրել է վարորդին անձամբ մանևրել աջ, զիջել ճանապարհը և խուսափել իր վարած «Օպել Վեկտրա» մակնիշի ավտոմեքենայի հետ բախումից,
• իր անձի առավելությունը վերստին ընդգծելու մղումներով, արդեն հրազենի գործադրմամբ, կոպիտ կերպով խախտել է հասարակական կարգը և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել ճանապարհային երթևեկության այլ մասնակիցների դրսևորելու տվյալ դեպքում՝ ավտովարորդ Կ.Կարապողոսյանի նկատմամբ դրսևորելու դիտավորություն»:
Բողոքաբերը պնդել է, որ այս պայմաններում նման փաստական տվյալներ քրեական գործով չեն շոշափվել և նման տվյալներ գոյություն չունեն, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով նախատեսված սուբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ դատողությունները մտացածին են և հանդիսանում են չփարատված կասկածներ, որոնք պետք է մեկնաբանել հօգուտ ամբաստանյալի։
Բողոքաբերը գտել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ չի վերլուծել և գնահատել գործով ձեռք բերված ապացույցները Ա.Կարապետյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելու հարցը լուծելիս։ Ըստ բողոքաբերի, կանխակալ վերաբերմունքը դրսևորվել է նրանում նաև, որ նախաքննության մարմինը իրեղեն ապացույց չի ճանաչել Ա.Կարապետյանի բնակության վայրում հայտնաբերված դեղնականաչավուն զանգվածը։ Մեղադրողը այն դատարանում զննելու միջնորդություն չի ներկայացրել և դատաքննության ընթացքում այն չի զննվել, միչդեռ դատական վիճաբանություններից ամբաստանյալի վերջին խոսքը ունկնդրելու փուլին անցնելիս, Առաջին ատյանի դատարանը սեփական նախաձեռնությամբ որոշում է կայացրել դատաքննությունը վերսկսելու և իրեղեն ապացույցների զննություն իրականացրել այդ թվում զննել իրեղեն ապացույց չճանաչված, սակայն դատարան ուղարկված դեղնականաչավուն զանգվածով փաթեթը, պաշտպանության կողմը հայտնել է իր առարկությունը` այն զննելու կապացությամբ, սակայն դատարանը դիրքորոշում է հայտնել` տեսնել մեջը ինչ կա, չէ որ այն ուղարկվել է դատարան, սակայն նման ընթացակարգ օրենքը չի նախատեսում, այդ ընթացքում կողմերի ուշադրությունը չի հրավիրվում այնպիսի հանգամանքների վրա, որոնց հետագայում հղում է կատարել դատավճռում:
Ըստ պաշտպանի, Առաջին ատյանի դատարանը, դատական ակտով այն ճանաչել է իրեղեն ապացույց՝ անտեսելով մի շարք կարևոր հանագամքներ, մասնավորապես.
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 3-րդ մասը, բողոքաբերը նշել է, որ սույն գործով նշված ընթացակարգը չի ապահովվել, խուզարկությունը կատարվել է 21.11.2012թ., մինչդեռ դատաքիմական և դատաբուսաբանական փորձաքննության 13.12.2012թ. թիվ 12-4835 եզրակացությամբ փորձագետը ներածական մասում շարադրել է, որ փորձաքննություն նշանակելու մասին քննիչի որոշումը ստացվել է կենտրոն միայն 04.12.2012թ.-ին, փորձաքննությունը սկսվել է 05.12.2012թ.-ին և ավարտվել 13.12.2012թ.-ին։ Ըստ բողոքաբերի, նշված հանգամանքը հիմք է տալիս հանգելու հետևության, որ չի բացառվում նաև, որ 21.11.-ից 05.12.-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ շուրջ 14 օրվա ընթացքում, չչորացած զանգվածը հասցներ չորանալ, ինչը ավելին քան ողջամիտ է։
Բողոքի հեղինակը գտել է, որ կանեփը ձեռք բերելու ժամանակ և դրանից հետո օրենքի «անմիջապես» չափանիշը ապահովող գործողություններ չեն կատարվել, դրա առանձնահատկությունները ամրագրելու, ձևակերպելու համար, այն անգամ չի էլ զննվել նման քննչական գործողություն կատարվել, ինչը հանգեցրել է առգրավվածը սույն գործով արձանագրված փաստական hանգամանքների առանձնահատկություններով պայմանավորված իրավական արժեզրկման։
Ըստ բողոքաբերի, ստացվում է մի իրավիճակ, որ եթե որևէ մեկի առանձնատան բակից հայտնաբերվում է կանեփի զանգված, այդ թվում աղբանոցի շրջակայքում, դա ինքնին հիմք է թմրանյութեր ապօրինի ձեռք բերելու, պահելու դիտավորությունը ապացուցված համարելու համար և անձին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածով դատապարտելու համար։ Ըստ բողոքաբերի, Առաջին ատյանի դատարանը համակողմանիորեն չի գնահատել այն հանգմանքները, որ գործով ապացուցված է, որ Ա.Կարապետյանը թմրանյութեր չի օգտագործում, ինչը հաստատվել է համապատասխան դատաքիմիական փորձաքննության եզրակացությամբ, նմանատիպ արարքի համար նախկինում դատապարտված չի եղել, նարկոլոգիական կլինիկայում հաշվառված չի եղել, ձեռնարկված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքում Ա.Կարապետյանի կողմից թմրանյութերի իրացման դեպքեր չեն հայտնաբերվել, հաստատվել է, որ այն աճել է նրա առանձնատան բակում, միևնույն բույսը աճել է նաև նրա կալանավորվելուց հետո, հայտնաբերվածը մանրացված չի եղել, չկա փաստական տվյալ առ այն, որ այն առգրավելու պահին եղել է չորացված։ Ըստ բողոքաբերի, Առաջին ատյանի դատարանը անտեսել է նաև այն հանգամանքը, որ դատաքիմիական փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշմամբ քննիչը անհայտ եղանակով և հանգամանքներում կշեռելով այն նշել է, որ հայտնաբերվել է մոտ 66 գրամ քաշով դեղնականաչավուն զանգված, մինչդեռ շուրջ 14 օր անց փորձաքննություն անցկացրած համապատասխան փորձագետը նշել է, որ ներկայացվածի ընդհանուր քաշը կազմում է 58,78 գրամ, այսինքն, ըստ բողոքաբերի, հիմնավորվում է, որ առաջացած տարբերությունը կարող է վկայել չչորացված զանգվածը չորանալու արդյունքում քաշը կորցնելու մասին։
Բողոքի հեղինակը գտել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանը յուրովի մեկնաբանության է արժանացրել նաև խուզարկություն կատարելու արձանագրությունը դեղնականաչավուն զանգվածը առգրավելու մասով որպես անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու պաշտպանության կողմի դատական վիճաբանությունների փուլում արված միջնորդությանը՝ մերժելով այն։ Մերժման հիմքում Առաջին ատյանի դատարանը մեջբերել է այն տրամաբանությունը, որ դատարանում փաթեթի զննությամբ դրա մեջ հայտնաբերվել է քննիչի փաթեթը երկու ստորագրություններով, որոնք հավանաբար հենց ընթերակաների ստորագրություններն են, դատարանը դատաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված ընթերականերին որևէ հարց չի առաջադրել` այդյոք այդ ստորագրությունները պատկանում են իրենց, թե ոչ։ Եթե վերջիններս ցուցմունքով հայտնում են, որ առգրավվածը չի փաթեթավորվել, ապա ինչ հանգամանքներում է իրենց ստորագրությունները հայտնվել նշված թղթի կտորի վրա, այդյոք նրանք իրենց ստորագրությունները դրել են դրա վրա առգրավվածը հավուր պատշաճի փաթեթավորելուց և կապարակնքվելուց հետո, թե ձևական նկատառումներից ելնելով, քննիչի առաջարկով, առանձին թղթի վրա։ Ըստ բողոքաբերի, նշված հարցերը որջամիտ անհրաժեշտություն էր, քանի որ անգամ խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրության մեջ բացակայում են նշումներ այն մասին, որ առգրավվածը փաթեթավորվել է, թե ոչ, եթե այո, ապա ինչ եղանակով և այլ նմանատիպ տեղեկություններ։ Մինչդեռ ամբողջ ընթացքը և արդյունքները պետք է ամրագրվեին դրա արձանգրության մեջ։ Այսինքն առանց այդ հարցերը պարզելու, ըստ բողոքաբերի, Առաջին ատյանի դատարանը որևէ հիմք չուներ հանգելու հետևության, որ ընթերակաները դատարանում հայտնած ցուցմունքով նպատակ են հետապնդում աջակցել Ա.Կարապետյանին` քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու հարցում՝ կառուցելով այդ ենթադրությունը լոկ այն բանի վրա՝ ընթերակաները լինելով Ա.Կարապետյանի հարևանները, լավ կամ նորմալ փոխհարաբերություններ ունենալով նրա հետ, շահագրգռված պետք է լինեն աչառու ցուցմունքներ տալ։ Ըստ բողոքի հեղինակի, այդ տրամաբանությամբ առհասարակ բնակարանի խուզարկությանը մասնակից դարձած ընթերակաների շուրջ 99 տոկոսը լինում են հարևաններ, իսկ ամբաստանյալի վերաբերյալ դրական կարծիք հայտնելը, այդ թվում վերջինիս հետ նորմալ կամ լավ հարաբերություններ ունենալու մասին հայտարարությունը անհրաժեշտ է մեկնաբանել հօգուտ ամբաստանյալի` որպես անձը բնութագրող` տվյալ հանցանքի կատարման մեջ այլ ապացույցների հետ ծանրութեթև անելու համատեքստում։
Ըստ բողոք բերած անձի, պաշտպանության կողմի այն փաստարկը, որ հայտնաբերված կանեփը անհրաժեշտ մանրամասնությամբ և առանձնահատկություններով չի նկարագրվել խուզարկության արձանագրության մեջ, ինչը քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է, որը ամրագրված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 228-րդ հոդվածի 8-րդ մասում` համաձայն որի վերցված բոլոր առարկաները և փաստաթղթերը ներկայացվում են քննչական գործողության մասնակիցներին, մանրամասն նկարագրվում են արձանագրության մեջ, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ կնքվում քննիչի կողմից, Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ չի վերլուծել և ճիշտ չի գնահատել՝ դրանով իսկ անտեսելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ԵԱՔԴ/0128/01/09 Հարություն Արշավիրի Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2010 թվականի հուլիսի 23-ի որոշման 28-30-րդ կետերում հայտնած իրավական դիրքորոշումը, և վկայակոչելով նշված դիրքորոշումը, բողոքաբերը գտել է, որ տեսնելով, որ խուզարկության արձանագրությունը կազմվել է օրենքով սահմանված իմպերատիվ պահանջի խախտմամբ, այդ կապակցությամբ Առաջին ատյանի դատարանը վերջնական դատական ակտում ոչինչ չի արձանագրել։
Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը անհիմն խորը իմաստ և բովանդակություն է հաղորդել խուզարկություն կատարելու մասին աձանագրության մեջ նշված օգտագործված ընդհանուր տեսական կատեգորիա հանդիսացող «դեղնականաչավուն զանգված» հասկացությանը։ Բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է խուզարկության արձանագրությամբ այդ պահին արձանագրված տանտիրուհու հետևյալ հայտարարությանը` «Տանտիրուհի Ե.Կարապետյանը հայտարարեց, որ իրենց բակում «կանեփի թուփ» է աճել, ամուսինը պոկելով այն, նետել է այդտեղ»։ Այսինքն խուզարկություն կատարելու ժամանակ էլ բարձրաձայնվել է, որ հայտնաբերվածը «թուփ» է, ուստի այս տեսանկյունից ապացուցվել է, որ անհիմն եզրահանգումներ են դատավճռում շարադրված այն հետևությունները, որ ընթարակաների և խուզարկարկությանը մասնակցած անձի դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները, կանեփը նկարագրելու մասով, անարժանահավատ են։
Ըստ բողոքաբերի, հատկանշական է, որ խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությունն Առաջին ատյանի դատարանում հրապարակելու ժամանակ որոշակի դժվարություններ առաջացան` այն ընթերցելու առումով, ինչպես դատարանի, մեղադրողի, այնպես պաշպանի կողմից` ձեռագրի դժվար ընթեռնելիության տեսանկյունից, ուստի դատարանի այն համոզմունքը, որ ընթերականերն, իրավունք ունեն և կարող էին հանպատրաստի ծանոթանալ և տարբերակել «դեղնականաչավուն զանգված» հասկացությունը` կանեփ և կանեփի թուփ հասկացություններից, և շարադրել համապատասխան առարկություններ, ողջամիտ և տեղին չէ։ Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը, հստակ ընկակելով, որ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանը փաստարկել է, որ թմրանյութեր ապօրինի ձեռք բերելու և պահելու նպատակ (դիտավորություն) չի ունեցել, ինչը շարադրել է դատական ակտում, այդպես էլ չի պատճառաբանել, թե ինչ փաստական տվյալների առկայությամբ և ուժով է հերքվում նշված դիրքորոշումը, ինչն, ըստ բողոքաբերի, կասկածի տակ է դնում դատական ակտի հիմնավորվածությունը և օրինականությունը։
Բողոքաբերը նշել է, որ պաշտպանության կողմի համար անհասկանալի է, թե ինչու Առաջին ատյանի դատարանը յուրովի մեկնաբանության է արժանացրել և անտեսել է՝ Ա.Կարապետյանը շուրջ 7 օր ձերբակալվածի կարգավիճակում է ապօրինի պահվել, նրա պատժի սկիզբը հաշվել է ոչ թե փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 21.11.2012թ.-ից, այլ՝ կալանավորելու՝ 28.11.2012թ.-ից պահից։ Առաջին ատյանի դատարանը ոչ իրավաչափ մոտեցում է ցուցաբերել այդ հարցում՝ փորձելով զերծ պահել նախաքննության մարմնին հնարավոր անբարենպաստ հետևանքներից։ Նման հետևությունների հիմքում Առաջին ատյանի դատարանը դրել է այն, որ Ա.Կարապետյանը ձերբակալվել է որոշումով, քանի որ բերման ենթարկելուց հետո տեղափոխվել է հիվանդանոց, ձերբակալելու մասին որոշումը չի կատարվել և նույնիսկ Ա.Կարապետյանին ծանոթացման համար չի տրամադրվել, բացակայում է նրա ստորագրությունը, Ա.Կարապետյանը ՁՊՎ չի տեղափոխվել և հետաքննության մարմնին հարձնարարելը հսկողության տակ պահել հիվանդանոցում գտնվող ձերբակալված Ա.Կարապետյանին, դա այն ձերբակալումը չէ, որը նշանակում է դատավարական հարկադրանքի միջոց։
Ըստ բողոքաբերի, իրականում նման հետևությունները անհիմն են, քանի որ Ա.Կարապետյանի ազատությունը սահմանափակված է եղել ինչպես փաստացի, այնպել էլ իրավաբանորեն։ «Ձերբակալվածին հսկողության տակ պահել» հանձնարարությունը ենթադրում է, այդ անձի ազատության և ազատ տեղաշարժման իրավունքների սահմանափակում և ՁՊՎ չտեղափոխելը դեռևս չի նշանակում, որ անձը ձերբակալված չի եղել։ Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությունը, իբր նշված որոշումը չի կատարվել, ըստ բողոքաբերի, նույնպես ինքնաբուխ և արհեստածին է, քանի որ նման եզրահանգման հանգելու հիմքեր քրեական գործում առկա չեն, իսկ հետաքննության մարմնի կողմից համապատասխան արձանագրություն չկազմելը և քրեական գործում դրա բացակայությունը նման հետևության հանգելու հիմք ծառայել չի կարող, քանի որ չկա պատասխան գրություն` հանձնարարությունը չկատարելու կամ անհնարինության մասին, ինչը թերի աշխատանքի արյունք է կամ գործի նյութերին ծանոթացողին թյուրիմացության մեջ գցելու չհաջողված հնարք, իսկ ինչ վերաբերվում է այն հետևությանը` իբր Ա.Կարապետյանը նույնիսկ չի ծանոթացվել այդ որոշմանը, ըստ բողոքի հեղինակի, նույնպես արհեստածին է և չպատճառաբանված, քանի որ նույն օրը Ա.Կարապետյանը հարցաքննվել է կասկածյալի կարգավիճակում, կազմվել է արձանագրություն` իրավունքերի ծանուցման մասին։
Պաշտպանը նաև նշել է, որ Ա.Կարապետյանը բերման է ենթարկվել ոստիկանության Մալաթիայի բաժին 21.11.2012թ.՝ ըստ կազմված արձանագրության` ժամը 07:30-ին, այնուհետև քննիչը որոշում է կայացրել Ա.Կարապետյանին ձերբակալելու մասին, շուրջ 7 օր նրան ապօրինի պահել է ձերբակալվածի կարգավիճակում, այդ ընթացքում Ա.Կարապետյանին ձերբակալումից և արգելանքից ազատելու, խափանման միջոց ընտրելու որոշում չի կայացրել, այդ կապակցությամբ արձանագրություն չի կազմել, ՀՀ քրեական դատարության օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի իմպերատիվ նորմի ուժով չէր կարող Ա.Կարապետյանին որպես կասկածյալ հարցաքննել, եթե վերջինս ձերբակալված չլիներ կամ նրա նկատմամբ խափանման միջոց ընտրած չլիներ, մինչդեռ 28.11.2012թ.-ին որոշում է կայացրել որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նույն օրը միջնորդություն է ներկայացրել դատարան` կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին՝ թաքցնելով այն փաստը, որ Ա.Կարապետյանը 7 օր շարունակ ձերբակալված է եղել, ինչի արդյունքում դատարանը, քննիչի միջնորդությունը բավարարելով, որոշմամբ երկամսյա կալանքը թյուրիմացաբար հաշվել է 28.11.2012թ.-ից։ Քննիչը, դատավարական կարգը ևս մեկ անգամ խախտելով, ձեռնպահ է մնացել և խուսափել է մեղադրական եզրակցության հավելված-տեղեկանքում Ա.Կարապետյանի ձերբակալման մասին տեղեկություններ նշել, ըստ բողոքաբերի, հենց նույն միտումով։
Բողոքի հեղինակը նշել է, որ Ա.Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածով պատիժ նշանակելիս պետք է հաշվի առնել վերոնշյալ խախտումները և նշանակվելիք պատժի սկիզբը հաշվել 21.11.2012թ.-ից։
Բողոքաբերը նշել է, որ պաշտպանության կողմի համար անհասկալալի է, թե ինչու Առաջին ատյանի դատարանը պաշտպանության կողմի միջնորդությունը` Ա.Կարապետյանի նկատմամբ դատահոգեբուժական և դատահոգեբանական համալիր փորձաքննություն նշանակելու մասին ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի կարգով քննարկումը հետաձգելուց հետո՝ դատական քննության հետագա փուլերում, այդպես որևէ անդրաձարձ չկատարեց` այն բավարարելու կամ մերժելու մասին, ինչն, ըստ բողոքաբերի, էական դատավարական խախտում է։
Բողոք բերած անձը նշել է նաև, որ պաշտպանության կողմի համար անհասկալալի է նաև, թե ինչու Առաջին ատյանի դատարանը լրացուցիչ որոշում չի կայացրել փորձագետներին` մինչև եզրակացությունը կազմելը հարցաքննելու անթույլատրելության, այդ թվում դրա քողարկված տարբերակով բանավոր հարցին գրությամբ պատասխանելու, օրենքի խախտման դատաքննությամբ պարզված դեպքի առթիվ։
15. Վերոգրյալի հիման ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանի պաշտպան Հ.Անանյանը verbatim (բառացիորեն) խնդրել է հետևյալը.
« Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանել, փոփոխել և
1. Որպես ապացույց անթուլատրելի ճանաչել 21.11.2012թ. խուզարկայություն կատարելու մասին արձանագրությունը։
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258 հոդվածի 4-րդ մասով և 268 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հռչակել և ճանաչել ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի անմեղությունը՝ այդ մասով արդարացնելով նրան։
3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքով Ա.Կարապետյանի նկատմամբ պատժի սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ սկսած 21.11.2012 թվականից։
4. Լրացուցիչ որոշում կայացնել փորձագետներին` մինչև եզրակացություն կազմելը բանավոր հարցադրումներ ուղղելու և փորձաքննության առարկայի վերաբերյալ գրություն տրամադրելու մասով»:

4. Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ ներկայացված պատասխանի փաստարկները.
16. Մեղադրող Մ.Ալեքսանյանի վերաքննիչ բողոքի կապակցության գրավոր առարկություն է ներկայացրել ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պաշտպան Հ.Անանյանը, որը նշել է, որ մեղադրող Մ.Ալեքսանյանի վերաքննիչ բողոքի ուսումնասիրությամբ այդպես էլ չի պարզվել` այն ներկայացվել է հաստատված փաստական հանգամանքները վիճարկելու, թե նշանակված պատժի մասով:
Պաշտպանը փաստել է, որ մեղադրողը, բողոքի հիմքերը և հիմնավորումները բաժնի սկզբնամասում, որպես իր բողոքի իրավական հիմք, վկայակոչել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասը, 10-րդ հոդվածի 1-ին մասը, 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, 61-րդ հոդվածներով ամրագրված իրավական նորմերը, որոնք վերաբերում են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին։
Նույն բաժնի միջնամասում մեղադրողը փորձել է հիմնավորել բացառապես այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը սխալ համոզման է հանգել, որ Ա.Կարապետյանը սպանելու դիտավորություն չի ունեցել, բացակայում են այն հավաստող բավարար ապացույցներ և Առաջին ատյանի դատարանն արարքը անհիմն վերաորակել է որպես խուլիգանություն՝ բողոքում վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածը։
Նշված բաժնի վերջնամասում, ամփոփելով իր իսկ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները, մեղադրողը հղում է կատարել պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներն ամրագրող քրեաիրավական նորմերին՝ գնահատելով, որ դատավճռում առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, ինչը հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։
Բողոքի եզրափակիչ մասում, ըստ պաշտպանի, անհասկանալի է, թե ինչու է մեղադրողը խնդրել ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատական ակտը, կայացնել նոր դատական ակտ և Ա.Կարապետյանին դատապարտել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով ազատազրկման ձևով պատժի, այն պայմաններում որ Ա.Կարապետյանը արդեն իսկ դատապարտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքով և պատիժ է նշանակվել ազատազրկման ձևով։
Վերաքննիչ բողոքի նման անհստակ և ոչ ներդաշնակ կառուցվածքը, ըստ պաշտպանի, վկայում է այն մասին, որ մեղադրողը չի կողմնորոշվել` իրավական ինչ կառուցակարգով հիմնավորել իր պահանջը՝ նպատակ ունենալով հասնել խիստ պատժաչափի՝ անտեսելով արարքի քրեաիրավական որակումը։
Ըստ պաշտպանի, անհիմն է մեղադրողի վկայակոչած այն փաստարկը` ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանը դեպքի ժամանակ ալկոհոլի ազդեցության տակ գտնվելու պատճառով չէր կարող գիտակցել նորից կրակոցներ կատարելու հնարավորությունը, ինչպես նաև չուներ այդպիսի հնարավորություն՝ նկատի ունենալով խմածությամբ պայմանավորված նրա հոգեական վիճակը։ Այսինքն, ըստ բողոքաբերի, սրանով մեղադրողը փորձում է հիմնավորել, որ Ա.Կարապետյանը մեղսագրվող հանցագործությունը չի հասցրել ավարտին` իրենից անկախ հանգամանքներով, մասնավորապես` ալկոհոլի ազդեցության տակ գտնվելու պատճառով։ Այս կապակցությամբ պաշտպանության կողմը նշել է, որ Ա.Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքը այս մասով ունեցել է հետևյալ ձևակերպումը. « ... 2012թ նոյեմբերի 21-ին, ժամը 01-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ծովակալ Իսակովի պողոտայում, Վաղարշ Վաղարշյանի անվան թիվ 80 դպրոցին հարող հատվածում, «Օպել վեկտրա» մակնիշի 02 ՏՕ 558 պ/հ-ի ավտոմեքենայով, հանդիպակաց գոտով, դեպի Հրազդանի կիրճ երթևեկելիս, իր կողմից ապօրինի կրվող, հրազեն հանդիսացող EA-8003 գործարանային համարի, 9մմ տրամաչափի «Մակարով» տեսակի ատրճանակով, մոտ հինգ մետր հեռավորությունից, սպանելու դիտավորությամբ կրակոց է կատարել այդ պահին իր երթևեկելի գոտով բնթացող «Վազ 2121» մակնիշի 163 ՍՍ 01 պ/հ-ի ավտոմեքենայի վարորդ Կարո Հարությունի Կարապողոսյանի և ավտոմեքենայի դիմացի աջ նստատեղին նստած Դավիթ Վաչիկի Աբազյանի ուղղությամբ, սակայն գնդակը, դիպչեչով ավտոմեքենայի դիմապակուն, անդրադարձում է կատարել, որով, իր կամքից անկախ հանգամանքներով, հանցագործությունրը չի հասցրել ավարտին»։
Պաշտպանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանում քրեական գործի դատական քննության առաջին նիստի ժամանակ պաշտպանության կողմը դիրքորոշում է հայտնել, որ Ա.Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքի էությունը բավականաչափ պարզ չէ, մասնավորպես` որոնք են մեղադրանքի կողմի վարկած փաստական հանգամանքները, որոնք խոչընդոտել են Ա.Կարապետյանին «իր կամքից հանգամանքներով հանցագործությունը հասցնել ավարտին»։ Մեղադրողը դժվարությամբ, սակայն համաձայնել է պարզաբանել, որ գնդակը դիպելով դիմապակուն անդրադարձում է կատարել, եթե անդրադարձում չկատարեր, սպանություն էր տեղի ունենալու, սակայն այդպես էլ չպարզաբանեց՝ ում էր խոցելու գնդակը՝ ավտոմեքենայի ղեկին նստած գործով տուժող Կ.Կարապողոսյանին, թե մյուս տուժող Դ.Աբազյանին: Ա.Կարապետյանի դիտավորությունը ուղղված էր առաջինին, թե երկրորդին կյանքից զրկելուն, ինչի արդյունքում պաշտպանության կողմը ողջամտորեն գնահատեց, որ, անգամ ըստ մեղադրանքի կողմի, Ա.Կարապետյանը գործել է անուղղակի դիտավորությամբ։
Այսինքն, ըստ պաշտպանի, ներկայումս մեղադրողի բողոքում վկայակոչված վերոշարադրյալ հանգամանքը դուրս է ձևակերպված մեղադրանքի և դրա էության սահմաններից, ուստի չի կարող որպես փաստարկ օգտագործվել Ա.Կարապետյանին սպանության փորձի դրվագով մեղավոր ճանաչելու համար, քանի որ նման արարք չի մեղսագրվել նրան:
Ի հերքումն մեղադրողի բողոքի, պաշտպանը նշել է, որ մեղադրական եզրակացության նկարագրական մասում քննիչը, իր գնահատմամբ շարադրելով դեպքի փաստական հանգամանքները, նշել է, որ Ա.Կարապետյանը, կարծելով, որ նախորդ վթարի մասնակիցներն են, հետապնդում են իրեն և ցանկանամ են վնաս տալ, գործադրել է ատրճանակը։ Այսինքն, քննիչը ուղղակիորեն ընդունել է այն փաստը, որ Ա.Կարապետյանի սուբյեկտիվ ընկալմամբ վերջինս պաշտպանվել է հարձակումից, իրենից հաշվեհարդար տեսնողներից խույս տալու նպատակով, ինչը հիմք է տալիս պաշտպանության կողմին հանգելու հետևության՝ ըստ քննիչի Ա.Կարապետյանը գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության պայմաններից մեկի առկայության պայմաններում և փաստական սխալի արդյունքում թույլ է տվել դրա սահմանների անցում, Ա.Կարապետյանի դիտավորությունը առաջին հերթին ուղղված է եղել վտանգավոր հարձակումից, հետապնդումից պաշտպանվելուն։ Պաշտպանը նշել է, որ եթե անգամ ընդունենք, որ վերջինս որևէ մեկին կյանքից զրկելու նպատակ կարող էր ունենալ, ապա այդ դիտավորությունը անուղղակի է։ Մինչդեռ մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասում քննիչը այլ կերպ է ներկայացրել մեղսագրվող արարքը, քանի որ առկա է անհամապատասխանություն մեղադրական եզրակացության նկարագարկան և եզրափակիչ մասերում։ Ըստ պաշտպանի, ուշագրավ է, որ մեղադրանքի որոշման մեջ քննիչը չի նշել նաև դիտավորության տեսակը՝ ուղղակի, թե անուղղակի, այդ մասով մեղադրանքի որոշումը խիստ թերի է, ինչը ոչ թե պատահականություն է, այլ նախաքննության մարմնի ներքին նկատառումների անուղղակի դրսևորում, որը պայմանավորված է մեղադրական եզրակացության նկարագրական մասում առկա վերոշարադրյալ ձևակերպումներից, որոնց էությունը այն է, որ վերջինս կարող էր գործել առավելագույնը անուղղակի դիտավորությամբ, սակայն մեղադրանքի որոշման մեջ թերի ձևակերպում կատարելով, քննիչը փորձել է քողարկել սպանության փորձը հերքող փաստական տվյալները՝ ծայրահեղ խիստ լինելու դեպքում դիտավորության անուղղակիությունը, իսկ լռությամբ՝ թյուրընկալում առաջացնել ուղղակի դիտավորության մասին՝ ինքնապաշտպանական և հետագա ինքնապահովման միտումով։ Ըստ պաշտպանի, նախաքննության մարմնի ձևակերպած մեղադրանքի որոշումը սպանության փորձի հանցակազմ չի պարունակում։
Պաշտպանը հիշատակել է նաև դատաքննության ընթացքում բաձրաձայնած պաշտանության կողմի այն հայտարարությունը, թե նախաքննության մարմինը մեկ կրակոցը որակելով որպես սպանության փորձ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104 հոդվածի 1-ին մասով, ինչ հիմնավորմամբ է տուժող ճանաչել երկու անձի՝ Կ.Կարապողոսյանին և Դ.Աբազյանին։ Պաշտպանը համոզմունք է հայտնել, որ պատճառը մեկը կարող է լինել. քրեական հեդապնդման մարմինը ինչքան էլ, որ տարված էր մոլուցքով Ա.Կարապետյանին անհիմն առավել խիստ պատասխանատվության ենթարկել, մեկ կրակոցի առկայության պայմաններում ի զորու չի եղել նրա արարքը որակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, որպես երկու և ավելի անձանց սպանության փորձ, դրա հետ միաժամանակ չկողմնորոշվելով, թե ում կարող էր սպանել Ա.Կարապետյանը, տուժող է ճանաչել երկու անձի, որպեսզի իր պատկերացմամբ ապացուցման գործընթացում վրիպելու հավանականությունը նվազեցնի, նշված սխալը տեղ է գտել ինչպես մեղադրանքի որոշման, այնպես էլ մեղադրական եզրակացության մեջ, ինչը մի կողմից էականորեն սահմանափակել է պաշտպանության կողմի հնարավորությունը առավել արդյունավետ կազմակերպել իր պաշտպանությունը, մյուս կողմից՝ զրկել է մեղադրանքի կողմին պնդելու սպանության փորձի որակման ճիշտ լինելը։
Պաշտպանը նաև նշել է, որ մեղադրողի ներկայիս պնդումները` դեպքի պահին ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի սեփական գործողություններում չկողմնորոշված լինելու մասին օբյեկտիվորեն վկայում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 29-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված ուղղակի դիտավորության բացակայության մասին։
Պաշտպանը նշել է, որ մեղադրողը իր բողոքը հիմնավորելու համար վկայակոչել է տուժողներ Կ.Կարապողոսյանի և Դ.Աբազյանի ցուցմունքներն այն մասին, որ արձակված կրակոցից վնասված դիմապակու մանր կտորները լցվել են իրենց աչքերը, ինչպես նաև տուժող Դ.Աբազյանի հայտնած կարծիքը, որ եթե չլիներ ավտոմեքենայի դիմապակին, հաշվի առնելով դիմապակու վնասված հատվածը, արձակված գնդակը դիպելու էր իրեն։
Պաշտպանը գտել է, որ նշված հանգամանքերը չեն կարող վկայել Ա.Կարապետյանի արարքում սպանություն կատարելու դիտավորության, առավել ևս ուղղակի դիտավորության մասին։ Բացի այդ, ըստ պաշտպանի, հիմնավոր չէ նաև գնդակի ազդեցության հետևանքով տուժողների ավտոմեքենայի դիմապակու վնասվածքի տեղակայումը մեխանիկորեն գնահատել որպես ուրիշին կյանքից զրկելուն ուղղված դիտավորություն:
Պաշտպանության կողմը նշել է նաև, որ 16.07.2013թ. դատական նիստի ժամանակ պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ հարցաքննության հրավիրված դատաձգաբանական թիվ 1955-12 եզրակացությունը կազմած փորձագետներ Ա.Ասլանյանը և Ա.Սարգսյանը իրենց ցուցմունքներում պարզաբանել են, թե ինչ է նշանակում լիցքի լրացուցիչ գործոնների ազդեցության սահմաներից դուրս տարածությունից՝ քիչ ներքևից վերև, ձախից աջ, քիչ առջևից հետ ուղղությամբ ձևակերպումը։ Պատասխանելով պաշտպանության կողմի հարցերին` ցուցմունք են տվել, որ քիչ հավանական է, սակայն գործնականում և գիտականորեն բացառված չէ՝ գնդակը չի ենթարկվել հետացատկի, ընթացել է այն ուղղությամբ, ինչ որ ի սկզբանե։ Իրենց ցուցմունքներում միանշանակ պնդել են՝ հնարավոր չէ պատասխանել այն հարցին, թե որ ուղղությամբ կընթանար գնդակը, եթե անգամ հետացատկի չենթարկվեր այն, այսինքն, ըստ պաշտպանի, դատաքննության ընթացքում ձեռք է բերվել ապացույց, որը ուղղակիորեն հերքել է Ա.Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքը, իսկ չփարատված կասկածները անհրաժեշտ է մեկնաբանել հօգուտ ամբաստանյալի։
Ըստ պաշտպանի, այս համատեքստում առանձնակի հետաքրքրություն են ներկայացնում տուժողներ Կ.Կարապողոսյանի և Դ.Աբազյանի դատաքննության ընթացքում ցուցմուքներն այն մասին՝ ամբաստանյալին չեն ճանաչում, նույնիսկ դեպքի օրը չեն տեսել նրան, այդ հատվածով երթևեկելը պլանավորված չի եղել։ Շուրջ 60 կմ/ժ ընթանալիս 20-30 մետր հեռավորության վրա տեսել են նույն ուղեմասով հանդիպակաց ընթացող մեքենա՝ լուսարձակները կոտրված վթարված, անակնկալի գալով ազդանշան են տվել, սակայն չի փոխել իր ուղղությունը և չի պակասեցրել արագությունը, վերջին վայրկային Կ.Կարապողոսյանը, արգելակելով փախցրել է մեքենան դեպի աջ։ Կ.Կարապողոսյանը հայտնել է՝ որ պահին եղավ կրակոցը ստույգ չի տեսել, չի տեսել այդ մեքենայի վարորդին, նրա կողային պատուհանը մի փոքր էր բացված, տեսանելի էր միայն ատրճանակի փողը, որը իր ընկալմամբ ուղղած է եղել մեքենայի կողմ, կրակողը կարող էր մեքենայով արգելակել և շարունակել կրակել իրենց ուղղությամբ, սակայն նման բան տեղի չի ունեցել, մարդիկ հավաքված չեն եղել, կրակոցից հետո դեպքի վայրում եղել են ինքը և Դ.Աբազյանը, ինքը տեսել է կրակոցը և ատրճանակի փողը, եթե մանյովր չաներ, ճակատային հարված տեղի կունենար։ Մեղադրողի այն հարցին, որ եթե չլիներ դիմապակին գնդակը իրենց մարմնի որ մասին էր դպչելու` տուժող Կ.Կարապողոսյանը հայտնել է, որ եթե կրակելու պահին դիմապակին չլիներ, հնարավոր է ընդհանրապես մեքենային չդիպչեր, կարող է մի քանի վայրկյան տարբերությամբ առաջ դիրքում լինեին, գնդակը կպներ իր գլխին, հնարավոր է գնդակը դեպի դուրս հետացատկ չաներ, դեպի ներս աներ և վնասեր կողքի նստածին, իրենց «Նիվա» մակնիշի մեքենայի ապակին մի փոքր իջեցված է եղել, կողային հայելիները մգեցված են մոտ 60 տոկոսով, դիմապակին մգեցված չի եղել՝ կապույտ գծով ապակիներից է, չի կարող ասել` դրսից տեսանելի են, թե ոչ, իրենք չեն հասկացել, թե ինչու ավտոմեքենյաից կրակեցին, աոաջինը, որ իր մտքով անցել է, կարծել է ազդանշան տալու համար է կրակոց արձակվել։ Կ.Կարապողոսյանը նշել է, որ 20-30 մետր հեռավորությունից, մինչև կրակոց արձակելու պահը, երկարատև ազդանաշ է տվել, սակայն հանդիպակաց ընթացող ավտոմեքենան չի արգելակել, ուղղությունը չի փոխել, արագությունը չի պակասեցրել, նույն ձևով էր ընթանում` այդ թվում կրակոցից հետո, իրենք տրամաբանական և ադեկվատ չեն ընկալել Ա.Կարապետյանի վարքագիծը դեպքի ժամանակ, կրակոցի պահին մեքենաների դիրքը եղել է նրա ձախ դուռը իր կապոտի հավասարության վրա է, մանևրել է նույն ժամանակ, ինքը սկզբում ընթացել է շուրջ 60 կմ ժամ արագությամբ, հանդիպակաց մեքենան ավելի դանդաղ է ընթացել վթարված և ջարդոնի տեսքով, լուսարձակները անջատված էին, կրակոցից 30-40 վայրկյան հետո մի պահ մտքով անցել է հետապնդել, սակայն ավտոմեքենան իրենց տեսադաշտում չի եղել, բացի ազդանշան տալուց, որևէ վիրավորական խոսք չեն ասել, չեն վիճաբանել, բացատրություն չեն պահանջել, նույնիսկ չեն հասցրել, մանևրելու պահից մինչև ավտոմեքենաների կողք-կողքի հայտնվելը տևել է մի ակնթարթ, ինքը վարժ տիրապետում է զենքի օգտագործման կաննոններին և պրակտիկ արվեստին, մեքենաների տվյալ դիրքում հադիպակած երթևեկող ավտոմեքենայի վարորդը ցանկության և նշան բռնելու դեպքում կարող էր գնդակով խոցել իրենց, ամբաստանյալին խոչընդոտող հանգամանքներ չեն եղել կրակելու համար 2-րդ, 3-րդ 4-րդ անգամ կրակել, որպես մարդ տվյալ իրավիճակը վերլուծելով՝ ինքը գնահատում է, որ իրենց վրա կրակելը, դիտապակուն դիպչելը, եղել է պատահականություն, իրենք չեն պատսպարվել, մեքենայի դիրքը այնպես չեն դարձրել, չեն շրջել այն, որ կրակոչը իրենց չդիպչի, պահանջներ չունի ամբաստանյալի նկատմամաբ։
Ըստ պաշտպանի, անհրաժեշտ է ողջամտորեն գնահատել, որ գիշերվա ժամերին անջատված լուսարձակներով երթևեկելիս տեսանելիությունը կտրուկ վատթարանում է, երբ հանդիպակած ուղեմասով մոտենում է լուսարձակները միացրած մեքենա, ուստի Ա.Կարապետյանը չէր կարող տեսնել, թե որ ուղղությամբ է կրակում։ Բացի այդ, բախվելուց առաջ վերջին վայրկային Կ.Կարապողոսյանի մանևրելը դեպի աջ չէր կարող ոչ սթափ վիճակում մեքենայի ղեկին գտնվող ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին հնարավորություն տար կողմնորոշվելու, որ պետք է կրակել աջակողմյան ուղղությամբ` մեքենայի մեջ գտնվողներին սպանելու համար, ուստի Ա.Կարապետյանի այն փաստարկը, որ նպատակ է ունեցել կրակել միայն օդ, լիարժեք համահունչ է իրականությանը։ Այսինքն, ըստ պաշտպանի, Ա.Կարապետյանը, եթե սպանելու դիտավորություն ունենար, կրակ կարձակեր առջևի ուղղությամբ՝ իր դիմապակուց դեմ հանդիման ընթացող տուժողների դիմապակուն և, ինչպես մեղադրողն է նշում, ալկոհոլի և հոգեկան վիճակով պայմանավորած ի վիճակի չէր լինի մեկ ակնթարթում կողմնորոշվել, որ ընդառաջ եկող մեքենան մանևրել է, հայտնվել է իրենից դեպի ձախ և անհրաժեշտ է կրակել ձախակողմյան ուղղությամբ, ուստի, ըստ պաշտպանի, սույն դեպքի փաստական հանգամանքների առանձնահատկությունները հիմք են տալիս պնդելու, որ ամբաստանյալը դեպքի պահին չի հասցրել ընկալել, որ տուժողների ավտոմեքենան հայտնվել է իրենից դեպի ձախ, այդ պատճառով էլ կրակել է ձախակողմյան ուղղությամբ՝ կարծելով, որ կրակ է արձակում անվտանգ ուղղությամբ:
Դատաքննության ընթացքում տուժող Դ.Աբազյանն իր ցուցմունքում նշել է, որ եթե չլիներ դիմապակին, իր կարծիքով գնդակը դիպելու էր իրեն, սակայն դրա հետ միաժամանակ նկարագրել է՝ դիմապակին կոր էր՝ մեջտեղի հատվածը ավելի դուրս ընկած է, քան եզրային-կողային մակերեսները և գնդակը դիպել է հենց մեջտեղի հատվածին, դեպքի մյուս հանգամանքները նկարագրել է ըստ էության համահունչ տուժող Կ.Կարապողոսյանի ցուցմունքին, սակայն շատ մակերեսորեն` պատճառաբանելով, որ քանի որ ինքը չի եղել ղեկին, դրա համար ուշադիր չի եղել։
Պաշտպանը գտել է, որ հակասությունը կայանում է նրանում, որ, եթե ինքը նստած է եղել «Նիվա» ավտոմեքենայի առջևի աջակողյան հատվածում, իսկ իր առջևում գտնվող դիմապակու հատվածը ավելի հետ է ընկած, քան դիմապակու միջնամասը, ուստի դիմապակու չլինելու պայմաններում գնդակը ուղղակի անցնելու էր ավտոմեքենայի առջևով, այլ ոչ թե թափանցելու էր մեքենայի սրահ։ Ըստ պաշտպանի, Դ.Աբազյանը այդպես է նշել, քանի որ դեպքի պահին ուշադիր չլինելը, անակնկալ կրակոցը և դիմապակու մասնիկների իր աչքերը լցվելը սթրեսային իրավիճակ են առաջացրել, որը առաջ է բերել սուբյեկտիվ թյուրընկալում։ Ըստ պաշտպանի, նշված պնդումը հիմնավորվում է նաև ինչպես ապացույցների համակցությամբ, այնպես էլ նրանով, որ վերջինս իր նախաքննական ցուցմունքում այդպիսի հանգամանք առհասարակ չի հիշատակել։ .
Պաշտպանը գտել է նաև, որ անհիմն է մեղադրողի բողոքում նշված այն պնդումը, որ Ա.Կարապետյանը գործել է իրեն անծանոթ ավտոմեքենայի վարորդին սպանելու ուղղակի դիտավորությամբ, գիտակցել է (պարտավոր էր գիտակցել) իր գործողության հանրային վտանգավորությունը, նախատեսել է (պարտավոր էր) վտանգավոր հետևանքները և ցանկացել է (հակառակ դեպքում չէր կրակի) դրանց վրա հասնելը, սակայն հանցագործությունը ավարտին չի հասցրել իր կամքից անկախ հանգամանքներով, որը պայմանավորված է եղել գնդակի դիմապակուն դիպելով և հետացատկ կատարելով։
Պաշտպանն այս կապակցությամբ նշել է, որ «պարտավոր էր գիտակցել, նախատեսել» ձևակերպումը շարունակ նշելը վկայում է այն մասին, որ մեղադրողը անուղղակիորեն ընդունում է այն փաստը, որ Ա.Կարապետյանը նպատակ չի ունեցել որևէ մեկին սպանել, սակայն տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր գիտակցել իր գործողությունների նշանակությունը և հնարավոր հետևանքները։ Այս համատեքստում, պաշտպանը վկայակոչել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի 3-րդ մասը։
Պաշտպանը փաստել է, որ ինչ վերաբերում է «ցանկացել է հնարավոր վտանգավոր հետևանքների վրա հասնելը (հակառակ դեպքում չէր կրակի)» ձևակերպմանը, ապա եթե բացառապես նման սկզբունքով առաջնորդվել արարքը որակելիս առհասարակ անհրաժեշտ չի լինի մեղքի հասկացության և դրա ձևերի օրենսդրական ինստիտուտին դիմելը, այլ կարելի է ցանկացած իրավիճակում և ցանկացած դեպքում արարքի օբյեկտիվ կողմի առկայությունը գնահատել բավարար քրեաիրավական որակում տալու համար, ինչը խաթարելու է արդարատատության էությունը։
Պաշտպանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն արդարացիորեն գնահատել է, որ մեղադրանքի կողմը սխալ իրավական գնահատական է տվել Ա.Կարապետյանի արարքին նաև այն պատճառանությամբ, որ սպանության սուբյեկտիվ կողմը գնահատվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի, իսկ ըստ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի՝ հանցափորձ է համարվում ուղղակի դիտավորությամբ կատարած այն գործողությունը (անգործությունը), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն, եթե հանցագործությունը ավարտին չի հասցվել անձի կամքից անկախ հանգամանքներով։
Վկայակոչելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` Սամվել Հունիկյանի վերաբերյալ 29.02.2008թ. ՎԲ-11/08 որոշման 11-12-րդ կետերում հայտնած իրավական դիրքորոշումը, պաշտպանը նշել է, որ անուղղակի դիտավորության սպանության փորձ գոյություն չունի մինչդեռ մեղադրանքի կողմը հանիրավի հենց այդպես էլ գնահատել է։
Պաշտպանը փաստել է, որ իրավաբանական գրականության մեջ սպանության հանցակազմի սուբյեկտի կողմի վերաբերյալ միանշանակ է այն մոտեցումը նաև, որ չկոնկրետացված դիտավորության դրսևորման դեպքում անգամ, երբ անձը հավասարապես նախատեսում է իր գործողությունների արդյունքում ցանկած հանցավոր հետևանքի առաջանալը, անձը պատասխանատվության է ենթարկվում փաստացի առաջացած հետևանքի համար։ Արարքի ճիշտ որակման համար անհրաժեշտ է պարզել նաև շարժառիթը նպատակ և հույզերը։
Վկայակոչելով նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` Վլադիկ Վաչագանի Խաչատրյանի վերաբերյալ 18.06.2012թ. որոշման 24-րդ կետում հայտնած իրավական դիրքորոշումը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի առկայության կամ բացակայության մասին, պաշտպանը գտել է, որ նշված փաստական տվյալները վկայում են այն մասին, որ Ա.Կարապետյանը ընդունակ չի եղել տվյալ պահին խելամիտ և բազմակողմանիորեն կշռադատելու և գիտակցելու օբյեկտիվ իրականությունը և իր արարքի հետևանքները, ինչը վկայում է սպանություն կատարելու դիտավորության բացակայության մասին։
Սակայն նշված գործով վերոնշյալ հանգամանքները նախաքննության ընթացքում քննության առարկա չեն հանդիսացել և մեղադրողի կողմից ճիշտ չեն գնահատվել, ձեռք չի բերվել որևէ ապացույց այն մասին, որ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանը դիտավորություն և մասնավորապես ուղղակի դիտավորություն է ունեցել սպանել տուժողներին կամ նրանից որևէ մեկին և այն իր ավարտին չի հասցրել իր կամքից անկախ հանգամանքներով, չկան սպանություն կատարելու շարժառիթ և նպատակ հավաստող փաստական տվյալներ։
17. Վերոգրյալի հիման վրա պաշտպանը խնդրել է մեղադրողի վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ մերժել։
18. Վերաքննիչ դատարանում մեղադրող Մ.Ալեքսանյանը պնդեց իր վերաքննիչ բողոքը, խնդրեց բավարարել այն` միաժամանակ առարկելով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պաշտպան Հ.Անանյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել:
Ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանն ու պաշտպան Հ.Անանյանը պնդեցին վերջինիս կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը, խնդրեցին բավարարել այն և առարկելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեցին մերժել այն:

5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքները` բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ մեղադրողի և պաշտպանության կողմի հիմնավորումներն ու դրանց կապակցությամբ կողմերի պատասխանները, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության այն մասին, որ մեղադրողի և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
19. ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի համաձայն.
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 29-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Դիտավորությամբ կատարված հանցանքը կարող է դրսևորվել ուղղակի կամ անուղղակի դիտավորությամբ:
(…)
3. Հանցանքը համարվում է անուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցել է իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր բնույթը, նախատեսել է հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, չի ցանկացել այդ հետևանքները, բայց գիտակցաբար թույլ է տվել դրանք (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի համաձայն.
«Հանցափորձ է համարվում ուղղակի դիտավորությամբ կատարված այն գործողությունը (անգործությունը), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն, եթե հանցագործությունն ավարտին չի հասցվել անձի կամքից անկախ հանգամանքներով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Խուլիգանությունը՝ դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով՝
(...)
2. Նույն արարքը, որը զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև ուրիշի գույքը ոչնչացնելով կամ վնասելով՝
(...)
3. Սույն հոդվածի երկրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը՝
1) կատարվել է մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից,
(...)
4. Սույն հոդվածի երկրորդ կամ երրորդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է զենքի կամ որպես զենք գտագործվող առարկաների գործադրմամբ (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«1. Ապօրինի կերպով հրազեն, բացի ողորկափող հրազենից և դրա փամփուշտներից, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտներ, պայթուցիկ նյութեր կամ պայթուցիկ սարքեր ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը կամ կրելը (…)»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ապօրինի պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, փոխադրելը կամ առաքելը՝
(…)
2. Նույն արարքները, որոնք կատարվել են՝
(…)
2) խոշոր չափերով՝
(…)»:
20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք:
(…)
3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն.
«1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմնը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն.
«Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`(…)
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3601-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Դատարանը դատավճռի կամ որոշման հետ միաժամանակ համապատասխան հիմքերի առկայության դեպքում պարտավոր է կայացնել լրացուցիչ որոշում, որով պետական մարմնի համապատասխան պաշտոնատար անձանց ուշադրությունն է հրավիրում դատական քննության ժամանակ ի հայտ եկած այն էական խախտումների վրա, որոնք թույլ են տրվել քրեական գործով մինչդատական վարույթի ընթացքում:
2. Դատարանի լրացուցիչ որոշումը պետք է լինի պատճառաբանված: Լրացուցիչ որոշումը դատարանի հայեցողությամբ կարող է հրապարակվել դատական նիստում:
3. Լրացուցիչ որոշումն ուղարկվում է խախտում թույլ տված պաշտոնատար անձի վերադասին, իսկ այդպիսինը չլինելու դեպքում` խախտում թույլ տված պաշտոնատար անձին: Լրացուցիչ որոշումն ստացած պաշտոնատար անձը պարտավոր է որոշումը ստանալուց հետո` ոչ ուշ, քան մեկամսյա ժամկետում, քննարկել այն և ձեռնարկել համապատասխան միջոցներ առկա խախտումները վերացնելու կամ նմանատիպ խախտումները բացառելու ուղղությամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում վերաքննիչ դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին»:
21. Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, կատարելով ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն, գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, հանգել է իրավաչափ հետևության այն մասին, որ Աշոտ Հայկի Կարապետյանը կատարել է արարքներ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, որոնցով և վերջինս պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի արարքում խուլիգանության որակյալ հանցակազմի առկայության վերաբերյալ հետևությունների է հանգել` հետևյալ իրավական վերլուծությունների և դատողությունների արդյունքներով.
«Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի նախադեպային որոշման մեջ դատարանը համակողմանիորեն անդրադարձել է արարքի քրեաիրավական որակման և ապացուցման հիմնախնդրին` փաստելով, որ քրեական դատավարությունը ճանաչողական գործունեություն է, որն ուղղված է նախկինում տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների հետազոտմանը և վերականգմանը։ Քրեադատավարական ճանաչողության բովանդակության և կառուցվածքի բացահայտումը սերտորեն կապված է ապացուցում հասկացության հետ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ ապացուցումը՝ գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված հանգամանքները կազմում են ապացուցման առարկան, որն օրենքում ձևակերպված է ընդհանուր տեսքով և կիրառելի է բոլոր տեսակի հանցագործությունների համար։ Դրա հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ ապացուցման առարկայի՝ օրենքում ամրագրված տիպական թվարկումը յուրաքանչյուր գործով ճշգրտվում և լրացվում է հանցագործության քրեաիրավական որակմանն համապատասխան։ Սա նշանակում է, որ կատարված իրադարձությունը (ինչպես ամբողջությամբ, այնպես էլ նրա յուրաքանչյուր հանգամանքն առանձին-առանձին վերցրած) յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հետազոտել` հաշվի առնելով քրեական օրենքով նախատեսված կոնկրետ հանցակազմի (տվյալ դեպքում` խուլիգանության) հատկանիշները։
Տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղսագրված արարքի ճիշտ որակման խնդրին հստակ պատասխանելու համար անհրաժեշտ է նախ` պարզել սույն գործով ապացուցման առարկան, մասնավորապես` տեղի ունեցած դեպքը և հանգամանքները, ապա` ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի առնչությունը վերագրվող դեպքին, այդ թվում` հանցավորի մղումները, հանցանքի կատարման շարժառիթը և նպատակը, այնուհետև` պարզված հանգամանքներն ու փաստերն համադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված կոնկրետ հանցակազմի հատկանիշնեերի հետ` կատարելով համապատասխան հետևություն (համապատասխան դատավարական փաստաթղթի կազմման միջոցով)։
Վճռաբեկ դատարանն Ա.Բաբայանի և Ս.Թումանյանի վերաբերյալ 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 նախադեպային որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կարգավիճակի բնութագրական կողմերից մեկն էլ այն է, որ որպես քրեական գործը քննող անկախ և անկողմնակալ մարմին, դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը։ Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար պետք է ստեղծի գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ՝ դրանով իսկ ապահովելով մրցակցության սկզբունքի կենսագործումը և հասնելով քրեական դատավարության առջև դրված խնդիրների իրագործմանը»։
Վերոնշյալից հետևում է, որ դատարանը չի կրում մեղադրանքը ապացուցելու կամ քրեական հետապնդման մարմնի թույլ տված թերացումները, բացթողումները վերացնելու պարտականություն։ Ապացուցմանը մասնակցելը դատարանի իրավունքն է, այլ ոչ թե պարտականությունը, մեղադրանքը ապացուցելու պարտականությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ և 124-րդ հոդվածների ուժով կրում են քրեական հետապնդման մարմինները։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքը նույնպես ելնում է այն գաղափարից, որ ապացուցման պարտականությունը դրված է մեղադրանքի կողմի վրա և ցանկացած կասկած պետք է մեկնաբանվի հօգուտ մեղադրյալի (տե՛ս Barbera, Messegue and Jabardo v. Spain, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 10590/83, կետ 77)։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազն ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ։ Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի։ Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան՝ մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում։
Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 2010թ. փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ /0632/01/08 քրեական գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն այն իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել, որ «թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող կամայական լինել։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ Ապացույցների գնահատումն համապատասխան որոշումներում պետք է արտահայտվի պատճառաբանական եզրահանգումների ձևով՝ հիմնավորելով, թե ինչու որոշ ապացույցներ դրվել են որոշման հիմքում, իսկ մյուսները՝ մերժվել են՝ ճանաչվելով ոչ հավաստի»։ Համաձայն նույն նախադեպային որոշման` հակասական ապացույցների առկայության պարագայում, երբ հնարավոր չէ հիմնավորված հետևության հանգել անձի մեղավորության կամ անմեղության և այլ հարցերի վերաբերյալ, վարույթն իրականացնող մարմինը միայն ապացույցների հետազոտությունից և գնահատումից հետո կարող է ապացույցների մի մասին մյուսների նկատմամբ առավելություն կամ նվազ կարևորություն տալ։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 18-րդ, ինչպես նաև բարձրագույն իրավաբանական ուժ ունեցող ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածների համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։ Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեադատավարական օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի։ Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը, նրա անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա։ Մեղադրանքի ապացուցման և մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների և դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատված բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, նույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ։
Վերոնշյալ իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո Դատարանը փաստում է, որ գործն ըստ էության քննող դատարանը կաշկանդված չէ քննվող դեպքի և դրա հանգամանքների, արարքի որակման (բացառությամբ ամբաստանյալի վիճակը վատթարացնելու) վերաբերյալ նախորդ դատավարական փուլերում տրված գնահատականներով, քանի որ ապացույցները գնահատելիս ղեկավարվում է իր ներքին համոզմունքով, ինչը կարող է տրամագծորեն տարբերվել մինչդատական վարույթի ընթացքում նույն ապացույցներին, դրանց թույլատրելիությանը, վերաբերելիությանը, գործի լուծման տեսանկյունով` բավարարության վերաբերյալ տրված գնահատականներից` պայմանով, որ ապացույցների գնահատումը լինի օրինական, փաստարկված և պատճառաբանված։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը թիվ ԱՎԴ/0014/01/11 քրեական գործով ամբաստանյալ Շահեն Նշանի Հախվերդյանի և նրա պաշտպան Գ.Վարդանյանի բողոքի վերաբերյալ իր 2012թ. մարտի 30-ի որոշմամբ քրեաիրավական վերլուծության է ենթարկել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով նախատեսված խուլիգանության հանցակազմը` նպատակ ունենալով ապահովել դրա միատեսակ կիրառությունը։
Այդ նախադեպային որոշման մեջ արտահայտած իրավական դիրքորոշումները սույն քրեական գործով հաստատված փաստական հանգամանքների վրա տարածելով` Դատարանը փաստում է, որ`
- խուլիգանության որակյալ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանի գործողությունները կատարվել են բացառապես խուլիգանական դրդումներով` սեփական անձի առավելությունն ու գերակայությունը ճանապարհային երթևեկության մյուս մասնակիցների նկատմամբ ընդգծելու ձգտումով։
- ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի գործողությունները պայմանավորված չէին տուժողներ Կ.Կարապողոսյանի և Դ.Աբազյանի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով, քանի որ քննվող դեպքին նախորդող պահին, ինչպես նաև դեպքի ընթացքում վերջիններիս գործողությունները եղել են իրավաչափ։
- ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի գործողությունները կատարվել են հասարակական վայրում` ՀՀ մարզերից Երևան բերող գլխավոր ճանապարհներից մեկում` Իսակովի պողոտայում, հասարակության անդամների, տվյալ դեպքում` տուժողներ Կ.Կարապողոսյանի և Դ.Աբազյանի ներկայությամբ, երթևեկության պայմաններում և երթևեկելի գոտում։
- խուլիգանական այդ գործողությունները եղել են կոպիտ, քանի որ դրանց հետևանքով գործով տուժողների մոտ առաջացել է զայրույթ, վրդովմունք, նրանց պատճառվել է անհարմարություն և լուրջ անհանգստություն` զուգակցված իրենց կյանքի, առողջության և ծառայողական գույքի պահպանության նկատմամբ վախի զգացումով։
- ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի խուլիգանական գործողությունների հետևանքով հասարակությանը, տվյալ դեպքում` ճանապարհային երթևեկության այլ մասնակիցներին` գործով տուժողներ Կ.Կարապողոսյանին և Դ.Աբազյանին, պատճառվել է լուրջ անհանգստություն` խախտվել է տուժողների հոգեկան անձեռնմխելիությունը, գույքային վնաս է պատճառվել տուժող Կ.Կարապողոսյանին ամրակցված ծառայողական ավտոմեքենային։
- ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանը խուլիգանական գործողությունները կատարել է ուղղակի դիտավորությամբ, վերջինս ոչ միայն գիտակցել է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկացել է դա, որի մասին է վկայում առնվազն լուսային ազդանշաններ ստանալուց հետո նրա գործողությունների շարունակական բնույթը և ընդհանուր տրամաբանությունը։ Դատարանը նաև փաստում է, որ պարբերական հիվանդության կապակցությամբ «կոլխիցին» գործածելու, զուգահեռաբար խմիչք գործածելու և «թունավորվելու» պատճառով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի վարքագիծը պայմանավորելու վերաբերյալ պաշտպանական կողմի առաջ քաշած վարկածն արհեստածին է և խիստ չափազանցված, այդ վարկածն հաստատած վկաներ Եպրակսյա Կարապետյանի և Սահակ Բարբասովի ցուցմունքները` անհավատարժան, քանի որ պայմանավորված են ամբաստանյալի հետ մերձավոր ազգակցական կապի առկայությամբ և նրան ամեն կերպ հնարավոր խիստ պատժից և պատասխանատվությունից զերծ պահելու շարժառիթով։ Ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանը ոգելից խմիչքն օգտագործել է ինքնակամ` քաջ գիտակցելով դրա հնարավոր բացասական հետևանքները։ Դատարանի վերոնշյալ հետևությունը հիմնավորվում է նաև «Հոգեբուժական բժշկական կենտրոն» ՓԲ ընկերության նարկոլոգիական կլինիկայի ղեկավարից ստացված 2013թ. հունվարի 11-ի թիվ 16 նամակով, համաձայն որի` Աշոտ Կարապետյանը նարկոլոգիական կլինիկայում հաշվառված չէ։ Իրականում Դատարանի համոզմամբ քննվող դեպքի օրն ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի խմածությունը նպաստել է խուլիգանության կատարմանը և ոչ թե պայմանավորել (մոտիվացրել) այն։
- ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի գործողությունները եղել են բացահայտ, որով անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորվել հասարակության նկատմամբ, տվյալ դեպքում` հասարակական վայրում ցուցադրաբար խախտվել են ճանապարհային երթևեկության համընդհանուր կանոնները (որոնք ի դեպ սկսվել էին դեռևս «Զվարթնոց» օդանավակայանի խաչմերուկում այլ մեքենայի բախվելուց հետո), այդ խախտումը դադարեցնելու վերաբերյալ տուժող Կ.Կարապողոսյանի գործողություններն առավել գրգռել են ամբաստանյալ Կարապետյանին` հասարակության նկատմամբ վերջինիս հակադրությունն ու արհամարհանքն առավել իրական և ցայտուն (հրազենի գործադրմամբ) դարձնելով»։
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքում նրա մեղավորության հարցին, Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է.
«ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքում նրա մեղավորության վերաբերյալ հետևության Դատարանը հանգեց նախապես քննարկելով և մերժելով վերջինիս տան և կից կառույցների խուզարկություն կատարելու արձանագրությունն որպես ապացույց անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ պաշտպան Հ.Անանյանի միջնորդությունը.
Որպես այդ միջնորդության հիմնավորում` պաշտպանը նշել է այն, որ խուզարկության ժամանակ հայտնաբերված և արձանագրության մեջ նկարագրված իրերը, այդ թվում` դեղնականաչավուն զանգվածը, պատշաճ կարգով չի նկարագրվել (չոր էր, թե՞ կիսաչոր, բույս էր` տերևներով հանդերձ, թե` մանրացված զանգված), այն չի կշռվել, չի փաթեթավորվել և կնքվել, որով նախաքննական մարմինը չի բացառել այն առգրավվելուց հետո մինչև փորձագիտական կենտրոն ներկայացնելն ընկած մոտ 14 օր ժամանակահատվածում փոփոխելու հնարավորությունը։ Նույն հիմքով վիճարկեց նաև հայտնաբերված բուսական զանգվածի իրական քաշը։ Պաշտպանի մեկնաբանմամբ` նրա պնդումներն հաստատվեցին տվյալ խուզարկությանը որպես ընթերակա ներգրավված և Դատարանում իր միջնորդությամբ որպես վկա հարցաքննված Յուրիկ Հարությունյանի և Ելենա Սարգսյանի ցուցմունքներով։ Ավելին, պաշտպանը միջնորդեց նաև վիճարկած այդ արձանագրության առնչությամբ ղեկավարվել Արայիկ Գզոյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումով` «թունավոր ծառի պտղի կանոնով» և որպես ապացույց անթույլատրելի ճանաչել նաև այդ քննչական գործողության ընթացքում հայտնաբերված թմրամիջոցը, անուղղակիորեն նաև նույն խուզարկության արդյունքում հայտնաբերված այլ առարկաներն ու իրերը` նռնակը, ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի հագուստները և այլն, ինչպես նաև դրանց վերաբերյալ փորձագիտական բոլոր եզրակացությունները (…)»:։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ պաշտպանի վերոնշյալ միջնորդությունն անհիմն է, ենթակա է մերժման, որպիսի հետևության հանգել է հետևյալ իրավական վերլուծությունների և դատողությունների արդյունքներով.
«ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել՝ (....)
5) քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ.
Խուզարկության կատարման հիմքերը նախատեսված են ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 225-րդ հոդվածով, համաձայն որի` քննիչը, բավարար հիմքեր ունենալով ենթադրելու, որ որևէ շենքում կամ այլ տեղ կամ որևէ անձի մոտ գտնվում են հանցագործության գործիքներ, հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված առարկաներ ու արժեքներ, ինչպես նաև այլ առարկաներ և փաստաթղթեր, որոնք կարող են նշանակություն ունենալ գործի համար, խուզարկություն է կատարում դրանք գտնելու և վերցնելու համար։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 227-րդ հոդվածի համաձայն` խուզարկությունը կատարվում է ընթերակաների մասնակցությամբ։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` խուզարկություն կատարելիս պետք է ապահովվի այն անձի և նրա ընտանիքի չափահաս անդամի ներկայությունը, որոնց ներկայությամբ կատարվում է խուզարկությունը։ ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 227-րդ հոդվածի 5-րդ հոդվածի համաձայն` անձինք, որոնց մոտ կատարվում է խուզարկություն, ինչպես նաև ընթերակաները (...) իրավունք ունեն ներկա գտնվել քննիչի բոլոր գործողություններին, անել հայտարարություններ, որոնք պետք է մտցվեն արձանագրության մեջ։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 230-րդ հոդվածի համաձայն` խուզարկությունն ավարտելիս քննիչը կազմում է համապատասխան արձանագրություն, որի մեջ պետք է նշվեն՝ քննչական գործողության կատարման տեղը, ժամանակը, հանգամանքները, արդյոք կամովին են հանձնվել որոնվող առարկաները և անձինք, խուզարկություն կատարող անձի անունը, ազգանունը, պաշտոնը, ընթերակաների անունները, ազգանունները և հասցեները, ինչպես նաև քննչական գործողության այլ մասնակիցների անունները, ազգանունները, պաշտոնները և դատավարական կարգավիճակը։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ամբողջ վերցվածի մասին պետք է նշվի քննչական գործողության արձանագրության մեջ՝ ճշգրիտ նշելով դրանց քանակը, չափը, քաշը, անհատական հատկանիշները և այլ առանձնահատկությունները։ ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 230-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` քննիչը պարտավոր է արձանագրությանը ծանոթացնել քննչական գործողության բոլոր մասնակիցներին, որոնք ծանոթանալուց հետո ստորագրում են արձանագրությունը և իրավունք ունեն պահանջել արձանագրության մեջ մտցնելու իրենց դիտողությունները։
Հետազոտելով գործով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի տանն իրականացված խուզարկության արձանագրությունը ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 230-րդ հոդվածով ներկայացվող վավերապայմանների տեսանկյունով` Դատարանը փաստում է, որ այն ըստ էության համապատասխանում է ՀՀ քրեադատավարական օրենքի պահանջներին, արտաքուստ բովանդակում է ապացույցի այդ տեսակին ներկայացվող (թույլատրելիության առումով) չափանիշները։ Միևնույն ժամանակ Դատարանը նաև արձանագրում է, որ անհարկի վիճարկումներից և շահարկումներից խուսափելու նպատակով ցանկալի էր կշռել ստվարաթղթե տուփի մեջ հայտնաբերված դեղնականաչավուն զանգվածը և արձանագրության մեջ նշել նաև դրա քաշը, մինչդեռ քննիչը բավարարվել է այն առանձին-առանձին փաթեթավորելով և փաթեթները խուզարկության մասնակիցների ստորագրմանը ներկայացնելով (այդ փաստարկի հիմնավորումները կներկայացվեն ստորև), թեև, միևնույն ժամանակ, փաթեթավորման, փաթեթների քանակի մասին չի նշել խուզարկության արձանագրության մեջ։ Ինչ վերաբերում է ստվարաթղթե արկղի մեջ հայտնաբերված բուսական զանգվածի նկարագրությանը, ապա խուզարկությունն իրականացրած և արձանագրությունը կազմած անձը բավարար չափով նկարագրել է այն, ընդ որում` այդ նկարագրությունը տրամագծորեն տարբերվում է պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հրավիրված և Դատարանում որպես վկա հարցաքննված ընթերակաների, ինչպես նաև տան սեփականատեր Ե.Կարապետյանի նկարագրությունից (կանեփի թուփ էր` տերևներով հաներձ), թեև այդ պարագայում անգամ վերջիններս իրենց ստորագրություններով հաստատել են խուզարկության արձանագրությունը, դրանով իսկ` դրա արդյունքները, այն դեպքում, երբ ցողունով և տերևներով կանեփի թուփը (հայտնաբերվածի նկարագրությունն ըստ պաշտպանական կողմի վարկածի) անզեն աչքով անգամ չէր կարող չտարբերակվել դեղնականաչավուն զանգվածից (խուզարկության արձանագրության մեջ նկարագրվածից)։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 81-րդ հոդվածի համաձայն` ընթերական քրեական գործով չշահագրգռված՝ Հայաստանի Հանրապետության չափահաս քաղաքացին է, որին քրեական հետապնդման մարմինը հրավիրում է մասնակցելու քննչական գործողության կատարմանը՝ հաստատելու համար դրա կատարման փաստը, բովանդակությունը, ընթացքը և արդյունքները։
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` ընթերական պարտավոր է ստորագրել համապատասխան քննչական գործողության արձանագրությունը՝ վերջինիս մասին դիտողություններ անելով կամ առանց դրանց։ Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` ընթերական իրավունք ունի՝ սկզբից մինչև վերջ մասնակցել համապատասխան քննչական գործողության կատարմանը, ծանոթանալ համապատասխան քննչական գործողության արձանագրությանը, քննչական գործողության կատարման ընթացքում, ինչպես նաև արձանագրությանը ծանոթանալիս անել դիտողություններ, որոնք մտցվում են քննչական գործողության արձանագրության մեջ։
Վիճարկվող արձանագրության գրառումների համաձայն` խուզարկություն սկսելուց առաջ ընթերականերին բացատրվել է նրանց իրավունքները, որի փաստը վերջիններս հաստատել են իրենց ստորագրություններով։ Բացի այդ, որևէ անճշտության, խախտման, այդ թվում` ներկայումս վիճարկվող հանգամանքի վերաբերյալ (դեղնականաչավուն զանգված էր, թե կանեփի թուփ) հայտարարություն կամ դիտողություն թե՛ ընթերակաները, թե՛ գործով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի կին Ե.Կարապետյանը չեն արել, ընդհառակը, ստորագրել և դրանով իսկ հաստատել են ներկայումս ջանասիրաբար վիճարկվող այդ քննչական գործողության ընթացքի և արդյունքների վերաբերյալ կազմված արձանագրությունը։
Այն, որ գործով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի տան խուզարկության արդյունքներով հայտնաբերված իրերը փաթեթավորվել են, այն էլ` առանձին-առանձին փաթեթավորմամբ, ներկայացվել ընթերակաների ստորագրմանը (որով բացառվել է այդ իրեղեն ապացույցը փոխելու և որպես ապացույց օգտագործելու ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը) Դատարանը հաստատված համարեց դատաքննությամբ հետազոտված փորձագիտական եզրակացություններում այդ փաթեթների բացման ու զննման վերաբերյալ փորձագետների գրառումների լրացուցիչ ուսումնասիրության արդյունքներով, մասնավորապես`
- դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության ներկայացվել է մեկ փաթեթ` ամրակնքված «ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Մալաթիայի քննչական բաժին ծրարների համար» կլոր կնիքի դրոշմով և երկու ստորագրություններով, որի վրա առկա է եղել` թիվ 16136012 քր. գործով կանաչավուն զանգված գրառումը։ Փաթեթը բացած և զննած փորձագետը փաթեթավորման և ամրակնքման ամբողջականության խախտումներ չի հայտնաբերել (անրաժեշտ է նաև ընդգծել, որ ստորագրություններ բովանդակող կնիքի այդ դրոշմը դեղնականաչավուն զանգվածի հետ դեռևս գտնվում է նույն փաթեթում)։
- նույն խուզարկության արդյունքում հայտնաբերվել և առգրավվել է նաև նռնակ, որը նախաքննական մարմինը ներկայացրել է դատաձգաբանական, պայթյունատեխնիկական և դատաքիմիական համալիր փորձաքննության։ Այդ եզրակացության համաձայն` նռնակը փորձագետին է ներկայացվել փաթեթավորված և կնքված դարձյալ նույն` «ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Մալաթիայի քննչական բաժին ծրարների համար» կլոր կնիքի դրոշմով։ Փաթեթի վրա եղել են հետևյալ գրառումները` Մալաթիայի քննչական բաժին թիվ 161360012 քր. գործով նռնականման առարկա, ինչպես նաև ստորագրություններ։
Պաշտպանի վերոնշյալ միջնորդությունը քննարկելիս տեղին է վկայակոչել նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի նախադեպային որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած այն իրավական դիրքորոշումը, որ որոշակի հանգամանքներ ապացուցված կամ հերքված համարելու համար ապացույցների բավարարության հարցը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, հետևաբար` գործի ելքով շահագրգռված և Դատարանում որպես վկա հարցաքննված երեք անձանց ցուցմունքներն առավել արժևորել, ի հաշիվ նրանց իսկ ստորագրություններով հաստատված ապացույցի` խուզարկության արձանագրության, Դատարանի համոզմամբ ակնհայտ անհիմն է։
Խուզարկության ընթացքի և արձանագրությունում դրա արդյունքների ամրագրման տեսանկյունով ընթերականեր Յ.Հարությունյանի և Ե.Սարգսյանի, տան սեփականատեր Ե.Կարապետյանի դատաքննական ցուցմունքները համադրելով և գնահատելով խուզարկության արձանագրության հետ` Դատարանն առավել նշանակություն է տալիս և արժևորում արձանագրությունը` փաստելով, որ դրա ենթադրյալ անճշտությունների վերաբերյալ վիճարկումներն հիմնված չեն լուրջ փաստարկների վրա, իրականում արհեստածին են, պայմանավորված են ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի և վերջինիս տան խուզարկությանը որպես ընթերակա մասնակցած անձանց միջև դեռևս առկա ջերմ հարևանական փոխհարաբերություններով (այդ հանգամանքը Դատարանում հաստատվեց նրանց իսկ ցուցմունքներով), իսկ Ե.Կարապետյանի պարագայում` մերձավոր ազգակցական կապով, ուստիև` հնարավոր քրեական պատասխանատվությունից և պատժից Ա.Կարապետյանին զերծ պահելու և/կամ նրա վիճակը հնարավորինս մեղմելու ձգտմամբ։
Մեկ այլ միջնորդությամբ պաշտպանը, դիմելով Դատարանին, խնդրել է հաստատված համարել այն, որ խուզարկության ժամանակ հայտնաբերված «կանեփի թուփը» (պաշտպանի մեկնաբանմամբ) Ա.Կարապետյանի տնամերձ հողամասում աճել էր ինքնաբերաբար, այսինքն` այն չի մշակվել` խնդրելով որպես ապացույց ճանաչել Դատարանին ներկայացրած` այդ հանգամանքը հաստատող, լիազորի կնիքով հաստատված հայտարարությունը, որով, դրան կից նաև լուսանկարով հաստատված համարել այն, որ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի տնամերձ հողամասում` նույն վայրում, կրկին աճել և ներկայումս առկա է կանեփի թուփ։
Պաշտպանի վերոնշյալ միջնորդությունը ևս անհիմն է, քանի որ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին առաջադրված վերջնական մեղադրանքի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է, որ նրան 2013թ. մարտի 14-ին մեղադրանք է առաջադրվել բացառապես խոշոր չափի թմրամիջոց ապօրինաբար պահելու համար, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 273-րդ հոդվածով` մշակումն արգելված թմրանյութեր պարունակող բույսեր ցանելու կամ աճեցնելու համար մեղադրանք չի առաջադրվել, այլ անձից ապօրինաբար թմրամիջոց ձեռք բերելու համար` ևս, հետևաբար` այդ միջնորդության հարուցումը, առավել ևս` բավարարումը, դուրս է սույն գործով դատական քննության սահմաններից (ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն), սույն գործով ապացուցման (պաշտպանական կողմի տեսանկյունով` հերքման) առարկայի սահմաններից (ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի և միաժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգքրի 268-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի տեսանկյունով), հետևաբար` այն որևէ ապացուցողական արժեք չի կարող ներկայացնել, ուստի բացակայում են այն ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի կարգով որպես ապացույց ճանաչելու դատավարական հիմքերը»։
Ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել հետևյալը.
«(…) Սույն գործով որպես ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալ է գնահատում` նախկինում դատապարտված չլինելը (ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2012թ. նոյեմբերի 26-ի դրությամբ կատարված ստուգման արդյունքներով), «Երևանյան» պարբերական հիվանդությամբ տառապելը (ըստ Բժշկական գենետիկայի և առողջության առաջնային պահպանման կենտրոնի 2011թ. հոկտեմբերի 11-ին կատարված հետազոտության տվյալներով), նույն հիվանդությամբ 1993թ. ծնված որդու` Հարություն Կարապետյանի տառապելու փաստը (ըստ նույն կենտրոնի բժիշկ Ա.Գասպարյանի 2011թ. սեպտեմբերի 26-ին տրամադրած տեղեկանքի)։
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է գնահատում` բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը (ըստ Էջմիածին քաղաքի Կիրովի փողոցի լիազորի` 2012թ. դեկտեմբերի 24-ին տրամադրած տեղեկանքի) մասնակի խոստովանական ցուցմունքներ տալը, քննվող դեպքի ժամանակ միջին ծանրության հրազենային մարմնական վնասվածք ստանալը, նրա նկատմամբ տուժողներ Կ.Կարապողոսյանի և Դ.Աբազյանի նյութաիրավական պահանջի և բողոքի բացակայությունը (ըստ 2013թ. ապրիլի 23-ին Դատարանին տուժողներ Կ.Կարապողոսյանի և Դ.Աբազյանի հասցեագրած դիմումի)։
(…)
Ելնելով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղսագրվող արարքի բնույթից, քննվող դեպքի հանգամանքներից` Դատարանը գտնում է, որ ալկոհոլի օգտագործումը նպաստել է ամբաստանյալի կողմից խուլիգանության կատարմանը, ուստի այն գնահատում է որպես վերջինիս պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք։ Ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող այլ հանգամանքներ Դատարանը չարձանագրեց։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող վերոնշյալ հանգամանքներն հաստատվել են գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված, թույլատրելիության ու վերաբերելիության չափանիշներին համապատասխանող ապացույցներով և ողջամտորեն համապատասխանաբար նվազեցնում կամ բարձրացնում են ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի անձի հանրային վտանգավորությունը։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով անդրադառնալով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակին և այն կրելու անհրաժեշտության հարցին` Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցակազմերի պատժամասը նախատեսում է պատիժ բացառապես ազատազրկման ձևով։ Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցակազմի պատժամասին, ապա այն այլընտրանքային է, նախատեսում է պատիժ ազատազրկման կամ կալանքի ձևով (վերջինս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիմքով նշանակվել չի կարող)։ Տվյալ պարագայում քննարկման ենթակա է հանցագործություններից յուրաքանչյուրով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի նկատմամբ նշանակվող պատժաչափ, հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժ նշանակելու, ինչպես նաև վերջնական պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու հարցերը։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի անձը, նրա կատարած հանցագործությունների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` հրազենի գործադրմամբ խուլիգանություն կատարելու փաստը, հանցագործությունների բազմակիությունը և հանցագործությունների համակցությամբ պատիժ նշանակելու օրենսդրական պահանջը, պատասխանատվություն ու պատիժ ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը (խուլիգանությունն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը), ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակվի ազատազրկման ձևով։ Դատարանը նաև փաստում է, որ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի նկատմամբ ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու, ինչպես նաև վերջնական պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանն իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող վերջնական պատիժը պետք է կրի, այն արդարացի և անհրաժեշտ է նրան ուղղելու, նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար։
Ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն ու անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նրա նկատմամբ տուժողների նյութաիրավական պահանջի և բողոքի բացակայությունը Դատարանն հաշվի է առնում նրա նկատմամբ պատժաչափ սահմանելիս, ինչպես նաև վերջնական պատիժ նշանակելիս։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` եթե հանցագործությունների համակցությունն ընդգրկում է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու կանոններով, այսինքն` միջին ծանրության և ծանր հանցագործություններ կատարած ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելիս կիրառելի է նաև պատիժները մասնակիորեն գումարելու կանոնը»։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման հարցին` Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ`
«(…) խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոփոխելու հիմքերը բացակայում են` պայմանավորված նրան իրական պատժի` ազատազրկման դատապարտելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ։ Միաժամանակ անդրադառնալով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվարկելու և անազատության մեջ գտնվելու ժամկետն հաշվակցելու հարցերին` Դատարանը գտնում է, որ նրա պատժի կրման սկիզբն անհրաժեշտ է հաշվարկել վերջինիս փաստացի կալանավորելու պահից` 2012թ. նոյեմբերի 28-ից, որի դեպքում նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը լրացուցիչ հաշվակցելու անհրաժեշտությունը վերանում է, քանի որ հաշվակցման ենթակա ժամկետն ինքնին ընդգրկում է 2012թ. նոյեմբերի 28-ից մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելն ընկած ժամանակահատվածը»։
Քննարկելով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պատժի կրման սկիզբը 2012թ. նոյեմբերի 21-ից, այսինքն` նրա նկատմամբ ձերբակալման որոշում կայացնելու օրվանից հաշվարկելու վերաբերյալ պաշտպանության կողմի հարուցած միջնորդությունն ու դրա հիմնավորվածության հարցը` Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ ներկայացված միջնորդությունն անհիմն է և ենթակա է մերժման` ներկայացնելով հետևյալ պատճառաբանությունները.
«Գործով ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանին բերման ենթարկելու արձանագրության համաձայն` վերջինս հանցանք կատարելու կասկածանքով ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնի ՔՀ բաժանմունք բերման է ենթարկվել 2012թ. նոյեմբերի 21-ին` ժամը 7.30-ին։
Նրան ձերբակալելու վերաբերյալ որոշում նախաքննական մարմինը կայացրել է 2012թ. նոյեմբերի 21-ին` որոշման պատճառաբանական հիմքում դնելով այն, որ վերջինս բերման ենթարկվելու օրը բժշկական հետազոտման նպատակով տեղափոխվել է «Մալաթիա» բժշկական կենտրոն և ձախ ազդրի վերին երրորդականի հետին մակերեսին առկա հրազենային վնասվածքի առկայության կապակցությամբ գտնվել է նույն բժշկական կենտրոնի վնասվածքաբանության բաժանմունքում։
Նույն օրը որոշումը կատարման է ուղարկվել հետաքննության մարմնի պետին, ում հանձնարարվել է «շուրջօրյա հսկողության տակ պահել կասկածյալ Ա.Կարապետյանին և «Մալաթիա» ԲԿ-ից առողջացմամբ կամ ապաքինմամբ դուրս գրվելու դեպքում նրան տեղափոխել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ձերբակալվածների պահման վայր` այդ մասին գրավոր տեղեկացնելով նախաքննական մարմնին»։
2012թ. նոյեմբերի 28-ին Ա.Կարապետյանը դեռևս գտնվել է «Մալաթիա» բժշկական կենտրոնում, քանի որ այդտեղ են նրանցից ստացվել արյան և մազի փորձանմուշներ (ըստ արձանագրությունների գրառումների բովանդակության)։
2012թ. նոյեմբերի 28-ին Աշոտ Կարապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 235-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով և վերջինս ներկայացվել է Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարան, որը քննարկելով Աշոտ Կարապետյանի նկատմամբ կալանավորում որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ նախաքննական մարմնի ներկայացրած միջնորդությունը` այն բավարարել է` կալանքի սկիզբն հաշվարկելով 2012թ. նոյեմբերի 28-ից։ Նշված որոշումը փաստացի կատարվել և Ա.Կարապետյանը ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկ է ընդունել 2012թ. նոյեմբերի 28-ին։
Վերոշարադրյալից ակնհայտ է, որ թեև Ա.Կարապետյանի նկատմամբ կայացվել է ձերբակալելու որոշում, սակայն այն փաստացի չի կատարվել (չկա այդ որոշումն փաստացի իրականացնելու վերաբերյալ կազմված որևէ արձանագրություն, Ա.Կարապետյանը այդ որոշմանը նույնիսկ չի ծանոթացվել (չկա ստորագրություն, ինչը պարտադիր էր), առավել ևս` չի տեղափոխվել ՁՊՎ կամ փաստացի պահվել անազատության այլ պայմաններում, այդ թվում` «Մալաթիա» բժշկական կենտրոնի բաժանմունքում բուժվելու ընթացքում)։
Փաստորեն ձերբակալման որոշումը հետաքննության մարմնին կատարման ուղարկվելիս նախաքննական մարմինն հանձնարարել է «Մալաթիա» ԲԿ-ում գտնվող Ա.Կարապետյանի ձերբակալումն իրականացնել առողջացմամբ կամ ապաքինմամբ կլինիկայից դուրս գրվելու պայմաններում, ինչը տեղի է ունեցել նրան դատարան ներկայացնելու, կալանավորման որոշում կայացնելու և կալանքի ժամկետը հաշվարկելու միևնույն օրը` 2012թ. նոյեմբերի 28-ին, այսինքն` Ա.Կարապետյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու և դատարան տեղափոխելու օրն համընկնում է նրա կալանավորման ժամկետի սկիզբին, հետևաբար` ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պատժի կրման սկիզբը սույն դատավճռով պետք է հաշվարկել 2012թ. նոյեմբերի 28-ից։
Ինչ վերաբերում է կլինիկայում Ա.Կարապետյանի նկատմամբ շուրջօրյա հսկողություն սահմանելուն, ապա Դատարանի համոզմամբ այն չի կարող նույնանալ կամ հավասարվել ձերբակալմանը. հանցանք կատարելու մեջ կասկածվող անձի հնարավոր փախուստի կանխումը ձերբակալման նպատակն է, մինչդեռ ձերբակալումը ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 128-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` բովանդակում է խիստ հաջորդական գործողությունների շարք, մասնավորապես` արգելանքի վերցնել, վարույթն իրականացնող մարմին բերել, համապատասխան արձանագրություն կազմել և այդ մասին ձերբակալվողին հայտարարել` դրանից հետո միայն օրենքով որոշված վայրերում և պայմաններում արգելանքի տակ կարճաամկետ պահելու համար։ Ընդ որում նշված ընթացակարգը պարտադիր է նաև քրեական հետապնդման մարմնի որոշման հիման վրա իրականացվող ձերբակալման պարագայում (…)»:
22. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում քննության առնելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքին, Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափ ու հիմնավորված հետևության է հանգել այն մասին, որ ամբաստանյալի արարքը ճիշտ որակված չէ և նրա գործողությունները բովանդակում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներ: Վերաքննիչ դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ այդ կապակցությամբ մեղադրողի և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքներում բերված պատճառաբանությունները` Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նյութական օրենքի խախտում թույլ տալու վերաբերյալ, հիմնազուրկ են ու չփաստարկված, այդպիսիք արդեն իսկ հանգամանորեն ստուգվել ու հերքվել են քրեական գործով ձեռք բերված ու Առաջին ատյանի դատարանում պատշաճ դատավարական ընթացակարգի պահպանմամբ հետազոտված ու ստորև շարադրված ապացույցների բավարար համակցությամբ:
Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտում արձանագրել է.
«Ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանը Դատարանում հարցաքննվելիս ընդունեց ապօրինաբար «Մակարով» տեսակի ատրճանակ և փամփուշտներ ձեռք բերելու, պահելու և կրելու, ինչպես նաև այդ ատրճանակով կրակոց կատարելու փաստը` պատճառաբանելով սակայն, որ կրակել է օդ` դրանով իսկ փորձելով վախեցնել իրեն ընդառաջ ավտոմեքենայով մոտեցողներին` կարծելով, թե դրա մեջ գտնվող անձը կամ անձինք «Զվարթնոց» օդանավակայանի խաչմերուկի մոտ բախված ավտոմեքենայի տերերն են։ Նշեց, որ երկրորդ կրակոցը կատարել է մեքենայից իջնելիս` անզգուշորեն ինքն իրեն վնասելով, որից հետո պատահական տաքսի ավտոմեքենայով վերադարձել է իր տուն` ճանապարհին ատրճանակը նետելով իրենց փողոցի ընդհանուր օգտագործման աղբամանի մեջ։ Չընդունեց իր տանն առանց իրացնելու նպատակի ապօրինաբար «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց պահելու հանգամանքը (ըստ էության դիտավորությունը)` պատճառաբանելով, որ այն տնամերձ հողամասում աճել է առանց մշակման, այն արմատախիլ է արել և տան բակում գտնվող աղբարկղը նետել։ Չընդունեց նաև տան նկուղում նռնակ պահելու փաստը` պատճառաբանելով, որ երբևէ նման իր նկուղում չի նկատել` դժվարանալով մեկնաբանել, թե ինչ հանգամանքներում կարող էր այն հայտնվել այդտեղ։
Ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պատճառաբանությունները` ապօրինաբար թմրամիջոց և ռազմամթերք (նռնակ) պահելու հետ առնչություն չունենալու վերաբերյալ, անհիմն են, հետապնդում են այդ հոդվածներով հնարավոր քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակ։ Այդ պատճառաբանությունները հերքվել, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելը հաստատվել են դատաքննության ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտված և գնահատված ներքոհիշյալ ապացույցներով.
Իր իսկ դատաքննական ցուցմունքներով, որոնք ըստ էության նույնաբովանդակ են նախաքննական ցուցմունքներին։ Վերջինս նաև հայտնեց, որ զբաղվել է ոսկերչությամբ ու արծաթագործությամբ, պատրաստած զարդերն անձամբ վաճառել է Երևան քաղաքի «Վերնիսաժ» անվանվող բացօթյա շուկայում։ Մշտապես աշխատանքի վայր` «Վերնիսաժ» անվանվող շուկա իր ավտոմեքենայով եկել և տուն է վերադաձել Երևանի Իսակովի պողոտայով, վերջին անգամ նույն ճանապարհով երթևեկել էր քննվող դեպքից 1 շաբաթ առաջ։
2011թ. սկզբին իր հաճախորդ, ՌԴ սահմանապահ զորքերի սպա ոմն Սաշան իրենից վերցրել է ընդհանուր 350 ԱՄՆ դոլար արժողությամբ արծաթյա և ոսկյա զարդեր, սակայն գումարի փոխարեն որպես երաշխիք իր մոտ է թողել «Մակարով» տեսակի ատրճանակ, պահունակում առկա 4 փամփուշտներով՝ խոստանալով կարճ ժամանակ անց գումարը վճարել և հետ ստանալ ատրճանակը։ Հետագայում Սաշան այդպես էլ իր գումարը չի վերադարձրել, և ատրճանակը մնացել է իր մոտ, որը պահել է իրեն պատկանող «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 02 ՏՕ 558 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի բեռնախցիկում, քննվող դեպքից երկու օր առաջ` վարորդի նստատեղի տակ։ Կանեփը չի մշակել, այն հողամասում աճել է ինքնաբերաբար, ամեն տարի այն պոկել և դեն է նետել, վերջին անգամ` քննվող դեպքից 2-3 օր առաջ` տնամերձ այգին մաքրելիս։ Այն եղել է թաց վիճակում, ամբողջական, տերևներով, առանց արմատների։ Պետք է օգտագործեր միայն դրա սերմերը, սակայն քանի որ այդպիսիք չկային, այն դեն է նետել բակի աղբամանի մեջ։ Նշեց, որ թմրամիջոց երբևէ չի գործածել, իսկ խուզարկությամբ իր տնից հայտնաբերված նռնակն իրեն չի պատկանում, նախկինում այն չի նկատել, թեև ընդունեց, որ նկուղ մուտք և ելք են արել բացառապես ինքն ու կինը` Եպրակսյա Կարապետյանը։
Նշեց նաև, որ «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 02 ՏՕ 558 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով ուղևորվելով Երևան և հասնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանի խաչմերուկ՝ բախվել է կայանած «Ֆոլսվագեն» մակնիշի մի ավտոմեքենայի։ Ցանկանալով խուսափել հավաքված անձանց հետ հնարավոր վիճաբանությունից՝ ավտոմեքենայով լքել է ավտովթարի վայրը և շարունակել ճանապարհը` հասնելով Երևան քաղաքի Ծ.Իսակովի պողոտա։ Խմածության և չկողմնորոշվելու պատճառով մտել է երթևեկելի գոտու հանդիպակաց ուղեմաս` առանց այդ փաստը գիտակցելու։ Վթարի հետևանքով իր մեքենայի լուսարձակները դադարել էին գործել, ուստի մոտ 40 մետրից է նկատել ընդառաջ շարժվող ավտոմեքենայի լույսեր, որի վարորդը սկսել է լուսային ազդանշաններ տալ` հավանաբար իրեն կանգնեցնելու նպատակով։ Ձայնային ազդանշանները չի լսել։ Խմածության հետևանքով կարծելով, թե այդ ավտոմեքենայով իրեն հետապնդում են ավելի վաղ իր մեղքով տեղի ունեցած վթարի մասնակիցները և հասնելով կարող են վնաս պատճառել, նստատեղի տակ գտնվող ատրճանակը վերցնելով` իր կիսաբաց պատուհանից մեկ կրակոց է կատարել օդ` նրանց վախեցնելու նպատակով։ Հստակեցրեց նաև, թե իբր կրակել է, որ իրեն չկանգնեցնեն, թեև կրակոցի ուղղության և ավտոմեքենաների փոխադարձ դիրքի վերաբերյալ փորձաքննության հետևությունները վկայում են այն մասին, որ կրակոցին նախորդող պահին վերջինիս վարած «Օփել» մակնիշի ավտոմեքենայի շարժման գոտին եղել է ազատ (միջկողային հեռավորությունը կազմել է մոտ 5 մետր)։ Դժվարացավ վերհիշել, թե կրակոցից հետո ատրճանակն ինչ է արել, այն որտեղ է դրել։ Հայտնեց, որ կրակոցի պահին և դրանից հետո իր ավտոմեքենայի արգելակման համակարգն աշխատել է, կարող էր ավտոմեքենան կանգնեցնել, սակայն առանց արգելակելու` ճանապարհը շարունակել է։ Հակասելով նախաքննական ցուցմունքներին` Դատարանում նշեց, թե իբր «Մարզահամերգային համալիրի» մոտ վերջնականապես խափանված ավտոմեքենայից իջնելիս է ցանկացել ատրճանակը դնել գոտկատեղի ձախ կողմում և անզգուշաբար կրակել իր ձախ ոտքին։ Ընդունեց, որ դրանից հետո պատահական տաքսիով վերադարձել է Էջմիածին քաղաքում գտնվող իր տուն, մինչ տուն մտնելը փողոցի աղբամանի մեջ է նետել ատրճանակը։ Տանը փոխել է հագուստները, սակայն քիչ անց եկել են ոստիկանության աշխատակիցներն ու իրեն բերման ենթարկել ոստիկանության բաժին։
Նշեց նաև, որ կրակոցին նախորդող պահին իր «Օփելը» վարել է մոտ 70 կմ/ժ արագությամբ, իսկ թե իրեն ընդառաջ եկող մեքենան ինչ արագությամբ է շարժվել, ինչ մակնիշի է եղել, ով է այն վարել, սրահում այլ անձ եղել է, թե` ոչ, առնվազն դեպքի պահին տեղյակ չի եղել։ Պնդեց, որ որևէ մեկին սպանելու նպատակ չի ունեցել, նման մտադրություն ունենալու դեպքում կարող էր առաջին կրակոցից հետո նորից կրակոցներ արձակել, ինչը չի կատարել` գիտակցելով նման հնարավորություն ունենալու փաստը։
Միմյանց, ինչպես նաև դատաքննությամբ հետազոտված այլ ապացույցների հետ համադրելու և գնահատելու արդյունքներով Դատարանն ինքնավնասման կրակոցը կատարելու պահի վերաբերյալ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի հակասական ցուցմունքներից առավել արժևորում և կարևորում է նախաքննականը` հիմք ընդունելով այն, որ վերջինս ինքն իրեն հրազենային վնասվածք է պատճառել առաջին կրակոցը կատարելուց գրեթե անմիջապես հետո` «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենան վարելու ընթացքում, որպիսի հետևության հանգում է հետևյալ վերլուծության արդյունքներով`
- Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. նոյեմբերի 28-ի որոշման համաձայն` գործով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի նկատմամբ կալանավորման միջնորդությունը քննարկելու ընթացքում վերջինս վերահաստատել է այն, որ ատրճանակով օդ կրակելուց հետո է ցանկացել աստրճանակը դնել ձախ կողմում, սակայն ինքնակրակոց է տեղի ունեցել, որի հետևանքով վնասվել է իր ոտքը։
- «Օփել» մակնիշի ավտոմեքենայի զննման ժամանակ ետևի ձախ նստատեղի առջև` հատակին, հայտնաբերված պարկուճի առկայությամբ ( ավտոմեքենայի դիմապակու վրա կատարած կրակոցի պարկուճը հայտնաբերվել է Ծ.Իսակովի պողոտայի զննման ժամանակ) հաստատվում է այն, որ ինքնավնասման հանգեցրած կրակոցը կատարվել է ավտոմեքենայի սրահում, ըստ դատաձգաբանական, դատահետքաբանական, դատաքիմիական և դատաբժշկական համալիր փորձաքննության 2013թ. մարտի 12-ի թիվ 409 եզրակացության` ավտոմեքենայի նստատեղին նստած կամ կիսանստած դիրքում, որ Ա.Կարապետյանի ձախ կոնքազդրային հոդում անկյունը լինի մոտ 180 աստիճան։
Թեև ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի ինքնավնասման պահը Դատարանի համոզմամբ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների պատշաճ գնահատման պարագայում վերջինիս արարքին ճիշտ որակում տալու առումով էական որևէ նշանակություն և արժեք չունի (վերլուծությունն ու հետևությունը կներկայացվի ստորև), սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի այդ ցուցմունքի փոփոխությունը զուտ արհեստածին մարտավարական հնարք է, որն հետապնդել է որպես լրացուցիչ երաշխիք` ՀՀ քրեական դտավարական օրենսգրքի 309.1 հոդվածի կարգով մեղադրանքի հնարավոր փոփոխության դեպքում ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին սպանության փորձի համար հնարավոր քրեական պատասխանատվությունից զերծ պահելու համար (ֆիզիկապես Ա.Կարապետյանն ի վիճակի՞ էր արդյոք տուժողների ուղղությամբ երկրորդ կրակոցը կատարել (կամովին հրաժարվել է), թե՞, ունենալով նման դիտավորություն, ինքնավնասման հետևանքով ինքն իրեն զրկել էր վերստին կրակելու օբյեկտիվ հնարավորությունից (հանցափորձ է))։
Տուժող Կարո Կարապողոսյանի դատաքննական ցուցմունքներով, որոնք ըստ էության նույնաբովանդակ են նրա նախաքննական ցուցմունքներին. Դատարանում վերջինս նաև նշեց, որ քննվող դեպքի օրը Երևանի Իսակովի պողոտան եղել է լուսավորված վիճակում, ամեն ինչ տեսանելի էր անգամ քննվող դեպքից մեկ ժամ անց։ Առանց ավտոմեքենայի լուսարձակները միացնելու այդ օրն հնարավոր էր երթևեկել, առավել ևս լուսարձակները միացրած վիճակում ընդառաջ եկող մեքենան նկատել։ Արհեստական լուսավորությունը հնարավորություն էր տալիս պատկերացնել անգամ, թե մեքենայի սրահում քանի անձ է գտնվում։
Տուժողը նաև նշեց, որ կրակոցի վայրից 500-600 մետր ներքև` նույն պողոտայի վրա, ընթանում էին շինարարական աշխատանքներ` հնարավոր համարելով, որ այդ տեղամասով է «Օփելի» վարորդը մուտք գործել իրենց երթևեկելի ուղեմաս։ Հայտնեց, որ եթե իրեն ամրակցված «Վազ 2121» մակնիշի 163 ՍՍ 01 պետհամարանիշի ավտոմեքենան աջ չմանևրեր, այդ «Օփելը» միանաշանակ կբախվեր իրենց մեքենային։ Նշեց, որ հանդիպակաց շարժվող «Օփելը» նկատել է մոտ 20-30 մետր հեռավորությունից, այն վթարված էր, իսկ դրա առջևի լուսարձակները չէին աշխատում։ Մեքենան աջ է փախցրել իներցիայով` ձեռքն ձայնային ազդանշանի սեղմակին դրած վիճակում արգելակելով։ Հայտնեց, որ կրակոցին նախորդող պահին ավտոմեքենաները գրեթե հավասարվել էին միմյանց, իսկ իրեն ընդառաջ շարժվող «Օփելն» արագությունը չի իջեցրել, չի մանևրել, շարունակել է վարել նույն ուղղությամբ։ Հայտնեց, որ կրակոցն եղել է իրենց մեքենայի ուղղությամբ, թեև ընդունեց, որ «Օփելի» վարորդը կարող էր ցանկության դեպքում վարած մեքենան կանգնեցնել և իրենց ուղղությամբ նորից կրակել։ «Օփելին» հետապնդելու նպատակով ավտոմեքենայով հետադարձ կատարելու պահին իրեն այլ մեքենաներ են խանգարել։ Նշեց, որ նկատել է կրակոցի բոցը, քանի որ դռան ապակուց դուրս եղել է միայն ատրճանակի փողը։ Նշեց, որ իր վարած մեքենայի կողային ապակիները մգեցված են 40 տոկոսի չափով։ Հայտնեց նաև, որ «Օփելի» վարորդը կրակել է հավանաբար իր կողմից ձայնային ազդանշան տալու կապակցությամբ, քանի որ կրակելու այլ առիթ կամ պատճառ չի եղել։ Կրակոցին նախորդող պահին որևէ վիրավորական արտահայտություն կամ հայհոյանք իրենց ընդառաջ ընթացող «Օփելի» վարորդի հասցեին չեն ուղղել, նույնիսկ դրա համար ժամանակ չէր կարող լինել։
Նշեց, որ իրեն ամրակցված «Վազ 2121» մակնիշի ավտոմեքենան երթևեկել է երթևեկելի ուղեմասի 3-րդ գոտով, իրեն ընդառաջ շարժվող «Օփելը»` ևս, հաջողվել է բախումից խուսափել` վարած մեքենան 2-րդ և 1-ին գոտիների ուղղությամբ փախցնելով։ Կրակոցի անմիջապես նախորդող պահին «Օփելը» մոտ կես մետր հետ էր իրենց ավտոմեքենայից։ Հայտնեց նաև, որ մեքենան վարել է 50-60 կմ/ժամ արագությամբ, իսկ «Օփելն» ընթացել է ավելի ցածր արագությամբ, քանի որ եղել է վթարված վիճակում։ Նշեց, որ եթե «Օփելի» վարորդը կրկին կրակելու ցանկություն ունենար, որևէ խոչընդոտ չկար, կարող էր կրակել, նույնիսկ` իրենց մեքենայի հետնամասից։ Մեքենաների փոխադարձ դիրքը հաշվի առնելով` նշեց, որ «Օփելի» վարորդը հնարավորություն ուներ իր վրա անվրեպ կրակել։ Տուժող Կ.Կարապողոսյանը նաև հայտնեց, որ անգամ կրակելուց հետո «Օփելի» վարորդը չի արգելակել, նույն ուղղությամբ և արագությամբ շարունակել է ընթացքը։ Միայն կրակոցից 30-40 վայրկյան հետո է սթափվել և փորձել շրջադարձ կատարել, սակայն նկատելով նույն ուղեմասով այլ մեքենաների շարժը և հաշվի առնելով վթարային իրավիճակ առաջացնելու վտանգը` այդ ուղեմասով «Օպելին» չի հետապնդել, իսկ որոշակի տարածություն ներքև վարելով և շրջադարձով հակառակ ուղեմասում հայտնվելով` փորձել է «Օփելին» հետապնդել, սակայն այն արդեն անհետացել էր իրենց տեսադաշտից։
Տուժող Դավիթ Աբազյանի` ըստ էության նույնաբովանդակ դատաքննական ցուցմունքներով. Վերջինս Դատարանում նաև նշեց, որ եթե «Վազ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայի դիմապակին չլիներ, արձակված գնդակը, հաշվի առնելով դիմապակու վնասված հատվածը, դիպչելու էր իրեն։ Նշեց, որ Կ.Կարապողոսյանի արձակած ձայնային ազդանշանից է ուշադրություն դարձրել իրենց ընդառաջ, սակայն երթեևկությանն հակառակ ուղղությամբ մոտեցող մեքենան։ Լսել է ճայթյուն, որից հետո դիմապակին վնասվել է, որից ապակու մանր կտորները լցվել են նաև իրենց աչքերը։ Ճայթյունը լսել է ընդառաջ ընթացող մեքենային գրեթե հավասարվելու, իրենց մեքենայից փոքր-ինչ հետ գտնվելու պահին։ Շրջադարձ են կատարել և հակառակ ուղեմասով փորձել հետապնդել այդ մեքենային, սակայն այն իրենց տեսադաշտից արդեն անհետացել էր։ Դժվարացավ հայտնել կրակոցին նախորդող պահին իրենց մեքենայի շարժման արագությունը` նշելով սակայն, որ դիմացի մեքենան իրենցից ավելի դանդաղ էր ընթանում։ Հնարավոր համարեց, որ ընդառաջ շարժվող մեքենայի վարորդն իրենց ուղղությամբ կրակել է Կ.Կարապողոսյանի տված ձայնային ազդանշանը լսելու առիթով, նշեց, որ այլ պատճառներ, այդ թվում` նրան ուղղված վիրավորանքներ կամ հայհոյանքներ չեն եղել։ Քննվող դեպքի հանգամանքները վերհիշելով և մտովի վերականգնելով` հայտնեց, որ ընդառաջ շարժվող մեքենայի վարորդը ցանկության դեպքում կարող էր իրենց ուղղությամբ նորից կրակոց կատարել` ինչպես արձակած կրակոցից առաջ, այնպես էլ դրանից հետո։
Վկա Եպրակսյա Կարապետյանի ցուցմունքներով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ ատրճանակը գտել է 2012թ. նոյեմբերի 21-ի երեկոյան` դրսի ընդհանուր օգտագործման աղբամանում իրենց տան աղբը թափելիս, որից հետո այն տարել և ներկայացրել է ոստիկանություն։ Ընդունեց, որ մասնակցել է խուզարկությանը, ստորագրել իրեն ներկայացված փաստաթղթերը։ Դատարանում հարցաքննվելիս նախ նշեց, որ իրենց բակի աղբամանի մեջ հայտնաբերվել է նաև կանեփանման զանգված, ապա` փոխելով դիրքորոշումը` նշեց, որ այն ընդամենը կանեփի բույս էր, որն ինքն իրեն աճել էր տնամերձ այգու վարդերի մեջ։ Թյուրիմացաբար կարծելով, թե այն կարելի է օգտագործել աղանձի համար` ժամանակին արմատախիլ չեն արել, սակայն քննվող դեպքից մի քանի օր առաջ, ամուսնու` Աշոտ Կարապետյանի հետ պոկել և գցել են իրենց բակի աղբամանի մեջ։ Հայտնաբերման պահին այն կիսաչոր էր։ Նշեց, որ ամուսինը տառապում է պարբերական հիվանդությամբ, ամեն օր օգտագործում է «կոլխիցին» դեղահաբ, որի ընդունումը խմիչքի հետ հակացուցված է։ Նշեց, որ ամուսինն ալկոհոլն օգտագործում է տարին մեկ անգամ, խմած ժամանակ կարող է մարդկանց, անգամ իրենց չճանաչել։ Դեպքի օրը թե՛ իրենց տանը, թե՛ գերեզմանոցում ամուսինը խմիչք է գործածել։ Գերեզմանոցից տուն վերադառնալուց հետո ամուսինը միայնակ տնից դուրս է եկել, վերադարձել է ժամը 1-ից 2-ի սահմաններում` խնդրելով հաց տալ և նշելով, որ մրսում է։ Չեն հասցրել խոսել, չեն հետաքրքրվել, թե մեքենան որտեղ է, քանի որ մինչև հաց ուտելն ավարտելը ոստիկաններն եկել և նրան տարել են։ Տան աղբարկղը գտնվում է իրենց բակում, աղբը հավաքում են այդտեղ, մինչև գալիս է աղբը տարհանող մեքենան։ Նշեց, որ կանեփի թուփը պոկել են խուզարկությունից մի քանի օր առաջ, այն հայտնաբերման պահին եղել է կիսաչոր։ Ընդունեց, որ այդ աղբամանն օգտագործում են միայն իրենք, ինչպես նաև իրենց տան խուզարկության արձանագրությունը ստորագրելու փաստը։
Վկա Սահակ Բարբասովի` ըստ էության նույնաբովանդակ դատաքննական ցուցմունքներով.
Վերջինս նաև նշեց, որ քննվող դեպքի օրը` ժամը 18-ի սահմաններում, ծառայության վայրից տուն վերադառնալով` կնոջ հոր` Աշոտ Կարապետյանի հետ ընթրել են, որի ընթացքում օղի են օգտագործել, թեև 6-7 տարի է, ինչ Աշոտը խմիչք չի օգտագործել, բուժվում է, իր տեղեկություններով տառապում է «սպիտակ տենդ» հիվանդությամբ, սակայն փաստաթղթեր չունի։ Նշեց, որ խմելուց Աշոտն իրեն կորցնում և նույնիսկ դիմացինին չի ճանաչում, որի մասին իրեն հայտնի է դարձել հարևաններից։ Աշոտն այդ օրն եղել է նյարդայնացած, սեղանի շուրջ նստել են մոտ 1 ժամ, խմել են երեքական բաժակ օղի։ Ժամը 19-ի սահմաններում Ա.Կարապետյանի առաջարկով գնացել են մոտ 1 կմ հեռավարության վրա գտնվող վերջինիս ծնողների գերեզմաններ, ուր հասել են Աշոտի վարած «Օփել Վեկտրա» ավտոմեքենայով։ Գերեզմանոցում Աշոտի նախաձեռնությամբ ևս երկու-երեք բաժակ օղի են օգտագործել, որտեղ մնացել են մոտ 1 ժամ, խունկ են ծխեցրել։ Տուն վերադառնալիս արդեն ինքն է ավտոմեքենան վարել, քանի որ Աշոտը նյարդայնացած էր, ի վիճակի չէր ավտոմեքենան վարել։
Հայտնեց, որ ժամը 21։30-ի սահմաններում տանը լոգանք է ընդունել և լոգասենյակից դուրս գալով` տեղեկացել է, որ Աշոտն ավտոմեքենայով դուրս է եկել։ Գիշերը` ժամը 2։00-ից 2։30-ի սահմաններում, զարթնել է Աշոտի ձայնից, ով, դիմելով կնոջը, խնդրել է հաց տալ։ Մոտեցել է նրան, Աշոտն եղել է հոգեպես նեղված, ընկճված և միաժամանակ զայրացած վիճակում։ Աշոտը նշել է, որ ավտոն չկա, որևէ մանրամասներ չի հայտնել։ Այդ պահին իրենց տուն են եկել ՀՀ ոստիկանության Էջմիածնի բաժնի աշխատակիցները և Աշոտին ուղեկցել բաժին։ Նշեց, որ Աշոտը տառապում է «երևանյան» հիվանդությամբ, օրեկան գործածում է «կոլխիցինի» մեկ դեղահաբ։ Պաշտպանի հարցադրմանը պատասխանելիս` հայտնեց, որ քննիչի մոտ հարցաքննելուց առաջ գիտեր, որ բաժին է հրավիրվել և հարցաքննվելու է Աշոտ Կարապետյանի կողմից կրակոց կատարելու դեպքի առնչությամբ քննվող քրեական գործով։ Հայտնեց, որ տնամերձ այգում աճող կանեփ չի նկատել, ընտանիքի անդամների խոսքերից է տեղյակ, որ տարին մեկ անգամ նման բույս է այգում աճում։ Հնարավոր համարեց, որ կանեփի այդ բույսն Աշոտն է քաղել։
Ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքի և մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված մյուս ապացույցները`
դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, գործով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի կնոջ կողմից ատրճանակն ՀՀ ոստիկանության Վաղարշապատի բաժին 2012թ. նոյեմբերի 22-ին կամովին հանձնելու արձանագրությունը, գործով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի տանը և կից կառույցներում կատարված խուզարկության արձանագրությանը, Ա.Կարապետյանի ձախ ազդրից վիրահատական եղանակով հեռացված գնդակն առգրավելու մասին արձանագրությանը, դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության 2012թ. դեկտեմբերի 14-ի թիվ 12-4835, դատաձգաբանական, պայթյունատեխնիկական և դատաքիմիական համալիր փորձաքննության 2012թ. դեկտեմբերի 26-ի թիվ 1955, դատաբժշկական փորձաքննության 2013թ. հունվարի 29-ի թիվ 1754/հ, դատակենսաբանական փորձաքննության 2013թ. դեկտեմբերի 21-ի թիվ 366, դատաձգաբանական, դատահետքաբանական, դատաքիմիական և դատաբժշկական համալիր փորձաքննության 2013թ. մարտի 12-ի թիվ 409 եզրակացությունները, իրեղեն ապացույցներ ճանաչված և գործին կցված «Մակարով» տեսակի EA-8003 գործարանային համարի, 9 մմ տրամաչափի ատրճանակը, գործարանային արտադրության «ՌԳ-42» տեսակի մարտական նռնակը, գործարանային արտադրության 9 մմ տրամաչափի երկու փամփուշտները, 9 մմ չափի 2 պարկուճները, Ա.Կարապետյանի ազդրից հեռացված և առգրավված 9 մմ տրամաչափի գնդակը, «Օփել Վեկտրա» մակնիշի 02 ՏՕ 558 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի առջևի ձախ նստատեղից վերցված պաստառի նմուշը, նույն ավտոմեքենայի առջևի ձախ նստատեղից վերցված միկրոմասնիկներով խծուծը, դիմապակու ներսի մասից վերցված մազերը, Ա.Կարապետյանի տան և կից կառույցների խուզարկությամբ հայտնաբերված և առգրավված խալիանման ծածկոցը, սպորտային անդրավարտիքը, լաթը և վարտիքը, դրանց ապացուցողական արժեքներն արդեն իսկ համակողմանիորեն ներկայացվել են սույն դատական ակտում («Նախաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցների հետազոտում և գնահատում» բաժնում), հետևաբար` Դատարանը վերստին չի շարադրվում` անհարկի կրկնություններից խուսափելու նպատակով։
Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ Դատարան հրավիրվեցին և հարցաքննվեցին`
Վկա Յուրիկ Հարությունյանը, ով ընդունեց, որ ջերմ փոխհարաբերություններ ունի հարևան Աշոտ Կարապետյանի և վերջինիս ընտանիքի անդամների հետ։ Հայտնեց, որ որպես ընթերակա մասնակցել է Ա.Կարապետյանի տանը և կից կառույցներում իրականացված խուզարկությանը, որի ընթացքում նկուղում հայտնաբերվել և առգրավվել է մետաղյա նռնակատիպ իր։ Հայտնաբերման պահին նկուղում են եղել ինքը, քննիչը, քիչ անց միացել է նաև մյուս ընթերական` հարևանուհի Ելենա Սարգսյանը։ Նշեց, որ խուզարկող ոստիկանների խոսքերից է տեղեկացել, որ բակի աղբարկղի հատվածում հայտնաբերվել է բորբոսնած կանաչավուն զանգված, որը սակայն ինքը նկատել է տեղափոխված և ստվարաթղթե արկղով արդեն սեղանի վրա դրած վիճակում։ Նշեց, որ ստորագրել է խուզարկության արձանագրությունը, հաստատեց դրա բովանդակության արժանահավատությունը։ Նշեց, որ խուզարկությանը մասնակցել է նաև Ա.Կարապետյանի կինը` Եպրակսյա Կարապետյանը։ Նշեց նաև, որ հայտնաբերված իրերը չեն փաթեթավորվել, առավել ևս` կնքվել։
Վկա Ելենա Սարգսյանն ընդունեց, որ ջերմ փոխհարաբերություններ ունի հարևան Աշոտ Կարապետյանի և վերջինիս ընտանիքի անդամների հետ։ Հայտնեց, որ որպես ընթերակա մասնակցել է Ա.Կարապետյանի տանը և կից կառույցներում իրականացված խուզարկությանը, որի գրեթե վերջնամասում տան բակում` աղբանոցում գտնվող ստվարաթղթե արկղի մեջ, հայտնաբերվել է մի բուռ նամշած խոտի զանգված։ Այնուհետև նույն հարցաքննության ընթացքում նաև նշեց, որ այն ընդամենը թուփ էր։ Նշեց, որ նկուղից Յուրիկ Հարությունյանի ներկայությամբ հայտնաբերվել է պահածոյի մետաղյա տարայի նմանվող իր, որը ոստիկանները նույնպես առգրավվել են։ Նշեց, որ խուզարկության արձանագրությունը չի կարդացել, սակայն ոստիկանների առաջարկությամբ ստորագրել է այդ փաստաթղթի տակ։ Հայտնեց, որ խուզարկության արդյունքում հայտնաբերված իրերը չեն փաթեթավորվել, առավել ևս` կնքվել։
Դատաձգաբանական բնագավառի փորձագետ Արայիկ Ասլանյանը, ով պարզաբանեց, որ «Մակարով» տեսակի ատրճանակից արձակված գնդակը «Վազ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայի դիմապուկուն հարվածելիս ամենայն հավանականությամբ ենթարկվել է հետացատկի։ Պաշտպանի հարցին պատասխանելիս` շեց, որ ելակետային տվյալների, մասնավորապես` գնդակի մուտքի և ելքի անցքերի բացակայության պատճառով հնարավոր չէ պատասխանել այն հարցին, թե ինչ ուղղությամբ կընթանար գնդակը, եթե հետացատկի չենթարկվեր։
Դատարանը, զննելով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի տան և կից կառույցների խուզարկությամբ հայտնաբերված և առգրավված 58,775 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, որը մինչդատական վարույթի ընթացքում ներկայացվել է դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության, դրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում և առանց իրեղեն ապացույց ճանաչելու վերաբերյալ որոշման կայացման, քրեական գործին կից` ուղարկվել Դատարան, գտնում է, որ այն բովանդակում է իրեղեն ապացույց ճանաչելու համար անհրաժեշտ ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 115-րդ հոդվածով թվարկված հատկանիշներ, հետևաբար` ղեկավարվելով նույն հոդվածի 2-րդ մասի պահանջներով` այն ճանաչում է որպես իրեղեն ապացույց և դնում ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի նկատմամբ կայացվող դատավճռի հիմքում։
Վերոնշյալ ապացույցների հետազոտման, համադրման և գնահատման արդյունքներով Դատարանը փաստում է, որ մեղադրող կողմը դեռևս մինչդատական վարույթից ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի դիտավորության ուղղվածության վերաբերյալ գործի փաստական հանգամանքներին պատշաճ գնահատական չի տվել, ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով ճիշտ չի որակել։ Դատարանը նաև փաստում է, որ այդ հոդվածով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանը քրեական պատասխանատվության ենթակա չէ` նրա արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի սուբյկետիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ հանդիսացող ուղղակի դիտավորության, հետևաբար` նաև տվյալ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի բացակայության հիմքով։
Դատարանը վերոնշյալ հետևությունների հանգում է հետևյալ իրավական վերլուծությունների և դատողությունների արդյունքներով.
Սամվել Գրիգորի Հունիկյանի վերաբերյալ 2008թ. փետրվարի 29-ի թիվ ՎԲ-11/08 նախադեպային որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հանգամանորեն վերլուծել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմը։ Այդ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կատարած օրենքի մեկնաբանությունները կիրառելի են նաև սույն գործով (Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի հիմքով):
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի այդ հոդվածը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում սպանության՝ ապօրինաբար մեկ ուրիշին դիտավորությամբ կյանքից զրկելու հանցափորձի համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցափորձ է համարվում ուղղակի դիտավորությամբ կատարված այն գործողությունը (անգործությունը), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն, եթե հանցագործությունն ավարտին չի հասցվել անձի կամքից անկախ հանգամանքներով։
Սպանության փորձը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ, երբ հանցավորը գիտակցել է իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր բնույթը, նախատեսել է մեկ ուրիշի մահը վրա հասնելու հնարավորությունը կամ անխուսափելիությունը և ցանկացել է դրանց առաջանալը, սակայն մահացու հետևանքը վրա չի հասել նրա կամքից անկախ պատճառներով։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հանցավորի դիտավորության ուղղվածության մասին հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է ելնել հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությունից և հաշվի առնել, մասնավորապես, հանցագործության եղանակը և գործիքը, մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը (օրինակ՝ մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագիծը հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերությունները, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառները և այլն։
Նշված իրավական վերլուծությունները սույն գործով հաստատված փաստական հանգամանքների վրա տարածելով` Դատարանը փաստում է, որ`
- ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանը մինչև դեպքը գործով տուժող ճանաչված անձանց առհասարակ չի ճանաչել, վթարային իրավիճակին և կրակոցին նախորդող պահին նրա և տուժողների միջև որևէ անձնական շփում, միջադեպ տեղի չի ունեցել, ինչը կարող էր ենթադրաբար պայմանավորել տուժողների կամ նրանց ավտոմեքենայի ուղղությամբ Ա.Կարապետյանի կողմից կրակոց կատարելը,
- կրակոցը կատարելու պահին ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի «Մակարով» տեսակի ատրճանակի պահունակում եղել է առնվազն երկու փամփուշտ, որի մասին ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանն այդ կրակոցի նախորդող պահին եղել է քաջատեղյակ էր (ըստ վերջինիս դատաքննական ցուցմունքների)։ Դատարանը նաև փաստում է, որ թեև նույն տրամաչափի երկու փամփուշտներ հայտնաբերվել են քննվող դեպքից հետո` ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի «Օփել» մակնիշի ավտոմեքենայի զննության ժամանակ, սակայն դրանով չի հաստատվում այն, որ առաջին կրակոցը կատարելու պահին այդ փամփուշտները ևս եղել ատրճանակի փամփշտատուփում։ Միևնույն ժամանակ ավտոմեքենայի մեջ փամփուշտների հայտնաբերման փաստն ինքնին չեն կարող հերքել ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պատճառաբանություններն առ այն, որ վերջինս «Վազ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայի (ըստ ամբաստանյալի մեկնաբանության` դեպի օդ) ուղղությամբ կրակոցն արձակելու նախորդող պահին գիտակցել է փամփշտատուփում 4 փամփուշտների առկայության, այլ կրակոցներ կատարելու հնարավորության, երկրորդ և հաջորդ կրակոցները կատարելուց կամովին հրաժարվելու փաստերը։
- միակ կրակոցի հետևանքով գնդակը դիպչել և վնասել է «Վազ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայի դիմապակու միջնամասը` արտաքին շերտի վրա առաջացնելով մասամբ շոշափող բնույթի կույր (չթափանցող) ջնջխված վնասվածք։ «Վազ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայի ներսում գտնվող տուժողներ Կ.Կարապողոսյանը և Դ.Աբազյանը հրազենային վնասվածքներ չեն ստացել։
- տուժող Կ.Կարապողոսյանի վարած, իրեն ընդառաջ ընթացքող «Վազ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայի և/կամ դրա վարորդի ուղղությամբ միակ կրակոցն ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանը կատարել է «Օփել» մակնիշի ավտոմեքենան վարելու ընթացքում, միջկողային մոտ 5 մետր հեռավորությունից` շարունակելով իր ուղին, թեև ըստ վերջինիս, տուժողներ Կ.Կարապողոսյանի և Դ.Աբազյանի դատաքննական ցուցմունքների` տվյալ իրավիճակում ունեցել է նորից կրակոց(ներ) կատարելու իրական հնարավորություն` ժամանակ, նպաստավոր այլ պայմաններ, իսկ ըստ դատաքննությամբ հետազոտված այլ ապացույցների` նոր կրակոց կատարելու միջոց (ատրճանակ և առնվազն մեկ փամփուշտ) և տեխնիկական հնարավորություն( կրակոց կատարելու համար պիտանի ատրճանակ և առնվազն մեկ` ինքնավնասման ժամանակ օգտագործված փամփուշտը)։
- ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանը դեռևս մինչդատական վարույթից հայտնել է, որ կրակոցը կատարել է ոչ թե մեքենայի ուղղությամբ, այլ «դեպի օդ», որևէ անձի սպանելու դիտավորություն չի ունեցել` ներկայացնելով կրակոցը կատարելու պատճառի վերաբերյալ տարբեր մեկնաբանություններ (կատարել է ընդառաջ շարժվող մեքենայի վարորդին վախեցնելու նպատակով, իր ավտոմեքենայի ընթացքը չկանգնեցնելու համար և այլն)։
- դատաբժշկական փորձաքննության 2013թ. հունվարի 29-ի թիվ 1754/հ եզրակացության համաձայն` ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի մարմնին հայտնաբերվել են մարմնական վնասվածքներ՝ ձախ ազդրի վերին երրորդականի հետին մակերեսի հրազենային, գնդակային կույր վիրավորում, ազդրային մկանների և ծնկահոդի վնասում, որոնք պատճառվել են գնդակով լիցքավորված, այդ թվում` 9 մմ տրամաչափի հրազենից արձակված կրակոցով։ Դատաձգաբանական, դատահետքաբանական, դատաքիմիական և դատաբժշկական համալիր փորձաքննության 2013թ. մարտի 12-ի թիվ 409 եզրակացության համաձայն, ելնելով Ա.Կարապետյանի մոտ հրազենային-վերքային խողովակի վերոնշյալ ուղղությունից և դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ Ա.Կարապետյանի մեկնաբանություններից (վերջինս նախաքննական մարմնին հայտնել է, որ նշված վնասվածքն ինքն իրեն հասցրել է ավտոմեքենայի մեջ նստած ժամանակ` դուրս կրակելուց հետո, ցանկացել է ատրճանակը դնել ձախ կողմում, սակայն ատրճանակով կրակել է ինքն իրեն), ինչպես նաև` նկատի ունենալով, որ դատաձգաբանական, դատաքիմիական և դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունների արդյունքները, Ա.Կարապետյանի կողմից վնասվածքը ստանալու բոլոր հնարավոր դիրքերն ու պայմանները, վնասվածքը ստանալու նկարագրված հանգամանքները փորձագետները եզրակացրել են, որ «Մակարով» տեսակի ատրճանակը սպորտային անդրավարտիքի հետին ձախ գոտկային մասի ներսային (մարմնի և սպորտային անդրավարտիքի միջակայքում գտնվող գոտկային տարածության) հատվածում տեղադրելու և զենքի ձգանի վրա միաժամանակ որոշակի մկանային ուժով ներդերծելու(սեղմելու) դեպքում Ա.Կարապետյանը կարող էր ձախ ազդրի վերին երրորդականի, ինչպես նաև սպորտային անդրավարտիքի ու վարտիքի ձախ փողքերի համապատասխան տեղամասերում ստանալ հրազենային-գնդակային բնույթի վնասվածքներ, այդ թվում` ինքն իրեն մեկ անգամ կրակելու հանգամանքներում։ Վերոնշյալից Դատարանը եզրակացնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանն ինքն իր վրա կրակել է «Վազ» 2121» մակնիշի ավտոմեքենայի ուղղությամբ կրակոց կատարելուց հետո` նույն ատրճանակը նստած դիրքում ձախ գոտկային հատվածում տեղադրելու պահին, այսինքն` այդ ուղղությամբ որևէ այլ կրակոց կատարելուց արդեն իսկ կամովին հրաժարվելու հանգամանքներում։ Այդ պայմաններում նույնիսկ մարմնական վնասվածք ստանալը (որը թերևս ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքի սահմաններից դուրս է) չէր կարող հաստատել ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի մոտ սպանության դիտավորության առկայությունը, առավել ևս` այն իր կամքից անկախ պատճառով ավարտին չհասցնելու հանգամանքը (առաջին կրակոցից հետո ինքն իրեն կրակոց կատարելու և «Վազ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայի ուղղությամբ հերթական կրակոցն արձակելու իրական հնարավորությունից օբյեկտիվորեն զրկվելը)։
Ապացույցների բավարարության խնդրին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի նախադեպային որոշման մեջ` փաստելով, որ ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, ուստի Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրել է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած։
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու առաջին չափանիշը վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքն է։ Վերջինիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցներն հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։
Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ ներքին համոզմունքը վարույթն իրականացնող մարմնի համոզմունքն է առ այն, որ առկա ապացույցները բավարար են գործի ճիշտ լուծման համար անհրաժեշտ հանգամանքները բացահայտված դիտելու համար։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը, միևնույն ժամանակ փաստել է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երկրորդ չափանիշը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջն է։
Քրեական վարույթի ընթացքում ընդունվում են բազմաթիվ դատավարական որոշումներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պահանջում է ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների ապացուցվածության տարբեր աստիճաններ, ընդ որում` մինչդատական վարույթն ամփոփող դատավարական որոշում` տվյալ դեպքում մեղադրական եզրակացություն և դատական քննությունն ամփոփող դատավարական որոշում` մեղադրական դատավճիռ կայացնելու դեպքում պահանջվում է այդ հանգամանքների հավաստի ապացուցվածություն։
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երրորդ չափանիշը անմեղության կանխավարկածի սկզբունքն է (անմեղության կանխավարկածի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իր դիրքորոշումն է արտահայտել Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի վերաբերյալ 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետում)։
Այսպիսով, հաշվի առնելով
- քննվող դեպքի հանգամանքներում հանրավտանգ եղանակով` հրազենով «Վազ 2121» ավտոմեքենայի և/կամ վարորդի ուղղությամբ մեկ կրակոց կատարելը,
- կրակոցից արձակած գնդակը մեքենայի դիմապակուն դիպչելն ու հետացատկ կատարելը,
- տուժողներին որևէ հրազենային վնասվածք չպատճառելը,
- մինչև դեպքն ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի և տուժողների միջև որևէ փոխհարաբերության բացակայությունը,
- քննվող դեպքին անմիջականորեն նախորդող և հաջորդող պահերին տուժողների իրավաչափ և Ա.Կարապետյանի ընդգծված հակահասարակական վարքագիծը և գործողությունները`
Դատարանը հանգում է այն համոզման, որ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանը որևէ անձի սպանելու ուղղակի դիտավորություն (ցանկություն) չի ունեցել, բացակայում են այն հաստատող բավարար ապացույցները, հետևաբար` այն չէր կարող վերջինիս կամքից անկախ պատճառներով չիրականանալ։ Վերոնշյալ հանգամանքները ապացույցների բավարար համակցությամբ չեն հաստատվել, հետևաբար` անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի կիրառմամբ պետք է մեկնաբանվի հօգուտ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի։
Վճռաբեկ դատարանը սույն դատական ակտում արդեն վկայակոչված` Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով նաև արձանագրել է, որ ապացուցումը սերտորեն կապված է հանցագործությունների որակում հասկացության հետ, որոնք փոխհարաբերակցվում են որպես գործունեություն և արդյունք։ Հանցագործությունների որակումն ենթադրում է գործով բացահայտված հանգամանքների հետազոտություն, օրենքի իմաստի բացահայտում, կոնկրետ նորմի ընտրություն, այդ նորմում ամրագրված հատկանիշների հարադրում բացահայտված փաստերի հետ և որպես արդյունք` համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում հետևության ձևավորում
Սույն գործով բացահայտված հանգամանքների հետազոտության, քրեական օրենքի հետ հարադրման արդյունքներով Դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ դրվագով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի գործողությունները պետք է որակվեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով, քանի որ բովանդակում են խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշներ»:
24. Սույն գործով ձեռք բերված ապացույցների ամբողջական ու համակողմանի վերլուծության ու գնահատման համատեքստում անդրադառնալով մեղադրողի և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքներում բերված պատճառաբանություններին ու հիմնավորումներին` ամբաստանյալին վերագրվող և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարքի որակման հարցում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սխալ հետևության հանգելու առնչությամբ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում վկայակոչել սպանության փորձի, ինչպես նաև խուլիգանության հանցակազմի, դրանց առանձին տարրերի ու որակման առանձնահատկությունների առնչությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումներն ու վերլուծությունները:
Այսպես.
Խուլիգանության հանցակազմի առնչությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը կարևոր իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի մարտի 30-ի ԱՎԴ/0014/01/11 որոշմամբ, որտեղ վերահաստատելով Արման Խաչատրյալի վերաբերյալ գործով 2006 թվականի հոկտեմբերի 24-ի ՎԲ-223/06 որոշմամբ արտահայտած իրավական մոտեցումը, նշել է.
«(...) [Խ]ուլիգանությունը հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործություն է, որի հիմնական, անմիջական օբյեկտն այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք կազմում են հասարակական կարգի բովանդակությունը, իսկ պարտադիր լրացուցիչ օբյեկտն անձի անձեռնմխելիության, պատվի և արժանապատվության, առողջության, քաղաքացիների և կազմակերպությունների գույքային շահերի պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են:
15. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմն ունի մեկ, իսկ որակյալ հանցակազմը՝ երկու օբյեկտ: Մասնավորապես, հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա է որակման որպես հասարակ խուլիգանություն, մինչդեռ նույն արարքը, որը զուգորդվում է անձի առողջությանը, գույքային իրավունքներին և այլին վնաս պատճառելով, ենթակա է որակման խուլիգանության որակյալ հանցակազմով (…):
16. Խուլիգանության հիմնական հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հասարակական նշանակության վայրերում, ինչպես նաև հասարակական նշանակություն չունեցող այլ վայրերում, որտեղ առկա է հանրություն, սահմանված կարգի կոպիտ խախտման մեջ, որն արտահայտվում է այդ վայրերում գտնվող հասարակության անդամների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով: Խուլիգանության որակյալ հանցակազմի պարագայում վերոնշյալ արարքները զուգորդում են բռնությամբ, գույքը վնասելով կամ ոչնչացնելով և այլն:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանության հանցակազմով որակելու համար անհրաժեշտ է նախևառաջ հիմնավորել խուլիգանության հիմնական հանցակազմի առկայությունը:
17. Խուլիգանության հիմնական և որակյալ հանցակազմերի օբյեկտների և օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ սույն որոշման 15-16-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ հասարակական կարգի ոչ կոպիտ խախտումը, որը թեև արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով: Նույն կերպ, վկայակոչված հոդվածով ենթակա չէ որակման հասարակական կարգի այն կոպիտ խախտումը, որը չի դրսևորվել հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով:
Ուստի Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը ենթակա է որակման որպես խուլիգանություն միայն այն դեպքում, երբ գործով ձեռք բերված ապացույցներով կհիմնավորվի հասարակական կարգի խախտման կոպիտ լինելը և միաժամանակ, հասարակության նկատմամբ այդ խախտմամբ արտահայտված անհարգալից վերաբերմունքի բացահայտ լինելը:
18.Կոպիտ խախտումը՝ որպես խուլիգանության հանցակազմի հատկանիշ, բնութագրական է հասարակական կարգի կազմալուծման կամ խախտման գործընթացի արդյունքներին (հետևանքին): Այն արտահայտվում է նրանում, որ անձի կատարած գործողությունների հետևանքով հասարակության անդամների մեջ առաջանում է զայրույթ, վրդովմունք, կամ նրանց անհարմարություն կամ լուրջ անհանգստություն է պատճառվում, կամ առաջանում է վախի զգացում իրենց կյանքի, առողջության, գույքի պահպանության կապակցությամբ: Բացի այդ, կոպիտ խախտումն արտահայտվում է նաև աշխատանքային և այլ գործունեության կամ հասարակական նշանակության արարողության կազմալուծմամբ:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խախտումը որպես կոպիտ գնահատելիս անհրաժեշտ է ելնել հասարակական կարգի վրա այդ խախտման ունեցած ազդեցությունից: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով կարող է խախտվել ցանկացած արարքի կատարման պարագայում, մինչդեռ խուլիգանության առկայության մասին է վկայում այնպիսի արարքի կատարումը, որը միտված է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն և որպես այդպիսին, հանդիսացել է խուլիգանություն կատարող անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված նպատակի իրականացման միջոց:
19. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ յուրաքանչյուր դեպքում արարքը խուլիգանություն որակելու համար, ի թիվս սույն որոշման մեջ նշված այլ հանգամանքների, անհրաժեշտ է քննության առնել նաև այն, թե արդյոք այդ արարքի հետևանքով հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն է պատճառվել: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքի առկայությունը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել՝ ելնելով նեղ իմաստով հասարակական կարգի նկատմամբ դրա ուղղվածությունից: Այլ խոսքով՝ հասարակության անդամներին լուրջ անհանգստություն պատճառելու հանգամանքն առկա է, եթե հանցավորի արարքի հետևանքով խախտվում է հասարակական նշանակության վայրերում գտնվող անձի (անձանց) ֆիզիկական և հոգեկան անձեռնմխելիությունը, կամ էականորեն խաթարվում է կազմակերպությունների, հիմնարկների և հասարակական նշանակության այլ օբյեկտների բնականոն աշխատանքը:
20. Խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքի՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման հարցը քննարկելիս Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի վերլուծությունից երևում է նաև, որ կոպիտ խախտումը կատարվում է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակով: Այլ խոսքով՝ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է հետևյալ երկու հատկանիշների միաժամանակյա առկայությամբ՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտում և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում: Նշված հատկանիշներից որևէ մեկի բացակայության պարագայում արարքը խուլիգանություն որակվել չի կարող:
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի մեկնաբանման համար էական նշանակություն ունի նաև «բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք» հասկացության պարզաբանումը:
Այսպես` անձի գործողություններում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորումն արտահայտվում է մարդկային համակեցության կանոնների նկատմամբ ակնհայտ արհամարհանք դրսևորելու, հասարակական վայրերում վարքագծի կանոնները ցուցադրական կերպով անտեսելու, շրջապատի մարդկանց և կոլեկտիվին հակադրվելու ձևով: Հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորող անձը դիտավորյալ կերպով խախտում է հասարակության նկատմամբ հարգանքի դրսևորման տարրերը (պարկեշտություն, պատշաճ վարքագիծ, բարեկրթություն և այլն): Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման եղանակները տարբեր են՝ արարք, խոսք, ժեստ, մարմնաշարժում և այլն:
21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհարգալից վերաբերմունքը բացահայտ է ոչ թե այն պատճառով, որ կատարվում է հասարակական վայրերում կամ հասարակության անդամների ներկայությամբ, այլ այն պատճառով, որ կատարվում է հենց հասարակության նկատմամբ հանցավորի անհարգալից վերաբերմունքը ցուցադրելու նպատակով: Այլ խոսքով՝ կոնկրետ դեպքում խուլիգանության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է պարզել խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը, այն է՝ հասարակական կարգը կոպիտ խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու հանցավորի դիտավորությունը, նպատակը:
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը, ժեստը, բառը, մարմնաշարժումը և այլն չի կարող գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե ուղղված է կոնկրետ անձին և չի հետապնդում հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ, թեկուզ հանցավորը հասկանում է, իսկ որոշ դեպքերում պարտավոր է հասկանալ, որ կոնկրետ անձին ուղղված իր արարքը տեսանելի և ընկալելի է հասարակության համար: Հակառակ դրան` անձի արարքը կարող է գնահատվել որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորում, եթե կոնկրետ անձը, ում դեմ ուղղված է հանցավորի արարքը, ընտրվել է պատահաբար, և այդ անձի դեմ ուղղված արարքի միջոցով հանցավորը ցանկանում է բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել հասարակության նկատմամբ:
22. Խուլիգանության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ արձանագրել է, որ «Խուլիգանությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ: Դա նշանակում է, որ մեղավոր անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորում հանրության հանդեպ, այլև ցանկանում է կատարել այդ գործողությունները:
Խուլիգանական արարքը կարող է կատարվել միայն խուլիգանական մղումներից ելնելով: Իսկ արարքը համարվում է խուլիգանական մղումներով կատարված, եթե այն կատարվում է հասարակության և բարոյականության նորմերի նկատմամբ անթաքույց արհամարհանքի հողի վրա, երբ մեղավոր անձի վարքը հանդիսանում է բացահայտ մարտահրավեր` ուղղված հասարակական կարգի դեմ և թելադրված է լինում շրջապատին հակադրվելու, վերջինիս հանդեպ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելու ցանկությամբ: Հետևաբար, եթե մեղավոր անձի գործողությունները կատարվել են ոչ խուլիգանական մղումներով և չեն զուգորդվել հասարակական կարգի կոպիտ խախտմամբ, դրանք չեն կարող որակվել որպես խուլիգանություն:
Մեղադրյալի կողմից տուժողին վիրավորանքներ, մարմնական վնասվածքներ հասցվելու կամ նման այլ բռնարարքների կատարման դեպքում խուլիգանական մղումները և խուլիգանության հանցակազմը կարող է բացակայել, եթե նշված գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վիճաբանության, քիչ թե շատ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում ձևավորված հակակրանքի արդյունքում:
Խուլիգանական մղումների առկայությունը գնահատելու համար էական նշանակություն կարող է ունենալ նաև տուժողի վարքագիծը: (…)» (տե՛ս Արման Մհերի Խաչատրյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2006 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ ՎԲ-223/06 որոշումը):
23. Վերահաստատելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանություն կատարող անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ իր գործողություններով խախտում է հասարակական կարգն ու բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք է դրսևորում հասարակության նկատմամբ, այլև ցանկանում է դա: Այլ խոսքով` խուլիգանության օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքները կատարող անձը ցանկանում է կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորել, այլ ոչ թե գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքների՝ հասարակական կարգի խախտման և բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման հնարավորությունը:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ոչ բոլոր դեպքերում է, որ այլ հանցակազմի հատկանիշներ պարունակող արարք կատարելը, որն իրենում բովանդակում է նաև հասարակական կարգի կոպիտ խախտման և հասարակության նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի դրսևորման տարրեր (օրինակ՝ կենցաղային հողի վրա, անձնական դրդապատճառներով հասարակական վայրերում առաջացած ծեծկռտուքն ու վիճաբանությունը, որոնք արտաքնապես ընկալվում են որպես հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք) կարող է որակվել խուլիգանություն:
24. Սույն որոշման նախորդ կետում և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ շարադրված դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը խուլիգանություն որակելու համար էական նշանակություն ունի դրա բնույթն ու կատարման շարժառիթը:
Զարգացնելով Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խուլիգանությունը կարող է կատարվել խուլիգանական դրդումներով, որը դրսևորվում է հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտմամբ: Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվարճանալու ձգտումը:
Խուլիգանություն կատարող անձն ինքնահաստատվում է, ձգտում հակահասարակական վարքագծով ապացուցել իր անկախությունը հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոններից, իր անձը հակադրելով հասարակությանը՝ ցույց տալ իր գերակայությունը և այլն:
25. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 21-րդ և 23-րդ կետերում, անձը կարող է սույն որոշման 24-րդ կետում նշված նպատակներին հասնել տարբեր արարքներով, որոնք կարող են նույնիսկ համընկնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որոշակի հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմը կազմող արարքների հետ, սակայն արարքը խուլիգանություն կամ այլ հանցագործություն որակելու հարցի լուծումը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում կախված է արարքի շարժառիթից, ինչպես նաև հանցավորի հետապնդած նպատակից:
26. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ խուլիգանական դրդումներն անհրաժեշտ է սահմանազատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճակից, որն անձի մոտ առաջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն: Մասնավորապես, եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել՝ արդյոք անձի արարքը (հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին համարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով:
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն դեպքում, երբ հանցավորի վարքագիծն ուղղված է կոնկրետ անձի, պայմանավորված է նրա հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով և հանդիսանում է հանցավորի հուզական վիճակի արտահայտություն, խուլիգանության հանցակազմը բացակայում է:
27. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 14-26-րդ կետերում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել այն դեպքում, երբ անձի մոտ առկա են խուլիգանական դրդումներ: Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը խուլիգանություն կարող է որակվել նաև այն դեպքերում, երբ անձի մոտ առկա են հանցանքի կատարման այլ դրդումներ, սակայն հանցանքի կատարման ընթացքում ձևավորվում են խուլիգանական դրդումներ, այլ խոսքով՝ արարքը կվերաճի խուլիգանության՝ հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով:
28. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 22-րդ և համապատասխանաբար նաև Ա.Խաչատրյանի գործով որոշման մեջ, խուլիգանության վերաբերյալ գործերով անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև տուժողի վարքագիծը: Զարգացնելով վերոնշյալ դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ խուլիգանական գործողությունները կատարվել են կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի արդյունքում, ապա նախ անհրաժեշտ է պարզել, թե ով է հանդիսացել վեճը նախաձեռնողը: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն, եթե վիճաբանությունն առաջանում է տուժողի ոչ իրավաչափ վարքագծի հետևանքով և, հետևաբար, հանցանք կատարած անձի մոտ բացակայում են խուլիգանական դրդումները: Նման պարագայում արարքը կարող է խուլիգանություն որակվել միայն այն դեպքում, երբ խուլիգանական դրդումներն առաջանան հետագայում և արարքը վերաճի խուլիգանության (տե՛ս սույն որոշման 27-րդ կետը):
29. Ելնելով սույն որոշման 14-28-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունից՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանություն (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդված) այն դեպքերում, երբ`
ա) արարքը կատարվում է ոչ հասարակական վայրում և (կամ) հասարակության անդամների բացակայությամբ,
բ) արարքի հետևանքով հասարակությանը լուրջ անհանգստություն չի պատճառվել,
գ) հանցավորի գործողությունները պայմանավորված են տուժողի հակաօրինական, հակաբարոյական վարքագծով և ուղղված են նրա, այլ ոչ թե հասարակության դեմ,
դ) բացակայում են խուլիգանական դրդումները, իսկ անձի արարքները պայմանավորված են նրա հուզական վիճակով,
ե) հասարակական կարգի կոպիտ խախտման նկատմամբ դրսևորվել է անզգուշություն,
զ) հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտող արարքը համընկնում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի հատկանիշների հետ, սակայն դրա կատարմամբ հանցավորը հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու և հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու նպատակ չունի,
է) այլ դրդումներով կատարված հանցանքը չի վերաճել հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, որը դրսևորվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով» (տե´ս ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` Շահեն Հախվերդյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի մարտի 30-ի ԱՎԴ/0014/01/11 որոշման 14-29-րդ կետերը):
Նույն որոշման 30-րդ կետում ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է.
«(…)[Խ]ուլիգանության վերաբերյալ գործեր քննելիս և լուծելիս ստորադաս դատարանները պետք է հիմք ընդունեն սույն որոշման 14-29-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումները և յուրաքանչյուր դեպքում, ելնելով գործի փաստական հանգամանքներից, քննության առարկա դարձնեն այն հարցը, թե արդյոք անձի արարքում առկա են խուլիգանության հատկանիշներ(…)»:
Սամվել Հունիկյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ անդրադառնալով սպանության փորձի հանցակազմի առանձին տարրերի վերլուծությանը, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է.
«11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասը նախատեսում է քրեական պատասխանատվություն սպանության` ապօրինաբար մեկ ուրիշին դիտավորությամբ կյանքից զրկելու հանցափորձի համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի համաձայն` հանցափորձ է համարվում ուղղակի դիտավորությամբ կատարված այն գործողությունը (անգործությունը), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն, եթե հանցագործությունն ավարտին չի հասցվել անձի կամքից անկախ հանգամանքներով:
Սպանության փորձը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ, երբ հանցավորը գիտակցել է իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր բնույթը, նախատեսել է մեկ ուրիշի մահը վրա հասնելու հնարավորությունը կամ անխուսափելիությունը և ցանկացել է դրանց առաջանալը, սակայն մահացու հետևանքը վրա չի հասել նրա կամքից անկախ պատճառներով (զոհի ակտիվ դիմադրությունը, այլ անձանց միջամտությունը, տուժողին ժամանակին բժշկական օգնություն ցույց տալը և այլն):
12. Հանցավորի դիտավորության ուղղվածության մասին հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է ելնել հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությունից և հաշվի առնել, մասնավորապես, հանցագործության եղանակը և գործիքը, մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագիծը հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերությունները, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառները և այլն» (տե´ս Սամվել Հունիկյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականմի փետրվարի 29-ի թիվ ՎԲ-11/108 որոշումը):
Արարատ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է.
«(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցափորձ է համարվում ուղղակի դիտավորությամբ կատարված այն գործողությունը (անգործությունը), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն, եթե հանցագործությունն ավարտին չի հասցվել անձի կամքից անկախ հանգամանքներով»:
Օբյեկտիվ կողմից հանցափորձը բնութագրվում է`
1. գործողությամբ (անգործությամբ), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանքի կատարմանը,
2. հանցագործությունն անձի կամքից անկախ հանգամանքներով ավարտին չհասցնելով:
Հանցափորձն առկա է այն ժամանակ, երբ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում, այլ կերպ` հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի կատարումն սկսվում է, սակայն չի ավարտվում: Նյութական հանցագործության դեպքում չի առաջանում օրենքով նախատեսված հետևանքը կամ հետևանքն առաջանում է, սակայն ոչ հանցավորի դիտավորությամբ նախատեսվածը (օրինակ` սպանության փորձի ժամանակ տուժողը ոչ թե մահանում է, այլ ստանում է ծանր մարմնական վնասվածք): Ուստի, այն դեպքերում, երբ հանցագործության փորձի ժամանակ առաջանում են այնպիսի հետևանքներ, որոնք ոչ թե հանցավորի դիտավորության մեջ ընդգրկված, այլ մեկ ուրիշ ավարտված հանցագործության հատկանիշներ են, ապա դրանք կլանվում են հանցավորի դիտավորությամբ ընդգրկված հանցագործության փորձի մեջ և ինքնուրույն չեն որակվում:
Հանցափորձը բնութագրող հաջորդ հատկանիշն այն է, որ հանցագործությունը մինչև վերջ չի հասցվում հանցավորի կամքից անկախ հանգամանքներում: Սուբյեկտիվ կողմից հանցափորձը հնարավոր է միայն ուղղակի դիտավորությամբ:
(…)
Ս.Հունիկյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ հանցավորի դիտավորության ուղղվածության հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է ելնել հանցագործության բոլոր հանգամանքների համակցությունից և հաշվի առնել, մասնավորապես, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը, վնասվածքներ հասցնելիս օգտագործվող գործիքները (զենքը), մարմնական վնասվածքների քանակը, բնույթը և տեղակայումը (օրինակ` մարդու կենսականորեն կարևոր օրգանների վնասումը), ինչպես նաև հանցավորի և տուժողի վարքագիծը հանցագործությանը նախորդող և հաջորդող պահերին, նրանց փոխհարաբերությունները, հանցավորի կողմից հանցավոր գործողությունների դադարեցման պատճառները և այլն: Կատարված հանցանքին քրեաիրավական ճիշտ գնահատական տալու համար կարևոր նշանակություն ունի այնպիսի հատկանիշների բացահայտումը, ինչպիսիք են հանցանքի կատարման շարժառիթներն ու նպատակը (տե´ս Սամվել Գրիգորի Հունիկյանի վերաμերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի փետրվարի 29-ի թիվ ՎԲ-11/08 որոշումը):
Վերը նշված հանգամանքների համադրման և վերլուծության հիման վրա է հնարավոր միայն բացահայտել դիտավորության ուղղվածությունը և դրա տեսակները, ինչն էլ իր հերթին կհանգեցնի կատարված արարքին քրեաիրավական ճիշտ գնահատական տալուն (…)» (տե´ս Արարատ Վազգենի Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի ԵԷԴ/0168/01/10 որոշումը):
26. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` վերը վկայակոչված որոշումներով ձևավորած իրավական մոտեցումների համատեքստում քննության առնելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությունը, գործով բացահայտված հանգամանքների համակողմանի վերլուծության ու այդպիսիք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով ամրագրված հանցակազմի հատկանիշների հետ համադրման արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը հետևության է գալիս այն մասին, որ ամբաստանյալ Աշոտ Կարապետյանի արարքներին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից տրվել է քրեաիրավական ճիշտ գնահատական և նյութական օրենքը ճիշտ է կիրառվել, իսկ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով վերաորակելիս Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պահպանվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածով ամրագրված դատավարական ընթացակարգն ու օրենսդրական պահանջը, իսկ ինչ վերաբերում է պաշտպանի պնդմանն այն մասին, որ Առաջին ատյանի դատարանը Ա.Կարապետյանի արարքը վերաորակել է այնպիսի հանցակազմի, որը տարբերվում է ինչպես իր օբյեկտով, օբյեկտիվ կողմով, այնպես էլ սուբյեկտիվ կողմով, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ինչպես սպանության փորձը, այնպես էլ խուլիգանությունը կարող են կատարվել բացառապես ուղղակի դիտավորությամբ, հետևաբար սուբյեկտիվ դիտավորության ուղղվածության առումով նշված հանցակազմերը համընկնում են:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքները կատարելը և նրա մեղքը հաստատված է գործով ձեռք բերված հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ, իսկ այդ կապակցությամբ մեղադրողի և պաշտպանի` վերաքննիչ բողոքներում բերված պատճառաբանություններն անհիմն են, զուտ սուբյեկտիվ ու գնահատողական դատողություններ և ենթադրություններ են, որոնք չեն բխում ինչպես սույն գործի օբյեկտիվ տվյալներից, այնպես էլ գործող քրեական օրենքի տրամաբանությունից ու պահանջներից, հետևաբար այդ կապակցությամբ բողոքաբերների կողմից բերված հիմնավորումները, ներկայացված վերաքննիչ բողոքները բավարարելու ու Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու առումով, իրավական որևէ հետևանք առաջացնել չեն կարող:
Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում նաև խուզարկություն կատարելու մասին 21.11.2012թ. արձանագրությունը որպես անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին արդարացնելու, նրա նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը 2012 նոյեմբերի 21-ից հաշվելու, ինչպես նաև լրացուցիչ որոշում կայացնելու անհրաժեշտության վերաբերյալ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն ու դրանցից բխող պահանջները, նկատի ունենալով, որ այդպիսիք չեն բխում գործող քրեադատավարական և նյութական օրենքի պահանջներից, բավարար չափով փաստարկված չեն, արդեն իսկ հանգամանորեն ստուգվել, պատճառաբանված վերլուծության ու հիմնավորված գնահատման են ենթարկվել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ու իրենց արտացոլումը գտել վիճարկվող դատական ակտում, հետևաբար այս առումով ևս պաշտպանության կողմի ներկայացրած պատճառաբանությունները, վերաքննիչ բողոքը բավարարելու ու Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու` այդ թվում ամբաստանյալի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու առումով, իրավական որևէ հետևանք առաջացնել չեն կարող:
27. Վերստին անդրադառնալով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի հիմքերին ու հիմնավորումներին, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերը, ի հիմնավորումն իր վերաքննիչ բողոքի, որպես իրավական հիմք է վկայակոչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով ամրագրված օրենսդրական պահանջները, որոնք առնչվում են պատժի` որպես հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պետական հարկադրանքի միջոցի արդարացիության չափանիշներին, նպատակներին ու այն նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրողը, իր վերաքննիչ բողոքում վկայակոչելով օրենսդրական ամրագրում ստացած անվիճելի կանոնն այն մասին, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի համար պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, ըստ էության իր բողոքով վիճարկել է բացառապես Ա.Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով վերաորակելու հանգամանքը` վերաքննիչ բողոքի եզրափակիչ մասում շարադրելով դրանից բխող իր պահանջը, այն է` ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն ու կայացնել նոր դատական ակտ` Ա. Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34– 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 235-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի մեղադրանքներով դատապարտելով ազատազրկման ձևով պատժի, ինչից հետևում է, որ մեղադրողի կողմից Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով ըստ էության չի վիճարկվել, որպիսի նկատառումներից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածով ամրագրված օրենսդրական պահանջը (Վերաքննիչ դատարանում գործի քննության սահմանները) այդ մասով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի հիմնավորվածության հարցին չի անդրադառնում:
28. Վերաքննիչ դատարանը, սույն որոշման պատճառաբանական մասում շարադրված հիմնավորումներով, գտնում, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Կարապետյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով Առաջին ատյանի դատարանի 2013թ. օգոստոսի 01-ի դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, այն կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նյութական կամ դատավարական նորմերի այնպիսի խախտումներ թույլ չեն տրվել, որոնք ազդել են, կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ուստի այն պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ մեղադրողի և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքները` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394 հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը


Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի օգոստոսի 01-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Աշոտ Հայկի Կարապետյան` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ` գործով մեղադրող Մ.Ալեքսանյանի և ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պաշտպան Հ.Անանյանի վերաքննիչ բողոքները` մերժել:
2. Ամբաստանյալ Աշոտ Հայկի Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ