ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
գործ թիվ ԵԿԴ/0253/01/12
նախագահող դատավոր` Ա.Վարդանյան


ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
դատավորներ` Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
դատախազ` Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
ամբաստանյալ` Է.ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆԻ

2013 թվականի օգոստոսի 02-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Էդիկ Գագիկի Ալեքսանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2013 թվականի հունիսի 13-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազի պաշտոնակատար Ս.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանի 2012թ. հոկտեմբերի 22-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 15115112 քրեական գործը:/քրեական գործ, հատոր 1 էջ 7/
2. 2012թ. դեկտեմբերի 01-ին Էդիկ Գագիկի Ալեքսանյանը ձերբակալվել է: /քրեական գործ, հատոր 1 էջ 180-181/
3. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանի 2012թ. դեկտեմբերի 01-ի որոշմամբ թիվ 15115112 քրեական գործի նյութերով Մ.Մովսիսյանի կողմից ապօրինի թմրամիջոցներ պատրաստելու, պահելու և իրացնելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի և 266-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 15127812 քրեական գործը, որն առանձնացվել է առանձին վարույթում: /քրեական գործ, հատոր 1 էջ 200-201/
5. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանի 2012թ. դեկտեմբերի 01-ի որոշմամբ թիվ 15127812 քրեական գործը տարածքային ենթակայության կարգով ուղարկվել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Էրեբունու քննչական բաժին: /քրեական գործ, հատոր 1 էջ 205-206/
6. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանի 2012թ. դեկտեմբերի 03-ի որոշմամբ Է.Ալեքսանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /քրեական գործ, հատոր 1 էջ 222-223/
7. Առաջին ատյանի դատարանի 2012թ. դեկտեմբերի 03-ի որոշմամբ մեղադրյալ Է.Ալեքսանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը երկու ամիս ժամկետով` կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2012թ. դեկտեմբերի 01-ից: Գրավ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը մերժվել է: /քրեական գործ, հատոր 1 էջ 231/
8. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Է.Պետրոսյանի 2012թ. դեկտեմբերի 20-ի որոշմամբ Վ.Ոսկանյանի նկատմամբ Էդ.Ալեքսանյանի առողջությանը դիտավորությամբ միջին ծանրության վնաս պատճառելու դրվագով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` տուժողի բողոքի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 1 էջ 282/
9. 2012թ. դեկտեմբերի 24-ին թիվ 15115112 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է նույն թվականի դեկտեմբերի 25-ին: /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 1/
10. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Վարդանյանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ թիվ 15115112 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և 2013 թվականի հունվարի 15-ին նշանակվել` դատաքննության: /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 2, 10/
11. Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի հունիսի 13-ի որոշմամբ Էդիկ Գագիկի Ալեքսանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ` ազատազրկում մեկ տարի վեց ամիս ժամկետով։
Էդիկ Ալեքսանյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2012թ. դեկտեմբերի 1-ից, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ապացույց ճանաչված և դատարանում պահվող` տուժող Վաղինակ Ոսկանյանի հագուստները` սվիտերը, շապիկը և ջինսե անդրավարտիքը վերադարձվել է նրան` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Դատական ծախսերի, այդ թվում` հանցագործությամբ տուժող Վաղինակ Ոսկանյանին պատճառված վնասի փոխհատուցման հարցերն համարվել են լուծված։/քրեական հատոր 3 գործ էջ 40-49/
12. Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի հուլիսի 18-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի դատախազի պաշտոնակատար Ս. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, և քրեական գործը նշանակվել` դատական քննության վճռաբեկության կանոններով:
13. Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:

Գործի փաստական հանգամանքները
14. Նախաքննական մարմնի կողմից Էդիկ Ալեքսանյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ նա` 2012թ. հոկտեմբերի 21-ին` ժամը 21։00-ի սահմաններում, Երևանի Ալեք Մանուկյան փողոցի հարակից տարածքում անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել Վաղինակ Ոսկանյանի հետ, որի ընթացքում տաբատի հետևի գրպանում պահվող ծալովի դանակը հանել և հարվածել է վերջինիս որովայնի շրջանում և նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել ծանր մարմնական վնասվածք` ձախ մեզոգաստրալ շրջանի կտրած-ծակած թափանցող վնասվածք` ստամոքսի վնասումով։ /քրեական գործ, հատոր 3 էջ 40-49/

Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալ Էդիկ Ալեքսանյանը տուժող Վաղինակ Ոսկանյանի առողջությանը ծանր վնաս է պատճառել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ, այսինքն` կատարել է հանցագործություն, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում.
Տուժող Վաղինակ Ոսկանյանը 2012թ. հոկտեմբերի 21-ին` ժամը 21։00-ի սահմաններում, Երևանի Ալեք Մանուկյան փողոցին հարակից «Բացատ» սրճարանից եղբոր` Սարգիս Ոսկանյանի և վերջինիս ընկեր Աշոտ Թովմասյանի միջոցով դուրս է հրավիրել իր նախկին կնոջ` Մարիամ Հակոբյանի հետ նույն սրճարանում ժամանց անցկացնող, մինչ այդ անծանոթ ամբաստանյալ Էդիկ Ալեքսանյանին և վերջիններիս փոխհարաբերությունների բնույթը պարզելու նպատակով նախաձեռնած առանձնազրույցի ընթացքում անսպասելիորեն գլխով հարվածել է ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի դեմքին` վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս` քթի ոսկրերի բաց կոտրվածք։ Ստացած հարվածից սթափվելով` ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանը, հանելով անդրավարտիքի հետևի գրպանում պահած ծալովի դանակը, այն բացել և ակնհայտորեն սահմանազանցելով իր դեմ ուղղված վերոնշյալ ոտձգությունից պաշտպանվելու սահմանները` դիտավորությամբ դանակով մեկ անգամ հարվածել է տուժող Վ.Ոսկանյանի որովայնի ձախ մեզոգաստրալ շրջանին` առողջությանը պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս` ստամոքսի վնասմամբ ուղեկցվող կտրած-ծակած թափանցող վնասվածք, որից հետո դիմել է փախուստի։/քրեական գործ, հատոր 3 էջ 40-49/

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում.
15. Դիմող` Երևան քաղաքի դատախազի պաշտոնակատար Ս. Խաչատրյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով քրեական գործի նախապատմությունը` հայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի հունիսի 13-ի դատավճիռը ենթակա է բեկանման, քանի որ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական իրավունքի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա:
Ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրվել են` մեղադրյալ Է.Ալեքսանյանի, տուժող Վ.Ոսկանյանի, վկաներ Ս.Ոսկանյանի, Ս.Թովմասյանի, Մ.Հակոբյանի, Ա.Շահումյանի ցուցմունքները:
Դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ դեպքի օրը Մ.Հակոբյանի հետ <<Բացատ>> սրճարանում գտնվելիս երկու անծանոթ երիտասարդ իրեն հրավիրել են դուրս: Դրսում սպասող երիտասարդի հետ մի քանի մետր քայլել և զրուցել են: Չի հիշում` ինչ են խոսել: Մի քանի րոպե անց, դեմքի հատվածում` քթին, հնարավոր է գլխով ուժեղ հարված է ստացել: Մի քանի քայլ հետ է գնացել` հենվելով հետևում կանգնած մեքենային:
Հարվածից ուժեղ ցնցում է ստացել, աչքերի դիմացը մթնել է: Գլուխը կախ տաբատի հետևի գրպանից հանել է ծալովի դանակը, բացել և վախեցնելու նպատակով մեկ անգամ թափահարել է` չմտածելով, որ կարող է դիպչել իրեն հարվածողին: Վնաս պատճառելու դիտավորություն չի ունեցել:
Տուժող Վ.Ոսկանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ դեպքի օրը <<Մամա-Միա>> սրճարանից եղբոր և Ա.Թովմասյանի հետ տուն վերադառնալիս Ա.Մանուկյան փողոցի վրա գտնվող սրճարաններից մեկում նախկին կնոջը` Մ.Հակոբյանին տեսել է անծանոթ տղայի հետ: Եղել է հարբած վիճակում: Իր խնդրանքով եղբայրը` Ս.Ոսկանյանը և նրա ընկեր Ա.Թովմասյանը ամբաստանյալին դուրս են կանչել սրճարանից: Մոտ 15 վայրկյան զրուցել են: Գլխով հարվածել է նրան: Չի հիշում, թե նա իրեն հարվածել է, թե ոչ: Եղբայրն ու Ա.Թովմասյանը հեռու են գտնվել, չի հիշում, թե ով է հարվածել:
Վկաներ Մ.Հակոբյանը, Շ.Հակոբյանը, Մ.Շահումյանը, Մ.Մովսիսյանը, Ս.Ոսկանյանը և Ա.Թովմասյանը դատարանում ըստ էության վերահաստատել են իրենց նախաքննական ցուցմունքները: Վկա Ա.Թովմասյանը դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրենցից մոտ 20 մետր հեռանալուց հետո, ամբաստանյալի և Վ.Ոսկանյանի միջև <<խփոցի>> է գնացել, որից հետո վերջիններս սկսել են վազել:
Դատարանը հաստատված համարելով, որ ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանը տուժող Վ.Ոսկանյանի առողջությանը ծանր վնաս է պատճառել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ, նրա արարքը վերաորակվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: Մինչդեռ հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
Հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի, Անուշավան Թորոսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի մարտի 30-ի ԵԿԴ/0118/01/11 որոշման դրույթների վրա, գտել է, որ Է.Ալեքսանյանի և Վ.Ոսկանյանի միջև վիճաբանություն է սկսվել` Մ.Հակոբյանի հասցեին Վ.Ոսկանյանի կողմից վիրավորական խոսքեր ասելուց հետո: Առանձնազրույցի ընթացքում Վ.Ոսկանյանի և Է.Ալեքսանյանի միջև վիճաբանություն սկսվելու, այնուհետև` իրար հարվածներ հասցնելու հանգամանքը հիմնավորվել է նաև վկաներ Ս.Ոսկանյանի և Ա.Թովմասյանի ցուցմունքներով, որոնք նշել են, որ ամբաստանյալի և Վ.Ոսկանյանի միջև <<խփոցի>> է գնացել: Ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի և տուժող Վ.Ոսկանյանի ցուցմունքներով հաստատվել է, որ թեև նախահարձակ է եղել տուժող Վ.Ոսկանյանը` գլխով անսպասելիորեն հարվածելով ամբաստանյալի քթին, սակայն հարվածը հասցնելուց հետո Վ.Ոսկանյանն այլ գործողություններ չի կատարել, ինչը վկայում է Է.Ալեքսանյանի կողմից Վ.Ոսկանյանին վնաս հասցնելու պահին ոտնձգության բացակայության մասին: Ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանը ոչ թե Վ.Ոսկանյանին վնաս է հասցրել իր կյանքն ու առողջությունը հանրորեն վտանգավոր ոտնձգությունից պաշտպանելիս, այլ տուժողի կողմից հարված ստանալուց հետո շարունակել է իրենց միջև սկսած վիճաբանությունը, հանել է նախապես իր գրպանում պահվող ծալովի դանակը, բացել` այն և դիտավորությամբ հարվածել վերջինիս որովայնի շրջանին:
Դատարանը գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցները` գտել է, որ տվյալ գործի հանգամանքներում առկա է եղել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակ` նշելով, որ ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի նկատմամբ իրականացված ոտնձգությունը, դրա պայմանները` հնարավոր միջադեպին տուժողի կողմից երկու այլ անձանց մասնակցությունը, եղել են հանրորեն վտանգավոր, առկա և իրական:
Մինչդեռ, նախաքննությամբ և դատաքննությամբ տուժողի հետ եղած երկու անձանց հնարավոր մասնակցությունը տեղի ունեցած վիճաբանությանը բացառվել է, քանի որ վերջիններս ամբաստանյալից և տուժողից գտնվել են բավականին մեծ հեռավորության վրա: Ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի գրպանից դանակը հանելու և դիտավորությամբ տուժող Վ.Ոսկանյանի որովայնին հարվածելու պահին Է.Ալեքսանյանի կյանքին կամ առողջությանն ուղղված ոտնձգությունն արդեն իսկ ավարտված է եղել ` այդ պահին հարձակում առկա չի եղել:
Դատարանը գտել է, որ հաշվի առնելով ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի կյանքի համար վտանգավոր բռնության կամ այդպիսի բռնության սպառնալիքի բացակայությունը, ոտնձգության տեղը և ժամանակը, ոտնձգության ընթացքում ոտնձգողի կողմից դանակի, զենքի կամ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար հարմարեցված որևէ այլ առարկայի չգործադրման փաստը, ոտնձգության կարճատևությունը` ընդամենը մեկ հարված ստանալը, միջադեպին ականատես Ա.Ոսկանյանի և Ա.Թովմասյանի չեզոքության պահպանումը, տուժողի և ամբաստանյալի ֆիզիկական հնարավորությունների համարժեքությունը, միջին ծանրության վնաս ստանալու պայմաններում ոտնձգողին ծանր մարմնական վնաս պատճառելը, հանգել է հետևության, որ Է.Ալեքսանյանի կողմից թույլ է տրվել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանների անցում:
Դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանքները ևս հիմնավորում են, որ ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի արարքում առկա են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշները:
16. Դիմողը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի հունիսի 13-ի դատավճիռը, Էդիկ Ալեքսանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ նշանակել կատարած հանցագործության բնույթին, հասարակական վտանգավորությանը համաչափ պատիժ:

17. Դատախազ Լ.Գրիգորյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանն առարկեց մեղադրողի բողոքի դեմ` խնդրեց Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` դրա հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին մեղադրող կողմի ելույթը, ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի` վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
18. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն.
<<Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում են համարվում դիտավորյալ այն գործողությունները, որոնք, պաշտպանվողի համար ակնհայտ, չեն համապատասխանում ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը:
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ արարքը հանցագործություն է, եթե հատկապես նախատեսված է սույն օրենսգրքի հատուկ մասով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<< Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում՝ զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից յոթ տարի ժամկետով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
<<Մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից երկուհարյուրհիսնապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք…
…3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները…>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն. <<Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն. << Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն…>>:
19. Առաջին ատյանի դատարանը 2013 թվականի հունիսի 13-ի դատավճռում` <<Դատարանի իրավական վերլուծությունները>> բաժնում արձանագրել է.
<<…Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Էդիկ Ալեքսանյանը դիտավորությամբ, սակայն անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ ծանր վնաս է պատճառել տուժող Վաղինակ Ոսկանյանին, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հանցավոր արարք, որն համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, հետևաբար` վերջինս քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթակա է այդ հոդվածի համապատասխան մասով։
Վերոնշյալ հետևությունների Դատարանը հանգեց հետևյալ իրավական վերլուծությունների և դատողությունների արդյունքներով.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում են համարվում դիտավորյալ այն գործողությունները, որոնք, պաշտպանվողի համար ակնհայտ, չեն համապատասխանում ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածը սահմանում է արարքի հանցավորությունը բացառող այպիսի հանգամանք, ինչպիսին անհրաժեշտ պաշտպանությունն է։ Այդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը, որը կատարվել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում, այսինքն` պաշտպանվողի կամ մեկ այլ անձի կյանքը, առողջությունը և իրավունքները, հասարակության կամ պետության շահերը հանրության համար վտանգավոր ոտնձգությունից կամ դրա իրական սպառնալիքից` ոտնձգություն կատարողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանելիս, եթե թույլ չի տրվել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` անձի կյանքի համար վտանգավոր բռնության կամ այդպիսի բռնության իրական սպառնալիքով զուգորդված ոտնձգությունից պաշտպանվելիս կարող է պատճառվել ցանկացած վնաս, այդ թվում` մահ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում են համարվում դիտավորյալ այն գործողությունները, որոնք, պաշտպանվողի համար ակնհայտ, չեն համապատասխանում ոտնձգության բնույթին և վտանգավարությանը։ Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ արարքն հանցագործություն է, եթե հատկապես նախատեսված է սույն օրենսգրքի հատուկ մասով։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում չի համարվում և քրեական պատասխանատվության չի հանգեցնում զենքի կամ ցանկացած այլ միջոցների կամ առարկաների գործադրումը զինված անձի հարձակումից կամ անձանց խմբի հարձակումից պաշտպանվելու համար, ինչպես նաև ապօրինաբար և բռնությամբ բնակարան կամ այլ շինություն ներխուժելը կանխելու համար` անկախ ոտնձգողին պատճառած վնասի ծանրությունից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։
Անուշավան Արամի Թորոսյանի վերաբերյալ 2012թ. մարտի 30-ի ԵԿԴ/0118/01/11 քրեական գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, հանգամանորեն վերլուծելով անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման ինստիտուտը, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ անհրաժեշտ պաշտպանության իրավունքը բացարձակ չէ, այն ունի որոշակի սահմաններ, որոնք ամրագրված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածում։ Այդպիսիք են`
ա) ոտնձգության հանրային վտանգավորությունը,
բ) ոտնձգության առկայությունը,
գ) ոտնձգության իրական լինելը,
դ) վտանգ սպառնալն անձի, հասարակության, պետության շահերին,
ե) վնաս հասցնելը միայն ոտնձգողին,
զ) պաշտպանության համարժեքությունը ոտնձգությանը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության համարժեքության գնահատման և որպես արդյունք` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման առկայության կամ բացակայության որոշման համար անհրաժեշտ է գնահատել ոտնձգության վտանգավորության աստիճանի և պաշտպանության միջև համապատասխանությունը։
Օրենքը չի պահանջում, որ պաշտպանվողը կիրառի ոտնձգողի կողմից կիրառվող միջոցներին հավասարազոր միջոցներ։ Պաշտպանվողը կարող է գործադրել նաև առավել արդյունավետ միջոցներ։
Ոտնձգության և պաշտպանության միջոցների միջև համամասնության խնդիրը լուծելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքները՝
ա) պաշտպանվող բարիքի արժեքավորությունը և այն վնասի չափը, որ կարող էր հասցվել դրան,
բ) ոտնձգության ինտենսիվությունը ու հանկարծակիությունը,
գ) պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորությունները (սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը, ֆիզիկական ուժը և այլն),
դ) ոտնձգողների և պաշտպանվողների քանակը,
ե) ոտնձգության իրադրությունը, տեղը, ժամանակը և այլն։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներով։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ոտնձգության բնույթն ու վտանգավորությունը որոշվում են ոտնձգության օբյեկտի արժեքավորությամբ, ոտնձգության ինտենսիվությամբ, պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորություններով, նրանց քանակով, ոտնձգության իրադրությամբ և այլն։ Ուստի, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ առկա է ակնհայտ խիստ, էական անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի պատճառած վնասների միջև։
Վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է նաև, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ պաշտպանվողը կիրառել է պաշտպանության այնպիսի միջոցներ և մեթոդներ, որոնց կիրառումն ակնհայտ կերպով չէր բխում ո՛չ ոտնձգության բնույթից և վտանգավորությունից, ո՛չ էլ իրադրությունից։
Վճռաբեկ դատարանը նաև փաստել է, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը, այսինքն` առաջին հերթին պարզել ոտնձգության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը։
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման սուբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է մեղքի դիտավորյալ ձևով` ուղղակի կամ անուղղակի դիտավորությամբ։
Սույն գործով ձեռք բերված ապացույցներով Դատարանը հաստատված է համարել այն, որ ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանը «Բացատ» սրճարանից դուրս է հրավիրվել տուժողի նախաձեռնությամբ` վերջինիս եղբայր Սարգիս Ոսկանյանի և վերջինիս ընկեր Աշոտ Թովմասյանի կանչով` իր նախկին կնոջ` Մարիամ Հակոբյանի և ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի փոխհարաբերությունների բնույթը պարզելու նպատակով, այն դեպքում, երբ Վ.Ոսկանյանի և Մ.Հակոբյանի միջև փաստական ամուսնաընտանեական կարճատև փոխհարաբերությունները տևական ժամանակ առաջ արդեն դադարել էին։ Ժամը 21։00-ի սահմաններում բացօթյա սրճարանների կից մարդաշատ վայրում և աշխույժ երթևեկության պայմաններում վերոնշյալ թեմայով տուժողի նախաձեռնած առանձնազրույցի ընթացքում ամբաստանյալի նկատմամբ նախահարձակ է եղել տուժող Վաղինակ Ոսկանյանը` գլխով անսպասելիորեն հարվածելով ամբաստանյալ քթին և վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս։ Միայն դրանից հետո է ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանը գրպանից հանել ծալովի դանակը, բացել այն և դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածել տուժող Վ.Ոսկանյանի որովայնին` նրա առողջությանը պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս, որից հետո դիմել է փախուստի։
Մեջբերված փաստական հանգամանքներից հետևում է, որ տվյալ դեպքում առկա է եղել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակ. ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի նկատմամբ իրականացված ոտնձգությունը, դրա պայմանները` հնարավոր միջադեպին տուժողի կողմից երկու այլ անձանց մասնակցությունը, եղել են հանրորեն վտանգավոր, առկա և իրական։ Ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի գործողությունն ուղղված է եղել իր շահերի պաշտպանությանը, որով վնաս է պատճառվել վերջինիս հարվածած անձին՝ տուժող Վաղինակ Ոսկանյանին։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով ոտնձգության վերոնշյալ իրադրությունը, մասնավորապես` ամբաստանյալ Էդիկ Ալեքսանյանի կյանքի համար վտանգավոր բռնության կամ այդպիսի բռնության սպառնալիքի բացակայությունը, ոտնձգության տեղը և ժամանակը, ոտնձգության ընթացքում ոտնձգողի կողմից դանակի, զենքի կամ մարմնական վնասվածք պատճառելու համար հարմարեցված որևէ այլ առարկայի չգործադրման փաստը, ոտնձգության կարճատևությունը` ընդամենը մեկ հարված ստանալը, միջադեպին ականատես Սարգիս Ոսկանյանի և Աշոտ Թովմասյանի ներկայությունը, սակայն չեզոքության պահպանումը, արտաքուստ տուժողի և ամբաստանյալի ֆիզիկական հնարավորությունների համարժեքությունը, միջին ծանրության վնաս ստանալու պայմաններում ոտնձգողին ծանր մարմնական վնաս պատճառելը, հանգում է հետևության, որ առկա է ակնհայտ խիստ և էական անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի պատճառած վնասների միջև.
ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի կողմից տուժողի որովայնին դանակով դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածելը և ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելն ակնհայտորեն չի համապատասխանել նրա դեմ ուղղված և գործողություններին նախորդած ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը, որպիսի հանգամանքն ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի համար մինչև տուժողին դանակահարելն ակնհայտ էր. վերջինս գիտակցել է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել Վ.Ոսկանյանին նվազ ծանր վնաս պատճառելով (առանց դանակի գործադրման), իսկ դանակ գործադրելով` կանխատեսել է Վ.Ոսկանյանի առողջությանը ծանր մարմնական վնաս պատճառելու հնարավորությունը, գիտակցաբար թույլ է տվել վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը` անտարբեր լինելով դրա առաջացման նկատմամբ…>>:/քրեական գործ, հատոր 3 էջ 40-49/
20. Առաջին ատյանի դատարանը կատարելով ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք, ուստի նրա արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասից վերավորակել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի:
21. Անհրաժեշտ պաշտպանության համարժեքության գնահատման և դրա սահմանազանցման առկայության հետ կապված ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը անդրադարձել է Արտյոմ Նորայրի Հակոբյանի վերաբերյալ 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0149/01/09 և Ա.Թորոսյանի վերաբերյալ 2012թ. մարտի 30-ի թիվ ԵԿԴ/0118/01/11 գործերով որոշումներով: Մասնավորապես վերջին որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հետևյալի մասին. <<…Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներով:
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ոտնձգության բնույթն ու վտանգավորությունը որոշվում են ոտնձգության օբյեկտի արժեքավորությամբ, ոտնձգության ինտենսիվությամբ, պաշտպանվողի և ոտնձգողի ֆիզիկական հնարավորություններով, նրանց քանակով, ոտնձգության իրադրությամբ և այլն: Ուստի, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ առկա է ակնհայտ խիստ, էական) անհամապատասխանություն ոտնձգությամբ սպառնացող և պաշտպանվողի կողմից պատճառվող վնասների միջև:
… ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 4-րդ մասի իմաստով խոսքը սպառնացող և պատճառվող վնասների միջև առկա խիստ էական) անհամապատասխանության մասին է: Այլ կերպ` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումն առկա է այն դեպքում, երբ պաշտպանվողը կիրառել է պաշտպանության այնպիսի միջոցներ և մեթոդներ, որոնց կիրառումն ակնհայտ կերպով չէր բխում ոչ ոտնձգության բնույթից և վտանգավորությունից, ոչ էլ իրադրությունից:
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման օբյեկտիվ հատկանիշների առկայության կամ բացակայության հարցի քննարկման համար առաջին հերթին պետք է պարզել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակի առկայության հարցը: Այլ կերպ` անհրաժեշտ է առաջին հերթին պարզել ոտնձգության և պաշտպանության առկայության, ապա նոր միայն դրանց արդյունքում պատճառված վնասների համապատասխանության հարցը:
Անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցման սուբյեկտիվ հատկանիշների կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցումը բնութագրվում է մեղքի դիտավորյալ ձևով:
Անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում ուղղակի դիտավորությամբ գործելու պարագայում պաշտպանվողը`
ա) գիտակցում է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել ոտնձգողին նվազ ծանր վնաս պատճառելով,
բ) կանխատեսում է ոտնձգողին վնաս պատճառելու անխուսափելիությունը կամ իրական հնարավորությունը,
գ) ցանկանում է վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը:
Անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում անուղղակի դիտավորությամբ գործելու պարագայում պաշտպանվողը`
ա) գիտակցում է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել ոտնձգողին նվազ ծանր վնաս պատճառելով,
բ) կանխատեսում է ոտնձգողին վնաս պատճառելու հնարավորությունը,
գ) գիտակցաբար թույլ է տալիս վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը կամ անտարբեր է դրա առաջացման նկատմամբ>>:
22. Վերաքննիչ բողոքում ընդունվել է Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված համարված այն հանգամանքները, որ ոգելից խմիչք օգտագործած տուժողի նախաձեռնությամբ, եղբոր և ընկերողջ միջոցով է ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանը սրճարանից դուրս հրավիրվել ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանին` նախկին կնոջ` Մ.Հակոբյանի հետ փոխհարաբերությունների բնույթը պարզելու նպատակով։ Ժամը 21։00-ի սահմաններում տուժողի մերձավոր երկու անձանց ներկայությամբ վերոնշյալ թեմայով տուժողի նախաձեռնած առանձնազրույցի ընթացքում ամբաստանյալի նկատմամբ նախահարձակը եղել է տուժող Վ. Ոսկանյանը, ով գլխով անսպասելիորեն հարվածել է ամբաստանյալի քթին` վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս։ Դրանից անմիջապես հետո է ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանը գրպանից հանել ծալովի դանակը և դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածել տուժող Վ.Ոսկանյանի որովայնին` նրա առողջությանը պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս ։
Մեջբերված փաստական հանգամանքների առկայության պայմաններում է Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր հետևության հանգել, որ առկա է եղել անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակ. ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի նկատմամբ իրականացված ոտնձգությունը, դրա պայմանները` հնարավոր միջադեպին տուժողի կողմից երկու այլ անձանց ներկայությունը, եղել են հանրորեն վտանգավոր, առկա և իրական։
Ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի գործողությունն ուղղված է եղել իր շահերի պաշտպանությանը, որով վնաս է պատճառվել իրեն հարվածած անձին՝ տուժող Վաղինակ Ոսկանյանին։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ որոշման չափանիշներով գնահատելով ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի գործողությունները Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանը տուժող Վ.Ոսկանյանի առողջությանը ծանր վնաս է պատճառել անհրաժեշտ սահմանազանցմամբ` կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք:
23. Սույն որոշման 21-րդ կետում մեջբերված ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավոր են Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասին, որ ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր կերպով գտել է, Վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի կողմից տուժողի որովայնին դանակով դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածելը և ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելն ակնհայտորեն չի համապատասխանել նրա դեմ ուղղված և գործողություններին նախորդած ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը, որպիսի հանգամանքն ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի համար մինչև տուժողին դանակահարելն ակնհայտ էր. վերջինս գիտակցել է, որ ոտնձգությունից կարելի է պաշտպանվել Վ.Ոսկանյանին նվազ ծանր վնաս պատճառելով, իսկ դանակ գործադրելով` կանխատեսել է Վ.Ոսկանյանի առողջությանը ծանր մարմնական վնաս պատճառելու հնարավորությունը, գիտակցաբար թույլ է տվել վերոնշյալ հետևանքի առաջացումը` անտարբեր լինելով դրա առաջացման նկատմամբ։
Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ անհիմն են բողոքաբերի փաստարկներն այն մասին, որ սույն գործով Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա:
23. Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում բողոքի պատճառաբանությունն այն մասին, որ ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանը տուժողին դանակով հարվածել է վիճաբանության և իրար հարվածելու պայմաններում և որ նախահարձակ լինելուց ու անսպասելիորեն ամբաստանյալի քթին գլխով հարվածելուց հետո` տուժողն այլ գործողություններ չի կատարել: Ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի հարվածելու պահին բացակայել է ոտնձգությունը և որ վնասը չի հասցվել հանրորեն վտանգավոր ոտնձգությունից պաշտպանվելիս, այլ տուժողի գլխի վնասվածքը ստանալուց հետո վիճաբանության ընթացքում է հարվածել, ընդ որում նախապես գրպանում պահած դանակով:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի և տուժող Վ.Ոսկանյանի կողմից միմյանց հարվածելու մասին քրեական գործով տվյալներ ձեռք չեն բերվել: Վերաքննիչ բողոքում մատնանշված վկաների ցուցմունքներով այդ հանգամանքը չի հաստատվել: Նախաքննական մարմինը և Առաջին ատյանի դատարանն ընդունել են, ընդունվել է նաև վերաքննիչ բողոքում, որ տուժողը անսպասելի է գլխով հարվածել ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի դեմքին և առողջությանը պատճառել` միջին ծանրության վնաս: Հաստատված է համարվել նաև, որ դեպքին ներկա են եղել նաև տուժողի մերձավորները: Հիմնավորված է համարվել, որ նման իրավիճակում տուժողի կողմից ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի դեմքին հարվածելուց անմիջապես հետո է վերջինս դանակով հարվածել տուժողին: Ընդ որում, վերաքննիչ բողոքում ընդունելով, որ տուժողի և ամբաստանյալի հանդիպումը եղել է պատահական` դատախազը չունենալով փաստական տվյալ` վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանը նախապես վերցրած դանակով է հարվածել տուժողին:
Դեպքերի զարգացման նման իրավիճակում վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունը, որ գլխով հարվածելուց հետո տուժողն այլ գործողություններ չի կատարել և բացակայել է ոտնձգությունը` գործի տվյալներով չի հիամնավորվել: Դեմքի շրջանում անսպասելի հարված ստանալուց հետո ամբաստանյալի չէր կարող ընկալել, որ տուժողը, նրա մերձավորները ձեռնպահ են մնալու իր նկատմաբ բռնություն գործադրելը շարունակելուց և հարվածը ստանալուց անմիջապես հետո համարելով, որ իր նկատմամբ ոտնձգությունն առկա է, վտանգավոր և իրական` ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանը դիմել է անհրաժեշտ պաշտպանության, սակայն ինչպես ընդունել է Առաջին ատյանի դատարանը` թույլ է տվել սահմանազանցում:
Ուստի, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է որ վերաքննիչ բողոքի վերոնշյալ փաստարկները քրեական գործի նյութերով չեն հիմնավորվել:
24. Սույն որոշման մեջ նշված և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից քրեական գործի քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցները բավարար են ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանին մեղսագրված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով աորակելու համար, ուստի նրան` նույն օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտելու մասին վերաքննիչ բողոքի պահանջը բավարարվել չի կարող:
Մեղադրող Ս.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը, որով վերջինս գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ` հիմնավոր չեն:
27. Հիմք ընդունելով սույն որոշման, ինչպես նաև Առաջին ատյանի դատարանի դատավճում նշված հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված է, նյութական իրավունքի նորմերի խախտումների վերաբերյալ մեղադրողի բողոքի փաստարկներն իրենց հաստատումը քրեական գործի նյութերում չեն գտել, ուստի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ ամբաստանյալ Է.Ալեքսանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի հունիսի 13-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Էդիկ Գագիկի Ալեքսանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի հունիսի 13-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ Երևան քաղաքի դատախազի պաշտոնակատար Ս. Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
2. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ

Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ