Գործ ԵԿԴ/0251/01/12

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

29.04.2013թ. Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ. ՍԱՄՍՈՆՅԱՆԻ
Մասնակցությամբ`
Մեղադրող` Գ. Մարգարյանի
Տուժողի
ներկայացուցիչ` Գ. Թորոսյանի
Պաշտպան` Խ. Խաչատրյանի
Ամբաստանյալ` Է. Հարությունյանի

Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննելով ամբաստանյալ Էդուարդ Համլետի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածի 1-ին մասով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 26.02.2013թ. դատավճռի դեմ տուժողի վերաքննիչ բողոքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
20.01.2012թ. ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13102112 քրեական գործը։
14.12.2012թ. Էդուարդ Հարությունյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածի 1-ին մասով և որպես խափանման միջոց է ընտրվել <<ստորագրություն չհեռանալու մասին>>:
25.12.2012թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան։
Դատարանի 26.02.2013թ. դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նա այդ մեղադրանքով արդարացվել է` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Խափանման միջոց <<ստորագրություն չհեռանալու մասին>> վերացվել է։
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Լուսինե Սարգսյանի քաղաքացիական հայցը որոշվել է թողնել առանց քննության։
Դատարանի 26.02.2013թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել տուժողը:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Ըստ դատական ակտի.
Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղի Մ.Մաշտոցի փողոց 1-ին նրբանցք 5/1 տան բնակիչ, Լուսինե Սարգսյանը և վերջինիս ամուսին, 22.02.2011թ-ից ՌԴ-ում գտնվող Արսեն Չատինյանը, 2003թ-ից Երևանի Կորյունի փողոց 6 հասցեում հիմնադրել են <<Իսիս>> տաքսի ծառայությունն ու միասին զբաղվել դրա գործունեության կազմակերպմամբ։ Մինչև 2010թ. կեսերը տաքսի ծառայությունն իր գործունեությունն իրականացրել է <<ՎԱԶ -2107>> մակնիշի ավտոմեքենաներով։ Այդ ընթացքում, Երևանի Ե. Քոչարի փողոց 21/1 շենքի 86 բնակարանի բնակիչ Էդուարդ Հարությունյանը, պատճառաբանելով գործող տաքսի ծառայությունների մեջ առկա մրցակցությունը, առաջարկել է ամուսիններին տաքսի ծառայության ավտոմեքենաները փոխարինել արտասահմանյան ավտոմեքենաներով։ Ամուսինների կողմից համաձայնություն ստանալուց հետո, Էդուարդ Հարությունյանի և Արսեն Չատինյանի միջև 2010թ. հուլիս ամսից մինչև դեկտեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում կնքված <<Տրանսպորտային միջոցների ֆինանսական վարձակալության>> պայմանագրերի համաձայն, թվով 7 <<Պեժո>> մակնիշի ու 2 <<Սամանդ>> մակնիշի ավտոմեքենաները հանձնվել են ամուսիններին, որոնք էլ նշված ավտոմեքենաները սկսել են շահագործել նշված տաքսի ծառայությունում։ Շահագործման ընթացքում ավտոմեքենաների անսարք լինելու հանգամանքով պայմանավորված, Արսեն Չատինյանը և Լուսինե Սարգսյանը չեն կարողացել պարտաճանաչ վճարել դրանց վարձավճարները, ինչի պատճառով էլ գոյացել է 1 միլիոն դրամի պարտք։ Օգտվելով այդ հանգամանքից ու ունենալով ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից սահմանած ամսական տոկոսադրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով չհաշվառված եկամուտ ստանալու դիտավորություն` 2010թ. հոկտեմբեր ամսին, Էդուարդ Հարությունյանն առաջարկել է ամուսիններին պարտք մնացած գումարի համար ամսական վճարել 5% հավելավճարներ, այսինքն` ամսական 50.000-ական դրամ։ Արսեն Չատինյանը և Լուսինե Սարգսյանը համաձայնվել են ու 2010թ. հոկտեմբեր ամսից մինչև 2011թ. մարտ ամիսը Լուսինե Սարգսյանն անձամբ վճարել է նշված տոկոսագումարները Էդուարդ Հարությունյանին` վերջինիս պատկանող Երևանի Մ.Մաշտոցի պողոտա 43 շենք 33 բնակարան հասցեում գործող <<Գրավ>> ՍՊԸ-ն գրավատանը։
Ավտոմեքենաների չվճարված վարձավճարների հետևանքով գոյացած 1 միլիոն դրամ պարտքի դիմաց, Լուսինե Սարգսյանը վերը նշված 6 ամիսների ընթացքում, որպես տոկոս, Էդուարդ Հարությունյանին է վճարել ընդհանուրը` 300.000 դրամ հավելավճար։ Այդ ընթացքում վերջինս առաջարկել է կատարել լրացուցիչ վճարներ, որոնցով ամուսինները կվճարեն ինչպես ավտեմեքենաների վարձավճարներից գոյացած լրացուցիչ պարտքերը, այնպես էլ կկատարեն կանխավճարներ, որպեսզի հետագայում խուսափեն պարտքերից։ Ամուսինների համաձայնույթունն ստանալուց հետո Էդուարդ Հարությունյանը, նշված դիտավորությունն իրականացնելու մտադրությամբ, 03.12.2010թ. 3 միլիոն դրամին համարժեք 9.500 ԱՄՆ դոլարի պարտք և կանխավճար է զիջել նրանց, սակայն նշված գումարի դիմաց նույնպես, մինչև 2011թ. մարտ ամիսը Լուսինե Սարգսյանից ստացել է ամսական 5% հավելավճարներ, այսինքն` ամսական 475-ական ԱՄՆ դոլար կամ 185.000-ական դրամ։ Լուսինե Սարգսյանը նշված 4 ամիսների ընթացքում, որպես տոկոս, Էդուարդ Հարությունյանին է վճարել ընդհանուրը` 740.000 դրամ հավելավճար։ Նման եղանակով վերջինս 2010թ. հոկտեմբեր ու դեկտեմբեր ամսից սկսած մինչև 2011թ. մարտ ամիսը, Լուսինե Սարգսյանից, որպես պարտք մնացած գումարների ամսական 5% հավելավճարներ, ընդհանուրը ստացել է 1.040.000 դրամ։
3/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Տուժողն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանը խախտել է /տվյալ դեպքքում սխալ է մեկնաբանել և կիրառել/ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածը հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը օրենքի միատեսակ կիրառումն ապահովելիս թիվ ԵԿԴ/0102/01/11 գործով 08.07.2012թ. որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածը զետեղված է <<Տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունները>> վերտառությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ գլխում և հանդիսանում է տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործություն։ Տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների հանրային վտանգավորությունը դրսևորվում է նրանով, որ դրանք խախտում են տնտեսության ոլորտի իրավակարգը, տնտեսական շրջանառության առանձին մասնակիցների, հասարակության, պետության տնտեսական շահերը, գույքային վնաս են պատճառում տնտեսվարող սուբյեկտներին ու առանձին քաղաքացիներին։ Համանման կերպով, վաշխառության հանրային վտանգավորությունն արտահայտվում է հետնյալ կերպ`ա) վաշխառության հետևանքով խախտվում է պետության ֆինանսական գործունեությունը, վաշխառուն ստանում է չհաշվառված եկամուտ, ինչպես նաև նյութական վնաս է պատճառում քաղաքացիներին ու իրավաբանական անձանց, բ) վաշխառությունը կարող է նախադրյալ հանդիսանալ այլ առավել ծանր հանցագործությունների (օրինակ փողերի լվացում, հարկերը, տուրքերը կամ պարտադիր այլ վճարումները վճարելուց խուսափելը և այլն) կատարման համար։
Վաշխառության առարկա կարող են հանդիսանալ դրամը, ինչպես նաև տեսակային հատկանիշներով որոշվող գույքը։ Օբյեկտիվ կողմից վաշխառության հանցակազմը նկարագրված է հետևյալ երկընտրելի արարքների միջոցով` 1) պարտք տրված դրամի կամ տեսակային հատկանիշներով որոշվող գույքի համար ՀՀ Կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով տոկոսներ ստանալը, 2) անձի հետ նրա համար ծայրահեղ ոչ ձեռնտու պայմաններում այլ գործարք կատարելը, որից օգտվում է մյուս կողմը։
Սույն քրեական գործով ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ Դատարանում հաստատված հանգամանքներից հետևում է, որ ամբաստանյալի գործողություններն ամբողջությամբ համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածի 1-ին մասի դիսպոզիցիայով սահմանված վավերապայմաններին և առկա է վաշխառության հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Դատարանը խախտել է, տվյալ դեպքում սխալ է կիրառել և մեկնաբանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104 հոդվածի 1-ին մասի, 122 հոդվածի 1-ին մասի, 126, 127 հոդվածների պահանջները, որի արդյունքում կայացրել է արդարադատության բուն էությունը խաթարող անհիմն արդարացման դատավճիռ` հետևյալ պատաճառաբանությամբ.
Սույն քրեական գործով Դատարանը պատշաճ չի հետազոտել ու գնահատել քրեական գործում առկա Դատաձեռագրաբանական փորձաքննության թիվ 07951201 եզրակացությունը, ըստ որի տրամադրված 6,9x10 սմ չափսերով թղթի վրա տեղավորված թվային գրառումները կատարվել են Էդուարդ Հարությունյանի կողմից։
Դատարանն առանց պատշաճ պատճառաբանության <<որպես ապացույց չեն կարող օգտագործվել և մեղադրանքի հիմքում դրվել>> ձևակերպմամբ պատշաճ չի հետազոտել ու գնահատել Արսեն Չատինյանի հեռախոսագիր-բացատրությունը, ամբաստանյալի կողմից թղթի վրա կատարված թվանշանների գրառումները` դրանով իսկ խախտելով վերոգրյալ իրավանորմի ղրույթները։
Դատավճռի <<Դատարանի իրավական վերլուծությունները>> բաժնում Դատարանն անդրադարձել է տուժողի և վկանների ցուցմունքների արժանահավատությանը, մասնավորապես ցուցմունքների երկակի դատավարական բնույթին ու դա է հաշվի առել ապացույցները գնահատելիս։
Տուժողի ցուցմունքները ոչ միայն գործով ճշմարտությունը բացահայտելու, այլև նրա կողմից իր շահերր պաշտպանելու միջոց է։ Բացի այդ, համաձայն դատարանի վերլուծության, տուժողի ցուցմուքներում կարող է տեղ գտնել հանցագործության դեպքի որոշ հանգամանքների ընկալման մասին տեղեկություններ։ Տուժողի ցուցմունքը կասկածի աակ դնելով՝ Դատարանն եկել է սխալ եզրահանգման, որից հետո անդրադարձել է վկաների ցուցմունքներին, որոնք նա համարել է գործի ելքով շահագրգռված անձանց կողմից հաղորդված տեղեկություններ, այն պարագայում, երբ վկաններից ոչ մեկը, բացի Ժորա Սարգսյանից, ոչ Իրինա Ղազարյանը, ոչ Էդուարդ Գրիգորյանը և ոչ էլ Անահիտ Ոսկանյանը որևէ ազգակցական կամ բարեկամական կապ չունեն տուժողի հետ, առավել ևս չեն կարող համարվել գործով շահագրգռված անձինք։
Այսինքն, Դատարանն ըստ էության անտեսել է բոլոր վկաների հայտնած տեղեկությունները և հիմք ընդունել բացառապես այն հանգամանքը, որ վկանները հանդիսանում են գործով շահագրգռված անձինք։ Դատարանի այս եզրահանգումը չի կարող գնահատվել արդարացիության, օբյեկտիվության ու ճշմարտության տեսանկյունից։
Իրականում, ամբաստանյալի կողմից նշված պատճառաբանությունները, որ ինքը տուժողին երբեք տոկոսով գումար չի տվել, անհիմն են, հետապնդում են վերջինիս կողմից քրեական պատասխանտվությունից և արդարացի պատժից խուսափելու նպատակ։
Դատարանի նշված եզրահանգումը չի բխում քրեական գործի մինչդատական վարույթի ընթացքում ձեռք բերված և Դատարանում հետազոտված ապացույցներից։ Թեև Դատարանը նշել է, որ դատական ակտ կայացնելիս ղեկավարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի դրույթներով, սակայն խախտել է նույն օրենսգրքի 25 հոդվածով սահմանված դրույթը, համաձայն որի դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել նշանակություն տան՝ մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում։
Դատարանը, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի պահանջը, սխալ եզրահանգման է հանգել, որի արդյունքում էլ ամբաստանյալի վերաբերյալ կայացված դատավճիռն անհիմն է, չպատճառաբանված և չհիմնավորված, իսկ գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված դատարանի հետևությունները՝ ենթադրությունների վրա հիմնված։ Էդուարդ Հարությունյանի արդարացման դատավճռի կայացմամբ չարդարացված բարելավվել է ամբաստանյալի վիճակը, իսկ կայացված դատական ակտը չի համապատասխանում արդարության պահանջներին։
Դատարանը որևէ ձևով չի պատճառաբանել իր հետևությունն առ այն, թե որ հանգամանքներն են Դատարանին հիմք տվել եզրահանգելու, որ վկանները հանդիսանում են գործով շահագրգռված անձինք և որ վերջիններիս կողմից հայտնած տեղեկությունները չեն կարող դրվել մեղադրանքի հիմքում։
Դատարանի կողմից թույլ տրված դատական սխալը, որն ազդել է գործի արդյունքի վրա, խաթարում է արդարադատության բուն էությունը, դատական ակտի իմաստը, խախտում սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը։
Քաղաքացիական հայցը մերժելով` Դատարանը խախտել է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60, 154, 158 հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Փաստորեն, քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի։
Այսպիսով, ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանի հանցավոր գործողությունների հետևանքով ինքը կրել է 8.884.000 դրամ վնաս, որից՝ 2.072.000 դրամը` որպես հանցավոր գործողության հետևանքով ստացված տոկոսագումար, իսկ 6.768.000 դրամը` որպես 22.07.2010թ. 01.08.2010թ., 08.08.2010թ. /թվով 4/ և 12.08.2010թ. կնքված <<Ֆինանսական վարձակալության պայմանագիր>> վերտառությամբ /թվով 7/ պայմանագրերով ապօրինի ստացած գումար։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381 հոդվածով` բողոքաբերը խնդրում է բեկանել Դատարանի 26.02.2013թ. դատավճիռը և Էդուարդ Հարությունյանին զործի փաստական հանգամանքների հիմքով մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ նշանակել կատարված հանցանքին համապատասխան արդարացի պատիժ ազատազարկման ձևով։ Ինչպես նաև պատասխանող Էդուարդ Հարությունյանից հօգուտ իրեն բռնագանձել 8.884.000 դրամ, որպես ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնաս։
4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ ներկայացված պատասխանը.
Ի պատասխան տուժողի վերաքննիչ բողոքի, ամբաստանյալի պաշտպանը նշել է, որ Դատարանի կողմից կայացված արդարացման դատավճիռը լիովին հիմնավոված է և օրինական, դրանով չեն խախտվել նյութական կամ դատավարական իրավունքի նորմեր, իսկ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը, դրա հիմքում դրված հիմքերն ու հիմնավորումները լիովին անհիմն են, չեն բխում ՀՀ քրեական, քրեադատավարական օրենքսգրքի դրույթների պահանջներից, հակասում են ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում կայացված մի շարք նախադեպային որոշումներում արտահայտված դիրքորոշումներին, ուստի ներկայացված բողոքն ենթակա է մերժման։
Դատարանի կողմից նյութական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածը մեկնաբանվել է ճիշտ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8 հոդվածի 4 կետի հիմքով, ղեկավարվելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից՝ ԵԿԴ/0102/01/11 գործով 08.06.2012թ. որոշմամբ արձանագրված իրավական դիրքորոշումներով, որոնց լույսի ներքո էլ գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները` հանգել է ճիշտ եզրակացության:
Բողոքաբերի պնդումները, թե Դատարանը պատշաճ չի հետազոտել այս փաստաթղթերը կամ պատշաճ չի պատճառաբանել դրանց անթույլատրելի լինելու հանգամանքը, զուրկ են որևէ հիմքից, քանի որ Դատարանի կողմից այդ փաստաթղթերը հետազոտվել են լիարժեք և հիմնավոր կերպով պատճառաբանվել են դրանց անթույլատրելիության հիմքերը և հիմնավորումները։
Անդրադառնալով քաղ. հայցի մասով բողոքաբերի պնդումներին, պաշտպանը փաստում է, որ այն լիովին հիմնազուրկ է, իսկ Դատարանի կողմից այս կապակցությամբ կայացված դատական ակտը հիմնավոր է և օրինական։
Ֆինանսական վարձակալության պայմանագրերը առոչինչ ճանաչելու, առոչինչ գործարքի անվավերության հետևանքներ կիրառելու և նույն չափի՝ 6.786.000 դրամ գումար ստանալու վերաբերյալ Արսեն Չատինյանը արդեն իսկ թիվ ԵՇԴ/1513/02/11 քաղաքացիական գործով ներկայացրել է հակընդդեմ հայց, որը 23.11.2012թ. վճռով մերժվել է և ներկայումս նշված գործը գտնվում է Վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի վարույթում։ Այսինքն, նշված գործարքի կողմերի միջև առկա քաղաքացիական վեճը ներկայումս քննության փուլում է և Լուսինե Սարգսյանը չի հանդիսանում կողմ։
Այսպիսով, ակնհայտ է, որ քաղաքացիական հայցի մասով էլ ներկայացված բողոքը ամբողջությամբ անհիմն է և ենթակա է մերժման։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 73 հոդվածի պահանջով` պաշտպանը խնդրել է տուժող Լուսինե Սարգսյանի կողմից Դատարանի 26.02.2013թ. դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը մերժել անհիմն լինելու պատճառով։
5/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով տուժողի հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի, ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի պատասխանները վերաքննիչ բողոքի դեմ, ներկայացված բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց։
Նախաքննության մարմինն առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցներով.
Տուժող Լուսինե Սարգսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2003թ-ից ամուսնու` Արսեն Չատինյանի հետ, հիմնադրել են <<Իսիս>> տաքսի ծառայությունը և միասին կազմակերպել դրա գործունեությունը։ 2010թ. ընթացքում, Էդուարդ Հարությունյանն առաջարկել է փոխարինել ծառայությունում շահագործվող <<ՎԱԶ-2107>> մակնիշի ավտոմեքենաներն արտասահմանյանով։ Առաջարկն ընդունելուց հետո, ամուսնու ու Էդուարդ Հարությունյանի միջև կնքված պայմանագրերի համաձայն, վերջինս իրենց է տրամադրել 7 հատ <<Պեժո>> և 2 հատ <<Սամանդ>>մակնիշի ավտոմեքենաներ, որոնք էլ շահագործվել են տաքսի ծառայությունում։ Այդ ընթացքում, ավտոմեքենաների անսարք լինելու հանգամանքով պայմանավորված, լրացուցիչ չնախատեսված ծախսեր են կատարել դրանք վերանորոգելու համար, ինչի պատճառով էլ չեն կարողացել պարտաճանաչ վճարել դրանց վարձավճարները ու կուտակվել է 1 միլիոն դրամի պարտք, ինչի դիմաց 2010թ. հոկտեմբեր ամսից Էդուարդ Հարությունյանը սկսել է պահանջել 5 % հավելավճարներ։ Յուրաքանչյուր ամսվա 30-ին կամ 1-ին, մինչև 2011թ. մարտ ամիսը, վերջինիս է վճարել 50.000-ական դրամներ, որոնք ընդհանուր կազմել են 300.000 դրամ։ Այդ ընթացքում, Էդուարդ Հարությունյանը 2010թ. դեկտեմբեր ամսին առաջարկել է կատարել կանխավճարներ 3 միլիոն դրամին համարժեք 9.500 ԱՄՆ դոլարի չափով, որն առձեռն չի տրվել նրան, այլ պարզապես պայմանավորվել են, որ նշված գումարը տրվել է նրան և նա սկսել է այդ գումարի դիմաց նույնպես պահանջել ամսական 5 % հավելավճարներ։ Այդ գումարի տոկոսները, որոնք կազմել են 475-ական ԱՄՆ դոլար կամ 185.000-ական դրամ, մինչև 2011թ. մարտ ամիսը` յուրաքանչյուր ամսվա 15-ին, իր կողմից վճարվել է Էդուարդ Հարությունյանին, որոնք ընդհանուրը կազմել են 740.000 դրամ։ Այսպիսով, 2010թ. հոկտեմբեր ու դեկտեմբեր ամիսներից սկսած, որպես նշված երկու գումարների ամսական 5% հավելավճարներ, Էդուարդ Հարությունյանին վճարել է 1.040.000 դրամ։ Նշել է նաև, որ վերջինս իրեն տվել է իր ձեռքով լրացրած փաստաթուղթ, որտեղ նշել է իրեն պարտք 1 միլիոն դրամ և 9.500 ԱՄՆ դոլար մայր գումարները, դրանց 5-ական տոկոսները կազմող ամսական վճարվելիք գումարները, ինչպես նաև յուրաքանչյուր ամսվա օրերը, երբ պետք է վճարվեն տոկոսները: /գ.թ. 108-110, 117, 143, 183-184, 219-220, 378-379/
Լուսինե Սարգսյանն իր ցուցմունքը պնդել է նաև մեղադրյալ Էդուարդ Հարությունյանի հետ կատարված առերես հարցաքննության ընթացքում։ /գ.թ. 133-134/
Վկա Ժորա Սարգսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիասնում է գործով տուժող Լուսինե Սարգսյանի հայրը։ Դուստրն ու փեսան` Արսեն Չատինյանը, Երևանի Կորյունի փ. 6 հասցեում ունեցել են <<Իսիս>> տաքսի ծառայությունը և միասին զբաղվել դրա գործունեության կազմակերպման հարցերով։ 2010թ. Էդուարդ Հարությունյանի հայր Համլետ Հարությունյանն անընդհատ այցելել է նշված տաքսի ծառայություն ու առաջարկել արտասահմանյան ավտոմեքենաներ։ Որոշ ժամանակ անց, Էդուարդ Հարությունյանի և իր փեսայի` Արսեն Չատինյանի միջև կնքվել են պայմանագրեր, որոնցով թվով 9` <<Պեժո>> ու <<Սամանդ>> մակնիշի ավտոմեքենաները սկսել են շահագործվել տաքսի ծառայությունում։ Նշված ավտեմեքենաների ֆիզիկական և բարոյական մաշվածության պատճառով դրանք պահանջել են լրացուցիչ ծախսեր, որոնց պատճառով էլ հնարավոր չի եղել վարձավճարները ժամանակին ու ամբողջությամբ վճարել Էդուարդ Հարությունյանին` ըստ վերջինիս կողմից սահմանված գրաֆիկի։ Վերջինս կուտակված 1 միլիոն դրամի համար 2010թ. հոկտեմբեր ամսից սկսել է պահանջել ամսական 5% հավելավճարներ, այսինքն` ամսական 50.000-ական դրամ, մինչև 2011թ. մարտ ամիսը նշված գումարի համար դուստրն անձամբ նրա գրավատանը Էդուարդ Հարությունյանին վճարել է ընդհանուրը` 300.000 դրամ։ Բացի այդ, 2010թ. դեկտեմբեր ամսից սկսած, ևս 9.500 ԱՄՆ դոլարի համար, իր դուստրը վերջինիս պահանջով, մինչև 2011թ. մարտ ամիսն ամսական վճարել է 5% հավելավճարներ, այսինքն` ամսական 185.000-ական դրամ` ընդհանուրը վճարելով 740.000 դրամ։ Նման եղանակով Էդուարդ Հարությունյանը, որպես նշված երկու մայր գումարների համար ամսական 5% հավելավճարներ, Լուսինե Սարգսյանից ստացել է ընդհանուրը` 1.040.000 դրամ։ /գ.թ. 131-132/
Ժորա Սարգսյանն իր ցուցմունքը պնդել է նաև մեղադրյալ Էդուարդ Հարությունյանի հետ կատարված առերես հարցաքննության ընթացքում։ /գ.թ. 157-158/
Վկա Իրինա Ղազարյանի ցուցմունքով այն մասին, որ շուրջ տաս տարի ճանաչում է ամուսիններ Լուսինե Սարգսյանին և Արսեն Չատինյանին։ 31.01.2008թ.-ից մինչև 2011թ. հունվար ամիսն աշխատել է վերջիններիս պատկանող <<Իսիս>> տաքսի ծառայությունում` որպես հեռախոսավարուհի։ Երբ աշխատանքի է անցել նշված տաքսի ծառայություն, այնտեղ շահագործվել են <<ՎԱԶ-2107>> մակնիշի ավտոմեքենաներ։ Հետագայում Էդուարդ Հարությունյանից վերցրել են 7 հատ <<Պեժո>> ու 2 հատ <<Սամանդ>> մակնիշի ավտոմեքենաներ։ 2010թ. ընթացքում, ամուսինների գործերը լավ չեն ընթացել, ինչի պատճառով էլ չեն կարողացել վճարել վարձավճարները և կուտակել են 1 միլոն դրամ պարտք։ Տեղյակ է, որ նշված պարտքի համար Էդուարդ Հարությունյանը Լուսինե Սարգսյանից ամսական ստացել է 5% հավելավճարներ, այսինքն` 50.000 դրամ։ Եղել են դեպքեր, երբ Լուսինե Սարգսյանը որպես տոկոս վճարվելիք 50.000-ական դրամները թողել է իր մոտ ու տաքսի ծառայության տարբեր վարորդների միջոցով, որոնց չի հիշում, ուղարկել է Էդուարդ Հարությունյանին։ /գ.թ. 102-104/
Իրինա Ղազարյանն իր ցուցմունքը պնդել է նաև մեղադրյալ Էդուարդ Հարությունյանի հետ կատարված առերես հարցաքննության ընթացքում։ /գ.թ. 227-229/
Վկա Էդուարդ Գրիգորյանի ցուցմունքով այն մասին, որ աշխատանքի բերումով ծանոթացել է ամուսիններ Լուսինե Սարգսյանի և Արսեն Չատինյանի հետ, ովքեր ունեցել են <<Իսիս>> տաքսի ծառայություն։ Տեղյակ է, որ նրանց ծանոթ Էդուարդ Հարությունյանը նրանց տաքսի ծառայության համար վարձակալական հիմունքներով տվել է 9 ավտոմեքենաներ, որոնց վարձավճարներն ամուսինների կողմից պատշաճ չի վճարվել` գործերը լավ չընթանալու պատճառով։ Երբ վարձավճարների կուտակած պարտքերը կազմել են 1 միլիոն դրամ, Էդուարդ Հարությունյանը սկսել է դրա համար ամուսիններից պահանջել ամսական 5% հավելավճարներ, ինչն էլ վճարվել է ամուսինների կողմից։ Նույնիսկ եղել են դեպքեր, երբ ինքը Երևանի Մ.Մաշտոցի պողոտայում գտնվող վերջինիս գրավատանը ներկա է եղել Արսեն Չատինյանի կողմից Էդուարդ Հարությունյանին որպես տոկոս տրվող գումարներին։ Նշել է նաև, որ Արսեն Չատինյանից տեղյակ է, որ ևս 3 միլիոն դրամի դիմաց վճարել է կրկին 5% հավելավճարներ։ /գ.թ. 141-142/
Էդուարդ Գրիգորյանն իր ցուցմունքը պնդել է նաև մեղադրյալ Էդուարդ Հարությունյանի հետ կատարված առերես հարցաքննության ընթացքում։ /գ.թ. 176-177/
Վկա Անահիտ Ոսկանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ շուրջ 15 տարի ճանաչում է ամուսիններ Արսեն Չատինյանին և Լուսինե Սարգսյանին։ 2011թ. հոկտեմբեր ամսին, վերջինիս հետ Մաշտոցի պողոտայով երթևեկելիս են եղել ու նա հայտնել է, որ Էդուարդ Հարությունյանին պարտք 1 միլիոն դրամի դիմաց ամսական վճարում է 50.000-ական դրամ տոկոս, ապա իջել է ավտոմեքենայից, քիչ անց վերադարձել և ասել, որ հերթական 50.000 դրամ տոկոսն է վճարել նրան։ /գ.թ. 204-205/
Դատաձեռագրաբանական փորձաքննության թիվ 07951201 եզրակացության համաձայն, տրամադրված 6,9x10 սմ չափսերով թղթի վրա տեղավորված թվային գրառումները կատարվել են Էդուարդ Հարությունյանի կողմից։ /գ.թ. 167-169/
Որպես այլ փաստաթուղթ հանդիսացող և ապացույց ճանաչված Արսեն Չատինյանի 07.10.2011թ. հեռախոսագիր-բացատրությամբ այն մասին, որ հիմնադրել է <<Իսիս>> տաքսի ծառայությունը, որտեղ որպես տաքսիներ շահագործվել են <<ՎԱԶ-2107>> մակնիշի ավտոնեքենաներ։ 2010թ. Էդուարդ Հարությունյանն առաջարկել է փոխարինել նշված ավտոմեքենաները թվով 7 <<Պեժո>> ու 2 <<Սամանդ>> մակնիշի ավտոմեքենաներով։ Կնոջ` Լուսինե Սարգսյանի հետ միասին ընդունել են առաջարկը և սկսել շահագործել նշված ավտոմեքենաները։ Այդ ընթացքում, ավտոմեքենաների անսարք լինելու հանգամանքով պայմանավորված, լրացուցիչ չնախատեսված ծախսեր են կատարել դրանք վերանորոգելու համար, ինչի պատճառով էլ չեն կարողացել պարտաճանաչ վճարել դրանց վարձավճարներն ու կուտակվել է 1 միլիոն դրամի պարտք, ինչի դիմաց 2010թ. հոկտեմբեր ամսից Էդուարդ Հարությունյանը սկսել է պահանջել 5% հավելավճարներ։ Մինչև 2011թ. մարտ ամիսը, իր կինը վերջինիս ամսական վճարել է 50.000-ական դրամ։ Այդ ընթացքում, Էդուարդ Հարությունյանն առաջարկել է տոկոսով գումար վերցնել և կատարել կանխավճարներ, իսկ նրա գրավատանը գտնվելու ժամանակ հայտնել է, որ նա արդեն վերցրել է 3 միլիոն դրամին համարժեք 9.500 ԱՄՆ դոլար, որը հաշվել է որպես կանխավճար ու այդ գումարի համար նույնպես սկսել է պահանջել ամսական 5% հավելավճարներ։ Այդ գումարի տոկոսները, որոնք կազմել են 475-ական ԱՄՆ դոլար, յուրաքանչյուր ամսվա 15-ին վճարվել է Էդուարդ Հարությունյանին, իսկ 2011թ. փետրվարին բուժվելու նպատակով ինքը մեկնել է ՌԴ։ /գ.թ. 42-44/
Որպես այլ փաստաթուղթ հանդիսացող և ապացույց ճանաչված փաստաթղթով, որտեղ Էդուարդ Հարությունյանն իր ձեռագրով կատարել է թվային գրառումներ` հաշվարկելով Լուսինե Սարգսյանի ու Արսեն Չատինյանի կողմից իրեն պարտք գումարները, դրանց ամսական 5% հավելավճարները, ինչպես նաև տոկոսները վճարելու յուրաքանչյուր ամսվա օրերը։ /գ.թ. 170/
Նշված փաստաթղթով հիմնավորվել է, որ մեղադրյալ Էդուարդ Հարությունյանն ամուսիններ Լուսինե Սարգսյանի և Արսեն Չատինյանի` իր հանդեպ ունեցած 1 միլիոն դրամի ու 9.500 ԱՄՆ դոլարի կամ դրան համարժեք 3 միլիոն դրամի պարտքի դիմաց ամսական 5% հավելավճարներ ստանալու դիտավորություն է ունեցել, իսկ հետագայում նաև իրականացրել է իր դիտավորությունն` ըստ տվյալ փաստաթղթում նշված ամսվա օրերի և տոկոսների։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել, հրաժարվել է Դատարանում ցուցմունքներ տալուց և հայտարարել է, որ ինքը տոկոսով գումար չի տվել ու տոկոսներ չի ստացել։ Իրականում ամեն ինչ կազմակերպել է տուժողը, որպեսզի չվճարի իր պարտքի գումարը։ Արսենը ոսկու գրավի դիմաց վարկ է ունեցել և մարումներ է կատարել, որոնք հնարավոր է, որ կատարած լինի նաև 50.000-ական դրամ գումարների չափով։
Տուժող Լուսինե Սարգսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 3 միլիոն և 1 միլիոն դրամ գումարներն ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանը պահանջել է որպես ավտոմեքենաների համար վճարներ` 2011թ. հունվար ու փետրվար ամիսների համար, իսկ հետո նա սկսել է տոկոսներ հաշվել։ Վարձակալած ավտոմեքենաների հանձնման և ստուգման ակտեր չեն կազմվել։ Ինքն ամեն գնով փորձել է պահպանել տաքսի ծառայությունը, այդ պատճառով շարունակել է Էդուարդ Հարությունյանից ավտոմեքենաներ վարձակալել։ Տաքսի ծառայության գործերը լավ չեն ընթացել, որի պատճառով չի կարողացել վճարել ավտոմեքենաների վարձավճարները` 66.000 դրամ գումարի չափով։ Այնուհետև ստիպված վաճառել է իր <<Վազ 2107>> մակնիշի երեք ավտոմեքենաներն ու վճարել տոկոսները։ Տոկոսով գումար վերջինիցս առձեռն չի ստացել, որևէ փաստաթուղթ այդ գումարների մասով առկա չէ։ Գտնում է, որ եթե տոկոսները չվճարեր, ապա ամբաստանյալը հետ կվերցներ ավտոմեքենաները և տաքսի ծառայությունն այլևս չէր գործի։ Տոկոսների գումարները կամ ինքն է անձամբ վճարել, կամ թողել է տաքսի ծառայությունում ու վարորդներն են վճարել։ Որպես տոկոսի հաշվարկ, թղթի կտորն ամբաստանյալի կողմից տրվել է ձմռանը` 2010թ. դեկտեմբերին կամ 2011թ. հունվարին։ Տեղյակ է, որ Հայաստանում բանկերը գրավի դիմաց վարկեր են տալիս` առավելագույնը տարեկան 24 տոկոսով, այսինքն` ամսեկան 2 տոկոս տոկոսադրույքով։ Գրավադրման համար անհրաժեշտ թե շարժական և թե անշարժ գույք ունեցել է, սակայն թե ինչու օրինական կարգով, առավելագույնը ամսեկան 2 տոկոսով բանկից վարկ ստանալու փոխարեն, ամսեկան 5 տոկոսով է նույն գումարը փոխառությամբ վերցրել ամբաստանյալից, պատասխանել չի կարող։ Ամբաստանյալից կամ նրա հարազատներից փաստացի ոչ 1 միլիոն դրամն է փոխառությամբ ստացել, ոչ էլ 3 միլիոն դրամը կամ դրանց համարժեքը։ Այդ 1 միլիոն ու 3 միլիոն դրամ գումարներն ինքը պարտավոր է եղել վճարել` որպես նախկին պայմանավորվածությունների արդյունքում առաջացած գումարներ։
Ինքը 15.01.2011թ.-ից ամբաստանյալին տվել է 3 միլիոն դրամի տոկոսները, չնայած` այդ 3 միլիոն դրամ գումարը տալու իր պարտավորությունը պետք է առաջանար 01.03.2011թ.։ Էդուարդ Հարությունյանն իրեն համոզել է, որի պատճառով նրան տվել է այդ գումարը։ Ամբաստանյալին պատկանող գրավատնից նաև վարկ են վերցրել ոսկեղենի գրավի դիմաց ու տոկոսագումարների մարումներ են կատարել, որի վերաբերյալ տեղեկանքը` շուրջ 57.000 դրամ վճարելու մասին, ներկայացրել է քննիչին և կցված է իր ցուցմունքին։
Վկա Ժորա Սարգսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տուժող Լուսինե Սարգսյանի հայրն է։ Էդուարդ Հարությունյանի հետ գտնվում է թշնամական հարաբերությունների մեջ։ Գործի քննության ընթացքում իրեն հայտնի է դարձել, որ իրեն պատկանող հողամասը գրավադրելու փոխարեն, կատարվել է առք ու վաճառք։ Այն գրավադրվել է 1 միլիոն դրամ գումարի դիմաց և գանձվել է ամսեկան 50.000 դրամ գումար։ Տոկոսներ վճարվել են նաև 7500 կամ 9500 ԱՄՆ դոլար գումարի դիմաց, որն իրենց տվել էր Էդուարդը։ Ինքը վաճառել է Երևանում գտնվող բնակարանը, գնել է մեկ այլ բնակարան, որից տնտեսել է շուրջ 8000 ԱՄՆ դոլար գումար ու այն ներդրել է տաքսի ծառայության գործունեության մեջ, ինչպես նաև օգնել է փակել գրավի գումարը։ Ինքը ավտոմեքենայով տարել է Լուսինեին և նա վճարել է գումարը։ Երկու անգամ էլ Արսենի հետ է գնացել։ Բացի այդ, իր ոսկեղենը գրավադրել է Էդուարդի մոտ։ Ինքն անձամբ տոկոս չի վճարել, քանի որ ֆինանսական հարցերով զբաղվել է իր դուստրը։ Բացի Լուսինեից, այդ տոկոսների մասին լսել է նաև Արսեն Չատինյանից։
Վկա Իրինա Ղազարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ շուրջ տաս տարի ճանաչում է Լուսինեին և Արսենին։ Աշխատել է նրանց պատկանող տաքսի ծառայությունում` որպես հեռախոսավարուհի։ Ժասմին Սարգսյանի անվամբ գրանցված հողատարածքը անվանափոխվել է իր անվամբ, քանի որ Ժորա ու Ժասմին Սարգսյաններն անհայտ ժամանակով պետք է մեկնեին Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն։ Լուսինեն վարձով է բնակվել, ուստի ցանկացել է այդ կիսակառույց շինության վրա տուն կառուցել և այդտեղ բնակվել։ Էդուարդ Հարությունյանին շուրջ չորս անգամ տեսել է Արսենի հետ, տաքսի ծառայության տարածքում։ Նա տաքսի ծառայությանը 7 հատ <<Պեժո>> և 2 հատ <<Սամանդ>> մակնիշի ավտոմեքենաներ է օրավարձով տրամադրել։ Ինքը տեղյակ է, որ տաքսի ծառայության աշխատանքները վատ ընթանալու պատճառով այդ հողատարածքը մեկ միլիոն դրամ գումարի դիմաց գրավադրվել է գրավատանը, որի համար ամսեկան վճարվել է 50.000 դրամ գումար, այսինքն` գումարի 5 տոկոսի չափով։ Ինքն անձամբ չի վճարել այդ տոկոսագումարը, սակայն եղել են դեպքեր, որ գումարն ուղարկել է վարորդների միջոցով, որոնք բերել են համապատասխան կտրոններն ու ինքը դրանք փոխանցել է Լուսինեին։ Այդ կտրոնների վրա առկա է եղել գրավատան շտամպը և այդ կտրոնները հաշվապահությունը հաշվառել է։
Վկա Էդուարդ Գրիգորյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ շուրջ հինգ տարի ճանաչում է Արսեն Չատինյանին։ Էդուարդ Հարությունյանին ճանաչում է շուրջ երեք տարի, նրա հետ ծանոթացել է Արսենի միջոցով։ Վերջինիս հետ շուրջ երկու տարի գործընկերներ են եղել։ Տոկոսի գումարն ինքը և Արսենը միասին երկու անգամ տարել են գրավատուն, սակայն անձամբ Էդուարդին չեն տվել, այլ տվել են գրավատան աշխատողին։ Երկու անգամ էլ գումարը եղել է 50.000 դրամ։ Արսենը նաև այլ գումարներ է վճարել` գույքի, մեքենաների, ոսկու համար։ Տեղյակ է, որ Արսենը 3.000.000 դրամ գումար փաստացի չի վերադարձրել Էդուարդ Հարությունյանին ու այդ գումարի դիմաց տոկոսներ է վճարել` ամսեկան 5 տոկոսի չափով։ Տեղյակ չէ, թե Արսենը քանի ամիս է տոկոսներ վճարել։ Այդ ամենի մասին լսել է նրանից, անձամբ չի տեսել։ Այդ գումարների վերաբերյալ փաստաթղթերի ձևակերպում նույնպես չի տեսել։ Իրավապահ մարմիններին առաջինը դիմել է Էդուարդ Հարությունյանը և ոչ թե տուժողը։ Էդուարդ Հարությունյանը գումարի պահանջ է ներկայացրել։ Արսենի մոտ է եղել նաև իր <<Օպել Վեկտրա>> մակնիշի ավտոմեքենան, որը հետագայում վաճառել է նրան` 3200-ից 3300 ԱՄՆ դոլար գումարով։ Վերջինս սկզբում վճարել է այդ գումարից 1200 ԱՄՆ դոլարը, իսկ մնացած գումարը մաս-մաս է վճարել և շուրջ յոթ ամիս առաջ ամբողջությամբ մարել է։
Վկա Անահիտ Ոսկանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տուժողի մտերիմ հարևանն է։ Տեղյակ է եղել, որ տուժողը տոկոսներ է վճարել Էդուարդ Հարությունյանին։ Նրանք գրավատանը գրավադրել են Դարբնիկ գյուղում գտնվող հողամասը։ Մեկ անգամ, երբ Լուսինեի հետ միասին գտնվել են Երևանի <<Պոնչիկանոց>> կոչվող խանութի մոտ, վերջինիս ասել է, որ գնում է Էդուարդին 50.000 դրամ գումարի չափով տոկոս վճարելու, որը հողամասի գրավադրումից ստացած 1.000.000 դրամ գումարի ամսեկան տոկոսավճարն է եղել։
Համաձայն Դատարանում հրապարակված, քրեական գործում առկա փաստաթղթերի, Էդուարդ Հարությունյանի և Արսեն Չատինյանի միջև կնքվել են ֆինանսական վարձակալության 9 պայմանագրեր հետևյալ վճարման կարգով ու ժամանակացույցով.
1. 22.07.2010թ. կնքվել է <<Պեժո 206>> մակնիշի /գրանցման համարը` 21 ՍՏ 753, թողարկման տարեթիվը 2005թ., գույնը` կապույտ մետալիկ, շարժիչի համարը` 12684003145, նույնականացման համարը` NAAN1NHX61003614, թափքի տեսակը` սեդան/ ավտոմեքենայի ֆինանսական վարձակալության պայմանագիր, որի 1.4 կետի համաձայն, վարձավճարը սահմանվել է օրական 8000 դրամ, որն ըստ 1.5 կետի` պետք է իրականացվի 6 օրը մեկ, պայմանագրի կնքման պահից 24 ամիս ժամկետով` մինչև 22.07.2012թ.-ը։
2. 01.08.2010թ. կնքվել է <<Պեժո>> մակնիշի /գրանցման համարը` 21 ՍՏ 752, թողարկման տարեթիվը 2006թ., գույնը` արծաթափայլ, շարժիչի համարը` 12484238958, նույնականացման համարը` NAAN1MAC261041067, թափքի տեսակը` սեդան/ ավտոմեքենայի ֆինանսական վարձակալության պայմանագիր, որի 1.4 կետի համաձայն, վարձավճարը սահմանվել է օրական 8000 դրամ, որն ըստ 1.5 կետի` պետք է իրականացվի 6 օրը մեկ, պայմանագրի կնքման պահից 24 ամիս ժամկետով` մինչև 01.08.2012թ.-ը։
3. 08.08.2010թ. կնքվել է <<Պեժո>> մակնիշի /գրանցման համարը` 21 ՍՏ 750, թողարկման տարեթիվը 2006թ., գույնը` սև մետալիկ, շարժիչի համարը` 12684005663, նույնականացման համարը` NAAN1N1H561006307, թափքի տեսակը` սեդան/ ավտոմեքենայի ֆինանսական վարձակալության պայմանագիր, որի 1.4 կետի համաձայն, վարձավճարը սահմանվել է օրական 8000 դրամ, որն ըստ 1.5 կետի` պետք է իրականացվի 6 օրը մեկ, պայմանագրի կնքման պահից 24 ամիս ժամկետով` մինչև 08.08.2012թ.-ը։
4. 08.08.2010թ. կնքվել է <<Պեժո>> մակնիշի /գրանցման համարը` 21 ՍՏ 754, թողարկման տարեթիվը 2006թ., գույնը` սև մետալիկ, շարժիչի համարը` 12684005737, նույնականացման համարը` NAAN1N1HX61006450, թափքի տեսակը` սեդան/ ավտոմեքենայի ֆինանսական վարձակալության պայմանագիր, որի 1.4 կետի համաձայն, վարձավճարը սահմանվել է օրական 8000 դրամ, որն ըստ 1.5 կետի` պետք է իրականացվի 6 օրը մեկ, պայմանագրի կնքման պահից 24 ամիս ժամկետով` մինչև 08.08.2012թ.-ը։
5. 08.08.2010թ. կնքվել է <<Պեժո>> մակնիշի /գրանցման համարը` 21 ՍՏ 751, թողարկման տարեթիվը 2007թ., գույնը` սև մետալիկ, շարժիչի համարը` 12686000179, նույնականացման համարը` NAAN41DC77EX00952, թափքի տեսակը` սեդան/ ավտոմեքենայի ֆինանսական վարձակալության պայմանագիր, որի 1.4 կետի համաձայն, վարձավճարը սահմանվել է օրական 8000 դրամ, որն ըստ 1.5 կետի` պետք է իրականացվի 6 օրը մեկ, պայմանագրի կնքման պահից 24 ամիս ժամկետով` մինչև 08.08.2012թ.-ը։
6. 08.08.2010թ. կնքվել է <<Պեժո>> մակնիշի /գրանցման համարը` 21 ՍՏ 755, թողարկման տարեթիվը 2007թ., գույնը` սև մետալիկ, շարժիչի համարը` 12685003939, նույնականացման համարը` NAAN41DC47EX00911, թափքի տեսակը` սեդան/ ավտոմեքենայի ֆինանսական վարձակալության պայմանագիր, որի 1.4 կետի համաձայն, վարձավճարը սահմանվել է օրական 8000 դրամ, որն ըստ 1.5 կետի` պետք է իրականացվի 6 օրը մեկ, պայմանագրի կնքման պահից 24 ամիս ժամկետով` մինչև 08.08.2012թ.-ը։
7. 12.08.2010թ. կնքվել է <<Պեժո>> մակնիշի /գրանցման համարը` 21 ՍՏ 757, թողարկման տարեթիվը 2006թ., գույնը` սև մետալիկ, շարժիչի համարը` 12484239940, նույնականացման համարը` NAAN1MAC261041277 թափքի տեսակը` սեդան/ ավտոմեքենայի ֆինանսական վարձակալության պայմանագիր, որի 1.4 կետի համաձայն, վարձավճարը սահմանվել է օրական 8000 դրամ, որն ըստ 1.5 կետի` պետք է իրականացվի 6 օրը մեկ, պայմանագրի կնքման պահից 24 ամիս ժամկետով` մինչև 12.08.2012թ.-ը։
8. 23.12.2010թ. կնքվել է <<Սամանդ-CNG>> մակնիշի /գրանցման համարը` 16 LL 517 (Տ 77 97), թողարկման տարեթիվը 2008թ., գույնը` շամպայն մետալիկ, շարժիչի համարը` 12486235453, նույնականացման համարը` NAACA1CB68F202151, թափքի տեսակը` սեդան/ ավտոմեքենայի ֆինանսական վարձակալության պայմանագիր, որի 1.4 կետի համաձայն, վարձավճարը սահմանվել է օրական 5000 դրամ, որն ըստ 1.5 կետի` պետք է իրականացվի 6 օրը մեկ, պայմանագրի կնքման պահից 39 ամիս ժամկետով` մինչև 23.03.2014թ.-ը։
9. 23.12.2010թ. կնքվել է <<Սորիբերիկա-Սա-Սորո-1001>> /<<Soriberika-Sa-Soro-1001>>/ մակնիշի /գրանցման համարը` 15 ՏՏ 584 (Տ 77 99), թողարկման տարեթիվը 2008թ., գույնը` սպիտակ, շարժիչի համարը` 12487018892, նույնականացման համարը` NAACC1CF38F400841, թափքի տեսակը` սեդան/ ավտոմեքենայի ֆինանսական վարձակալության պայմանագիր, որի 1.4 կետի համաձայն, վարձավճարը սահմանվել է օրական 5000 դրամ, որն ըստ 1.5 կետի` պետք է իրականացվի 6 օրը մեկ, պայմանագրի կնքման պահից 39 ամիս ժամկետով` մինչև 23.03.2014թ.-ը։
16.08.2010թ. Երևանում, <<Գրավ>> ՍՊԸ-ն գրավատան` ի դեմս տնօրեն Համլետ Հարությունյանի, որպես վարկատու և ֆիզիկական անձ Արսեն Չատինյանի` որպես վարկառու, միջև կնքվել է Վ369-10 վարկային պայմանագիրը` 1.600.000 դրամ գումարի չափով վարկ, ամսեկան 6 տոկոս տոկոսադրույքով հատկացնելու վերաբերյալ։ Համաձայն այդ պայմանագրի ապահովման համար նույն օրը ստորագրված Գ 369-10 գրավատոմսի, գրավատուն գրավառուին որպես գրավի առարկա հանձնել է երկու մարդատար ավտոմեքենա։
Նույն կողմերի միջև, 10.12.2010թ. Երևանում կնքվել է թիվ 641 վարկային պայմանագիրը` ամսեկան 4 տոկոս տոկոսադրույքով 1.500.000 դրամ գումարի չափով վարկ տրամադրելու մասին, ոսկյա իրերի գրավի դիմաց, որի ապահովման համար նույն օրը ստորագրվել է Գ 641 գրավատոմսը։/գ.թ. 17, 19, 23, 26, 29, 31, 33, 36-37, 61-62/
Նախաքննության ընթացքում Էդուարդ Հարությունյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արսեն Չատինյանին վարձակալությամբ ավտոմեքենաներ է տվել, սակայն նա վարձավճարները չի վճարել կամ ուշացումով է վճարել, այնուհետև անհետացել է և տեղեկություններ չունի նրա գտնվելու վայրի մասին։ Լուսինե Սարգսյանին տոկոսով գումար չի տվել, նա իրեն զրպարտում է, փորձում է դրանով իսկ խուսափել Արսեն Չատինյանի պարտք մնացած գումարները վճարելուց։ Իրեն ներկայացված թղթի վրա առկա գրառումները որևէ կապ չունեն Լուսինե Սարգսյանի հետ, նրան վարկ, փոխառություն կամ տոկոսագումարով պարտք չի տվել, դրամական հարաբերություններ նրա հետ չի ունեցել, գրության մեջ նշված որոշ թվերի համապատասխանությունը վերջինիս հայտնածի հետ` նրա վառ երևակայության արդյունք են, նպատակ են հետապնդում շանտաժի տեսքով իրենից ինչ-որ բան կորզել։ Չի ցանկանում, որպեսզի իր նկատմամբ համաներում կիրառվի, քանի որ ոչ մի հանցանք չի կատարել։ /գ.թ. 111-112, 157-158, 175, 380, 390/
Դատարանում` դատաքննության ժամանակ, տուժող Լուսինե Սարգսյանի կողմից, 24.01.2013թ. քաղաքացիական հայց է ներկայացվել ամբաստանյալի դեմ, որի համաձայն` վերջինս պահանջել է ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանից հօգուտ իրեն բռնագանձել 8.884.000 դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։ Էդուարդ Հարությունյանը քաղաքացիական հայցի դեմ առարկել է։
Հետազոտելով ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանի, տուժող Լուսինե Սարգսյանի, վկաներ Ժորա Սարգսյանի, Իրինա Ղազարյանի, Էդուարդ Գրիգորյանի և Անահիտ Ոսկանյանի ցուցմունքները, հրապարակելով ու հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, Դատարանը պատճառաբանված կերպով գտել է հետևյալը.
Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 22 հոդվածի, (…) մարդուն չի կարելի հանցագործության համար մեղավոր ճանաչել, եթե արարքի կատարման պահին գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել։ (…)»։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի, քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի, 1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։ 2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18 հոդվածի, հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով։ (…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն,
վաշխառությունը՝ պարտք տրված դրամի կամ տեսակային հատկանիշով որոշվող գույքի համար Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով տոկոսներ ստանալը, ինչպես նաև անձի հետ նրա համար ծայրահեղ ոչ ձեռնտու պայմաններում այլ գործարք կատարելը, որից օգտվել է մյուս կողմը՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: (…)։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17 հոդվածի համաձայն, 1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք։ 2. Դատավորը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմնի աշխատակիցը չեն կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե նրանք ուղղակի կամ անուղղակի շահագրգռված են գործի ելքով։ 3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն, հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126 հոդվածի համաձայն, գործով հավաքված ապացույցներն ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։ 2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից` ԵԿԴ/0102/01/11 գործով 08.06.2012թ. կայացված որոշման 20-ից 24-րդ կետերում դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «20. Վաշխառության քրեաիրավական և փոխառության քաղաքացիաիրավական բնութագրերի համակարգային վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ վաշխառության համար քրեական պատասխանատվության հարցը կապված է ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքով սահմանված՝ փոխառության պայմանագրի պայմանների առկայության հետ։ Ուստի, անհրաժեշտ է համարում վերլուծության ենթարկել փոխառության պայմանագրի վերաբերյալ ՀՀ քաղաքացիական օրենսդրության մի շարք դրույթներ ու դրա արդյունքում պարզաբանել, թե վաշխառության գործերով որ հարցերն են ենթակա դատարանի լուծմանը։
21. ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 878 հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն,1. Փոխառության պայմանագիրը կնքվում է գրավոր։ 2. Ի հավաստումն փոխառության պայմանագրի և դրա պայմանների՝ կարող է ներկայացվել փոխառուի տված ստացականը կամ փոխատուի կողմից փոխառուին որոշակի դրամական գումար կամ որոշակի քանակի գույք տալը հավաստող այլ փաստաթուղթ։
Փոխառության պայմանագրի գրավոր ձևը պահպանված է համարվոււմ այն դեպքում, երբ փոխառուն, ի հավաստումն փոխառության պայմանագրի կնքման, փոխատուին տալիս է ստացական կամ փոխատուի կողմից փոխառուին որոշակի դրամական գումար կամ որոշակի քանակի գույք տալը հավաստող այլ փաստաթուղթ։ Ստացականը կամ այլ փաստաթուղթը ստորագրվում է փոխառուի կողմից և ձեռք է բերում ապացուցողական նշանակություն, այս իմաստով, որ ստացականը կամ այլ փաստաթուղթը հավասարեցվում է գրավոր ձևով կնքված պայմանագրին։
22. ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 878 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն, գրավոր ձևը չպահպանելը հանգեցնում է փոխառության պայմանագրի անվավերության։ Նման պայմանագիրն առոչինչ է:
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 304 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, գործարքի անվավերության դեպքում կողմերից յուրաքանչյուրը պարտավոր է մյուս կողմին վերադարձնել գործարքով ամբողջ ստացածը (…)։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 298 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, գործարքի հասարակ գրավոր ձևը չպահպանելը վեճի դեպքում կողմերին զրկում է ի հավաստումն գործարքի ու նրա պայմանների՝ վկաների ցուցմունքներ վկայակոչելու, սակայն նրանց չի զրկում գրավոր և այլ ապացույցներ ներկայացնելու իրավունքից:
Մեջբերված դրույթների վերլուծությունից երևում է, որ գրավոր ձևով չկնքված փոխառության գործարքն առոչինչ է, և կողմերից յուրաքանչյուրը պարտավոր է մյուս կողմին վերադարձնել գործարքով ամբողջ ստացածը։ Ընդ որում, փոխառության գործարքի գրավոր ձևի չպահպանման դեպքում արգելվում է, ի հավաստումն փոխառության գործարքի ու նրա պայմանների, վկայակոչել վկաների ցուցմունքներ։
23. ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 879 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, փոխատուն իրավունք ունի փոխառության գումարից տոկոսներ ստանալ փոխառուից, եթե այլ բան նախատեսված չէ փոխառության պայմանագրով։ Փոխառության պայմանագրում հստակ պետք է սահմանվեն տոկոսների չափը և հաշվարկման կարգը։ Փոխառության պայմանագրի կնքման պահին տոկոսների չափը չի կարող գերազանցել Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 880 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, փոխառուն պարտավոր է, փոխառության պայմանագրով նախատեսված ժամկետում և կարգով, փոխատուին վերադարձնել ստացված փոխառության գումարը:
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 882 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, փոխառուն իրավունք ունի վիճարկել փոխառության պայմանագիրը, եթե ապացուցում է, որ ինքը փոխատուից իրականում դրամ կամ այլ գույք չի ստացել կամ ստացել է պայմանագրում նշվածից ավելի պակաս քանակով։
Մեջբերված դրույթների վերլուծությունից երևում է, որ փոխառուն պարտավոր է փոխառության պայմանագրով նախատեսված ժամկետում և կարգով փոխատուին վերադարձնել ստացած փոխառության գումարը, իսկ եթե պայմանագիրը հատուցելի է, վճարել նույն պայմանագրով նախատեսված տոկոսները՝ կողմերի համաձայնությամբ սահմանված չափով ու հաճախականությամբ։ Փոխառուն իրավունք ունի նաև վիճարկել փոխառության պայմանագիրը։
24. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 21-23-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ փոխառության պայմանագրի գրավոր ձևակերպումը, ի թիվս այլոց, կատարվում է փոխառուի կողմից փոխատուին ստացական հանձնելով, որտեղ նշվում է փոխառության գումարը և այն վերադարձնելու ժամկետը։ Փոխառությունը հատուցելի լինելու դեպքում ստացականում նշվում են սահմանված տոկոսների չափն ու դրանց հաշվարկման կարգը։
Փոխառության պայմանագրի բովանդակության վերաբերյալ քաղաքացիաիրավական նորմերի վերլուծությունից երևում է, որ այդ պայմանագրով փոխատուն ձեռք է բերում որոշակի իրավունքներ, իսկ փոխառուն՝ որոշակի պարտականություններ։ Ընդ որում, փոխառուի հիմնական պարտականությունը փոխառությամբ ստացած դրամի նույն գումարը կամ նույն տեսակի, որակի և քանակի իրերը վերադարձնելն է։ Հատուցելի փոխառության պայմանագրի առկայության պարագայում փոխատուն պարտավոր է նաև վճարել նույն պայմանագրով նախատեսված տոկոսները։ Ընդ որում, տոկոսների չափը, ինչպես նաև դրանց հաշվարկման կարգը սահմանվում են կողմերի համաձայնությամբ։ Տոկոսների չափը որոշելու կողմերի իրավունքը սահմանափակվում է ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 879 հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածով սահմանված այն իմպերատիվ կանոնով, ըստ որի՝ փոխառության պայմանագրի կնքման պահին տոկոսների չափը չի կարող գերազանցել ՀՀ Կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը։»։
Քրեական գործով ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցներով հիմնավորվել է, որ 22.07.2010թ.-ից մինչև դեկտեմբերի 23-ը, Երևանում, երկու ֆիզիկական անձանց միջև, ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանի` որպես վարձատու և Արսեն Չատինյանի` որպես վարձակալ, կնքվել են տրանսպորտային միջոցի ֆինանսական վարձակալության մասին 9 պայմանագրեր` յուրաքանչյուրով մեկական տրանսպորտային միջոցի վարձակալության վերաբերյալ։
16.08.2010թ. Երևանում, <<Գրավ>> ՍՊԸ-ն ընկերության գրավատան` ի դեմս տնօրեն Համլետ Հարությունյանի, որպես վարկատու և ֆիզիկական անձ Արսեն Չատինյանի` որպես վարկառու, միջև կնքվել է Վ369-10 վարկային պայմանագիրը` 1.600.000 դրամ գումարի չափով վարկ, ամսեկան 6 տոկոս տոկոսադրույքով հատկացնելու վերաբերյալ։ Համաձայն այդ պայմանագրի,գրավատուն գրավառուին որպես գրավի առարկա հանձնել է 2 մարդատար ավտոմեքենա։
Նույն կողմերի միջև, 10.12.2010թ. Երևանում կնքվել է թիվ 641 վարկային պայմանագիրը` ամսեկան 4 տոկոս տոկոսադրույքով 1.500.000 դրամ գումարի չափով վարկ տրամադրելու մասին, ոսկյա իրերի գրավի դիմաց։
Արսեն Չատինյանին վարձակալության հանձնված մարդատար ավտոմեքենաներով, վերջինիս, նրա բարեկամների, ինչպես նաև տուժող Լուսինե Սարգսյանի կողմից, 2010թ. հուլիսից 2011թ. մարտ ամիսը ներառյալ, կազմակերպվել են ուղևորափոխադրումներ։ Այդ ժամանակահատվածում Արսեն Չատինյանի կողմից <<Գրավ>> ՍՊԸ-ը տարբեր գումարներ են վճարվել` որպես գրավոր պայմանագրերի հիման վրա ստացած վարկի մարում ու տոկոսների գումար։
Ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանի, Արսեն Չատինյանի և նրա կին, տուժող Լուսինե Սարգսյանի կողմից, նշված ժամանակահատվածում, բազմիցս քննարկվել են համատեղ աշխատանքային գործունեության ընթացքում ծագած, միմյանց գումարային պարտավորություններին առնչվող հարցեր։
Ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանի կողմից տուժող Լուսինե Սարգսյանին փաստացի, պարտքով, տոկոսով կամ որևէ այլ նպատակով գումար չի տրվել։
Փաստորեն ամբաստանյալի և քրեական գործի վարույթին չներգրավված Արսեն Չատինյանի միջև ըստ էության ծավալվել են ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 35 գլխով նախատեսված, տրանսպորտային միջոցի ֆինանսական վարձակալության պայմանագրերով սահմանված իրավահարաբերություններ, իսկ գործի վարույթին չներգրավված իրավաբանական անձ <<Գրավ>> ՍՊԸ-ն ու Արսեն Չատինյանի միջև` ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 47 գլխով նախատեսված, վարկային պայմանագրերով սահմանված իրավահարաբերություններ։ Այդ հանգամանքը հիմնավորվում է նաև ամբաստանյալի կողմից ընդդեմ Արսեն Չատինյանի ներկայացված, տրանսպորտային միջոցի ֆինանսական վարձակալության պայմանագիրը լուծելու պահանջի մասին քաղաքացիական հայցով դատարան դիմելու փաստով, ինչպես նաև Արսեն Չատինյանի կողմից ներկայացված հակընդդեմ հայցով /գ.թ.118-129/։
Այսպիսով, պարտք տրված դրամի կամ տեսակային հատկանիշով որոշվող գույքի համար ՀՀ Կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանի կողմից տոկոսներ ստանալու վերաբերյալ ապացույցներ, բացառությամբ շահագրգիռ անձանց՝ տուժողի և որպես վկա հարցաքննված նրա հոր ու մտերիմների ցուցմունքներից, որևէ ապացույց` ստացական, պայմանագիր կամ օրենքով նախատեսված գրավոր կամ այլ վերաբերելի նյութ` թե նախաքննության մարմնի կողմից, թե դատաքննությամբ ձեռք չեն բերվել:
Վերլուծելով ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանի, տուժող Լուսինե Սարգսյանի, վկաներ Ժորա Սարգսյանի, Իրինա Ղազարյանի, Էդուարդ Արարատի Գրիգորյանի և Անահիտ Ոսկանյանի նախաքննական ու դատաքննական ցուցմունքները վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ ու օբյեկտիվ քննության վրա, հիմնված ներքին համոզմամբ, Դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ տուժողի և վկաների ցուցմունքները` Էդուարդ Հարությունյանի կողմից վաշխառություն կատարելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, գործի ելքով շահագրգռված անձանց կողմից հաղորդված տեղեկություններ են, արժանահավատ չեն, դեպքի իրական հանգամանքները խեղաթյուրելու, տուժող Լուսինե Սարգսյանին օգնելու նպատակ են հետապնդում ու հերքվում են քրեական գործով ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված վերոհիշյալ ապացույցներով։
Քննարկելով որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանի կողմից կատարված թվանշանների գրառումներ պարունակող թղթի կտորի /գ.թ. 170/ և Արսեն Չատինյանի 07.10.2011թ. հեռախոսագիր-բացատրության /գ.թ. 42-44/` որպես ապացույց օգտագործելու անթույլատրելիությունը հաստատելու մասին պաշտպանի միջնորդությունը` Դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ այն հիմնավոր է ու ենթակա է բավարարման, նշված գրառումները որպես ապացույցներ թույլատրելի չեն հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 22 հոդվածի, (…) արգելվում է օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների օգտագործումը։ (…)։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104 հոդվածի 1-ին մասի, քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալները, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, քրեական դատավարությունում որպես ապացույցներ թույլատրվում են` (...) այլ փաստաթղթերը։
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն, քրեական դատավարության ընթացքում թույլատրվում է օգտագործել միայն այն փաստական տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել սույն օրենսգրքով սահմանված պահանջների պահպանմամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի համաձայն, քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել անհայտ կամ դատական նիստում չբացահայտվող աղբյուրից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 106 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն,
ապացույցի թույլատրելիությունը հիմնավորելու պարտականությունն ընկած է այն ձեռք բերող կողմի վրա։ Եթե ապացույցը ձեռք բերելիս պահպանվել են սույն օրենսգրքի բոլոր պահանջները, ապացույցի անթույլատրելիությունը հիմնավորելու պարտականությունը կրում է դրա թույլատրելիությունը վիճարկող կողմը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն,
փաստաթուղթ է թղթային, մագնիսական, էլեկտրոնային կամ այլ կրիչի վրա բառային, թվային, գծագրական կամ այլ նշանային ձևով արված ցանկացած գրառում, որով կարող են հաստատվել քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալները։
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված Արսեն Չատինյանի բացատրության պատճենը ուղարկվել է ֆաքսիմիլ կապի միջոցով, պատշաճ կարգով հաստատված չէ, պարզ չէ, թե այն ում կողմից, երբ և ինչպես է ձեռք բերվել։
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանի կողմից կատարված թվանշանների գրառումներ պարունակող թղթի կտորը որևէ տեղեկություն չի պարունակում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածի հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի առկայության՝ ամբաստանյալի կողմից ՀՀ Կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով տոկոսներ ստանալու վերաբերյալ, որևէ մեկի կողմից ստորագրված չէ, նշում չկա այն մասին, թե ինչի վերաբերյալ են այդ թվանշանների գրառումները։ Հետևաբար, Դատարանը պատճառաբանված կերպով գտել է, որ որպես Արսեն Չատինյանի հեռախոսագիր-բացատրություն ներկայացված գրության պատճենն ու Էդուարդ Հարությունյանի կողմից կատարված թվանշանների գրառումներ պարունակող թղթի կտորը որպես ապացույց օգտագործվել և մեղադրանքի հիմքում դրվել չեն կարող։
Այսպիսով, ստուգելով ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները, դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ ու օբյեկտիվ քննության վրա, հիմնված ներքին համոզմամբ` Դատարանն իրավացիորեն և պատճառաբանված կերպով գտել է, որ պետք է ճանաչել ու հռչակել ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ և նա ենթակա է արդարացման` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
Քննարկելով քաղաքացիական հայցի հարցը` Դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ քաղաքացիական հայցվոր Լուսինե Սարգսյանի հայցը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60 հոդվածի 1-ին մասի, քաղաքացիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրան քրեական oրենuգրքով արգելված արարքով պատճառվել է քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաu։
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 74 հոդվածի 1-ին մասի, քաղաքացիական պատասխանող է ճանաչվում ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի վրա օրենքով, քրեական գործով վարույթի ընթացքում ներկայացված հայցի հիման վրա կարող է դրվել գույքային պատասխանատվություն քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով գույքային վնաս պատճառած մեղադրյալի գործողությունների համար։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, քաղաքացիական դատավարական օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն սույն օրենսգրքով։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար։
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն, հայցադիմումում նշվում է, թե որ քրեական գործով, ով, ում, ինչի հիման վրա և ինչ չափով է հարուցում քաղաքացիական հայց, ինչպես նաև պետք է բովանդակի խնդրանք` վնասի հատուցման համար կոնկրետ դրամական գումարի և գույքի բռնագանձման մասին։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից` ԵԿԴ/0102/01/11 գործով 08.07.2012թ. թվականի կայացված որոշման 25-րդ կետում դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<25. (...) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ վաշխառության վերաբերյալ գործեր քննելիս դատարանը լուծում է միայն անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու հարցը և իրավասու չէ անդրադառնալ ապօրինի գործարքով տուժողին պատճառված վնասի փոխհատուցման խնդրին։ Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ դիրքորոշումը հիմնված է այն հանգամանքի վրա, որ ապօրինի գործարքի կնքման ու դրա արդյունքում վնասների առաջացման հարցում կարող է առկա լինել նաև տուժողի մեղքը, տուժողի կողմից իր իրավունքների չարաշահումը և այլն (տես սույն որոշման 19-րդ կետը)։ Ուստի, ապօրինի գործարքով տուժողին պատճառված վնասի փոխհատուցման հարցը ենթակա է լուծման քաղաքացիական դատավարության կարգով՝ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի նորմերին համապատասխան։>>
Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Էդուարդ Հարությունյանի արարքում բացակայում է հանցակազմը և հայցապահանջը հիմնավորող ապացույցներ քրեական գործում առկա չեն, ինչպես նաև հիմք ընդունելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից վերոհիշյալ որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը` Դատարանը պատճառաբանված կերպով գտել է, որ ամբաստանյալ, քաղաքացիական պատասխանող Էդուարդ Հարությունյանից հօգուտ քաղաքացիական հայցվոր Լուսինե Սարգսյանի, որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում, 8.884.000 դրամ գումար բռնագանձելու վերաբերյալ քաղաքացիական հայցը պետք է թողնել առանց քննության։
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի, ուստի գտնում է, որ Դատարանի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված և այն բեկանելու, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393, 394, 402 հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը


Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Տուժողի վերաքննիչ բողոքը մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 26.02.2013թ. արդարացման դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Էդուարդ Համլետի Հարությունյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213 հոդվածի 1-ին մասով:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:





ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ