Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0033/01/13
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը
/այսուհետ նաև՝ Դատարան/,

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,
քարտուղարությամբ` Փ․ Առաքելյանի, Ֆ․ Հարությունյանի,

մասնակցությամբ`

հանրային մեղադրող,
Հայաստանի Հանրապետության
/այսուհետ նաև` ՀՀ/ դատախազության
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազության
դատախազ Հ․ Ղարիբյանի,

վարույթի մասնավոր մասնակիցներ՝

պաշտպան Մ․ Աղաբեկյանի,

տուժող Գ․ Փարոյանի,

2024թ. հունվարի 12-ին Երևանում,

դռնբաց դատական նիստում, մեղադրյալի բացակայությամբ վարույթ իրականացնելով` հեռակա կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանի
/ծնված 1986թ․ ապրիլի 10-ին, Երևան քաղաքում, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում չդատված, բնակվել է Երևան քաղաքի Ռոստոմյան թիվ 56 տանը,
մեղադրվում է երեք դրվագ՝ 2003թ․ ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի /այսուհետ նաև՝ ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգիրք/ 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեկ դրվագ՝ 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, երեք դրվագ՝ 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
անազատության մեջ է եղել 2012թ․ սեպտեմբերի 6-ից մինչև 2014թ․ սեպտեմբերի 5-ը/՝

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1․ Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը․
1․1․ 2012թ․ սեպտեմբերի 6-ին, ժամը 10։00-ին Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանը բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչություն և նույն օրը ձերբակալվել է։ /հատոր 1, գ․թ․ 80, 115-117/
1․2․ Նախաքննության մարմնի 2012թ․ սեպտեմբերի 9-ի որոշմամբ Սերգեյ Ափոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարքների կատարման համար։ /հատոր 1, գ․թ․ 174-177/
1․3․ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012թ․ սեպտեմբերի 9-ի որոշմամբ մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2 /երկու/ ամիս ժամկետով՝ մինչև 2012թ․ նոյեմբերի 6-ը։ /հատոր 1, գ․թ․ 183-188/
1․4․ Նախաքննության մարմնի 2012թ․ հոկտեմբերի 6-ի որոշմամբ մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցվել է և այդ մասով քրեական գործի վարույթը կարճվել է՝ կաշառք տալու մասին իրավապահ մարմիններին կամավոր հայտնելու հիմքով։ /հատոր 1, գ․թ․ 249-251/
1․5․ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012թ․ նոյեմբերի 1-ի որոշմամբ մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարացվել է 2 /երկու/ ամիս ժամկետով՝ մինչև 2013թ․ հունվարի 6-ը։ /հատոր 2, գ․թ․ 134-138/
1․6․ Նախաքննության մարմնի 2012թ․ դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել երկու դրվագ՝ ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեկ դրվագ՝ 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, երեք դրվագ՝ 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների կատարման համար։ /հատոր 2, գ․թ․ 196-201/
1․7․ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012թ․ դեկտեմբերի 26-ի և 2013թ․ մարտի 1-ի որոշումներով մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը յուրաքանչյուր անգամ երկարացվել է 2 /երկու/ ամսով։ /հատոր 2, գ․թ․ 209-213, 265-2657/
1․8․ Նախաքննության մարմնի 2013թ․ մարտի 5-ի որոշմամբ մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել երեք դրվագ՝ ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեկ դրվագ՝ 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, երեք դրվագ՝ 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հետևյալ հանցավոր արարքների կատարման համար․ «որ նա խարդախությամբ հափշտակել է Գագիկ Փարոյանին պատկանող` Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցի 11 շենքի թիվ 17 հասցեում գտնվող բնակարանը, բացի այդ կեղծել և անձամբ օգտագործել է իրավունք վերապահող և պաշտոնական փաստաթղթեր, դրանց օգտագործմամբ խարդախությամբ հափշտակել է ուրիշի առանձնապես խոշոր չափերով գույքը, ինչպես նաև կատարել է ուրիշի առանձնապես խոշոր չափերով գույքի խարդախությամբ հափշտակելու փորձ։
Այսպես.
Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանը 2010թ. հուլիս ամսվա ընթացքում չարաշահելով իր աներ Գագիկ Հովհաննեսի Փարոյանի վստահությունը, կուտակած պարտքերը մարելու և ձեռնարկատիրական գործունեություն ծավալելու նպատակով խնդրել է Գ. Փարոյանին նրան պատկանող` Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցի 11 շենքի թիվ 17 հասցեում գտնվող բնակարանը գրավադնել։ Վերջինս տվել է իր համաձայնությունը, ապա 2010թ. հուլիսի 09-ին Երևան քաղաքի «Շենգավիթ» նոտարական գրասենյակում Ս. Ափոյանին հիշյալ բնակարանը տնօրինելու, տիրապետելու, իր նախընտրած պայմաններով վաճառելու, իր հայեցողությամբ գրավադնելու և մի շարք այլ գործողություններ կատարելու լիազորություն է տվել։
2010թ. հուլիսի 17-ին Ս. Ափոյանը Երևան քաղաքի «Շենգավիթ» նոտարական գրասենյակում իրեն լիազորող Գ. Փարոյանի ամուսնացած լինելու հանգամանքը թաքցնելով, իրականությանը չհամապատասխանող հայտարարություն է արել այն մասին, թե Գ. Փարոյանն ամուսնացած չէ, ապա Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցի 11 շենքի թիվ 17 հասցեում գտնվող բնակարանը` գրավադնելու փոխարեն, Գ. Փարոյանից գաղտնի, ձևական առուվաճառքի պայմանագրով` 18.000.000 ՀՀ դրամ վաճառել է Երևան քաղաքի Ադամյան փողոցի 14 շենքի թիվ 7 բնակարանի բնակիչ Սամվել Շարբաթյանին և խարդախությամբ հափշտակել է նշված գումարը։
Այսինքն Ս․ Ափոյանը կատարել է ՀՀ քր․ օր-ի 178 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործություն:
Բացի այդ, Ս. Ափոյանը 2012 թվականի մայիսին «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպության առանձնապես խոշոր չափերով գույքը խաբեությամբ հափշտակելու դիտավորությամբ, կեղծել է Կոտայքի մարզի Արգել գյուղի 2-րդ փողոցի 2-րդ փակուղու թիվ 4/1 տան նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, նույն տան նկատմամբ գրանցված իրավունքների և սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, դրանցում գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել է իր տվյալները, ներկայացրել վարկային կազմակերպություն, որի հիման վրա իր ծանոթ Վաչագան Գրիգորյանի անվամբ 2012 թվականի մայիսի 8-ին ստացել է 4.400.000 ՀՀ դրամ վարկ և հափշտակել այն։
Այսինքն Ս․ Ափոյանը կատարել է ՀՀ քր․ օր-ի 178 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն:
Այնուհետև, Սերգեյ Ափոյանը դարձյալ «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպության առանձնապես խոշոր չափերով գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, կեղծել է Երևան քաղաքի Վ. Համբարձումյան փողոցի 41-րդ տան նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, անշարժ գույքի և դրա նկատմամբ գրանցված իրավունքների և սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, բնակելի տան շուկայական և լիկվիդացիոն արժեքների վերաբերյալ արձանագրությունը, դրանցում գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել իր ծանոթ Արմեն Բադալյանի տվյալները, ապա ներկայացրել վարկային կազմակերպություն և դրանց հիման վրա 2012 թվականի մայիսի 31-ին վերջինիս անվամբ ստացել է 17.446.820 ՀՀ դրամին համարժեք 43.000 ԱՄՆ դոլար և կրկին հափշտակել։
Այսինքն Ս․ Ափոյանը կատարել է ՀՀ քր․ օր-ի 178 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն:
Բացի այդ, նույն դիտավորությամբ ու նկարագրված եղանակով կեղծել է Երևան քաղաքի Կորյունի 1-ին նրբանցքի 10-րդ շենքի 8-րդ բնակարանի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, դրա նկատմամբ գրանցված իրավունքների և սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, որոնց մեջ գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել իր ծանոթ Մարինե Մելիքյանի տվյալները, ներկայացրել հիշյալ վարկային կազմակերպություն, և հափշտակելու նպատակով փորձել է ստանալ 16.343600 ՀՀ դրամին համարժեք 40.000 ԱՄՆ դոլար վարկ, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներով հանցանքն ավարտին չի հասցվել, քանի որ 2012 թվականի օգոստոսի 31-ին ՀՀ ԿԱ անշարժ գույքի կադաստրի Արաբկիրի սպասարկման գրասենյակում բացահայտվել է ներկայացված փաստաթղթերի կեղծ լինելու հանգամանքը, որի կապակցությամբ նույն օրը հաղորդում է ուղարկվել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն:»։ /հատոր 2, գ․թ․ 269-274/
1․9․ 2013թ. մարտի 22-ին թիվ 61204412 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանի, երեք դրվագ՝ ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեկ դրվագ՝ 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, երեք դրվագ՝ 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, 2013թ․ մարտի 25-ի որոշմամբ ընդունվել է դատավոր Գ․ Պողոսյանի վարույթ, 2013թ․ ապրիլի 4-ի որոշմամբ քրեական գործի դատական քննությունը նշանակվել է 2013թ․ ապրիլի 12-ին։ /հատոր 3, գ․թ․ 1-2, 21/
1․10․ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014թ․ հուլիսի 23-ի դատավճռով ճանաչվել է Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանի անմեղությունը երեք դրվագ՝ ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեկ դրվագ՝ 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում և Սերգեյ Ափոյանն արդարացվել է` նրա կատարած այդ արարքներում հանցակազմ չլինելու հիմքով։
Նույն դատավճռով Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանը մեղավոր է ճանաչվել երեք դրվագ՝ ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ և յուրաքանչյուր դրվագով դատապարտվել է ազատազրկման 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի ժամկետով, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2012թ. սեպտեմբերի 6-ից։
Ս. Ափոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը թողնվել է անփոփոխ։ /հատոր 5, գ․թ․ 88-98/
1․11․ Հիշյալ դատավճիռը Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Ա. Գևորգյանի կողմից բողոքարկվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։ /հատոր 6, գ․թ․ 1-19/
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014թ․ հոկտեմբերի 15-ի որոշմամբ հիշյալ բողոքը մերժվել է։ /հատոր 6, գ․թ․ 70-103/
1․12․ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014թ․ հոկտեմբերի 15-ի որոշումը ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Է. Բաբայանի կողմից բողոքարկվել է ՀՀ վճռաբեկ դատարան։ /հատոր 6, գ․թ․ 117-129/
1․12․ ՀՀ արդարադատության նախարարության «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի պետի տեղակալ Ա․ Հակոբյանի 2015թ․ փետրվարի 23-ի գրության համաձայն՝ Սերգեյ Ափոյանը 2014թ․ սեպտեմբերի 5-ին ազատվել է կալանքից՝ պատիժն ամբողջությամբ կրելով։ /հատոր 6, գ․թ․ 167/
1․13․ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2015թ․ հունիսի 5-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է: Ամբաստանյալ Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանի վերաբերյալ Դատարանի 2014թ․ հուլիսի 23-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014թ․ հոկտեմբերի 15-ի որոշումը բեկանվել են, քրեական գործն ուղարկվել է դատարան՝ նոր քննության: /հատոր 6, գ․թ․ 187-205/
1․14․ Թիվ ԵԿԴ/0033/01/13 քրեական գործը 2015թ․ նոյեմբերի 26-ին մակագրվել է դատավոր Մ․ Մարտիրոսյանին, 2015թ․ նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, 2015թ․ դեկտեմբերի 11-ի որոշմամբ քրեական գործի դատական քննությունը նշանակվել է 2015թ․ դեկտեմբերի 22-ին: Նույն որոշմամբ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
1․15․ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ․ հունվարի 14-ի որոշմամբ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը փոփոխվել է, որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը՝ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու պատճառով: Դատարանի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ քրեական գործի վարույթը կասեցվել է՝ ամբաստանյալ Ս․ Ափոյանի՝ դատից թաքնվելու պատճառով։
1․16․ 2023թ․ հունիսի 30-ին Դատարանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսելու և մեղադրյալի բացակայությամբ վարույթ իրականացնելու մասին, քանի որ 2021թ․ հունիսի 30-ին ընդունված և 2022թ․ հուլիսի 1-ի ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 483-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանվել է, որ մինչև 2022թ․ հուլիսի 1-ը կասեցված քրեական գործերով վարույթները մեկ տարվա ընթացքում քննիչի կամ դատարանի որոշմամբ վերսկսվում են և քննվում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով, իսկ մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանը քրեական վարույթին մասնակցելուց խուսափել է:
2․ Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները․
2.1. Տուժող Գագիկ Հովհաննեսի Փարոյանի ցուցմունքն այն մասին, որ 2010 թվականի ընթացքում իր փեսա Սերգեյ Ափոյանը բազմիցս դիմել է իրեն և խնդրել, որպեսզի թույլատրի իր բնակարանը գրավադնել բանկում, որպեսզի այդ եղանակով Սերգեյ Ափոյանը կարողանա վարկ վերցնել և լուծել իր ֆինանսական խնդիրները։ Սերգեյ Ափոյանն իրեն առաջարկել է նրա անվամբ տալ բնակարանի վերաբերյալ լիազորագիր, որպեսզի վերջինս զբաղվի գրավադրման հարցերով։
Նրա բազմաթիվ խնդրանքներից հետո ինքը համաձայնել է և Շենգավիթ վարչական շրջանի նոտարական գրասենյակում լիազորագիր է տվել Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցի թիվ 11 շենքի թիվ 17 բնակարանի վերաբերյալ, սակայն չի ընթերցել լիազորագրի բովանդակությունը և տեղյակ չի եղել, որ լիազորագրում նշվել է նաև բնակարանի առուվաճառք իրականացնելու լիազորության մասին։
2010 թվականի վերջերին պատահաբար տեղեկացել է, որ իր բնակարանն այլևս իր անվամբ չէ և բնակարանի սեփանակատեր է հանդիսանում Սամվել Շարբաթյանը։ Զրուցել է Սերգեյ Ափոյանի հետ, ով հայտնել է, որ բնակարանը չի կարողացել գրավադնել և այն ձևական առուվաճառքի պայմանագրով վաճառել է Սամվել Շարբաթյանին։ Հայտնել է նաև, որ շուտով Սամվել Շարբաթյանին կվերադարձնի գումարը և բնակարանը կրկին իրենը կլինի։
Մի քանի ամիս սպասելուց հետո, տեսնելով, որ որևէ փոփոխություն չի լինում, այդ մասին հայտնել է իրավապահ մարմիններին։
Իրեն պատճառված վնասն ամբողջությամբ վերականգնվել է, Սերգեյ Ափոյանից որևէ պահանջ չունի:
/դատական նիստի արձանագրություն հատոր 2, գ.թ. 108-109, 258-259/

2.2. Վկա Սամվել Գևորգի Շարբաթյանի ցուցմունքն այն մասին, որ 2010 թվականին ծանոթացել է Սերգեյ Ափոյանի հետ և խոսակցության ժամանակ Սերգեյ Ափոյանն իրեն ասել է, որ շտապ բնակարան է վաճառում։ Ւնքը հետաքրքրվել է գործարքի պայմաններով և տեսնելով բնակարանը՝ որոշել է գնել այն:
Նոտարական հաստատումով ձևակերպվել է առուվաճառքի պայմանագիր, որի մեջ նշվել է, որ բնակարանը պետք է ազատվի հինգ ամիս անց: Այդ ժամանակ Սերգեյ Ափոյանն իրեն ասել է, որ բնակարանը հինգ ամսից ինքը հետ կգնի, սակայն այդ խոսակցությունն ինքը լուրջ չի ընդունել: Հինգ ամիսը լրանալուց հետո զանգահարել է Սերգեյ Ափոյանին, որպեսզի վերջինս ազատի բնակարանը, սակայն նրանից տեղեկացել է, որ այդ բնակարանը պատկանում է նրա կնոջ ծնողներին, ովքեր գործարքից տեղյակ չեն եղել, ինչի պատճառով վեճ է առաջացել: Սերգեյ Ափոյանն իրեն խնդրել է վաճառել բնակարանը, ինչին ինքը համաձայնել է։ Այնուհետև Սերգեյ Ափոյանի խնդրանքով նշված բնակարանը հիփոթեքային պայմանագրով վաճառել է Գևորգ Միքայելյանին, իսկ գումարն ստացել է, ուստի որևէ վնաս չի կրել և որևէ պահանջ չունի:
/դատական նիստի արձանագրություն հատոր 2, գ.թ. 168-168/

2.3. Վկա Գևորգ Էդվարդի Միքայելյանի ցուցմունքն այն մասին, որ Սերգեյ Ափոյանը հանդիսանում է իր ընկերը, ինչպես նաև իր հարսանիքի քավորը: 2011 թվականի սկզբներին Սերգեյ Ափոյանը խնդրել է վարկային կազմակերպությունում հանդիսանալ վարկառու, քանի որ Սերգեյ Ափոյանը ցանկացել է բնակարանի ձևական հիփոթեքային պայմանագիր կնքել: Ինքը համաձայնվել է և «Էքսպրես կրեդիտ» վարկային կազմակերպություն է ներկայացրել Սերգեյ Ափոյանի կողմից տրամադրված փաստաթղթերը։ Բացի իրենից՝ համավարկառուներ են հանդիսացել նաև իր կինը, եղբայրը և Սերգեյ Ափոյանի փեսան։
2011թ․ մարտի 24-ին «Էքսպրես կրեդիտ» վարկային կազմակերպության հետ կնքել են անշարժ գույքի հիփոթեքի պայմանագիր, ինչի արդյունքում Սամվել Շարբաթյանը Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցի թիվ 11 շենքի թիվ 17 բնակարանը վաճառել է իրեն։
Ինքը նշված վարկից այլևս որևէ տեղեկություն չի ունեցել, բոլոր հարցերով զբաղվել է Սերգեյ Ափոյանը։ Որոշ ժամանակ անց տեղեկացել է, որ նշված բնակարանը պատկանում է Սերգեյ Ափոյանի կնոջ ծնողներին, մինչ այդ Սերգեյ Ափոյանն այն վաճառել է Սամվել Շարբաթյանին, որից հետո ցանկացել է հիփոթեքային պայմանագրի միջոցով վերադարձնել բնակարանը։
/դատական նիստի արձանագրություն հատոր 1, գ.թ. 106-107/

2.4. Վկա Արմեն Սեյրանի Բադալյանի ցուցմունքն այն մասին, որ 2012 թվականի գարնանը ծանոթացել է Սերգեյ Ափոյանի հետ։ Իրենց երկրորդ հանդիպման ժամանակ Սերգեյ Ափոյանն առաջարկել է իր անվամբ վարկ վերցնել՝ խոստանալով իրեն 800 /ութ հարյուր/ ԱՄՆ դոլար վճարել։ Համաձայնել է, քանի որ պարտքեր է ունեցել: Սերգեյ Ափոյանին տվել է իր անձնագիրն ու սոցիալական քարտը։
Որոշ ժամանակ անց, Սերգեյ Ափոյանի պահանջով վարկային կազմակերպություն է ներկայացրել Սերգեյ Ափոյանի կողմից տրված փաստաթղթերը, իսկ վարկային կազմակերպության աշխատակցի կողմից տրված հարցերին պատասխանել է այնպես, ինչպես Սերգեյ Ափոյանն է մինչ այդ իրեն ասել։
2012 թվականի մայիս ամսվա վերջերին Սերգեյ Ափոյանի պահանջով գնացել է նոտարական գրասենյակ, որտեղ ստորագրել է պայմանագիր, ապա Սերգեյ Ափոյանի և վերջինիս ընկեր Մուշեղի հետ գնացել են վարկային կազմակերպություն, որտեղից Մուշեղի ներկայությամբ ստացել է 43․000 /քառասուներեք հազար/ ԱՄՆ դոլար գումար և այն տվել Սերգեյ Ափոյանին։
Որոշ ժամանակ անց դատական գործընթացներ են սկսվել, ուստի այդ գումարը Սերգեյ Ափոյանի հետ միասին մուծել են։
/դատական նիստի արձանագրություն հատոր 1, գ.թ. 136-137, 231/

2.5. Վկա Էմմա Սուրիկի Սարգսյանի ցուցմունքն այն մասին, որ իր ամուսին Գագիկ Փարոյանը 2010 թվականի ամռանն իրեն հայտնել է, որ իրենց դստեր ամուսին Սերգեյ Ափոյանը բազմիցս դիմել և խնդրել է, որպեսզի ֆինանսական խնդիրները լուծելու նպատակով իրենց բնակարանը գրավադնի բանկում, ինչին իր ամուսինը համաձայնել է և Շենգավիթ վարչական շրջանի նոտարական գրասենյակում, առանց ընթերցելու լիազորագիր է տվել:
Որոշ ժամանակ անց ինքը հետաքրքրվել է Սերգեյ Ափոյանից, թե արդյոք բնակարանը գրավադրել է, ինչին վերջինս պատասխանել է, որ մի քանի բանկերում մերժել են և պետք է այլ բանկեր դիմի:
2010 թվականի վերջերին ինքն ու ամուսինը երբ ցանկացել են վճարել են բնակարանի գույքահարկը՝ պատահաբար տեղեկացել են, որ բնակարանն այլևս իրենցը չէ և բնակարանի սեփականատեր է հանդիսանում Սամվել Շարբաթյանը: Սերգեյ Ափոյանն իրենց հայտնել է, որ բնակարանը չի կարողացել գրավադնել և այն ձևական առուվաճառքի պայմանագրով վաճառել է Սամվել Շարբաթյանին: Սերգեյ Ափոյանը հայտնել է նաև, որ շուտով Սամվել Շարբաթյանին գումարը կվերադարձնի և նա բնակարանը կվերադարձնի իրենց:
2011 թվականին «Էքսպրես կրեդիտ» վարկային կազմակերպությունից ստացել են գրություն և տեղեկացել, որ բնակարանը հիփոթեքային պայմանագրով վաճառվել է Գ․ Միքայելյանին, վերջինս չի կատարել վճարումները և բնակարանը դրվել է աճուրդի։ Այդ ժամանակ Սերգեյ Ափոյանը կրկին փորձել է հանգստացնել իրենց՝ հայտնելով, որ ամեն ինչ կարգին է, Գ․ Միքայելյանը հանդիսանում է իր սանիկը, ինքը կկատարի վճարումները, որից հետո բնակարանը Գ․ Միքայելյանը կնվիրաբերի Գ․ Փարոյանին։
Մի քանի ամիս սպասելուց հետո, տեսնելով, որ որևէ փոփոխություն չկա՝ այդ մասին հայտնել է իրավապահ մարմիններին։
/դատական նիստի արձանագրություն հատոր 2, գ․թ․ 110-111, 223/

2.6. Վկա Վաչագան Ալբերտի Գրիգորյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ 2012 թվականի ապրիլին իրեն դիմել է իր ծանոթ Սերգեյ Ափոյանը և խնդրել իր անվամբ վարկ ձևակերպել՝ խոստանալով վարկը վերցնելու դեպքում 200 /երկու հարյուր/ ԱՄՆ դոլար տալ իրեն որպես շնորհակալություն։ Սերգեյ Ափոյանն իրեն հայտնել է, որ պետք է բնակարան գրավադնի, իրենից պահանջել է անձնագիրը և ասել, որ գումարը ձեռնարկատիրական գործունեություն սկսելու համար է։
2012թ․ մայիսի 8-ին Սերգեյ Ափոյանի հետ գնացել են վարկային կազմակերպություն։ Ճանապարհին Սերգեյ Ափոյանն իրեն սովորեցրել է, որ եթե վարկային կազմակերպությունում հարցեր տան, ապա պատասխանի, որ վարկի գումարով տաքսի ծառայության համար նոր ավտոմեքենաներ պետք է գնի, սակայն վարկային կազմակերպությունում բոլոր հարցերին պատասխանել է Սերգեյ Ափոյանը, որից հետո գնացել են նոտարական գրասենյակ, ստորագրել պայմանագիրը, ապա վարկային կազմակերպությունից ստացել է գումարը և այն տվել Սերգեյ Ափոյանին։
/դատական նիստի արձանագրություն հատոր 1, գ.թ. 143-146/

2.7. Վկա Մարինե Վալերիի Մելիքյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ 2012 թվականի ամռանն իր ծանոթ Սերգեյ Ափոյանը խնդրել է իրեն իր անվամբ վարկ ձևակերպել՝ հավաստիացնելով, որ որևէ խնդիր չկա, ընդամենը Սերգեյ Ափոյանի փոխարեն ինքը պետք է հանդիսանա բնակարանի սեփականատեր։ Ինքը համաձայնվել է և մի քանի օր անց Սերգեյ Ափոյանի հետ գնացել է «Ֆաստ կրեդիտ» վարկային կազմակերպություն և ներկայացրել են փաստաթղթերի փաթեթ, որն ինքը չի տեսել։
Վարկային կազմակերպության աշխատակցի կողմից տրված հարցերին ինքը չի կարողացել հստակ պատասխանել և այդ հարցերին պատասխանել է Սերգեյ Ափոյանը։
2012թ․ օգոստոսի 31-ին Սերգեյ Ափոյանի հետ գնացել է նոտարական գրասենյակ, որտեղ Սերգեյ Ափոյանը և վարկային կազմակերպության աշխատակիցը մտել են նոտարի աշխատասենյակ, ապա որոշ ժամանակ անց դուրս են եկել: Սերգեյ Ափոյանն իրեն ճանապարհել է տուն՝ ասելով, որ վարկը չի ստացվում և ինքը բոլոր հարցերը կկարգավորի։
2012թ․ սեպտեմբերի 2-ին իրենց բնակարան են այցելելու երկու անձինք, ներկայացել որպես Արաբկիր վարչական շրջանի դատախազության աշխատակիցներ, ապա իրեն հրավիրել են դատախազություն, որտեղ ինքը տեղեկացել է, որ Սերգեյ Ափոյանի կողմից վարկային կազմակերպություն ներկայացրած փաստաթղթերը կեղծ են եղել։
/դատական նիստի արձանագրություն հատոր 1, գ․թ․ 111-114, 160-161/

2.8. Վկա Մուշեղ Սուրենի Գասպարյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ Սերգեյ Ափոյանը հանդիսանում է իր մանկության ընկերը։ 2012 թվականի գարնանը վերջինիս պարտքով գումար է տվել և երբ պահանջել է վերադարձնել իր պարտքը՝ նա պատասխանել է, որ վարկ պետք է ստանա և ստանալուն պես պարտքը կվերադարձնի։ Երբ կրկին զանգահարել է Սերգեյ Ափոյանին՝ վերջինս հայտնել է, որ այդ օրը պետք է վարկ ստանա և առաջարկել է միասին գնալ վարկային կազմակերպություն։ Արշակունյաց պողոտայում իրենք հանդիպել են Սերգեյ Ափոյանի ծանոթին։ Սերգեյ Ափոյանն իրեն և այդ տղային խնդրել է մտնել վարկային կազմակերպություն և ստանալ գումարը, իսկ նա իրենց կսպասի այդ վայրում։
Վարկային կազմակերպությունում Սերգեյ Ափոյանի ծանոթը ստացել է վարկի գումարը, ապա միասին իր ավտոմեքենայով դուրս են եկել Արշակունյաց պողոտա, որտեղ հանդիպել են Սերգեյ Ափոյանին և վարկ ստացող երիտասարդը Սերգեյ Ափոյանին է տվել վարկի գումարը։
/դատական նիստի արձանագրություն հատոր 1, գ․թ․ 147-148, 212, հատոր 2, գ․թ․ 247-248/

2.9. Մեղադրյալ Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ ինքը Գ. Փարոյանին խաբելու և նրա բնակարանը հափշտակելու մտադրություն չի ունեցել։ Գ. Փարոյանի կողմից բնակարանի լիազորագիրը տալուց հետո ցանկացել է այն գրավադնել բանկում, սակայն այդ գործընթացի համար պահանջվել է մոտ մեկ ամիս ժամանակ, իսկ գումարն իրեն շտապ է հարկավոր եղել։ Այդ պատճառով Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցի 11 շենքի թիվ 17 հասցեում գտնվող բնակարանը վաճառել է Սամվել Շարբաթյանին՝ վերջինիս հետ պայմանավորվելով, որ հինգ ամիս անց պարտքի գումարը վերադարձնելուց հետո բնակարանի սեփականության իրավունքի վերաձևակերպումներ կկատարեն:
Քանի որ պայմանավորված ժամկետում չի կարողացել վերադարձնել Ս. Շարբաթյանից վերցրած գումարները, բնակարանի կորուստը կանխելու նպատակով որոշել է հիշյալ բնակարանը հիփոթեքային պայմանագրով ձևակերպել իր սանիկ Գևորգ Միքայելյանի անվամբ, հետագայում կատարել բանկային վճարումները, որից հետո բնակարանի սեփականության իրավունքը փոխանցել Գ. Փարոյանին։
Գ. Միքայելյանը համաձայնվել է, ինչից հետո «էքսպրես կրեդիտ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպության, Ս. Շարբաթյանի, Գ. Միքայելյանի, ինչպես նաև համավարկառուներ Բ. Միքայելյանի, Գ. Դավթյանի և Է. Սարգսյանի միջև կնքվել է անշարժ գույքի առուվաճառքի, հիփոթեքի պայմանագիր:
Սկզբնական շրջանում ինքը ժամանակին կատարել է վարկի մարումները, սակայն հետագայում առաջացած ֆինանսական խնդիրների պատճառով չի կարողացել վճարում կատարել:
«Ֆաստ կրեդիտ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպությունից նույնպես գումար հափշտակելու մտադրություն չի ունեցել, Գ․ Փարոյանի բնակարանի վարկի գումարը մարելու նպատակով մտադրվել է վարկ վերցնել և քանի որ վարկ ձևակերպելու համար իրենից պահանջել են գրավի առարկա, իսկ իր անվամբ որևէ անշարժ գույք չի եղել գրանցված, այդ նպատակով պատրաստել է կեղծ փաստաթղթեր, դրանք օգտագործելով՝ ներկայացրել է «Ֆաստ կրեդիտ» վարկային կազմակերպություն:
Առաջին մեծ գումարը, որը ձևակերպվել է իր ծանոթ Արմեն Բադալյանի անվամբ, ստանալուց հետո մտադրվել է վճարել «Էքսպրես կրեդիտ» վարկային կազմակերպության գումարը և կանխել Գ. Փարոյանի բնակարանի կորուստը, սակայն Գ. Փարոյանի կինը՝ էմմա Սարգսյանը չի համաձայնվել գումարը մաս-մաս վճարելու տարբերակին և վերջնական համաձայնության չգալով՝ այդպես էլ վճարում չի կատարվել:
Այնուհետև մտադրվել է ամբողջությամբ մարել վարկի գումարը, կրկին կեղծ փաստաթղթեր պատրաստելու և օգտագործելու միջոցով փորձել է իր ծանոթ Մարինե Մելիքյանի անվամբ վարկ ստանալ նույն վարկային կազմակերպությունից, սակայն վարկը չի տրամադրվել, քանի որ պարզվել է փաստաթղթերի կեղծ լինելու հանգամանքը:
/դատական նիստի արձանագրություն հատոր 1, գ․թ․ 119-123, 179, 247-248, հատոր 2, գ․թ․ 115-120, 178-178, 203-204, 276-277/

2․10․ Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, Սերգեյ Ափոյանի կողմից Վաչագան Գրիգորյանի, Արմեն Բադալյանի և Մարինե Մելիքյանի անվամբ «Ֆաստ կրեդիտ» վարկային կազմակերպություն ներկայացված, Կոտայքի մարզի Արգել գյուղի թիվ 2 փողոցի թիվ 2 փակուղու թիվ 4/1 տան նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, նույն տան նկատմամբ գրանցված իրավունքների և սահմանափակումների վերաբերյալ միասնականը տեղեկանքը, Երևան քաղաքի Վ․ Համբարձումյան փողոցի թից 41 տան նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, անշարժ գույքի և դրա նկատմամբ գրանցված իրավունքների և սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, բնակելի տան շուկայական և լիկվիդացիոն արժեքների վերաբերյալ արձանագրությունը և Երևան քաղաքի Կորյունի թիվ 1 նրբանցքի թիվ 10 շենքի թիվ 8 բնակարանի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, դրա նկատմամբ գրանցված իրավունքների և սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը։
/դատական նիստի արձանագրություն հատոր 1, գ․թ․ 12-78, հատոր 2, գ․թ․ 280-281/
3․ Դատարանի փաստական վերլուծությունները
3․1․ Պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում գնահատելով հետազոտված ապացույցները վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը` հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` Դատարանը գտնում է, որ դրանք արժանահավատ են, հաստատվում են քրեական գործի քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների համակցությամբ:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, առաջին դրվագով՝ ուրիշի գույքի առանձնապես խոշոր՝ 18․000․000 /տասնութ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարի չափով հափշտակություն կատարելն ապացուցված է, նրա այդ արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
Ապացուցված է նաև մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, երկրորդ դրվագով՝ուրիշի գույքի խոշոր՝ 4․400․000 /չորս միլիոն չորս հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով հափշտակություն կատարելը, նրա այդ արարքը՝ այն կատարելու պահին գործած ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքով ճիշտ է որակված, համապատասխանել է ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Այդ դրվագով՝ Սերգեյ Ափոյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, իրավունք վերապահող փաստաթուղթ կեղծելը նույնպես ապացուցված է, այդ արարքը ճիշտ է որակված, համապատասխանում է ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ապացուցված է նաև Սերգեյ Ափոյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, երրորդ դրվագով՝ ուրիշի գույքի առանձնապես խոշոր՝ 17․446․820 /տասնյոթ միլիոն չորս հարյուր քառասունչորս հազար ութ հարյուր քսան/ ՀՀ դրամ գումարի չափով հափշտակություն կատարելը, նրա այդ արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Այդ դրվագով՝ Սերգեյ Ափոյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, իրավունք վերապահող փաստաթուղթ կեղծելը նույնպես ապացուցված է, այդ արարքը ճիշտ է որակված, համապատասխանում է ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ապացուցված է նաև մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ուրիշի գույքի առանձնապես խոշոր՝ 16․343․600 /տասնվեց հազար երեք հարյուր քառասուներեք հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարի չափով հափշտակության փորձ կատարելը, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Այդ դրվագով՝ Սերգեյ Ափոյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, իրավունք վերապահող փաստաթուղթ կեղծելը նույնպես ճիշտ է որակված, նրա այդ արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի կողմից կատարված վերոհիշյալ հանցագործություններից՝ հափշտակության առաջին դրվագի մասով մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում տուժողին պատճառված վնասը կամովին հատուցելը, իսկ մնացած հանցագործություններից յուրաքանչյուրի մասով մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ բավարար տեղեկություններ Դատարանին չեն ներկայացվել:
4․ Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանը 2010թ. հուլիս ամսվա ընթացքում չարաշահելով իր կնոջ հոր՝ Գագիկ Հովհաննեսի Փարոյանի վստահությունը, կուտակած պարտքերը մարելու և ձեռնարկատիրական գործունեություն ծավալելու նպատակով խնդրել է Գ. Փարոյանին՝ նրան պատկանող, Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցի 11 շենքի թիվ 17 հասցեում գտնվող բնակարանը գրավադնել։ Վերջինս տվել է իր համաձայնությունը, ապա 2010թ. հուլիսի 9-ին Երևան քաղաքի «Շենգավիթ» նոտարական գրասենյակում Ս. Ափոյանին հիշյալ բնակարանը տնօրինելու, տիրապետելու, իր նախընտրած պայմաններով վաճառելու, իր հայեցողությամբ գրավադնելու և մի շարք այլ գործողություններ կատարելու լիազորություն է տվել։
2010թ. հուլիսի 17-ին Ս. Ափոյանը Երևան քաղաքի «Շենգավիթ» նոտարական գրասենյակում, իրեն լիազորող Գ. Փարոյանի ամուսնացած լինելու հանգամանքը թաքցնելով՝ իրականությանը չհամապատասխանող հայտարարություն է արել այն մասին, թե Գ. Փարոյանն ամուսնացած չէ, ապա՝ Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցի 11 շենքի թիվ 17 հասցեում գտնվող բնակարանը գրավադնելու փոխարեն, Գ. Փարոյանից գաղտնի, ձևական առուվաճառքի պայմանագրով` 18.000.000 /տասնութ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարով վաճառել է Երևան քաղաքի Ադամյան փողոցի 14 շենքի թիվ 7 բնակարանի բնակիչ Սամվել Շարբաթյանին և խարդախությամբ հափշտակել է նշված գումարը։ Հետագայում նշված գումարն ամբողջությամբ վերադարձրել է Սամվել Շարբաթյանին, իսկ բնակարանը վերադարձրել է Գագիկ Փարոյանին, այսինքն տուժողին պատճառված վնասն ամբողջությամբ վերականգնվել է:
Բացի այդ, Ս. Ափոյանը 2012 թվականի մայիսին «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպության՝ խոշոր չափերով գույքը խաբեությամբ հափշտակելու դիտավորությամբ կեղծել է Կոտայքի մարզի Արգել գյուղի 2-րդ փողոցի 2-րդ փակուղու թիվ 4/1 տան նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, նույն տան նկատմամբ գրանցված իրավունքների և սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, դրանցում գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել է իր տվյալները և ներկայացրել վարկային կազմակերպություն, ինչի հիման վրա իր ծանոթ Վաչագան Գրիգորյանի անվամբ 2012 թվականի մայիսի 8-ին ստացել է 4.400.000 /չորս միլիոն չորս հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումար վարկ և հափշտակել այն։
Այնուհետև, դարձյալ «Ֆասթ կրեդիտ կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպության առանձնապես խոշոր չափերով գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ Սերգեյ Ափոյանը կեղծել է Երևան քաղաքի Վ. Համբարձումյան փողոցի թիվ 41 տան նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, անշարժ գույքի և դրա նկատմամբ գրանցված իրավունքների և սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, բնակելի տան շուկայական և լիկվիդացիոն արժեքների վերաբերյալ արձանագրությունը, դրանցում գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել իր ծանոթ Արմեն Բադալյանի տվյալները, ապա ներկայացրել վարկային կազմակերպություն, դրանց հիման վրա 2012թ․ մայիսի 31-ին Արմեն Բադալյանի անվամբ ստացել է 17.446.820 /տասնյոթ միլիոն չորս հարյուր քառասունչորս հազար ութ հարյուր քսան/ ՀՀ դրամ գումարին համարժեք 43.000 /քառասուներեք հազար/ ԱՄՆ դոլար և հափշտակել այն։
Բացի այդ, նույն դիտավորությամբ ու նկարագրված եղանակով Սերգեյ Ափոյանը կեղծել է Երևան քաղաքի Կորյունի թիվ 1 նրբանցքի թիվ 10 շենքի թիվ 8 բնակարանի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, դրա նկատմամբ գրանցված իրավունքների և սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, որոնց մեջ գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել իր ծանոթ Մարինե Մելիքյանի տվյալները, ներկայացրել հիշյալ վարկային կազմակերպություն և հափշտակելու նպատակով փորձել է ստանալ 16.343․600 /տասնվեց հազար երեք հարյուր քառասուներեք հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամին համարժեք 40.000 /քառասուն հազար/ ԱՄՆ դոլար վարկ, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներով հանցանքն ավարտին չի հասցրել, քանի որ 2012թ․ օգոստոսի 31-ին ՀՀ ԿԱ անշարժ գույքի կադաստրի Արաբկիրի սպասարկման գրասենյակում բացահայտվել է ներկայացված փաստաթղթերի կեղծ լինելու հանգամանքը և այդ մասին նույն օրը հաղորդում է ուղարկվել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն։
5․ Պատճառաբանական մաս
5․1․ Դատապարտված մեղադրյալի՝ պատժի ենթակա լինելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված հանցանքը կատարելու ժամանակ է համարվում գործողությունը կամ անգործությունը կատարելու պահը՝ անկախ հետևանքներն առաջանալու պահից: (…)»:
Նույն օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի:
2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռևս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ։(…)
6. Պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և միաժամանակ մասնակիորեն խստացնող օրենքը սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը:»։
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
Նույն օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(…)
4. Եթե հանցագործությունների համակցությունն ընդգրկում է դիտավորությամբ կատարված ծանր հանցանք, ապա ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Գումարելիս ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 15 տարին: (…)»։
Նույն օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
«(…)3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց,(…)»։
ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.(…)
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը: (…)
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք: Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից։
4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից կամ դատից: Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից՝ քսան տարի, և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ:(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտվելուն հաջորդող օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) 5 տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքի դեպքում. (…)
7. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից: Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից: Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանքն ավարտվելու օրվանից անցել է 15 տարի, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտվելու օրվանից՝ 25 տարի, և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի համաձայն՝
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`(…)
12) անձը Հայաuտանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատաuխանատվությունից(…)»:
ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող վկայական կամ պաշտոնական այլ փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակներով կեղծ կնիքներ, դրոշմներ, ձևաթղթեր, տրանսպորտային միջոցների հաշվառման համարանիշներ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակերպության, առևտրային կամ այլ կազմակերպության, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աուդիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիազորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելը՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելը կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևաթուղթ պատրաստելը կամ իրացնելը, ինչպես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:(…)»։
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է նաև, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները: Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով: Այսինքն` այն դեպքում, երբ անձը համաձայն չէ վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական գործի հարուցումը մերժելուն, իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն և գործի վարույթը կարճելուն՝ նրան պետք է հնարավորություն ընձեռվի դատական քննության միջոցով հասնելու իր անմեղության ապացուցմանը:
Այն դեպքում, երբ անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը լրանում է գործի դատական քննության փուլում, այդ հիմքով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ընթացակարգի իրականացման պարտականությունը կրում է դատարանը: Ընդ որում, դատական քննությունը ենթադրում է վարույթն ինչպես առաջին ատյանի, այնպես էլ վերաքննիչ ու վճռաբեկ դատարաններում (ՀՀ քրեական դատավարության նախորդ օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի և 6-րդ մասի մանրամասն վերլուծությունը mutatis mutandis տե՛ս Անահիտ Սաղաթելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ5/0022/01/10 որոշումը, Սիրաժ Ղամբարյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0055/01/11 որոշումը, Հրանտ Մազմանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0121/11/14 որոշումը):
Վերոնշյալ քրեաիրավական նորմերի վերլուծությունից հետևում է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին կետով, ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված արարքները դիտավորյալ հանցագործություններ են, դրանցից յուրաքանչյուրի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի ժամկետը չի գերազանցում երկու տարին, ուստի քննարկվող արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին:
Մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանն իրեն մեղսագրվող վերոհիշյալ հանցագործությունները, ինչպես նաև երկու դրվագ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով, մեկ դրվագ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, մեկ դրվագ՝ 46-255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված միջին ծանրության և ծանր հանցագործությունները կատարել և ավարտել է 2012թ. օգոստոսի 31-ին։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության համար յուրաքանաչյուր դրվագով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու` ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված վաղեմության ժամկետներն անցել են։ Հետևաբար մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանը երեք դրվագներից յուրաքանչյուրով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքների կատարման համար ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու պատճառաբանությամբ:
5․2․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 17-րդ կետի համաձայն՝
«(․․․)17) հափշտակության, պատճառած գույքային վնասի կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ ստացված գույքի կամ օգուտի չափերը` սույն օրենսգրքում հափշտակված գույքի, պատճառված գույքային վնասի, հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված կամ ստացված գույքի կամ օգուտի մանր չափ է համարվում 500.000 Հայաստանի Հանրապետության դրամը չգերազանցող գումարը (արժեքը), խոշոր չափ է համարվում 5 միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամը չգերազանցող գումարը (արժեքը), առանձնապես խոշոր չափ է համարվում 5 միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամը գերազանցող գումարը (արժեքը), բացառությամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերի(․․․)»։
ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«(․․․)4. Սույն գլխում զգալի չափ է համարվում հանցագործության պահին Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երեսնապատիկից հինգհարյուրապատիկը չգերազանցող գումարը (արժեքը), իսկ գողության միջոցով հափշտակություն կատարելու պահին` Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկից հինգհարյուրապատիկը չգերազանցող գումարը (արժեքը):
Սույն գլխում և սույն օրենսգրքի 216-րդ հոդվածում խոշոր չափ է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից երեքհազարապատիկը չգերազանցող գումարը (արժեքը):
Սույն գլխում և սույն օրենսգրքի 216-րդ հոդվածում առանձնապես խոշոր չափ է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երեքհազարապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը):»։
Նույն օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
2. Խարդախությունը, որը կատարվել է՝
1) մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ,
1.1) պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով,
2) խոշոր չափերով,
(․․․)
5) կաշառք ստանալու պատրվակով`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
3. Խարդախությունը, որը կատարվել է՝
1) առանձնապես խոշոր չափերով,
2) կազմակերպված խմբի կողմից`
(․․․)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակությունը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
2. Խարդախությունը, որը կատարվել է՝
1) մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ,
2) իշխանական կամ ծառայողական լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն օգտագործելով կամ
3) խոշոր չափերով՝
պատժվում է տուգանքով` քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
3. Խարդախությունը, որը կատարվել է՝
1) հանցավոր կազմակերպության կողմից,
2) պատմական, գեղարվեստական կամ մշակութային առանձնակի արժեք ունեցող առարկա հափշտակելով կամ
3) առանձնապես խոշոր չափերով՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով:
5․2․1․ ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում խարդախության համար։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում վերոհիշյալ արարքի համար՝ խոշոր չափերով գույքի դեպքում:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում վերոհիշյալ արարքի համար՝ առանձնապես խոշոր չափերով գույքի դեպքում:
Մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանին մեղադրանք է առաջադրվել ի թիվս այլ հանցանքների, երկրորդ դրվագով՝ ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու համար, հաստատված համարելով, որ Սերգեյ Ափոյանը «Ֆաստ կրեդիտ կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպությունից 2012թ․ մայիսի 8-ին հափշտակել է 4․400․000 /չորս միլիոն չորս հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով գումար, ինչը հաստատվել է դատական քննությամբ:
Դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանի վերոհիշյալ արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված՝ միջին ծանրության հանցագործության հատկանիշներին, քանի որ նշված գումարը հանդիսանում է խոշոր չափ։
5․2․2․ Դատարանը գտնում է, որ դատապարտված մեղադրյալն իր կատարած վերոհիշյալ հանցանքներից յուրաքանչյուրի համար ենթակա է պատժի, քանի որ դրան խոչընդոտող որևէ հանգամանքի վերաբերյալ տեղեկություններ Դատարանին չեն ներկայացվել:
5․3․ Քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է ծառայի սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը, հանցագործությունների կանխմանը։ Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման սկզբունքը՝ պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների և չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական օրենքով նախատեսված՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատվում են միայն ապացույցների հիման վրա: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս՝ հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձի մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատժի անհատականացումը լուրջ երաշխիք է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված` պատժի նպատակների իրականացման համար:
Մեջբերվածի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել նաև թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11 գործերով կայացված որոշումներում, որոնց համաձայն՝ պատժի արդարացիությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոց պատժի համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար՝ պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
Պատիժ նշանակելուն վերաբերելի վերոհիշյալ հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
5․3․1․ Դատարանն արձանագրում է, որ Սերգեյ Ափոյանի կողմից երկրորդ դրվագով կատարված արարքն որպես խարդախություն խոշոր չափերով՝ համապատասխանում է ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներին, որի սանկցիան որպես պատիժ նախատեսում է տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկում` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի սանկցիան որպես պատիժ նախատեսում է տուգանք` քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, հանրային աշխատանքներ՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, ազատազրկում` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի սանկցիան որպես պատիժ նախատեսում է ազատազրկում՝ չորսից ութ տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետի սանկցիան որպես պատիժ նախատեսում է ազատազրկում՝ չորսից ութ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 121-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցագործության արդյունքում ուղղակի կամ անուղղակի առաջացած կամ ստացված գույքը, այդ գույքի օգտագործումից ստացված եկամուտը և այլ տեսակի օգուտը, հանցագործության համար օգտագործված կամ օգտագործման համար նախատեսված գործիքը և միջոցը, հանցագործության առարկան դատարանի կողմից ենթակա են պարտադիր բռնագրավման` անհատույց վերցման, բացառությամբ սույն հոդվածով նախատեսված դեպքերի։(…)»։
5․3․2․ Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0029/01/08 քրեական գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշման մեջ, որտեղ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«13. (…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
5․3․3․ Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ նրա կատարած յուրաքանչյուր հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս՝ Դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները։
5․3․4․ Մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով, առաջին դրվագի մասով մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է հանդիսանում տուժողին պատճառված վնասը կամովին հատուցելը, իսկ մնացած հանցագործություններից յուրաքանչյուրի մասով՝ մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայության վերաբերյալ տեղեկություններ Դատարանին չեն ներկայացվել:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանն իր կատարած, առաջին դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով, 18․000.000 /տասնութ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարին համարժեք գույքի կամ դրամական միջոցների՝ որպես հանցավոր ծագում ունեցող եկամտի բռնագրավմամբ։
Մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանն իր կատարած, երկրորդ դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ 1․000․000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարի չափով:
Մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանն իր կատարած, երրորդ դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 4 /չորս/ տարի ժամկետով, 17․446.820 /տասնյոթ միլիոն չորս հարյուր քառասունվեց հազար ութ հարյուր քսան/ ՀՀ դրամ գումարին համարժեք գույքի կամ դրամական միջոցների՝ որպես հանցավոր ծագում ունեցող եկամտի բռնագրավմամբ:
Մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանն իր կատարած, չորրորդ դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված՝ պատիժները լրիվ և մասնակի գումարելու սկզբունքների կիրառմամբ, Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ առաջին դրվագով նշանակված պատժին գումարելով երկրորդ դրվագով նշանակված պատիժը՝ մեկ միլիոն ՀՀ դրամ գումարի չափով տուգանքն ամբողջությամբ, երրորդ դրվագով նշանակված պատժից՝ ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով, չորրորդ դրվագով նշանակված պատժից՝ ազատազրկում 6 /վեց/ ամիս ժամկետով՝ որպես պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 6 /վեց/ տարի ժամկետով՝ 18․000.000 /տասնութ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարին համարժեք գույքի կամ դրամական միջոցների՝ որպես հանցավոր ծագում ունեցող եկամտի բռնագրավմամբ և տուգանք 1․000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Քննարկելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված կարգով Սերգեյ Ափոյանի՝ փաստացի անազատության մեջ գտնված լինելու ժամկետը հաշվակցելու հարցը և հաշվի առնելով, որ Սերգեյ Ափոյանը 2012թ․ սեպտեմբերի 6-ից մինչև 2014թ․ սեպտեմբերի 5-ը, այսինքն 1 /մեկ/ տարի 11 /տասնմեկ/ ամիս 29 /քսանինը/ օր գտնվել է փաստացի անազատության մեջ` Դատարանը գտնում է, որ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 4 /չորս/ տարի 1 /մեկ/ օր ժամկետով՝ 18․000.000 /տասնութ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարին համարժեք գույքի կամ դրամական միջոցների՝ որպես հանցավոր ծագում ունեցող եկամտի բռնագրավմամբ և տուգանք՝ 1․000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, ազատազրկման ձևով պատժի կրման սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
6․ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանն իր նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն:
7․ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի դեմ գույքային հայց չի ներկայացվել, նրա գույքի նկատմամբ արգելադրումներ չեն կիրառվել, իրեղեն ապացույցներ և վարութային ծախսեր առկա չեն։
8․ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ դատապարտված մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը հիմնավոր է և վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 34-րդ, 270-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 476-478-րդ, 480-րդ և 481-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1․ Մեղադրյալ Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանին մեղավոր ճանաչել առաջին դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով (արարքի կատարման պահին գործած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով) նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման՝ 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով՝ 18․000.000 /տասնութ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարին համարժեք գույքի կամ դրամական միջոցների՝ որպես հանցավոր ծագում ունեցող եկամտի բռնագրավմամբ։
2․ Մեղադրյալ Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանին մեղավոր ճանաչել երկրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ արարքի կատարման պահին գործած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի՝ 1․000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարի չափով:
3․ Մեղադրյալ Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանին մեղավոր ճանաչել երրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով (արարքի կատարման պահին գործած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով) նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման՝ 4 /չորս/ տարի ժամկետով՝ 17․446.820 /տասնյոթ միլիոն չորս հարյուր քառասունվեց հազար ութ հարյուր քսան/ ՀՀ դրամ գումարին համարժեք գույքի կամ դրամական միջոցների՝ որպես հանցավոր ծագում ունեցող եկամտի բռնագրավմամբ։
4․ Մեղադրյալ Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանին մեղավոր ճանաչել չորրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով (արարքի կատարման պահին գործած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով) նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման՝ 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
5․ Մեղադրյալ Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանին մեղավոր ճանաչել 2010թ․ հուլիսին կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով (արարքի կատարման պահին գործած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով) նախատեսված հանցանքում և ազատել քրեական պատասխանատվությունից՝ վաղեմության ժամկետն անցած լինելու պատճառով։
6․ Մեղադրյալ Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանին մեղավոր ճանաչել 2012թ․ մայիսին կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով (արարքի կատարման պահին գործած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով) նախատեսված հանցանքում և ազատել քրեական պատասխանատվությունից՝ վաղեմության ժամկետն անցած լինելու պատճառով։
7․ Մեղադրյալ Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանին մեղավոր ճանաչել 2012թ․ օգոստոսին կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով (արարքի կատարման պահին գործած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով) նախատեսված հանցանքում և ազատել քրեական պատասխանատվությունից՝ վաղեմության ժամկետն անցած լինելու պատճառով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված՝ պատիժները լրիվ և մասնակի գումարելու սկզբունքների կիրառմամբ, առաջին դրվագով նշանակված պատժին գումարել երկրորդ դրվագով նշանակված պատիժն ամբողջությամբ, երրորդ դրվագով նշանակված պատժից՝ ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով, չորրորդ դրվագով նշանակված պատժից՝ ազատազրկում 6 /վեց/ ամիս ժամկետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 6 /վեց/ տարի ժամկետով՝ 18․000.000 /տասնութ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարին համարժեք գույքի կամ դրամական միջոցների՝ որպես հանցավոր ծագում ունեցող եկամտի բռնագրավմամբ և տուգանք 1․000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ հաշվակցելով Սերգեյ Ափոյանի՝ փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 1 /մեկ/ տարի 11 /տասնմեկ/ ամիս 29 /քսանինը/ օրը՝ մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 /չորս/ տարի 1 /մեկ/ օր ժամկետով՝ 18․000.000 /տասնութ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարին համարժեք գույքի կամ դրամական միջոցների՝ որպես հանցավոր ծագում ունեցող եկամտի բռնագրավմամբ և տուգանք՝ 1․000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, ազատազրկման ձևով պատժի կրման սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
8․ Մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնել:
9․ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատավճիռը ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

ԵԿԴ/0033/01/13

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

30 հունիսի 2023թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ. Մարտիրոսյանս, 2023թ. հունիսի 30-ին ուսումնասիրելով թիվ ԵԿԴ/0033/01/13 (61204412) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանի՝ երեք դրվագ 2003թ․ ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի /այսուհետ նաև՝ ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգիրք/ 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեկ դրվագ՝ 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, երեք դրվագ՝ 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի

1.1․ Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանին մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի կատարման համար․ «որ նա խարդախությամբ հափշտակել է Գագիկ Փարոյանին պատկանող` Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցի 11 շենքի թիվ 17 հասցեում գտնվող բնակարանը, բացի այդ կեղծել և անձամբ օգտագործել է իրավունք վերապահող և պաշտոնական փաստաթղթեր, դրանց օգտագործմամբ խարդախությամբ հափշտակել է ուրիշի առանձնապես խոշոր չափերով գույքը, ինչպես նաև կատարել է ուրիշի առանձնապես խոշոր չափերով գույքի խարդախությամբ հափշտակելու փորձ։
Այսպես.
Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանը 2010թ. հուլիս ամսվա ընթացքում չարաշահելով իր աներ Գագիկ Հովհաննեսի Փարոյանի վստահությունը, կուտակած պարտքերը մարելու և ձեռնարկատիրական գործունեություն ծավալելու նպատակով խնդրել է Գ.Փարոյանին նրան պատկանող` Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցի 11 շենքի թիվ 17 հասցեում գտնվող բնակարանը գրավադնել։ Վերջինս տվել է իր համաձայնությունը, ապա 2010թ. հուլիսի 09-ին Երևան քաղաքի «Շենգավիթ» նոտարական գրասենյակում Ս.Ափոյանին հիշյալ բնակարանը տնօրինելու, տիրապետելու, իր նախընտրած պայմաններով վաճառելու, իր հայեցողությամբ գրավադնելու և մի շարք այլ գործողություններ կատարելու լիազորություն է տվել։
2010թ. հուլիսի 17-ին Ս.Ափոյանը Երևան քաղաքի «Շենգավիթ» նոտարական գրասեն-յակում իրեն լիազորող Գ.Փարոյանի ամուսնացած լինելու հանգամանքը թաքցնելով, իրականությանը չհամապատասխանող հայտարարություն է արել այն մասին, թե Գ.Փարոյանն ամուսնացած չէ, ապա Երևան քաղաքի Եղբայրության փողոցի 11 շենքի թիվ 17 հասցեում գտնվող բնակարանը` գրավադնելու փոխարեն, Գ.Փարոյանից գաղտնի, ձևական առուվաճառքի պայմանագրով` 18.000.000 ՀՀ դրամ վաճառել է Երևան քաղաքի Ադամյան փողոցի 14 շենքի թիվ 7 բնակարանի բնակիչ Սամվել Շարբաթյանին և խարդախությամբ հափշտակել է նշված գումարը։
Բացի այդ, Ս.Ափոյանը 2012 թվականի մայիսին «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպության առանձնապես խոշոր չափերով գույքը խաբեությամբ հափշտակելու դիտավորությամբ, կեղծել է Կոտայքի մարզի Արգել գյուղի 2-րդ փողոցի 2-րդ փակուղու թիվ 4/1 տան նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, նույն տան նկատմամբ գրանցված իրավունքների և սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, դրանցում գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել է իր տվյալները, ներկայացրել վարկային կազմակերպություն, որի հիման վրա իր ծանոթ Վաչագան Գրիգորյանի անվամբ 2012 թվականի մայիսի 8-ին ստացել է 4.400.000 ՀՀ դրամ վարկ և հափշտակել այն։
Այնուհետև, Սերգեյ Ափոյանը դարձյալ «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպության առանձնապես խոշոր չափերով գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, կեղծել է Երևան քաղաքի Վ.Համբարձումյան փողոցի 41-րդ տան նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, անշարժ գույքի և դրա նկատմամբ գրանցված իրավունքների և սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, բնակելի տան շուկայական և լիկվիդացիոն արժեքների վերաբերյալ արձանագրությունը, դրանցում գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել իր ծանոթ Արմեն Բադալյանի տվյալները, ապա ներկայացրել վարկային կազմակերպություն և դրանց հիման վրա 2012 թվականի մայիսի 31-ին վերջինիս անվամբ ստացել է 17.446.820 ՀՀ դրամին համարժեք 43.000 ԱՄՆ դոլար և կրկին հափշտակել։
Բացի այդ, նույն դիտավորությամբ ու նկարագրված եղանակով կեղծել է Երևան քաղաքի Կորյունի 1-ին նրբանցքի 10-րդ շենքի 8-րդ բնակարանի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, դրա նկատմամբ գրանցված իրավունքների և սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, որոնց մեջ գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել իր ծանոթ Մարինե Մելիքյանի տվյալները, ներկայացրել հիշյալ վարկային կազմակերպություն, և հափշտակելու նպատակով փորձել է ստանալ 16.343.600 ՀՀ դրամին համարժեք 40.000 ԱՄՆ դոլար վարկ, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներով հանցանքն ավարտին չի հասցվել, քանի որ 2012 թվականի օգոստոսի 31-ին ՀՀ ԿԱ անշարժ գույքի կադաստրի Արաբկիրի սպասարկման գրասենյակում բացահայտվել է ներկայացված փաստաթղթերի կեղծ լինելու հանգամանքը, որի կապակցությամբ նույն օրը հաղորդում է ուղարկվել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն»։
1․2․ 2012թ. սեպտեմբերի 6-ին Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանը ձերբակալվել է: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև՝ Դատարան/ 2012թ. սեպտեմբերի 9-ի որոշմամբ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով:
Դատարանի 2012թ․ նոյեմբերի 1-ի և դեկտեմբերի 26-ի որոշումներով մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորման ժամկետը յուրաքանչյուր անգամ երկարացվել է երկու ամիս ժամկետով:
Դատարանի 2013թ․ մարտի 1-ի որոշմամբ մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորման ժամկետը երկարացվել է մեկ ամիս ժամկետով:
1․3․ 2013թ. մարտի 22-ին թիվ 61204412 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանի՝ երեք դրվագ ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեկ դրվագ՝ 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, երեք դրվագ՝ 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Դատարան, ստացել է թիվ ԵԿԴ/0033/01/13 համարը, 2013թ. մարտի 25-ի որոշմամբ ընդունվել է դատավոր Գ․ Պողոսյանի վարույթ, 2013թ. ապրիլի 4-ի որոշմամբ քրեական գործի դատական քննությունը նշանակվել է 2013թ. ապրիլի 13-ին, ամբաստանյալ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ։
1․4․ Դատարանի 2014թ․ հուլիսի 23-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Սերգեյ Ափոյանի անմեղությունը՝ երեք դրվագ ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և մեկ դրվագ՝ 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքների կատարման մեջ՝ նրա արարքներում հանցակազմ չլինելու հիմքով:
Դատարանի նույն դատավճռով ամբաստանյալ Սերգեյ Ափոյանը մեղավոր է ճանաչվել երեք դրվագ՝ ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և յուրաքանչյուր դրվագով դատապարտվել է ազատազրկման՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական նախորդ օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 /երկու/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
1․5․ Հիշյալ դատավճիռը ՀՀ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Ա․ Գևորգյանի կողմից բողոքարկվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014թ․ հոկտեմբերի 15-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժվել է:
Հիշյալ որոշումը ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Է․ Բաբայանի կողմից բողոքարկվել է ՀՀ վճռաբեկ դատարան: ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2015թ․ հունիսի 5-ի որոշմամբ հիշյալ վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է, Դատարանի 2014թ․ հուլիսի 23-ի դատավճիռը և ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014թ․ հոկտեմբերի 15-ի որոշումը բեկանվել են, գործն ուղարկվել է նույն դատարան` նոր քննության:
1․6․ ՀՀ արդարադատության նախարարության «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի պետի տեղակալ Ա․ Հակոբյանի 2015թ․ փետրվարի 23-ի գրության համաձայն Սերգեյ Ափոյանը 2014թ․ սեպտեմբերի 5-ին ազատվել է կալանքից՝ պատիժն ամբողջությամբ կրելով։
1․7․ Թիվ ԵԿԴ/0033/01/13 քրեական գործը 2015թ․ նոյեմբերի 26-ին մակագրվել է դատավոր Մ․ Մարտիրոսյանին, 2015թ․ նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ, 2015թ․ դեկտեմբերի 11-ի որոշմամբ քրեական գործի դատական քննությունը նշանակվել է 2015թ․ դեկտեմբերի 22-ին: Դատարանի նույն որոշմամբ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
1․8․ Դատարանի 2016թ․ հունվարի 14-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը փոփոխվել է, որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը՝ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու պատճառով: Դատարանի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ քրեական գործի վարույթը կասեցվել է:
2. 2022թ․ հուլիսի 1-ին ուժի մեջ է մտել ՀՀ քրեական դատավարության նոր օրենսգիրքը, որի 476-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Մեղադրյալի բացակայությամբ վարույթը (այսուհետ՝ հեռակա վարույթ) իրականացվում է միայն այն դեպքում, երբ մեղադրյալը խուսափում է քրեական վարույթին մասնակցելուց: Հեռակա վարույթ կարող է իրականացվել, եթե մեղադրյալը պատշաճ ծանուցված է իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման մասին, իսկ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ձեռնարկվել են անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ վարույթին մեղադրյալի մասնակցությունն ապահովելու համար։
2. Հեռակա վարույթ չի կարող իրականացվել, եթե՝
1) մեղադրյալի մասնակցությունը վարույթին անհնար է հարգելի պատճառով.
2) մեղադրյալն անչափահաս է.
3) մեղադրյալը ենթադրյալ հանցանքը կատարել է անմեղսունակության վիճակում կամ ունի պատժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար դարձնող հոգեկան առողջության խնդիր, կամ առկա է մեղադրյալի՝ այդպիսի վիճակում լինելու վերաբերյալ ողջամիտ կասկած:
3. Հեռակա վարույթն իրականացվում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով՝ հաշվի առնելով սույն գլխով նախատեսված կանոնները:»։
Նույն օրենսգրքի 477-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե նախաքննության ընթացքում ի հայտ են գալիս սույն օրենսգրքի 476-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված՝ հեռակա վարույթ իրականացնելու հիմքը և պայմանները, և միաժամանակ բացակայում են նույն հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող հանգամանքները, ապա քննիչը կայացնում է տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ հեռակա վարույթ իրականացնելու մասին որոշում։ Այդ որոշումը կարող է կայացվել մինչև նախաքննության ավարտը։
2. Եթե ընդհանուր կարգով իրականացվող դատաքննության ընթացքում ի հայտ են գալիս սույն օրենսգրքի 476-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված՝ հեռակա վարույթ իրականացնելու հիմքը և պայմանները, և միաժամանակ բացակայում են նույն հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող հանգամանքները, ապա դատարանը կողմերի կարծիքը լսելուց հետո սեփական նախաձեռնությամբ կամ կողմի միջնորդությամբ մինչև դատավճիռ կայացնելու համար առանձին սենյակ հեռանալը տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կայացնում է հեռակա վարույթ իրականացնելու մասին որոշում:
3. Եթե հեռակա վարույթ իրականացնելու` սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքը կամ պայմաններից որևէ մեկը չի հաստատվում, կամ ի հայտ է գալիս հեռակա վարույթի իրականացումը բացառող՝ սույն օրենսգրքով սահմանված որևէ հանգամանք, ապա վարույթն իրականացնող մարմինը կայացնում է վարույթն ընդհանուր կարգով իրականացնելու մասին որոշում:
4. Սույն հոդվածով նախատեսված որոշումները կայացնելու դեպքում վարույթը չի վերսկսվում:»։
Նույն օրենսգրքի 478-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հեռակա վարույթն սկսելու պահից պաշտպանի մասնակցությունը պարտադիր է։
2. Եթե մեղադրյալը չունի վարույթին ներգրավված պաշտպան, ապա հեռակա վարույթ սկսելուց հետո՝ եռօրյա ժամկետում, քննիչը խուսափող մեղադրյալին, իսկ դրա օբյեկտիվ անհնարինության դեպքում նրա մերձավոր ազգականներից որևէ մեկին ուղարկում է տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ հեռակա վարույթ իրականացնելու մասին որոշման պատճենը և տրամադրում տասնօրյա ժամկետ պաշտպան հրավիրելու համար, ինչպես նաև գրավոր պարզաբանում է հեռակա վարույթ իրականացնելու և այդ ժամկետում պաշտպան չհրավիրելու հետևանքները: Այդ ժամկետում պաշտպան չհրավիրվելու դեպքում քննիչը Հայաստանի Հանրապետության փաստաբանների պալատից պահանջում է նշանակել պաշտպան։(...)»։
Նույն օրենսգրքի 483-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«(...)4. Մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը կասեցված քրեական գործերով վարույթները մեկ տարվա ընթացքում քննիչի կամ դատարանի որոշմամբ վերսկսվում են և քննվում են սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով: (...)»։
Համաձայն քրեական գործի նյութերի՝ Սերգեյ Ափոյանը խուսափում է քրեական վարույթին մասնակցելուց։ Նա պատշաճ ծանուցված է իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման մասին, իսկ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ձեռնարկվել են անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ՝ վարույթին նրա մասնակցությունն ապահովելու համար: Բացի այդ՝ Սերգեյ Ափոյանը չափահաս է, անմեղսունակության վիճակում ենթադրյալ հանցանքը կատարած լինելու, պատժի նշանակումը կամ կատարումն անհնար դարձնող հոգեկան առողջության խնդիր ունենալու, մեղադրյալի՝ այդպիսի վիճակում լինելու վերաբերյալ ողջամիտ կասկածի առկայության մասին որևէ տեղեկություն Սերգեյ Ափոյանի կողմից Դատարանին չի ներկայացվել, որևէ հիմք առկա չէ ենթադրելու համար, որ մեղադրյալի մասնակցությունը վարույթին անհնար է հարգելի պատճառով:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ, 31-րդ, 33-34-րդ, 476-478-րդ և 483-րդ հոդվածներով՝

Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի

Վերսկսել թիվ ԵԿԴ/0033/01/13 (61204412) քրեական գործի կասեցված վարույթը և իրականացնել հեռակա վարույթ։
Նախնական դատալսումները նշանակել 2023թ․ հուլիսի 26-ին, ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում /ք. Երևան, Տ. Մեծի 23/1/, դատական նիստերի թիվ 3 դահլիճում:
Որոշման օրինակն ուղարկել մեղադրյալ Սերգեյ Ափոյանի մերձավոր ազգականներին, նրանց տրամադրելով տասնօրյա ժամկետ՝ պաշտպան հրավիրելու համար, նրանց պարզաբանելով հեռակա վարույթ իրականացնելու և տասնօրյա ժամկետում պաշտպան չհրավիրելու հետևանքները։

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ․ ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

ԵԿԴ/0033/01/13







ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Քրեական գործ թիվ ԵԿԴ/0033/01/13
Նախագահող դատավոր՝ Գ.Ավետիսյան
Դատավորներ՝ Ե.Դարբինյան
Ս.Չիչոյան

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)

նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ



2015 թվականի հունիսի 5-ին ք.Եր¨անում

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նա¨` Վերաքննիչ դատարան) 2014 թվականի հոկտեմբերի 15-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Է.Բաբայանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը
1. 2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, 312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 313-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 61204412 քրեական գործը: Նույն օրը ձերբակալվել է Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանը:
Նախաքննության մարմնի՝ 2012 թվականի սեպտեմբերի 9-ի որոշմամբ Ս.Ափոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ¨ նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Նույն օրը Եր¨ան քաղաքի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ Ս.Ափոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանքը:
Նախաքննության մարմնի՝ 2013 թվականի մարտի 5-ի որոշմամբ Ս.Ափոյանի նկատմամբ առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, ¨ նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (երեք դրվագ), 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երեք դրվագ):
2013 թվականի մարտի 22-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ՝ նա¨ Առաջին ատյանի դատարան):
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014 թվականի հուլիսի 23-ի դատավճռով Ս.Ափոյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (երեք դրվագ), 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում ճանաչվել է անմեղ ¨ արդարացվել հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
Նույն դատավճռով Ս.Ափոյանը մեղավոր է ճանաչվել երեք դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում ¨ յուրաքանչյուր դրվագով դատապարտվել ազատազրկման` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի հիման վրա պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Ս.Ափոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի ժամկետով:
3. Մեղադրող Ա.Գ¨որգյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2014 թվականի հոկտեմբերի 15-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է` օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014 թվականի հուլիսի 23-ի դատավճիռը:
4. Վերաքննիչ դատարանի վերոհիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Է.Բաբայանը:
Վճռաբեկ դատարանը 2015 թվականի փետրվարի 13-ի որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Է.Բաբայանի վճռաբեկ բողոքն ընդունել է վարույթ:
Դատավարության մասնակիցները վճռաբեկ բողոքի պատասխան չեն ներկայացրել:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
5. Ամբաստանյալ Ս.Ափոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(…) նա, 2010 թվականի հուլիս ամսվա ընթացքում չարաշահելով իր աներ Գագիկ Հովհաննեսի Փարոյանի վստահությունը, կուտակած պարտքերը մարելու ¨ ձեռնարկատիրական գործունեություն ծավալելու նպատակով խնդրել է Գ.Փարոյանին նրան պատկանող` Եր¨անի Եղբայրության փողոցի 11-րդ շենքի թիվ 17 հասցեում գտնվող բնակարանը գրավադնել։ Վերջինս տվել է իր համաձայնությունը, ապա 2010 թվականի հուլիսի 09-ին Եր¨անի «Շենգավիթ» նոտարական գրասենյակում Ս.Ափոյանին հիշյալ բնակարանը տնօրինելու, տիրապետելու, իր նախընտրած պայմաններով վաճառելու, իր հայեցողությամբ գրավադնելու ¨ մի շարք այլ գործողություններ կատարելու լիազորություն է տվել։
2010 թվականի հուլիսի 17-ին Ս.Ափոյանը Եր¨անի «Շենգավիթ» նոտարական գրասենյակում իրեն լիազորող Գ.Փարոյանի ամուսնացած լինելու հանգամանքը թաքցնելով, իրականությանը չհամապատասխանող հայտարարություն է արել այն մասին, թե Գ.Փարոյանն ամուսնացած չէ, ապա Եր¨անի Եղբայրության փողոցի 11-րդ շենքի թիվ 17 հասցեում գտնվող բնակարանը` գրավադնելու փոխարեն, Գ.Փարոյանից գաղտնի, ձ¨ական առուվաճառքի պայմանագրով` 18 մլն ՀՀ դրամով վաճառել է Սամվել Շարբաթյանին ¨ խարդախությամբ հափշտակել` նշված գումարը։
Բացի այդ, Ս.Ափոյանը 2012 թվականի մայիսին «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպության առանձնապես խոշոր չափերով գույքը խաբեությամբ հափշտակելու դիտավորությամբ, կեղծել է Կոտայքի մարզի Արգել գյուղի 2-րդ փողոցի 2-րդ փակուղու թիվ 4/1 տան նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, նույն տան նկատմամբ գրանցված իրավունքների ¨ սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, դրանցում գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել է իր տվյալները, ներկայացրել վարկային կազմակերպություն, որի հիման վրա իր ծանոթ Վաչագան Գրիգորյանի անվամբ 2012 թվականի մայիսի 8-ին ստացել է 4.400.000 ՀՀ դրամ վարկ ¨ հափշտակել այն։
Այնուհետ¨, Սերգեյ Ափոյանը դարձյալ «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպության առանձնապես խոշոր չափերով գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, կեղծել է Եր¨անի Վ.Համբարձումյան փողոցի 41-րդ տան նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, անշարժ գույքի ¨ դրա նկատմամբ գրանցված իրավունքների ¨ սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, բնակելի տան շուկայական ¨ լիկվիդացիոն արժեքների վերաբերյալ արձանագրությունը, դրանցում գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել իր ծանոթ Արմեն Բադալյանի տվյալները, ապա ներկայացրել վարկային կազմակերպություն ¨ դրանց հիման վրա 2012 թվականի մայիսի 31-ին վերջինիս անվամբ ստացել 17.446.820 ՀՀ դրամին համարժեք 43.000 ԱՄՆ դոլար ¨ կրկին հափշտակել։
Բացի այդ, նույն դիտավորությամբ ու նկարագրված եղանակով կեղծել է Եր¨անի Կորյունի 1-ին նրբանցքի 10-րդ շենքի 8-րդ բնակարանի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, դրա նկատմամբ գրանցված իրավունքների ¨ սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, որոնց մեջ գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել` իր ծանոթ Մարինե Մելիքյանի տվյալները, ներկայացրել հիշյալ վարկային կազմակերպություն, ¨ հափշտակելու նպատակով փորձել է ստանալ 16.343.600 ՀՀ դրամին համարժեք 40.000 ԱՄՆ դոլար վարկ, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներով հանցանքն ավարտին չի հասցվել, քանի որ 2012 թվականի օգոստոսի 31-ին ՀՀ ԿԱ անշարժ գույքի կադաստրի Արաբկիրի սպասարկման գրասենյակում բացահայտվել է ներկայացված փաստաթղթերի կեղծ լինելու հանգամանքը, որի կապակցությամբ նույն օրը հաղորդում է ուղարկվել Եր¨անի Արաբկիր ¨ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթ 271-272):
6. Առաջին ատյանի դատարանը դատաքննության արդյունքներով հաստատված է համարել, որ. «(…) 2010թ. հուլիսին ամբաստանյալ Ս.Ափոյանը դիմել է աներոջը՝ տուժող Գ.Փարոյանին, ու խնդրել է իր ունեցած պարտքերը մարելու ¨ ձեռնարկատիրական գործունեություն ծավալելու համար օգնել իրեն՝ նրա՝ ք.Եր¨անի Եղբայրության փողոցի 11-րդ շենքի հ. 17 բնակարանի գրավադրմամբ ստանալ վարկ ու թույլատրել տնօրինել այն։ Ամբաստանյալը նա¨ պարտավորվել է անձամբ մարել վարկը։ Տուժողը համաձայնվել է ¨ 2010թ. հուլիսի 9-ին ք.Եր¨անի «Շենգավիթ» նոտարական գրասենյակի նոտար Սվետլանա Բադիրյանի կողմից հաստատված լիազորագիր է տվել ամբաստանյալին, որով նրան լիազորել է իր անունից կատարելու որոշակի գործողություններ, մասնավորապես՝ տնօրինել, տիրապետել, իր նախընտրած պայմաններով վաճառել, իր հայեցողությամբ փոխանակել, գրավ դնել ¨ գրավից հանել իր բնակարանը։
Ամբաստանյալը, ցանկանալով արագ ստանալ իրեն անհրաժեշտ գումարը ¨ համոզված լինելով, որ բանկից վարկ ստանալու համար՝ գրավի ու վարկի պայմանագրերի կնքման դեպքում, երկար ժամանակ կպահանջվի, ք.Եր¨անի «Շենգավիթ» նոտարական գրասենյակում գրավոր հայտարարելով, որ տուժողն ամուսնացած չէ, տուժողից ստացած լիազորագրով 2010թ. հուլիսի 17-ին վկա Ս.Շարբաթյանի հետ կնքել է շինծու գործարք՝ փոխառության ¨ գրավադրման գործարքները քողարկելու նպատակով վերջինիս հետ կնքել է տուժողի՝ ք.Եր¨անի Եղբայրության փողոցի 11-րդ շենքի հ. 17 բնակարանն իրական շուկայական արժեքից ակնհայտ ցածր գնով՝ 18 մլն դրամով, նրան վաճառելու մասին առուվաճառքի պայմանագիր, որը վավերացվել է նոտար Անահիտ Մինասյանի կողմից։ Այսինքն՝ ամբաստանյալն իրականում տուժողի բնակարանը ոչ թե վաճառել է վկա Ս.Շարբաթյանին, այլ նրանից փոխառությամբ վերցրել է 18 մլն դրամ, ինչի վերադարձնելիությունն ապահովելու համար տուժողի բնակարանը՝ գրավադնելու փո-խարեն, ձ¨ականորեն վաճառել է Ս.Շարբաթյանին, ով տուժողի ներկայությամբ հայտարարել է, որ իրեն իր տված գումարն է հետաքրքրում ¨ այն ստանալուց հետո կվերադարձնի բնակարանը։
(…)
2010թ. վերջին տուժողը, տեղեկանալով, որ իր բնակարանը վաճառվել է, ¨ այլ¨ս ինքը չէ դրա սեփականատերը, դիմել է ամբաստանյալին, ով նրան հանգստացրել է` ասելով, որ որ¨է մեկը նրա ընտանիքին չի անհանգստացնի, քանի որ ինքը լուծելու է բոլոր հարցերը ¨ վերադարձնելու է նրա բնակարանը։ Տուժողը հանդիպել է նա¨ վկա Ս.Շարբաթյանի հետ, ով ասել է, որ նրա բնակարանն իրեն պետք չի, քանի որ դրա դիմաց ինքը գումար է տվել, որը վերադարձնելու դեպքում բնակարանը նորից կլինի տուժողի անվամբ։
(…)
Երբ տուժողը, տեղեկանալով, որ իր բնակարանը Ս.Շարբաթյանի կողմից վաճառվել է վկա Գ.Միքայելյանին, ամբաստանյալից պահանջել է անմիջապես վերադարձնել իր բնակարանը, վերջինս տուժողին տեղեկացնելով, որ այն աճուրդով վաճառվել է մեկ այլ անձի, նրան առաջարկել է իր օժանդակությամբ դիմել դատարան, որպեսզի բնակարանի վրա արգելանք դրվի ¨ այն աճուրդով գնած անձը չկարողանա դրա նկատմամբ ձ¨ակերպել իր սեփականության իրավունքը, ¨ խոստացել է կարճ ժամանակում լուծել բնակարանի հետ կապված հարցերը։ Այդ նպատակով՝ տուժողի կողմից տրված լիազորագիրն ու առուվաճառքի պայմանագրերն անվավեր ճանաչելու ¨ անվավերության հետ¨անքներ կիրառելու պահանջով, տուժողի կինը հայցադիմում է ներկայացրել դատարան, ¨ որպես հայցի ապահովման միջոց՝ դատարանի որոշմամբ արգելանք է դրվել տուժողի բնակարանի վրա։
Այնուհետ¨, տուժողին տված խոստումը կատարելու՝ ստացած վարկի գումարը վճարելու ¨ բնակարանը տուժողին վերադարձնելու նպատակով, ամբաստանյալը, կեղծել է Կոտայքի մարզի Արգել գյու¬ղի 2-րդ փողոցի 2-րդ փակուղու հ. 4/1 տան նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականն ու նույն տան նկատմամբ գրանցված իրավունքների ¨ սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, դրանցում գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել է իր տվյալները, դրանք ներկայացրել է «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն ՓԲ ընկերություն, ու 08.05.2012թ. նշված ընկերության ¨ ամբաստանյալի ծանոթ՝ վկա, Վաչագան Գրիգորյանի միջ¨ կնքված հ. 00000269 վարկային պայմանագրով ամբաստանյալն ստացել է 4.400.000 դրամ վարկ: (…)
Այնուհետ¨, նույն նպատակով ամբաստանյալը կեղծել է ք.Եր¨անի Վ.Համբարձումյան փողոցի հ. 41 տան նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, նույն տան նկատմամբ գրանցված իրավունքների ¨ սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքն ու բնակելի տան շուկայական ¨ լիկվիդացիոն արժեքների վերաբերյալ արձանագրությունը, դրանցում գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել իր ծանոթ՝ վկա, Արմեն Բադալյանի տվյալները, ապա նշված փաստաթղթերը ներկայացրել է «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն ՓԲ ընկերություն, ու 31.05.2012թ. նշված ընկերության ¨ վկա Արմեն Բադալյանի միջ¨ կնքված հ. 00000299 վարկային ու գրավի պայմանագրերով ամբաստանյալն ստացել է 17.446.820 ՀՀ դրամին համարժեք 43.000 ԱՄՆ դոլարի չափով վարկ։
Նշված երկու դեպքում էլ ամբաստանյալը վկաներ Վ.Գրիգորյանին ¨ Ա.Բադալյանին նախապես ասել է, որ վարկն ինքն է ստանալու ¨ մարելու։
Դրանից հետո, ամբաստանյալը, տուժողին բացատրելով, որ իր մոտ եղած գումարով՝ 12.000.000 դրամով, չի կարող նրա բնակարանն անմիջապես ազատել գրավից, նրան առաջարկել է կնքել հաշտության համաձայնություն՝ իր, նրա, նրա կնոջ, նրա բնակարանը աճուրդով գնած անձի, «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն ՓԲ ընկերության, վկաներ Ս.Շարբաթյանի, Գ.Միքայելյանի ու համավարկառուներ Գ.Դավթյանի ¨ Բ.Միքայելյանի միջ¨, խոստանալով անմիջապես վճարել իր մոտ եղած գումարը, այնուհետ¨՝ կարճ ժամկետում, նա¨ մնացած գումարն ու տուժողի բնակարանը վերագրանցել նրա անվամբ։ Այդ նպատակով ամբաստանյալի հայրը, տուժողի կինը՝ վկա Է.Սարգսյանը ¨ նրա ներկայացուցիչը հանդիպել են «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն ՓԲ ընկերության տնօրենի տեղակալ Ա.Ծատուրյանի աշխատասենյակում, սակայն հաշտության պայմանների շուրջ համաձայնության չեն եկել, քանի որ ամբաստանյալի հոր մոտ այդ պահին եղած գումարը չի բավարարել վարկն ամբողջությամբ մարելու համար ¨ այդ պատճառով հաշտություն չի կնքվել։
Դրանից հետո, կրկին նույն նպատակով ամբաստանյալը կեղծել է ք.Եր¨անի Կորյունի փողոցի 1-ին նրբանցքի 10-րդ շենքի հ. 8 բնակարանի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, նույն բնակարանի նկատմամբ գրանցված իրավունքների ¨ սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, դրանցում գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել իր ծանոթ՝ վկա, Մարինե Մելիքյանի տվյալները, ¨ դրանք ներկայացնելով «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն ՓԲ ընկերություն՝ ցանկացել է ստանալ 16.343600 դրամին համարժեք 40.000 ԱՄՆ դոլարի չափով վարկ, սակայն 13.08.2012թ-ին ՀՀ ԿԱ անշարժ գույքի կադաստրի Արաբկիրի սպասարկման գրասենյակում բացահայտվել է ներկայացված փաստաթղթերի կեղծ լինելու հանգամանքը, որի կապակցությամբ նույն օրը հաղորդում է ուղարկվել Եր¨ան քաղաքի Արաբկիր ¨ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 5-րդ, թերթ 91-92):
6.1. Առաջին ատյանի դատարանը իր դատական ակտի՝ «Ս.Ափոյանին վերագրվող արարքներում խարդախության հանցակազմի առկայությունը» մասում արձանագրել է. «(…) Քաղաքացիաիրավական պայմանագրով ստանձնած վարկային պարտավորությունները ժամանակավոր անհնարինության պատճառով չկատարելը կամ մասամբ կատարելը չի կարող գնահատվել՝ որպես խարդախություն կամ խարդախության փորձ:
Փաստորեն, ամբաստանյալի ¨ տուժողների միջ¨ առկա է եղել քաղաքացիաիրավական բնույթի վեճ, որը ենթակա է եղել լուծման քաղաքացիական իրավունքի նորմերին համապատասխան ¨ քաղաքացիական դատավարության կարգով։ Հետ¨աբար, դատարանը գտնում է, որ նախաքննական մարմինն ամբաստանյալ Ս.Ափոյանին վերագրած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին ու 34-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետերով որակած, արարքներին տրվել է ոչ ճիշտ քրեաիրավական գնահատական՝ հանգելով սխալ հետ¨ության այն մասին, որ նրա արարքներում առկա է խարդախության հանցակազմ:
Այսպիսով, դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրանքի հիմքում դրված ¨ մեղադրական եզրակացությունում շարադրված ապացույցների շարքում առկա չէ ոչ մի փաստական տվյալ այն մասին, որ ամբաստանյալն ի սկզբանե նպատակ է ունեցել խարդախության միջոցով հափշտակելու տուժողների գույքը։ Այսինքն` գործի նյութերով հիմնավորված չէ Ս.Ափոյանի կողմից այնպիսի արարքի կատարում, որը կգնահատվեր որպես խարդախություն։
Հետ¨աբար, բացակայում է խարդախության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը` վստահությունը չարաշահելու կամ խաբեության միջոցով ուրիշի գույքին տիրանալը։
Ինչ վերաբերում է խարդախության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմին, ապա գործի նյութերից եր¨ում է, որ մեղադրանքի կողմը չի ներկայացրել որ¨է պաշտոնական վարկած Ս.Ափոյանի արարքում խարդախության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայության մասին։ Այսինքն՝ չի հիմնավորվել, որ մինչ¨ տուժողների գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը նա դրս¨որել է գույքի հափշտակման ուղղակի դիտավորություն ¨ ունեցել է դրանք հափշտակելու նպատակ, որի դեպքում (…) խարդախությունը բացակայում է (…)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 5-րդ, թերթ 96-97):
7. Վերաքննիչ դատարանն իր որոշմամբ արձանագրել է. «(…) Առաջին ատյանի դատարանը կատարելով ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ ¨ օբյեկտիվ հետազոտություն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ հանգել է ճիշտ հետ¨ության, որ ամբաստանյալ Ս.Ափոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ /երեք դրվագով/ ¨ 34-178-րդ հոդվածների 3-րդ մասերի 1-ին կետերով առաջադրված մեղադրանքները նախաքննությամբ ¨ դատաքննությամբ չի հիմնավորվել, նրա գործողություններում բացակայում է հանցակազմը (…)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 5-րդ, թերթ 96-97):

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ¨ պահանջը
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետ¨յալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
8. Բողոք բերած անձը գտնում է, որ ստորադաս դատարանները թույլ են տվել դատական սխալ` նյութական ¨ դատավարական նորմերի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա:
8.1. Ի հիմնավորումն իր վերոգրյալ փաստարկների՝ բողոքաբերը, վերլուծելով Լ.Ավետիսյանի, ինչպես նա¨ Վ.Մաթ¨ոսյանի գործերով Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած դիրքորոշումները, ինչպես նա¨ մատնանշելով ստորադաս դատարանների կողմից հաստատված ճանաչված փաստական հանգամանքները, փաստել է, որ վարկային կազմակերպությունից խարդախությամբ գումարներ հափշտակելու (2 դրվագ) ¨ խարդախության փորձ կատարելու համար Ս.Ափոյանին առաջադրված մեղադրանքների կապակցությամբ ստորադաս դատարանների արտահայտած դիրքորոշումներն իրավաչափ չեն, չեն բխում գործով ձեռք բերված ապացույցներից ¨ չեն համապատասխանում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներին:
Մասնավորապես, բողոքաբերը կարծում է, որ ստորադաս դատարանների իրավական վերլուծություններն ու պատճառաբանություններն ամբողջությամբ վերաբերում են մեղադրանքի՝ Գ.Փարոյանի բնակարանի հափշտակության դրվագին ¨ որ¨է կերպ բովանդակային չեն շոշափում խարդախության մնացած դրվագներով մեղադրանքը: Եթե համապատասխան վերլուծությամբ այն մասին, որ, ըստ էության, գրավի երաշխիք հանդիսացող բնակարանի ձ¨ական առուվաճառքից հետո Ս.Ափոյանը համապատասխան գործողություններով փորձել է կանխել իր աներոջ բնակարանը այլ անձանց կողմից ձեռք բերելու գործընթացը, դատարանները պատճառաբանել են այդ մասով Ս.Ափոյանի արարքում հանցակազմի բացակայության մասին իրենց դիրքորոշումը, ապա մեղադրանքի մնացած դրվագների կապակցությամբ սահմանափակվել են միայն նշումով այն մասին, որ Ս.Ափոյանը վարկային կազմակերպությունից կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ գումար է ստացել իր աներոջ տան հետ կապված խնդիրը լուծելու համար:
8.2. Բողոքաբերը փաստել է նա¨, որ ստորադաս դատարանները, հաստատված համարելով համապատասխան գործարքների կնքման նպատակը, հաշվի չեն առել այն հանգամանքը, որ Ս.Ափոյանը այդ գործարքներից երկուսն ավարտելուց ¨ Կոտայքի մարզի Արգել գյուղի 2-րդ փողոցի 2-րդ փակուղու 4/1 տան գրավադրմամբ 4.400.000 ՀՀ դրամ, իսկ Եր¨ան քաղաքի Վ. Համբարձումյան փողոցի 41-րդ տան գրավադրմամբ 17.446.820 ՀՀ դրամ ստանալուց հետո այդ գումարներից որ¨է մաս չի ուղղել Գ.Փարոյանի տան խնդրի լուծմանը: Ավելի պարզ՝ Ս.Ափոյանն ունեցել է հնարավորություն լուծելու այն խնդիրը, որը լուծելու համար իբր կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ ստացել էր վարկ: Ըստ բողոքաբերի՝ ստորադաս դատարաններն անտեսել են, որ նշված տների գրավադրմամբ Ս.Ափոյանի ստացած գումարը գերազանցում էր Գ.Փարոյանի տան հետ կապված նրա պարտավորության չափը՝ 18 մլն ՀՀ դրամը, ¨ բավարար էր այն կատարելու համար: Ավելին` Ս.Ափոյանին մեղսագրվող բոլոր արարքները միմյանց կապելով՝ դատարաններն ուշադրություն չեն դարձրել այն հանգամանքին, որ Ս.Ափոյանը դատարանների կողմից հաստատված ճանաչված նպատակն ամբողջությամբ իրագործելու համար բավարար գումար ձեռք բերելուց հետո փորձել է դարձյալ կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ 16.343.600 ՀՀ դրամ ստանալ Կորյունի 1-ին նրբանցքի 10-րդ շենքի 8-րդ բնակարանի գրավադրումից:
8.3. Բողոք բերած անձը նշել է, որ ստորադաս դատարանները, ըստ էության, հաստատված համարելով, որ Ս.Ափոյանը վարկային կազմակերպությանը տարբեր տների վերաբերյալ կեղծ փաստաթղթեր ներկայացնելով, դրանց գրավադրմամբ խաբեությամբ գումարներ է ստացել, ընդամենը վկայակոչել են դրանց ստացման՝ ամբաստանյալի մատնանշած, բայց գործի օբյեկտիվ փաստական տվյալներին չհամապատասխանող նպատակը ¨ գտել, որ այդ արարքներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի հանցակազմն առկա չէ: Ստորադաս դատարանները որ¨է կերպ չեն պատճառաբանել, թե ինչ նշանակություն ունի ապօրինի եղանակով գումար ձեռք բերելու նպատակը դրա ապօրինության գնահատման հետ՝ գործում առկա սույն փաստական հանգամանքների համատեքստում: Դատարաններն այդպիսով բացառել են թեկուզ այլ անձանց նկատմամբ ունեցած իրավաչափ քաղաքացիաիրավական պարտավորության կատարման նպատակով երրորդ անձից գումար հափշտակելու նույնիսկ տեսական հնարավորությունը, ինչն անընդունելի է ¨ չի բխում խարդախության հանցակազմի ո՛չ օրենսդրական սահմանումից ¨ ո՛չ էլ այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձ¨ավորած նախադեպային իրավունքից:
9. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 23-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 15-ի որոշումը ¨ գործն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության:

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ¨ եզրահանգումները.
10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջ¨ բարձրացված իրավական հարցը հետ¨յալն է. հիմնավորված ¨ պատճառաբանված են արդյոք ստորադաս դատարանների հետ¨ություններն այն մասին, որ կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպությունից գումար հափշտակելու (2 դրվագ) ¨ այդպիսի փորձ կատարելու համար ամբաստանյալ Ս.Ափոյանին առաջադրված մեղադրանքներում բացակայում են խարդախության հանցակազմի հատկանիշները:
11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում խարդախության, այն է` խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելու համար:
Խարդախության հանցակազմի իրավական վերլուծությանը Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Լ.Ավետիսյանի ¨ Վ.Մաթ¨ոսյանի գործերով կայացրած որոշումներում:
Մասնավորապես, Լ.Ավետիսյանի գործով որոշման շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը ձ¨ավորել է հետ¨յալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Թե¨ խարդախության պարագայում առկա է գույքի սեփականատիրոջ կողմից հանցագործին գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու կամային ակտ, սակայն գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու ակտի կամային բնույթը սեփականատիրոջ գիտակցության ¨ կամքի վրա հանցագործի ունեցած ներգործության հետ¨անք է:
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի իմաստով վերոնշյալ հանցավոր ներգործությունն իրականացվում է խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով: (…)
(…) [O]բյեկտիվ կողմից խարդախությունը կատարվում է խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով, ինչի արդյունքում մոլորության մեջ ընկած սեփականատերը կամ իրավասու այլ անձը կամավոր կերպով գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնում է հանցագործին կամ այլ անձի կամ անձանց կամ չի խոչընդոտում վերջիններիս կողմից այդ գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները վերցնելուն:
(…) Սուբյեկտիվ կողմից խարդախությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ ¨ շահադիտական նպատակով:
(…) Խարդախությունը կատարվում է միայն ուղղակի դիտավորության մեղքի ձ¨ով. հանցավորը պետք է գիտակցի, որ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, ինչպես նա¨ պետք է նախատեսի ¨ ցանկանա դա:
(…) Խարդախության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է նա¨ շահադիտական նպատակի առկայությամբ, այսինքն` մինչ¨ գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը հանցավորն ի սկզբանե նպատակ է ունենում հափշտակելու այն, չվերադարձնելու գույքը, չկատարելու խոստումը կամ պայմանագրային պարտավորությունները:
Հակառակ դեպքում, երբ գույքը չվերադարձնելու, խոստումը կամ պարտավորությունները չկատարելու դիտավորությունն առաջանում է գույքը վերցնելուց հետո (անկախ շարժառիթից), խարդախության հանցակազմը բացակայում է:
(…) Խարդախության միջոցով ուրիշի գույքը հափշտակելու ուղղակի դիտավորության ¨ գույքը հափշտակելու շահադիտական նպատակի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետ¨ությունները պետք է հիմնված լինեն գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցության վրա:
Նշված ապացույցների գնահատման արդյունքում դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հաստատված համարի, որ անձն ի սկզբանե նպատակ է ունեցել խարդախության միջոցով հափշտակել ուրիշի գույքը, ¨ եթե ապացուցվի, որ ունեցել է, ապա խարդախության հանցակազմն առկա է:
(…) Ընդ որում, եթե ապացույցների բավարար համակցությամբ ¨ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով չի հիմնավորվում, որ շահադիտական նպատակը ծագել է համապատասխան գործարքի կնքումից առաջ, ապա նման դեպքերում խարդախության հանցակազմ առկա չէ:» (տե՛ս Լ.Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0176/01/09 որոշման 22-րդ, 25-26.4-րդ կետերը):
Վ.Մաթ¨ոսյանի վերաբերյալ գործով կայացված որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է.«(…) [Խ]արդախությունը ¨ քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների խախտումն օբյեկտիվ կողմի հատկանիշներով հաճախ համընկնում են: Հետ¨աբար, այստեղ պետք է նկատի ունենալ, որ խարդախությունը` որպես հանցագործություն, քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների խախտման դեպքերից տարբերվում է սուբյեկտիվ կողմով:
(…)[Խ]արդախության մեղադրանքով անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հիմնավորել, որ հանցավորը դիտավորություն է ունեցել խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակել ուրիշին պատկանող գույքը:
Այն դեպքում, երբ առկա է մասնավոր-իրավական պայմանագրի կամ այլ տեսակի քաղաքացիաիրավական պարտավորության խախտում, ապա նշվածը որպես խարդախություն որակելու համար անհրաժեշտ է հաստատված համարել, որ անձն ի սկզբանե նպատակ չի ունեցել իրականացնելու գույքի կամ դրա նկատմամբ իրավունքի փոխանցման հետ կապված իր վրա վերցրած պարտավորությունները:
(…) Անձի կողմից խարդախություն կատարելու դիտավորության առկայության մասին, մասնավորապես, կարող են վկայել պարտավորությունների կատարման համար անհրաժեշտ ֆինանսական կամ տեխնիկական միջոցների, համապատասխան արտոնագրերի բացակայությունը, հանցավորի կողմից կեղծ փաստաթղթերի, երաշխավորագրերի օգտագործումը, ունեցած ֆինանսական պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկությունները թաքցնելը, կեղծ ձեռնարկություն ստեղծելը, որը հանդես է եկել որպես պայմանագրի կողմ ¨ այլն:» (տե՛ս Վ.Մաթ¨ոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի հունիսի 8-ի թիվ ԵՇԴ/0037/01/11 որոշման 25-27-րդ կետերը):
12. Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում կրկնել իր նախադեպային իրավունքում ձ¨ավորած ¨ վերը մեջբերված այն դիրքորոշումը, որ խարդախության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր տարր է ոչ միայն ուղղակի դիտավորությունը, այլ¨ շահադիտական նպատակը: Ընդ որում, շահադիտական նպատակը հանցավորի ձգտումն է հարստանալ հափշտակված գույքի հաշվին՝ այն վերցնելով, իրենը դարձնելով կամ իր «հաշվին» հանձնելով այլ անձանց:
Վերոգրյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն հարկ է համարում ընդգծել, որ արարքը որպես խարդախություն որակելու ¨ խարդախության մեղադրանքով անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար որ¨է նշանակություն չունի շահադիտական նպատակի ուղղվածությունը: Այլ խոսքով՝ խարդախության հանցակազմն առկա է, եթե հանցավորը մինչ¨ ուրիշի գույքին տիրանալը այն ապօրինի, անհատույց, շահադիտական նպատակով վերցնելու ¨ չվերադարձնելու ուղղակի դիտավորություն է ունենում, իսկ այն, թե գույքը հափշտակելուց (վերցնելուց ¨ չվերադարձնելուց) հետո հանցավորը հետագայում այդ գույքը ինչպիսի եղանակով կամ ուղղությամբ օգտագործելու նախնական դիտավորություն է ունենում, որ¨է կերպ չի կարող հիմք ծառայել արարքում խարդախության հանցակազմի առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելու համար:
13. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածը սահմանում է.
«1. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի օրինական ¨ հիմնավորված:
(…)
3. Դատարանի դատավճիռը հիմնավորված է, եթե`
1) դրա հետ¨ությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա.
2) այդ ապացույցները բավարար են մեղադրանքը գնահատելու համար.
3) դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին:
4. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետ¨ությունները ¨ որոշումները»:
Մեջբերված դրույթները Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ՝ ձ¨ավորելով հետ¨յալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետ¨ության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս ¨ մի¨նույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության ¨ հիմնավորվածության ստուգման համար:
(...) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը ¨ կայացնելու արդարացի որոշում, հետ¨աբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կար¨որագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ ¨ քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման:
(...) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում` ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների ¨ հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ ՈՒկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆ.Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը):
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Գ.Խնուսյանի գործով որոշման շրջանակներում արձանագրել է. «(...) [Հ]աշվի առնելով արդարադատության իրականացման ընթացքում կայացված դատական ակտերի իրավական նշանակությունը` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ քրեական դատավարության ցանկացած փուլում դատարանի կողմից չհիմնավորված, չպատճառաբանված (կամ ոչ պատշաճ պատճառաբանված) որոշումների կայացումն անընդունելի է: (...)» (տե՛ս Գ.Խնուսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԷԴ/0030/01/12 որոշման 14-րդ կետը):
14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից հետ¨ում է, որ`
1) ամբաստանյալ Ս.Ափոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ`
ա) նա, չարաշահելով իր աներ Գ.Փարոյանի վստահությունը, կուտակած պարտքերը մարելու ¨ ձեռնարկատիրական գործունեություն ծավալելու նպատակով խնդրել է Գ.Փարոյանին նրան պատկանող բնակարանը գրավադնել։ Վերջինս տվել է իր համաձայնությունը, ապա Ս.Ափոյանին հիշյալ բնակարանը տնօրինելու, տիրապետելու, իր նախընտրած պայմաններով վաճառելու, իր հայեցողությամբ գրավադնելու ¨ մի շարք այլ գործողություններ կատարելու լիազորություն է տվել։ Այնուհետ¨ Ս.Ափոյանը նշյալ բնակարանը գրավադնելու փոխարեն գաղտնի, ձ¨ական առուվաճառքի պայմանագրով` 18 մլն ՀՀ դրամով, վաճառել է Ս.Շարբաթյանին ¨ խարդախությամբ հափշտակել նշված գումարը։
բ) Ս.Ափոյանը «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպության առանձնապես խոշոր չափերով գույքը խաբեությամբ հափշտակելու դիտավորությամբ կեղծել է Կոտայքի մարզի Արգել գյուղի 2-րդ փողոցի 2-րդ փակուղու թիվ 4/1 տան նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, նույն տան նկատմամբ գրանցված իրավունքների ¨ սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, դրանցում գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել իր տվյալները, ներկայացրել վարկային կազմակերպություն, որի հիման վրա իր ծանոթ Վ.Գրիգորյանի անվամբ ստացել է 4.400.000 ՀՀ դրամ վարկ ¨ հափշտակել այն։
գ) «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպության առանձնապես խոշոր չափերով գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ Ս.Ափոյանը դարձյալ կեղծել է Եր¨անի Վ.Համբարձումյան փողոցի 41-րդ տան նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, անշարժ գույքի ¨ դրա նկատմամբ գրանցված իրավունքների ¨ սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, բնակելի տան շուկայական ¨ լիկվիդացիոն արժեքների վերաբերյալ արձանագրությունը, դրանցում գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել իր ծանոթ Ա.Բադալյանի տվյալները, ապա ներկայացրել վարկային կազմակերպություն ¨ դրանց հիման վրա վերջինիս անվամբ ստացել 17.446.820 ՀՀ դրամին համարժեք 43.000 ԱՄՆ դոլար ¨ կրկին հափշտակել։
դ) «բ)» ¨ «գ)» կետերում նշված նույն դիտավորությամբ ու նկարագրված եղանակով կեղծել է Եր¨անի Կորյունի 1-ին նրբանցքի 10-րդ շենքի 8-րդ բնակարանի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, դրա նկատմամբ գրանցված իրավունքների ¨ սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, որոնց մեջ գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել է իր ծանոթ Մ.Մելիքյանի տվյալները, ներկայացրել հիշյալ վարկային կազմակերպություն ¨ հափշտակելու նպատակով փորձել է ստանալ 16.343.600 ՀՀ դրամին համարժեք 40.000 ԱՄՆ դոլար վարկ, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներով հանցանքն ավարտին չի հասցվել, քանի որ ՀՀ ԿԱ անշարժ գույքի կադաստրի Արաբկիրի սպասարկման գրասենյակում բացահայտվել է ներկայացված փաստաթղթերի կեղծ լինելու հանգամանքը, որի կապակցությամբ հաղորդում է ուղարկվել Եր¨անի Արաբկիր ¨ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը):
2) Առաջին ատյանի դատարանը դատաքննության արդյունքներով հաստատված է համարել, որ կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպությունից վարկեր ստանալով կամ այն ստանալու փորձ կատարելով՝ ամբաստանյալ Ս.Ափոյանը հետապնդել է տուժող Գ.Փարոյանին տված խոստումը կատարելու՝ ստացած վարկի գումարը վճարելու ¨ բնակարանը տուժողին վերադարձնելու նպատակ (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը):
3) Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտի՝ «Ս.Ափոյանին վերագրվող արարքներում խարդախության հանցակազմի առկայությունը» մասում արձանագրել է, որ քաղաքացիաիրավական պայմանագրով ստանձնած վարկային պարտավորությունները ժամանակավոր անհնարինության պատճառով չկատարելը կամ մասամբ կատարելը չի կարող գնահատվել որպես խարդախություն կամ խարդախության փորձ: Այնուհետ¨ փաստել է, որ մեղադրանքի հիմքում դրված ¨ մեղադրական եզրակացությունում շարադրված ապացույցների շարքում առկա չէ ոչ մի փաստական տվյալ այն մասին, որ ամբաստանյալն ի սկզբանե նպատակ է ունեցել խարդախության միջոցով հափշտակելու տուժողների գույքը։ Այսինքն` գործի նյութերով հիմնավորված չէ Ս.Ափոյանի կողմից այնպիսի արարքի կատարում, որը կգնահատվեր որպես խարդախություն։ Ուստի բացակայում է խարդախության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը` վստահությունը չարաշահելու կամ խաբեության միջոցով ուրիշի գույքին տիրանալը։
Խարդախության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայության վերաբերյալ արձանագրել է, որ գործի նյութերից հետ¨ում է, որ մեղադրանքի կողմը չի ներկայացրել որ¨է պաշտոնական վարկած Ս.Ափոյանի արարքում խարդախության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայության մասին։ Այսինքն՝ չի հիմնավորվել, որ մինչ¨ տուժողների գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը նա դրս¨որել է գույքի հափշտակման ուղղակի դիտավորություն ¨ ունեցել է դրանք հափշտակելու նպատակ, որի դեպքում, վերը նշված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա, խարդախությունը բացակայում է (տե՛ս սույն որոշման 6.1-րդ կետը)։
4) Վերաքննիչ դատարանն իր որոշմամբ փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետ¨ության առ այն, որ ամբաստանյալ Ս.Ափոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ (երեք դրվագ) ¨ 34-178-րդ հոդվածների 3-րդ մասերի 1-ին կետերով առաջադրված մեղադրանքները նախաքննությամբ ¨ դատաքննությամբ չեն հիմնավորվել, նրա գործողություններում բացակայում է հանցակազմը (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։
15. Նախորդ կետում մեջբերված փաստերը գնահատելով սույն որոշման 11-13-րդ կետերում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ՝
1) ստորադաս դատարանները, հաստատված համարելով կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ վարկային կազմակերպությունից վարկեր ստանալու կամ այն ստանալու փորձ կատարելու ամբաստանյալ Ս.Ափոյանի նպատակը, այն է՝ կատարել տուժող Գ.Փարոյանին տված խոստումը՝ ստացած վարկի գումարը վճարել ¨ բնակարանը վերադարձնել տուժողին, քննարկման առարկա չեն դարձրել այն, որ Գ.Փարոյանի բնակարանի հետ կապված Ս.Ափոյանի պարտավորության չափը կազմում էր 18 մլն ՀՀ դրամ, իսկ վարկային կազմակերպությունից ընդհանուր առմամբ ստացված շուրջ 22 մլն ՀՀ դրամից (4.400.000 ՀՀ դրամ ¨ 17.446.820 ՀՀ դրամին համարժեք 43.000 ԱՄՆ դոլար) որ¨է մաս չի ուղղվել այդ պարտավորության կատարմանը: Ավելին` Վճռաբեկ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում մեղադրող կողմի բողոքում մատնանշված նա¨ այն հանգամանքին, որ Ս.Ափոյանին մեղսագրվող բոլոր արարքները միմյանց կապելով՝ ստորադաս դատարանների կողմից հաստատված նպատակն ամբողջությամբ իրագործելու համար բավարար գումար ստանալուց հետո Ս.Ափոյանը փորձել է դարձյալ կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ 16.343.600 ՀՀ դրամին համարժեք 40.000 ԱՄՆ դոլար վարկ ստանալ վարկային կազմակերպությունից (տե՛ս սույն որոշման 8.2-րդ կետը):
Ստորադաս դատարանների կողմից հաստատված վերոնշյալ փաստի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը սույն որոշման 12-րդ կետում ձ¨ավորած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հարկ է համարում ընդգծել, որ նույնիսկ եթե ստորադաս դատարանների կողմից հաստատված ճանաչված Ս.Ափոյանի վերը նշյալ նպատակը բխեր գործի փաստական հանգամանքներից, այնուամենայնիվ, այն չէր կարող որ¨է հիմք ծառայել Ս.Ափոյանի արարքում խարդախության հանցակազմի առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելու համար:
2) կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպությունից խարդախությամբ գումար հափշտակելու (2 դրվագ) ¨ այդպիսի փորձ կատարելու համար Ս.Ափոյանին առաջադրված մեղադրանքների կապակցությամբ միայն հաստատված համարելով ինչպես գործի փաստական տվյալներից չբխող, այնպես էլ Ս.Ափոյանի արարքում խարդախության հանցակազմի առկայությունը կամ բացակայությունը գնահատելու համար որ¨է նշանակություն չունեցող իրավաբանական փաստը՝ Ս.Ափոյանի վերոնշյալ նպատակը՝ ստորադաս դատարանները վերջինիս առաջադրված համապատասխան մեղադրանքներում խարդախության հանցակազմի հատկանիշների բացակայության մասին վկայող որ¨է բովանդակային պատճառաբանություն չեն ներկայացրել:
Իսկ ինչ վերաբերում է ստորադաս դատարանների կողմից մատնանշված այն հանգամանքին, ըստ որի՝ քաղաքացիաիրավական պայմանագրով ստանձնած վարկային պարտավորությունները ժամանակավոր անհնարինության պատճառով չկատարելը կամ մասամբ կատարելը չի կարող գնահատվել որպես խարդախություն կամ խարդախության փորձ, ապա Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ այդպիսի եզրահանգմանը բացարձակ բնույթ հաղորդելը հիմնավոր չէ, քանի որ կախված գործի կոնկրետ փաստական տվյալներից՝ քաղաքացիաիրավական պայմանագրով ստանձնած պարտավորության խախտումը կարող է որակվել որպես խարդախություն կամ խարդախության փորձ:
16. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները պատշաճ չեն գնահատել սույն գործի փաստական հանգամանքները, անտեսել են Վճռաբեկ դատարանի ձ¨ավորած նախադեպային իրավունքը, ինչի արդյունքում կայացրել են անհիմն ¨ չպատճառաբանված դատական ակտեր:
Ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ստորադաս դատարանների հետ¨ություններն այն մասին, որ կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպությունից գումար հափշտակելու (2 դրվագ) ¨ այդպիսի փորձ կատարելու համար ամբաստանյալ Ս.Ափոյանին առաջադրված մեղադրանքներում բացակայում են խարդախության հանցակազմի հատկանիշները, հիմնավորված ¨ պատճառաբանված չեն:
17. Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները կայացրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող չհիմնավորված ¨ չպատճառաբանված դատական ակտեր, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի համաձայն՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է:
18. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 420-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Արդարացման դատավճիռը (…) չի կարող բեկանվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտման շարժառիթով, եթե արդարացվածի անմեղությունը կասկած չի հարուցում»:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա փաստական հանգամանքների պայմաններում ստորադաս դատարանների կողմից թույլ տրված քրեադատավարական իրավունքի էական խախտումները կասկածի տակ են առնում ամբաստանյալ Ս.Ափոյանի անմեղությունը «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպությունից գումար հափշտակելու (2 դրվագ) ¨ այդպիսի փորձ կատարելու համար առաջադրված մեղադրանքներում, ուստի հիմք են տալիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 420-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիման վրա բեկանելու ստորադաս դատարանների դատական ակտերը ¨ գործն ուղարկելու Առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության:
Ելնելով վերոգրյալից ¨ ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 420-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով՝ Վճռաբեկ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Ամբաստանյալ Սերգեյ Մարտիկի Ափոյանի վերաբերյալ Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 23-ի դատավճիռը ¨ այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 15-ի որոշումը բեկանել ¨ գործն ուղարկել Եր¨անի Կենտրոն ¨ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության:
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է ¨ ենթակա չէ բողոքարկման:



Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ