ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության առաջին ատյանի
դատարանի դատավճիռ
գործ թիվ ԵԿԴ/0006/01/13
նախագահող դատավոր` Ա.Վարդանյան

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
դատավորներ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Տ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ռ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ս.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ
պաշտպան` Մ.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ

2013 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Սահակ Գառնիկի Բարսեղյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 193-րդ հոդվածով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2013 թվականի օգոստոսի 29-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Ս. Բարսեղյանի պաշտպան Մ. Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության ավագ դատախազ Գ.Մարկոսյանի 2010 թվականի օգոստոսի 05-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերի, 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասի, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 215-րդ հոդվածի 1-ին և 38-215-րդ հոդվածի 1-ին մասերով հարուցվել է քրեական գործ:/ քրեական գործ, հատոր 1, էջ 309-310/:
2. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ավագ քննիչ Ա.Կարապետյանը 2010 թվականի սեպտեմբերի 03-ի որոշմամբ թիվ 61205410 քրեական գործն ընդունել է վարույթ: /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 5-6/:
3. ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալ, քննչական գլխավոր վարչության պետ Գ.Համբարձումյանի 2011 թվականի ապրիլի 07-ի որոշմամբ թիվ 61205410 քրեական գործով ստեղծվել է քննչական խումբ: /քրեական գործ, հատոր 5, էջ 106-107/:
4. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ավագ քննիչ Ա.Կարապետյանը 2011 թվականի ապրիլի 07-ի որոշմամբ թիվ 61205410 քրեական գործը ընդունել է վարույթ: /քրեական գործ, հատոր 5, էջ 108-109/:
5. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ Արկադի Հայրապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 209-210/:
6. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ Արմեն Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 212-213/:
7. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ Իգոր Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 215-216/:
8. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ Արթուր Սինդոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 217-219/:
9. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ Գառնիկ Անտոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Հայկ Խաչատրյանի նկատմամբ 188-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 221-222/:
10. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ Կարինե Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 38-189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 38-205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Արտակ Միքայելյանի, Արտյոմ Միրզոյանի, Նորիկ Թոռչյանի, Արա Ստեփանյանի, Վիգեն Նալբանդյանի, Սամվել Համբարձումյանի և Սամվել Սահակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրանց արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Արմեն Գևորգյանի և Հրայր Միրզոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրանց արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Հասմիկ Սարգսյանի և Ալվարդ Տիգրանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրանց արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 225-229/:
11. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ Արմեն Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 231-232/:
12. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ Էդգար Վաթինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 234-235/:
13. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ Արևհատ Ենգիբարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Վահրամ Սիրադեղյանի, Հենրիկ Հովսեփյանի և Գևորգ Խուդավեդյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրանց արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 237-239/:
14. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ Գալինա Թևոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 241-242/:
15. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ Վահե Մարությանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 245-246/:
16. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ Ռուզաննա Միրզոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 248-249/:
17. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ Արսեն Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 251-252/:
18. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ Սերյոժա Բաբայանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` 2009 թվականի հունիսի 19-ի ՀՀ ԱԺ կողմից համաներման ակտ ընդունվելու պատճառով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 1-ին մասով` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 254-256/:
19. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ Մադլենա Բարսեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա կողմից պետությանը պատճառված վնասը հատուցելու հիմքով:
Ավետիս Բարսեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 38-205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա կողմից պետությանը պատճառված վնասը հատուցելու հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 265-267/:
20. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ Ա/Ձ Ալբերտ Մկրտչյանի կողմից խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու դեպքի առթիվ նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` Ալբերտ Մկրտչյանի կողմից պետությանը պատճառված վնասը հատուցելու հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 269-270/:
21. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ Մարիամ Գաբրիելյանի կողմից խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց չարամատորեն խուսափելու դեպքի առթիվ նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա կողմից պետությանը պատճառված վնասը հատուցելու հիմքով:
Մակար Գաբրիելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` պետությանը պատճառված վնասը հատուցելու հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ, 272-273/:
22. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ Սահակ Բարսեղյանի նկատմամբ <<Վիշապասար>> ՍՊ ընկերության մասով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 275-276/:
23. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ <<Ավալոն>> ՍՊ ընկերության տնօրեն Արմենակ Փիլթակյանի, <<Շինաշխարհ>> ՍՊ ընկերության տնօրեն Աղվան Մանուկյանի, <<Նոր-Զովք>> ՍՊ ընկերության տնօրեն Ռաֆայել Ալիխանովի և <<Վարդավառ զբոսայգի>> ՓԲ ընկերության տնօրեն Մակար Սարուխանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 38-189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով քրեական հետապանդում չի իրականացվել` նրանց արարքներում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 277-280/:
24. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ Վիգեն Հայրապետյանի և Շողիկ Մանուկյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրանց արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 282-284/:
25. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ Ս.Բարսեղյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 193-րդ հոդվածով: /քրեական գործ, հատոր 21 էջ 287-295/:
26. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ Ս.Բարսեղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:/քրեական գործ, հատոր 21, էջ 297/:
27. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ Արտյոմ Մագթաղյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 308-309/:
28. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Կարապետյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ Գոռ Համբարձումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 21, էջ 311-312/:
29. 2013 թվականի հունվարի 15-ին թիվ 61205410 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է նույն թվականի հունվարի 17-ին: /քրեական գործ, հատոր 22 էջ 1/:
30. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Վարդանյանի 2013 թվականի հունվարի 18-ի որոշմամբ թիվ 61205410 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի հունվարի 30-ին նշանակվել` դատաքննության: /քրեական գործ, հատոր 22 էջ 6, 8/:
31. Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի օգոստոսի 29-ի դատավճռով Սահակ Գառնիկի Բարսեղյանը ճանաչվել է մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 38-205-րդ hոդվածի 2-րդ մասով, 205-րդ հոդված 2-րդ մասով և 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով` ազատազրկում` հինգ տարի երեք ամիս ժամկետով` ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով երկու տարի ժամկետով,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ hոդվածի 2-րդ մասով` ազատազրկում` հինգ տարի երեք ամիս ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել, քան 10.863.494 ՀՀ դրամի չափով,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդված 2-րդ մասով` ազատազրկում` հինգ տարի 6 վեց ամիս ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել, քան 60.503.200 ՀՀ դրամի ՀՀ դրամի չափով,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով` ազատազրկում` երեք տարի վեց ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ հիմնական և լրացուցիչ պատիժները մասնակիորեն գումարելով` Սահակ Գառնիկի Բարսեղյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` վեց տարի ժամկետով` ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով երկու տարի ժամկետով և գույքի բռնագրավմամբ, բայց ոչ ավել, քան 65.000.000 ՀՀ դրամի չափով։
Սահակ Բարսեղյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացվել է` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Մեղադրողի ներկայացրած 101.837.521 ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցը բավարարվել է ամբողջությամբ, այդ գումարը, որպես հանցագործությամբ պետությանը պատճառված վնասի փոխհատուցում, բռնագանձվել է քաղաքացիական պատասխանող Սահակ Գառնիկի Բարսեղյանից։
Որպես դատական ծախս` Սահակ Գառնիկի Բարսեղյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 82.440 ՀՀ դրամ գումար։
Սահակ Գառնիկի Բարսեղյանի անվամբ հաշվառված անշարժ և շարժական գույքերի, այդ թվում` «Գազ 24-01» մակնիշի «65 ՍՏ 914» համարանիշի, ինչպես նաև «Վազ 2121» մակնիշի «Տ 0472 ԱՐ» համարանիշի ավտոմեքենաների վրա կիրառվել է արգելանք` գույքի բռնագրավումը, քաղաքացիական հայցը և դատական ծախսերն ապահովելու նպատակով: /քրեական գործ, հատոր 24, էջ 49-74/:
32. Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի պաշտպան Մ.Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, և քրեական գործը նշանակվել` դատական քննության վճռաբեկության կանոններով:
Գործի փաստական հանգամանքները
33. Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել. ամբաստանյալ Սահակ Գառնիկի Բարսեղյանին հանդիսանալով «Արծիվ Սահակ», «Որսորդ Սահակ», «Սահակ և Հարութ», «Վիշապասար» և «Սագաբա» ՍՊ ընկերությունների տնօրենը, փաստացի ղեկավարելով նաև «Օձաձոր» ՍՊ ընկերությունը, 2005 թվականի մինչև 2010 թվականի ընկած ժամանակահատվածում միասնական հանցավոր դիտավորությամբ` անձնական շահերից ելնելով, օժանդակել է տարբեր ֆիզիկական անձանց առանց պետական գրանցման և հաշվառման ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելուն, Հայաստանի Հանրապետություն է ներկրել վերջիններիս պատկանող տարբեր տեսակի ապրանքներ, որոնք ՀՀ մաքսային սահմանում ներկայացրել է որպես իր ղեկավարած ընկերություններին պատկանող բեռներ, իսկ մաքսային ձևակերպումները կատարելուց հետո հանձնել այդ ապրանքների իրական սեփականատերերին, ովքեր էլ, իրացնելով դրանք, իրականացրել են ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեություն, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է առանձնապես խոշոր չափերով` 38.302.200 ՀՀ դրամի վնաս։
Այսպես, Սահակ Բարսեղյանը, ֆիզիկական անձ Սերյոժա Բաբայանի կողմից ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելուն օժանդակելով, 2005 թվականի մինչև 2008 թվականի ընկած ժամանակահատվածում Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքից Սերյոժա Բաբայանի գնած ջահերն իր «Արծիվ Սահակ», «Որսորդ Սահակ», «Սահակ և Հարութ», «Վիշապասար», «Օձաձոր» ՍՊ ընկերությունների անվամբ, իսկ 2010 թվականի գնված պոլիմերային ճկուն թերթերն իր «Սագաբա» ՍՊ ընկերության անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերությունների անվամբ այն մաքսազերծել, ապա հանձնել է Սերյոժա Բաբայանին, ով էլ, իրացնելով դրանք, իրականացրել է ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեություն, որպիսի գործողությունների հետևանքով պետությանը պատճառվել է 37.957.200 ՀՀ դրամի վնաս։
Բացի այդ, շարունակելով իր հանցավոր գործունեությունը` Սահակ Բարսեղյանը ֆիզիկական անձ Գառնիկ Անտոնյանի կողմից ապօրենի ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելուն օժանդակելով, 2007 թվականի Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքից Գառնիկ Անտոնյանի գնած տետրերն իր «Արծիվ Սահակ», «Որսորդ Սահակ», «Սահակ և Հարութ», «Վիշապասար» ՍՊ ընկերությունների անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերությունների անվամբ այն մաքսազերծել, ապա հանձնել է Գ.Անտոնյանին, ով էլ, իրացնելով դրանք, իրականացրել է ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեություն, որպիսի գործողությունների հետևանքով պետությանը պատճառվել է 345.000 ՀՀ դրամի վնաս։
Այսպիսով, Սահակ Բարսեղյանը մեկ միասնական դիտավորությամբ կատարել է շարունակվող հանցագործություն, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, իսկ Սերյոժա Բաբայանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը չի իրականացվել` համաներման ակտի կիրառման և հանցակազմի (վնասի չափի) բացակայության, Գառնիկ Անտոնյանի նկատմամբ` նույն հոդվածով նախատեսված հանցակազմի (վնասի չափի) բացակայության պատճառաբանությամբ։
Բացի այդ, հանդիսանալով «Արծիվ Սահակ», «Որսորդ Սահակ», «Սահակ և Հարութ», «Վիշապասար», «Վագրաորս», «Հալևս» և «Սագաբա» ՍՊ ընկերությունների տնօրենը, փաստացի ղեկավարելով նաև «Օձաձոր» ՍՊ ընկերությունը, 2005 թվականի մինչև 2010 թվականի դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում, անհատ ձեռնարկատերեր Ավետիս Բարսեղյանի, Մադլենա Բարսեղյանի, Մարիամ Գաբրիելյանի, Ալբերտ Մկրտչյանի, Արթուր Սինդոյանի, Իգոր Կարապետյանի, Արտյոմ Մագթաղյանի, Վահե Մարությանի, Արմեն Ավետիսյանի, Արկադի Հայրապետյանի, Ռուզաննա Միրզոյանի, Էդգար Վաթինյանի, Գալինա Թևոսյանի, Հենրիկ Հովսեփյանի, Արմինե Վարդանյանի, «Վավ դեկոր» ՍՊ ընկերության տնօրեն Վահրամ Սիրադեղյանի, «Գոռ և Խաչատուր» ՍՊ ընկերության տնօրեն Գոռ Համբարձումյանի և «Կարնարտ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Արմեն Հարությունյանի կողմից արտասահմանից գնված ապրանքներն իր վերոնշյալ ՍՊ ընկերություններով Հայաստանի Հանրապետություն ներմուծելու և մաքսազերծելուց հետո վերջիններիս հանձնելու դիմաց տարբեր չափերով գումարներ ստանալով, նրանց առանձնապես խոշոր չափերով հարկերը և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելու միասնական հանցավոր դիտավորությամբ նույն ժամանակահատվածում Հայաստան է ներկրել վերոհիշյալ անհատ ձեռնարկատերերի և ՍՊ ընկերությունների կողմից արտասահմանից ձեռք բերված տարբեր տեսակի ապրանքներ, որոնք ՀՀ մաքսային սահմանին ներկայացրել է որպես իր ընկերություններին պատկանող բեռներ, իսկ մաքսային ձևակերպումները կատարելուց հետո, օժանդակելով վերոնշյալ անձանց կողմից առանձնապես խոշոր չափերի հարկերը և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն, դրանց մի մասը հաշիվ-ապրանքագրերով, մյուս մասն էլ առանց հաշիվ-ապրանքագրերի, հանձնել է նրանց։ Վերոնշյալ հարկատուները, իրացնելով այդ ապրանքները ու կատարած այդ գործարքների վերաբերյալ տեղեկություններն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, ինչպես նաև նախատեսված հաշվետվություններ չներկայացնելով, չարամտորեն խուսափել են ընդհանուր` առանձնապես խոշոր չափերի` 15.455.064 դրամ հարկերը և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց։
- Անհատ ձեռնարկատեր Արտյոմ Մագթաղյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով, 2005 թվականի ՌԴ Մոսկվա քաղաքի «Ֆիրմա Սիգնալ-Մ» ՓԲ ընկերությունից Արտյոմ Մագթաղյանի գնած տորթերը, շոկոլադե կոնֆետների հավաքածուները և թխվածքաբլիթներն իր «Արծիվ Սահակ» ՍՊ ընկերության անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերության անվամբ այն մաքսազերծել և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` առանց հաշիվ-ապրանքագրի հանձնել է Արտյոմ Մագթաղյանին, իսկ վերջինս էլ, իրացնելով դրանք ու կատարված գործարքի վերաբերյալ հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված ԱՁ «Արտյոմ Մագթաղյանի» անվամբ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով չարամտորեն խուսափել է 2.645.067 ՀՀ դրամ հարկերը և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց, որից եկամտահարկը կազմել է 994.370 ՀՀ դրամ, ԱԱՀ-ն` 1.183.757 ՀՀ դրամ, սոցիալական վճարը` 466.940 ՀՀ դրամ։
- Շարունակելով իր հանցավոր գործունեությունը` անհատ ձեռնարկատեր Գալինա Թևոսյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով, 2008 թվականի Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքից Գալինա Թևոսյանին պատկանող ջահերը և այլ ապրանքները մեկ դեպքով «Օձաձոր», երկու դեպքով էլ «Վիշապասար» ՍՊ ընկերությունների անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերությունների անվամբ այն մաքսազերծել է և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` առանց հաշիվ-ապրանքագրի հանձնել է Գ.Թևոսյանին, իսկ վերջինս էլ, իրացնելով դրանք ու կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկություններն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված ԱՁ «Գալինա Թևոսյանի» հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 101.750 ՀՀ դրամ եկամտահարկ վճարելուց։
- Անհատ ձեռնարկատեր Էդգար Վաթինյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով` 2008թ. մինչև 2010թ. Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքից Էդգար Վաթինյանին պատկանող ջահերը և այլ ապրանքները մեկական դեպքով «Օձաձոր» և «Սագաբա» ՍՊ ընկերությունների, երկու դեպքով էլ «Վիշապասար» ՍՊ ընկերության անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերությունների անվամբ այն մաքսազերծել է և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` առանց հաշիվ-ապրանքագրի հանձնել Էդգար Վաթինյանին, իսկ վերջինս էլ, իրացնելով դրանք, կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկությունները օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված ԱՁ «Էդգար Վաթինյանի» հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 279.376 ՀՀ դրամ հարկերը և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց, որից եկամտահարկը կազմել է 228.687 ՀՀ դրամ, սոցիալական վճարը` 50.689 ՀՀ դրամ։
- Շարունակելով իր հանցավոր գործունեությունը` անհատ ձեռնարկատեր Ռուզաննա Միրզոյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով, 2008 թվականի նոյեմբերին Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքից Ռ.Միրզոյանին պատկանող հուշանվերները և այլ ապրանքներն «Օձաձոր» ՍՊ ընկերության անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերության անվամբ այն մաքսազերծել է և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` առանց հաշիվ-ապրանքագրի հանձնել է Ռ.Միրզոյանին, իսկ վերջինս էլ, իրացնելով դրանք ու կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկություններն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված ԱՁ «Ռուզաննա Միրզոյանի» հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 433.299 ՀՀ դրամ հարկերը և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց, որից եկամտահարկը կազմել է 27.854 ՀՀ դրամ, սոցիալական վճարը` 135.218 ՀՀ դրամ, իսկ ԱԱՀ-ն` 270.227 ՀՀ դրամ։
- Շարունակելով իր հանցավոր գործունեությունը` անհատ ձեռնարկատեր Մարիամ Գաբրիելյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով, 2009 թվականի հոկտեմբերին Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքից Մարիամ Գաբրիելյանին և նրա ամուսին` Մակար Գաբրիելյանին պատկանող սպիտակեղենը և այլ ապրանքներն իր «Վագրաորս» ՍՊ ընկերության անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերության անվամբ այն մաքսազերծել է և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` առանց հաշիվ-ապրանքագրի հանձնել է Մակար Գաբրիելյանին, ով դրանք իրացրել է։ Մակար Գաբրիելյանի օժանդակությամբ Մարիամ Գաբրիելյանը, կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկությունները օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված ԱՁ «Մարիամ Գաբրիելյանի» հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 2.709.100 ՀՀ դրամ հարկերը և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց, որից եկամտահարկը կազմել է 2.273.100 ՀՀ դրամ, իսկ սոցիալական վճարը` 436.000 ՀՀ դրամ։
-Այնուհետև անհատ ձեռնարկատեր Ալբերտ Մկրտչյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով, 2009 թվականի հոկտեմբերին Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքից Ալբերտ Մկրտչյանին պատկանող սպիտակեղենը և այլ ապրանքներն իր «Վագրաորս» ՍՊ ընկերության անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերության անվամբ այն մաքսազերծել է և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` մի մասը հաշիվ-ապրանքագրերով, մյուս մասն էլ առանց հաշիվ-ապրանքագրի հանձնել է Ա.Մկրտչյանին, իսկ վերջինս էլ, դրանք իրացնելով ու կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկություններն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված ԱՁ «Ալբերտ Մկրտչյանի» հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 2.183.005 ՀՀ դրամ հարկերը և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց, որից եկամտահարկը կազմել է 1.905.700 ՀՀ դրամ և սոցիալական վճարը` 277.305 ՀՀ դրամ։
- Շարունակելով իր հանցավոր գործունեությունը` «Կարնարտ» ՍՊ ընկերության տնօրեն Արմեն Հարությունյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով, 2008թ. նոյեմբերին և 2009 թվականի հուլիսին Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքից «Կարնարտ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող հուշանվերները մեկ դեպքով «Վիշապասար», մեկ դեպքով էլ «Վագրաորս» ՍՊ ընկերությունների անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերությունների անվամբ մաքսազերծել է, համաձայն նախնական պայմանավորվածության` մի մասը հաշիվ-ապրանքագրերով, մյուս մասն էլ առանց հաշիվ-ապրանքագրի հանձնել է Ա.Հարությունյանին, իսկ վերջինս էլ, դրանք իրացնելով ու կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկություններն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված «Կարնարտ» ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 951.218 ՀՀ դրամ շահութահարկ վճարելուց։
- Այնուհետև անհատ ձեռնարկատեր Իգոր Կարապետյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով, մեկ դեպքով 2009 թվականի դեկտեմբերին, մեկ դեպքով էլ 2010թ. գարնանն Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքից Իգոր Կարապետյանին պատկանող կենցաղային ապրանքներն ու խաղալիքներն իր «Վագրաորս» և «Հալևս» ՍՊ ընկերությունների անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերությունների անվամբ մաքսազերծել և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` մի մասը ՀԴՄ կտրոններով, մյուս մասն էլ առանց հաշիվ-ապրանքագրի ու ՀԴՄ կտրոնների հանձնել է Իգոր Կարապետյանին, իսկ վերջինս էլ, դրանք իրացնելով ու կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկություններն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված ԱՁ «Իգոր Կարապետյանի» հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 952.000 ՀՀ դրամ հարկերը և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց, որից եկամտահարկը կազմել է 821.000 ՀՀ դրամ, իսկ սոցիալական վճարը` 131.000 ՀՀ դրամ։
- Շարունակելով իր հանցավոր գործունեությունը` անհատ ձեռնարկատեր Արթուր Սինդոյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով, 2009 թվականի և 2010 թվականի մեկական դրվագով Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքից Արթուր Սինդոյանին պատկանող հուշանվերները «Վագրաորս» ՍՊ ընկերության անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերության անվամբ այն մաքսազերծել է և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` մի մասը հաշիվ-ապրանքագրերով ու ՀԴՄ կտրոններով, մյուս մասն էլ առանց հաշիվ-ապրանքագրի հանձնել է Արթուր Սինդոյանին, իսկ վերջինս էլ, դրանք իրացնելով ու կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկություններն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված անհատ ձեռնարկատեր «Արթուր Սինդոյանի» հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 1.008.979 դրամ հարկերը և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց, որից շահութահարկը կազմել է 873.007 ՀՀ դրամ, սոցիալական վճարը` 135.972 ՀՀ դրամ։
- Այնուհետև անհատ ձեռնարկատեր Ավետիս Բարսեղյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով, մեկ դեպքով 2009 թվականի նոյեմբերին, մեկ դեպքով էլ 2010 թվականի փետրվարին Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունից Ավետիս Բարսեղյանին պատկանող խաղալիքներն իր «Հալևս» և «Վագրաորս» ՍՊ ընկերությունների անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերությունների անվամբ այն մաքսազերծել է և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` մի մասը հաշիվ-ապրանքագրերով, մյուս մասն էլ առանց հաշիվ-ապրանքագրի ու ՀԴՄ կտրոնների հանձնել է Ավետիս Բարսեղյանին, իսկ վերջինս էլ, դրանք իրացնելով ու կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկություններն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված անհատ ձեռնարկատեր «Ավետիս Բարսեղյանի» հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 856.538 ՀՀ դրամ հարկերը և պարտադիր այլ վճարումներ վճարելուց, որից եկամտահարկը կազմել է 724.821 ՀՀ դրամ, սոցիալական վճարը` 131.717 ՀՀ դրամ։
- Այնուհետև, անհատ ձեռնարկատեր Մադլենա Բարսեղյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով, մեկ դեպքով 2009 թվականի նոյեմբերին, մեկ դեպքով էլ 2010թ. փետրվարին Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունից Մադլենա Բարսեղյանին և նրա ամուսին Ավետիս Բարսեղյանին պատկանող խաղալիքներն իր «Հալևս» և «Վագրաորս» ՍՊ ընկերությունների անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերությունների անվամբ այն մաքսազերծել է և համաձայն նախնական պայմնավորվածության` մի մասը հաշիվ-ապրանքագրերով, մյուս մասն էլ առանց հաշիվ-ապրանքագրի ու ՀԴՄ կտրոնների հանձնել է Ավետիս Բարսեղյանին, ով էլ դրանք իրացրել է։ Ավետիս Բարսեղյանի օժանդակությամբ Մադլենա Բարսեղյանը կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկություններն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված անհատ ձեռնարկատեր «Մադլենա Բարսեղյանի» հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 638.240 ՀՀ դրամ հարկերը և պետական այլ վճարումները վճարելուց, որից եկամտահարկը կազմել է 547.244 ՀՀ դրամ, իսկ սոցիալական վճարը` 90.996 ՀՀ դրամ։
- Շարունակելով իր հանցավոր գործունեությունը` անհատ ձեռնարկատեր Վահե Մարությանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով, 2010 թվականի հունիսին Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքից Վահե Մարությանին պատկանող կերամիկական ապրանքները «Սագաբա» ՍՊ ընկերության անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերության անվամբ այն մաքսազերծել է և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` առանց հաշիվ-ապրանքագրի հանձնել է Վահե Մարությանին, իսկ վերջինս էլ, դրանք իրացնելով ու կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկություններն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված անհատ ձեռնարկատեր «Վահե Մարությանի» հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 134.203 ՀՀ դրամ եկամտահարկ վճարելուց։
- Այնուհետև անհատ ձեռնարկատեր Արկադի Հայրապետյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով, 2010թ. Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքից Արկադի Հայրապետյանին պատկանող հուշանվերները և այլ տեսակի ապրանքները երկու դեպքով «Սագաբա» ՍՊ ընկերության անվամբ ներկրել է ՀՀ, նույն ընկերության անվամբ այն մաքսազերծել է և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` մի մասը հաշիվ-ապրանքագրերով, մյուս մասն էլ առանց հաշիվ-ապրանքագրի, հանձնել է Արկադի Հայրապետյանին, իսկ վերջինս էլ, դրանք իրացնելով ու կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկություններն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված անհատ ձեռնարկատեր «Արկադի Հայրապետյանի» հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 93.500 ՀՀ դրամ եկամտահարկ վճարելուց։
- Շարունակելով իր հանցավոր գործունեությունը, անհատ ձեռնարկատեր Արմեն Ավետիսյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով` 2010թ. հունիսին Իրանի Իսլամական Հանրապետության Թեհրան քաղաքից Արմեն Ավետիսյանին պատկանող կերամիկական ապրանքները «Սագաբա» ՍՊ ընկերության անվամբ ներկրել է ՀՀ, նույն ընկերության անվամբ այն մաքսազերծել է և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` մի մասը հաշիվ-ապրանքագրերով, մյուս մասն էլ առանց հաշիվ-ապրանքագրի հանձնել է Արմեն Ավետիսյանին, իսկ վերջինս էլ դրանք իրացնելով ու կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկություններն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված անհատ ձեռնարկատեր «Արմեն Ավետիսյանի» հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 338.300 ՀՀ դրամ հարկերը և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց, որից եկամտահարկը կազմել է 293.000 դրամ, սոցիալական վճարը` 45.300 ՀՀ դրամ։
-Այնուհետև անհատ ձեռնարկատեր Հենրիկ Հովսեփյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով` 2010թ. Իրանի Իսլամական Հանրապետության Թեհրան քաղաքից Հենրիկ Հովսեփյանին պատկանող պոլիմերային ճկուն թերթերը և այլ տեսակի ապրանքները «Սագաբա» ՍՊ ընկերության անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերության անվամբ այն մաքսազերծել է և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` մի մասը հաշիվ-ապրանքագրերով, մյուս մասն էլ առանց հաշիվ-ապրանքագրի հանձնել է Հենրիկ Հովսեփյանին, իսկ վերջինս էլ, դրանք իրացնելով ու կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկությունները օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված անհատ ձեռնարկատեր «Հենրիկ Հովսեփյանի» հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 95.700 ՀՀ դրամ եկամտահարկ վճարելուց։
- Շարունակելով իր հանցավոր գործունեությունը, անհատ ձեռնարկատեր Արմինե Վարդանյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով` 2010 թվականի Իրանի Իսլամական Հանրապետության Թեհրան քաղաքից Արմինե Վարդանյանին պատկանող պոլիմերային ճկուն թերթերը և այլ տեսակի ապրանքները «Սագաբա» ՍՊ ընկերության անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերության անվամբ այն մաքսազերծել է և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` մի մասը հաշիվ-ապրանքագրերով, մյուս մասն էլ առանց հաշիվ-ապրանքագրի հանձնել է Արմինե Վարդանյանին, իսկ վերջինս էլ, դրանք իրացնելով ու կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկություններն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված անհատ ձեռնարկատեր «Արմինե Վարդանյանի» հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 158.042 ՀՀ դրամ եկամտահարկ վճարելուց։
- Այնուհետև «Վավ դեկոր» ՍՊ ընկերության տնօրեն Վահրամ Սիրադեղյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով` 2010 թվականի Իրանի Իսլամական Հանրապետության Թեհրան քաղաքից «Վավ դեկոր» ՍՊ ընկերությանը պատկանող շերտավարագույրները և այլ տեսակի ապրանքները «Սագաբա» ՍՊ ընկերության անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերության անվամբ այն մաքսազերծել է և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` հաշիվ-ապրանքագրերով հանձնել է Վահրամ Սիրադեղյանին, իսկ վերջինս էլ, դրանք իրացնելով ու կատարված գործարքի վերաբերյալ տեղեկություններն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն ներկայացված «Վավ դեկոր» ՍՊ ընկերության հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, չարամտորեն խուսափել է 64.447 ՀՀ դրամ հարկերը վճարելուց, որից շահութահարկը կազմել է 51.947 ՀՀ դրամ, ԱԱՀ-ն` 12.500 ՀՀ դրամ։
- Շարունակելով իր հանցավոր գործունեությունը` «Գոռ և Խաչատուր» ՍՊ ընկերության տնօրեն Գոռ Համբարձումյանին հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելով` 2010 թվականի Արաբական Միացյալ Էմիրությունների Դուբայ քաղաքից «Գոռ և Խաչատուր» ՍՊ ընկերությանը պատկանող ֆրիոն գազը, հողաթափերը և այլ տեսակի ապրանքները «Վագրաորս» ՍՊ ընկերության անվամբ ներկրել է Հայաստանի Հանրապետություն, նույն ընկերության անվամբ այն մաքսազերծել է և համաձայն նախնական պայմանավորվածության` առանց հաշիվ-ապրանքագրերի հանձնել է Գոռ Համբարձումյանին, իսկ վերջինս էլ, դրանք իրացնելով ու կատարված գործարքի վերաբերյալ հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն «Գոռ և Խաչատուր» ՍՊ ընկերության անվամբ օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու միջոցով` չարամտորեն խուսափել է 1.812.300 ՀՀ դրամ հարկերը վճարելուց, որից ԱԱՀ-ն կազմել է 1.002.500 ՀՀ դրամ, իսկ շահութահարկը` 809.800 ՀՀ դրամ։
Սահակ Բարսեղյանը մեկ միասնական դիտավորությամբ կատարել է շարունակվող հանցագործություն, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, իսկ հանցագործություն անմիջականորեն կատարած վերոնշյալ անձանց գերակշռող մասի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը չի իրականացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված (հանցագործությամբ պատճառված վնասը, տույժերն ու տուգանքներն ամբողջությամբ հատուցելու) հիմքով, մյուս մասի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի (տվյալ դրվագով վնասի չափի) բացակայության պատճառաբանությամբ։
Ամբաստանյալ Սահակ Բարսեղյանը, 2008-2010թթ. ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով «Վագրաորս» ՍՊ ընկերության տնօրենը, փաստացի ղեկավարելով նաև «Օձաձոր» ՍՊ ընկերությունը` ՀՀ տարածքում նշված ընկերություններով ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու ընթացքում առանձնապես խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու միասնական հանցավոր դիտավորությամբ տարածքային հարկային տեսչություններ ներկայացված հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ պարտադիր փաստաթղթերում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով, չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերով, ընդհանուր` 60.530.200 դրամ հարկերը վճարելուց։ Մասնավորապես,
- 2008 թվականի մայիսի 21-ից փաստացի ղեկավարելով ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի Եղեգնաձորի տարածքային հարկային տեսչությունում հաշվառված «Օձաձոր» ՍՊ ընկերությունը` ՀՀ տարածքում նշված ընկերությունով ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու ընթացքում հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, խախտելով «Շահութահարկի մասին» ՀՀ օրենքի 10-րդ հոդվածի 1-ին կետի և «ԱԱՀ-ի մասին» ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի 4-րդ կետի պահանջները, Եղեգնաձորի տարածքային հարկային տեսչություն է ներկայացրել 2008թ. համար կազմված շահութահարկի և 2009թ. հունվար ամսվա համար կազմած ԱԱՀ-ի հաշվարկները, որոնցում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով` չարամտորեն խուսափել է 33.377.600 ՀՀ դրամ գումարի հարկերը վճարելուց, որից շահութահարկը կազմել է 27.356.800 ՀՀ դրամ, իսկ ԱԱՀ-ն` 6.020.800 ՀՀ դրամ։
- Շարունակելով իր հանցավոր գործունեությունը և 2009թ. ապրիլի 23-ից հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ Պետական եկամուտների կոմիտեի Էրեբունու հարկային տեսչությունում հաշվառված «Վագրաորս» ՍՊ ընկերության տնօրենը` ՀՀ տարածքում նշված ընկերությունով ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու ընթացքում հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու դիտավորությամբ, խախտելով «ԱԱՀ-ի մասին» ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի պահանջները, Էրեբունու տարածքային հարկային տեսչություն է ներկայացրել 2009թ. 3-րդ եռամսյակի, 2010թ. փետրվար, մարտ և ապրիլ ամիսների ԱԱՀ-ի հաշվարկները, որոնցում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով` չարամտորեն խուսափել է 27.152.600 ՀՀ դրամ ԱԱՀ վճարելուց։
Այսպիսով, ամբաստանյալ Սահակ Բարսեղյանը կատարել է նաև հանցագործություն, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Հանդիսանալով «Վագրաորս» և «Սագաբա» ՍՊ ընկերությունների տնօրենը, փաստացի ղեկավարելով նաև «Օձաձոր» ՍՊ ընկերությունը և ունենալով կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու հնարավորություն` 2008-2012թթ. ընկած ժամանակահատվածում վերը նշված ընկերություններով ՀՀ տարածքում ծավալելով տնտեսական գործունեություն, միասնական հանցավոր դիտավորությամբ, անձնական շահերից ելնելով, ՀՀ տարածքում գործող տարբեր ընկերությունների հետ իրականացրած գործարքների հետևանքով պետական բյուջե վճարման ենթակա 10.614.920 ՀՀ դրամ ապառքը չվճարելու նպատակով, սեփական շահերից ելնելով, կանխամտածված ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ, այն է` վերը նշված ընկերությունների բանկային հաշիվներին գործարքների հիման վրա փոխանցված գումարները չի ուղղել ապառքի` «Վագրաորս» ՍՊ ընկերության 118.000 ՀՀ դրամ, «Օձաձոր» ՍՊ ընկերության 9.020.500 ՀՀ դրամ և «Սագաբա» ՍՊ ընկերության 1.476.420 ՀՀ դրամ վճարման պարտականությունների կատարմանը, այլ դրանք 2008-2012թթ. ընթացքում օգտագործել է այլ նպատակներով, դրանով իսկ կանխամտածված ստեղծել անվճարունակության հատկանիշներ, ինչի հետևանքով պարտատիրոջը` պետությանը պատճառել է խոշոր չափերի` 10.614.920 ՀՀ դրամի վնաս, այսինքն` կատարել է հանցագործություն, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով։ /քրեական գործ, հատոր 24, էջ 49-74/:
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները
Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում.
34. Դիմող` ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի պաշտպան Մ.Մանուկյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով քրեական գործի նախապատմությունը` հայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ Սահակ Բարսեղյանը հանդիսանալով <<Արծիվ Սահակ>>, <<Որսորդ Սահակ>>, <<Սահակ և Հարութ>>, <<Վիշապասար>> և <<Սագաբա>> ՍՊ ընկերություննևրի տնօրենը, փաստացի ղեկավարելով նաև <<Օձաձոր>> ՍՊ ընկերությունը 2005 թվականի մինչև 2010 թվականի ընկած ժամանակահատվածում միասնական հանցավոր դիտավորությամբ՝ անձնական շահերից ելնելով, օժանդակել է տարբեր ֆիզիկական անձանց առանց պետական գրանցման և հաշվառման ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելուն, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է առանձնապես խոշոր չափերի վնաս, այսինքն՝ կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
Հանդիսանալով <<Արծիվ Սահակ>>, <<Որսորդ Սահակ>>, <<Սահակ և Հարութ>>, <<Վիշապասար>>, <<Վագրաորս>>, <<Հալևս>> և <<Սագաբա>> ՍՊ ընկերությունների տնօրենը, փաստացի ղեկավարելով նաև <<Օձաձոր>> ՍՊ ընկերությունը, 2005 թվականի մինչև 2010 թվականի դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում միասնական հանցավոր դիտավորությամբ օժանադակել է մի շարք հարկատուների կողմից առանձնապես խոշոր չափերի հարկերը և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուաափելուն, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարքը, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Սահակ Բարսեղյանը, 2008-2010թթ. ընկած Ժամանակահատվածում հանդիսանալով <<Վագրաորս>> ՍՊ ընկերության տնօրենը, փաստացի ղեկավարելով նաև <<Օձաձոր>> ՍՊ ընկերությունը` ՀՀ տարածքում նշված ընկերություններով ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու ընթացքում աոանձնապես խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու միասնական հանցավոր դիտավորությամբ տարածքային հարկային տեսչություններ ներկայացված հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ պարտադիր փաստաթղթերում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով, չարամտորեն խուսափել է աոանձնապես խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Սահակ Բարսեղյանը, հանդիսանալով <<Վագրաորս>>, <<Սագաբա>> ՍՊ ընկերությունների տնօրենը, փաստացի ղեկավարելով նաև <<Օձաձոր>> ՍՊ ընկերությունը և ունենալով կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու հնարավորություն` 2008-2012թթ. ընկած ժամանակահատվածում վերը նշված ընկերություններով ՀՀ տարածքում ծավալելով տնտեսական գործունեություն, միասնական հանցավոր դիտավորությամբ, անձնական շահերից ելնելով, ՀՀ տարածքում գործող տարբեր ընկերությունների հետ իրականացրած գործարքների հետևանքով պետական բյուջե վճարման ենթակա ապռանքը չվճարելու նպատակով, սեփական շահերից ելնելով, կանխամտածված ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է խոշոր չափերի վնաս, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք, որր նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով։
ա) Դատավճիռն անհիմն է, խիստ` անարդարացի ու անօրինական: Դատարանի կողմից թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի հիմնարար խախտումներ, որոնց արդյունքում խաթարվել է արդարադատության բուն էությունը և արդարացման դատական ակտի փոխարեն դատարանը կայացրել է մեղադրական ակտ` այդ թվում չի կատարել գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննություն, որով խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 62-րդ հոդվածների պահանջները:
Նախաքննության մարմինը և դատարանը հաշվի չեն առել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանը զրկված է եղել ներկայացնելու ապացույցներ այն մասին, որ քրեական գործով վկաներին տրամադրել է համապատասխան հաշիվ-ապրանքագրեր:
Հաշվի չի առնվել այն հանգամանքը, որ Ս.Բարսեղյանը փաստաթղթերի կորստյան մասին գրավոր տեղեկացրել է հարկային մարմնին:
Հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի դրույթների վրա գտել է, որ հարկային մարմինը Ս.Բարսեղյանին չի տեղեկացրել հարկային պարտավորությունների մասին, կազմված ակտին չի ծանոթացրել: Ս.Բարսեղյանը հնարավորություն չի ունեցել վիճարկելու հարկային մարմնի ակտը, եթե ներկայացվեր հարկ վճարելու նրա պարտականությունը, ապա նա դատական կարգով կվիճարկեր կամ կընդուներ հարկային մարմնի կողմից առաջադրված հարկ վճարելու պարտականությունը: Ս.Բարսեղյանը դիմում չի ներկայացրել իրեն սնանկ ճանաչելու կամ չի հրաժարվել, խուսափել հարկ վճարելուց: Հետևաբար ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի արարքում կանխամտածված սնանկության հանցակազմ չկա:
Հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի դրույթների վրա գտել է, որ արտերկրից ապրանքներ ներկրելու, ՀՀ տարածքում տնտեսական և այլ տեսակի ապրանքների մեծածախ և մանրածախ առևտրով զբաղվելու սահմանափակում չկա:
Ս.Բարսեղյանի իրականացրած ձեռնարկատիրական գործունեությունը թույլատրելի է, դրա համար համապատասխան թույլտվություն /լիցենզիա/ չի պահանջվում:
Իրականացրած գործունեությունից ստացված եկամուտների համար Ս.Բարսեղյանն իր կազմակերպություններով կատարել է հարկային պարտավորություններն ամբողջությամբ, և անգամ իր կազմակերպությունների հաշվեհամարներին ունի մոտ 60.000.000 /վաթսուն միլիոն/ ՀՀ դրամի գերավճարի գումարներ:
Այս փաստերի առկայության պայմաններում նախաքննության մարմինն ու դատարանը համարել են, որ Ս.Բարսեղյանը զբաղվել է ապօրինի ձեռնարկատիրությամբ և խուսափել` հարկերը վճարելուց:
Դատարանը ուշադրության չի արժանացրել նաև այն հանգամանքը, որ նախաքննության ընթացքում այն կազմակերպություններն ու անհատ ձեռներեցները, որոնց համար Ս.Բարսեղյանը ներկրել, մաքսազերծել է ապրանքներ, վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով վճարել են /կատարել են/ չվճարված հարկի գումարները, որի արդյունքում պետբյուջե վճարվել է մոտ 23-24 մլն. դրամ:
Սակայն այս փաստերի առկայության պայմաններում դատարանը մեղադրողի քաղ. հայցն անհիմն բավարարեց ամբողջությամբ: Քաղ. հայցը բավարարելիս դատարանը հաշվի չի առել ոչ նախաքննության ընթացքում պետբյուջե վճարված գումարները, ոչ Ս.Բարսեղյանի կողմից հարկային մարմնին վճարված գերավճարի գումարները, որպիսի հանգամանքն էլ, պատիժը նշանակելիս էական նշանակություն է ունեցել: Ըստ քրեական գործի նյութերի առկա է 101.837.521 ՀՀ դրամի չվճարված /չկատարված/ հարկային պարտավորություն:
Պատիժը նշանակելիս դատարանը որպես լրացուցիչ պատիժ դատավճռով սահմանել է նաև Ս.Բարսեղյանի գույքի բռնագրավում հօգուտ պետբյուջեի 65.000.000 ՀՀ դրամ գումար:
Նման պատժամիջոցը անարդարացի և անհամաչափ է Ս.Բարսեղյանին մեղսագրվող արարքի համար: Առավել ևս, որ դատարանն իր դատավճռով <<հաստատված է համարել>>, որ Ս.Բարսեղյանը որպես չկատարված հարկային պարտավորություն պետք է վճարի 101.837.521 ՀՀ դրամ: Այդ գումարների վճարումն անիրական է:
Եթե դատարանը Ս.Բարսեղյանի կողմից վճարված գերավճարի և սույն քրեական գործով վկաների կողմից կատարված վճարումները հաշվի առներ, ապա պատիժ նշանակելիս հասցված վնասի վերականգնմանը տալով իրավական գնահատական, հնարավորություն կունենար կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթները և ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի պատիժը որոշելիս կսահմաներ ազատազրկման հետ չկապված պատիժ:
Դատարանը հաշվի չի առել նաև այն հանգամանքը, որ Ս.Բարսեղյանն ազատամարտիկ է, մասնակցել է Ղարաբաղյան պատերազմին:
Միջնորդել է պաշտպանյալի նկատմամբ կայացնել արդարացման դատական ակտ:
Իսկ եթե դատարանը պաշտպանյալին կհամարի մեղավոր առաջադրված մեղադրանքներից որևէ մեկով, միջնորդել է հաշվի առնել քրեական գործում առկա և իր կողմից հիշատակված պատասխանտվությունը և պատիժը մեղմացնող մի շարք էական և որոշիչ հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը խստացնող հանգամանքների բացակայությունը պաշտպանյալի նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, կամ ներքո հիշյալ թվարկված մեղմացնող հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ դիտել, որպես բացառիկ հանգամանքներ և սահմանել հոդվածի սանկցիայում նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ կամ պատժատեսակ:
Արդարադատության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքների պահպանման հարցը քննարկելիս, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իր 12.02.2010թ.-ի ԼԴ/2019/01/09 որոշմամբ հանգել է այն դիրքորոշմանը, որ <<...անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն հանցանք կատարող, ով պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև, որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում, անձի հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ գնահատվում են` նրա սոցիալ-հոգեբանական հատկանիշները, վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքն և այլն...>>:
Պատիժ նշանակելիս և այն նպատակահարմարության հարցը քննելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Հանցակազմի սահմաններիրց դուրս գտնվելով, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորությունը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել անձի և հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին, համապատասխանաբար բարձրացնելով և իջեցնելով այն:
Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ քրեական գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել, ինչպես պատժի չափը որոշելիս, այնպես էլ, այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է ԱՎԴ-2/0559/01/08 որոշման մեջ, որի 24-րդ կետում նշել է. <<...պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը` առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին...>>:
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ` Սահակ Բարսեղյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ, գնահատելով վերջինիս`
ամուրի լինելը, /ըստ ԱԲ սերիայի 003548 համարի, մահվան վկայականի լուսապատճենի, կինը` Սեդա Ալիխանյանը, մահացել է 15.08.2009թ.-ին/ նախկինում արատավորված չլինելը, երկրապահ կամավորական միության անդամ լինելը /ըստ Ա սերիայի 103991 համարի և ԱԳ սերիայի 28900 համարի վկայականների լուսապատճենների/, Արցախյան պատերազմի ակտիվ մասնակցությունը, երկու զավակների` Համլետ և Լևոն Բարսեղյանների ՀՀ ՊՆ թիվ 63853 զորամասում պարտադիր զինվորական ծառայության ընթացքում զոհվելը /ըստ ԱԲ սերիայի 100166 համարի և ԱԲ սերիայի 100169 համարի մահվան վկայականների լուսապատճեների/, նորածին թոռան` 19.01.2013թ.-ին ծնված Լևոն Վահեի Բարսեղյանի` <<Նորք-Մարաշ>> բժշկական կենտրոնում վիրահատվելն ու վատառողջ լինելը, ըստ նույն կենտրոնի տնօրեն Լ. Մուրադյանի 26.08.2013թ.-ին տրամադրած տեղեկանքի /ցավոք դատավճիռը կայացնելուց հետո` 07.09.2013թ.-ին Սահակ Բարսեղյանի նորածին թոռը մահացավ/, խնամքին մինչև 14 տարեկան որդու` 25.03.2003թ.-ին ծնված Գոռ Սահակի Բարսեղյանի առկայությունը /ըստ ԱԱ սերիայի 379471 համարի ծննդյան վկայականի լուսապատճենի/, բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը /ըստ Դավիթաշեն 2/1-1 համատիրության նախագահի` Եղիազարյանի տրամադրած տեղեկանքի /, իրեն մասնակիորեն մեղավոր ճանաչելը:
Գոյություն ունեցող օբյեկտիվ տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են հանցավորի անձնավորությունը այնուամենայնիվ, դատարանը չհանգեց եզրակացության, որ Սահակ Բարսեղյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նրան ազատությունից զրկելու և չկիրառեց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, որի հիմքերը առկա էին` նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի հատկանիշները, որոնք դատարանի կողմից որևէ ուշադրության կամ իրավական գնահատականի չարժանացան:
Դիմողը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի օգոստոսի 29-ի դատավճիռը, գործն ուղարկել նույն դատարան, այլ կազմով նոր քննության:
Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի օգոստոսի 29-ի դատավճիռը բեկանել Ս.Բարսեղյանին ճանաչել անպարտ և դատարանի որոշմամբ արդարացված:
Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի օգոստոսի 29-ի դատավճիռը բեկանել և կիրառել Ս.Բարսեղյանի նկատմամբ 70-րդ հոդվածը, վերջինիս նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, սահմանելով փորձաշրջան կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանել նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ կամ պատժատեսակ:
Մեղադրող կողմի ներկայացրած 101.837.521 ՀՀ դրամի չափով քաղ. հայցը բեկանել ամբողջությամբ, քանի որ պաշտպանական կողմից քաղհայցը չընդունելու դեպքում դատարանը չի կարող այլ որոշում կայացնել քան դատախազությանը իրավունք վերապահելով առանձին հայցային կարգով դիմել դատարան:
Ամբողջությամբ բեկանել նաև 65.000.000 ՀՀ դրամի չափով, որպես լրացուցիչ պատիժ գույքի բռնագրավումը,
Իսկ անկախ ամեն ինչից կիրառել համաներում և պատժի կրումից ազատել:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխանը
35. Ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի պաշտպան Մ.Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ պատասխան է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության ավագ դատախազ Ռ.Դանիելյանը հայտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 38-205-րդ hոդվածի 2-րդ մասով, 205-րդ հոդված 2-րդ մասով և 193-րդ հոդվածով կատարած հանցավոր արարքների նկարագրությանը նշված է Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում:
Դատարանի դատական ակտն օրինական է և հիմնավորված, իսկ Մ.Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքն` անհիմն:
Բողոքում շարադրված փաստարկները ընդհանուր, դեկլարատիվ բնույթի մեկնաբանություններ ու անհիմն պատճառաբանություններ են, որոնք հակասում են քրեական գործի նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցներին, չեն բխում օրենքի պահանջներից:
Բողոքաբերի այն պատճառաբանությունը, թե հաշվի չի առնվել քրեական գործով վկաներին համապատասխան հաշիվ ապրանքագրեր տրամադրելու փաստը հիմնավորող ապացույցները ներկայացնելու հնարավորությունից ամբաստանյալի զրկված լինելու և փաստաթղթերի կորստյան մասին վերջինիս կողմից հարկային մարմնին գրավոր տեղեկացրած լինելու հանգամանքները, անհիմն են: Քրեական գործի նախաքննության, և դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալը, գտնվելով ազատության մեջ, տվել է համապատասխան ցուցմունքներ, ունեցել` պաշտպան` լիարժեք հնարավորություն է ունեցել համապատասխան ապացույցներ ներկայացնելու:
Ս.Բարսեղյանին պարզաբանվել են նյութեր և փաստաթղթեր, առարկություններ ներկայացնելու, իրավունքները:
ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացվել են Ս.Բարսեղյանի ղեկավարած ընկերությունների գնորդ-մատակարար անձանց վերաբերյալ տեղեկությունները, նրանց բոլոր գործարքների վերաբերյալ տված հաշիվ-ապրանքագրերը, որոնց Ս.Բարսեղյանը և նրա պաշտպանը ծանոթացել են:
Առգրավվել են Ս.Բարսեղյանի բոլոր ընկերությունների հարկային և մաքսային, ինչպես նաև նրա օժանդակությամբ հարկերը վճարելուց խուսափած ընկերությունների հարկային գործերը, որոնցում առկա են բոլոր գործարքների վերաբերյալ տեղեկությունները, ինչի պայմաններում բողոքաբերի փաստարկներն ու պատճառաբանությունները անհիմն են:
Վերաքննիչ բողոքում նշված այն հանգամանքը, թե Ս.Բարսեղյանին հարկային մարմինը չի տեղեկացրել հարկային պարտավորությունների մասին և կազմված ակտին չի ծանոթացել, ինչի պայմաններում Ս.Բարսեղյանը հնարավորություն չի ունեցել վիճարկելու հարկային մարմնի կազմած ակտը, նույնպես անհիմն է: Ս.Բարսեղյանը իրականում ծանոթացել է բոլոր ստուգման ակտերին և գործի նախաքննության ընթացքում և նախաքննության ավարտից հետո` գործի նյութերին ծանոթանալիս: Ս.Բարսեղյանը վիճարկել է <<Օձաձոր>> ՍՊ ընկերության վերաբերյալ կազմված ստուգման ակտը` դատական կարգով, ծանոթացել` փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշմանն ու ստացված եզրակացությանը, իսկ <<Վագրաորս>> ՍՊ ընկերության վերաբերյալ փորձագետի եզրակացությանն առարկելու արդյունքում` նրա միջնորդությամբ նշանակվել է լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննություն:
Բողոքաբերի այն պատճառաբանությունը, թե Ս.Բարսեղյանը դիմում չի ներկայացրել իրեն սնանկ ճանաչելու մասին, չի հրաժարվել, չի խուսափել հարկ վճարելուց և հետևաբար նրա արարքում բացակայում է կանխամտածված սնանկության հանցակազմն, անհիմն է: Սեփական դիմումով սնանկ ճանաչվելը չէ որ կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշ ստեղծելու պայման ու հիմք է: նշված հանցակազմը միանշանակ հիմնավորվել է նաև դատահաշվապահական փորձաքննության 2012 թվականի դեկտեմբերի 03-ի թիվ 12-2566 եզրակացությամբ, համաձայն որի <<Օձաձոր>>ՍՊ, <<Վագաորս>> ՍՊ և <<Սագար>> ՍՊ ըներությունները համապատասխանաբար 2012 թվականի հուլիսի 9-ի դրությամբ 14.128.281 ՀՀ դրամի, 2012 թվականի հուլիսի 24-ի դրությամբ` 208.402ՀՀ դրամի և 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի դրությամբ` 1.794.073 ՀՀ դրամի հարկային պարտավորությունները հնարավորություն են ունեցել ամբողջությամբ մարելու համար, սակայն ունեցած բավարար ակտիվներն այդ պարտավորությունների մարմանը ուղղելու փոխարեն` այլ նպատակով նվազեցրել են, ինչի հետևանքով ընկերություններն անվճարունակության վիճակում են հայտնվել, ինչը պայմանավորված է եղել հարկերը պետական բյուջե չվճարելու Ս.Բարսեղյանի մտադրությամբ: Ս.Բարսեղյանը <<Օձաձոր>> և <<Վագրաորս>> ՍՊ ընկերությունների գործունեությունը դադարեցնելուց անմիջապես հետո, առանց վերջիններիս հարկային պարտավորությունները կատարելու` հիմնադրել է մեկ այլ ընկերություն և շարունակել իր հանցավոր գործունեությունը:
Վերաքննիչ բողոքում, նշվել է, որ ՀՀ տարածքում տնտեսական և այլ տեսակի ապրանքների մեծածախ և մանրածախ առևտրով զբաղվելու սահմանափակում չկա, Ս.Բարսեղյանի իրականացրած ձեռնարկատիրական գործունեությունը թույլատրելի է և դրա համար համապատասխան թույլտվություն չի պահանջվում, ինչի պայմաններում դատարանը համարել է, որ նա զբաղվել է ապօրինի ձեռնարկատիրությամբ:
Բողոքաբերի նշված մեկնաբանությունը կապ չունի Ս.Բարսեղյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով կատարված հանցագործության հետ: Ամբաստանյալը մեղադրվել է ոչ թե ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեության իրականացնելու համար, այլ որպես տնտեսվարող սուբյեկտների տնօրեն` տարբեր ֆիզիկական անձանց առանց պետական գրանցման և հաշվառման ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելուն օժանդակելու համար և որպիսի օժանդակության արդյունքում պետությանը պատճառվել է 38.302.200 ՀՀ դրամի վնաս:
Բողոքաբերը վերաքննիչ բողոքում նշել է նաև Ս.Բարսեղյանի կողմից հարկային մարմնին վճարված <<գերավճարի>> առկայությունը, ինչը նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելիս էական նշանակություն է ունեցել:
Եթե դատարանը հաշվի չառներ բողոքաբերի նշված և հանցագործությամբ պետությանը պատճառված 23, 24, մլն ՀՀ դրամի պետական բյուջե վճարված լինելու հանգամանքը, ապա քաղաքացիական հայցով բռնագանձման ենթակա գումարի չափը դատավճռով ընդունված 101.837.521 ՀՀ դրամի փոխարեն` կկազմեր 124.902.384 ՀՀ դրամ, որի մեջ միայն 23.064863 ՀՀ դրամը վերականգնված գումարն է:
Ինչ վերաբերվում է Ս.Բարսեղյանի ղեկավարած ընկերությունների հաշվեհամարներին ունեցած մոտ 60 մլն ՀՀ դրամ գերավճարներին, ապա այն կապ չունի ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի կատարած հանցագործությունների հետևանքով պետությանը պատճառված վնասի հետ: Գերավճարը վերաբերվում է միայն ընկերություններին, որը նրանց դեբետային մնացորդն է համարվում և ֆիզիկական անձի կողմից պետությանը պատճառված վնասի հատուցման հետ չի կարող կապվել, կամ հաշվանցվել: Գերավճարն ընկերության պարտավորության գումարից ավել վճարված և տնտեսական գործունեության արդյունքում առաջացած վճար է, որը կապ չունի պետությանը պատճառված վնասի հետ:
Նշվածը հիմնավորվել է նաև փորձագետ Ս.Հովհաննիսյանի կողմից դատարանում տրված պարզաբանումներով, որում մասնավորապես նշվել է, որ իր կազմած եզրակացության հիմնավորվածության վրա որևէ ազդեցություն գերավճարները չէին կարող ունենալ, հաշվարկները` ճիշտ են:
Բավարարված քաղաքացիական հայցը` 101.837.521 ՀՀ դրամի չափով և նշանակված լրացուցիչ պատիժ` գույքի բռնագրավումն իրավաչափ են և հիմնավորված:
Պետությանը պատճառած 101.837.521 ՀՀ դրամից գումար չի վերականգնվել, իսկ այլ անձանց և Ս.Բարսեղյանի գործողությունների հետևանքով զուտ հարկատեսակի գծով պետությանը պատճառված ընդհանուր 124.902.384 ՀՀ դրամ վնասից այդ անձանց վերականգնումների արդյունքում փոխհատուցվել է միայն 23.064.863 ՀՀ դրամը, որի արդյունքում քաղաքացիական հայցի իրական չափը կազմել է 101.837.521 ՀՀ դրամ և դատարանն իրավացիրոեն գտել է, որ այդ պահանջը հիմնավոր է:
Ինչ վերաբերվում է նշանակված գույքի բռնագրավմանը, ապա այն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված լրացուցիչ և պարտադիր նշանակման ենթակա պատիժ է, որի նշանակումը դատարանը պատճառաբանել է:
Նույնը և դատավճռով նշանակված մյուս լրացուցիչ պատիժ` ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկումը, որի նշանակումը ևս կատեգորիկ է ու պարտադիր` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայում, իրավաչափ է:
Դատարանն ամբողջությամբ հետազոտել և հաշվի է առել ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող հատկանիշները, որոնց արդյունքում է նշանակվել համաչափ պատիժ:
Դատական ակտով ապացուցված ու հիմնավորված են ամբաստանյալի կատարած հանցավոր արարքները, դատավճռով նշանակված պատիժը իրավաչափ է կատարած արարքներին:
Դիմողը խնդրել է Ս.Բարսեղյանի պաշտպան Մ.Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի օգոստոսի 29-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ:
36. Ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի պաշտպան Մ.Մանուկյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Ա.Բարսեղյանը միացավ պաշտպանին և խնդրեց այն բավարարել:
Մեղադրող Ռ.Դանիելյանը խնդրեց Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` դրանց հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի և պաշտպան Մ.Մանուկյանի ելույթները, մեղադրող Ռ.Դանիելյանի` վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանել, և ուղարկել նոր դատաքննության հետևյալ պատճառաբանությամբ.
37. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի համաձայն.
<< 5. Օժանդակող է համարվում այն անձը, ով հանցագործությանն օժանդակել է խորհուրդներով, ցուցումներով, տեղեկատվություն կամ միջոցներ, գործիքներ տրամադրելով կամ խոչընդոտները վերացնելով, ինչպես նաև այն անձը, ով նախապես խոստացել է պարտակել հանցագործին, հանցագործության միջոցները կամ գործիքները, հանցագործության հետքերը կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված առարկաները, ինչպես նաև այն անձը, ով նախապես խոստացել է ձեռք բերել կամ իրացնել այդպիսի առարկաները: >>:
2003 թվականի ապրիլի 29-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի համաձայն.
<< 1. Առանց պետական գրանցման (բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի) կամ առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա կամ օրենքով արգելված ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելը, որը զուգորդվել է անձանց կամ կազմակերպություններին կամ պետությանը զգալի վնաս պատճառելով`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` երկուսից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
2. Նույն արարքը, որը զուգորդված` անձանց կամ կազմակերպություններին կամ պետությանը խոշոր վնաս պատճառելով`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` մեկից երեք տարի ժամկետով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` մեկից երկու տարի ժամկետով:
3. Նույն արարքը, որը՝
1) զուգորդվել է անձանց կամ կազմակերպություններին կամ պետությանն առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելով,
2) կատարվել է կազմակերպված խմբի կողմից՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից վեց տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
4. Սույն հոդվածում զգալի չափ է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից մինչև հազարապատիկի չափով գումարը, խոշոր չափ` հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկից մինչև երկուհազարապատիկի չափով գումարը, իսկ առանձնապես խոշոր չափ` հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երկուհազարապատիկը գերազանցող գումարը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին 2011 թվականի հունվարի 01-ի ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի համաձայն.
<<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 1-ին մասը <<գրանցման>> բառից հետո լրացվել է <<հաշվառման>> բառով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի համաձայն.
<< Առանց պետական գրանցման, հաշվառման (բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի) կամ առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա կամ օրենքով արգելված ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելը, որը զուգորդվել է անձանց կամ կազմակերպություններին կամ պետությանը զգալի վնաս պատճառելով`
3. Նույն արարքը, որը՝
… 2) կատարվել է կազմակերպված խմբի կողմից՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից վեց տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ մեկից երեք տարի ժամկետով: …>>:
2003 թվականի ապրիլի 29-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի համաձայն.
<< Կանխամտածված սնանկությունը՝ պարտապանի հիմնադիրների (մասնակիցների) կամ նրան՝ կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու կամ նրա որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն ունեցող այլ անձանց, այդ թվում՝ պարտապանի ղեկավարի, հավասարապես՝ նաև անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը կամ դրանց չափի ավելացումը սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով, և եթե պարտապանին կամ պարտատերերին պատճառվել է խոշոր վնաս՝
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով: վեց տարի ժամկետով: >>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին 2009 թվականի հուլիսի 18-ի ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի համաձայն.
<<ՀՀ քրեկան օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի սանկցիան շարադրել հետևյալ խմբագրությամբ.
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից վեց տարի ժամկետով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի համաձայն.
<< Կանխամտածված սնանկությունը՝ պարտապանի հիմնադիրների (մասնակիցների) կամ նրան՝ կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու կամ նրա որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն ունեցող այլ անձանց, այդ թվում՝ պարտապանի ղեկավարի, հավասարապես՝ նաև անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը կամ դրանց չափի ավելացումը սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով, և եթե պարտապանին կամ պարտատերերին պատճառվել է խոշոր վնաս՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից վեց տարի ժամկետով: …>>:
2003 թվականի ապրիլի 29-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի համաձայն.
<<Գանձվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ պարտադիր վճարումները վճարելուց խուսափելը` հաշվապահական գրքում կամ հարկման հիմք համարվող այլ փաստաթղթերում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, որը կատարվել է խոշոր չափով`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործողունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով, կամ կալանքով` երկուսից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածում խոշոր չափ է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկը գերազանցող գումաը /արժեքը/:
ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին 2006 թվականի հուլիսի 22-ի ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի համաձայն.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածը շարադրվել է հետևյալ խմբագրությամբ.
<< 1. Հարկերը, տուրքերը կամ պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափելը օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ կամ հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու կամ նշված փաստաթղթերի մեջ ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` մինչև երկու տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով, կամ առանց դրա:
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է առանձնապես խոշոր չափերով՝ պատժվում է ազատազրկմամբ` երեքից վեց տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ, կամ առանց դրա:
3. Սույն հոդվածում խոշոր չափ է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երկուհազարապատիկից տասնհինգհազարապատիկը չգերազանցող գումարը, իսկ առանձնապես խոշոր չափ է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի տասնհինգհազարապատիկը գերազանցող գումարը:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին 2009 թվականի հուլիսի 18-ի ՀՀ օրենքի 10-րդ հոդվածի համաձայն.
<< ՀՀ քրեկանա օրենսգրքի 205-րդ հոդվածը շարադրել հետևյալ խմբագրությամբ.
1) 1-ին մասի սանկցիան շարադրել հետևյալ խմբագրությամբ.
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհազարապատիկից երեքհազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
2) 2-րդ մասի սանկցիան շարադրել հետևյալ խմբագրությամբ.
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի համաձայն.
<< Հարկերը, տուրքերը կամ պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափելը օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններ, հաշվարկներ կամ հարկման հիմք հանդիսացող պարտադիր այլ փաստաթղթեր չներկայացնելու կամ նշված փաստաթղթերի մեջ ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է առանձնապես խոշոր չափերով՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ: …>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք…
…3.Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները…>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն.
<< 1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն. <<Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն. << Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն…
...6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը …>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն.
<<1. Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
2) ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բավարարում է վերաքննիչ բողոքը` համապատասխանաբար ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելով դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացվում է գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ, կամ գործն ուղարկվում է համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը…>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի.
1-ին կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում վերաքննիչ քրեական դատարանում հետազոտված ապացույցներին:
2-րդ կետի համաձայն` ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմք է նաև քրեադատավարական օրենքի էական խախտումը:
2-րդ մասի համաձայն`. Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե հաստատվել է նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքը, որն ազդել է դատական ակտի օրինականության կամ հիմնավորվածության վրա:>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պարզելով, որ գործի փաստական հանգամանքների մասին առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում շարադրված` դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում գործի փաստական հանգամանքներին, վերաքննիչ դատարանը ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանում և փոփոխում է դատական ակտը կամ գործն ուղարկում է առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը, գնահատելով դատաքննության ընթացքում իր կողմից հետազոտված ապացույցները, իրավունք ունի ապացուցված ճանաչելու այն փաստերը, որոնք չեն հաստատվել կամ հաշվի չեն առնվել առաջին ատյանի դատական ակտում: Այդ դեպքում վերաքննիչ դատարանն ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանում և փոփոխում է դատական ակտը կամ գործը ուղարկում է առաջին ատյանի դատարան նոր քննության:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի համաձայն.
<<քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին:
2. Գործի քննության արդյունքում գտնելով, որ արարքն իրավաբանորեն ճիշտ որակված չէ, վերաքննիչ դատարանն իրավունք ունի փոխել հանցագործության որակումը քրեական օրենքի այն հոդվածով, որը պատասխանատվություն է նախատեսում ավելի թեթև հանցագործության համար:
3. Վերաքննիչ դատարանն իրավունք ունի գործի քննության արդյունքներով առաջադրված մեղադրանքի սահմաններում կիրառել ավելի ծանր հանցագործության համար օրենք կամ նշանակել ավելի խիստ պատիժ միայն այն դեպքում, երբ այդ հիմքերով բողոք է բերել մեղադրողը, ինչպես նաև տուժողը կամ նրա ներկայացուցիչը:>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1) Քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ են դատական քննության ժամանակ սույն օրենսգրքի սկզբունքների և այլ ընդհանուր դրույթների խախտումները, որոնք գործին մասնակցող անձանց` օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու կամ այլ ճանապարհով խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:…
5) Եթե առաջին ատյանի դատարանը գործով թույլ է տվել քրեադատավարական oրենքի այլ էական խախտում, վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով գործի քննության արդյունքները, փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը կամ բեկանում է այն և գործն ուղարկում առաջին ատյանի համապատասխան դատարան՝ այլ կազմով նոր քննության:…>>:
38. Առաջին ատյանի դատարանը 2013 թվականի օգոստոսի 09-ի դատավճռում` <<Դատարանի իրավական վերլուծությունները>> բաժնում արձանագրել է.
<<… Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանն հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Սահակ Բարսեղյանը, հանդիսանալով «Արծիվ Սահակ», «Որսորդ Սահակ», «Սահակ և Հարութ», «Վիշապասար» և «Սագաբա» ՍՊ ընկերությունների տնօրենը, փաստացի ղեկավարելով նաև «Օձաձոր» ՍՊ ընկերությունը, 2005թ. մինչև 2010թ. ընկած ժամանակահատվածում միասնական հանցավոր դիտավորությամբ` անձնական շահերից ելնելով, օժանդակել է տարբեր ֆիզիկական անձանց առանց պետական գրանցման և հաշվառման ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելուն, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է առանձնապես խոշոր չափերի վնաս, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
Բացի այդ, հանդիսանալով «Արծիվ Սահակ», «Որսորդ Սահակ», «Սահակ և Հարութ», «Վիշապասար», «Վագրաորս», «Հալևս» և «Սագաբա» ՍՊ ընկերությունների տնօրենը, փաստացի ղեկավարելով նաև «Օձաձոր» ՍՊ ընկերությունը, 2005թ. մինչև 2010թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում միասնական հանցավոր դիտավորությամբ օժանադակել է մի շարք հարկատուների կողմից առանձնապես խոշոր չափերի հարկերը և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարքը, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Ավելին, ամբաստանյալ Սահակ Բարսեղյանը, 2008-2010թթ. ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով «Վագրաորս» ՍՊ ընկերության տնօրենը, փաստացի ղեկավարելով նաև «Օձաձոր» ՍՊ ընկերությունը` ՀՀ տարածքում նշված ընկերություններով ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու ընթացքում առանձնապես խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու միասնական հանցավոր դիտավորությամբ տարածքային հարկային տեսչություններ ներկայացված հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ պարտադիր փաստաթղթերում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով, չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Վերջապես, հանդիսանալով «Վագրաորս» և «Սագաբա» ՍՊ ընկերությունների տնօրենը, փաստացի ղեկավարելով նաև «Օձաձոր» ՍՊ ընկերությունը և ունենալով կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու հնարավորություն` 2008-2012թթ. ընկած ժամանակահատվածում վերը նշված ընկերություններով ՀՀ տարածքում ծավալելով տնտեսական գործունեություն, միասնական հանցավոր դիտավորությամբ, անձնական շահերից ելնելով, ՀՀ տարածքում գործող տարբեր ընկերությունների հետ իրականացրած գործարքների հետևանքով պետական բյուջե վճարման ենթակա ապառքը չվճարելու նպատակով, սեփական շահերից ելնելով, կանխամտածված ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է խոշոր չափերի վնաս, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով։
Վերոնշյալ հանցավոր արարքներն ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանը կատարել է մեղավորությամբ, վերջինս քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթակա է այդ հոդվածների համապատասխան մասերով։
Թեև ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացրած կամ հարկերը կամ պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափած մի շարք անձանց նկատմամբ նախաքննական մարմինը քրեական հետապնդում չիրականացնելու վերաբերյալ որոշում է կայացրել արդարացնող հիմքով` նրանցից յուրաքանչյուրի գործողություններում (արարքում) համապատասխանաբար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ և/կամ 205-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցակազմերի (պետությանը պատճառված վնասի չափի) բացակայության պատճառաբանությամբ (մանրամասն նշված են «գործի դատավարական նախապատմությունը» բաժնում), որի պայմաններում ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանը նրանց օժանդակելու համար առերևույթ քրեական պատասխանատվության ենթարկվել չի կարող (չկա հանցանք (իրավական առումով, քանի որ հանցադեպն առկա է), չկա նաև դրա օժանդակություն տրամաբանությամբ), սակայն ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանը, ի տարբերություն արարքի օբյեկտիվ կողմն անմիջականորեն կատարած վերոնշյալ անձանց, նրան վերագրվող 1-ին և 2-րդ դրվագներից յուրաքանչյուրով գործել է նյութական օգուտներ ստանալու և զուգահեռաբար պետությանը առանձնապես խոշոր չափերի վնաս պատճառելու միասնական հանցավոր դիտավորությամբ։ Նման պայմաններում նրա գործողություններում առկա է նաև նշված հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմի այդ պարտադիր հատկանիշը` առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելը, որը պատճառական կապի մեջ է վերջինիս արարքի հետ, հետևաբար` ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի հանցավոր գործողություններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 38-205-րդ hոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմերն առկա են։
Ամբաստանյալ Սահակ Բարսեղյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանն հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատ-վությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգամանքներով այլ գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված իրավանորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պատիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգամանքներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Դատարանը սույն գործով որպես ամբաստանյալ Սահակ Բարսեղյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ է գնահատում` ամուրի լինելը (ըստ ԱԲ սերիայի 003548 համարի մահվան վկայականի լուսապատճենի` կինը` Սեդա Ալիխանյանը, մահացել է 2009թ. օգոստոսի 15-ին), նախկինում դատապարտված չլինելը, Երկրապահ կամավորական միության անդամ հանդիսանալը ( ըստ «Ա» սերիայի 103991 համարի և «ԱԳ» սերիայի 28900 համարի վկայականների լուսապատճենների), երկու զավակների` Համլետ և Լևոն Բարսեղյանների` ՀՀ ՊՆ թիվ 63853 զորամասում պարտադիր զինվորական ծառայության ընթացքում զոհվելը ( համապատասխանաբար` ըստ ԱԲ սերիայի 100166 համարի և ԱԲ սերիայի 100169 համարի մահվան վկայականների լուսապատճենների), նորածին թոռան` 2013թ. հունվարի 19-ին ծնված Լևոն Վահեի Բարսեղյանի` «Նորք-Մարաշ» բժշկական կենտրոնում վիրահատվելն ու վատառողջ լինելը (ըստ նույն կենտրոնի տնօրեն Լ.Մուրադյանի` 2013թ. օգոստոսի 26-ին տրամադրած տեղեկանքի)։
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Սահակ Բարսեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է գնահատում` խնամքին մինչև 14 տարեկան որդու` 2003թ. մարտի 25-ին ծնված Գոռ Սահակի Բարսեղյանի առկայությունը (ըստ ԱԱ սերիայի 379471 համարի ծննդյան վկայականի լուսապատճենի), բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը (ըստ Դավիթաշեն 2/1-1 համատիրության նախագահ Ռ.Եղիազարյանի տրամադրած տեղեկանքի), իրեն մասնակիորեն մեղավոր ճանաչելը։
Դատարանը նաև փաստում է, որ ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանը պետությանը պատճառած վնասն անձամբ որևէ կերպ չի փոխհատուցել կամ վերականգնել, նման որևէ ապացույց չի ներկայացվել թե՛ մինչդատական վարույթի, թե՛ դատաքննության ընթացքում, հետևաբար` անհիմն է այն որպես ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի պատասխանատվություն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիտարկելու վերաբերյալ պաշտպանական ճառում ներկայացված միջնորդությունը։
Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոնշյալ հանգամանքներն հաստատվել են գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված, թույլատրելիության ու վերաբերելիության չափանիշներին համապատասխանող ապացույցներով և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի հանրային վտանգավորությունը։
Անդրադառնալով մեղադրական ճառում ներկայացված` հանցագործությամբ ծանր հետևանքներ պատճառելը ( նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով) որպես ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դիտարկելու վերաբերյալ մեղադրողի միջնորդությանը` Դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` եթե նույն հոդվածի 1-ին մասում սպառիչ կերպով թվարկված որևէ հանգամանք ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, այն չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ, 205-րդ և 193-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցագործությունների (հանցակազմերի) օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանրորեն վտանգավոր հետևանքի` վնաս պատճառելու, ինչպես նաև արարքների և այդ հետևանքի միջև պատճառական կապի առկայությունը, այսինքն` տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի հանցավոր արարքների հետևանքով (կատարման և օժանդակության ձևով) գույքային վնասի պատճառումը որպես պարտադիր հատկանիշ ներառված է նրան մեղսագրված արարքների հանցակազմերի մեջ և կրկին որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք գնահատվել չի կարող։
Ամբաստանյալ Սահակ Բարսեղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով անդրադառնալով ամբաստանյալ Սահակ Բարսեղյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակին և այն կրելու անհրաժեշտության հարցին` Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանին վերագրվող արարքների հանցակազմերի պատժամասը նախատեսում է պատիժ բացառապես ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկման ենթակա են պատժաչափի, տվյալ հոդվածով նախատեսված ազատազրկումից ավելի մեղմ պատիժ կամ մեղմ պատժատեսակ նշանակելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված լրացուցիչ պատժի` գույքի բռնագրավման չափի կիրառման, ՀՀ քրեական օրենսգքրի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված լրացուցիչ պատժի` ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու ժամկետի որոշման, հիմնական և լրացուցիչ պատիժները գումարելու, ինչպես նաև վերջնական (հիմնական) պատիժը կրելու կամ չկրելու հարցերը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում)։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը, նրան վերագրվող հանցագործությունների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, պետությանը պատճառված, սակայն չվերականգնված վնասի առկայությունը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու հիմքերը բացակայում են։
Դատարանի համոզմամբ` ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի ուղղվելը և նոր հանցագործությունների կանխումն հնարավոր է ազատազրկման ձևով նրա նկատմամբ նշանակվող պատիժը ռեալ (իրական) կրելու պայմաններում, իսկ անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբաստանյալի նկատմամբ հիմնական և լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս, վերջնական պատիժ սահմանելիս։
Քննարկելով ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ` գույքի բռնագրավում նշանակելու խնդիրը` Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այդ լրացուցիչ պատժատեսակի նշանակումը կատեգորիկ է, հետևաբար` անդրադառնում է միայն այդ պատժատեսակի չափի որոշման խնդրին։ Այն սահմանելիս Դատարանը հաշվի է առնում պետությանը այդ դրվագներով պատճառված վնասի և այն չվերականգվելու չափերը, ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի հանցավոր գործունեության շարունակական բնույթը և տևողությունը, առանձնապես խոշոր չափերի վնաս պատճառելուն նրա մասնակցության և դերակատարության աստիճանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կարգով` լրացուցիչ պատիժների համակցությամբ ևս վերջնական պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ` ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկում նշանակելու խնդրին` Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված այդ լրացուցիչ պատժատեսակի նշանակումը ևս կատեգորիկ է, հետևաբար` Դատարան անդրադառնում է միայն դրա ողջամիտ ժամկետի որոշմանը։ Դատարանը փաստում է, որ տևական ժամանակ` 2005-ից մինչև 2010 թվականն ընկած ժամանակահատվածում, ֆիզիկական անձ Սերյոժա Բաբայանին և Գառնիկ Անտոնյանին ապօրինի ձեռնարկատիարկան գործունեություն իրականացնելուն օժանադակելիս ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանն օգտվել է ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու հնարավորությամբ, ինչն անհրաժեշտ է ողջամտորեն սահմանափակել` պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով։
Ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի նկատմամբ հանցագործությունների համակցությամբ հիմնական և լրացուցիչ պատիժներ նշանակելիս Դատարանն հաշվի է առնում այն, որ վերջինս կատարել է ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի` ծանր հանցագործություններ, հետևաբար` նրա նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, որը կիրառելի է համարում նաև պատիժները մասնակի գումարելու կանոնը։
…Անդրադառնալով քաղաքացիական հայցի հիմնավորվածության խնդրին` Դատարանը փաստում է, որ մեղադրողի ներկայացրած 101.837.521 ( հարյուր մեկ միլիոն ութ հարյուր երեսունյոթ հազար հինգ հարյուր քսանմեկ) ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցն անհրաժեշտ է բավարարել ամբողջությամբ, այդ գումարը, որպես հանցագործությամբ պետությանը պատճառված վնասի փոխհատուցում, բռնագանձել քաղաքացիական պատասխանող Սահակ Գառնիկի Բարսեղյանից։ Դատարանը գտնում է նաև, որ վերոնշյալ քաղաքացիական հայցի դեմ պաշտպանական կողմի ներկայացրած առարկություններն անհիմն են, ենթակա են մերժման, որպիսի հետևությունների հանգում է հետևյալ վերլուծությունների արդյունքներով։
Պաշտպանական կողմը հայցադիմումի դեմ իր առարկություններում նշել է, որ ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի և այլոց գործողությունների հետևանքով պետությանը պատճառված ենթադրյալ վնասից 25.000.000 ՀՀ դրամը դեռևս նախաքննության ընթացքում վերականգվել է, ինչը դատաքննության ընթացքում ներկայացրած քաղաքացիական հայցում մասամբ` 23.064.863 ՀՀ դրամի սահմաններում, ընդունել է նաև մեղադրողը, թեև նույն հայցադիմումի համաձայն` քաղաքացիական հայցում ներկայացված 101.837.521 ՀՀ դրամի նյութաիրավական պահանջը հաշվարկելիս վերականգնված այդ գումարի մասով հաշվանցումը նախապես կատարված էր (ըստ նույն հայցադիմումում ներկայացված հաշվարկի)։ Սակայն դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը փաստում է, որ նախ` այդ վնասը նախաքննության փուլում վերականգնվել է ոչ թե գործով ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի կողմից, նրա նյութական միջոցների հաշվին, այլ վերջինիս հետ «համագործակցած» ֆիզիկական անձանց կամ հարկատուների կողմից, որոնց շրջանակը չի սահմանափակվում ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանին առաջադրված մեղադրանքի սահմաններում ընդգրկված, նրա օժանդակությամբ քրեական օրենքով չթույլատրվող արարքներ կատարած անձանց շրջանակով, որոնց ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանը օժանդակել է հարկային պարտավորությունները կատարելուց խուսափելու և ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու հարցում (վերջիններիս արարքին սույն գործի շրջանակներում տրվել է նաև իրավական գնահատական` համապատասխան որոշումների կայացմամբ)։
Ճշգրիտ հաշվարկները ցույց են տալիս, որ 1-ին դրվագով ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանին մեղսագրվող հանցագործության հետևանքով պետությանը պատճառված 38.302.200 ՀՀ դրամ ընդհանուր վնասից ֆիզիկական անձ Գ.Անտոնյանի նյութական միջոցների հաշվին վերականգնվել է ընդամենը 345.000 ՀՀ դրամը, 2-րդ դրվագով պատճառված 15.455.064 ՀՀ դրամի ընդհանուր վնասից` միայն 10.863.494 ՀՀ դրամը, դարձյալ այլ անձանց` հարկատուների ուժերով։ Ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանին 3-րդ և 4-րդ դրվագներով մեղսագրվող արարքների հետևանքով պետությանը պատճառված վնասն առհասարակ չի վերականգնվել։ Այսպիսով, գործով անցնող այլ անձանց վերականգնումների արդյունքում փոխհատուցվել է այդ անձանց և ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի գործողությունների հետևանքով զուտ հարկատեսակների գծով պետությանը պատճառված ընդհանուր 124.902.384 ՀՀ դրամ վնասից միայն 11.208.494 ՀՀ դրամը, հետևաբար` այդ գումարը պետք է հաշվանցվեր քաղաքացիական հայց ներկայացվելիս (Դատարանի հաշվարկների համաձայն` սույն գործի շրջանակներում ներկայացվող քաղ. հայցի իրական չափը (հայցագինը) պետք է կազմեր 113.693.890 ՀՀ դրամ)։ Տվյալ հաշվարկների և վերլուծությունների արդյունքներով Դատարանն արձանագրում է, որ պետության անմիջականորեն պատճառված ուղղակի վնասի չափի վերաբերյալ մեղադրողի քաղաքացիական հայցը (առնվազն) 101.837.521 ՀՀ դրամի պահանջով հիմնավոր է, ենթակա է բռնագանձման ամբաստանյալ Սահակ Բարսեղյանից։ Ինչ վերաբերում է տույժերին և տուգանքներին, ապա դրանք անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված վնասի հետևանք չեն, հետևաբար` դրանց քննարկումը և լուծումը դուրս է քրեադատավարական (հանրային տիրույթի) ընթացակարգի շրջանակներից, ուստիև` Դատարանը բավարարվում է միայն այդ փաստի արձանագրմամբ։
Նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմինը պարզել է, որ Սահակ Բարսեղյանի անվամբ հաշվառված են «Գազ 24-01» մակնիշի «65 ՍՏ 914» համարանիշի, ինչպես նաև «Վազ 2121» մակնիշի «Տ 0472 ԱՐ» համարանիշի ավտոմեքենաները, հետևաբար` դրանց, ինչպես նաև Ս.Բարսեղյանի անվամբ հաշվառված անշարժ և շարժական այլ գույքերի վրա անհրաժեշտ է կիրառել արգելանք` գույքի բռնագրավումը, քաղաքացիական հայցը և դատական ծախսերն ապահովելու նպատակով։ …>>: /քրեական գործ, հատոր 24 էջ 49-74/
39. Վերլուծելով քրեական գործի նյութերը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը չի ապահովել գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտում ու դրա արդյունքում կայացրել է չհիմնավորված դատական ակտ, որը ենթակա է բեկանման, իսկ քրեական գործը պետք է ուղարկել նույն դատարան՝ այլ կազմով նոր քննության:
40. Նախաքննական մարմինը ամբաստանյալ Ս. Բարսեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրել, Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա միասնական դիտավորությամբ՝ հանդիսանալով ՍՊԸ-ների տնօրեն կամ փաստացի ղեկավարելով դրանք՝ անձնական շահերից ելնելով, օժանդակել է տարբեր ֆիզիկական անձանց առանց պետական գրանցման և հաշվառման ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելուն, Հայաստանի Հանրապետություն է ներկրել վերջիններիս պատկանող տարբեր տեսակի ապրանքներ, որոնք ՀՀ մաքսային սահմանում ներկայացրել է որպես իր ղեկավարած ընկերություններին պատկանող բեռներ, իսկ մաքսային ձևակերպումները կատարելուց հետո հանձնել` այդ ապրանքների իրական սեփականատերերին, ովքեր էլ, իրացնելով դրանք, իրականացրել են ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեություն, ինչի հետևանքով պետությանը պատճառվել է առանձնապես խոշոր չափերով` 38.302.200 ՀՀ դրամի վնաս։
Հաստատված է համարվել, որ Ս. Բարսեղյանը Սերյոժա Բաբայանի և Գ.Անտոնյանի ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությանն օժանդակել է 2005-2008թթ. ընթացքում, իսկ մեկ դրվագով` 2010 թվականին:
Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալ Ս. Բարսեղյանը Գառնիկ Անտոնյանին, Սերյոժա Բաբայանին պատկանող ապրանքները իր անվամբ ձևակերպված կամ փաստացի ղեկավարվող ՍՊԸ-ների միջոցով առանձին-առանձին պայմանավորվածությունների համաձայն, տարբեր ժամանակներում, առանձին փաստաթղթային ձևակերպումներով արտերկրից ներկրել է Հայաստան: Նման պայմաններում նախաքննական մարմինը և Առաջին ատյանի դատարանն ընդունել են, որ ամբաստանյալ Ս. Բարսեղյանը գործել է միասնական դիտավորությամբ:
Նոր քննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը պարտավոր է օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությամբ պարզել վերոհիշյալ դատավճռում նշված գործարքները կատարելու ժամանակ ամբաստանյալ Ս. Բարսեղյանը գործել է արդյոք միասնական դիտավորությամբ, կատարվածը արդյոք շարունակվող հանցագործություն է, թե յուրաքանչյուր դրվագ ենթակա է որակման՝ առանձին հանցակազմով:
Նոր քննության ընթացքում անհրաժեշտ է, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի պահանջների պահպանմամբ պարզել ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանը Գառնիկ Անտոնյանին, Սերյոժա Բաբայանի հետ պայմանավորվածություն ձեռք բերելով արտերկրից ապրանքներ ներկրելու մասին՝ պարտավոր էր արդյոք ճշտել վերջիններիս կողմից իր ներկրած ապրանքները ստանալուց հետո ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու մասին և նրա գործողություններում առկա են ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելուն օժանդակելու օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը: Հատկապես գնահատման պետք է ենթարկել փաստը, որ ըստ դատավճռի ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվող Գ.Անտոնյանի, Ս.Բաբայանի նկատմամբ քրեական գործերը կարճվել են քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ ըստ որում հանցակազմի բացակայության հիմքերով: Անհրաժեշտ է պարզել, որ նման պայմաններում, երբ անմիջականորեն ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվող անձանց նկատմամբ քրեական գործերը կարճվել, քրեական հետապնդումը դադարեցվել է, արդյոք Ս. Բարսեղյանը կարող էր նրանց օժանդակելու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկել:
Առաջին ատյանի դատարանը թեև անդրադարձել է վերոհիշյալ հարցին, սակայն դատավճռի հետևությունները Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարել:
Վերաքննիչ դատարանը արձանագրել է նաև, որ ամբաստանյալ Ս. Բարսեղյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածով մեղսագրված արարքի կատարման ժամանակամիջոցում փոփոխվել է նշված օրենքի ինչպես դիսպոզիցիան, այնպես էլ սանկցիաները: Սակայն Առաջին ատյանի դատարանը Ս. Բարսեղյանի գործողությունները դիտարկելով միասնական դիտավորությամբ կատարված` օրենսդրական այդ փոփոխություններին չի անդրադարձել: Նոր քննության ընթացքում ամբաստանյալ Ս. Բարսեղյանի վերոհիշյալ արարքներին քրեաիրավական գնահատական տալիս Առաջին ատյանի դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև քրեական օրենսգրքում կատարված փոփոխությունները` այդպիսիք գնահատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-13-րդ հոդվածների համատեքստում:
41. Նախաքննական մարմինը ամբաստանյալ Ս. Բարսեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրել, Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա միասնական դիտավորությամբ՝ հանդիսանալով մի շարք ՍՊԸ-ների տնօրեն կամ փաստացի ղեկավարելով դրանք՝ նրանց առանձնապես խոշոր չափերով հարկերը և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակելու միասնական հանցավոր դիտավորությամբ դատավճռում նշված թվով քսան անհատ ձեռնարկատերերի և ՍՊԸ-ների կողմից գնված ապրանքները իր ՍՊԸ-ների միջոցով արտերկրից ներկրել է Հայաստան, դրա դիմաց գումարներ ստացել:
Վերոնշյալ հարկատուները, իրացնելով այդ ապրանքները ու կատարած այդ գործարքների վերաբերյալ տեղեկություններն օրենսդրությամբ նախատեսված հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ փաստաթղթերում չներառելով, այսինքն` ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելու միջոցով, ինչպես նաև նախատեսված հաշվետվություններ չներկայացնելով, չարամտորեն խուսափել են ընդհանուր` առանձնապես խոշոր չափերի` 15.455.064 դրամ հարկերը և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց։
Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ մեղսագրված այդ արարքներն ամբաստանյալ Ս. Բարսեղյանը կատարել է 2005-2010թթ. ընթացքում:
Դատավճռում շարադրված է, որ նշված ժամանակամիջոցում ամբաստանյալ Ս. Բարսեղյանը վերոհիշյալ քսան անհատ ձեռնարկատերերի և ՍՊԸ-ների տնօրենների հետ արտերկրից ապրանքներ ներկրելու յուրաքանչյուր դեպքում պայմանավորվել է առանձին-առանձին` տարբեր ժամանակներում, յուրաքանչյուր անհատ ձեռնարկատիրոջ և ՍՊԸ-ների տնօրենների հետ կատարել է առանձին գործարքներ՝ առանձին դրվագներով: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված համարված մեղադրանքի շարադրանքի պայմաններում հաստատված է համարվել, որ ամբաստանյալ Ս. Բարսեղյանը գործել է միասնական դիտավորությամբ՝ կատարելով շարունակվող հանցագործություն:
Նոր քննության ընթացքում անհրաժեշտ է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի պահանջների պահպանմամբ պարզել ամբաստանյալ Ս. Բարսեղյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրված արարքը կատարելու ժամանակ գործել է միասնական դիտավորությամբ` կատարածը շարունակող հանցագործություն է, թե մեղսագրված յուրաքանչյուր դրվագ պետք է դիտարկվի որպես առանձին հանցագործություն: Անհրաժեշտ է պարզել նաև, թե վերոհիշյալ անձանց հետ պայմանավորվածություններ ձեռք բերելով արտերկրից ապրանքներ ներկրելու մասին՝ Ս. Բարսեղյանը կարող էր կամ պարտավոր էր իմանալ, որ այդ անձինք խուսափել կամ խուսափելու էին հարկային պարտավորությունները կատարելուց և նրա գործողություններում առկա է արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածով հանցակազմի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը:
Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է, որ հարկեր և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափող՝ հանցագործությունն անմիջականորեն կատարած Արմեն Հարությունյանի, Իգոր Կարապետյանի, Արթուր Սինդոյանի և մյուսների նկատմամբ նախաքննական մարմնի կողմից քրեական գործի վարույթները կարճվել են և քրեական հետապնդումը դադարեցվել է հանցակազմի բացակայության հիմքերով, իսկ Մադլենա Բարսեղյանի, Ալբերտ Մկրտչյանի և այլոց նկատմամբ քրեական գործի վարույթները կարճվել են և քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ հանցագործությամբ պատճառած նյութական վնասը հատուցած լինելու պատճառաբանությամբ: Նման պայմաններում, երբ հարկեր և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափող՝ հանցագործությունն անմիջականորեն կատարած անձանց նկատմամբ քրեական գործերը կարճվել են՝ նրանց գերակշռող մեծամասնության դեպքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Ս. Բարսեղյանին վերագրել է վերոհիշյալ անձանց կողմից հարկեր և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափելուն օժանդակող գործողություններ:
Նոր քննության ընթացքում անհրաժեշտ է խորացված քննությամբ պարզել, թե հարկեր և պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց չարամտորեն խուսափող՝ հանցագործությունն անմիջականորեն կատարած անձանց նկատմամբ քրեական գործերը կարճելու պայմաններում ամբաստանյալ Ս. Բարսեղյանի գործողություններում կարող է առկա լինել արդյոք նրանց օժանդակելու հանցակազմը: Այդ կապակցությամբ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները Վերաքննիչ դատարանը բավարար չափով պատճառաբանված չի համարում:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանին վերագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով արարքների կատարման ժամանակաընթացքում նույնպես փոփոխվել է նաև այդ օրենքի դիսպոզիցիան և սանկցիաները: Նոր քննության ընթացքում ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի արարքների քրեաիրավական գնահատական տալիս և քրեական պատասխանատվության հարցը լուծելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև օրենքում կատարված փոփոխությունները՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-13-րդ հոդվածների պահանջները:
42. Ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանին մեղադրանք է առաջադրվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ նա 2008-2010թթ. ընկած ժամանակահատվածում հանդիսանալով «Վագրաորս» ՍՊ ընկերության տնօրենը, փաստացի ղեկավարելով նաև «Օձաձոր» ՍՊ ընկերությունը` ՀՀ տարածքում նշված ընկերություններով ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու ընթացքում առանձնապես խոշոր չափերով հարկերը վճարելուց չարամտորեն խուսափելու միասնական հանցավոր դիտավորությամբ տարածքային հարկային տեսչություններ ներկայացված հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ պարտադիր փաստաթղթերում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով, չարամտորեն խուսափել է առանձնապես խոշոր չափերով համապատասխանաբար 33.377.600 և 27.152.600 ՀՀ դրամ հարկերը վճարելուց:
Նախաքննական մարմնի, հետագայում նաև Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Ս. Բարսեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանքը ձևակերպելիս չեն պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 20-րդ կետի, 202-րդ, 270-րդ , 203-րդ, հոդվածների, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Արկադի Պատվականի Պապյանի վերաբերյալ 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ի թիվ ՏԴ/0115/01/09 որոշման, Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշման, Գևորգ Խաչատուրի Ճաղարյանի, Խաչատուր Հրանտի Ճաղարյանի, Գրիգոր Խաչատուրի Ճաղարյանի, Տիգրան Ալբերտի Հարությունյանի, Կարեն Տիգրանի Հարությունյանի, Էդգար Տիգրանի Հարությունյանի, Արթուր Սեդրակի Հարությունյանի, Արմեն Էդուարդի Պետրոսյանի և Անդրանիկ Գագիկի Աբրահամյանի վերաբերյալ 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵՇԴ/002/01/11 որոշման, Արմեն Ջիվանի Բաբայանի և Սուրեն Ռազմիկի Թումանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման և այլ որոշումների պահանջները:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն` «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի նպատակների իրացման առումով մեղադրանքը բնորոշվում է որպես լիազորված պետական մարմնի կողմից անձին արված պաշտոնեական ծանուցում այն մասին, որ հիմքեր կան պնդելու, թե նա քրեական հանցանք է գործել (տե՛ս Eckle v. Germaոy, 1982 թվականի հուլիսի 15-ի վճիռը, կետ 73):
Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերագրված արարքը հաստատված համարելով արձանագրել է, որ միասնական հանցավոր դիտավորությամբ տարածքային հարկային տեսչություններ ներկայացված հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ պարտադիր փաստաթղթերում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելով է չարամտորեն խուսափել հարկերը վճարելուց: Սակայն խախտելով վերոհիշյալ նորմերի պահանջները ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանին վերագրված մեղադրանքը հստակ չի ձևակերպել, բավարարվել է միայն օրենքի դիսպոզիցիայի պարզ շարադրանքով: Մեղադրանքի ծավալում կոնկրետ չի նշվել, թե հատկապես ինչ հակաիրավական գործողություններ է կատարել ամբաստանյալը: Դատարանի ձևակերպումից չի երևում, թե ինչումն է արտահայտվել տեսչություններ ներկայացված հաշվետվություններում և հարկման հիմք հանդիսացող այլ պարտադիր փաստաթղթերում ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ մտցնելը: Որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման մեջ և դատավճռում չի հստակեցվել կոնկրետ, որ հաշվետվություններում , հարկման հիմք հանդիսացող որ փաստաթղթերում, կոնկրետ ինչ ակնհայտ խեղաթյուրված տվյալներ են ներկայացվել, որոնք հիմք են տվել հետևություն անելու, որ այդ գործողությունների արդյունքում Ս. Բարսեղյանը չարամտորեն խուսափել է հարկեր վճարելուց:
Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ տրված վերոհիշյալ խախտումները համարում է էական:
Նոր քննության ընթացքում անհրաժեշտ է պատշաճ վերաբերմունք դրսևորել վերոհիշյալ դատավարական խախտումների փաստերի նկատմամբ և նոր միայն հանգել համապատասխան հետևության:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանին մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, չի հստակեցվել միասնական դիտավորությամբ հանցանք կատարելու փաստական հանգամանքները՝ մասնավորապես նկատի ունենալով, որ ըստ դատավճռի հանցավոր գործողությունները Ս. Բարսեղյանը կատարել է տարբեր ՍՊԸ-ների գործունեության հետ կապված, տարբեր ժամանակների համար:
Նշված մեղադրանքի շուրջ անհրաժեշտ է կատարել լրիվ, բազմակողմանի և օբյեկտիվ քննություն, ստուգելով նաև պաշտպանական կողմի այդ առթիվ բերված պատճառաբանությունները՝ կապված հարկային մարմինների կողմից կազմված ակտերին ժամանակին տեղեկացված չլինելու, այդպիսիք բողոքարկելու հնարավորությունից զրկված լինելու, դատահաշվապահական լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն նշանակելու, դատախազի ներկայացրած քաղաքացիական հայցի հիմնավորվածության, հարկային մարմիններում 60 մլն. ՀՀ դրամի գերավճարի առկայության ու այն պարտքի գումարների մեջ չհաշվարկելու և այլ հարցերի հետ:
Անհրաժեշտ է քննարկել նաև թե անմիջականորեն հանրորեն վտանգավոր արարք կատարած անձանց առկայության պայմաններում, որքանով է օրինաչափ` առաջինների կողմից պետությանը պատճառած նյութական վնասը օժանդակող` ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանից բռնագանձելը:
Նման պայմաններում խախտվել է ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի պաշտպանական իրավունքը: Նա զրկվել է կոնկրետ և պատճառաբանաված մեղադրանքից պաշտպանվելու հնարավորությունից:
43. Նոր քննության ընթացքում անհրաժեշտ է ստուգել նաև ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքի կապակցությամբ վերաքննիչ բողոքում, պաշտպանական կողմի կողմից Առաջին ատյանի և Վերաքննիչ դատարաններում բերած պատճառաբանությունները, հաշվի առնել օրենսդրական փոփոխությունները և դրանց քննարկման արդյունքում հանգել համապատասխան հետևությունների:
44. Նոր քննության ընթացքում դատարանի կողմից մեղադրական դատավճիռ կայացնելու դեպքում ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև վերաքննիչ բողոքում, պաշտպանական կողմի կողմից ներկայացրած ամբաստանյալի անձը բնութագրող և մյուս փաստական տվյալները:
45. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը չի ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման համար, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելիս, թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ, 25-րդ, 126-րդ, 127-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, հիմնավոր չի գնահատել գործով ձեռք բերված ապացույցները, ինչի արդյունքում` թույլ է տրվել դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերը նշված խախտումներն էական են իրենց բնույթով, դրանք խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը և ազդել` են գործով ճիշտ դատական ակտ կայացնելու վրա:
Քրեական գործով ձեռք բերված տվյալները Վերաքննիչ դատարանին հնարավորություն չեն տալիս համապատասխան վերջնական եզրահանգումներ կատարելու: Համապատասխան հետևությունների հնարավոր է հանգել միայն սույն որոշման պահանջները կատարելուց և Վերաքննիչ դատարանի կողմից սահմանված Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նոր քննության ծավալի կատարումն ապահովելուց, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-127-րդ հոդվածների պահանջների պահպանմամբ ապացույցները գնահատելուց ու մեղադրանքի և պաշտպանական կողմի պատճառաբանությունները պատշաճ կարգով ստուգելուց հետո: Քրեական գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցների համադրման, վերլուծության արդյունքում է միայն հնարավոր հանգել համապատասխան հետևությունների:
46. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատական քննության ժամանակ թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը՝ ազդելով գործով ճիշտ դատական ակտ կայացնելու վրա:
Ուստի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի համաձայն՝ հաշվի առնելով գործի քննության արդյունքները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը ենթակա է բեկանման և քրեական գործը պետք է ուղարկվի Առաջին ատյանի դատարան՝ այլ կազմով նոր քննության՝ բավարարելով վերաքննիչ բողոքը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ, 4-րդ և 13-րդ մասերով, 394-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, 398-րդ հոդվածի 1-ին, 5-րդ մասերով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Ամբաստանյալ Ս.Բարսեղյանի պաշտպան Մ.Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
2. Սահակ Գառնիկի Բարսեղյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 38-205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 193-րդ հոդվածով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի օգոստոսի 29-ի դատավճիռը բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան` այլ կազմով նոր քննության:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ