Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
գործ թիվ ԵԿԴ/0263/01/12
նախագահող դատավոր` Մ.Մարտիրոսյան


ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
դատավորներ` Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
դիմող` պաշտպան Ա.ԱԼՎԱՆԴՅԱՆԻ
մեղադրող Վ.ՄՈՒՐԱԴՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Ս.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ


2014 թվականի փետրվարի 06-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Սամվել Նորիկի Մելքոնյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Նարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2013 թվականի փետրվարի 22-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանի վերաքննիչ բողոքը
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը
1. ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավագ քննիչ Լ.Մելքոնյանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 62208112 քրեական գործը: /քրեական գործ, էջ 55/
2. ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավագ քննիչ Լ.Մելքոնյանի 2012 թվականի նոյեմբերի 12-ի որոշմամբ Ս.Մելքոնյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով: Քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին /քրեական գործ, էջ 138 -140, 141/
4. 2012 թվականի դեկտեմբերի 26-ին թիվ 62208112 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է նույն թվականի դեկտեմբերի 28-ին : /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 1/
5. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Մ.Մարտիրոսյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 28-ի որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և 2013 թվականի հունվարի 11-ին նշանակվել` դատաքննության: /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 2, 13/
6. Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 22-ի դատավճռով ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտվել` ազատազրկման չորս տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով 2013 թվականի փետրվարի 22-ից։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը փոփոխվել է, խափանման միջոց ընտրվել է կալանավորումը և Սամվել Մելքոնյանը կալանավորվել է դատական նիստերի դահլիճում։
Ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2012 թվականի նոյեմբերի 13-ի որոշմամբ դրված կալանքը վերացվել է։
2012 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ ապացույց ճանաչված սկավառակը պահվել է քրեական գործի հետ միասին։ /քրեական գործ հատոր 2 էջ 72-76/
7. Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի մարտի 29-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, և քրեական գործը նշանակվել` դատական քննության վճռաբեկության կանոններով:
8. 2013 թվականի հունիսի 21-ի որոշմամբ Վերաքննիչ դատարանը դիմել է Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարան՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասի հետ վիճարկվող <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 2012 թվականի փետրվարի 09-ի ՀՕ-18-Ն /…/ կամ պահանջելը կամ ստանալու խոստումը կամ առաջարկն ընդունելը>> ՀՀ օրենքի մասով ՀՀ Սահմանադրության 14.1-րդ հոդվածին համապատասխանության հարցը:
Վերաքննիչ վարույթը կասեցվել է՝ մինչև Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանի կողմից որոշում կայացնելը:
9. ՀՀ սահմանադրական դատարանի 2013 թվականի հուլիսի 16-ի որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է քննության և 2013 թվականի նոյեմբերի 19-ին նշանակվել` դատաքննության:
10. ՀՀ սահմանադրական դատարանի 2013 թվականի նոյեմբերի 19-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասի` Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությանը համապատասխանության հարցի վերաբերյալ գործի վարույթը կարճվել է:
11.Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները
12. Նախաքննական մարմնի կողմից Սամվել Մելքոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել. 2012 թվականի մարտի 15-ին ՀՀ ոստիկանության ԿՀԴՊ գլխավոր վարչությունից ստացված թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության վերաբերյալ նյութերով ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 69102412 քրեական գործը։ Ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանը որպես վկա հարցաքննել է Գագիկ Մուրադյանին, նրան առերես հարցաքննել` կասկածյալ Հակոբ Վարդանյանի հետ։ Քննչական գործողություններն ավարտելուց հետո ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանը վերցրել է Գագիկ Մուրադյանի անձնագիրն ու կարգադրել` երկու-երեք օրից ներկայանալ ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչություն։ 2012 թվականի մարտի 19-21-ն ընկած ժամանակահատվածում Գագիկ Մուրադյանը գնացել է ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչություն և հանդիպել` Սամվել Մելքոնյանի հետ։ Վերջինս իր աշխատասենյակում բացատրել է, որ քրեական գործի շրջանակներում Գագիկ Մուրադյանին և վերջինիս որդի` ՀՀ ԱՆ «Կոշ» քրեակատարողական հիմնարկում պատիժ կրող դատապարտյալ Հարություն Մուրադյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վտանգ կա: Դրանից խուսափելու համար անհրաժեշտ է 3000 ԱՄՆ դոլար գումարի չափով կաշառք տալ։ Գ.Մուրադյանը գումարը հայթայթելու նպատակով ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանից ժամանակ է խնդրել և պայմանավորվել են հանդիպել շուրջ մեկ ամիս անց։
Այդ հանդիպմանը հաջորդող երեք ամիսների ընթացքում Գ.Մուրադյանը քննիչ Ս.Մելքոնյանին չի հանդիպել և խոստացած գումարը չի տվել։
Ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանը 2012 թվականի հունիսի 12-ին, 13-ին, 18-ին, 20-ին և 25-ին բազմիցս զանգահարել է Գ.Մուրադյանի կնոջը` վկա Շուշանիկ Մուրադյանին, հետաքրքրվել` Գ. Մուրադյանի գտնվելու վայրի մասին և պահանջել` որ վերջինս շտապ ներկայանա քննչական վարչություն։ Շուշանիկ Մուրադյանը Գ.Մուրադյանին հայտնել է քննիչ Ս.Մելքոնյանի զանգերի և շտապ վերջինիս մոտ ներկայանալու պահանջի մասին։ 2012 թվականի հունիսի 27-ին Գ.Մուրադյանը ՀՀ կառավարությանն առընթեր ազգային անվտանգության ծառայությունում հաղորդում է տվել քննիչ Ս.Մելքոնյանի կողմից կաշառք պահանջելու մասին։
2012 թվականի հունիսի 29-ին, ժամը 17։00-ի սահմաններում, ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության շենքի դիմացի այգում գտնվող սրճարանում Գ.Մուրադյանը հանդիպել է Ս.Մելքոնյանին սակարկել` նրա պահանջած գումարի չափի վերաբերյալ, առաջարկել է 3000 ԱՄՆ դոլար գումարի չափով կաշառքի փոխարեն ստանալ 2000 ԱՄՆ դոլար գումարի չափով կաշառք։ Ս.Մելքոնյանն ընդունել է այդ առաջարկը և պայմանավորվել են հանդիպել հաջորդ երեքշաբթի։
2012 թվականի հուլիսի 9-ին Գ.Մուրադյանը զանգահարել է ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանին, սակայն վերջինս տարբեր պատճառաբանություններով խուսափել է նրա հետ հանդիպել, իսկ երբ խնդրել է վերադարձնել անձնագիրը` Ս.Մելքոնյանն առաջարկել է այն ստանալ ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության հերթապահ մասից: /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 72-76/
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում.
13. Դիմող` ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով քրեական գործի հիմքերը և հիմնավորումները` հայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով Ս.Մելքոնյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, դատապարտվել է ազատազրկման` չորս տարի ժամկետով: Նշանակված պատիժն անհամեմատ խիստ է, քանի որ վերջինս հանցանք չի կատարել: Նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցվի հետևյալ փաստական և իրավական հիմնավորումներով:
Դատարանը պետք է ղեկավարվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ, 61-րդ և 63–րդ հոդվածների պահանջներով:
Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լիներ կատարված հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավությունը:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2007 թվականի հունիսի 12-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը նշել է. <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերվող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու>>:
Գործի տվյալներով հիմնավորվել է, որ Ս.Մելքոնյանը որևէ հանցանք չի կատարել, իսկ նրա դեմ վկայած անձի ցուցմունքը չի կարող դրվել մեղադրանքի հիմքում, քանի որ չի համապատասխանում իրականությանը:
Նախաքննությամբ չի հիմնավորվել Ս.Մելքոնյանի մեղադրանքը, իսկ դատաքննության ընթացքում հիմնավորվեց, որ այն ապօրենի է:
Անգամ եթե առաջադրված մեղադրանքն ընդունվի, Ս.Մելքոնյանի գործողությունները /անգործությունը/ համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 36-րդ հոդվածի 1-2-րդ կետերի պահանջներին, այն է.
Հանցագործությունից կամովին հրաժարում է համարվում անձի կողմից հանցագործության նախապատրաստությունը կամ հանցափորձը կամ անմիջականորեն հանցանք կատարելուն ուղղված գործողությունը (անգործությունը) դադարեցնելը, եթե անձը գիտակցել է հանցագործությունն ավարտին հասցնելու հնարավորությունը:
Հանցագործությունն ավարտին հասցնելուց կամովին հրաժարված անձը ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության, եթե նրա` փաստացի կատարած արարքն այլ հանցակազմ չի պարունակում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի նշված նորմը կիրառվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի բոլոր հոդվածներով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 11-12-րդ հոդվածների դրույթների ուժով անձը ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածում կատարված փոփոխությունից և լրացումից հետո, քաղաքացին զրկվում է օրենքով իրեն վերապահված հանցագործությունից կամովին հրաժարվելու իրավունքի իրականացումից: Որով ոտնահարվում է ՀՀ Սահմանադրության 18-19-րդ և 22-րդ հոդվածներով նախատեսված պաշտպանյալի իրավունքները:
Յուրաքանչյուր ոք ունի իր խախտված իրավունքները վերականգնելու, ինչպես նաև իրեն ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը պարզելու համար հավասարության պայմաներում, և դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր գործի հրապարակային քննության իրավունք: Մարդուն չի կարելի հանցագործության համար մեղավոր ճանաչել, եթե արարքի կատարման պահին գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածում փոփոխություներ ու լրացումներ կատարելու մասին օրենքն ընդունվել է 2012 թվականի փետրվարի 09-ին, ՀՀ նախագահի կողմից ստորագրվել` 2012 թվականի մարտի 02-ին, հրապարակվել` 2012 թվականի մարտի 14-ին և իրավական ակտերի մասին օրենքի համաձայն ուժի մեջ է մտել 2012 թվականի մարտի 24-ից: Նշված հոդվածի փոփոխության պայմաններում Ս.Մելքոնյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311–րդ հոդվածի հատկանիշները, քանի որ ըստ մեղադրանք առաջադրելու որոշման հանցանքը կատարվել է 2012 թվականի մարտի կեսերին, իսկ ըստ Գ.Մուրադյանի ցուցմունքի` 2012 թվականի մարտի 20-ին:
Նշված իրավանորմերի հակասություների արդյունքում խախտվում է պաշտպանյալի իրավունքները: Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարությամբ օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` քրեական գործով վարույթը դատարանի նախաձեռնությամբ կամ դատավարության մասնակիցների միջնորդության հիման վրա դատարանի որոշմամբ կարող է կասեցվել, եթե դատարանը գտնում է, որ կիրառման ենթակա օրենքը կամ այլ իրավական ակտը հակասում է ՀՀ Սահմանադրությանը: Քանի որ կիրառման ենթակա օրենքը հակասում է ՀՀ Սահմանադրությանը համապատասխան միջնորդությամբ հանդես են եկել դեռևս դատաքննության ընթացքում, Առաջին ատյանի դատարանն այն թողել է անհետևանք:
Գործում առկա գաղտնաձայնագրումը ճիշտ չի մեկնաբանվել: Վարույթն իրականացնող մարմինը, մեղադրանքի կողմը և դատարանն այն մեկնաբանել են յուրովի` հօգուտ տուժողի: Մինչդեռ պաշտպանյալը նշել է, որ իրականում իր և Գ.Մուրադյանի հանդիպման միակ նպատակը եղել է հայտնաբերված թմրամիջոցի ձեռք բերման աղբյուրը ճշտելը, գումար վերցնելու միտում չի եղել:
Ս.Մելքոնյանը կտրուկ տոնով պահանջել է, որ դադարեցվի գումարի վերաբերյալ խոսակցություները: Ավելին, տուժողին 1.000 ՀՀ դրամ է տվել տուն հասնելու համար, իսկ վերջինս էլ շնորակալություն է հայտնել: Աղավաղված մեկնաբանություններով այն հարմարեցնելով` հնարավորություն է ստեղծվել արցախյան պատերազմի մասնակցին, երկու անչափահաս երեխաների, հիվանդ մոր միակ խնամողին, ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ աշխատակցին, դատապարտելու` հիմք ընդունելով նախկինում ավազակության համար դատապարտված անձի ցանկությունը:
Դատական ակտը մեղադրական եզրակացության արտատպումն է որում առկա չէ նաև վիճահարույց օրենքի մեկնաբանությունը` քանի որ այն թերի և իրավաբանորեն չմեկնաբանված նորմ է:
Եթե Վերաքննիչ դատարանը գտնի, որ պաշտպանյալի արարքում առկա են հանրորեն վտանգավոր արարքի հանցակազմի հատկանիշներ, հաշվի առնելով Ս.Մելքոնյանի անձը, պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել,, նշանակել փորձաշրջան:
14. Դիմողը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 22-ի դատավճիռը` ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ կայացնել արդարացման դատական ակտ:
Եթե Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր համարի Ս.Մելքոնյանին առաջադրված մեղադրանքը, ապա խնդրել է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, սահմանելով փորձաշրջան, նույն ժամկետով:
15. Ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը` խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանը միացավ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքին խնդրեց այն բավարարել:
Դատախազ Վ.Մուրադյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ խնդրեց այն մերժել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` դրա հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանական կողմի ելույթները, մեղադրողի` վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Պաշտոնատար անձի կողմից կաշառք ստանալը, այսինքն՝ պաշտոնատար անձի կողմից անձամբ կամ միջնորդի միջոցով իր կամ այլ անձի համար դրամ, գույք, գույքի նկատմամբ իրավունք, արժեթղթեր կամ որևէ այլ առավելություն ստանալը կամ պահանջելը կամ ստանալու խոստումը կամ առաջարկն ընդունելը՝ կաշառք տվողի կամ նրա ներկայացրած անձի օգտին պաշտոնատար անձի կողմից իր լիազորությունների շրջանակում որևէ գործողություն կատարելու կամ չկատարելու կամ իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով այդպիսի գործողություն կատարելուն կամ չկատարելուն նպաստելու կամ ծառայության գծով հովանավորչության կամ թողտվության համար՝ …
… 2. Պաշտոնատար անձի կողմից կաշառք ստանալը՝ կաշառք տվողի կամ նրա ներկայացրած անձի օգտին ակնհայտ ապօրինի գործողության կամ անգործության համար՝
3. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝
… 3) խոշոր չափերով` …
… պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից տասը տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա …>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն. <<Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն. <<Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի.
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>>:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները…>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն…
… 6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>:
17. Առաջին ատյանի դատարանը 2013 թվականի փետրվարի 22-ի դատավճռում` <<Դատարանի իրավական վերլուծությունները>> բաժնում նշել է.
<<…Վերլուծելով ամբաստանյալ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, դրանք համադրելով այլ ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանի ցուցմունքները` տուժող Գ.Մուրադյանից կաշառք չպահանջելու, թմրամիջոցի ձեռք բերման աղբյուրը ճշտելու և թմրամիջոց օգտագործողների շրջանակը պարզելու նպատակով Գ.Մուրադյանի` կաշառք տալու առաջարկը չմերժելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են արդեն իսկ նշված ապացույցներով, ինչպես նաև այն հանգամանքով, որ տուժող Գ.Մուրադյանի հետ հանդիպումների ժամանակ ամբաստանյալ Ս. Մելքոնյանը որևէ հարցադրում կամ գործողություն չի կատարել` թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանն առնչվող հարցերի պարզաբանման վերաբերյալ։
Վերլուծելով ամբաստանյալ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, որպես պաշտոնատար անձ կաշառք ստանալը, այսինքն` պաշտոնատար անձի կողմից դրամ ստանալու առաջարկն ընդունելը` կաշառք տվողի և նրա ներկայացրած անձի օգտին պաշտոնատար անձի կողմից իր լիազորությունների շրջանակում որևէ գործողություն չկատարելու համար, որը կատարվել է խոշոր չափերով, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական։ Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխայի առկայությունը, իսկ նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանն իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։ …>> /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 71-72/:
18. Ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանին մեղսագրված հանցանքն Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել հետևյալ ապացույցներով, տուժող Գ.Մուրադյանի, վկա Շ.Մուրադյանի ցուցմունքներով, Սամվել Մելքոնյանի և Գագիկ Մուրադյանի միջև 2012 թվականի հունիսի 29-ին տեղի ունեցած խոսակցության գաղտնաձայնագրման վերծանմամբ և ձայնագրություն պարունակող լազերային սկավառակի և խոսակցության վերծանման զննում կատարելու վերաբերյալ 2012 թվականի նոյեմբերի 14-ի արձանագրությամբ դատաձայնագրառման փորձաքննության 2012 թվականի դեկտեմբերի 07-ի թիվ 12-4648 եզրակացությամբ, իրեղեն ապացույց ճանաչված, Ս.Մելքոնյանի և Գ.Մուրադյանի միջև 2012 թվականի հունիսի 29-ին տեղի ունեցած խոսակցության գաղտնաձայնագրությունը պարունակող լազերային սկավառակով, որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, Շուշանիկ Մուրադյանի 077-15-08-99 հեռախոսահամարի մուտքային և ելքային հեռախոսազանգերի վերծանումներով:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կատարել է լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննություն, գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատել է իրենց համակցության մեջ և հիմնավոր եզրահանգումներ կատարելով Ս.Մելքոնյանի մեղսագրված արարքը հաստատված է համարել:
19. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պաշտոնատար անձի կողմից կաշառք ստանալը, այսինքն՝ պաշտոնատար անձի կողմից անձամբ կամ միջնորդի միջոցով իր կամ այլ անձի համար դրամ, գույք, գույքի նկատմամբ իրավունք, արժեթղթեր կամ որևէ այլ առավելություն ստանալը կամ պահանջելը կամ ստանալու խոստումը կամ առաջարկն ընդունելը՝ կաշառք տվողի կամ նրա ներկայացրած անձի օգտին պաշտոնատար անձի կողմից իր լիազորությունների շրջանակում որևէ գործողություն կատարելու կամ չկատարելու կամ իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով այդպիսի գործողություն կատարելուն կամ չկատարելուն նպաստելու կամ ծառայության գծով հովանավորչության կամ թողտվության համար: Այսինքն` օրենսդիրը որպես ավարտված հանցագործություն` նշված հանցանքի բաղադրիչ է համարել նաև պաշտոնատար անձի կողմից կաշառք ստանալու խոստումը կամ առաջարկն ընդունելը:
Սույն գործով ձեռք բերված ապացույցներով հաստատվել է, որ թեև ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանը կաշառք չի վերցրել, սակայն ընդունել է տուժող Գ.Մուրադյանի կողմից կաշառք ստանալու առաջարկը: Այդ հանգամանքը Առաջին ատյանի դատարանն ապացուցված է համարել նաև Ս.Մելքոնյանի և Գ.Մուրադյանի միջև 2012 թվականի հունիսի 29-ին տեղի ունեցած խոսակցության գաղտնաձայնագրությունը պարունակող լազերային սկավառակի վերծանման փաստով:
Առաջին ատյանի դատարանը հանգամանորեն վերլուծելով ու գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցները հիմնավոր կերպով պատճառաբանել է, որ Սամվել Մելքոնյանի և Գագիկ Մուրադյանի միջև 2012 թվականի հունիսի 29-ին տեղի ունեցած խոսակցության գաղտնաձայնագրման վերծանմամբ և ձայնագրություն պարունակող լազերային սկավառակի և խոսակցության վերծանման զննում կատարելու վերաբերյալ 2012 թվականի նոյեմբերի 14-ի արձանագրությամբ, հաստատվել է Սամվել Մելքոնյանի և Գագիկ Մուրադյանի կողմից կաշառքի գումարի չափի և այն փոխանցելու ժամկետի մասին խոսելու, մասնավորապես` Գագիկ Մուրադյանի կողմից գումարի չափը սակարկելու, այն 3.000-ից մինչև 2.000 ԱՄՆ դոլար նվազեցնելու հանգամանքները, գումարը փոխանցելու համար հանդիպելու ժամանակն ու դրա վերաբերյալ երկկողմանի պայմանավորվածությունը:
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով մեղսագրված`արարքը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի փաստարկները հիմնավոր են և անհիմն է պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի այս առթիվ բերված պատճառաբանությունները:
20. Վերաքննիչ դատարանը քննարկել և բավարարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասում կատարած փոփոխություների լրացումների մասին 2012 թվականի փետրվարի 9-ի ՀՕ-18-Ն օրենքի սահմանադրականությունը վիճարկելու մասին վերաքննիչ բողոքի և պաշտպանական կողմի միջնորդությունն ու 2013 թվականի հունիսի 21-ի որոշմամբ դիմել է ՀՀ սահմանադրական դատարան: Սահմանադրական դատարանը 2013 թվականի նոյեմբերի 19-ի որոշմամբ վարույթը կարճել է: Այսինքն այդ հիմքով ևս վերաքննիչ բողոքի փաստարկները ՀՀ սահամանադրական դատարանի վերոնշյալ որոշման ուժով անհիմն են:
21. Ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանը կատարել է ավարտված հանցագործություն: Ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 36-րդ հոդվածի վրա վերաքննիչ բողոքի հղում կատարելը և այդ հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին պահանջը` հիմնավորված չէ:
22. Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում նաև վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները, որ ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանը մեղսագրված արարքը կատարել է <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով 2012 թվականի փետրվարի 9-ի ՀՕ-18-Ն ՀՀ օրենքն ուժի մեջ մտնելուց առաջ` նշված օրենքն ուժի մեջ է մտել 2012 թվականի մարտի 24-ից, մինչդեռ արարքը կաշառք տալու տուժողի առաջարկը ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանն ընդունել է դրանից առաջ` 2012 թվականի մարտի կեսերին: Ըստ` որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման և մեղադրական եզրակացության ու դատավճռի ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանին մեղսագրվել է 2012 թվականի հունվարի 29-ին կաշառք տալու տուժողի առաջարկն ընդունելու արարք` որը կատարվել է նշված օրենքի գործելու պայմաններում:
23. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
24. Որոշման 16-րդ կետում նշված հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրվող ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատության է ենթարկել ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական: Որպես պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ, Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել նրա խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխայի առկայությունը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` վերջինիս նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսված նվազագույն ազատազրկման ձևով պատիժ, հիմնավոր կերպով գտել է, որ ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանը նշանակված պատիժը պետք է կրի:
25. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, նաև որ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին վերաքննիչ բողոքի պահանջը ևս չի կարող բավարարվել:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ առկա չէ համոզվածություն, վստահություն, որ առանց ռեալ պատիժ նշանակելու հնարավոր է ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանի ուղղվելը: Առաջին ատյանի դատարանը` ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանի նկատմամբ նշանակել է համաչափ պատիժ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմքերը բացակայում են:
26. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպան Ա.Ալվանդյանի վերաքննիչ բողոքում բերած մնացած պատճառաբա-նությունները ևս չեն կարող հիմք հանդիսանալ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար: Ուստի դատավճիռը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան ու Ս.Մելքոնյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 22-ի դատավճիռը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ` մերժելով ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանի վերաքննիչ բողոքը:
Ելնելով վերը նշվածից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Սամվել Նորիկի Մելքոնյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Նարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 22-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ամբաստանյալ Ս.Մելքոնյանի պաշտպան Ա.Ալվանդյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
2. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

22 փետրվարի 2013թ. ք. Երևան

ԵԿԴ-0263/01/12

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Ա. Հովհաննիսյան

մասնակցությամբ`
մեղադրող`
Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/
գլխավոր դատախազության
ավագ դատախազ Վ. Մուրադյանի,

պաշտպան Ա. Ալվանդյանի,

տուժող Գ. Մուրադյանի,



դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց գործն ըստ մեղադրանքի
Սամվել Նորիկի Մելքոնյանի `
ծնված 1975թ. օգոստոսի 22-ին Երևանում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխա, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, աշխատել է ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության հատկապես կարևոր գործերի /այսուհետ ՔԳՎ ՀԿԳ/ քննության վարչությունում որպես ավագ քննիչ, հաշվառված է Երևանի Շերամի փողոցի թիվ 87 շենքի թիվ 65 բնակարանում, փաստացի բնակվում է Երևանի Ծարավ Աղբյուրի փողոցի թիվ 55/5 շենքի թիվ 103 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով։




Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 62208112 քրեական գործը ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում հարուցվել է 2012թ. սեպտեմբերի 26-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչության ավագ քննիչ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանի կողմից կաշառք ստանալու (պահանջելու) դեպքի առթիվ։
Նախաքննության մարմինը Սամվել Նորիկի Մելքոնյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով հետևյալ արարքի համար` «որ նա ծառայելով ՀՀ ոստիկանությունում, աշխատելով ոստիկանության Քննչական գլխավոր վարչության հատկապես կարևոր գործերի քննության վարչությունում որպես ավագ քննիչ, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, կաշառք տվողի և նրա ներկայացրած անձի օգտին իր պաշտոնեական լիազորությունների շրջանակում որոշակի գործողություններ չկատարելու համար ընդունել է վերջինիս՝ խոշոր չափերի կաշառք տալու առաջարկը։
Այսպես, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության վերաբերյալ իր վարույթում քննվող քրեական գործով վկայի կարգավիճակում գտնվող Գագիկ Մուրադյանին և նրա որդի Հարություն Մուրադյանին քրեական պատասխանատվության չենթարկելու դիմաց Սամվել Մելքոնյանը 2012թ. մարտի կեսերին Գագիկ Մուրադյանից պահանջել է 3.000 ԱՄՆ դոլար կաշառք, որից հետո՝ 2012թ. հունիսի 29-ին տեղի ունեցած հանդիպման ընթացքում ընդունել է վերջինիս՝ 836.020 ՀՀ դրամին համարժեք 2.000 ԱՄՆ դոլար կաշառք տալու առաջարկը։»։
26.12.2012թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։


Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանը 2012թ. փետրվարի 08-ից աշխատել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչությունում որպես ավագ քննիչ։
2012թ. մարտի 15-ին, ՀՀ ոստիկանության ԿՀԴՊ գլխավոր վարչությունից ստացված, թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության վերաբերյալ նյութերով, ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանի որոշմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով հարուցել է թիվ 69102412 քրեական գործը։ Կատարելով քննչական գործողություններ` ամբաստանյալ Ս. Մելքոնյանը որպես վկա հարցաքննել է Գագիկ Մուրադյանին, նրան առերես հարցաքննել է կասկածյալ Հակոբ Վարդանյանի հետ։ Գագիկ Մուրադյանի հետ քննչական գործողություններն ավարտելուց հետո ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանը վերցրել է նրա անձնագիրն ու կարգադրել երկու-երեք օրից ներկայանալ ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչություն։ 2012թ. մարտի 19-ից 21-ն ընկած ժամանակահատվածում Գագիկ Մուրադյանը գնացել է ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչություն և հանդիպել քննիչ Սամվել Մելքոնյանի հետ։ Վերջինս իր աշխատասենյակում բացատրել է, որ քրեական գործի շրջանակներում Գագիկ Մուրադյանին և վերջինիս որդի, ՀՀ ԱՆ «Կոշ» քրեակատարողական հիմնարկում պատիժ կրող, դատապարտյալ Հարություն Մուրադյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վտանգ կա և դրանից խուսափելու համար անհրաժեշտ է կաշառք տալ 3000 ԱՄՆ դոլար գումարի չափով։ Գագիկ Մուրադյանը գումարը հայթհայթելու նպատակով ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանից ժամանակ է խնդրել և պայմանավորվել են հանդիպել շուրջ մեկ ամիս անց։
Այդ հանդիպմանը հաջորդող երեք ամիսների ընթացքում Գագիկ Մուրադյանը մասնավոր կարգով վարձու աշխատանքներ է կատարել Գավառ քաղաքում, քննիչ Սամվել Մելքոնյանին չի հանդիպել և խոստացած գումարը նրան չի տվել։ Ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանը 2012թ. հունիսի 12-ին, 13-ին, 18-ին, 20-ին և 25-ին բազմիցս զանգահարել է Գագիկ Մուրադյանի կնոջը` վկա Շուշանիկ Մուրադյանին, հետաքրքրվել է Գ. Մուրադյանի գտնվելու վայրի մասին և պահանջել է, որ Գ. Մուրադյանը շտապ ներկայանա քննչական վարչություն։ Շուշանիկ Մուրադյանը Գագիկ Մուրադյանին հայտնել է քննիչ Ս. Մելքոնյանի զանգերի և շտապ վերջինիս մոտ ներկայանալու պահանջի մասին։ 2012թ. հունիսի 27-ին Գագիկ Մուրադյանը ՀՀ կառավարությանն առընթեր ազգային անվտանգության ծառայությունում հաղորդում է տվել քննիչ Սամվել Մելքոնյանի կողմից իրենից կաշառք պահանջելու մասին։
2012թ. հունիսի 29-ին, ժամը 17։00-ի սահմաններում, ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության շենքի դիմացի այգում գտնվող սրճարանում Գագիկ Մուրադյանը հանդիպել է Սամվել Մելքոնյանի հետ, սակարկել է նրա պահանջած գումարի չափի վերաբերյալ, առաջարկել է 3000 ԱՄՆ դոլար գումարի չափով կաշառքի փոխարեն ստանալ 2000 ԱՄՆ դոլար գումարի չափով կաշառք։ Ս. Մելքոնյանն ընդունել է այդ առաջարկը և պայմանավորվել են հանդիպել հաջորդ երեքշաբթի։
2012թ. հուլիսի 9-ին Գագիկ Մուրադյանը զանգահարել է ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանին, սակայն վերջինս տարբեր պատճառաբանություններով խուսափել է նրա հետ հանդիպել, իսկ երբ խնդրել է վերադարձնել անձնագիրը` Ս. Մելքոնյանն առաջարկել է այն ստանալ ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության հերթապահ մասից։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխա։


Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Տուժող Գագիկ Արեստի Մուրադյանի ցուցմունքներով այն մա¬սին, որ իր որդի Հարություն Մուրադյանը գողություն կատարելու համար դատապարտվել է ազատազրկման և պատիժը կրում է ՀՀ ԱՆ «Կոշ» քրեակատարողական հիմնարկում։ 2012թ. մարտի կեսերին որոշել է որդուն տեսակցության գնալ, բայց մինչ այդ վերջինս խնդրել է մեկ այլ դատապարտյալի համար 10.000 ՀՀ դրամ գումար բերել, որը պետք է իրեն փոխանցեին։ 2012թ. մարտի 15-ին, ժամը 08։00-ի սահմաններում, Հակոբ անունով անծանոթ տղամարդ է եկել տան բակ և իրեն փոխանցել է 10.000 ՀՀ դրամ գումար ու պոլիէթիլենային փաթեթ։ Քիչ հետո իրեն են մոտեցել ՀՀ ոստիկանության ԿՀԴՊ գլխավոր վարչության աշխատակիցներն ու բերման ենթարկել ոստիկանություն, որտեղ պարզվել է, որ փաթեթի պարունակությունը թմրամիջոց է։ Պատմել է իրականությունն այն մասին, որ թմրամիջոցի հետ որևէ առնչություն չունի։ Նույն օրը երեկոյան ՀՀ ոստիկանության ԿՀԴՊ գլխավոր վարչություն է եկել քննիչ Սամվել Մելքոնյանը և հարցաքննել է իրեն, որից հետո վերցնելով իր անձնագիրն ու բջջային հեռախոսը` կարգադրել է հաջորդ օրը ներկայանալ քննչական վարչություն։ Քննիչն իր անձնագիրը վերցրել է` պատճառաբանելով, որ հնարավոր է իր կարգավիճակը փոխվի և գործին ներգրավվի որպես մեղադրյալ։ 2012թ. մարտի 16-ին գնացել է քննչական վարչություն, հանդիպել է Սամվել Մելքոնյանի հետ և բանավոր, առանց արձանագրելու զրուցել են։ Քննիչը զգուշացրել է, որ մի քանի օրից կզանգահարի իրեն և կրկին կկանչի։ Դրանից որոշ ժամանակ անց, կոնկրետ օրը չի հիշում, քննիչ Սամվել Մելքոնյանը զանգահարել է իրեն և կանչել է քննչական վարչություն։ Նույն օրը Սամվել Մելքոնյանի աշխատասենյակում տեղի ունեցած խոսակցության ժամանակ վերջինս պարզաբանել է, որ ինքը և որդին կարող են լուրջ խնդիրներ ունենալ՝ կապված թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ։ Ինքը հարցրել է Ս. Մելքոնյանին, թե ինչ կարելի է անել, որպեսզի խնդիրներ չառաջանան։ Սամվել Մելքոնյանը հետաքրքրվել է, թե ինչ հնարավորություն ունի և մի թղթի կտոր է դրել իր առջև։ Հասկանալով, թե քննիչն ինչ է ակնկալում` թղթի վրա գրել է 1.000 թիվը, սակայն նրան այդ թիվը դուր չի եկել։ Ս. Մելքոնյանը նույն թղթի կտորի վրա գրել է 3.000 և հայտնել է, որ նշված երեք հազար ԱՄՆ դոլար գումարը ճարելու համար իրեն մեկ ամիս ժամանակ է տալիս։ Այդ ընթացքում քննիչ Ս. Մելքոնյանն իրեն հանդիմանել է` ասելով. «Էս ձեր իմացած խուժան քաղմասը չի, առնվազն 3000 դոլար է պետք տալ և հլա դեռ հարցական է` այդքան գումարով կլինի, թե ոչ»։ Այլ ելք չունենալով՝ համաձայնվել է և հեռացել։
Դրանից հետո Գավառում շինարարական աշխատանքներ է կատարել և գրեթե մշտապես գտնվել է այնտեղ։ Քանի որ իր բջջային հեռախոսը մնացել էր Սամվել Մելքոնյանի մոտ` պայմանավորվել են կապ պաշտպանել իր կին Շուշանիկ Մուրադյանի միջոցով։ Այդ նպատակով քննիչ Ս. Մելքոնյանին փոխանցել է իր կնոջ հեռախոսահամարը, որը գրանցված է իր կնոջ քույր Սեդայի անվամբ։ Ինքը ցանկացել է շինարարական աշխատանքների դիմաց գումար վաստակել, որպեսզի այն հանձնի քննիչին։ 2012թ. ապրիլ և մայիս ամիսներին Երևանում չի գտնվել։ Այդ ընթացքում քննիչ Սամվել Մելքոնյանը մի քանի անգամ զանգահարել է իր կնոջ հեռախոսին և պահանջել է, որ ինքը ներկայանա։ 2012թ. հունիսին կինն իրեն հայտնել է, որ Սամվել Մելքոնյանը սկսել է սպառնալ, թե չներկայանալու դեպքում լուրջ խնդիրներ կունենա։ 2012թ. հունիսի վերջերին վերադարձել է Երևան, սակայն այդ ժամանակ դեռևս գումար վաստակած չի եղել։ Գիտակցելով, որ իրականում ոչ ինքը, ոչ էլ իր որդին որևէ հանցանք չեն կատարել` որոշել է դիմել ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայություն։
2012թ. հունիսի 27-ին ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունում հաղորդում է տվել այն մասին, որ քննիչ Սամվել Մելքոնյանն իրենից կաշառք է պահանջում։ 2012թ. հունիսի 29-ին իր վրա ձայնագրող տեխնիկա է տեղադրվել, որից հետո հանդիպել է Սամվել Մելքոնյանի հետ։ Հանդիպումը տեղի է ունեցել ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության շենքի դիմաց գտնվող այգում, որի ընթացքում ծավալված զրույցի ժամանակ Սամվել Մելքոնյանին խնդրել է 3.000 ԱՄՆ դոլարից 1.000 ԱՄՆ դոլարը զիջել, ասել է, որ կարող է տալ 2000 ԱՄՆ դոլար գումար։ Քննիչը համաձայնվել է իր այդ առաջարկի հետ, որից հետո պայմանավորվել են 2.000 ԱՄՆ դոլարի և այն փոխանցելու օրվա մասին։ 2012թ. հուլիսի 9-ին զանգահարել է Սամվել Մելքոնյանին, հայտնել է, որ պատրաստ է հանդիպել, սակայն վերջինս գործերով ծանրաբեռնված լինելու պատճառաբանությամբ հրաժարվել է հանդիպել։ Շուրջ երկու շաբաթ անց Սամվել Մելքոնյանը զանգահարել է կնոջն ու փոխանցել, որ կարող է քննչական վարչության հերթապահ մասից վերցնել անձնագիրը, ինչն էլ ինքը կատարել է։
Մինչ այդ, գործի քննության ժամանակ քննիչ Ս. Մելքոնյանից պահանջել է իր անձնագիրը, որպեսզի իր բարեկամներից մեկին լիազորագիր տա` հողամաս վաճառելու համար, սակայն նա հրաժարվել է և անձնագիրը չի վերադարձրել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 58-60, 128-130/
Վկա Շուշանիկ Ներսեսի Մուրադյանի ցուցմունքներով այն մա¬սին, որ 2012թ. մարտի կեսերին իր ամուսին Գագիկ Մուրադյանից տեղեկացել է, որ ՀՀ ԱՆ «Կոշ» ՔԿՀ-ում պատիժ կրող որդուն տեսակցության գնալուց առաջ, ինչ-որ մեկի խնդրանքով մեկ այլ դատապարտյալին փոխանցելու համար անծանոթ անձնավորությունից 10.000 ՀՀ դրամ գումար է վերցրել, որի հետ նաև փաթեթում դրված թմրամիջոց է եղել։ Դրա մասին ամուսինը չի իմացել, սակայն դեպքի կապակցությամբ քրեական գործ է հարուցվել։ Դրանից մեկ շաբաթ անց ամուսինը հայտնել է, որ թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության հետ կապված նրան և որդուն կարող են քրեական պատասխանատվության ենթարկել, ինչը չկատարելու համար քննիչ Սամվել Մելքոնյանը 3.000 ԱՄՆ դոլար գումարի չափով կաշառք է պահանջել։ Քանի որ իրենք այդքան գումար չեն ունեցել` 2012թ. մայիսից ամուսինը Գավառում սկսել է շինարարական աշխատանքներ կատարել և այդ ժամանակվանից սկսած գրեթե մշտապես գտնվել է այնտեղ։ Քանի որ այդ օրերին ամուսինը բջջային հեռախոս չի ունեցել, ուստի քննիչին փոխանցել է իր 077-15-08-99 հեռախոսահամարը, որը գրանցված է իր քույր Սեդա Ծատուրյանի անվամբ։ 2012թ. մայիսին կամ հունիսին իր բջջային հեռախոսին զանգահարել է քննիչ Սամվել Մելքոնյանը և հարցրել իր ամուսնու գտնվելու վայրի մասին։ Ինքը պատասխանել է, որ ամուսինն աշխատանքի բերումով գտնվում է Գավառում, որից հետո քննիչ Մելքոնյանը խնդրել է փոխանցել, որ մոտակա օրերին ամուսինը ներկայանա քննչական վարչություն։ Քննիչի զանգի մասին տեղեկացրել է ամուսնուն, սակայն այդ ժամանակ դեռևս անհրաժեշտ գումարը չեն ունեցել և որոշել են ժամանակ շահել։ Դրանից հետո քննիչ Մելքոնյանը մի քանի անգամ զանգահարել է իրեն։ Յուրաքանչյուր անգամ ինքը խոստացել է, որ ամուսինը մոտակա օրերին անպայման կներկայանա քննչական վարչություն։ 2012թ. հունիսի կեսերին քննիչ Սամվել Մելքոնյանը հեռախոսով սկսել է սպառնալ, որ եթե իր ամուսին Գագիկը չներկայանա, ապա նրա համար վատ կլինի և սպառնացել է նույնիսկ բերման ենթարկել նրան։ Ամուսնուն փոխանցել է քննիչի հայտնածի մասին և մի քանի օր անց Գագիկը վերադարձել է Երևան։ Հետագայում ամուսնուց տեղեկացել է, որ նա հանդիպել է քննիչ Մելքոնյանի հետ, զրույցի ընթացքում սակարկել է գումարի չափը՝ այն դարձնելով 2.000 ԱՄՆ դոլար։ Քննիչը համաձայնվել է, որից հետո պայմանավորվել են մի քանի օրից հանդիպել, սակայն հետագայում քննիչը հրաժարվել է հանդիպել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 61-63/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, Սամվել Մելքոնյանի և Գագիկ Մուրադյանի միջև 2012թ. հունիսի 29-ին տեղի ունեցած խոսակցության գաղտնաձայնագրման վերծանմամբ և ձայնագրություն պարունակող լազերային սկավառակի և խոսակցության վերծանման զննում կատարելու վերաբերյալ 14.11.2012թ. արձանագրությամբ, որոնց համաձայն` հաստատվել է Սամվել Մելքոնյանի և Գագիկ Մուրադյանի կողմից կաշառքի գումարի չափի և այն փոխանցելու ժամկետի մասին խոսելու, մասնավորապես` Գագիկ Մուրադյանի կողմից գումարի չափը սակարկելու, այն 3.000-ից մինչև 2.000 ԱՄՆ դոլար նվազեցնելու հանգամանքները, ինչպես նաև հաստատվել է հաջորդ երեքշաբթի հանդիպելու և գումարը փոխանցելու վերաբերյալ երկկողմանի պայմանավորվածությունը։ Ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանի կողմից տուժող Գագիկ Մուրադյանի առաջարկն ընդունելու փաստը հիմնավորվել է զրույցի հատկապես հետևյալ հատվածներով.
Խոսակցության 3-րդ րոպեին Գագիկ Մուրադյանը դիմում է Սամվել Մելքոնյանին՝ ասելով. «Մեռնեմ քեզ, կարա՞մ խոսամ ես։ Պրոստո ինձի մի քիչ փողի մեջ ուստուպկա արեք, մի 1500 մանեթ աշխատել եմ, մի 500 էլ կճարեմ։ 3000 դոլարի մեջ չեմ կարա տեղավորվեմ, մեռնեմ քեզ»։
Խոսակցության 6-րդ րոպեին Գագիկ Մուրադյանը դիմում է Սամվել Մելքոնյանին հետևյալ խոսքերով. «Սենց մոմենտ էր, էլի, Մելքոնյան ջան։ Երեքշաբթի օրը, մեռնեմ քեզի, պրծնում եմ գործը, ռասչյոտ են անում, գալիս եմ», որին Ս. Մելքոնյանը պատասխանում է. «Ռասչյոտը եսիմ ե՞րբ կլինի»։
Գագիկ Մուրադյանն ասում է. «Չէ, չէ, տենց բան չկա, ասենք մանր գործերն արել ենք, խոսքի, արել են ռասչյոտ չյոտկի, ասենք տենց չի, որ ...», ինչի կապակցությամբ Սամվել Մելքոնյանն իր մտահոգությունն է հայտնում՝ ասելով. «Մարդ ես, բա որ ձգձգվի՞»։ Գագիկ Մուրադյանը պնդում է ասածը` ասելով. «Չէ, չէ, չի ձգձգվի, դա 100 տոկոս։ Դու պրոստո ինձ էդ պահը տեղավորցրա, ես խնդիր չկա, էտի 100 տոկոսանոց, մի 1500 մանեթ աշխատել եմ, խոսքի, մի...», որին Ս. Մելքոնյանն արձագանքում է. «Մի էդքան հուշատակի» բառերով։
Խոսակցության 11-րդ րոպեին Սամվել Մելքոնյանը դիմում է Գագիկ Մուրադյանին հետևյալ խոսքերով. «Ապեր, ժելեզնի պայմանավորվենք», որին Գագիկ Մուրադյանը պատասխանում է. «Չէ, չէ, ախպեր ջան, ասեցի»։
Սամվել Մելքոնյանը շարունակում է. «Ժամերը արդեն բան չանես...», ինչին Գագիկ Մուրադյանը նորից վստահեցնում է. «Չէ, չէ, տվյորդի։ Ես ... էդ 500 մանեթը տունը դրած ա, ես էնտեղից պրոստո դա վեկալեմ, ասենք, գամ ու բան անենք»։ Սամվել Մելքոնյանը հարցնում է. «Երկուս չկա՞ տունը դրած», ինչին Գագիկ Մուրադյանը պատասխանում է. «Չէ, երկուսը էնտեղից պիտի վեկալեմ»։ Ս. Մելքոնյանը կրկին հարցնում է. «Կարո՞ղ ա դրանք քեզ բան անեն...», որին Գագիկ Մուրադյանը պատասխանում է, որ չի կարող նման բան լինել, քանի որ բրիգադով են աշխատում և գործընկերներն են փողը տալու իրեն։ Սամվել Մելքոնյանը կրկին մտահոգված ասում է. «Ուզում եմ ասել, ընենց չլինի հանկարծ ասես Սամո ջան, ինձանից կախված չէր, այնտեղ չտվեցին», որից հետո Գագիկ Մուրադյանը կրկին վստահեցնում է, որ նման բան բացառվում է, քանի որ արդեն պայմանավորվածություն կա։
Խոսակցության 22-րդ րոպեին Սամվել Մելքոնյանը դիմելով Գագիկ Մուրադյանին` հարցնում է. «Երեքշաբթի ո՞ր ժամին կգաս բա», որին Գագիկ Մուրադյանը պատասխանում է, որ երեկոյան ժամը 5-ից հետո։ Սամվել Մելքոնյանը հարցնում է, թե 5-ից մինչև ո՞ր ժամը, ինչին Գագիկ Մուրադյանը պատասխանում է, որ եթե ժամը 5.30-ին դուրս գա, ապա շուրջ ժամ կամ ժամուկես հետո կլինի։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 149-150/
Դատաձայնագրառման փորձաքննության 07.12.2012թ. թիվ 12-4648 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «Փորձաքննության ներկայացված «Verbatim» տեսակի «29.06.2012», «24ր 30վ» և «62208112 քր. գործ» գրառումներով լազերային սկավառակում առկա «29.06.2012.mp3» ֆայլի ձայնագրության աուդիտիվ հետազոտման ընթացքում պարզվեց, որ վերջինիս մեջ լսվող խոսակցությունը` ֆայլի սկզբից մինչև ֆայլի ավարտը, բովանդակային իմաստով անընդհատ է, խոսակցությունն ընթանում է սահուն, առանց ընդհատումների և ակուստիկ միջավայրի կտրուկ փոփոխություն չի նկատվում։ «29.06.2012.mp3» ֆայլի ձայնագրության ձայնային սպեկտրում ձայնագրող սարքի միացմանը կամ անջատմանը բնորոշ իմպուլսային պատկերներ չկան։ Եզրակացությանը կցվում է լուսանկարչական հավելված` մեկ թերթից, թվով մեկ լուսանկարով։»։
/գ.թ. 166-168/
Իրեղեն ապացույց ճանաչված, Ս. Մելքոնյանի և Գ. Մուրադյանի միջև 2012թ. հունիսի 29-ին տեղի ունեցած խոսակցության գաղտնաձայնագրությունը պարունակող լազերային սկավառակով։
/գ.թ. 170/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, Շուշանիկ Մուրադյանի 077-15-08-99 հեռախոսահամարի մուտքային և ելքային հեռախոսազանգերի վերծանումներով, որոնց համաձայն` 2012թ. հունիսին ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանը հեռախոսային խոսակցություններ է ունեցել վկա Շուշանիկ Մուրադյանի հետ։
/գ.թ. 72-93/
Ամբաստանյալ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2005 թվականից ծառայում է ՀՀ ոստիկանության համակարգում, իսկ 2012թ. փետրվարից զբաղեցնում է ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության ՀԿԳ քննության վարչության ավագ քննիչի պաշտոնը։
2012թ. մարտի 15-ին ՀՀ ոստիկանության ԿՀԴՊ ԳՎ-ից ստացվել են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության վերաբերյալ նյութեր, որոնք մակագրվել են իրեն։ Այդ նյութերի հիման վրա նույն օրը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով հարուցել է քրեական գործ։ 2012թ. մարտի 17-ին Հակոբ Վարդանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքի համար, որ նա պայմանավորվածություն ձեռք բերելով ՀՀ ԱՆ «Կոշ» ՔԿ հիմնարկի դատապարտյալ Էրիկ Մագոյանի հետ, վերջինիս խնդրանքով, Երևանի Հարավ-արևմտյան թաղամասում, անծանոթ անձից ձեռք է բերել խոշոր չափի «մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց, որից հետո Էրիկ Մագոյանի պահանջով, Հաղթանակ թաղամասում, 10.000 ՀՀ դրամ գումարի հետ միասին այն փոխանցել է Գագիկ Մուրադյանին՝ ՀՀ ԱՆ «Կոշ» ՔԿ հիմնարկ տանելու համար։ Վերջինս կասկածելով, որ փաթեթի պարունակությունը հնարավոր է, որ թմրամիջոց լինի` այն ինքնակամ ներկայացրել է ՀՀ ԿՀԴՊ գլխավոր վարչություն։ Քրեական գործի քննության ընթացքում մեղադրանք է առաջադրվել նաև Էրիկ Մագոյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2012թ. օգոստոսի 16-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, իսկ անհայտ անձի կողմից Հակոբ Վարդանյանին թմրամիջոց իրացնելու դրվագով քրեական գործից մաս է անջատվել, որի վարույթը հետագայում կասեցվել է։ Այդ քրեական գործի քննության ընթացքում առնչվել է Գագիկ Մուրադյանի հետ, նրան հարցաքննել է որպես վկա և հետագայում նրա ցուցմունքը որպես ապացույց օգտագործել է մեղադրական եզրակացության մեջ։ Քննության ընթացքում Գագիկ Մուրադյանի հետ վարել է գումարի մասին զրույցներ։ Ինքը չի հիշում գումարի չափը, սակայն դա եղել է Գագիկի նախաձեռնությամբ, քանի որ վերջինս ունեցել է քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու մտավախություն։ Իր կողմից նման խոսակցություններ վարելը բխել է գործի շահերից և հետապնդել է Գագիկի հետ մտերմանալու, նրանից թմրամիջոցների շրջանառության հետ կապված անձանց շրջանակը պարզելու նպատակ։ Ինքը երբեք Գագիկից գումար չի պահանջել և նրանից գումար վերցնելու նպատակ չի ունեցել։ Գագիկ Մուրադյանի հետ ընդհանուր առմամբ հանդիպել է 3-ից 4 անգամ, իսկ վերջին անգամ նրա հետ հանդիպել է 2012թ. հունիսի 29-ին, ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության շենքի դիմացի այգում։ Նրան հարցաքննել է ընդամենը մեկ անգամ՝ 2012թ. մարտի 15-ին, իսկ մյուս հանդիպումների ժամանակ պարզապես զրուցել են, քանի որ առաջին իսկ օրվանից զգացել է, որ Գագիկն իրեն ինչ-որ բան է ցանկանում պատմել։ Իրենց երկրորդ հանդիպման ժամանակ Գագիկ Մուրադյանն իրեն առաջարկ է արել, որից հասկացել է, որ Գ. Մուրադյանն իրեն և որդուն քրեական պատասխանատվության չենթարկելու դիմաց պատրաստ է գումար տալ։ Օգտագործելով իրավիճակը՝ Գագիկին կտրուկ չի մերժել, այլ փորձել է բարենպաստ մթնոլորտ ստեղծել թմրամիջոցի ձեռքբերման աղբյուրը նրա միջոցով ճշտելու և թմրամիջոց օգտագործողների շրջանակը պարզելու համար, սակայն Գագիկի հետ տեղի ունեցած հետագա հանդիպումներն ու զրույցներն իր ակնկալիքները չեն արդարացրել, թմրամիջոց իրացնողի ինքնությունն այդպես էլ պարզել չի հաջողվել, որից հետո Գագիկի հետ կապը խզել է։
Գիտակցում է, որ իր՝ որպես քննիչի պաշտոնեական լիազորությունների շրջանակի մեջ չի մտել օպերատիվ տեղեկություններ հավաքելը, սակայն դա արել է քրեական գործի շահերից ելնելով, փորձել է ավելի մեծ արդյունքի հասնել, պարզապես չափից շատ է ընդլայնվել և չափն անցել է։ Գագիկն իրեն ներքուստ մեղավոր զգալով` խնդրել է իրեն օգտակար լինել և գումար է առաջարկել։ Ինքը նրան ոչինչ չի պատասխանել, միայն ասել է, որ դեռևս նման հարցով խոսելու ժամանակը չէ, թղթի վրա ինչ-որ գումարներ չի գրել։ Ինքը միտումնավոր չի մերժել գումար տալու մասին Գագիկի առաջարկը, ձև է տվել, որ իրեն իբրև թե դա հետաքրքրել է, պատասխանել է, որ պարզապես դեռ ժամանակը չէ դրա մասին խոսելու, որպեսզի մտերիմ փոխհարաբերություններ ստեղծի Գագիկի հետ, կրկին հանդիպի և պարզի թմրամիջոցի շրջանառության հանգամանքները։ Ինքը զանգահարել է Գագիկի կնոջը, սակայն նրան չի սպառնացել, որ Գագիկին բերման կենթարկի։ Հնարավոր է, որ վրդովված ասած լինի այդ մասին, որպեսզի Գագիկն արհեստական խնդիրներ չառաջացնի։ Ինքը վերցրել է Գագիկի անձնագիրը, քանի որ նա կարող էր խուսափել քննությունից։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 122-127, 142-143/



Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Վերլուծելով ամբաստանյալ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, դրանք համադրելով այլ ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանի ցուցմունքները` տուժող Գ. Մուրադյանից կաշառք չպահանջելու, թմրամիջոցի ձեռքբերման աղբյուրը ճշտելու և թմրամիջոց օգտագործողների շրջանակը պարզելու նպատակով Գ. Մուրադյանի` կաշառք տալու առաջարկը չմերժելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են արդեն իսկ նշված ապացույցներով, ինչպես նաև այն հանգամանքով, որ տուժող Գ. Մուրադյանի հետ հանդիպումների ժամանակ ամբաստանյալ Ս. Մելքոնյանը որևէ հարցադրում կամ գործողություն չի կատարել` թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանն առնչվող հարցերի պարզաբանման վերաբերյալ։
Վերլուծելով ամբաստանյալ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, որպես պաշտոնատար անձ կաշառք ստանալը, այսինքն` պաշտոնատար անձի կողմից դրամ ստանալու առաջարկն ընդունելը` կաշառք տվողի և նրա ներկայացրած անձի օգտին պաշտոնատար անձի կողմից իր լիազորությունների շրջանակում որևէ գործողություն չկատարելու համար, որը կատարվել է խոշոր չափերով, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական։ Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխայի առկայությունը, իսկ նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանն իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով` առանց գույքի բռնագրավման։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով ամբաստանյալի գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ Սամվել Մելքոնյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 13.11.2012թ. որոշմամբ դրված կալանքը պետք է վերացնել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 12.12.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված սկավառակը պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է փոփոխել, որպես խափանման միջոց պետք է ընտրել կալանավորումը և Սամվել Մելքոնյանին պետք է կալանավորել դատական նիստերի դահլիճում, քանի որ նրա` ազատազրկման ձևով պատժի դատապարտվելու դեպքում, քրեական պատասխանատվությունից և նշանակված պատիժը կրելուց խուսափելու հավանականությունը բարձր է։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-138-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Սամվել Նորիկի Մելքոնյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 4 /չորս/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով 2013թ. փետրվարի 22-ից։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը փոփոխել, խափանման միջոց ընտրել կալանավորումը և Սամվել Մելքոնյանին կալանավորել դատական նիստերի դահլիճում։
Ամբաստանյալ Սամվել Մելքոնյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 13.11.2012թ. որոշմամբ դրված կալանքը վերացնել։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 12.12.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված սկավառակը պահել քրեական գործի հետ միասին։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ