ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԿԴ/0026/01/13
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների ընդհանուր իրավասության
դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի
կազմը նախագահող դատավոր` Գ.Պողոսյանի

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

27 հունիսի 2013թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Ռ.Դավոյանի

մասնակցությամբ`

մեղադրող` Վ.Միլիտոնյանի
պաշտպան` Ս.Ջաղինյանի
ամբաստանյալ` Ա.Ղումաշյանի


դռնբաց դատական նիստում պաշտպան Ս.Ջաղինյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013թ. ապրիլի 18-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արման Նիկոլայի Ղումաշյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով


Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 10130412 քրեական գործը հարուցվել է 28.09.2012թ. Մաշտոցի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Մարգարյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով:
2. Նույն մարմնի 28.09.2012թ. որոշմամբ թիվ 10130412 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
3. 28.09.2012թ. Ա.Ղումաշյանը ձերբակալվել է:
4. Մաշտոցի քննչական բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Հայրապետյանի 2012թ. սեպտեմբերի 29-ի որոշմամբ թիվ 10130412 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
5. Նախաքննության մարմնի 01.10.2012թ. որոշմամբ Ա.Ղումաշյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:
6. 01.03.2013թ. քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արման Նիկոլայի Ղումաշյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով կազմված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
7. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Գ.Պողոսյանի 2013թ. մարտի 07-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արման Նիկոլայի Ղումաշյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ընդունվել է վարույթ, իսկ 22.03.2013թ. որոշմամբ քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
8. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013թ. ապրիլի 18-ի դատավճռով Արման Նիկոլայի Ղումաշյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով դատապարտվել է 100.000/մեկ հարյուր հազար/ դրամ տուգանքի, իսկ 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 1/մեկ/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով որպես վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 1/մեկ/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով և տուգանք 100.000/մեկ հարյուր հազար/ դրամ չափով:
Ա.Ղումաշյանի նկատմամբ` ըստ ազատազրկումը կրելու վայրի, պատժի կատարման հետ միացված նշանակվել է հարկադիր բուժում թմրամոլությունից:
9. Ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 20.05.2013թ. վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Ա.Ղումաշյանի պաշտպան Ս.Ջաղինյանը:
10. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 30.05.2013թ. որոշմամբ պաշտպան Ս.Ջաղինյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արման Նիկոլայի Ղումաշյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ 2-րդ մասի 2-րդ կետով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2013թ. հունիսի 17-ին:

Գործի փաստական հանգամանքները.
11. Ամբաստանյալ Ա.Ղումաշյանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել այն բանի համար, որ նա 2012թ. սեպտեմբերի 24-ին Վայոց Ձորի մարզի տարածքից գործով չպարզված անձից, առանց իրացնելու նպատակի` ապօրինի ձեռք է բերել և պահել չպարզված քանակի ափիոն տեսակի թմրամիջոց, ինչպես նաև թմրամիջոց պատրաստելու նպատակով նույն անձից ձեռք է բերել և պահել չպարզված քանակի պրեկուրսոր` քացախաթթվի անհիդրիդ, որոնց մի մասը օգտագործել է անձամբ, իսկ մնացածը` խոշոր չափ հանդիսացող 0.52 գրամ հաստատուն քաշով ափիոն տեսակի թմրամիջոցը և 0.5 մլ. /0.000463կգ/ քաշով պրեկուրսորը ապօրինի պահել է իր ձախ գուլպայի մեջ, որը հայտնաբերվել է 28.09.2012թ. ժամը 18:45-ին` Երևանի Մարգարյան-Ֆուչիկ փողոցների խաչմերուկից նրան ոստիկանության աշխատակիցների կողմից բերման ենթարկելու արդյունքում անձնական խուզարկություն կատարելու ժամանակ:

Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները.
12. Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Ա.Ղումաշյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առել այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, համաձայնվել է մեղադրանքի հետ և զղջացել կատարած հանցանքների համար:
13. Ամբաստանյալ Ա.Ղումաշյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
14. Ամբաստանյալ Ա.Ղումաշյանի պաշտպան Ս.Ջաղինյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում նշում է, որ 18.04.2013թ. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը կայացրել է ակնհայտ անարդարացի և խիստ պատիժ, որի արդյունքում թույլ է տրվել նյութաիրավական նորմի էական խախտում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասում, 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, 61-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերում առկա բառերի և արտահայտությունների տառացի մեկնաբանությունից և համակարգային վերլուծությունից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լինի հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս պետք է հաշվի է առնվի նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով՝ դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի մասին։ Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս։
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը արագացված կարգ կիրառելով և ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Արման Ղումաշյանի անձը, հաշվի է առել, որ վերջինս ընդունել և զգջացել է կատարված արարքի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն և չկան պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, սակայն այդ ամենը արդարացի գնահատման չի արժանացրել։
Այսինքն, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը անտեսելով պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ունենալով միայն մեղմացնող հանգամանքներ, Արման Ղումաշյանին դատապարտել է ազատազրկման՝ նախատեսվող առավելագույն պատժի ¾ չափով՝ 1 տարի 6 ամիս ժամկետով։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը հաշվի չի առել նաև, որ ամբաստանյալ Արման Ղումաշյանի մոտ հայտնաբերվել է ընդամենը 0.52 գրամ հաստատուն քաշով ափիոն տեսակի թմրամիջոց։
Քրեական օրենսգրքի հավելվածի համաձայն` 1-ին հայտնաբերված թմրամիջոցը որպես խոշոր չափ հատում է 0,5-ից մինչև 10 գրամ սահմանը։
Այսինքն, վերոգրյալից հետևում է, որ եթե ամբաստանյալի մոտ հայտնաբերված թմրամիջոցը 0,02 գրամ պակաս լիներ, ապա կստացվեր այլ որակ։
Արդարացի պատիժ նշանակելիս Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը պարտավոր էր նաև հաշվի առևել այս հանգամանքը, քանի որ պատկերն այլ կլիներ, եթե հայտնաբերված թմարմիջոցը ոչ թե լիներ 0,52 գրամ, այլ օրինակ 8,7 գրամ, որի պայմաններում կարող էր արդարացի համարվել անձին 1 տարի 6 ամիս ժամկետով դատապարտումը։
Վերոգրյալը բավարար է հասկանալու համար, որ Երևաև քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը անտեսել է այն հանագամանքը, որ ամբաստանյալին 1 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը նշանակելով ակնհայտ խիստ պատիժ՝ չի պատճառաբանել, թե որն է արդյոք նման խիստ պատժի սոցիալական հիմնավորված պահանջը, որոնք են առավել մեղմ պատժի չկիրառմամբ՝ Արման Ղումաշյանի ուղղվելուն խոչընդոտող հանգամանքները։
15. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 61-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 62-րդ հոդվածով` բողոք բերած անձը խնդրում է ամբողջությամբ բավարարել վերաքննիչ բողոքը և մասնակի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի նշանակված պատժի մասով, բեկանել 18.04.2013թ. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռը և փոփոխել՝ նշանակելով արդեն իսկ կրած կալանքի չափով պատիժ։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, իսկ դատավճիռը պատժի մասով փոփոխելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
17. Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Ա.Ղումաշյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի առնելով վերջինիս վերագրվող արարքների բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստճանը, որպես նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դիտելով նախկինում դատապարտված չլինելը, մեղադրանքի հետ համաձայնվելը և կատարած հանցանքների համար զղջալը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում վերջինիս նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ:
18. Ինչ վերաբերվում է վերաքննիչ բողոքի այն պնդմանը, թե դատարանը Ա.Ղումաշյանին դատապարտել է ազատազրկման` նախատեսվող առավելագույն պատժի երեք քառորդի չափով, ապա դա չի համապատասխանում իրականությանը, քանի որ ամբաստանյալին վերագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով որպես պատիժ է նախատեսվում ազատազրկում առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, իսկ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը մեկ տարի վեց ամիս ժամկետով կազմում է հոդվածով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսը:
Բողոք բերած անձը, նկատի ունենալով, որ գործը քննվել է արագացված կարգի կիրառմամբ, իր հաշվարկները կատարելիս հավանաբար որպես տվյալ հոդվածով նախատեսված առավելագույն պատժաչափ է դիտել տվյալ հոդվածով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդը` երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, որը ճիշտ չէ, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված է, որ <<դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը…>> և ոչ ավելին: Այսինքն, օրենքը չի նախատեսել, որ արագացված կարգով դատական քննության կարգ կիրառելիս` տվյալ հոդվածով նախատեսված նոր առավելագույն պատժաչափ է սահմանվում, որը կարող է, ասենք, որոշակի իրավական հետևանքներ առաջացնել նաև հանցագործությունների տեսակները որոշելու հարցում, այլ լոկ սահմանվում է մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս դատարանի կողմից անձի նկատմամբ նշանակվելիք պատժի այն վերին սահմանը, որից ավելի խիստ պատիժ չի կարող նշանակվել:
19. Անդրադառնալով վերաքննիչ բողոքում մատնանշված` ամբաստանյալի մոտ հայտնաբերված <<ափիոն>> տեսակի թմրամիջոցի քաշի/ 0.52 գրամ/ և նրա նկատմամբ նշանակված պատժի անհամաչափությանը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես քրեական օրենքով, այնպես էլ որևէ այլ իրավական ակտով նախատեսված չէ հայտնաբերված թմրամիջոցի քաշի և ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատժի միջև որևէ համամասնություն:
20. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը պաշտպան Ս.Ջաղինյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, իսկ առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը դատավճիռ կայացնելիս թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հանգեցնել դատական սխալի:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Պաշտպան Ս.Ջաղինյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, իսկ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013թ. ապրիլի 18-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արման Նիկոլայի Ղումաշյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` թողնել օրինական ուժի մեջ:
2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին:



Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ